# Dziennik Urzędowy C 311/18 w

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 311 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 6318 września 2020 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 311

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 6318 września 2020

---

| Spis treści | Strona |
| --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | REZOLUCJE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 552. sesja plenarna EKES-u (+ wideokonferencja Interactio), 10.6.2020–11.6.2020 |
| 2020/C 311/01 | Rezolucja Propozycje EKES-u dotyczące odbudowy i naprawy gospodarczej po kryzysie związanym z COVID-19: UE musi kierować się zasadą wspólnoty dzielącej ten sam los na podstawie prac podkomitetu ds. odbudowy i naprawy gospodarczej po zakończeniu pandemii COVID-19 | 1 |
| | OPINIE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 552. sesja plenarna EKES-u (+ wideokonferencja Interactio), 10.6.2020–11.6.2020 |
| 2020/C 311/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Jednolity rynek dla wszystkich (opinia rozpoznawcza) | 19 |
| 2020/C 311/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wpływ kampanii na udział w podejmowaniu decyzji politycznych (opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji chorwackiej) | 26 |
| 2020/C 311/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Finansowanie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną i wyzwania związane z finansowaniem przystosowania się do zmiany klimatu (opinia rozpoznawcza) | 36 |

Spis treści

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

REZOLUCJE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

552. sesja plenarna EKES-u (+ wideokonferencja Interactio), 10.6.2020–11.6.2020

2020/C 311/01

Rezolucja Propozycje EKES-u dotyczące odbudowy i naprawy gospodarczej po kryzysie związanym z COVID-19: UE musi kierować się zasadą wspólnoty dzielącej ten sam los na podstawie prac podkomitetu ds. odbudowy i naprawy gospodarczej po zakończeniu pandemii COVID-19

1

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

552. sesja plenarna EKES-u (+ wideokonferencja Interactio), 10.6.2020–11.6.2020

2020/C 311/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Jednolity rynek dla wszystkich (opinia rozpoznawcza)

19

2020/C 311/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wpływ kampanii na udział w podejmowaniu decyzji politycznych (opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji chorwackiej)

26

2020/C 311/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Finansowanie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną i wyzwania związane z finansowaniem przystosowania się do zmiany klimatu (opinia rozpoznawcza)

36

---

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 552. sesja plenarna EKES-u (+ wideokonferencja Interactio), 10.6.2020–11.6.2020 |
| 2020/C 311/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Roczny program prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej na 2020 r.(COM(2019) 486 final) | 45 |
| 2020/C 311/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (tekst jednolity)[COM(2020) 48 final – 2020/0029 (COD)] | 52 |
| 2020/C 311/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/1628 w odniesieniu do jego przepisów przejściowych w celu uwzględnienia wpływu kryzysu związanego z COVID-19(COM(2020) 233 final – 2020/0113 (COD)) | 53 |
| 2020/C 311/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji(COM(2020) 22 final – 2020/0006 (COD)),Zmieniony wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu i Migracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz(COM(2018) 23 final – 2018/0196 COD) | 55 |
| 2020/C 311/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonej Europy – Plan inwestycyjny na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu(COM(2020) 21 final) | 63 |
| 2020/C 311/10 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 575/2013 i (UE) 2019/876 w odniesieniu do dostosowań w odpowiedzi na pandemię COVID-19(COM(2020) 310 final – 2020/0066 (COD)) | 71 |
| 2020/C 311/11 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2011/16/UE w celu zaspokojenia pilnej potrzeby odroczenia niektórych terminów przekazywania i wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania ze względu na pandemię COVID-19(COM(2020) 197 final – 2020/0081 (CNS)),Wniosek dotyczący decyzji Rady zmieniającej dyrektywy (UE) 2017/2455 i (UE) 2019/1995 w odniesieniu do terminu transpozycji i daty rozpoczęcia stosowania ze względu na kryzys związany z COVID-19(COM(2020) 198 final – 2020/0082 (CNS)),Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2017/2454 w odniesieniu do dat rozpoczęcia stosowania ze względu na kryzys związany z COVID-19(COM(2020) 201 final – 2020/0084 (CNS)) | 76 |
| 2020/C 311/12 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1305/2013 w odniesieniu do szczególnych działań mających zapewnić nadzwyczajne tymczasowe wsparcie w ramach EFRROW w odpowiedzi na epidemię COVID-19(COM(2020) 186 final – 2020/0075 (COD)) | 79 |
| 2020/C 311/13 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Rady w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania (tekst jednolity)[COM(2020) 49 final – 2020/0022 (CNS)] | 81 |
| 2020/C 311/14 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 223/2014 w odniesieniu do wprowadzenia szczególnych środków reagowania na kryzys związany z COVID-19(COM(2020) 223 – 2020/0105 (COD)) | 82 |
| 2020/C 311/15 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do zasobów przeznaczonych na szczególną alokację na Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych(COM(2020) 206 final – 2020/0086 (COD)) | 83 |

III   Akty przygotowawcze

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

552. sesja plenarna EKES-u (+ wideokonferencja Interactio), 10.6.2020–11.6.2020

2020/C 311/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Roczny program prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej na 2020 r.(COM(2019) 486 final)

(COM(2019) 486 final)

45

2020/C 311/06

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (tekst jednolity)[COM(2020) 48 final – 2020/0029 (COD)]

[COM(2020) 48 final – 2020/0029 (COD)]

52

2020/C 311/07

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/1628 w odniesieniu do jego przepisów przejściowych w celu uwzględnienia wpływu kryzysu związanego z COVID-19(COM(2020) 233 final – 2020/0113 (COD))

(COM(2020) 233 final – 2020/0113 (COD))

53

2020/C 311/08

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji(COM(2020) 22 final – 2020/0006 (COD)),Zmieniony wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu i Migracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz(COM(2018) 23 final – 2018/0196 COD)

(COM(2020) 22 final – 2020/0006 (COD)),

(COM(2018) 23 final – 2018/0196 COD)

55

2020/C 311/09

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonej Europy – Plan inwestycyjny na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu(COM(2020) 21 final)

(COM(2020) 21 final)

63

2020/C 311/10

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 575/2013 i (UE) 2019/876 w odniesieniu do dostosowań w odpowiedzi na pandemię COVID-19(COM(2020) 310 final – 2020/0066 (COD))

(COM(2020) 310 final – 2020/0066 (COD))

71

2020/C 311/11

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2011/16/UE w celu zaspokojenia pilnej potrzeby odroczenia niektórych terminów przekazywania i wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania ze względu na pandemię COVID-19(COM(2020) 197 final – 2020/0081 (CNS)),Wniosek dotyczący decyzji Rady zmieniającej dyrektywy (UE) 2017/2455 i (UE) 2019/1995 w odniesieniu do terminu transpozycji i daty rozpoczęcia stosowania ze względu na kryzys związany z COVID-19(COM(2020) 198 final – 2020/0082 (CNS)),Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2017/2454 w odniesieniu do dat rozpoczęcia stosowania ze względu na kryzys związany z COVID-19(COM(2020) 201 final – 2020/0084 (CNS))

(COM(2020) 197 final – 2020/0081 (CNS)),

(COM(2020) 198 final – 2020/0082 (CNS)),

(COM(2020) 201 final – 2020/0084 (CNS))

76

2020/C 311/12

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1305/2013 w odniesieniu do szczególnych działań mających zapewnić nadzwyczajne tymczasowe wsparcie w ramach EFRROW w odpowiedzi na epidemię COVID-19(COM(2020) 186 final – 2020/0075 (COD))

(COM(2020) 186 final – 2020/0075 (COD))

79

2020/C 311/13

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Rady w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania (tekst jednolity)[COM(2020) 49 final – 2020/0022 (CNS)]

[COM(2020) 49 final – 2020/0022 (CNS)]

81

2020/C 311/14

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 223/2014 w odniesieniu do wprowadzenia szczególnych środków reagowania na kryzys związany z COVID-19(COM(2020) 223 – 2020/0105 (COD))

(COM(2020) 223 – 2020/0105 (COD))

82

2020/C 311/15

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do zasobów przeznaczonych na szczególną alokację na Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych(COM(2020) 206 final – 2020/0086 (COD))

(COM(2020) 206 final – 2020/0086 (COD))

83

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

REZOLUCJE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

552. sesja plenarna EKES-u (+ wideokonferencja Interactio), 10.6.2020–11.6.2020

| 18.9.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 311/1 |
| --- | --- | --- | --- |

18.9.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 311/1

---

Rezolucja „Propozycje EKES-u dotyczące odbudowy i naprawy gospodarczej po kryzysie związanym z COVID-19: »UE musi kierować się zasadą wspólnoty dzielącej ten sam los«” na podstawie prac podkomitetu ds. odbudowy i naprawy gospodarczej po zakończeniu pandemii COVID-19

(2020/C 311/01)

| Sprawozdawcy: | Petr ZAHRADNÍK (Gr. I)


  Stefano PALMIERI (Gr. II)


  Jan DIRX (Gr. III) |
| --- | --- |

Sprawozdawcy:

Petr ZAHRADNÍK (Gr. I)

Stefano PALMIERI (Gr. II)

Jan DIRX (Gr. III)

Na sesji plenarnej w dniach 10 i 11 czerwca 2020 r. (posiedzenie z dnia 11 czerwca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 221 do 0 – 6 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą rezolucję:

1.   Wprowadzenie

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje i popiera propozycje Komisji Europejskiej dotyczące planu Next Generation EU i ogólnego budżetu UE na lata 2021–2027. W niniejszej rezolucji przedstawiamy cele, jakie powinny naszym zdaniem przyświecać propozycjom dotyczącym naprawy gospodarczej i odbudowy po kryzysie związanym z COVID-19. Kluczowe są dla nas następujące cztery punkty: |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES jest przekonany, że będziemy w stanie skutecznie przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19 tylko wtedy, gdy towarzyszyć temu będzie transformacja naszego społeczeństwa: musimy skupić się zarówno na odbudowie, jak i na naprawie gospodarczej. Nie możemy po prostu przywrócić tego, co istniało w przeszłości: zamiast tego musimy dokonać restrukturyzacji i osiągnąć poprawę w stosunku do stanu poprzedniego. Zdaniem EKES-u restrukturyzacja i poprawa będą musiały opierać się na zasadach leżących u podstaw wszystkich naszych działań, a mianowicie na ochronie praw człowieka i praw socjalnych, wartości demokratycznych i praworządności, uwolnieniu pełnego potencjału jednolitego rynku, realizacji celów zrównoważonego rozwoju, stworzeniu gospodarki o obiegu zamkniętym i osiągnięciu neutralności klimatycznej w UE najpóźniej do 2050 r. Musimy również zapewnić dobre rządy i demokratyczną rozliczalność. Konieczne jest również zrozumienie, dlaczego niektóre grupy społeczne okazały się bardziej podatne na zagrożenia podczas kryzysu, zarówno jeśli chodzi o niewystarczającą ochronę przed zarażeniem, jak i o utratę środków do życia. Należy również podjąć działania, by ograniczyć pogłębianie się tego rodzaju podatności w przyszłości. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Proces europejskiego semestru będzie odgrywał coraz istotniejszą rolę w monitorowaniu i ocenie działań podejmowanych w ramach Next Generation EU. W tym kontekście EKES uważa, że należy postrzegać partnerów gospodarczych i społecznych oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego jako podmioty odgrywające istotną rolę w tym procesie. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | W ramach tego nowego procesu naprawy gospodarczej i odbudowy EKES ma nadzieję, że nadchodząca konferencja w sprawie przyszłości Europy będzie okazją do wzmocnienia i pogłębienia struktury instytucjonalnej UE oraz do rzeczywistej odnowy unijnego projektu, tak by był on w stanie sprostać wyzwaniom nadchodzących dziesięcioleci. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Inwestycje dokonane w ramach krótkoterminowego bodźca ekonomicznego powinny być albo neutralne dla strukturalnej transformacji gospodarki europejskiej w kierunku osiągnięcia zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń, przywrócenia różnorodności biologicznej i osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., albo powinny tę transformację przyspieszyć. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Czynnikiem umożliwiającym przeprowadzenie reform gospodarczych i społecznych będzie udział wszystkich obywateli za pośrednictwem organizacji reprezentujących partnerów społecznych i społeczeństwo obywatelskie. Państwa członkowskie i UE muszą zatem dopilnować, by nikt nie został pominięty w tym złożonym procesie. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Co najważniejsze, jednym z głównych wniosków, jakie można wyciągnąć z kryzysu związanego z COVID-19 jest konieczność wzmocnienia systemów opieki zdrowotnej w prawie każdym kraju europejskim poprzez utworzenie „europejskiej unii zdrowotnej”. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Kryzys związany z COVID-19: zewnętrzny szok symetryczny dla UE mający różne skutki w różnych państwach członkowskich UE

2.1.   Kryzys związany z COVID-19 i jego skutki dla UE

| 2.1.1. | Chociaż w momencie sporządzania niniejszej rezolucji ocena pełnego wpływu pandemii COVID-19 byłaby przedwczesna, już teraz jest jasne, że mamy do czynienia z najgorszym wstrząsem ekonomicznym, jaki dotknął gospodarki europejskie od czasu II wojny światowej. Droga do naprawy gospodarczej będzie prawdopodobnie długa i wyboista. Prognozy Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) i Komisji Europejskiej potwierdzają, że kryzys ten dotknął w różnym stopniu wszystkie państwa członkowskie UE (1) i doprowadził do zakwestionowana nie tylko naszych wzorców zachowań, ale również naszych modeli produkcji, konsumpcji i zatrudnienia. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Kryzys ten ma charakter poważny, gdyż dotknął UE w czasach wielkiej słabości gospodarczej i politycznej. Niektóre kraje odczuwają jeszcze negatywny wpływ poprzedniego kryzysu gospodarczo-finansowego (2008–2010), a ich gospodarki są nadal dosyć wrażliwe, niestabilne i podatne na wstrząsy. Podobnie niektóre grupy społeczne, nawet w bogatszych państwach członkowskich, nie przezwyciężyły jeszcze skutków ostatniego kryzysu gospodarczego. Dotyczy to na przykład osób z niepełnosprawnością (2). Ponadto kryzys ten ma miejsce w kluczowym dla UE momencie, a mianowicie w okresie przechodzenia w kierunku gospodarki cyfrowej, wrażliwej na zrównoważenie gospodarcze, środowiskowe i społeczne. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Kryzys ten ma zakłócający wpływ na gospodarkę i społeczeństwo, w związku z czym priorytetem numer jeden jest przywrócenie naszego życia, naszych systemów gospodarczych, społecznych i środowiskowych oraz naszych organizacji do „nowej normalności” za pomocą całego zestawu działań i strategii politycznych. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Kryzys będzie testem warunków skrajnych dla całej Unii Europejskiej, dla naszego systemu gospodarczego i modeli społecznych oraz dla naszych wartości i naszej demokracji. |
| --- | --- |

2.1.4.

2.2.   Skutki gospodarcze

| 2.2.1. | W przeciwieństwie do poprzedniego kryzysu, tym razem doszło do natychmiastowego, całkowitego zablokowania wielu rodzajów działalności, co doprowadziło do gwałtownego spadku produkcji, szybkiego wzrostu bezrobocia i pogorszenia standardów życia (zmniejszenie realnych dochodów, niepewność zatrudnienia, ograniczona mobilność), a także do drastycznego obniżenia obrotów w handlu zagranicznym – zarówno wewnątrz UE, jak i z państwami trzecimi – oraz do gwałtownego pogorszenia wskaźników finansów publicznych. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Według dostępnej analizy dotyczącej wpływu kryzysu związanego z pandemią COVID-19 na wzrost gospodarczy, która przewiduje spadek wzrostu PKB o około 8 % (3), globalne bezrobocie wzrosłoby o 24,7 mln osób, a niepewność zatrudnienia dotknęłaby od 13 do 36 mln miejsc pracy (4). Oczekuje się, że stopa bezrobocia w UE wzrośnie z 6,7 % (2019 r.) do 9,0 % (2020 r.) (5). Kryzys ten stanowi również poważne wyzwanie dla: (i) systemu małych i średnich przedsiębiorstw, które stanowią podstawę europejskiego systemu produkcji; (ii) konkurencyjności systemu dużych przedsiębiorstw europejskich; (iii) samego przetrwania niektórych sektorów gospodarki, takich jak branża hotelarsko-gastronomiczna, turystyka, transport i kultura. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | Szacunki na 2021 r. (6) są znacznie bardziej optymistyczne i przewidują warunkowe ożywienie gospodarcze, które będzie jednak zależało od następujących parametrów: środki ograniczające zostaną już zniesione; pandemia pozostanie pod kontrolą; bezprecedensowe środki monetarne, fiskalne i regulacyjne przyjęte przez państwa członkowskie i UE okażą się skuteczne w łagodzeniu bezpośrednich gospodarczo-społecznych skutków kryzysu oraz ograniczaniu długotrwałych szkód w stosunkach gospodarczo-społecznych i globalnych łańcuchach wartości. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Z punktu widzenia UE jednolity rynek został praktycznie sparaliżowany. Ponadto pakiety kryzysowe przyjęte przez państwa członkowskie spowodowały ryzyko powstania nierównych warunków działania i należy pilnie zająć się tą kwestią. Gwałtownie wzrosła niepewność co do przyszłych inwestycji, a wiodące wskaźniki, takie jak wskaźnik PMI (Purchaising Managers Index) czy też wskaźnik zaufania przedsiębiorstw i konsumentów, spadły do rekordowo niskiego poziomu. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | W związku z tym największe reperkusje gospodarcze i społeczne zostaną prawdopodobnie odnotowane w drugim kwartale tego roku, w zależności od stopnia intensywności odczuwania skutków przez różne sektory. W drugiej połowie 2020 r. możemy spodziewać się pewnego ożywienia gospodarczego, chociaż może się to różnie przejawiać w poszczególnych krajach. |
| --- | --- |

2.2.5.

| 2.2.6. | Co ważniejsze jednak, obecny wstrząs całkowicie przerwał i zmienił nasze zwyczajowe modele i schematy stylu życia. W ramach procesu naprawy gospodarki i jej ponownego uruchomienia należy skupić się nie tylko na odzyskaniu poprzednich wyników gospodarczych, ale – co jest może pilniejsze i ważniejsze – na dostarczeniu nadziei i szansy na dostosowanie naszego życia do „nowej normalności”, w tym do pełnej zgodności z zasadami zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

2.2.6.

2.3.   Skutki społeczne

| 2.3.1. | COVID-19 będzie miał daleko idący wpływ na sytuację na rynku pracy. Wirus i wynikające z niego wstrząsy gospodarcze nie tylko powodują silne obawy o zdrowie pracowników oraz ich rodzin, ale wpływają na świat pracy pod trzema kluczowymi względami: 1) liczby miejsc pracy (chodzi tu zarówno o bezrobocie, jak i o niepełne zatrudnienie); 2) jakość pracy; oraz 3) skutki dla określonych grup, które są bardziej narażone na niekorzystną sytuację na rynku pracy. Niektóre kategorie pracowników są bardziej dotknięte tym problemem niż inne, ponieważ nie mają siatki bezpieczeństwa socjalnego: młodzi ludzie znajdujący się w niepewnej formie zatrudnienia, starsi pracownicy, pracownicy z niepełnosprawnością, kobiety z racji tego, że są one nadreprezentowane w najbardziej dotkniętych sektorach lub dlatego, że pozostają w domu, aby opiekować się członkami rodziny, osoby pracujące na własny rachunek lub za pośrednictwem platform internetowych, nisko uposażeni pracownicy, pracownicy migrujący oraz osoby określane jako „niewidzialne”, czyli wykonujące pracę nierejestrowaną. Prawdopodobnie również ubóstwo pracujących znacznie się zwiększy (7). |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | Ochrona zatrudnienia i dochodów wszystkich pracowników jest priorytetem i musimy kształtować dzisiejszą politykę, mając na względzie perspektywę długoterminową. UE potrzebuje silnej europejskiej strategii na rzecz społecznej naprawy i odbudowy na poziomie unijnym i krajowym, przy aktywnym zaangażowaniu partnerów społecznych w celu ożywienia gospodarki, zabezpieczenia praw pracowników i zapewnienia dobrobytu dla wszystkich. Konieczne są głębsze reformy instytucjonalne i w różnych dziedzinach polityki w celu wzmocnienia ożywienia gospodarczego i budowania odporności dzięki solidnym i powszechnym systemom ochrony socjalnej, które mogą działać jako automatyczne stabilizatory gospodarcze i społeczne w obliczu kryzysów. Pomoże to również odbudować zaufanie do instytucji i rządów. |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.3.3. | Dwu- i trójstronny dialog społeczny między rządami a organizacjami pracowników i pracodawców jest kluczowym narzędziem opracowywania i wdrażania zrównoważonych rozwiązań, poczynając od szczebla społeczności po poziom globalny. Wymaga to silnych, niezależnych i demokratycznych organizacji partnerów społecznych. |
| --- | --- |

2.3.3.

| 2.3.4. | Należy zwrócić szczególną uwagę na to, by nie dopuścić do wychodzenia z kryzysu wedle dwóch prędkości, jak miało to miejsce w przypadku ostatniego kryzysu. Należy udzielić wsparcia wszystkim grupom, by móc wspólnie wyjść z kryzysu i by grupy społeczne podatne na zagrożenia nie musiały cierpliwie czekać na osiągnięcie tej samej poprawy w zakresie zatrudnienia i poziomu życia, co reszta społeczeństwa. Dotyczy to w szczególności ludzi młodych, osób z niepełnosprawnością, osób wywodzących się z mniejszości etnicznych, a także migrantów i uchodźców. |
| --- | --- |

2.3.4.

| 2.3.5. | Należy również zwrócić szczególną uwagę na grupy znajdujące się poza rynkami pracy, które już doświadczają ubóstwa, oraz na nowe grupy dotknięte ubóstwem, których liczba ma wzrosnąć, i podjąć w ich sprawie stosowne działania. Istnieje ryzyko dalszej marginalizacji tych grup, czemu towarzyszyć będzie wiele kwestii społecznych i zdrowotnych. |
| --- | --- |

2.3.5.

| 2.3.6. | Organizacje społeczeństwa obywatelskiego same znajdują się wśród ofiar nierówności i słabości obecnego systemu. Ich obecne i przyszłe możliwości reagowania na potrzeby są podważane ze względu na często ograniczone i zmienne zasoby. Należy temu zaradzić poprzez zapewnienie mechanizmów finansowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

2.3.6.

3.   Ocena reakcji UE na kryzys związany z COVID-19

3.1.   Środki nadzwyczajne

| 3.1.1. | Obecnie w Europie (i porównywalnie na całym świecie) pandemia COVID-19 określa wszystkie parametry naszego życia, w tym działalność gospodarczą, organizację i systemy. Zestaw instrumentów związany z gospodarką i polityką gospodarczą jest w pełni podporządkowany skutecznemu rozwiązaniu kryzysu i istotnemu przyczynieniu się do jego zakończenia. Niemniej nawet w obecnym krytycznym okresie należy zadbać o to, by:






  — | uruchomione źródła finansowe były skutecznie wykorzystywane i odpowiednio ukierunkowane, w zależności od potrzeb, |
| --- | --- | --- |

3.1.1.

—

uruchomione źródła finansowe były skutecznie wykorzystywane i odpowiednio ukierunkowane, w zależności od potrzeb,

| — | wszystkie kwalifikujące się podmioty (osoby fizyczne, firmy i przedsiębiorstwa, organizacje nienastawione na zysk, dostawcy usług publicznych itp.), które zostały dotknięte pandemią, otrzymały godziwą rekompensatę, |
| --- | --- |

—

wszystkie kwalifikujące się podmioty (osoby fizyczne, firmy i przedsiębiorstwa, organizacje nienastawione na zysk, dostawcy usług publicznych itp.), które zostały dotknięte pandemią, otrzymały godziwą rekompensatę,

| — | gospodarka była gotowa do ponownego uruchomienia po zakończeniu pandemii, przy jednoczesnym wyciągnięciu wniosków z obecnej pandemii odnośnie do kwestii społecznych, którymi należy się zająć w trybie pilnym. |
| --- | --- |

—

gospodarka była gotowa do ponownego uruchomienia po zakończeniu pandemii, przy jednoczesnym wyciągnięciu wniosków z obecnej pandemii odnośnie do kwestii społecznych, którymi należy się zająć w trybie pilnym.

| 3.1.2. | Chociaż rynek i gospodarka nie mogą odgrywać roli diagnostyka i eksperta wobec nieznanego problemu medycznego, to rozwiązanie problemu pandemii bez należytego uwzględnienia związanych z nią kosztów gospodarczych i finansowych byłoby praktycznie niemożliwe. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Do tej pory państwa członkowskie oraz odpowiednie instytucje UE przyjęły szereg środków nadzwyczajnych, zapobiegawczych, stabilizacyjnych i kompensujących w reakcji na kryzys. Możemy podzielić te środki na kilka kategorii, takich jak: środki monetarne i stabilizacyjne, fiskalne, gwarancyjne i kredytowe oraz regulacyjne i proceduralne. Środki te koncentrują się na całym obszarze życia, choć głównie na gospodarce i biznesie, a także na kwestiach społecznych (zob. załącznik 1). |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Stanowią one kompleksową kombinację polityki gospodarczej, w tym reakcję na kryzys za pośrednictwem polityki pieniężnej, głównie poprzez nową falę luzowania ilościowego, uzupełnioną o nowy program zakupu papierów wartościowych w celu wsparcia płynności rynku finansowego w ramach odpowiedzialności Europejskiego Banku Centralnego (EBC), a także uzupełnioną o mechanizm makroekonomicznej stabilizacji fiskalnej w ramach Europejskiego Mechanizmu Stabilności (EMS), o zestaw środków polityki budżetowej, począwszy od tymczasowego przyjęcia elastycznych reguł fiskalnych i zasad dotyczących pomocy państwa, poprzez znaczne zastrzyki fiskalne na rzecz wsparcia przedsiębiorstw i osób fizycznych dotkniętych pandemią, odroczenie zobowiązań dotyczących spłaty oraz masową realokację przepływów budżetowych w UE. Bardzo ważny jest również pakiet różnego rodzaju środków regulacyjnych i proceduralnych. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Szacuje się, że poziom źródeł finansowania związanych ze środkami przeznaczonymi na wspieranie społeczeństwa europejskiego wyniesie prawie 3 000 mld EUR (16 % PKB UE w 2019 r.). Do tej pory była to kombinacja środków polityki gospodarczej wdrażanych na szczeblu UE i, w większości przypadków, również na poziomie państw członkowskich. W ramach pierwotnego planu reakcji gospodarczej UE w odpowiedzi na koronawirusa, tylko 165 miliardów EUR jest bezpośrednio związanych ze wspólnymi źródłami finansowania UE w postaci dotacji i instrumentów finansowych; inne działania zainicjowane przez UE obejmują środki mające na celu wsparcie płynności, wdrożenie bardziej elastycznych zasad lub zainicjowanie instrumentów finansowych opartych na gwarancji; wszystkie inne bezpośrednie środki oparte na polityce fiskalnej obejmowały działania podejmowane lub wdrażane przez państwa członkowskie. Część działań przygotowanych przez UE uległa następnie zwiększeniu. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Przedstawiony niedawno przez Komisję Europejską pakiet w sprawie przyszłego finansowania ze strony UE, w tym wniosek dotyczący tymczasowego, nadzwyczajnego europejskiego narzędzia służącego odbudowie gospodarki (Next Generation EU), jak również istotne dostosowanie pierwotnego wniosku w sprawie wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2021–2027, stanowią w rzeczywistości rewolucję w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Wreszcie kompleksowy pakiet zapowiedziany pod koniec maja stanowi istotny wkład Komisji Europejskiej w rozwiązanie obecnej sytuacji. Jest on połączony z solidnym i właściwie ukierunkowanym nowym instrumentem skupionym wyłącznie na wyjściu z pandemii COVID-19, ponownym uruchomieniu gospodarki i jej odbudowie. Jest on skoncentrowany na rzeczywistych potrzebach w celu utrzymania homogenicznego i operacyjnego jednolitego rynku. Jego model finansowania wydaje się być dosyć racjonalny i reprezentuje zarówno innowacyjność, jak i solidarność z państwami członkowskimi. Funkcjonowanie przyszłego narzędzia Next Generation EU musi mieć charakter uzupełniający w stosunku do nowych WRF, które muszą również odpowiednio odzwierciedlać inne priorytety UE, niekoniecznie związane z pandemią (np. Europejski Zielony Ład, poprawa jednolitego rynku i zapewnienie warunków dla konkurencyjności UE, Europejski filar praw socjalnych i stopniowe dostosowanie się do zasad zrównoważonego rozwoju, jak również wszystkie międzynarodowe traktaty i konwencje podpisane i ratyfikowane przez UE i jej państwa członkowskie). |
| --- | --- |

3.1.7.

3.2.   Analiza i wnioski dotyczące adekwatności/(nie)wystarczalności środków

| 3.2.1. | Jak wspomniano wcześniej, kwestia ta ma na tyle kompleksowy charakter, że jedynie dobrze skoordynowana kombinacja polityki fiskalnej i pieniężnej i jasne określenie kompetencji poszczególnych podmiotów, jak również odpowiednie ukierunkowanie działań i określenie ich harmonogramu może przynieść właściwe rozwiązanie. Przyjęte środki obejmują różne innowacyjne podejścia, które można by zastosować w późniejszym okresie. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Mamy obecnie do czynienia z sytuacją, w której – po raz pierwszy od czasu ostatniego kryzysu i jego skutków – nowo utworzony Europejski Mechanizm Stabilności (EMS) może ustabilizować otoczenie makroekonomiczne strefy euro. Bardzo istotna była również reakcja ze strony polityki pieniężnej, mające zapewnić dalsze i skuteczne funkcjonowanie sektora finansowego oraz jego odpowiednią płynność. Bardzo ważne są również środki wprowadzające bardziej elastyczne zasady pomocy państwa, jak również dyscypliny budżetowej, co pozwala utrzymać w obiegu środki finansowe w sytuacji, gdy wzrasta ryzyko spadku popytu zagregowanego. Kluczowe znaczenie ma jak najszybsze zrekompensowanie strat wszystkim podmiotom dotkniętym kryzysem – osobom fizycznym, przedsiębiorstwom oraz organizacjom nienastawionym na zysk – pod względem odroczenia ich zobowiązań i zapewnienia rekompensaty za szkody poniesione w okresie blokady. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Środki nadzwyczajne również okazały się bardzo odpowiednie. Rzeczywistość w terenie wykazała, że w okresie zagrożenia życia państwa członkowskie nadal wolą same znaleźć rozwiązania, podczas gdy skoordynowanie niektórych środków związanych z dostawą niezbędnych artykułów medycznych i sprzętu lekarskiego byłoby konieczne nie tylko ze względów praktycznych, ale również w celu nadania znaczenia wartościom jednolitego rynku UE. Środki te są również inspiracją dla wprowadzenia działań w ramach strategii wyjścia z kryzysu i zniesienia ograniczeń, które muszą być dokładnie skoordynowane. Obecna sytuacja nadzwyczajna również otwiera ogromne możliwości w zakresie instrumentów opartych na gwarancji i kredytach, tym razem głównie związanych z zestawem instrumentów Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI). Odzwierciedla to potrzebę zaangażowania większej ilości kapitału prywatnego zgodnie z zasadami przydziału wynikającymi z interesu publicznego. W momencie, gdy rzeczywista potrzeba tak daleko przekracza ograniczone zasoby finansów publicznych, jest to jedyne rozwiązanie, które można dalej rozwijać w czasie „nowej normalności”. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Podobnie jak kryzys sprzed dziesięciu lat, obecny okres również wykazał poważne ograniczenia budżetu UE, jeśli chodzi o reakcję na nieoczekiwane wstrząsy, zwłaszcza jeśli występują one pod koniec obowiązywania bieżących ram finansowych. Elastyczność budżetu UE wielokrotnie okazała się jedną z głównych słabości unijnej struktury finansowej. W przypadku konieczności uruchomienia rzeczywiście znaczących zasobów finansowych, konieczne będzie utworzenie nowego narzędzia (takiego jak Next Generation EU), w przeciwnym wypadku bowiem zadanie to trzeba będzie scedować na państwa członkowskie. Sytuacja ta wyraźnie wskazuje na potrzebę dalszej poprawy systemu finansowego UE, zwłaszcza w przypadku nieoczekiwanych wstrząsów; obecny model oferuje niewystarczającą wspólną unijną bazę finansową w celu wsparcia stabilności makroekonomicznej UE i strefy euro. |
| --- | --- |

3.2.4.

3.3.   Ocena kompetencji instytucji UE w zakresie zapewnienia takich środków

| 3.3.1. | W świetle opisu i analizy powyżej głęboko doceniamy istotną i terminową reakcję EBC i Eurogrupy polegającą na uruchomieniu EMS. Bardzo istotna była również reakcja Komisji Europejskiej, zwłaszcza przyjęcie bardziej elastycznych zasad i środków nadzwyczajnych, by wesprzeć łańcuchy dostaw towarów i urządzeń, które miały kluczowe znaczenie dla zareagowania na pojawienie się pandemii i jej rozprzestrzenianie się. Po pewnym czasie Komisja zaczęła przejmować rolę wiodącą, wprowadzając i wdrażając kompleksowy pakiet w maju, w tym dostosowany nowy wniosek dotyczący WRF oraz narzędzie New Generation EU. Obecnie ważne jest otrzymanie wsparcia od państw członkowskich na rzecz osiągnięcia porozumienia w sprawie tego pakietu i wdrożenie go tak szybko, jak jest to możliwe w praktyce. Nadal największą nauką płynącą z obecnej sytuacji jest to, że UE jako całość pozostaje dość podatna na dużej skali wstrząsy zewnętrzne i mimo ciągłych ulepszeń jest ona pod pewnymi względami nieodpowiednio przygotowana do stawienia im czoła. Najbardziej wyrazistym przykładem jest tu bardzo ograniczona elastyczność budżetu UE i jego gotowość do reagowania. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Ponadto dopiero po pewnym czasie instytucje UE i państwa członkowskie zaczęły przyjmować środki mające na celu ochronę integralności, jednolitości i skuteczności jednolitego rynku, który jest najważniejszym osiągnięciem gospodarczym w procesie integracji UE. |
| --- | --- |

3.3.2.

3.4.   Scenariusze i wyzwania na przyszłość

| 3.4.1. | Najbardziej prawdopodobnym scenariuszem na przyszłość jest osiągnięcie najniższego punktu cyklu gospodarczego w drugim kwartale 2020 r., a następnie stopniowe pojawienie się oznak ożywienia gospodarczego w drugiej połowie roku. Oczekuje się, że jeśli nie będzie drugiej fali pandemii, a strategie wyjścia i naprawy gospodarczej okażą się odpowiednie i skuteczne, to ożywienie koniunktury będzie utrzymywać się w 2021 r. i w 2022 r. osiągnie poziom sprzed epidemii COVID-19 pod względem wyników gospodarczych, a w 2023 r. pod względem działalności inwestycyjnej. Scenariusz ten można uznać za realistyczny, choć zarazem nieco optymistyczny. Ponieważ jednak sytuacja jest nadal wysoce niepewna, UE powinna być również przygotowana na mniej korzystny rozwój sytuacji, być może także na ponowne wprowadzenie środków ograniczających, na większą liczbę środków nadzwyczajnych, większe zaangażowanie w łagodzenie skutków i bardziej ukierunkowane rekompensowanie szkód dla przedsiębiorstw i osób fizycznych będących w potrzebie. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Obecna sytuacja jest nie tylko pewnym etapem cyklicznego rozwoju gospodarczego, ale również istotnym i decydującym momentem, jeśli chodzi o zmiany strukturalne i reformy europejskich systemów gospodarczych i społecznych oraz sposoby ich organizacji. Obecny okres ma na celu nie tylko ponowne uruchomienie gospodarki w praktyce (przywrócenie cyklu do poziomu sprzed COVID-19), ale, co jest być może jeszcze ważniejsze, opracowanie i wdrożenie istotnych zmian ilościowych i jakościowych. Celem jest przedstawienie ogólnej oceny naszego modelu społeczno-gospodarczo-środowiskowego oraz określenie jego zalet i wad. Radykalna odbudowa musi znaleźć odzwierciedlenie nie tylko w nowej lub dostosowanej polityce, ale także w nowych kompetencjach angażujących wszystkie podmioty (w stosunkach między państwami członkowskimi i instytucjami UE oraz wewnątrz samych instytucji UE), zgodnie z zasadą pomocniczości. Jest to również czas, by zastanowić się nad tym, dlaczego nasze obecne struktury społeczno-gospodarcze czynią tak wiele osób podatnymi na tego rodzaju wstrząsy. Obecna pandemia wykazała szczególną podatność na zagrożenia osób, które z uwagi na swój status niepewnego zatrudnienia pozbawione są ochrony socjalnej i możliwości skorzystania z przestoju ekonomicznego w razie potrzeby, a także osób, które były odizolowane od swoich społeczności i oferowanych przez nie sieci wsparcia. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Główne obszary naprawy i odbudowy gospodarczej obejmują:






  — | uwolnienie pełnego potencjału jednolitego rynku w celu utrzymania jego zintegrowanego, funkcjonalnego i skutecznego charakteru w celu przywrócenia konkurencyjności, |
| --- | --- | --- |

3.4.3.

—

uwolnienie pełnego potencjału jednolitego rynku w celu utrzymania jego zintegrowanego, funkcjonalnego i skutecznego charakteru w celu przywrócenia konkurencyjności,

| — | uzupełnienie jednolitego rynku o ambitną agendę społeczną, w szczególności pełne wdrożenie Europejskiego filaru praw socjalnych w celu zapewnienia pozytywnej konwergencji społecznej, |
| --- | --- |

—

uzupełnienie jednolitego rynku o ambitną agendę społeczną, w szczególności pełne wdrożenie Europejskiego filaru praw socjalnych w celu zapewnienia pozytywnej konwergencji społecznej,

| — | dalsze wprowadzanie niezbędnych zmian strukturalnych i powiązanych z nimi działań inwestycyjnych, głównie w odniesieniu do cyfrowych, inteligentnych i społecznych innowacji oraz zielonej transformacji, |
| --- | --- |

—

dalsze wprowadzanie niezbędnych zmian strukturalnych i powiązanych z nimi działań inwestycyjnych, głównie w odniesieniu do cyfrowych, inteligentnych i społecznych innowacji oraz zielonej transformacji,

| — | ciągłą poprawę konkurencyjności UE, |
| --- | --- |

—

ciągłą poprawę konkurencyjności UE,

| — | stworzenie warunków dla wzmocnienia samowystarczalności i odporności UE w stawianiu czoła skutkom globalnym, |
| --- | --- |

—

stworzenie warunków dla wzmocnienia samowystarczalności i odporności UE w stawianiu czoła skutkom globalnym,

| — | stworzenie warunków do zachowania kontroli nad strategicznymi aktywami i gałęziami przemysłu UE, |
| --- | --- |

—

stworzenie warunków do zachowania kontroli nad strategicznymi aktywami i gałęziami przemysłu UE,

| — | wspieranie dostępu wszystkich osób do rynku pracy w celu budowania inkluzywnej i odpornej siły roboczej, |
| --- | --- |

—

wspieranie dostępu wszystkich osób do rynku pracy w celu budowania inkluzywnej i odpornej siły roboczej,

| — | inwestowanie we włączanie niektórych marginalizowanych społeczności w celu zapewnienia pełnego uczestnictwa społecznego i gospodarczego, |
| --- | --- |

—

inwestowanie we włączanie niektórych marginalizowanych społeczności w celu zapewnienia pełnego uczestnictwa społecznego i gospodarczego,

| — | znaczące ulepszenie łańcuchów dostaw w UE w przypadku zagrożeń i sytuacji nadzwyczajnych. |
| --- | --- |

—

znaczące ulepszenie łańcuchów dostaw w UE w przypadku zagrożeń i sytuacji nadzwyczajnych.

4.   Kryzys po zakończeniu pandemii COVID-19: szansa na zmianę w Unii Europejskiej i potrzeba jej przeprowadzenia

4.1.   Wydarzenie typu „czarny łabędź”

| 4.1.1. | Wielu obserwatorów kojarzy kryzys związany z COVID-19 z definicją wydarzenia typu „czarny łabędź”, ukutą przez libańskiego matematyka Nassima Nicholasa Taleba. Według niego „jest to wydarzenie rzadkie i nieprzewidywalne, ponieważ nie mieści się w zakresie normalnych oczekiwań ludzkich, ale które ma zarazem przełomowy charakter, ponieważ jest zdolne zakłócić nam życie, zmienić nasze wyobrażenia i na zawsze przeobrazić społeczności dotknięte tym zjawiskiem” (8). Ale czy w konfrontacji z nadzwyczajną sytuacją związaną z COVID-19 naprawdę mamy do czynienia z wydarzeniem typu „czarny łabędź”? Czy jest to tego rodzaju nieoczekiwane wydarzenie? Czy też doprowadziliśmy do osłabienia naszych systemów opieki zdrowotnej, naszej produkcji strategicznej i naszej struktury społecznej poprzez szereg błędnych wyborów? Dotychczasowy scenariusz postępowania nie może już być rozwiązaniem politycznym zdolnym przeciwdziałać skutkom kryzysu. Europa stoi przed możliwością i szansą zbudowania innego świata, a UE musi odegrać istotną rolę w tym procesie. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | W związku z tym konieczna jest inna kombinacja i harmonogram reakcji politycznych w celu wyjścia z kryzysu. Jeżeli odpowiednio zareagujemy na ten kryzys, to będziemy w stanie przejść przez niego razem, uratować życie ludzkie i dobrobyt społeczny, przekształcać nasze modele społeczno-gospodarcze tak, by były jeszcze bardziej ukierunkowane na ludzi i środowisko naturalne, oraz wzmocnić globalne partnerstwo na rzecz zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Dlatego też musimy skupić się teraz na tym, co jest dla wszystkich niezbędne: na wspieraniu przedsiębiorstw w przezwyciężaniu kryzysu, tak by mogły oferować godziwą pracę, na dobrych warunkach życia i pracy, równym dostępie do opieki zdrowotnej, czystej żywności, wodzie, powietrzu i artykułach konsumpcyjnych, kwitnącym świecie przyrody, bezpiecznym klimacie dla następnego pokolenia oraz silnych i funkcjonujących demokracjach, które będą nas nadal chronić w czasie potrzeby. Aby to osiągnąć, musimy być ambitni i musimy podejmować właściwe decyzje we właściwym czasie, takie jak te dotyczące planu odbudowy i naprawy gospodarczej UE. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | Komisja Europejska musi podjąć konkretne działania w celu powstrzymania rządów od wprowadzania stanu wyjątkowego, który podważa prawa człowieka i praworządność. Rządy nie powinny nadużywać kryzysu związanego z COVID-19 i nie powinny podejmować środków, które wykraczają poza to, co jest absolutnie niezbędne do zareagowania na kryzys – chodzi tu np. o środki naruszające prywatność, procedury prawodawcze, uprawnienia sądownicze i rolę sądownictwa, czy też prawa obywateli i społeczeństwa obywatelskiego. Każdy podjęty środek musi być proporcjonalny i jego celem musi być zapewnienie bezpieczeństwa publicznego. W szczególności należy chronić wolność wypowiedzi w odniesieniu do osób, które zwracają uwagę na wyzwania wynikające z obecnej sytuacji. |
| --- | --- |

4.1.4.

4.2.   Wytyczne dotyczące unijnego planu naprawy i odbudowy

| 4.2.1. | EKES jest przekonany, że naprawa po kryzysie związanym z COVID-19 będzie skuteczna tylko wtedy, gdy towarzyszyć jej będzie restrukturyzacja naszego społeczeństwa: musimy skupić się zarówno na odbudowie, jak i na naprawie gospodarczej. Nie możemy po prostu przywrócić stanu z przeszłości: musimy dokonać restrukturyzacji i ulepszyć dotychczasowe rozwiązania. Dla EKES-u restrukturyzacja i udoskonalenia będą musiały opierać się na zasadach, które są podstawą całej naszej pracy: pełne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, ochrona praw człowieka, wartości demokratycznych i praworządności, osiągnięcie celów zrównoważonego rozwoju, stworzenie gospodarki o obiegu zamkniętym i osiągnięcie neutralności klimatycznej w UE najpóźniej do 2050 r. Musimy również zapewnić dobre rządy i demokratyczną rozliczalność. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Nawet jeżeli podejmowane działania będą dobre i szeroko zakrojone, to będą one skuteczne i popierane tylko pod warunkiem że będą widoczne w terenie i dotrą do osób, dla których są przeznaczone. Istotne są zatem wysiłki, aby zapewnić ich skuteczne wdrożenie zarówno ze strony instytucji UE, jak i państw członkowskich. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Przede wszystkim musimy wyciągnąć wnioski z braków w dziedzinie społecznej, które spowodowały nieproporcjonalną liczbę zgonów w czasie pandemii. Mamy tu na myśli domy opieki dla osób niepełnosprawnych i starszych. W czasie kryzysu miejsca te stały się ogniskami zakażenia i dużej liczby przypadków śmiertelnych. Musi to być sygnałem alarmowym, że żadne pieniądze z UE nie mogą być inwestowane w takie otoczenie, które nie tylko pozbawia ludzi prawa do swobodnego wyboru, w jaki sposób żyją, ale również strukturalnie nie potrafi zapewnić ludziom ochrony w sytuacjach siły wyższej. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Kryzys COVID-19 niestety pokazał również, że niezbędne jest pogłębienie intensywnej pracy pedagogicznej w całej UE w dziedzinie kultury praw człowieka i demokratycznego współistnienia w oparciu o zasady i wartości określone w art. 2 TFUE. Ponawiamy nasze głębokie i stałe przywiązanie do podstawowych wartości, jakimi są prawa człowieka, demokracja i praworządność, zgodnie z traktatami założycielskimi UE. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | Solidarność jest kluczowym elementem walki z kryzysem. Solidarność z tymi, którzy świadczą usługi opiekuńcze w szpitalach i placówkach opiekuńczo-pielęgnacyjnych. Solidarność z pracownikami, którzy nie pobierają wynagrodzeń, oraz z pracodawcami, którzy również rezygnują z wynagrodzeń i premii, by ratować swoje firmy. Solidarność ze strony rządów z sektorem gospodarki, ale także kultury i z innymi sektorami społeczeństwa, które potrzebują pomocy. A przede wszystkim solidarność między krajami, zwłaszcza w obrębie UE, ponieważ kraje UE są tak ściśle ze sobą powiązane pod względem gospodarczym, że wobec skutków kryzysu tylko wspólne podejście oparte na wzajemnym wsparciu będzie skuteczne. |
| --- | --- |

4.2.5.

| 4.2.6. | Bardzo szeroko zakrojony plan inwestycji ekologicznych dostarczy niezbędnych bodźców ekonomicznych i pozwoli osiągnąć odporność na przyszłe wstrząsy. Realizacja takiego ambitnego i transformacyjnego mandatu może odbywać się tylko w ściśle i wyraźnie określonych warunkach. W związku z tym cele gospodarcze i środowiskowe unijnego planu naprawy pokryzysowej powinny iść ze sobą w parze, co przyniesie ogólne korzyści. Wymaga to rygorystycznej selekcji programów inwestycyjnych, ukierunkowanych na sektory o wysokim potencjale stymulowania gospodarki, tworzenia miejsc pracy i transformacji ekologicznej (zielone bodźce). |
| --- | --- |

4.2.6.

| 4.2.7. | W tym celu europejskie zielone bodźce powinny być dostosowane do dwóch nadrzędnych celów. Pierwszym jest pobudzanie gospodarki i tworzenie nowych miejsc pracy, przy jednoczesnym utrzymaniu tych, które są zagrożone, a drugim wspieranie transformacji europejskiej gospodarki, by była w przyszłości czysta i odporna. Zgodnie z wpisem wiceprzewodniczącego Fransa Timmermansa na Twitterze: „Proponowany program naprawczy stworzy czyste, prosperujące i odporne społeczeństwo na miarę potrzeb tego pokolenia i przyszłych generacji. W którym nikt nie pozostaje w tyle”. |
| --- | --- |

4.2.7.

| 4.2.8. | Wymóg wzajemności. Gdy zasoby publiczne są wykorzystywane, by tworzyć perspektywy na przyszłość dla sektora prywatnego, uzasadnione są oczekiwania ze strony społeczeństwa, by przyniosło mu to korzyści. Mogą tu wchodzić w grę porozumienia w sprawie płacenia podatków, rola pracodawców uwzględniających kwestie społeczne, zawieszenie dywidend i premii oraz zobowiązanie do podjęcia wysiłków na rzecz zmniejszenia emisji CO2 zgodnie z przepisami w zakresie ochrony środowiska i dzięki bardziej zrównoważonej polityce przedsiębiorstw w zakresie mobilności. |
| --- | --- |

4.2.8.

| 4.2.9. | W obecnym modelu gospodarczym bezwzględnym punktem odniesienia jest PKB, lecz miara ta nigdy nie była w stanie oddać tego, co naprawdę liczy się dla ludzi. Ponowne przemyślenie systemu zgodnie z nowym modelem rozwoju społeczno-gospodarczego UE wymaga zdaniem EKES-u uwzględnienia także innego, równie ważnego wskaźnika: dobrobytu społecznego. |
| --- | --- |

4.2.9.

| 4.2.10. | EKES uważa, że podstawą planu odbudowy i naprawy gospodarczej musi być interes ludzi i przyszłość naszej planety. Zasadnicze znaczenie w tym względzie ma w perspektywie krótkoterminowej utrzymanie jak największej liczby miejsc pracy netto. Ważne jest jednak również, by patrzeć dalej. Gospodarka na miarę przyszłości musi odpowiadać potrzebom społeczeństwa, nie przyczyniać się do zmiany klimatu, inteligentnie wykorzystywać zasoby i łączyć europejski potencjał tworzenia bogactwa ze zdrowym środowiskiem do życia i dobrymi miejscami pracy. Musimy iść w tym kierunku, ku zrównoważonej przyszłości. Gospodarka na miarę przyszłości powinna również odpowiadać w jak największym stopniu kryterium dostępności dla wszystkich rodzajów pracowników i umożliwiać wszystkim wnoszenie wkładu w dobrobyt swoich społeczności i całego społeczeństwa. Aby uwzględnić potrzeby osób najbardziej oddalonych od rynku pracy (osób niepełnosprawnych, długotrwale bezrobotnych, pracowników w starszym wieku) i ułatwić ich zaangażowanie w nową, bardziej przyjazną dla środowiska gospodarkę, musimy wyciągnąć wnioski z przyjętych przez pracodawców w czasie kryzysu nowych rozwiązań w zakresie elastyczności. Idźmy w tym kierunku, ku zrównoważonej przyszłości. |
| --- | --- |

4.2.10.

| 4.2.11. | UE i jej państwa członkowskie powinny zadbać o to, by nowe przedsiębiorstwa działające w dziedzinie czystej gospodarki, w szczególności przedsiębiorstwa typu start-up i MŚP, miały dostęp do kapitału niezbędnego do dalszego rozwijania przyszłościowych rozwiązań. |
| --- | --- |

4.2.11.

| 4.2.12. | Partnerzy społeczni muszą być zaangażowani w opracowywanie i wzmacnianie środków wsparcia w celu skompensowania braku aktywności gospodarczej w wielu sektorach, by chronić wszystkie kategorie pracowników i małych przedsiębiorstw. Niezbędne są adekwatne i zrównoważone świadczenia dla bezrobotnych i inne formy pomocy, w tym europejskie normy minimalne dotyczące stopy zastąpienia netto, okresu obowiązywania uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych oraz jego zakresu. W sektorach, w których jest to wykonalne, można wprowadzić systemy skróconego czasu pracy w porozumieniu z partnerami społecznymi. W niektórych państwach członkowskich pracownicy poddani kwarantannie mogą być objęci zwolnieniami chorobowymi. Uproszczenie dostępu do telepracy, w porozumieniu z partnerami społecznymi, stanowi kolejną możliwość ułatwienia sytuacji przedsiębiorstw, pracowników i osób samozatrudnionych. Ponadto rządy mogłyby zapewnić pomoc finansową i wsparcie techniczne dla MŚP, aby ułatwić im szybkie rozwinięcie możliwości telepracy. |
| --- | --- |

4.2.12.

| 4.2.13. | Czynnikiem umożliwiającym przeprowadzenie reform gospodarczych i społecznych będzie udział wszystkich obywateli za pośrednictwem organizacji reprezentujących partnerów społecznych i społeczeństwo obywatelskie. Państwa członkowskie i UE muszą zatem zadbać o to, by w tym złożonym procesie nikt nie został pominięty, a w szczególności: osoby o najbardziej niepewnej sytuacji zawodowej, osoby w wieku przedemerytalnym, osoby z niepełnosprawnością, kobiety wykonujące źle opłacaną pracę i ludzie młodzi oraz osoby należące do widocznych mniejszości i osoby ze środowisk migracyjnych, a zwłaszcza ci, którzy należą jednocześnie do kilku takich grup. |
| --- | --- |

4.2.13.

5.   Plan naprawy

EKES apeluje o zielony program ożywienia gospodarczego i zdecydowaną naprawę – zarówno społeczną, jak i gospodarczą – i twierdzi, że taki ambitny program transformacji może się powieść, jeżeli oparty będzie na sześciu zasadach: solidarności, konkurencyjności, zrównoważoności, zabezpieczeniu zatrudnienia, ochronie dochodów i uczestnictwie. Im silniejsze są środki na rzecz naprawy gospodarczej, i im bardziej są one dostosowane do sytuacji państw członkowskich i ich ludności, tym bardziej wiarygodna będzie Europa, i tym lepiej będzie ona mogła podjąć bezprecedensowe wyzwania, przed którymi stoimy w czasie kryzysu.

5.1.   Jednolity rynek

| 5.1.1. | Strategia jednolitego rynku jest centralnym elementem europejskiego projektu, gdyż umożliwia obywatelom, usługom, towarom i kapitałowi swobodniejsze przemieszczanie się, oferując możliwości europejskim przedsiębiorstwom, konsumentom i pracownikom. Potrzebne są środki, aby w pełni uwolnić ten potencjał, usuwając bariery. Ponadto w następstwie kryzysu i w świetle innych aspektów zmieniającego się otoczenia, takich jak cyfryzacja, jednolity rynek musi w pełni dostosować się do nowych pomysłów i modeli biznesowych. W związku z tym celem jest przywrócenie, ożywienie i odbudowa jednolitego rynku jako instrumentu naprawy gospodarczej. Działania krótkoterminowe obejmują natychmiastowe otwarcie granic. Ponadto potrzebujemy krótkoterminowych działań w dwóch kierunkach: |
| --- | --- |

5.1.1.

Łagodzenie napięć. Pojawiającym się obecnie poważnym problemem są nierówne warunki działania. Pakiety stymulacyjne państw członkowskich są bardzo zróżnicowane i prowadzą (pomimo dobrych intencji, by złagodzić częściowo załamanie popytu) do nierównych warunków konkurencji między państwami członkowskimi. Ponadto pomoc państwa należy rozpatrywać i analizować z perspektywy sektorowej, uwzględniając, w jaki sposób w perspektywie krótko- i długoterminowej działania te będą zakłócać konkurencję i równe warunki działania.

Pobudzanie wzrostu gospodarczego i wydajności. Potrzebujemy wydajności w gospodarce realnej (oznacza to miejsca pracy, siłę nabywczą oraz podstawowe produkty i usługi). Wydajność ta może przybierać różne formy i być zapewniana przez różne modele biznesowe, jednak konieczne jest podjęcie działań w tej dziedzinie, aby uniknąć dalszego pogłębiania się nierówności. Ożywienie wymaga pakietów wsparcia i sprzyjających warunków dla MŚP i przemysłu. Jak wiemy, MŚP są podstawą europejskiej gospodarki i potrzebują specjalnego wsparcia, ale bez dodatkowych obciążeń czy biurokracji. Naprawa będzie w przypadku MŚP możliwa, jeżeli udostępnione zostanie unijne i krajowe wsparcie finansowe. Kluczowe znaczenie będą miały: dotacje, pożyczki, zapewnienie płynności, zachęty podatkowe, korzystne warunki utrzymania i zatrudniania personelu, przegląd przepisów dotyczących upadłości i inne wsparcie. Jeżeli chodzi o prawo upadłościowe, UE powinna podjąć działania prawodawcze, aby małe przedsiębiorstwa, które zbankrutowały z powodu kryzysu COVID-19, były w stanie szybko ponownie rozpocząć działalność. Działania te powinny być ograniczone w czasie.

5.2.   Strategia przemysłowa

| 5.2.1. | Dobrze skoordynowana europejska polityka przemysłowa powinna uwzględniać wyzwania związane zarówno z obecnym kryzysem COVID-19, jak i z sytuacją pokryzysową oraz aspekty cyfryzacji i zrównoważonego rozwoju. Musi ona być wspierana przez ogromne inwestycje w zrównoważone struktury gospodarki i przedsiębiorstw oraz tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy z umowami na czas nieokreślony. Wykorzystanie potencjału innowacyjnego małych i średnich przedsiębiorstw oraz dążenie do stworzenia integracyjnej gospodarki o obiegu zamkniętym, neutralnej dla klimatu, mogłoby zapewnić zarówno długoterminowe bezpieczeństwo zasobów, jak i krótkoterminowe dostawy ważne w świetle przyszłych wyzwań. |
| --- | --- |

5.2.1.

| 5.2.2. | Należy identyfikować i wspierać kluczowe branże przemysłu i inne sektory, od zasobów ludzkich po badania naukowe, co złoży się na europejską politykę przemysłową chroniącą te strategiczne sektory przed rynkiem i zapewni w sytuacji pandemii bezpieczeństwo dostaw kluczowych elementów, takich jak respiratory, maski i inne produkty. Musi to oznaczać wsparcie dla przedsiębiorstw, które przenoszą zdolność produkcyjną z powrotem do Europy, umożliwiając UE odzyskanie kontroli nad produkcją i zapewnienie autonomii na rynku światowym, zawsze pozostając w zgodzie z zasadami sprawiedliwej transformacji ekologicznej. Te korporacje i przedsiębiorstwa muszą być zrównoważone, z silnym zaangażowaniem pracowników, i uczestniczyć w Zielonym Ładzie określającym ramy planów naprawy i odbudowy. |
| --- | --- |

5.2.2.

| 5.2.3. | Wizja przedsiębiorstwa jako usługi oznacza rozwijanie przedsiębiorstw, które w największym stopniu przyczyniają się do wspólnego dobrobytu, w takich dziedzinach jak zdrowie, opieka społeczna, edukacja, renowacja, kultura, rzemiosło i kreatywność, i które czerpią korzyść ze sprawiedliwego, konkurencyjnego i zrównoważonego środowiska biznesowego i wnoszą do niego swój wkład. Oczywiście pilna potrzeba podjęcia działań w dziedzinie społecznej idzie w parze z taką samą potrzebą w wymiarze ekologicznym, ale kwestie środowiskowe bardziej niż kiedykolwiek muszą ukierunkowywać wszystkie nasze działania i polityki w odpowiedzi na zniszczenie naszego (eko)systemu. W związku z tym na przykład wsparcie finansowe przyznane przedsiębiorstwom w sektorach zanieczyszczających musi być uzależnione od rzeczywistego przejścia na prospołeczny i przyjazny dla środowiska sposób produkcji. |
| --- | --- |

5.2.3.

| 5.2.4. | Europa musi finansować działania, które spełniają dwa kryteria: repatriacja strategicznej produkcji, by Europa stała się niezależna, zwłaszcza w dziedzinie ochrony zdrowia i reakcji na sytuacje jego zagrożenia, tworząc jednocześnie wysokiej jakości miejsca pracy, oraz skupienie się na społecznie odpowiedzialnych, zrównoważonych inwestycjach przyjaznych dla środowiska. Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), podobnie jak duże przedsiębiorstwa i przedsiębiorstwa społeczne, mogą odegrać kluczową rolę w restrukturyzacji europejskiego systemu produkcji. |
| --- | --- |

5.2.4.

5.3.   Zielony Ład

| 5.3.1. | Wspierając transformację w kierunku bardziej zrównoważonej i odpornej gospodarki europejskiej, zielone bodźce muszą zapewnić inkluzywną naprawę gospodarki, nie pozostawiając nikogo w tyle. |
| --- | --- |

5.3.1.

| 5.3.2. | Zgodnie z zasadą „nie szkodzić” inwestycje dokonane w ramach krótkoterminowych bodźców gospodarczych powinny być albo neutralne wobec strukturalnej transformacji gospodarki europejskiej w kierunku osiągnięcia zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń, przywrócenia różnorodności biologicznej i osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., albo powinny tę transformację przyspieszyć. W tym celu zielone bodźce powinny w szczególności być ukierunkowane na środki wpływające na zwiększenie zasobooszczędności, poszanowanie naszego kapitału naturalnego oraz średnio- i długoterminową redukcję emisji gazów cieplarnianych, zgodnie z zasadą neutralności klimatycznej. |
| --- | --- |

5.3.2.

| 5.3.3. | Przede wszystkim zielone bodźce muszą być odpowiednio ukierunkowane, by stanowić wsparcie gospodarcze i zachętę dla sektorów o maksymalnym pozytywnym wpływie na popyt globalny. By zmaksymalizować wyniki gospodarcze, zielone bodźce powinny być ukierunkowane na sektory, które oferują znaczny potencjał w zakresie tworzenia miejsc pracy, pod warunkiem że dostępne są odpowiednie umiejętności. Należy również wziąć pod uwagę asymetryczny wpływ kryzysu związanego z COVID-19, który szczególnie dotkliwie wpływa na gospodarki południowych państw członkowskich UE. |
| --- | --- |

5.3.3.

| 5.3.4. | Wraz z ogłoszeniem Europejskiego Zielonego Ładu Unia Europejska rozpoczęła proces przechodzenia na zrównoważoną gospodarkę. Logiczne jest zatem, by połączyć środki wsparcia gospodarczego z dalszą stymulacją tej transformacji. Środki publiczne muszą być wykorzystywane z pozytywnym skutkiem społecznym i środowiskowym. W odniesieniu do zatrudnienia nie oznacza to koniecznie, że należy zachować lub chronić te same miejsca pracy lub te same rodzaje działalności gospodarczej. Jeżeli przedsiębiorstwo lub sektor nie mają uzasadnionych perspektyw w zrównoważonej gospodarce, pakiet pomocy może być dobrze wykorzystany do zmiany w danym sektorze lub przejścia do innego sektora. |
| --- | --- |

5.3.4.

| 5.3.5. | Zielony Ład wymaga odpornych sił biznesowych skierowanych ku przyszłości i zaangażowanych w dążenie do sukcesu. Europejskie korporacje, które działają ponad granicami, odgrywają ważną rolę i są istotnymi podmiotami społecznymi. Ich działaniami biznesowymi powinna kierować polityczna koncepcja „sprawiedliwej transformacji”. Kluczowym podmiotem politycznym, w którym gwarantowane są prawa do informacji i konsultacji oraz uczestnictwo na szczeblu zarządu, z uwzględnieniem zarówno polityki makroekonomicznej, jak i układów zbiorowych, jest „zrównoważona spółka” z silnym „głosem pracowników”. Umożliwienie pracownikom, związkom zawodowym i radom pracowniczym aktywnego zaangażowania się w realizację planu w zakresie polityki przedsiębiorstwa, którego motorem jest pojęcie „zrównoważonego przedsiębiorstwa na rzecz sprawiedliwej transformacji”, zapewnia perspektywę godziwych miejsc pracy, godnych warunków pracy w zdrowym otoczeniu i w regionach, w których warto żyć. |
| --- | --- |

5.3.5.

| 5.3.6. | Pakiety wsparcia należy wprowadzać stopniowo, ponieważ nikt nie jest w stanie przewidzieć, w jaki sposób gospodarka będzie rozwijać się po kryzysie związanym z COVID-19. Dlatego też opowiadamy się za wdrażaniem środków wsparcia etapami, aby można było dokonać dostosowań w oparciu o postępy i ocenę danego sektora, w tym częściowo na podstawie pozytywnego wpływu na klimat i przyrodę. |
| --- | --- |

5.3.6.

| 5.3.7. | Zielony Ład będzie musiał zachować europejski model rolnictwa oparty na jakości i zrównoważoności. Plan naprawy będzie musiał promować:






  — | bardziej zrównoważone systemy żywnościowe, zarówno na poziomie produkcji, jak i konsumpcji, zgodnie z zamierzeniami Komisji w odniesieniu do strategii „od pola do stołu” na rzecz zrównoważonej żywności, |
| --- | --- | --- |

5.3.7.

—

bardziej zrównoważone systemy żywnościowe, zarówno na poziomie produkcji, jak i konsumpcji, zgodnie z zamierzeniami Komisji w odniesieniu do strategii „od pola do stołu” na rzecz zrównoważonej żywności,

| — | suwerenność żywnościową UE w duchu solidarności między różnymi formami europejskiego rolnictwa, z uwzględnieniem aspektów gospodarczych, społecznych i środowiskowych, |
| --- | --- |

—

suwerenność żywnościową UE w duchu solidarności między różnymi formami europejskiego rolnictwa, z uwzględnieniem aspektów gospodarczych, społecznych i środowiskowych,

| — | ambitne propozycje związane z nową unijną strategią ochrony różnorodności biologicznej, która musi być kluczowym elementem wszystkich działań na rzecz odbudowy. Ambitna strategia stanowiłaby solidny i spójny sygnał dla działań w dziedzinie środowiska, klimatu, zdrowia publicznego i dla działań społecznych. Byłoby to korzystne zarówno dla WPR, jak i dla europejskiego systemu żywnościowego i mogłoby im nadać bardziej zrównoważony charakter. |
| --- | --- |

—

ambitne propozycje związane z nową unijną strategią ochrony różnorodności biologicznej, która musi być kluczowym elementem wszystkich działań na rzecz odbudowy. Ambitna strategia stanowiłaby solidny i spójny sygnał dla działań w dziedzinie środowiska, klimatu, zdrowia publicznego i dla działań społecznych. Byłoby to korzystne zarówno dla WPR, jak i dla europejskiego systemu żywnościowego i mogłoby im nadać bardziej zrównoważony charakter.

5.4.   Priorytety inwestycyjne

| 5.4.1. | Zrównoważone inwestycje w społeczności, dostępną przestrzeń publiczną, w ochronę zdrowia, edukację włączającą, usługi socjalne, w mieszkalnictwo i infrastrukturę o zerowej emisji, w ochronę i odbudowę różnorodności biologicznej oraz zdecentralizowaną produkcję energii będą miały zasadnicze znaczenie dla stworzenia gospodarki dobrobytu. Jednym z obszarów, które należy traktować priorytetowo, jest renowacja energetyczna budynków. Ta fala renowacji powinna również stanowić okazję do tworzenia zasobów budynków na miarę przyszłości poprzez zwiększenie ich dostępności dla starzejącej się populacji i rosnącej liczby osób z niepełnosprawnościami. |
| --- | --- |

5.4.1.

| 5.4.2. | Sektor budownictwa jest bardzo ważny: renowacja milionów domów, aby były one energooszczędne i zrównoważone, przyczyni się do dynamizacji tego sektora i przybliży nas do osiągnięcia neutralności klimatycznej. Budownictwo wiąże się z dużymi nakładami pracy, a zużycie energii w budynkach (oświetlenie, ogrzewanie) generuje jedną trzecią emisji CO2 w Europie. Jest to ogromna praca, ponieważ 75 % budynków mieszkalnych i komercyjnych zbudowano przed ustanowieniem unijnych przepisów dotyczących zużycia energii. Renowacja domów zamieszkanych przez osoby dotknięte ubóstwem energetycznym w UE doprowadziłaby do znacznego spadku wydatków na zdrowie publiczne; dotychczasowe badania sugerują, że średni koszt ubóstwa energetycznego w nowoczesnym systemie opieki zdrowotnej będzie trzykrotnie wyższy niż koszt środków na rzecz renowacji w mieszkalnictwie (9). |
| --- | --- |

5.4.2.

| 5.4.3. | Ze względu na starzenie się zasobów mieszkaniowych, dziedzictwa architektonicznego i infrastruktury EKES zwraca uwagę na znaczenie, jakie ma uruchomienie odpowiedniej wielkości inwestycji mających na celu zabezpieczenie (na obszarach zagrożonych trzęsieniem ziemi) i restrukturyzację budownictwa mieszkaniowego i dziedzictwa artystycznego (obszary metropolitalne, miasta, wsie) oraz infrastruktury transportowej (porty, mosty, autostrady itp.). |
| --- | --- |

5.4.3.

| 5.4.4. | Rozwój produkcji energii ze źródeł odnawialnych i niskoemisyjnych wymaga nie tylko instalacji odpowiednich urządzeń, ale również modernizacji całej europejskiej sieci elektroenergetycznej i stworzenia możliwości magazynowania energii. |
| --- | --- |

5.4.4.

| 5.4.5. | Plan naprawy gospodarczej jest okazją do zainwestowania w tak bardzo potrzebny transport publiczny oraz do zapewnienia rzeczywistego przejścia na inny rodzaj transportu, zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza i przyczynienia się do działań w dziedzinie klimatu. Oznacza to więcej tramwajów, zwykłych i bezemisyjnych autobusów oraz prawdziwą intermodalność w naszych miastach; plan działania UE oraz wsparcie finansowe na wielką skalę na rzecz modernizacji, rozbudowy i utrzymania kolei, inwestycje w pociągi, w tym nocne, w transgraniczne połączenia kolejowe i inne innowacje związane z transportem kolejowym. Powinna istnieć koordynacja na szczeblu UE, aby zapewnić zastąpienie lotów na krótkich trasach zrównoważonymi rozwiązaniami alternatywnymi. Większą część transportu towarowego należy przekierować z dróg na transport kolejowy, wodny śródlądowy i morski (np. zrównoważony transport morski bliskiego zasięgu). |
| --- | --- |

5.4.5.

| 5.4.6. | Istotne jest stworzenie podstaw europejskiego sektora mobilności bezemisyjnej, który będzie w stanie zaspokoić rosnący popyt na rozwiązania alternatywne wobec silników spalinowych, oraz infrastruktury do ładowania dla samochodów osobowych i dostawczych, autobusów i ciężarówek, ale również zwiększenie podaży w sektorze kolejowym. Obejmuje to rozbudowaną sieć stacji ładowania pojazdów elektrycznych w całej Europie oraz stworzenie zrównoważonych i wydajniejszych baterii. Muszą temu towarzyszyć programy na rzecz zmiany kwalifikacji, zapewniające nowe możliwości kariery dla pracowników odchodzących z sektora transportu opartego na paliwach kopalnych. |
| --- | --- |

5.4.6.

| 5.4.7. | Jak już zauważono w niektórych miastach, okres stosowania środków izolacji spowodował zakwestionowanie tradycyjnych sposobów wykorzystania przestrzeni miejskiej i mobilności oraz zachęcił do eksperymentowania. Okres naprawy może w większym stopniu przyczynić się do rozwoju ruchu rowerowego, który sprzyja zachowaniu bezpiecznych odległości, ograniczeniu tłoku w transporcie publicznym oraz zapewnia więcej przestrzeni i łatwiejszy dostęp do lokalnych sklepów. Inwestycje mające na celu poprawę infrastruktury rowerowej mogą szybko przynieść skutki w miastach i między miastami oraz stymulować ekosystem rowerowy. |
| --- | --- |

5.4.7.

| 5.4.8. | Przekształcenie gospodarki w gospodarkę o obiegu zamkniętym ma zasadnicze znaczenie dla powodzenia Zielonego Ładu. Dlatego na przykład przemysł stalowy i cementowy (główni odbiorcy energii) oraz sektor chemiczny muszą zostać zreorganizowane. |
| --- | --- |

5.4.8.

| 5.4.9. | Jeżeli centralnym elementem pakietu naprawy gospodarczej będzie przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, znacznie mogą przyspieszyć niezbędne zmiany w zakresie infrastruktury oraz upowszechnianie się innowacji w zakresie materiałów alternatywnych i nowych technologii. Po pierwsze, aby zapobiegać odpadom, UE powinna wspierać inicjatywy na rzecz zakładania przedsiębiorstw typu start-up i przedsiębiorstw gospodarki społecznej w sektorze naprawy i ponownego użycia oraz wspierać odpowiednie szkolenia lub przekwalifikowanie dla osób tracących pracę w okresie pogorszenia koniunktury gospodarczej. Można by w szczególności skoncentrować się na „obszarach sprawiedliwej transformacji”, co pozwoli na przekształcenie regionów górniczych w obszary „górnictwa miejskiego”. |
| --- | --- |

5.4.9.

| 5.4.10. | Po drugie, segregowanie odpadów komunalnych stanowi kluczowy warunek rentownego uzyskania wartości z odpadów poprzez recykling. W związku z tym UE powinna wspierać władze lokalne w niwelowaniu luki inwestycyjnej w odniesieniu do infrastruktury zbierania, segregacji i recyklingu odpadów komunalnych w ciągu najbliższych pięciu lat. |
| --- | --- |

5.4.10.

| 5.4.11. | Kryzys związany z COVID-19 pokazuje, że rewolucja cyfrowa jest ważnym elementem zwiększania odporności naszych społeczeństw na sytuacje kryzysowe. Kapitalne znaczenie ma inwestowanie w cyfryzację podstawowych usług i zwiększenie zdolności rządów, prawodawców i instytucji publicznych do świadczenia usług w czasie kryzysu. Jednocześnie musimy zdać sobie sprawę, że technologie cyfrowe nie są celem końcowym, lecz narzędziem. Musimy wziąć na siebie odpowiedzialność publiczną za ramy technologii cyfrowych i ukierunkować je na wysokie standardy zrównoważonego rozwoju, w tym na silne gwarancje demokratyczne i technologiczne, wraz z towarzyszącymi im środkami wsparcia w zakresie kosztów i wiedzy, dzięki którym nikt nie pozostanie w tyle. Oznacza to – zgodnie z unijnym aktem w sprawie dostępności – konieczność zadbania o to, by rewolucja cyfrowa zapewniała dostępność dla ponad 100 mln osób z niepełnosprawnościami zamieszkujących w UE. |
| --- | --- |

5.4.11.

| 5.4.12. | Strategia „od pola do stołu” powinna wytyczyć wyraźny kierunek dla unijnego systemu żywnościowego po obecnym kryzysie zdrowotnym i zachęcać do działań na rzecz budowy bardziej zrównoważonych, odpornych i sprawiedliwszych łańcuchów dostaw żywności. Potrzebne są środki krótkoterminowe, by rozwiązać problem sezonowych niedoborów siły roboczej oraz zapobiec zakłóceniom w łańcuchu dostaw. W bardziej długoterminowej perspektywie w ramach strategii „od pola do stołu” i wspólnej polityki rolnej należy zwiększyć odporność i zrównoważony charakter naszego systemu żywnościowego poprzez odtworzenie bardziej zróżnicowanych modeli rolnictwa, promowanie lokalnych centrów dystrybucji żywności oraz krótszych łańcuchów dostaw, a także poprzez poprawę dostępu do rynku dla drobnych producentów rolnych oraz rybaków i producentów z sektora akwakultury, którzy mają niewielki wpływ na środowisko. |
| --- | --- |

5.4.12.

| 5.4.13. | Inwestować należy w programy zmiany kwalifikacji dla sektorów, które prawdopodobnie nie sprostają wymogom przyszłości (na przykład dlatego, że są w dużym stopniu uzależnione od paliw kopalnych). Oznacza to, że muszą one poszukiwać możliwości ograniczenia zużycia paliw kopalnych i stać się bardziej ekologiczne. Opowiadamy się za ukierunkowaną polityką inwestycyjną, która sprawnie przekierowuje osoby tracące pracę do sektorów, w których brakuje pracowników, a mianowicie do sektora społecznego i ekologicznego. |
| --- | --- |

5.4.13.

| 5.4.14. | Państwa członkowskie muszą inwestować więcej w usługi publiczne, ponieważ kryzys pokazał, że te ostatnie odgrywają kluczową rolę w ratowaniu życia ludzi i radzeniu sobie z pandemią. W związku z tym przywódcy europejscy powinni rozważyć zastosowanie tzw. złotej reguły budżetowej do zasad fiskalnych UE, wyłączając inwestycje publiczne z obliczeń deficytu i uwzględniając zrównoważony charakter obecnego poziomu zadłużenia. UE powinna dokonać dogłębnej oceny liberalizacji strategicznych usług publicznych w oparciu o zasady konkurencji. Należy również poprawić dostęp do usług publicznych. |
| --- | --- |

5.4.14.

5.5.   Środki socjalne

| 5.5.1. | Wdrażanie Europejskiego filaru praw socjalnych na szczeblu europejskim i we wszystkich państwach członkowskich jest ważnym krokiem w kierunku proaktywnego podejmowania działań na rzecz procesu konwergencji społecznej. Europejski filar praw socjalnych jest narzędziem służącym ustanowieniu nowej i udoskonalonej tablicy wyników zawierającej wskaźniki społeczne. |
| --- | --- |

5.5.1.

| 5.5.2. | Musimy umieścić miejsca pracy w centrum strategii UE, zwiększyć znaczenie know-how i jego ciągłego wdrażania za pośrednictwem systemu kształcenia, szkolenia i uczenia się przez całe życie. Umożliwiłoby to europejskiej sile roboczej dostosowanie się do zmian w systemie produkcji po cyfrowej i zielonej transformacji. |
| --- | --- |

5.5.2.

| 5.5.3. | Przeformułowanie zadań ma kluczowe znaczenie dla fazy naprawy gospodarczej w kontekście kryzysu związanego z COVID-19. Zarówno w prywatnym, jak i publicznym sektorze zdrowia i opieki dążenie do wzrostu wydajności było w konflikcie z jakością usług i zmniejszało znaczenie doświadczenia zawodowego, co miało dramatyczne konsekwencje podczas kryzysu zdrowotnego w większości krajów UE. Przesunięcie w kierunku działań opartych na usługach doprowadziłoby do bardziej pracochłonnej gospodarki, równoważącej niepewność zatrudnienia w tych sektorach, wspierającej wyższe poziomy zatrudnienia i przywracającej miejsca pracy w gospodarce realnej. Niezbędna jest zatem polityka wspierająca pracę wysokiej jakości w sektorach pracochłonnych zapewniających wysokiej jakości usługi. |
| --- | --- |

5.5.3.

| 5.5.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zaktualizowany program prac Komisji Europejskiej (10) na rok 2020 – jako kompromis mający na celu utrzymanie społecznego wymiaru strategii naprawy gospodarczej. Istnieje kilka inicjatyw ustawodawczych i nieustawodawczych, które nie mogą zostać opóźnione lub odroczone, gdyż stanowią filary agendy społecznej. Chodzi tu o następujące elementy: transpozycja przyjętych dyrektyw zgodnie z już uzgodnionym harmonogramem (dyrektywa w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, dyrektywa w sprawie delegowania pracowników, dyrektywa w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy). Komisja potwierdziła również wszystkie inicjatywy, które pobudziłyby sprawiedliwą i zrównoważoną pod względem społecznym naprawę gospodarczą, w tym te dotyczące przejrzystości wynagrodzeń, płacy minimalnej, sprawiedliwego opodatkowania, zatrudnienia młodzieży, europejskiego programu reasekuracji świadczeń dla osób bezrobotnych, programu na rzecz umiejętności i edukacji cyfrowej, pracy za pośrednictwem platform internetowych oraz unijnych zasad zarządzania gospodarczego. W programie prac brakuje aktualizacji w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez skuteczne środki zapobiegawcze w miejscach pracy. |
| --- | --- |

5.5.4.

| 5.5.5. | Silny proces naprawy w wymiarze społecznym oznacza również lepszy dostęp do związków zawodowych i lepszą ochronę. Musimy wspierać rokowania zbiorowe i demokrację w miejscu pracy. UE i państwa członkowskie muszą wspierać partnerów społecznych w próbach znaczącego zwiększenia zasięgu rokowań zbiorowych. |
| --- | --- |

5.5.5.

| 5.5.6. | Należy zająć się kwestią płci. Pogorszenie koniunktury gospodarczej spowodowane obecnym wybuchem epidemii COVID-19 ma znaczny wpływ na równouprawnienie płci, zarówno podczas spadku koniunktury, jak i późniejszej naprawy gospodarczej. W porównaniu ze „zwykłymi” recesjami, które w większym stopniu wpływają na zatrudnienie mężczyzn niż kobiet, spadek zatrudnienia związany ze środkami dystansowania społecznego ma znaczny wpływ na sektory o wysokim odsetku zatrudnienia kobiet. Ponadto zamknięcie szkół i placówek opieki dziennej znacznie zwiększyło potrzeby w zakresie opieki nad dziećmi, co ma szczególnie istotne znaczenie dla pracujących matek. Skutki kryzysu dla pracujących matek prawdopodobnie utrzymają się, co wynika z dużej wartości ich doświadczenia na rynku pracy. |
| --- | --- |

5.5.6.

5.6.   Systemy opieki zdrowotnej

| 5.6.1. | Co najważniejsze, jednym z głównych wniosków, jakie można wyciągnąć z kryzysu związanego z COVID-19 jest konieczność wzmocnienia systemów opieki zdrowotnej w prawie każdym kraju europejskim, przede wszystkim poprzez skupienie się na zapobieganiu. Skutkiem koronawirusa jest ogromne obciążenie systemów opieki zdrowotnej w całej Europie. Niektóre kraje są bardziej dotknięte niż inne, w różnym stopniu wyposażone w personel (lekarzy i pielęgniarki), wysoko wykwalifikowanych pracowników, sprzęt medyczny i miejsca w szpitalach. Chociaż odpowiedzialność za opiekę zdrowotną spoczywa na szczeblu krajowym, to rozprzestrzenianie się wirusa nie zależy od granic Pandemia oddziałuje na całą Europę, zarówno w obrębie naszych granic, jak i poza nimi, a także ma skutki sanitarne, społeczne i gospodarcze, które wymagają wspólnych odpowiedzi na szczeblu europejskim. |
| --- | --- |

5.6.1.

| 5.6.2. | Kryzys związany z COVID-19 ujawnił zależność UE od przywozu produktów leczniczych z państw trzecich. Potrzebne są inwestycje w ochronę zdrowia, opiekę zdrowotną i opiekę długoterminową w ramach profilaktyki zdrowotnej oraz polityki bezpieczeństwa i higieny pracy – w ramach podejścia opartego na cyklu życia – które muszą być wspierane przez instytucje UE. |
| --- | --- |

5.6.2.

| 5.6.3. | Kryzys związany z COVID-19 pokazuje, że wielonarodowe przedsiębiorstwa farmaceutyczne dysponują ogromną siłą. W celu zwiększenia niezależności przemysłu farmaceutycznego należy również utworzyć duży europejski fundusz badawczy na rzecz opracowywania nowych leków i szczepionek. Instytucje UE powinny mieć niezbędne uprawnienia do koordynowania dostaw, dystrybucji i cen podstawowych urządzeń medycznych i ochronnych w ramach jednolitego rynku. |
| --- | --- |

5.6.3.

5.7.   Stosunki międzynarodowe

| 5.7.1. | Unia Europejska opiera się na wspólnych wartościach europejskich, które w żadnych okolicznościach nie podlegają dyskusji (11). Są to: poszanowanie godności ludzkiej i praw człowieka, wolność, demokracja, równość i praworządność. Nie można zapominać o tych wartościach, nawet gdy UE i jej państwa członkowskie stają w obliczu sytuacji nadzwyczajnej i jej skutków w postaci bezprecedensowych wyzwań gospodarczo-społecznych. Wprawdzie reakcja na obecny kryzys musi być szybka i wymaga pewnych wyjątkowych oraz ograniczonych w czasie środków, jednak nie mogą one być sprzeczne z zasadami państwa prawa i podziału władzy i nie mogą zagrażać demokracji oraz prawom podstawowym obywateli europejskich. EKES nalega, by wszystkie środki polityczne w tym zakresie były w pełni zgodne z naszymi wspólnymi wartościami określonymi w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

5.7.1.

| 5.7.2. | Kryzys związany z COVID-19 pokazał, że międzynarodowy wolny handel nie gwarantuje bezpieczeństwa dostaw nawet w przypadku istniejącej żywności, produktów leczniczych i zasobów przemysłowych. Do tego należy dodać brak przejrzystości i identyfikowalności. |
| --- | --- |

5.7.2.

| 5.7.3. | Niektóre przedsiębiorstwa europejskie, które rozwinęły potencjał przemysłowy na terenie państw trzecich, powinny być zachęcane do przeniesienia tego potencjału do UE. Przeniesienie działalności w przemyśle, rolnictwie i usługach powinno umożliwić większą autonomię w stosunku do rynków międzynarodowych, odzyskanie kontroli nad metodami produkcji oraz zainicjowanie transformacji ekologiczną i społecznej działań. W takich sytuacjach przedsiębiorstwa mogłyby otrzymać wsparcie finansowe ze strony rządów państw członkowskich bez stosowania przepisów dotyczących pomocy państwa. |
| --- | --- |

5.7.3.

| 5.7.4. | Kryzys pokazał również, że istnieje poważne ryzyko związane z zależnością UE od Chin w odniesieniu do znacznej części produkcji, zwłaszcza w dziedzinie medycyny (na przykład sprzętu ochronnego). W celu wzmocnienia systemów opieki zdrowotnej w prawie każdym kraju europejskim bardzo ważne jest zmniejszenie tej zależności w odniesieniu do kluczowych produktów. Można tego dokonać poprzez zwiększenie produkcji w UE (w unijnym łańcuchu produkcji/dostaw) i rozwijanie zdolności produkcyjnych we współpracy z innymi krajami, na przykład w Afryce (łańcuch produkcji/dostaw UE–Afryka). Wartość dodana wynika tu z faktu, że kraje najsłabiej rozwinięte byłyby wówczas również w stanie rozwijać nowe rodzaje działalności gospodarczej i wzmacniać swoją opiekę zdrowotną. |
| --- | --- |

5.7.4.

| 5.7.5. | W świecie po pandemii należy stworzyć nowy system stosunków międzynarodowych, światowej gospodarki i solidarności i zaangażować się na rzecz dzielenia się dobrobytem na świecie i ratowania życia, a także chronić osiągnięcia w wymiarze zdrowotnym, naukowym, intelektualnym i przemysłowym. UE powinna odgrywać wiodącą rolę w tym nowym systemie stosunków międzynarodowych opartym na solidarności i współpracy na rzecz rozwoju. Ponadto UE powinna utrzymać i ewentualnie zwiększyć poziom zobowiązań w zakresie współpracy na rzecz rozwoju. |
| --- | --- |

5.7.5.

| 5.7.6. | Zapewnienie równych warunków działania dla światowej gospodarki może położyć kres wykorzystywaniu pracowników z jednej strony, i, z drugiej strony, nadmiernie wysokim zyskom korporacji. Włączenie norm MOP i norm zrównoważonego rozwoju do zasad WTO i innych agencji ONZ mogłoby znacznie przyczynić się do budowy nowego, sprawiedliwego porządku gospodarczego oraz sprawiedliwej i inteligentnej globalizacji. W przyszłości należy odpowiednio dostosować i konsekwentnie stosować przepisy w celu ukierunkowania wszystkich zasobów i dostępnego personelu, tak aby zapewnić pomoc tam, gdzie jest ona najbardziej potrzebna. |
| --- | --- |

5.7.6.

| 5.7.7. | Wszelkie przypadki naruszenia praw podstawowych muszą być obiektywnie uzasadnione, należy również uwzględnić „klauzule wygaśnięcia”. Należy zadbać o to, by w jak najkrótszym czasie przywrócić na całym świecie normalność wraz ze wszystkimi podstawowymi zasadami demokratycznymi. Ograniczanie praw człowieka, takich jak prawo do zgromadzeń, wolności prasy, prywatności i innych, nigdy nie może stać się „nową normalnością”. |
| --- | --- |

5.7.7.

| 5.7.8. | Konieczne jest wznowienie strategicznej roli geopolitycznej UE w propagowaniu światowych procesów pokojowych, tak aby ożywić możliwości rozwoju gospodarczego w sąsiedztwie UE: w Bałkanach Zachodnich, w krajach eurośródziemnomorskich, we wschodnich krajach partnerskich i w innych obszarach doświadczanych konfliktami. |
| --- | --- |

5.7.8.

| 5.7.8.1. | W związku z tym region eurośródziemnomorski i Bałkany Zachodnie muszą powtórnie stać się obszarem możliwości rozwoju, tak, jak to było w przeszłości, gdy regiony te leżały w centrum wymiany ludzi, towarów i pomysłów. Z tego względu region eurośródziemnomorski i Bałkany Zachodnie muszą znaleźć się w centrum europejskiej strategicznej polityki integracji i wzajemnych połączeń w dziedzinie transportu oraz wymiany handlowej i kulturalnej, Konieczna jest specjalna, poświęcona tym obszarom strategia makroregionalna. Aby wspierać ten kontekst, należy nadać nowy impuls strategiom makroregionalnym w regionie Morza Śródziemnego oraz europejskiej strategii miejskiej. |
| --- | --- |

5.7.8.1.

5.8.   Migracja i era po pandemii COVID-19

| 5.8.1. | Wraz z nadejściem pandemii COVID-19 i związanej z tym ogromnej tragedii w krajowych systemach opieki zdrowotnej i upadkiem gospodarki we wszystkich krajach wydaje się, że problem migracji zniknął ze scenariusza i stał się jedynie tłem, czemu towarzyszyła pewna obojętność opinii publicznej. Osoby ubiegające się o azyl nie mogą zostać pozbawione pomocy ze względu na obecny kryzys. Podstawowe prawa ochrony stanowią trzon wartości europejskich i nie mogą być ignorowane, gdy okazują się niewygodne. Należy przywrócić następujące środki:






  — | wznawianie procedur uzyskiwania zezwoleń na pobyt i uznawanie prawa do azylu w prawie wszystkich krajach europejskich, |
| --- | --- | --- |

5.8.1.

—

wznawianie procedur uzyskiwania zezwoleń na pobyt i uznawanie prawa do azylu w prawie wszystkich krajach europejskich,

| — | rozwiązanie problemu przepełnienia i związanej z tym sytuacji zdrowotnej w ośrodkach recepcyjnych dla migrantów, |
| --- | --- |

—

rozwiązanie problemu przepełnienia i związanej z tym sytuacji zdrowotnej w ośrodkach recepcyjnych dla migrantów,

| — | rozwiązanie problemu niepewności zatrudnienia (co doprowadziło już do ograniczenia, jeżeli nie do całkowitego wstrzymania „przekazów pieniężnych” – często jest to jedyne źródło utrzymania rodzin migrantów, którzy pozostali w kraju pochodzenia), |
| --- | --- |

—

rozwiązanie problemu niepewności zatrudnienia (co doprowadziło już do ograniczenia, jeżeli nie do całkowitego wstrzymania „przekazów pieniężnych” – często jest to jedyne źródło utrzymania rodzin migrantów, którzy pozostali w kraju pochodzenia),

| — | legalizacja pobytu migrantów pracujących w sektorze opieki osobistej lub w sektorze rolnym, |
| --- | --- |

—

legalizacja pobytu migrantów pracujących w sektorze opieki osobistej lub w sektorze rolnym,

| — | opracowanie wspólnego europejskiego systemu azylowego (WESA), który jest obowiązkowy, bezpieczny i skuteczny dla wszystkich państw UE w celu szybkiego dzielenia się wspólnymi obowiązkami, |
| --- | --- |

—

opracowanie wspólnego europejskiego systemu azylowego (WESA), który jest obowiązkowy, bezpieczny i skuteczny dla wszystkich państw UE w celu szybkiego dzielenia się wspólnymi obowiązkami,

| — | opracowywanie i rozwijanie realistycznych, legalnych, bezpiecznych i wykonalnych ścieżek migracji pracowników do UE, |
| --- | --- |

—

opracowywanie i rozwijanie realistycznych, legalnych, bezpiecznych i wykonalnych ścieżek migracji pracowników do UE,

| — | nawiązanie stałego i skutecznego dialogu z krajami pochodzenia migrantów w celu tworzenia struktur i ram komunikacji, |
| --- | --- |

—

nawiązanie stałego i skutecznego dialogu z krajami pochodzenia migrantów w celu tworzenia struktur i ram komunikacji,

| — | zwiększenie wsparcia finansowego i technicznego dla agencji Frontex, |
| --- | --- |

—

zwiększenie wsparcia finansowego i technicznego dla agencji Frontex,

| — | zagwarantowanie w krótkim terminie zobowiązania do dokonania oceny realokacji wszystkich zasobów w ramach wieloletnich ram budżetowych UE na lata 2021–2027. |
| --- | --- |

—

zagwarantowanie w krótkim terminie zobowiązania do dokonania oceny realokacji wszystkich zasobów w ramach wieloletnich ram budżetowych UE na lata 2021–2027.

6.   Plan odbudowy

| 6.1. | Wszystkie opisane powyżej środki będą wymagały opracowania nowego systemu zarządzania gospodarczego, obejmującego strategiczne polityki w dziedzinie przemysłu, konkurencyjności, środowiska, handlu i w wymiarze społecznym. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Konieczne jest wspieranie reformy zarządzania gospodarczego w Unii Europejskiej i dokonanie przeglądu paktu stabilności i wzrostu w celu jednoczesnego zapewnienia stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Na podstawie unijnego narzędzia służącego odbudowie Next Generation EU konieczne będzie zapewnienie stopniowego zwiększania zasobów własnych UE poprzez wprowadzenie istotnych i odpowiednich źródeł dochodu, takich jak na przykład: unijnych systemów handlu uprawnieniami do emisji, wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCCTB), podatku cyfrowego, podatku od transakcji finansowych i opłaty za emisję CO2 oraz renty emisyjnej. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | UE musi w trybie pilnym uruchomić mechanizm koordynacji, który będzie w stanie neutralizować agresywne planowanie podatkowe i zwalczać zjawisko uchylania się od opodatkowania w 27 państwach członkowskich, czyli zjawisko, które wygenerowało średnią roczną stratę w dochodach podatkowych w wysokości 46 mld EUR w latach 2001–2016 dla państw członkowskich UE (0,46 % PKB) (12). Jednocześnie UE musi uruchomić potężną strategię w zakresie walki z praniem pieniędzy, które to zjawisko grozi zatruciem unijnego systemu produkcji i zakłóceniem funkcjonowania jednolitego rynku poprzez zniekształcenie równych warunków działania. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Ważne jest zachowanie europejskiego modelu praw, norm i polityki ochrony konsumentów. To właśnie czyni UE jedyną w swoim rodzaju. Na przykład w dziedzinie cyfryzacji unijny kodeks etyczny w zakresie sztucznej inteligencji odróżnia stanowisko UE określane jako zasada ludzkiej kontroli od stanowiska innych regionów. Podejście to, oparte na podstawowych prawach i wolnościach, należy do modelu UE i powinno zostać zachowane pomimo coraz ostrzejszego klimatu konkurencyjnego. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Konieczne jest pełne wykorzystanie wyłaniających się nowych, bardziej zrównoważonych modeli biznesowych, (takich jak gospodarka o obiegu zamkniętym, gospodarka dzielenia się, gospodarka społeczna itp.). Są one również elementem modelu społecznego UE i tworzą podwójną wartość dodaną – gospodarczą i społeczną – a także są instrumentami służącymi realizacji Europejskiego Zielonego Ładu i celów zrównoważonego rozwoju. Te modele biznesowe stanowią szansę na poprawę sytuacji gospodarczej i jednoczesne zajęcie się kwestiami społecznymi. Plan działania UE dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym będzie miał kluczowe znaczenie, podobnie jak obiecany plan działania UE na rzecz gospodarki społecznej (wiosna 2021 r.). Należy nagłaśniać inspirujące przykłady takie jak europejskie Stowarzyszenie Klastrów. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | W kontekście naprawy gospodarczej cyfryzacja stanowi zarówno szansę, jak możliwe ryzyko. To dzięki dziedzinie innowacji UE może stać się liderem, na przykład w dziedzinie technologii łańcucha bloków, gdzie jesteśmy w czołówce. Łańcuch bloków jako technologia (nie bitcoin) niesie za sobą wartości demokratyczne, oferuje przejrzystość i lepsze struktury zarządzania. Należy jednak zarządzać zagrożeniami związanymi z cyfryzacją, takimi jak dalsze bezrobocie, marginalizacja cyfrowa i wykluczenie społeczne. Należy znaleźć sposób na skorzystanie z możliwości i jednoczesne wyważenie ryzyka. W takich okolicznościach UE dąży do utrzymania konkurencyjności w skali światowej. |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Promowanie innowacji społecznych jako modelu naprawy gospodarczej niesie ze sobą możliwości – poprzez współtworzenie, współprojektowanie i współprodukcję. W złożonym krajobrazie społecznym, obejmującym ogromne wyzwania społeczne, jedynym sposobem na znalezienie rozwiązań jest zmobilizowanie wszystkich zasobów w społeczeństwie w sposób międzysektorowy i wielodyscyplinarny. Zorganizowane społeczeństwo obywatelskie jest katalizatorem innowacji społecznych, które przyczyniły się do powstania systemów opieki społecznej prowadzących do nowych polityk, struktur, produktów, usług i metod pracy. Dziś bardziej niż kiedykolwiek niezbędny jest udział społeczeństwa obywatelskiego, lecz prawdziwe innowacje społeczne mają miejsce tylko wtedy, gdy to zorganizowane społeczeństwo angażuje się. |
| --- | --- |

6.8.

| 6.9. | Pojawienie się nowego modelu społecznego? Naprawa gospodarcza nastąpi jedynie w powiązaniu z wydajnością, bodźcami fiskalnymi i dystrybucją bogactwa. Być może ponownie nadszedł czas na ożywienie koncepcji pakietu dotyczącego inwestycji społecznych, tak aby aktywnie i prewencyjnie pracować nad zmniejszeniem przyszłych kosztów społecznych. W ten sposób UE powinna zwiększyć inwestycje w infrastrukturę społeczną: i) edukację i uczenie się przez całe życie; ii) zdrowie, opiekę długoterminową i opiekę społeczną, iii) przystępne cenowo mieszkania (13). Wszystko to idzie w parze z wdrażaniem Europejskiego filaru praw socjalnych na wszystkich szczeblach, systemem monitorowania europejskiego semestru opartym na celach zrównoważonego rozwoju, Europejskim Zielonym Ładem i sprawiedliwą transformacją cyfrową opartą na wartości UE, które mogłyby działać razem na rzecz stworzenia nowego modelu społecznego UE. |
| --- | --- |

6.9.

Bruksela, dnia 11 czerwca 2020 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Georgiewa, C., 2020, The Great Lockdown: Worst Economic Downturn Since the Great Depression [Wielka blokada: największe spowolnienie gospodarcze od czasów wielkiej depresji] Komunikat prasowy MFW nr 20/98.

1

The Great Lockdown: Worst Economic Downturn Since the Great Depression

(2)  Dane statystyczne uzyskane w ramach europejskiego badania dochodów i warunków życia (EU SILC) wskazują na wzrost ubóstwa i wykluczenia społecznego osób z niepełnosprawnością w latach 2010–2018 w Estonii, Luksemburgu, Niemczech, Szwecji, Irlandii, Czechach, na Litwie, we Włoszech, w Niderlandach, na Malcie i w Hiszpanii.

2

(3)  Komisja Europejska, DG ECFIN.

3

(4)  Międzynarodowa Organizacja Pracy, marzec 2020 r., COVID-19 and the world of work: Impact and policy responses [COVID-19 i świat pracy: wpływ i odpowiedzi w zakresie polityki].

4

COVID-19 and the world of work: Impact and policy responses

(5)  Komisja Europejska, Prognoza gospodarcza z wiosny 2020 r. Dokument instytucjonalny nr 125. Maj 2020 r.

5

(6)  Komisja Europejska, DG ECFIN.

6

(7)  Badania przeprowadzone przez Eurofound na temat warunków życia i pracy w czasie COVID-19 (pierwsze ustalenia z kwietnia 2020 r.) wskazują, że ze względu na gospodarcze implikacje kryzysu pandemicznego związanego z COVID-19, więcej gospodarstw domowych znajduje się pod finansową presją niż przed rozpoczęciem kryzysu. Blisko połowa respondentów (47 %) wskazuje, że ich gospodarstwo domowe ma problem, aby związać koniec z końcem. 90 % respondentów, którzy na trwałe utracili swą pracę podczas kryzysu, zgłosiło, że sytuacja finansowa ich gospodarstwa domowego uległa pogorszeniu, 44 % z nich nie ma żadnych oszczędności, a 35 % ma jedynie wystarczające oszczędności do tego, aby utrzymać swój obecny poziom życia przez trzy miesiące.

7

(8)  Nassim Nicholas Taleb (2007), The Black Swan: the impact of the highly improbable.

8

The Black Swan: the impact of the highly improbable.

(9)  Host S., Grange D., Mettetal L, Dubois U. 2014. Précarité énergétique et santé: état des connaissances et situation en Île-de-France („Ubóstwo energetyczne a zdrowie: stan wiedzy i sytuacja w regionie Île-de-France”), Regionalne Obserwatorium Zdrowia Île-de-France, Paryż, s. 14.

9

Précarité énergétique et santé: état des connaissances et situation en Île-de-France

(10)  https://ec.europa.eu/info/publications/2020-commission-work-programme-key-documents_pl

10

(11)  Opinia EKES-u „Przyszłość UE: korzyści dla obywateli i poszanowanie europejskich wartości” (SC/052).

11

(12)  European Commission, 2019, Estimating International Tax Evasion by Individuals(Komisja Europejska, 2019, Oszacowanie międzynarodowego uchylania się od opodatkowania przez osoby fizyczne). Dokument roboczy nr 76-2019.

12

Estimating International Tax Evasion by Individuals

Oszacowanie międzynarodowego uchylania się od opodatkowania przez osoby fizyczne).

(13)  Sprawozdanie grupy zadaniowej wysokiego szczebla ds. inwestowania w infrastrukturę społeczną w Europie – Boosting Investment in Social Infrastructure in Europe („Wspieranie inwestycji w infrastrukturę społeczną w Europie”). European Economy Discussion Paper [dokument do dyskusji na temat gospodarki europejskiej] nr 074, styczeń 2018 r.

13

Boosting Investment in Social Infrastructure in Europe

---

ZAŁĄCZNIK I

Poniżej przedstawiono ustrukturyzowaną analizę środków UE przyjętych w ciągu ostatnich trzech miesięcy w celu rozwiązania pandemii COVID-19.

| Rodzaj środka |
| --- |
| Monetarne i stabilizujące | Fiskalne | Oparte na gwarancjach i kredytach | Regulacyjne i proceduralne |
| Europejski Mechanizm Stabilności (EMS): wsparcie z tytułu kryzysu pandemicznego 240 mld EUR; pożyczki na stabilizację makroekonomiczną dla krajów strefy euro w celu rozwiązania ich zakłóceń równowagi makroekonomicznej; w wysokości do 2 % PKB strefy euro | Inicjatywa inwestycyjna; inicjatywa inwestycyjna „plus”, początkowo 37 mld EUR, ponowne rozdysponowanie środków w ramach polityki spójności ukierunkowane na konsekwencje rozprzestrzeniania się wirusa; uzupełnienie kwotą 28 mld EUR, dotychczas nierozdysponowaną w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych | SURE (Europejski instrument wsparcia w celu zmniejszenia ryzyka bezrobocia w związku ze stanem nadzwyczajnym): 100 mld EUR; preferencyjne kredyty udzielane w celu wsparcia pracowników i osób samozatrudnionych; pierwsza część pakietu wsparcia. | Zasady pomocy państwa: możliwość dostosowania środków odnoszących się do wszystkich przedsiębiorstw i korporacji (dotacje do funduszu płac, odroczenie opodatkowania przedsiębiorstw i płatności podatku VAT oraz składek na zabezpieczenie społeczne); bezpośrednie wsparcie finansowe dla klientów (rekompensata wydatków na usługi anulowane, imprezy); możliwość podjęcia bezpośrednich kroków fiskalnych wobec przedsiębiorstw, które stoją w obliczu ryzyka upadłości ze względu na pandemię, naprawienie szkód spowodowanych w dowiedziony sposób przez pandemię (w tym przypadku potrzebne jest zawiadomienie z Komisji Europejskiej); możliwość innych rekompensat ze źródeł publicznych dla krajów szczególnie dotkniętych; możliwość bezpośredniego wsparcia do 800 000  EUR na jedno przedsiębiorstwo |
| EBC: nadzwyczajny program zakupów w czasie pandemii: 750 mld EUR; ekspansywny program pieniężny na rzecz zakupu papierów wartościowych w celu wsparcia płynności systemu finansowego | Europejski Fundusz Solidarności: 800 mln EUR | Ogólnoeuropejski fundusz gwarancyjny: 200 mld EUR, preferencyjne kredyty z EBI głównie dla MŚP; druga część pakietu wsparcia | Elastyczność kryteriów finansowania publicznego: bardziej elastyczne wyjaśnienie kryteriów dyscypliny finansów publicznych w ramach kryteriów paktu stabilności i wzrostu oraz europejskiego semestru |
| | Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji: 179 mln EUR | Instrument finansowy na rzecz wsparcia najbardziej dotkniętych MŚP: kwota 8 mld EUR wygenerowana na podstawie gwarancji budżetowej UE dla EFI z EFIS | Tymczasowe zniesienie taryf celnych i podatku VAT w odniesieniu do przywozu instrumentów medycznych i sprzętu medycznego z państw trzecich |
| | Większa elastyczność umożliwiająca uruchomienie wszystkich niewykorzystanych środków z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych; umożliwia dokonywanie przesunięć środków między EFRR, EFS i Funduszem Spójności; 100 % pokrycia kosztów projektu pochodzi z zasobów UE; elastyczność w zakresie wyjaśnień dotyczących koncentracji tematycznej itp. | | Przegląd i ochrona krytycznych europejskich aktywów i technologii |

Rodzaj środka

Monetarne i stabilizujące

Fiskalne

Oparte na gwarancjach i kredytach

Regulacyjne i proceduralne

Europejski Mechanizm Stabilności (EMS): wsparcie z tytułu kryzysu pandemicznego 240 mld EUR; pożyczki na stabilizację makroekonomiczną dla krajów strefy euro w celu rozwiązania ich zakłóceń równowagi makroekonomicznej; w wysokości do 2 % PKB strefy euro

Inicjatywa inwestycyjna; inicjatywa inwestycyjna „plus”, początkowo 37 mld EUR, ponowne rozdysponowanie środków w ramach polityki spójności ukierunkowane na konsekwencje rozprzestrzeniania się wirusa; uzupełnienie kwotą 28 mld EUR, dotychczas nierozdysponowaną w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych

SURE (Europejski instrument wsparcia w celu zmniejszenia ryzyka bezrobocia w związku ze stanem nadzwyczajnym): 100 mld EUR; preferencyjne kredyty udzielane w celu wsparcia pracowników i osób samozatrudnionych; pierwsza część pakietu wsparcia.

Zasady pomocy państwa: możliwość dostosowania środków odnoszących się do wszystkich przedsiębiorstw i korporacji (dotacje do funduszu płac, odroczenie opodatkowania przedsiębiorstw i płatności podatku VAT oraz składek na zabezpieczenie społeczne); bezpośrednie wsparcie finansowe dla klientów (rekompensata wydatków na usługi anulowane, imprezy); możliwość podjęcia bezpośrednich kroków fiskalnych wobec przedsiębiorstw, które stoją w obliczu ryzyka upadłości ze względu na pandemię, naprawienie szkód spowodowanych w dowiedziony sposób przez pandemię (w tym przypadku potrzebne jest zawiadomienie z Komisji Europejskiej); możliwość innych rekompensat ze źródeł publicznych dla krajów szczególnie dotkniętych; możliwość bezpośredniego wsparcia do 800 000  EUR na jedno przedsiębiorstwo

EBC: nadzwyczajny program zakupów w czasie pandemii: 750 mld EUR; ekspansywny program pieniężny na rzecz zakupu papierów wartościowych w celu wsparcia płynności systemu finansowego

Europejski Fundusz Solidarności: 800 mln EUR

Ogólnoeuropejski fundusz gwarancyjny: 200 mld EUR, preferencyjne kredyty z EBI głównie dla MŚP; druga część pakietu wsparcia

Elastyczność kryteriów finansowania publicznego: bardziej elastyczne wyjaśnienie kryteriów dyscypliny finansów publicznych w ramach kryteriów paktu stabilności i wzrostu oraz europejskiego semestru

Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji: 179 mln EUR

Instrument finansowy na rzecz wsparcia najbardziej dotkniętych MŚP: kwota 8 mld EUR wygenerowana na podstawie gwarancji budżetowej UE dla EFI z EFIS

Tymczasowe zniesienie taryf celnych i podatku VAT w odniesieniu do przywozu instrumentów medycznych i sprzętu medycznego z państw trzecich

Większa elastyczność umożliwiająca uruchomienie wszystkich niewykorzystanych środków z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych; umożliwia dokonywanie przesunięć środków między EFRR, EFS i Funduszem Spójności; 100 % pokrycia kosztów projektu pochodzi z zasobów UE; elastyczność w zakresie wyjaśnień dotyczących koncentracji tematycznej itp.

Przegląd i ochrona krytycznych europejskich aktywów i technologii

---

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

552. sesja plenarna EKES-u (+ wideokonferencja Interactio), 10.6.2020–11.6.2020

| 18.9.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 311/19 |
| --- | --- | --- | --- |

18.9.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 311/19

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Jednolity rynek dla wszystkich”

(opinia rozpoznawcza)

(2020/C 311/02)

| Sprawozdawca generalny: | Antonio LONGO |
| --- | --- |

Sprawozdawca generalny:

Antonio LONGO

| Wniosek o konsultację | Pismo od prezydencji chorwackiej w Radzie UE, 10.9.2019 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Decyzja Prezydium | 24.9.2019 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 10.6.2020 |
| Sesja plenarna nr | 552 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 224/1/2 |

Wniosek o konsultację

Pismo od prezydencji chorwackiej w Radzie UE, 10.9.2019

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Decyzja Prezydium

24.9.2019

Data przyjęcia na sesji plenarnej

10.6.2020

Sesja plenarna nr

552

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

224/1/2

1.   Wnioski i zalecenia (1)

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) jest zdania, że jednolity rynek europejski we wszystkich swych wymiarach (gospodarczym, społecznym i środowiskowym) jest fundamentem społecznej gospodarki rynkowej. Stanowi kluczowy element harmonijnej i zrównoważonej integracji europejskiej i służy przywróceniu zaufania obywateli do UE, tworzeniu nowych miejsc pracy, osiągnięciu bardziej konkurencyjnej gospodarki i umocnieniu roli Europy na świecie. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES uważa, że osiągnięcie celów Europejskiego Zielonego Ładu mogłoby w zasadniczy sposób przyczynić się do rozwoju jednolitego rynku ukierunkowanego na przyszłość. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Jest przekonany, że jednolity rynek ukierunkowany na przyszłość musi zasadzać się na solidnej podstawie gospodarczej powiązanej z silnym wymiarem społecznym. Podkreśla potrzebę pozytywnej konwergencji i skuteczniejszej polityki społecznej – zarówno na szczeblu UE, jak i państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Jego zdaniem nowe, zintegrowane i wybiegające w przyszłość podejście do jednolitego rynku we wszystkich stosownych obszarach polityki, a także do usuwania pozostałych nieuzasadnionych przeszkód – bez tworzenia nowych – musi skupiać się na obywatelach, konsumentach, pracownikach i przedsiębiorstwach jako kluczowych podmiotach kształtujących, weryfikujących i monitorujących cały ten proces. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Według EKES-u należy przedsięwziąć znaczne wysiłki w celu podniesienia poziomu umiejętności cyfrowych i zrozumienia zagrożeń i możliwości związanych z zarządzaniem danymi, co pozwoli obywatelom uczestniczyć w procesach decyzyjnych dotyczących przyszłości i zrozumieć związany z tym potencjał, a także istniejące ograniczenia. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Należy unikać nadmiernie rygorystycznego wdrażania oraz braku transpozycji i wdrożenia dyrektyw UE w obszarach regulacji kluczowych dla przedsiębiorstw, ponieważ uniemożliwiają one firmom – zwłaszcza małym oraz mikroprzedsiębiorstwom – pełne wykorzystanie zalet jednolitego rynku, również w kontekście Small Business Act. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES uważa, że należy wzmocnić infrastrukturę zarządzania jednolitym rynkiem za pomocą proaktywnego włączenia do niej zorganizowanych podmiotów reprezentujących obywateli, konsumentów i przedsiębiorstwa. Należy zwłaszcza uwzględnić obywateli znajdujących się w trudnej sytuacji lub zagrożonych dyskryminacją, a także gospodarkę społeczną oraz mikro- i małe przedsiębiorstwa w celu opracowania uproszczonych i przyjaznych dla użytkownika koncepcji oraz terminowego, przejrzystego i skutecznego wdrażania i stosowania. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Zdaniem EKES-u należy wzmocnić międzynarodowy wymiar jednolitego rynku w kontekście Europejskiego Zielonego Ładu. Trzeba zwiększyć nadzór rynkowy, aby zapobiec wprowadzaniu na rynek europejski produktów nielegalnych, podrobionych bądź niespełniających norm środowiskowych, społecznych i norm w zakresie bezpieczeństwa, które napływają z krajów trzecich za pośrednictwem rosnącego handlu elektronicznego, tak by przeciwstawić się nieuczciwej konkurencji. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES usilnie wzywa do wzmocnienia europejskiego systemu normalizacji technicznej, który ma zasadnicze znaczenie dla jednolitego rynku, zwłaszcza w odniesieniu do norm technicznych, społecznych, środowiskowych i w zakresie bezpieczeństwa. Dałoby to obywatelom, konsumentom i przedsiębiorstwom – zwłaszcza małym i mikroprzedsiębiorstwom – jasny ogląd zasad i procedur i zagwarantowałoby im zrównoważony i skuteczny udział w procesie normalizacji. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES wzywa do uwzględnienia interesów konsumentów w procesie REFIT, w środowisku cyfrowym oraz w zakresie bezpieczeństwa towarów i usług, a także do wzmocnienia środków ograniczających ubóstwo energetyczne i konsumpcyjne, co zapewniłoby wszystkim Europejczykom dostęp do produktów spożywczych i leczniczych oraz usług podstawowych. Należy stworzyć odpowiednie zachęty na szczeblu europejskim, krajowym i lokalnym, by wspierać nowe paradygmaty celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Komitet podkreśla znaczenie zainaugurowania w terenie solidnej kampanii europejskiej w zakresie publikacji i interaktywnych informacji, obejmującej sieć dobrze nagłośnionych ośrodków rozpowszechniania informacji. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES uważa, że należy stworzyć pracownikom sprawiedliwe warunki korzystania z rzeczywistej swobody przemieszczania się, a także ze swobody przedsiębiorczości i podejmowania pracy na całym jednolitym rynku, zwłaszcza w regionach przygranicznych. Konieczne jest lepsze wdrożenie dyrektywy w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (2) oraz podjęcie ogromnych wspólnych wysiłków w zakresie zasobów finansowych i strukturalnych na szczeblu europejskim, by zapewnić uczenie się przez całe życie i ustawiczne szkolenie zasobów ludzkich w dziedzinie nowych umiejętności i kwalifikacji. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Kontekst opinii

| 2.1. | Jednolity rynek we wszystkich swych wymiarach (gospodarczym, społecznym i środowiskowym) plasuje się w centrum integracji europejskiej i jest jednym z fundamentów społecznej gospodarki rynkowej na naszym kontynencie oraz nowej strategii zrównoważonego wzrostu, zgodnie z nowym Europejskim Zielonym Ładem (3). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Należy zatem podejmować stałe wysiłki, by zapewnić dalsze wzmocnienie jednolitego rynku, gdyż tylko jego pełne urzeczywistnienie pozwoli przywrócić zaufanie obywateli do projektu europejskiego, stworzyć nowe miejsca pracy, osiągnąć bardziej konkurencyjną gospodarkę i zagwarantować Europie większą rolę na świecie. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Proces urzeczywistniania jednolitego rynku wymaga zintegrowanego podejścia umożliwiającego zarządzanie procesem łączącym wszystkie stosowne polityki i wymiary w ramach spójnej i długoterminowej wizji z myślą o sprostaniu obecnym i pojawiającym się na szczeblu globalnym wyzwaniom technologicznym oraz wyzwaniom w zakresie bezpieczeństwa i zrównoważonego rozwoju (4). Plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonej Europy będzie miał decydujące znaczenie dla osiągnięcia tego celu (5). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Przedsiębiorstwa (zwłaszcza małe i mikroprzedsiębiorstwa) oraz obywatele muszą znaleźć się w centrum tego procesu i aktywnie angażować się w budowę jednolitego rynku wytrzymującego próbę czasu; przy czym przyjęte podejście musi być w większym stopniu ukierunkowane na użytkowników i w dużej mierze oparte na dogłębnej analizie faktów i potrzeb. Należy znieść obecną zależność od państw trzecich w przypadku niektórych artykułów pierwszej potrzeby i dostaw leków. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Przeszkody w urzeczywistnieniu jednolitego rynku

| 3.1. | Poniżej określono warunki, które należy spełnić w celu rozwiązania ewidentnych problemów, które wciąż pojawiają się w procesie budowania jednolitego rynku, oraz zidentyfikowano bariery w jego urzeczywistnieniu. |
| --- | --- |

3.1.

3.2.   Warunki wstępne

Następujące przesłanki muszą zostać spełnione, by zapewnić wszystkim równe warunki dostępu do jednolitego rynku i do korzystania z niego:

| a) | pełna i terminowa transpozycja przepisów jednolitego rynku oraz zniesienie deficytu transpozycji, jednolite i spójne stosowanie przepisów UE oraz zapewnienie wszystkim łatwego, przejrzystego i przyjaznego dla użytkownika dostępu do nich, bez nadmiernie rygorystycznego wdrażania; |
| --- | --- |

a)

pełna i terminowa transpozycja przepisów jednolitego rynku oraz zniesienie deficytu transpozycji, jednolite i spójne stosowanie przepisów UE oraz zapewnienie wszystkim łatwego, przejrzystego i przyjaznego dla użytkownika dostępu do nich, bez nadmiernie rygorystycznego wdrażania;

| b) | skuteczne wdrożenie jednolitego rynku w zakresie gazu, energii elektrycznej, infrastruktury cyfrowej i transportu; |
| --- | --- |

b)

skuteczne wdrożenie jednolitego rynku w zakresie gazu, energii elektrycznej, infrastruktury cyfrowej i transportu;

| c) | powszechny i pełen dostęp do jednolitego rynku oferującego usługi i dobra wszystkim obywatelom podatnym na zagrożenia lub znajdującym się w niekorzystnej sytuacji, takim jak osoby z niepełnosprawnością lub zagrożone ubóstwem; |
| --- | --- |

c)

powszechny i pełen dostęp do jednolitego rynku oferującego usługi i dobra wszystkim obywatelom podatnym na zagrożenia lub znajdującym się w niekorzystnej sytuacji, takim jak osoby z niepełnosprawnością lub zagrożone ubóstwem;

| d) | zharmonizowane mechanizmy nadzoru rynku, na przykład w zakresie bezpieczeństwa produktów chemicznych, efektywności energetycznej oraz efektywności środowiskowej produktów; w pełni funkcjonujące mechanizmy wzajemnego uznawania; |
| --- | --- |

d)

zharmonizowane mechanizmy nadzoru rynku, na przykład w zakresie bezpieczeństwa produktów chemicznych, efektywności energetycznej oraz efektywności środowiskowej produktów; w pełni funkcjonujące mechanizmy wzajemnego uznawania;

| e) | sprawne funkcjonowanie i zharmonizowanie rynku surowców wtórnych i produktów o zamkniętym cyklu życia, by ułatwić przepływ produktów wycofanych z eksploatacji; |
| --- | --- |

e)

sprawne funkcjonowanie i zharmonizowanie rynku surowców wtórnych i produktów o zamkniętym cyklu życia, by ułatwić przepływ produktów wycofanych z eksploatacji;

| f) | pełne wdrożenie ram dotyczących wysokich standardów technicznych i regulacyjnych, zwłaszcza w zakresie norm środowiskowych i społecznych, szkolenie nabywców publicznych i zainteresowanych przedsiębiorstw w zakresie stosowania nowych przepisów w ramach programu na rzecz jednolitego rynku; działania uświadamiające na temat kupowania produktów lokalnych (zasada „zero kilometrów”) w celu ustabilizowania gospodarek regionalnych i zmniejszenia ich oddziaływania na środowisko; |
| --- | --- |

f)

pełne wdrożenie ram dotyczących wysokich standardów technicznych i regulacyjnych, zwłaszcza w zakresie norm środowiskowych i społecznych, szkolenie nabywców publicznych i zainteresowanych przedsiębiorstw w zakresie stosowania nowych przepisów w ramach programu na rzecz jednolitego rynku; działania uświadamiające na temat kupowania produktów lokalnych (zasada „zero kilometrów”) w celu ustabilizowania gospodarek regionalnych i zmniejszenia ich oddziaływania na środowisko;

| g) | wspólne normy dotyczące zamówień publicznych i spójne kryteria zakupów w całej UE w celu udzielania zielonych i sprzyjających włączeniu społecznemu zamówień; |
| --- | --- |

g)

wspólne normy dotyczące zamówień publicznych i spójne kryteria zakupów w całej UE w celu udzielania zielonych i sprzyjających włączeniu społecznemu zamówień;

| h) | zintegrowany ekosystem cyfrowy na poziomie UE, w ramach którego stosowano by nowe modele działalności gospodarczej, dystrybucji i konsumpcji oraz tworzono by nowe relacje w ramach publicznej administracji elektronicznej; |
| --- | --- |

h)

zintegrowany ekosystem cyfrowy na poziomie UE, w ramach którego stosowano by nowe modele działalności gospodarczej, dystrybucji i konsumpcji oraz tworzono by nowe relacje w ramach publicznej administracji elektronicznej;

| i) | zintegrowane i rozwinięte rynki kapitałowe zapewniające łatwy i powszechny dostęp do usług finansowych; |
| --- | --- |

i)

zintegrowane i rozwinięte rynki kapitałowe zapewniające łatwy i powszechny dostęp do usług finansowych;

| j) | sprawiedliwa gospodarka oparta na danych, zapewniająca dostępność i mobilność danych oraz łatwość dostępu do nich w ramach jednolitego rynku, przy jednoczesnej ochronie bezpieczeństwa i prywatności obywateli, konsumentów i przedsiębiorstw; |
| --- | --- |

j)

sprawiedliwa gospodarka oparta na danych, zapewniająca dostępność i mobilność danych oraz łatwość dostępu do nich w ramach jednolitego rynku, przy jednoczesnej ochronie bezpieczeństwa i prywatności obywateli, konsumentów i przedsiębiorstw;

| k) | europejska chmura dla nauki wykorzystująca dane pozyskiwane z publicznych i prywatnych ośrodków badawczych wspieranych z funduszy europejskich; |
| --- | --- |

k)

europejska chmura dla nauki wykorzystująca dane pozyskiwane z publicznych i prywatnych ośrodków badawczych wspieranych z funduszy europejskich;

| l) | w pełni zintegrowany rynek usług obejmujący usługi logistyczne i sieciowe; |
| --- | --- |

l)

w pełni zintegrowany rynek usług obejmujący usługi logistyczne i sieciowe;

| m) | skuteczne zabezpieczenia przeciwko dumpingowi socjalnemu i podatkowemu; |
| --- | --- |

m)

skuteczne zabezpieczenia przeciwko dumpingowi socjalnemu i podatkowemu;

| n) | konieczność dokonywania przez instytucje UE i bezpośrednio zainteresowane podmioty dokładnej oceny i analizy skutków regulacji dotyczących przedsiębiorstw przed wszelką zmianą istniejących przepisów lub proponowaniem nowych; |
| --- | --- |

n)

konieczność dokonywania przez instytucje UE i bezpośrednio zainteresowane podmioty dokładnej oceny i analizy skutków regulacji dotyczących przedsiębiorstw przed wszelką zmianą istniejących przepisów lub proponowaniem nowych;

| o) | promowanie wszystkich rodzajów przedsiębiorczości w różnych dziedzinach polityki i prawodawstwa UE w celu wzmocnienia gospodarek państw członkowskich, w tym ochrona mikro- i małych przedsiębiorstw oraz przedsiębiorstw gospodarki społecznej. |
| --- | --- |

o)

promowanie wszystkich rodzajów przedsiębiorczości w różnych dziedzinach polityki i prawodawstwa UE w celu wzmocnienia gospodarek państw członkowskich, w tym ochrona mikro- i małych przedsiębiorstw oraz przedsiębiorstw gospodarki społecznej.

3.3.   Bariery (6)

| 3.3.1. | Znaczące przeszkody w funkcjonowaniu obecnego jednolitego rynku, postrzegane przez obywateli, konsumentów i przedsiębiorstwa, obejmują:






  a) | złożone procedury administracyjne: prawodawstwo jednolitego rynku zbyt często zawiera zasady i procedury, które są trudne do zrozumienia i przestrzegania przez użytkowników końcowych; |
| --- | --- | --- |

3.3.1.

a)

złożone procedury administracyjne: prawodawstwo jednolitego rynku zbyt często zawiera zasady i procedury, które są trudne do zrozumienia i przestrzegania przez użytkowników końcowych;

| b) | różnice w normach technicznych poszczególnych krajów: wzrasta liczba krajowych przepisów technicznych, o czym świadczy coraz większa liczba powiadomień o wprowadzaniu regulacji – co roku wpływa około 700 tego rodzaju powiadomień w odniesieniu do towarów; |
| --- | --- |

b)

różnice w normach technicznych poszczególnych krajów: wzrasta liczba krajowych przepisów technicznych, o czym świadczy coraz większa liczba powiadomień o wprowadzaniu regulacji – co roku wpływa około 700 tego rodzaju powiadomień w odniesieniu do towarów;

| c) | trudności w dostępie do informacji na temat norm i wymogów: jednolity portal cyfrowy stanowi krok we właściwym kierunku w pomaganiu biznesom, zwłaszcza mikroprzedsiębiorstwom oraz małym i średnim przedsiębiorstwom, w uzyskiwaniu dostępu do odpowiednich informacji, ale wciąż istnieje mnogość punktów kontaktowych, punkt kompleksowej obsługi w każdym państwie członkowskim mógłby dostarczać lepszych wskazówek dotyczących przepisów, procedur i wymaganych dokumentów oraz organów, z którymi należy się kontaktować; |
| --- | --- |

c)

trudności w dostępie do informacji na temat norm i wymogów: jednolity portal cyfrowy stanowi krok we właściwym kierunku w pomaganiu biznesom, zwłaszcza mikroprzedsiębiorstwom oraz małym i średnim przedsiębiorstwom, w uzyskiwaniu dostępu do odpowiednich informacji, ale wciąż istnieje mnogość punktów kontaktowych, punkt kompleksowej obsługi w każdym państwie członkowskim mógłby dostarczać lepszych wskazówek dotyczących przepisów, procedur i wymaganych dokumentów oraz organów, z którymi należy się kontaktować;

| d) | brak koordynacji między poszczególnymi poziomami nadzoru rynkowego: nadzór ten leży w gestii państw członkowskich i regionów, co może prowadzić do różnych poziomów nadzoru i powodować zakłócenia między produktami już dostępnymi na jednolitym rynku a tymi, które są dopiero wprowadzane; |
| --- | --- |

d)

brak koordynacji między poszczególnymi poziomami nadzoru rynkowego: nadzór ten leży w gestii państw członkowskich i regionów, co może prowadzić do różnych poziomów nadzoru i powodować zakłócenia między produktami już dostępnymi na jednolitym rynku a tymi, które są dopiero wprowadzane;

| e) | nadmiernie rygorystyczne wdrażanie oraz brak transpozycji i wdrażania dyrektyw UE w obszarach regulacji mających zasadnicze znaczenie dla przedsiębiorstw, co prowadzi do powstania złożonej mozaiki regulacyjnej na jednolitym rynku i uniemożliwia – przede wszystkim MŚP i mikroprzedsiębiorstwom – czerpanie korzyści z całego jednolitego rynku; |
| --- | --- |

e)

nadmiernie rygorystyczne wdrażanie oraz brak transpozycji i wdrażania dyrektyw UE w obszarach regulacji mających zasadnicze znaczenie dla przedsiębiorstw, co prowadzi do powstania złożonej mozaiki regulacyjnej na jednolitym rynku i uniemożliwia – przede wszystkim MŚP i mikroprzedsiębiorstwom – czerpanie korzyści z całego jednolitego rynku;

| f) | brak mechanizmów szkolenia i współpracy, które dałyby właściwym władzom publicznym, obywatelom, konsumentom i zainteresowanym przedsiębiorstwom solidną i spójną wiedzę o (potencjalnie) obowiązujących przepisach; |
| --- | --- |

f)

brak mechanizmów szkolenia i współpracy, które dałyby właściwym władzom publicznym, obywatelom, konsumentom i zainteresowanym przedsiębiorstwom solidną i spójną wiedzę o (potencjalnie) obowiązujących przepisach;

| g) | niedoskonałości w zapewnianiu jedności rynku w kluczowych sektorach, takich jak gaz, energia elektryczna, infrastruktura cyfrowa i transport. |
| --- | --- |

g)

niedoskonałości w zapewnianiu jedności rynku w kluczowych sektorach, takich jak gaz, energia elektryczna, infrastruktura cyfrowa i transport.

4.   Jednolity rynek jako kluczowy element nowego programu strategicznego UE

| 4.1. | EKES jest przekonany, że jednolity rynek służący wszystkim obywatelom jest kluczowym elementem integracji europejskiej zdolnym przywrócić zaufanie obywateli do UE, tworzyć miejsca pracy, budować konkurencyjną gospodarkę i utrzymać wpływ Europy na świecie. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES uważa, że osiągnięcie celów Europejskiego Zielonego Ładu, w tym na przykład nowego planu działania dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym (7) i strategii polegającej na dążeniu do osiągnięcia zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń, mogłoby znacząco przyczynić się do rozwoju jednolitego rynku ukierunkowanego na przyszłość. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES wyraża zadowolenie, że proces ten uznano za jeden z czterech głównych priorytetów programu strategicznego na lata 2019–2024 (8) i że „włączono go do cyklu semestru po raz pierwszy” (9). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES jest zdania, że w ramach nowego, zintegrowanego i wybiegającego w przyszłość podejścia do jednolitego rynku we wszystkich stosownych dziedzinach polityki należy nie tylko skupić się na obywatelach, konsumentach, pracownikach i przedsiębiorstwach jako podmiotach odnoszących korzyść z osiągnięcia wyznaczonych celów, ale należy przyznać im pierwszoplanową rolę w opracowywaniu, weryfikowaniu i monitorowaniu tego procesu. Proces ten musi opierać się na faktycznych potrzebach tych podmiotów i należy go usprawnić i uczynić łatwo dostępnym oraz łatwym do zastosowania. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES podkreśla potrzebę dogłębnego uproszczenia procedur administracyjnych i zwraca uwagę na kwestię proporcjonalności. MŚP i mikroprzedsiębiorstwa ponoszą wysokie koszty bez pewności, że działają zgodnie z przepisami. Wdrażanie Small Business Act i zasady „najpierw myśl na małą skalę” powinno być priorytetem uwzględnionym w krótkoterminowym programie politycznym w ramach strategii na rzecz MŚP i mikroprzedsiębiorstw. Analiza łącznego wpływu szeregu przepisów na przedsiębiorstwa powinna stać się faktycznym elementem procesu stanowienia prawa. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Należy rozpocząć proces wspierania cyfryzacji i intensywnego budowania zdolności wszystkich zainteresowanych stron, a także uruchomić jednolity rynek usług w sposób sprawiedliwy i przejrzysty. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | W celu urzeczywistnienia jednolitego rynku ukierunkowanego na przyszłość należy przedsięwziąć znaczne wysiłki, by podnieść poziom umiejętności cyfrowych, uzyskać lepszy wgląd w dane i zarządzanie nimi oraz umożliwić obywatelom i małym przedsiębiorstwom udział w tych procesach. Należy uznać, że mamy do czynienia ze złożoną i niepewną sytuacją i wykształcić indywidualną i społeczną odporność, by sprostać tym wyzwaniom i lepiej zrozumieć potencjał i granice platform cyfrowych oraz ich podstawowe modele biznesu i zarządzania, by chronić się przed manipulacją. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Potrzebujemy również infrastruktury zarządzania jednolitym rynkiem, która – choć oparta na istniejących unijnych narzędziach zarządzania (np. SOLVIT, IMI, portal „Twoja Europa – Porady”, tabela wyników jednolitego rynku) – byłaby wzmocniona na szczeblu unijnym i krajowym poprzez proaktywne włączanie organizacji reprezentujących obywateli, konsumentów i przedsiębiorstwa, z myślą o wypracowaniu uproszczonych i przyjaznych dla użytkownika koncepcji. Konieczne jest terminowe, przejrzyste i skuteczne wdrożenie i zastosowanie przepisów dotyczących jednolitego rynku w celu pomyślnego przejścia do cyfrowej, sprawnej, spójnej, wyważonej i zrównoważonej Europy. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Należy wzmocnić nadzór rynku, by zapobiec wprowadzaniu na rynek europejski nielegalnych i podrobionych produktów z państw trzecich za pośrednictwem handlu elektronicznego, tak by ukrócić nieuczciwą konkurencję i uniknąć zagrożeń dla bezpieczeństwa i zdrowia konsumentów. Istnieje pilna potrzeba lepszego uświadamiania konsumentów w tym zakresie. |
| --- | --- |

4.9.

5.   Jednolity rynek a obywatele

| 5.1. | Obywatele muszą znaleźć się w centrum całego procesu tworzenia jednolitego rynku ukierunkowanego na przyszłość – nie tylko jako główni adresaci i beneficjenci jego osiągnięć, ale również jako aktywni uczestnicy tego procesu, przy uwzględnieniu ich potrzeb i oczekiwań. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | We wcześniejszej opinii (10) EKES podkreślił potrzebę wprowadzenia „szerokiego planu na rzecz edukacji i szkoleń cyfrowych, tak aby wszyscy obywatele uzyskali narzędzia poznawcze, aby jak najlepiej przejść do korzystania z nowych narzędzi”. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Należy zaangażować wszystkich obywateli europejskich na każdym etapie, zwłaszcza tych podatnych na zagrożenia lub dyskryminację. Osoby z niepełnosprawnościami lub zagrożone ubóstwem muszą mieć zapewniony dostęp do usług i towarów zgodnie z dyrektywą (UE) 2019/882 (11) i innymi zobowiązaniami prawnymi, na przykład Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | EKES uważa, że ważne jest uruchomienie solidnej europejskiej kampanii w zakresie publikacji i interaktywnych informacji w ramach sieci dobrze nagłośnionych ośrodków rozpowszechniania informacji rozmieszczonych w centralnych i peryferyjnych węzłach intermodalnych jednolitego rynku, aby wspierać proaktywne zaangażowanie społeczeństwa przy uwzględnieniu jego sugestii, istniejących trudności oraz rozwiązań i aktywnym wsparciu ze strony zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

5.4.

6.   Jednolity rynek a pracownicy

| 6.1. | EKES jest przekonany, że jednolity rynek ukierunkowany na przyszłość musi zasadzać się na solidnej podstawie gospodarczej powiązanej z silnym wymiarem społecznym (12). Ponadto „zawsze podkreśla potrzebę pozytywnej konwergencji i bardziej skutecznej polityki społecznej – zarówno na poziomie UE, jak i państw członkowskich” (13), oraz opracowania „jasnego i skoordynowanego planu działania określającego priorytety w zakresie wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych i stosowania obowiązujących praw i norm socjalnych”. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | EKES ponownie podkreśla, że „poprzez nowy proces europejskiego semestru należy osiągnąć cele społeczne, monitorując braki w równowadze społecznej. Ponadto trzeba wprowadzić nowe i wymierne wskaźniki wraz z ukierunkowanymi zaleceniami dla poszczególnych krajów” (14). Należy także unikać nadmiernych różnic, które (choć odzwierciedlają specyfikę sytuacji w poszczególnych krajach) mogą prowadzić do dumpingu socjalnego i zakłócać równe warunki działania na całym jednolitym rynku europejskim. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Zdaniem EKES-u należy stworzyć pracownikom sprawiedliwe warunki korzystania z rzeczywistej swobody przemieszczania się na całym jednolitym rynku, zwłaszcza w regionach przygranicznych. Konieczne jest lepsze wdrożenie dyrektywy w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (15) oraz podjęcie ogromnych wspólnych wysiłków w zakresie zasobów finansowych i strukturalnych na szczeblu europejskim na rzecz uczenia się przez całe życie i ustawicznego szkolenia zasobów ludzkich w dziedzinie nowych umiejętności i kwalifikacji. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | EKES po raz kolejny podkreśla, że „zmiany, jakie nowe technologie, sztuczna inteligencja i duże zbiory danych niosą ze sobą w dziedzinie procesów produkcyjnych i, ogólnie, gospodarki, wpłyną również zasadniczo na rynek pracy” i że ważne jest, „aby procesy te zachodziły w ramach owocnego dialogu społecznego, przy jednoczesnym poszanowaniu praw i jakości życia pracowników” (16). Ważne jest również, by uniknąć pułapek powodujących ubóstwo i niepewność zatrudnienia. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | EKES jest zdania, że zrównoważony rozwój wymaga przedsięwzięcia istotnych wspólnych wysiłków, by zapewnić zasoby finansowe i strukturalne na szczeblu europejskim, krajowym i lokalnym na rzecz uczenia się przez całe życie i ustawicznego szkolenia zasobów ludzkich w zakresie nowych ekologicznych i cyfrowych umiejętności i kwalifikacji dopasowanych do zmieniających się rynków pracy w świetle nowego Europejskiego Zielonego Ładu. |
| --- | --- |

6.5.

7.   Jednolity rynek a konsumenci

| 7.1. | Polityka ochrony konsumentów jest zasadniczym elementem procesu urzeczywistniania jednolitego rynku ukierunkowanego na interesy społeczeństwa i zdolnego angażować obywateli w proces integracji europejskiej. Zdaniem EKES-u należy uczynić więcej dla zapewnienia skutecznej ochrony konsumentów w sytuacji, gdy podmioty nie przestrzegają przepisów, a obecne fragmentaryczne ich stosowanie i utrzymujące się różnice między państwami członkowskimi nie ulegają zmniejszeniu. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | EKES wzywa do uwzględnienia interesów konsumentów w procesie REFIT, w środowisku cyfrowym oraz w zakresie bezpieczeństwa towarów i usług, a także do wzmocnienia środków służących ograniczeniu ubóstwa energetycznego i konsumpcyjnego, co zwiększyłoby dostęp wszystkich Europejczyków do produktów spożywczych i leczniczych oraz do usług podstawowych. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Należy rozwiązać problem różnego traktowania konsumentów przez poszczególne kraje odnośnie do takich kwestii jak ceny oraz warunki sprzedaży i dostawy w ramach zakupów bezpośrednich lub handlu elektronicznego. Wciąż szczególnie istotny jest problem blokowania geograficznego. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje informacje na temat wyników w zakresie ochrony konsumentów pozyskanych za pośrednictwem platformy internetowego rozstrzygania sporów (17), ale pragnąłby, aby „wzmocniono narzędzia – zwłaszcza transgraniczne – w zakresie pozasądowego rozstrzygania sporów”. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | EKES jest przekonany, że przejrzystość i porównywalność informacji mają zasadnicze znaczenie dla umożliwienia konsumentom inteligentnych wyborów, również pod względem wpływu na środowisko i zrównoważoności. |
| --- | --- |

7.5.

8.   Jednolity rynek a przedsiębiorstwa

| 8.1. | Zdaniem EKES-u zaspokojenie potrzeb przedsiębiorstw w odniesieniu do pełnego urzeczywistnienia jednolitego rynku wymaga: |
| --- | --- |

8.1.

| 8.1.1. | dalszego otwierania i integracji rynków towarów i usług, w tym usług logistycznych i sieciowych, by uwolnić pełen potencjał gospodarczy UE oraz stworzyć solidną podstawę globalnej konkurencji w długiej perspektywie; należy przy tym chronić i wspierać różnorodność i pluralizm w sektorze handlu detalicznego (18); |
| --- | --- |

8.1.1.

| 8.1.2. | przyspieszenia cyfryzacji będącej zasadniczym czynnikiem europejskiej konkurencyjności, co oznacza stworzenie ram ułatwiających wprowadzanie technologii cyfrowych; w ramach programów skierowanych do MŚP i mikroprzedsiębiorstw należy respektować kulturę właściwą tego rodzaju przedsiębiorstwom i angażować ich organizacje przedstawicielskie na szczeblu lokalnym; |
| --- | --- |

8.1.2.

| 8.1.3. | podejmowania większej liczby inicjatyw umożliwiających mikro – i małym przedsiębiorstwom nabywanie podstawowych i średnio zaawansowanych umiejętności cyfrowych; wymaga to także zapewnienia im różnorodnych rozwiązań technologicznych, jak również opracowania – w ramach kompleksowej strategii – sprawiedliwych zasad w zakresie dostępu do danych, ich swobodnego przepływu i odpowiedzialności; |
| --- | --- |

8.1.3.

| 8.1.4. | stworzenia ram regulacyjnych i finansowych sprzyjających inwestycjom w infrastrukturę, z myślą o znacznym ulepszeniu infrastruktury fizycznej i cyfrowej i zapewnieniu jej interoperacyjności, a także innowacji i elastyczności umożliwiającej przedsiębiorstwom dostosowanie się do szybko zmieniającego się świata i wspierania nowych modeli biznesowych; zapewnienia neutralności technologicznej poprzez wprowadzanie przepisów dotyczących jednolitego rynku, które ułatwiałyby wejście na rynek dzięki ograniczaniu przeszkód; |
| --- | --- |

8.1.4.

| 8.1.5. | nadania priorytetu zasadom lepszego stanowienia prawa oraz ich praktycznemu wdrażaniu z myślą o tym, by jednolity rynek był najlepszym miejscem do prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania pracy. |
| --- | --- |

8.1.5.

| 8.2. | Należy zwrócić szczególną uwagę na różnice między krajowymi systemami podatkowymi. EKES uważa, że należy zwalczać dumping socjalny i podatkowy na jednolitym rynku, ponieważ zakłóca on konkurencję i prowadzi do nieuzasadnionego przenoszenia produkcji. |
| --- | --- |

8.2.

| 8.3. | Równie istotne jest zlikwidowanie luk infrastrukturalnych i regulacyjnych we wzajemnych połączeniach między rynkami lokalnymi w ramach jednolitego rynku, zwłaszcza w takich kluczowych sektorach jak gaz, energia elektryczna i transport, gdyż luki te utrudniają uczciwą i przejrzystą konkurencję. |
| --- | --- |

8.3.

| 8.4. | EKES podkreśla potrzebę wzmocnienia europejskiego systemu normalizacji, szczególnie w odniesieniu do norm technicznych, socjalnych, środowiskowych i w zakresie bezpieczeństwa, tak by firmy, szczególnie mikro- i małe przedsiębiorstwa, miały jasny obraz przepisów i procedur, których należy przestrzegać, oraz aby wszystkie zainteresowane strony mogły w zrównoważony i skuteczny sposób uczestniczyć w procesie normalizacji. |
| --- | --- |

8.4.

Bruksela, dnia 10 czerwca 2020 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  W dniu 10 marca 2020 r. Komisja opublikowała komunikaty „Długofalowy plan działania na rzecz lepszego wdrażania i egzekwowania przepisów dotyczących jednolitego rynku” oraz „Określenie i usuwanie barier na jednolitym rynku”.

1

(2)  Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 255 z 30.9.2005, s. 22).

2

(3)  COM(2019) 640 final.

3

(4)  9743/19 COMPET 437 MI 487.

4

(5)  EESC-2020-00463 – Opinia ECO/505 (sprawozdawca: Carlos Trias Pintó) (zob. s. 63 niniejszego Dziennika Urzędowego).

5

(6)  W dniu 10 marca 2020 r. Komisja opublikowała ważny komunikat w sprawie określenia i usuwania barier na jednolitym rynku (COM(2020) 93 final).

6

(7)  COM(2020) 98 final, przedstawiony dnia 11 marca 2020 r.

7

(8)  https://www.consilium.europa.eu/pl/press/press-releases/2019/06/20/a-new-strategic-agenda-2019-2024/

8

(9)  IP/19/6770, 17.12.2019.

9

(10)  Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 102.

10

(11)  Dz.U. L 151 z 7.6.2019, s. 70.

11

(12)  Dz.U. C 353 z 18.10.2019, s. 23.

12

(13)  Dz.U. C 13 z 15.1.2016, s. 40; Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 145 i Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 135.

13

(14)  Dz.U. C 14 z 15.1.2020, s. 1.

14

(15)  Zob. przypis 2.

15

(16)  Dz.U. C 353 z 18.10.2019, s. 6.

16

(17)  Według informacji udzielonych przez komisarz Věrę Jourovą w pierwszym roku funkcjonowania platformy rozstrzygnięto ponad 24 tys. sporów.

17

(18)  Dz.U. C 110 z 22.3.2019, s. 41.

18

---

| 18.9.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 311/26 |
| --- | --- | --- | --- |

18.9.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 311/26

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wpływ kampanii na udział w podejmowaniu decyzji politycznych”

(opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji chorwackiej)

(2020/C 311/03)

| Sprawozdawczyni: | Marina ŠKRABALO |
| --- | --- |
| Współsprawozdawczyni: | Cinzia DEL RIO |

Sprawozdawczyni:

Marina ŠKRABALO

Współsprawozdawczyni:

Cinzia DEL RIO

| Wniosek o konsultację | Pismo, 10.9.2019 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.3.2020 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 10.6.2020 |
| Sesja plenarna nr | 552 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 209/2/3 |

Wniosek o konsultację

Pismo, 10.9.2019

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

3.3.2020

Data przyjęcia na sesji plenarnej

10.6.2020

Sesja plenarna nr

552

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

209/2/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem wniosek o sporządzenie opinii w sprawie wpływu kampanii na udział w podejmowaniu decyzji politycznych, przedłożony z inicjatywy prezydencji chorwackiej, i wyraża nadzieję, że przyczyni się on do przeprowadzenia o czasie debaty orientacyjnej w odpowiednich składach Rady i w jej organach przygotowawczych na temat najważniejszych obszarów, w których można by ulepszyć – na podstawie oczekiwanego sprawozdania powyborczego Komisji – proces wyborczy w UE. Debata orientacyjna umożliwi państwom członkowskim terminowe wniesienie wkładu do planu działania Komisji dotyczącego demokracji oraz do konferencji w sprawie przyszłości Europy, która zostanie zainaugurowana podczas prezydencji chorwackiej. Nadszedł czas, by podjąć nowe skoordynowane wysiłki na rzecz ochrony i wzmocnienia demokracji europejskiej w ramach nowego cyklu politycznego unijnych instytucji. W związku z tym EKES zachęca prezydencję chorwacką, by była katalizatorem ścisłej współpracy między wszystkimi instytucjami UE, w tym przede wszystkim Parlamentem Europejskim i Komisją, lecz także EKES-em, Komitetem Regionów, Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich i Agencją Praw Podstawowych. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Udział społeczeństwa w obrębie UE w unijnym procesie decyzyjnym, przede wszystkim poprzez uczestnictwo w wyborach, ale także za pośrednictwem debat politycznych i konsultacji na temat określonych dziedzin polityki, ma zasadnicze znaczenie dla ożywienia europejskiej demokracji oraz zapewnienia legitymacji unijnych instytucji i instrumentów. EKES wzywa instytucje UE, by wykorzystały doświadczenie zdobyte w wyborach w 2019 r. i podjęły o czasie działania polityczne i skoordynowane wysiłki instytucjonalne z myślą o poprawie obecnego stanu procesu wyborczego w UE i zapewnieniu możliwie najwyższej frekwencji wyborczej w wyborach europejskich w 2024 r. i w kolejnych latach. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Chociaż nadal obserwujemy historyczną tendencję spadkową dotyczącą frekwencji w wyborach europejskich, jeśli weźmiemy pod uwagę, że stosunkowo wysoki udział w wyborach w 2019 r. jest wciąż niższy niż w okresie 1979–1994 (1), to należy wyciągnąć pewne wnioski z ostatnich wyborów, by zwiększyć przemyślany udział społeczeństwa w kolejnym cyklu wyborów europejskich i w długiej perspektywie. Ważne jest, by uświadomić sobie, że znacznie niższa frekwencja w wyborach europejskich w porównaniu z wyborami krajowymi stanowi dawno już występującą tendencję (2). Istotne jest też, by uznać, że większy udział młodych i wykształconych wyborców w wyborach europejskich w 2019 r. daje możliwość stworzenia nowego pozytywnego trendu. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES uważa, że aby instytucje unijne mogły przyjąć skuteczniejsze podejście do europejskiego społeczeństwa, muszą zmienić swoje nastawienie i nawiązać dialog z opinią publiczną, społeczeństwem obywatelskim i partnerami społecznymi w ramach komunikowania się z nimi, zwłaszcza w trakcie kampanii. Instytucje te muszą również dążyć do zaangażowania powyższych podmiotów poprzez apelowanie do nich za pomocą zarówno emocjonalnych, jak i racjonalnych środków. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje nowe, zorientowane na wyborców podejście Parlamentu Europejskiego do publicznych kampanii informacyjnych i zdecydowanie popiera jego kompleksowy plan wykorzystania sukcesu ostatniej kampanii wyborczej. EKES apeluje o zapewnienie odpowiednich środków budżetowych i kadrowych dla prowadzonych przez Parlament prac związanych z kampaniami w celu pogłębienia i rozszerzenia jego bogatej sieci organizacji społeczeństwa obywatelskiego, wolontariuszy i przedstawicieli środowisk opiniotwórczych, a także w celu przeprowadzenia serii kampanii tematycznych w najbliższych pięciu latach oraz przygotowania sprawnej kampanii wyborczej w 2024 r. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES wzywa do zacieśnienia współpracy między Parlamentem, Komisją i państwami członkowskimi, a także EKES-em i Komitetem Regionów oraz wszystkimi zainteresowanymi stronami, z myślą o starannym przygotowaniu przyszłych kampanii informacyjnych o UE i następnych wyborów europejskich oraz ich przeprowadzeniu – zarówno na poziomie zdecentralizowanym, jak i centralnym. Dzięki temu kampanie te będą skuteczniej docierać do zdecydowanej większości Europejczyków, a także skuteczniej ich informować i angażować. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Zdaniem EKES-u dezinformacja stanowi bezpośrednie zagrożenie nie tylko dla zdolności osób do podejmowania świadomych decyzji politycznych, ale także dla projektu integracji europejskiej, a tym samym dla jedności, dobrobytu i globalnego wpływu Unii Europejskiej. Osłabienie zdolności UE w zakresie demokratycznego podejmowania decyzji leży w interesie szeregu mocarstw zagranicznych, a także grup ekstremistycznych, które sprzeciwiają się współpracy europejskiej i wzmacnianiu spójności (3). EKES wyraża zdecydowane poparcie dla obecnych wysiłków UE na rzecz przeciwdziałania dezinformacji (4) – zarówno zewnętrznej, jak i wewnętrznej – oraz wzywa Komisję do zapewnienia pełnej zgodności z kodeksem postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji i do podejmowania regulacyjnych działań następczych w odniesieniu do niego. Ponadto wzywa Komisję do dalszego rozwijania niedawno ustanowionego systemu szybkiego ostrzegania i jednostek wywiadowczych STRATCOM oraz do rozszerzenia działań Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) wymierzonych przeciwko dezinformacji, a także do znacznego równoległego rozszerzenia działań UE skierowanych przeciw dezinformacji wewnętrznej. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Komitet wzywa Komisję Europejską i Parlament Europejski do podjęcia dalszych działań w celu zapewnienia odpowiednich środków budżetowych na działania mające na celu zwiększenie odporności społeczeństwa na dezinformację, rozszerzenie zakresu monitorowania na szerszy wachlarz podmiotów zewnętrznych i wewnętrznych, które stanowią zagrożenie, oraz do zintensyfikowania wymiany informacji między instytucjami i państwami członkowskimi, jak też w skali międzynarodowej. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES zdecydowanie popiera wniosek Komisji Europejskiej dotyczący opracowania europejskiego planu działania na rzecz demokracji, który powinien mieć kompleksowy i ciągły charakter i umożliwić wprowadzenie zmian dzięki zapewnieniu mu wsparcia finansowego i koordynacji międzyinstytucjonalnej. W ramach europejskiego planu działania na rzecz demokracji i powiązanych z nim przyszłych inicjatyw należy zintensyfikować wysiłki na rzecz zapewnienia wolnych i pluralistycznych mediów i wysokiej jakości niezależnego dziennikarstwa, skutecznej regulacji mediów społecznościowych, zwłaszcza w celu zwalczania dezinformacji, w tym regulacji dotyczących internetowej reklamy politycznej i odpowiedzialności za treść. Należy także dążyć do zmodernizowania procesu wyborczego i włączenia do niego grup pozbawionych praw, przede wszystkim osób z niepełnosprawnościami, jak również do zapewnienia we wszystkich państwach członkowskich powszechnego systemu edukacji obywatelskiej na temat Unii Europejskiej i jej procesów demokratycznych. EKES przypomina tu o swojej propozycji dotyczącej wdrożenia ambitnej strategii UE w zakresie komunikacji, edukacji i podnoszenia świadomości społeczeństwa na temat praw podstawowych, praworządności i demokracji (5). |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES wzywa instytucje UE i prezydencję chorwacką do ciągłego zwracania uwagi na związane z budżetem UE negocjacje dotyczące przydziału środków na edukację w zakresie wartości UE, spraw instytucjonalnych i obywatelstwa, która to edukacja jest podstawowym narzędziem europejskiej demokracji. Trzeba przeznaczyć odpowiednie zasoby finansowe na pełne spektrum działań edukacyjnych na temat UE, a także na środki zaproponowane w europejskim planie działania na rzecz demokracji oraz zapewnić większą spójność między różnymi komponentami budżetowymi. Należy też utrzymać zwiększone finansowanie programu Erasmus, który okazał się sukcesem, i zwiększyć pulę środków z innych programów UE i Europejskiego Funduszu Społecznego przeznaczoną na ten cel. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Z myślą o tym, by zapewnić dalsze wsparcie polityczne dla wzmocnienia edukacji obywatelskiej o UE, Komitet wzywa unijne instytucje (oraz prezydencję chorwacką) do poparcia swej propozycji dotyczącej powołania na poziomie europejskim grupy ekspertów wysokiego szczebla ds. nauczania o Europie, z udziałem przedstawicieli państw członkowskich i czołowych ekspertów w dziedzinie edukacji. Grupa ta mogłaby formułować propozycje polityczne i zalecenia do dyskusji w gronie ministrów edukacji mogące prowadzić do przyjęcia stosownych konkluzji przez Radę. Mogłaby też inicjować ulepszenia operacyjne, takie jak utworzenie centralnej platformy internetowej zawierającej wykaz istniejących materiałów dydaktycznych opracowywanych w ramach projektów finansowanych przez UE i krajowych programów nauczania, zgodnie z sugestią EKES-u. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES wzywa Radę i Komisję do zwrócenia szczególnej uwagi na palącą kwestię włączenia osób z niepełnosprawnościami, mniejszości etnicznych, migrantów, ubogich mieszkańców obszarów wiejskich oraz innych grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społecznej, które są wciąż niedostatecznie reprezentowane w wyborach europejskich w państwach członkowskich UE. Komitet proponuje, by w ramach europejskiego planu działania na rzecz demokracji Komisja opracowała: 1) wniosek ustawodawczy w sprawie minimalnych norm dostępności procesu wyborczego w UE dla osób z niepełnosprawnościami oraz 2) plan działania UE na rzecz bardziej inkluzywnego procesu wyborczego, wraz z wnioskiem w sprawie finansowania w celu wsparcia państw członkowskich w ich wysiłkach na rzecz włączenia społecznego i modernizacji procesu wyborczego. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Nowa Komisja powinna bezzwłocznie kontynuować modernizację unijnych przepisów dotyczących kampanii i modernizację procesu wyborczego, opierając się na działaniach podjętych przez poprzednią Komisję (6). W tym kontekście EKES zdecydowanie popiera: 1) ciągłe aktywne działania podejmowane wraz z krajowymi punktami kontaktowymi w ramach sieci koordynacji wyborów, przy czym wspomniane punkty kontaktowe powinny być katalizatorem szybkiego wprowadzania ulepszeń; 2) wzmocniony nadzór regulacyjny nad europejskimi partiami politycznymi w odniesieniu do przejrzystości prowadzenia kampanii i finansów partii, przestrzegania wartości UE i zgodności z przepisami dotyczącymi ochrony danych; 3) dodatkowe zachęty dla europejskich partii politycznych, by zwiększały spójność polityczną i angażowały społeczeństwo – zarówno w ramach partii krajowych, jak i poza nimi; 4) działania umożliwiające wszystkim zmarginalizowanym i pozbawionym praw grupom społecznym pełny udział w procesie demokratycznym. Komisja powinna również wzmocnić egzekwowanie przepisów, na mocy których nie tylko instytucje unijne i krajowe oraz społeczeństwo obywatelskie, ale również media społecznościowe i przedsiębiorstwa działające za pośrednictwem platform cyfrowych oraz podmioty polityczne ponoszą wspólną odpowiedzialność za rozwijanie umiejętności korzystania z mediów. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Możliwości zwiększenia świadomego udziału Europejczyków w wyborach

2.1.   Skuteczniejsze publiczne kampanie informacyjne

| 2.1.1. | W ostatnich latach dialog UE ze społeczeństwem za pośrednictwem kampanii informacyjnych i komunikacyjnych znacznie się poprawił, a UE podejmuje zauważalne wysiłki, by powiązać politykę UE z konkretnymi dziedzinami wpływającymi na życie codzienne, wykorzystać poglądy zwykłych obywateli do ukazania skutków inicjatyw UE oraz stosować nowe technologie do rozpowszechniania informacji. Instytucje UE dysponują szerokim wachlarzem środków w zakresie informowania społeczeństwa za pośrednictwem swoich biur łącznikowych w państwach członkowskich, stron internetowych i mediów społecznościowych, serwisów prasowych i działań medialnych, jak również za pośrednictwem agencji UE i wielu sieci ekspertów i zainteresowanych stron oraz służb obsługujących osoby odwiedzające. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Instytucje UE i rządy krajowe powinny zintensyfikować działania i wysiłki, lepiej je koordynować i zacieśnić współpracę ze społeczeństwem obywatelskim, partnerami społecznymi i biurami instytucji UE w państwach członkowskich w celu rozpowszechniania wiarygodnych informacji na temat prawodawstwa, polityk i inicjatyw UE oraz umożliwienia jednostkom i organizacjom zapoznania się ze sprawami unijnymi, zainteresowania się nimi i zaangażowania się w nie. Instytucje unijne i państwa członkowskie powinny także więcej inwestować w budowanie zdolności i wzmacnianie pozycji reprezentatywnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, którzy propagują ideę europejską w swoich kampaniach oddolnych dotyczących wartości europejskich, i powinny wykorzystywać je jako partnerów i katalizatory w dialogu ze społeczeństwem. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Instytucje UE dysponują dużymi budżetami na informowanie społeczeństwa, w tym na kampanie, choć bez wątpienia kwoty te są małe w porównaniu z rządowymi budżetami państw członkowskich przeznaczonymi na informacje i kampanie publiczne (a także w porównaniu z budżetami władz lokalnych i regionalnych państw członkowskich przeznaczonymi na tego rodzaju działania). Ponadto szereg dyrekcji generalnych Komisji wspiera wysiłki społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych mające na celu informowanie i angażowanie Europejczyków w debaty na temat konkretnych obszarów polityki UE za pomocą różnych środków. Należy rozszerzyć i odpowiednio odzwierciedlić w nowym budżecie UE pozytywną rolę instytucji unijnych, a także społeczeństwa obywatelskiego, partnerów społecznych i niezależnych mediów na poziomie europejskim i krajowym. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Parlament Europejski był szczególnie aktywny w rozbudzaniu zainteresowania wyborami europejskimi i propagowaniu udziału w nich. W czasie kampanii wyborczej w 2019 r. starał się zaangażować wyborców za pomocą emocjonalnych komunikatów wychodzących naprzeciw ich konkretnym obawom. Starał się również bardziej aktywnie zaangażować społeczeństwo obywatelskie i związki zawodowe oraz prowadzić zdecentralizowaną, znacznie mniej zinstytucjonalizowaną kampanię dającą o wiele większy efekt mnożnikowy. Kampania „Tym razem głosuję” zapewniła organizacjom społeczeństwa obywatelskiego możliwość (i finansowanie) podejmowania własnych działań, w tym komunikacyjnych, w celu zaangażowania społeczeństwa w wybory oraz przedstawienia własnych pomysłów i wizji dotyczących przyszłości Europy. Zainspirowała także szeroką gamę podmiotów społecznych, w tym środowiska biznesu, do włączenia się w kampanię wyborczą. Według powyborczego sondażu PE (7) ta rozległa i interaktywna kampania mogła przyczynić się do zwiększenia frekwencji wyborczej. |
| --- | --- |

2.1.4.

| 2.1.5. | W kontekście przyszłych działań mających zwiększyć udział Europejczyków w życiu politycznym należy pamiętać o rosnącej tendencji do pozytywnej identyfikacji z UE, o czym świadczy 11-procentowy wzrost odsetka wyborców twierdzących, że zagłosowali w wyborach europejskich, ponieważ uznali to za swój obywatelski obowiązek. Odsetek wyborców, którzy zagłosowali, by wyrazić poparcie dla UE, również wzrósł o 11 %, natomiast liczba tych, którzy uznali, że oddanie przez nich głosu może doprowadzić do zmian, wzrosła o 6 %. Według uzyskanych odpowiedzi najważniejsze czynniki mogące zwiększyć gotowość respondentów do zagłosowania w kolejnych wyborach do Parlamentu Europejskiego to: lepsze poinformowanie o UE i jej wpływie na życie codzienne (43 %), zwiększenie liczby młodych kandydatów w wyborach (31 %) i zwiększenie liczby kandydujących kobiet (20 %). Ponadto Europejczycy jednoznacznie wyrazili potrzebę bardziej świadomego udziału w życiu politycznym, bardziej inkluzywnych procesów wyborczych, bardziej odpowiedzialnego przywództwa politycznego i skuteczniejszej ochrony instytucjonalnej przed nadużywaniem procesu wyborczego na skutek korupcji politycznej, dezinformacji i ataków cybernetycznych (8). |
| --- | --- |

2.1.5.

| 2.1.6. | W przyszłych publicznych kampaniach informacyjnych instytucje UE powinny priorytetowo traktować kwestie budzące szczególne zaniepokojenie wyborców, przeprowadzać je w czasie trwania całego cyklu politycznego oraz tworzyć wspólną bazę wiedzy i powiązania ze sprawami UE przed kolejnymi wyborami do Parlamentu Europejskiego. Należy zwrócić szczególną uwagę na rozpowszechnianie kampanii informacyjnych na wszystkich obszarach geograficznych i wśród wszystkich warstw społeczeństwa, zwłaszcza tych, które znajdują się na marginesie zaangażowania politycznego i rozwoju społeczno-gospodarczego i mogą być szczególnie narażone na prowadzone w złym zamiarze kampanie dezinformacyjne z uwagi na swoje ogólne wykluczenie społeczne (9). Proaktywne działania informacyjne podejmowane przez instytucje UE wymagają pogłębionego dialogu ze społecznościami lokalnymi w całej UE w drodze ściślejszej współpracy z lokalnymi mediami i grupami społeczeństwa obywatelskiego, władzami lokalnymi i osobami odpowiedzialnymi za programy edukacji obywatelskiej. |
| --- | --- |

2.1.6.

2.2.   Inwestowanie w wolność i pluralizm mediów oraz w dziennikarstwo

| 2.2.1. | Wolne i pluralistyczne media dostarczające Europejczykom dokładnych i obiektywnych informacji mają zasadnicze znaczenie dla prowadzenia świadomej debaty na temat wyborów i politycznego procesu decyzyjnego oraz są niezbędnym narzędziem przeciwdziałania dezinformacji. Wolne i pluralistyczne media muszą być odpowiedzialne za rozpowszechniane przez siebie treści i przejrzyste w kwestii własności i swoich interesów gospodarczych. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Pomimo spadku liczby „tradycyjnych” (drukowanych i nadawczych) mediów w wyniku masowego dostępu do mediów cyfrowych i społecznościowych – ludzie intensywnie wykorzystują, udostępniają i komentują w trybie online strony internetowe i media społecznościowe nadawców, gazet i dziennikarzy. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | Chociaż kraje europejskie zdominowały czołówkę światowego rankingu wolności prasy w 2019 r. (10) (9 spośród 15 krajów cieszących się „dobrą wolnością prasy” to państwa członkowskie UE), a żadne państwo członkowskie nie znalazło się w kategorii krajów, gdzie panuje „bardzo poważna sytuacja” w tym zakresie, to 12 państw członkowskich UE zostało zaklasyfikowanych jedynie jako cieszące się „dość dobrą” wolnością prasy, natomiast 6 państw członkowskich uznano za „problematyczne” pod tym względem, a jedno państwo członkowskie UE za „trudne”. Rosnąca liczba aktów przemocy wobec dziennikarzy oraz ich zastraszania w państwach członkowskich UE stanowi niepokojącą tendencję dla demokracji europejskiej, podobnie jak jakakolwiek ingerencja polityczna w media. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Według danych dostarczonych przez monitor pluralizmu mediów w 2017 r. (11)„koncentracja na rynku jest źródłem średniego lub wysokiego ryzyka dla pluralizmu mediów we wszystkich państwach UE bez wyjątku. Trudności ekonomiczne doświadczane przez różne media tradycyjne [...] sugerują, że koncentracja mediów jest zjawiskiem, które prawdopodobnie nie ulegnie zmniejszeniu w przyszłości, [...] a potencjalny spadek pluralizmu rynkowego pozostaje wszechobecnym elementem ryzyka”. UE musi podjąć kroki w zakresie przeciwdziałania praktykom monopolistycznym w celu zróżnicowania własności mediów oraz zwalczania koncentracji i monopolu w zakresie własności mediów. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | Niezależne dziennikarstwo jest dobrem publicznym, a niezapewnienie zróżnicowanych i pluralistycznych mediów jest wyraźnym sygnałem niedoskonałości rynku. Wysokiej jakości i różnorodne dziennikarstwo wymaga wzmocnienia niezależności politycznej i gospodarczej mediów publicznych oraz podniesienia ich jakości, jak również ich niezależnego finansowania w długim okresie, co z kolei wymaga nowych modeli gospodarczych i biznesowych. UE powinna w większym stopniu wspierać media publiczne, w tym inicjatywy na rzecz znalezienia nowych i zrównoważonych modeli finansowania. W związku z tym EKES popiera propozycje na okres budżetowy 2021–2027 dotyczące zasilenia programu „Kreatywna Europa” kwotą 61 mln EUR przeznaczoną na wysokiej jakości dziennikarstwo, w tym na pluralizm mediów i umiejętność korzystania z mediów (12). Wzywa jednak do znacznie większych i bardziej strategicznych inwestycji publicznych w profesjonalne dziennikarstwo i media. |
| --- | --- |

2.2.5.

| 2.2.6. | UE powinna również w większym stopniu wspierać niezależne media i dziennikarstwo śledcze, w tym transnarodowe platformy współpracy. Powinna także wspierać inicjatywy mające na celu znalezienie nowych sposobów finansowania wysokiej jakości dziennikarstwa, w tym modeli niekomercyjnych i nowych inkluzywnych modeli gospodarczych zapewniających zrównoważony rozwój społeczny. |
| --- | --- |

2.2.6.

| 2.2.7. | Trzeba ponadto systematycznie wzmacniać, monitorować i wprowadzać w życie przepisy krajowe i unijne wymierzone przeciwko monopolom i dominującym pozycjom na rynku medialnym. Należy nadal wspierać inicjatywy UE w zakresie monitorowania niezależności i struktury własności mediów w Europie, takie jak monitor pluralizmu mediów. |
| --- | --- |

2.2.7.

| 2.2.8. | UE powinna też dalej wspierać środki i organy samoregulacji, takie jak kodeksy etyczne i rady prasy, w celu dalszego podniesienia wysokich standardów dziennikarstwa, również w mediach cyfrowych i społecznościowych. Musi promować równy dostęp wszystkich mediów do informacji i sprzeciwiać się arbitralnemu wykluczaniu dziennikarzy z konferencji prasowych i innych publikacji rządowych z powodów politycznych. |
| --- | --- |

2.2.8.

3.   Reagowanie na możliwości i wyzwania związane z mediami cyfrowymi i społecznościowymi

| 3.1. | Media cyfrowe i społecznościowe umożliwiają większości ludzi szybszy dostęp do szerszego zakresu informacji i poglądów i znacznie łatwiejszy udział w debacie demokratycznej dzięki sieciom społecznościowym. Powinno to również pozwolić obywatelom podejmować własne decyzje w kwestii filtrowania informacji, do których chcą dotrzeć. Aż 86 % obywateli UE27 korzystało z internetu w 2019 r. (13) i 90 % gospodarstw domowych posiada dostęp do internetu, choć istnieją nierówności pod tym względem: dostęp do sieci gospodarstw domowych w poszczególnych krajach waha się od 98 % w Niderlandach do 75 % w Bułgarii, choć ten ostatni wskaźnik nadal umożliwia docieranie z informacjami do szerokiego kręgu odbiorców (14). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Niemniej jednak mimo że media cyfrowe i społecznościowe oferują większej liczbie osób więcej możliwości uczestnictwa, platformy mediów społecznościowych charakteryzują się jeszcze większą koncentracją własności niż tradycyjne media drukowane i nadawcze, a skomplikowane, oparte na komercyjnych przesłankach i tajne algorytmy służą istotnemu filtrowaniu informacji dostępnych na kontach użytkowników. W związku z tym zakres informacji dostępnej ludziom może być w rzeczywistości węższy niż w przypadku tradycyjnych mediów drukowanych i nadawczych. Pojawienie się mediów społecznościowych doprowadziło do rozprzestrzeniania się dezinformacji – zmyślonych historii umieszczanych w sieci z różnych powodów, w tym w celu wpłynięcia na debatę polityczną i wyniki wyborów. Znaczna część tej dezinformacji jest rozpowszechniana na pośrednictwem fałszywych kont. Naukowcy twierdzą, że dezinformacja miała istotny wpływ na zachowanie wyborców podczas wyborów prezydenckich w USA w 2016 r. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | W ramach inicjatyw Komisji mających ograniczyć dezinformację i zapewnić przejrzyste, uczciwe i wiarygodne kampanie online przed niedawnymi wyborami europejskimi – we wrześniu 2018 r. platformy internetowe, portale społecznościowe i przemysł reklamowy (w tym Facebook i Twitter) podpisały kodeks postępowania w ramach samoregulacji (15) w celu rozwiązania problemu rozpowszechniania dezinformacji i fałszywych informacji w internecie. Określono w nim szeroki zakres zobowiązań, od zapewniania przejrzystości reklam politycznych po usuwanie fałszywych kont i demonetyzację podmiotów szerzących dezinformację (16). Kodeks ten uznaje się za ważny filar planu działania Komisji na rzecz zwalczania dezinformacji; zawiera on załącznik z najlepszymi praktykami stosowanymi przez jego sygnatariuszy (17). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ponadto przed wyborami do Parlamentu Europejskiego wszystkie platformy podjęły działania polegające na oznaczaniu reklam politycznych oraz ich publicznym udostępnianiu za pośrednictwem bibliotek reklam wyposażonych w wyszukiwarki (18). W ramach wprowadzonej przez Facebook polityki samoregulacji reklamy polityczne mogły być publikowane jedynie w kraju będącym miejscem pobytu reklamodawcy. Ponieważ stało się jasne, że zasada ta negatywnie wpływa na możliwość prowadzenia przez partie europejskie kampanii w całej UE, podjęto decyzję ad hoc o zwolnieniu europejskich partii z tej zasady (19). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Jednak pierwsze roczne sprawozdania z samooceny sporządzone przez sygnatariuszy kodeksu w październiku 2019 r. (20) i sprawozdanie europejskiej grupy regulatorów audiowizualnych usług medialnych (ERGA) z czerwca 2019 r. (21) wskazują, że nie wszystkie reklamy polityczne zawarte w prowadzonych przez platformy archiwach reklam politycznych zostały prawidłowo oznakowane jako reklama polityczna. Ze sprawozdań tych wynika również, że liczba danych na temat mikrotargetowania publiczności ujawniana przez te archiwa jest nadal niewystarczająca, by można było przeciwdziałać manipulowaniu wyborcami i zapewnić większą przejrzystość politycznych kampanii i reklam, w tym źródeł finansowania i powiązań ze specjalnymi grupami interesów. Ponadto sygnatariusze kodeksu nie przyjęli żadnych wspólnych norm w celu umożliwienia naukowcom i dziennikarzom uzyskania dostępu do danych osobowych przy jednoczesnym poszanowaniu prawa użytkowników do prywatności i do udzielania zgody na ten dostęp. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | W związku z wykrytymi brakami w samoregulacji i z bieżącą oceną kodeksu postępowania podjętą przez Komisję – EKES wzywa tę ostatnią do przedsięwzięcia środków ustawodawczych, jeżeli dobrowolny kodeks okaże się sam w sobie niewystarczający do osiągnięcia znacznych postępów w realizacji celów Komisji. Należy znacząco usprawnić samoregulację w odniesieniu do przeciwdziałania dezinformacji w internecie, a jednocześnie przyjąć kompleksowe podejście do uregulowania tej kwestii. Nadszedł czas, by w ramach nowego pakietu wyborczego Komisji i europejskiego planu działania na rzecz demokracji opracować i zaproponować przepisy regulujące media społecznościowe i platformy cyfrowe i skupić się na zapewnieniu przejrzystości wszystkich aspektów reklamy politycznej (finansowanie, oznaczanie i zasady ujawniania informacji) oraz na dezinformacji. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Wspieranie odpowiedzialności w internecie powinno koncentrować się nie tylko na środkach służących zapewnieniu przejrzystości i ujawnianiu źródeł informacji, ale również uwzględniać odpowiedzialność podmiotów tego ekosystemu, które czerpią zyski z rozpowszechniania wprowadzających w błąd i sensacyjnych treści. Dezinformacja jest objawem skoncentrowanych, nieodpowiedzialnych rynków cyfrowych, stałego śledzenia i niezgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych. Dominujące firmy z branży mediów społecznościowych osiągają zyski poprzez generowanie danych uzyskanych w wyniku profilowania dzięki rozpowszechnianiu przyciągających uwagę treści, niezależnie od ich prawdziwości. Ten rodzaj manipulacji danymi wskazuje na konieczność pełnego i właściwego egzekwowania ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, by odejść od modelu zachęcającego podmioty do uciekania się do sensacyjnych i bulwersujących treści. Jeżeli podstawowy model biznesowy samych platform ułatwia taki stan rzeczy i upowszechnia ten problem, to nie wystarczy zachęcać platformy do przyjmowania mechanizmów usuwania treści lub ich weryfikacji. Należy jeszcze zająć się – za pośrednictwem prawodawstwa krajowego i unijnego – kwestią dominującej pozycji rynkowej przedsiębiorstw z branży mediów cyfrowych i społecznościowych, rozważyć obowiązkową interoperacyjność i wprowadzić wspólne protokoły w celu umożliwienia przepływu informacji między platformami. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Należy zapewnić głębsze i szersze zaangażowanie instytucji UE, społeczeństwa obywatelskiego, partnerów społecznych, mediów niezależnych oraz społecznościowych, platform internetowych i społeczeństwa w przeciwdziałanie dezinformacji (22). Komitet z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji Europejskiej, wdrażaną przez DG CONNECT, dotyczącą utworzenia Europejskiego Centrum Monitorowania Mediów Cyfrowych, czyli „ośrodka zrzeszającego weryfikatorów informacji, pracowników akademickich i naukowców, w celu wzajemnej współpracy i tworzenia sieci kontaktów z organizacjami medialnymi i ekspertami w zakresie umiejętności korzystania z mediów oraz w celu zapewniania wsparcia decydentom politycznym” (23). Komitet opowiada się także za inwestowaniem dalszych funduszy w umacnianie i rozwój tego Centrum. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Zapobieganie dokonywanej w złym zamiarze i opartej na internecie ingerencji w wybory w UE

| 4.1. | Kolejnym zagrożeniem stwarzanym przez internet jest ułatwianie ingerencji w wybory za pośrednictwem fałszywych kont, trolli w mediach społecznościowych i kierowanych przez państwo placówek. Chociaż dużo mówi się o zagranicznej ingerencji, rzeczywistość jest o wiele bardziej złożona: dezinformacja wewnętrzna jest co najmniej tak samo dużym problemem, a lokalne serwery proxy, nowe technologie i inne tendencje (takie jak wykorzystywanie grup zamkniętych) zacierają różnicę między dezinformacją zagraniczną i wewnętrzną. Na przykład Rosja została oskarżona o wywieranie wpływu na wybory prezydenckie w USA w 2016 r., na referendum w Zjednoczonym Królestwie w sprawie brexitu i na szereg niedawno przeprowadzonych wyborów w UE (24), a także na wybory do Parlamentu Europejskiego w maju 2019 r. (25), ale równie istotnym zagrożeniem jest ingerencja ze strony innych podmiotów wewnętrznych i zewnętrznych. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | W ogłoszonym przez Komisję Europejską planie działania na rzecz zwalczania dezinformacji stwierdzono, że „według sprawozdań ponad 30 krajów [...] wykorzystuje dezinformację i prowadzi działania mające wywierać wpływ [...]” (26). Europejska Służba Działań Zewnętrznych utworzyła strukturę (grupę zadaniową East StratCom) w celu monitorowania i ujawniania „prokremlowskiej dezinformacji” za pośrednictwem specjalnej strony internetowej (27), jak również grupy zadaniowe ds. komunikacji strategicznej „Bałkany Zachodnie” i „Południe”. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Inicjatywa ESDZ dotycząca utworzenia systemu wczesnego ostrzegania – czyli sieci złożonej z urzędników z państw członkowskich zajmujących się przeciwdziałaniem dezinformacji – jest mile widziana i zasługuje na wzmocnienie i rozszerzenie; przy czym zachęca się państwa członkowskie do zapewnienia ścisłej wymiany informacji między systemem wczesnego ostrzegania i niedawno utworzonymi krajowymi sieciami wyborczymi, które zasadniczo powinny obejmować również wyspecjalizowane organizacje społeczeństwa obywatelskiego i podmioty weryfikujące fakty. Należy również zapewnić w przyszłości regularną wymianę informacji między systemem wczesnego ostrzegania a strukturami Centrum Monitorowania Mediów Cyfrowych, zarówno w obrębie każdego kraju, jak i w całej UE. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Biorąc pod uwagę, że mechanizmy zapobiegania ingerencjom mają istotne znaczenie dla demokracji europejskiej, należy rozszerzyć działania podejmowane w ramach inicjatyw Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych w zakresie zwalczania dezinformacji, w tym w celu monitorowania i zwalczania dezinformacji pochodzącej z innych państw i regionów. Należy także nasilić wymianę informacji z innymi podobnymi mechanizmami zapobiegania dezinformacji, takimi jak te ustanowione przez Kanadę i Australię. Jednocześnie UE musi znacznie intensywniej przeciwdziałać dezinformacji wewnętrznej, w sposób kompleksowy, umożliwiający monitorowanie o czasie oraz promowanie profesjonalnego dziennikarstwa i umiejętności korzystania z mediów. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES zwraca uwagę, że kryzys związany z COVID-19, który wybuchł po przygotowaniu tej opinii, sprawia, że jeszcze pilniejsze staje się podjęcie przez Komisję działań w zakresie zwalczania dezinformacji na temat przyczyn, rozprzestrzeniania się i leczenia tej infekcji, gdyż tego typu dezinformacja może być szkodliwa dla zdrowia publicznego. Doniesienia mediów społecznościowych na temat pandemii, o ile nie są należycie monitorowane i kierowane do odpowiednich odbiorców, mogą prowadzić do szkodliwych zachowań i paniki, zagrażając zdrowiu społeczności. EKES apeluje do Komisji Europejskiej o czujność i współpracę z państwami członkowskimi i zainteresowanymi podmiotami społecznymi, aby działać w obliczu znacznego wpływu dezinformacji pochodzącej zarówno ze źródeł krajowych, jak i zagranicznych (28). |
| --- | --- |

4.5.

5.   Poprawa umiejętności korzystania z mediów oraz edukacji obywatelskiej Europejczyków

| 5.1. | Systematyczne propagowanie umiejętności korzystania z mediów oraz aktywnego obywatelstwa wśród Europejczyków ma zasadnicze znaczenie dla budowania odporności UE na antydemokratyczne tendencje i zagrożenia. EKES ponownie apeluje, jak uczynił to już w niedawnych opiniach (29), by w nowym cyklu politycznym instytucji UE nadać nowy impet działaniom edukującym ludzi na temat UE. EKES uznaje, że deklaracja paryska z 2015 r. (30) i zalecenie Rady z 2018 r. (31) stanowią wyraźny mandat od państw członkowskich, poparty rezolucją PE z 2016 r. (32), na rzecz jednoznacznego włączenia do programu politycznego nauczania o Unii Europejskiej i uczenia się o niej. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | EKES podkreśla potrzebę wdrożenia pierwszej zasady Europejskiego filaru praw socjalnych postulującej, by każdy Europejczyk miał prawo do integracyjnego, wysokiej jakości kształcenia, szkolenia i uczenia się przez całe życie (33). Zaleca, by włączyć edukację na temat UE i budowanie europejskiej tożsamości do strategii „Europa 2030” i strategicznych ram w dziedzinie kształcenia i szkolenia do roku 2030, a także do procesu europejskiego semestru (w ramach odpowiednich zaleceń dla poszczególnych krajów), pod warunkiem udostępnienia dokładnych i kompletnych danych w tym zakresie (34). |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | W celu zapewnienia dalszego politycznego wsparcia dla wzmocnienia edukacji o UE Komitet wzywa do ustanowienia na szczeblu europejskim grupy ekspertów wysokiego szczebla ds. nauczania o Europie, z udziałem przedstawicieli państw członkowskich i czołowych ekspertów w dziedzinie edukacji. Grupa ta mogłaby formułować propozycje polityczne i zalecenia do dyskusji w gronie ministrów edukacji, mogące prowadzić do przyjęcia konkluzji przez Radę. Mogłaby też inicjować ulepszenia operacyjne, takie jak utworzenie centralnej platformy internetowej zawierającej wykaz istniejących materiałów dydaktycznych opracowywanych w ramach projektów finansowanych przez UE i krajowych programów nauczania, zgodnie z sugestią EKES-u. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Komitet uważa, że jako punkt wyjścia dla bardziej kompleksowych działań politycznych konieczne jest przeprowadzenie nowej, krytycznej analizy, opartej na badaniu z 2013 r. pt. „Learning Europe at School” [Uczenie się o Europie w szkole] (35). To nowe badanie dotyczyłoby aktualnej sytuacji w państwach członkowskich w zakresie nauczania o UE w szkołach, szkolenia i ustawicznego doskonalenia zawodowego nauczycieli, a także programów edukacji o Unii opracowanych przez społeczeństwo obywatelskie i partnerów społecznych (36). Istnieje ponadto potrzeba kompleksowego przeglądu możliwości edukacyjnych i źródeł finansowania mających na celu rozwijanie aktywnej postawy obywatelskiej wśród osób dorosłych w UE, zgodnie ze zmienionymi ramami odniesienia dla unijnych kompetencji kluczowych w uczeniu się przez całe życie (37). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Europejskie społeczeństwo obywatelskie i partnerzy społeczni zdecydowanie opowiadają się za odpowiednim finansowaniem edukacji obywatelskiej na temat spraw, kultury i obywatelstwa UE, w uzupełnieniu do środków krajowych. UE powinna wspierać państwa członkowskie w lepszym przygotowaniu kadry kierowniczej szkół, nauczycieli i innych pracowników oświaty do promowania krytycznego myślenia, wartości demokratycznych i praw człowieka, zaangażowania obywatelskiego i odpowiedzialnego korzystania z nowych technologii. Należy wzmocnić i rozszerzyć programy wspierające mobilność w ramach wymiany nauczycieli, w tym akademickich, oraz uczniów i studentów, aby mogli bezpośrednio zetknąć się z takimi wartościami UE jak demokracja, wolność i tolerancja w innych środowiskach edukacyjnych oraz innych państwach członkowskich UE (38). |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | UE powinna – w sposób systematyczny i w ścisłej współpracy z krajowymi instytucjami edukacyjnymi i niezależnymi agencjami krajowymi odpowiedzialnymi za regulację mediów – zdecydowanie promować i finansowo wspierać we wszystkich państwach członkowskich UE nabywanie umiejętności korzystania z mediów przez wszystkie pokolenia obecne w życiu społecznym. Tak samo powinna czynić w odniesieniu do szkoleń prowadzonych przez dziennikarzy i dla nich. Działania te miałyby na celu szybkie i powszechne zwiększenie umiejętności Europejczyków w zakresie korzystania z mediów w świetle rosnących zagrożeń związanych z szeroko zakrojoną dezinformacją, często rozpowszechnianą w złych zamiarach. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | UE powinna wspierać o czasie państwa członkowskie w ich wysiłkach na rzecz wywiązywania się z ich nowego zobowiązania w zakresie mediów, które dotyczy promowania i podejmowania środków na rzecz rozwoju umiejętności korzystania z mediów, w tym nowych programów edukacyjnych i skutecznego nadzorowania platform udostępniania plików wideo, jak określono w niedawno zmienionej dyrektywie o audiowizualnych usługach medialnych. W związku z tym EKES oczekuje sformułowania jasnych wytycznych przez grupę ekspertów ds. umiejętności korzystania z mediów, która spotka się w Zagrzebiu (Chorwacja) 30 marca 2020 r., w trakcie drugiego Tygodnia Umiejętności Korzystania z Mediów – nowej ogólnounijnej inicjatywy na rzecz podnoszenia świadomości w tym względzie, zapoczątkowanej w zeszłym roku. |
| --- | --- |

5.7.

6.   Zwiększanie inkluzywnego charakteru europejskich wyborów

| 6.1. | Różne grupy społeczne mogą być narażone na wykluczenie wyborcze w całej UE: osoby z niepełnosprawnościami, mniejszości etniczne (zwłaszcza Romowie), pracownicy migrujący przemieszczający się w obrębie Europy oraz imigranci, a także ubogie, bezrobotne i niewykształcone grupy społeczne oraz mieszkańcy obszarów wiejskich. Zważywszy, że wciąż połowa Europejczyków nie bierze udziału w wyborach europejskich, w przyszłych inicjatywach politycznych należy zająć się problemem nierówności strukturalnych wpływających na zachowanie wyborców, by wzmocnić demokrację europejską i zapewnić równe traktowanie wszystkich Europejczyków w kolejnych wyborach europejskich. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Jak wynika ze szczegółowego raportu informacyjnego EKES-u z marca 2019 r. (39), wielu ludzi ze wszystkich 27 krajów UE nie jest w stanie uczestniczyć w wyborach europejskich ze względu na bariery prawne i organizacyjne, które pozbawiają osoby z niepełnosprawnościami ich praw politycznych. Około 800 tys. Europejczyków z 16 państw członkowskich jest pozbawionych prawa do udziału w wyborach do PE na mocy prawa krajowego z powodu niepełnosprawności lub problemów ze zdrowiem psychicznym, a kolejne miliony Europejczyków nie mają możliwości głosowania z powodu ustaleń organizacyjnych (bariery techniczne) nieuwzględniających potrzeb związanych z niepełnosprawnością. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | EKES proponuje, by w ramach nowego pakietu dotyczącego reformy ordynacji wyborczej oraz europejskiego planu działania na rzecz demokracji przewidziano plan działania UE na rzecz inkluzywnego procesu wyborczego, wraz z towarzyszącym mu wnioskiem o finansowanie w celu wspierania państw członkowskich w koniecznej modernizacji administracji wyborczej, pociągającej za sobą dostosowania technologiczne i usługi wsparcia dla grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społecznej, które są zazwyczaj wykluczone z procesu wyborczego i wykazują niższy stopień udziału w życiu politycznym w danym kontekście krajowym. Wspomniany plan działania na rzecz inkluzywnego procesu wyborczego powinien opierać się na szczegółowym określeniu barier napotykanych przez różne grupy społeczne zagrożone wykluczeniem wyborczym. Ten szczegółowy wykaz barier należy sporządzić we współpracy z krajowymi organami wyborczymi, instytucjami rzeczników praw obywatelskich oraz odpowiednimi krajowymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i ich sieciami europejskimi. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Obowiązujące przepisy UE już teraz regulują szereg kwestii dotyczących wyborów do PE. Nie ma więc żadnych formalnych przeszkód, aby przepisy te objęły także gwarancje w zakresie możliwości głosowania przez osoby z niepełnosprawnościami. EKES uważa, że wdrożenie najlepszych praktyk stosowanych przez poszczególne państwa umożliwiłoby stworzenie idealnego systemu, w ramach którego każdy Europejczyk z niepełnosprawnością nie tylko miałby pełną możliwość głosowania, ale także mógłby wybrać najdogodniejszą dla siebie formę oddania głosu. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | W związku z tym EKES proponuje – w świetle zbliżającej się debaty politycznej na temat reformy europejskiej ordynacji wyborczej i nowego europejskiego planu działania na rzecz demokracji – by oprócz bardziej kompleksowych środków określonych w proponowanym planie działania UE na rzecz inkluzywnego procesu wyborczego rozważyć także podjęcie inicjatywy ustawodawczej wprowadzającej minimalne standardy głosowania dla osób z niepełnosprawnościami. Wniosek ten należy opracować w drodze dialogu politycznego z krajowymi organami wyborczymi, ekspertkami i ekspertami w dziedzinie włączenia społecznego i wyborów, a także z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego reprezentującymi osoby z niepełnosprawnościami. |
| --- | --- |

6.5.

7.   Zachęcanie europejskich partii politycznych do skupienia się na obywatelach i rozliczania się przed wyborcami

| 7.1. | Jak stwierdzono w traktacie z Maastricht z 1992 r., partie polityczne na poziomie europejskim są ważnym czynnikiem integracji w ramach Unii. „Przyczyniają się do kształtowania europejskiej świadomości politycznej i wyrażania woli obywateli Unii”. Stosunkowo niedawny i stopniowy rozwój europejskich partii politycznych jako ponadnarodowych podmiotów politycznych ze zintegrowanymi strukturami zarządzania mogącymi realizować spójne programy polityczne i mobilizować wyborców w całej UE stanowi wyzwanie strukturalne dla udziału Europejczyków w polityce. Ramy regulujące zarządzanie partiami europejskimi oraz ich finansowanie zmieniły się dopiero od czasu traktatu z Nicei z 2003 r. i nadal są raczej ograniczone pod względem spójności organizacyjnej i programowej, która powinna wzmacniać zdolność partii europejskich do kształtowania i umacniania politycznej integracji UE opartej na wspólnych wartościach i zaangażowaniu społeczeństwa. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Celem dalszych regulacji powinno być zachęcanie europejskich partii politycznych do tego, by aktywnie promowały wartości UE oraz wzmacniały swoją transnarodową spójność polityczną i zdolności organizacyjne służące docieraniu do ludzi – zarówno do członków swoich bardzo różnorodnych partii krajowych, jak i do osób niezrzeszonych, w różnych częściach UE. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji w sprawie lepszego egzekwowania od partii europejskich ich prawnego obowiązku dotyczącego przestrzegania wartości leżących u podstaw UE, określonych w art. 2 TUE, który ma również zastosowanie do ich członków krajowych. Odnosi się to do wartości wyznawanych w programach i kampaniach politycznych partii oraz do ich praktyk wewnętrznych w zakresie równouprawnienia płci i przeciwdziałania dyskryminacji, a także do poszanowania przez nie praworządności i przeciwdziałania korupcji. W razie konieczności Komisja może zwrócić się do Urzędu ds. Europejskich Partii Politycznych i Europejskich Fundacji Politycznych o zweryfikowanie zgodności z warunkami określonymi w stosownym rozporządzeniu (40). |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Dalsze działania regulacyjne powinny uwzględniać obecną debatę polityczną i propozycje, w tym szereg koncepcji merytorycznych dotyczących rozwoju partii europejskich, aby zbliżyć te partie do społeczeństwa europejskiego i zwiększyć ich rozliczalność wobec niego, na przykład poprzez składanie przez partie krajowe deklaracji o ich zamierzonej przynależności do partii europejskich, tworzenie ponadnarodowych list partyjnych, przejrzyste pozyskiwanie środków finansowych i prowadzenie kampanii, indywidualne członkostwo, oddolne docieranie do społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych oraz ponoszenie odpowiedzialności za treści polityczne, które rażąco podważają wspólne wartości UE (41). Zagadnienia te powinny również figurować w porządku obrad konferencji w sprawie przyszłości Europy, która – miejmy nadzieję – będzie istotną okazją do szerokiego i przemyślanego udziału społeczeństwa obywatelskiego, partnerów społecznych i obywateli w unijnej reformie procesów demokratycznych. |
| --- | --- |

7.4.

Bruksela, dnia 10 czerwca 2020 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  https://op.europa.eu/pl/publication-detail/-/publication/1f2a7ac7-d8f7-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-pl/format-PDF/source-search. Należy zauważyć, że frekwencja wyborcza obywateli europejskich obniża się od początku lat 90., o czym świadczy jej 20-procentowy spadek w tzw. nowych państwach członkowskich i 10-procentowy w tzw. starszych państwach członkowskich.

1

(2)  Frekwencja wyborcza wyniosła 45 % w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2004 r., 43 % w 2009 r., 42,6 % w 2014 r., a następnie wzrosła do 50,66 % w 2019 r., co oznaczało, że po raz pierwszy od 1979 r. liczba głosujących zwiększyła się w stosunku do poprzednich wyborów. Źródło: https://blogs.eurac.edu/eureka/david-vs-goliath-of-voter-turnout-why-is-the-participation-in-eu-elections-so-low/.

2

(3)  https://medium.com/we-are-the-european-journalism-centre/more-than-meets-the-eye-tips-to-find-eu-funding-for-journalism-92f3f1143042

3

(4)  Plan działania UE na rzecz zwalczania dezinformacji, https://eeas.europa.eu/sites/eeas/files/action_plan_against_disinformation.pdf.

4

(5)  Dz.U. C 282 z 20.8.2019, s. 39. Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej i Rady „Dalsze umacnianie praworządności w Unii. Aktualna sytuacja i możliwe kolejne działania”, 3 kwietnia 2019 r.

5

(6)  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/IP_18_5681

6

(7)  https://www.europarl.europa.eu/at-your-service/files/be-heard/eurobarometer/2019/election2019/EB915_SP_EUROBAROMETER_POSTEE19_FIRSTRESULTS_EN.pdf

7

(8)  Dane te pochodzą z tego samego źródła co poprzednio, tzn. z powyborczego sondażu PE z czerwca 2019 r., który objął 22 464 respondentów.

8

(9)  Dz.U. C 97 z 24.3.2020, s. 53.

9

(10)  https://rsf.org/en/world-press-freedom-index

10

(11)  https://cmpf.eui.eu/media-pluralism-monitor/mpm-2017-2/

11

(12)  https://medium.com/we-are-the-european-journalism-centre/more-than-meets-the-eye-tips-to-find-eu-funding-for-journalism-92f3f1143042

12

(13)  https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tin00028/default/table?lang=en

13

(14)  https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tin00134/default/table?lang=en

14

(15)  https://ec.europa.eu/commission/news/code-practice-against-disinformation-2019-jan-29_en

15

(16)  https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/code-practice-disinformation

16

(17)  W sprawozdaniu z postępu prac opublikowanym w czerwcu 2019 r. stwierdzono między innymi, że w pierwszym kwartale 2019 r. Facebooku usunął 2,2 mld fałszywych kont i podjął konkretne działania przeciwko 1 574 stronom, grupom i kontom umiejscowionym poza UE oraz 168 stronom, grupom i kontom umiejscowionym w UE, które zaangażowane były w fałszywą aktywność ukierunkowaną na państwa członkowskie UE. W tym samym sprawozdaniu poinformowano, że Twitter powiadomił o odrzuceniu ponad 6 000 reklam ukierunkowanych na odbiorców w UE ze względu na naruszenie jego polityki dotyczącej nieakceptowalnych praktyk w kontekście działalności reklamowej, a także około 10 000 reklam ukierunkowanych na odbiorców w UE ze względu na naruszenie polityki dotyczącej jakości reklam.

17

(18)  https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/action-plan-against-disinformation-report-progress

18

(19)  https://twitter.com/alemannoEU/status/1119270730280132610

19

(20)  https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/annual-self-assessment-reports-signatories-code-practice-disinformation-2019

20

(21)  http://erga-online.eu/wp-content/uploads/2019/06/ERGA-2019-06_Report-intermediate-monitoring-Code-of-Practice-on-disinformation.pdf

21

(22)  https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/eu-communication-disinformation-euco-05122018_en.pdf

22

(23)  https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/commission-launches-call-create-european-digital-media-observatory

23

(24)  https://carnegieendowment.org/files/CP_333_BrattbergMaurer_Russia_Elections_Interference_FINAL.pdf

24

(25)  https://www.politicalcapital.hu/pc-admin/source/documents/pc_russian_meddling_ep2019_eng_web_20190520.pdf

25

(26)  https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/eu-communication-disinformation-euco-05122018_en.pdf

26

(27)  https://euvsdisinfo.eu/

27

(28)  https://www.disinfo.eu/coronavirus/

28

(29)  Dz.U. C 353 z 18.10.2019, s. 52, Dz.U. C 228 z 5.7.2019, s. 68.

29

(30)  Deklaracja paryska z dnia 17 marca 2015 r.

30

(31)  Zalecenie Rady z dnia 22 maja 2018 r. w sprawie promowania wspólnych wartości, edukacji włączającej i europejskiego wymiaru nauczania (Dz.U. C 195 z 7.6.2018, s. 1).

31

(32)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 kwietnia 2016 r. w sprawie zdobywania wiedzy o UE w szkole (2015/2138(INI)) (Dz.U. C 58 z 15.2.2018, s. 57).

32

(33)  Dz.U. C 228 z 5.7.2019, s. 68

33

(34)  Dz.U. C 228 z 5.7.2019, s. 68

34

(35)  https://op.europa.eu/pl/publication-detail/-/publication/83be95a3-b77f-4195-bd08-ad92c24c3a3c

35

(36)  Dz.U. C 353 z 18.10.2019, s. 52.

36

(37)  Zalecenie Rady z dnia 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie (Dz.U. C 189 z 4.6.2018 s. 1).

37

(38)  https://www.csee-etuce.org/images/attachments/ST_Citizenship_2018.pdf

38

(39)  Raport informacyjny EKES-u „Rzeczywiste prawa osób z niepełnosprawnościami do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego”, 20 marca 2019 r.

39

(40)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/DOC/?uri=CELEX:52019DC0343&from=PL

40

(41)  https://www.idea.int/sites/default/files/publications/reconnecting-european-political-parties-with-european-union-citizens.pdf; https://carnegieeurope.eu/2019/11/06/six-ideas-for-rejuvenating-european-democracy-pub-80279; https://euroflections.se/globalassets/ovrigt/euroflections/euroflections_v3.pdf.

41

---

| 18.9.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 311/36 |
| --- | --- | --- | --- |

18.9.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 311/36

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Finansowanie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną i wyzwania związane z finansowaniem przystosowania się do zmiany klimatu”

(opinia rozpoznawcza)

(2020/C 311/04)

| Sprawozdawca: | Toni VIDAN (HR/III) |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Dimitris DIMITRIADIS (EL/I) |

Sprawozdawca:

Toni VIDAN (HR/III)

Współsprawozdawca:

Dimitris DIMITRIADIS (EL/I)

| Wniosek o konsultację | Chorwacka prezydencja Rady UE, 10.9.2019 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Artykuł 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 27.5.2020 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 11.6.2020 |
| Sesja plenarna nr | 552 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 227/0/2 |

Wniosek o konsultację

Chorwacka prezydencja Rady UE, 10.9.2019

Podstawa prawna

Artykuł 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia przez sekcję

27.5.2020

Data przyjęcia na sesji plenarnej

11.6.2020

Sesja plenarna nr

552

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

227/0/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES bardzo przychylnie odnosi się do niedawnych konkluzji Rady Europejskiej oraz zapowiadanego Europejskiego Zielonego Ładu (1), których wspólnym celem jest zapewnienie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną przez „osiągnięcie przez UE neutralności klimatycznej do 2050 r.”, i je zdecydowanie popiera. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | W świetle kryzysu COVID-19 Komitet wezwał już (2) do nadzwyczajnej solidarności między państwami członkowskimi oraz do przyjęcia kompleksowego europejskiego planu naprawy gospodarczej, który pozwoli państwom członkowskim UE, obywatelom, przedsiębiorstwom i pracownikom odpowiednio stawić czoła skutkom pandemii COVID-19 oraz odbudować bardziej zrównoważoną i odporną gospodarkę europejską. Narzędzie służące odbudowie gospodarki, na które przeznaczono 750 mld EUR, a także ukierunkowane wzmocnienie długoterminowego budżetu UE na lata 2021–2027 zwiększą łączną kwotę budżetu UE do 1,85 bln EUR. Oprócz wsparcia ożywienia gospodarczego koncentruje się on na Europejskim Zielonym Ładzie i cyfryzacji, aby pobudzić zatrudnienie i wzrost gospodarczy, zwiększyć odporność społeczeństw i poprawić stan środowiska. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES popiera rezolucję Parlamentu Europejskiego z 17 kwietnia 2020 r., w której PE zdecydowaną większością głosów opowiedział się za umieszczeniem Europejskiego Zielonego Ładu w centrum oczekiwanego unijnego pakietu naprawy i odbudowy, „aby ożywić gospodarkę, zwiększyć jej odporność i tworzyć miejsca pracy, a jednocześnie pomóc w przemianach ekologicznych, wspierać zrównoważony rozwój gospodarczy i społeczny” (3). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES popiera europejski plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonej Europy będący pierwszym z kluczowych filarów finansowych przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, jak też popiera mechanizm sprawiedliwej transformacji (4). EKES postrzega te inicjatywy jako pierwszy krok we właściwym kierunku i wzywa instytucje UE, by ustanowiły przejrzyste i partycypacyjne procesy w celu przygotowania dalszych działań, skutecznie angażując wszystkie zainteresowane strony oraz dostosowując te procesy do sprawiedliwego przejścia ku gospodarce dobrobytu (5). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ze względu na obecny bezprecedensowy kryzys EKES apeluje o ambitny plan odbudowy zgodny z porozumieniem paryskim. Jego kluczową częścią powinien być budżet na działania w dziedzinie klimatu co najmniej równy stwierdzonej wcześniej luce inwestycyjnej w wysokości około 300 mld EUR rocznie, przy czym zdecydowanie priorytetowo należy traktować wsparcie dla zdecentralizowanych projektów na rzecz dekarbonizacji, których współtwórcami i współwłaścicielami są obywatele, MŚP, społeczności energetyczne oraz lokalne i regionalne podmioty publiczne. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES jest głęboko przekonany, że transformacja i odbudowa po kryzysie COVID-19 musi być sprawiedliwa i musi prowadzić do bardziej sprawiedliwej i zrównoważonej UE, w przeciwnym razie zakończy się niepowodzeniem, co będzie miało poważne konsekwencje dla całego europejskiego projektu. Uważamy, że kluczowym elementem sprawiedliwej transformacji jest włączenie polityczne, społeczne i gospodarcze obywateli, społeczności pracowników i MŚP, zwłaszcza na słabo rozwiniętych obszarach wiejskich UE, bez dyskryminacji państw członkowskich nienależących obecnie do strefy euro. Zasadnicze znaczenie ma zestaw kryteriów zapewniających sprawiedliwą transformację oraz to, by włączyć zainteresowane strony na wszystkich szczeblach. EKES wniósł już wkład w tę debatę (6). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES podkreśla, że sprawiedliwa transformacja i pokryzysowa odbudowa muszą stworzyć warunki, by konsumenci i społeczności stali się aktywnymi „prosumentami” (producentami i konsumentami) zrównoważonych produktów i usług w sektorze energetycznym i transportowym. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES wzywa, by pilnie usunięto bariery uniemożliwiające przenoszenie funduszy publicznych i prywatnych, przede wszystkim istniejących bezpośrednich i pośrednich dotacji dla sektora paliw kopalnych, a także bariery fiskalne i podatkowe. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES opowiada się za udzieleniem Komisji Europejskiej silnego mandatu do opracowania nowej strategii UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu i wzywa do położenia równego nacisku na finansowanie działań na rzecz łagodzenia zmian klimatu oraz w zakresie przystosowania się do tych zmian. EKES uważa, że należy jak najszybciej rozpocząć pluralistyczną debatę orientacyjną na temat opracowania specjalnych sprawiedliwych funduszy adaptacyjnych oraz innowacyjnych mechanizmów finansowych na potrzeby działań w zakresie przystosowania się do zmian klimatu. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES wzywa, aby znacznie zwiększyć dostępne środki, uruchomić program „Europejski Korpus Solidarności Działań na rzecz Klimatu” ukierunkowany na młodzież oraz środki finansowe na współpracę między samorządami terytorialnymi a zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim w zakresie opracowywania projektów w dziedzinie niskoemisyjnych technologii energetycznych i niskoemisyjnego transportu realizowanych przez społeczności i należących do nich. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES uważa, że Europejski Zielony Ład powinien chronić bezpieczeństwo i międzynarodową konkurencyjność UE, a zwłaszcza MŚP, które stoją w obliczu zwiększonej konkurencji ze strony gospodarek wschodzących, i popiera propozycje dotyczące mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Wprowadzenie i uwagi ogólne

| 2.1. | EKES przygotowuje niniejszą opinię na wniosek prezydencji Republiki Chorwacji w Radzie UE i wyraża zadowolenie, że prezydencja zamierza pobudzić na szczeblu UE debatę na temat ulepszenia rozwiązań finansowych w odniesieniu do zaspokajania rosnących potrzeb dotyczących przejścia na gospodarkę niskoemisyjną i do odpowiedzi na przystosowanie się do zmiany klimatu. Pod koniec procesu opracowywania opinii światem i Europą wstrząsnął wybuch pandemii COVID-19 i w opinii podjęto próbę włączenia pewnych wstępnych reakcji na tę nową rzeczywistość. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Jesteśmy świadkami postępującej katastrofy humanitarnej, ofiar śmiertelnych, rozprzestrzeniania się choroby, trudności społecznych, znikających miejsc pracy – wszystko na niespotykaną dotychczas skalę. W wypadku niewłaściwej reakcji grożą nam tak poważne skutki, jak w czasach Wielkiego Kryzysu z 1929 r. Jeżeli UE odpowiednio zareaguje, może wobec kryzysu działać wspólnie, ratować życie i dobrobyt społeczny, przekształcać nasze modele społeczno-gospodarcze, by były ukierunkowane na ludzi i środowisko naturalne, oraz wzmacniać globalne partnerstwo na rzecz zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | EKES bardzo przychylnie odnosi się do niedawnych konkluzji Rady Europejskiej oraz zapowiadanego Europejskiego Zielonego Ładu (7), których wspólnym celem jest zapewnienie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną przez „osiągnięcie przez UE neutralności klimatycznej do 2050 r.”, i je zdecydowanie popiera. Popiera również plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonej Europy będący pierwszym z kluczowych filarów finansowych oraz mechanizm sprawiedliwej transformacji, który ma na celu wspieranie pracowników i obywateli w regionach najbardziej dotkniętych przemianami (8). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Nie ulega wątpliwości, że stoimy w obliczu kryzysu klimatycznego, będącej egzystencjalnym zagrożeniem dla ludzi utraty różnorodności biologicznej, niedopuszczalnego społecznie zagrożenia dla zdrowia związanego z chemikaliami i zanieczyszczeniem powietrza oraz niezbadanego poziomu zanieczyszczenia tworzywami sztucznymi w naszych oceanach. Badania naukowe (9) sugerują, że pojawienie się nowych chorób ludzkich jest ściśle powiązane z tymi przyczynami kryzysu środowiskowego, którymi należy się zająć, priorytetowo traktując działania na rzecz ochrony środowiska w ramach Europejskiego Zielonego Ładu. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Obok egzystencjalnych kryzysów ekologicznych mamy do czynienia z wysokim i rosnącym poziomem nierówności, kryzysami demograficznymi, radykalizmem politycznym, a także malejącym poziomem zaufania do rządów, zarządzania i kształtowania polityki. Kryzys COVID-19 uwypuklił szereg wad naszych systemów gospodarczych i systemów zarządzania, w tym granice gospodarki rynkowej, oraz unaocznił znaczenie skutecznych instytucji państwowych i silnych publicznych systemów opieki zdrowotnej. Umożliwił również ludziom zrewidowanie poglądów na to, co jest ważne. Istnieje pilna potrzeba oceny skutków skali produkcji i konsumpcji oraz rozważenia takich kwestii jak sprawiedliwe wynagrodzenie za podstawowe prace (np. usługi publiczne, takie jak sektor zdrowia), polityka podatkowa i polityka wynagrodzeń, a także nowe narzędzia, np. powszechny dochód podstawowy, o co apelowano we wcześniejszych opiniach EKES-u (10). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Unijna społeczność przedsiębiorców w coraz większym stopniu postrzega przejście na gospodarkę niskoemisyjną i pokryzysowe ożywienie gospodarcze jako szansę na rozwój i drogę do ponownego stworzenia produktywnych miejsc pracy w Europie. W niedawnym piśmie do ministrów ds. środowiska i klimatu krajów UE (11) siedem czołowych europejskich przedsiębiorstw energetycznych „wzywa UE do zwiększenia celu redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2030 r. do co najmniej 55 % w stosunku do 1990 r. z myślą o dostosowaniu się do rentownego kursu do 2050 r.”. Komisja ds. Transformacji Energetycznej (Energy Transitions Commission) wzywa rządy krajów na całym świecie „do mądrego wydatkowania bodźców ekonomicznych i inwestowania w gospodarkę przyszłości” (12). |
| --- | --- |

2.6.

3.   Bardziej ambitne cele klimatyczne, nowe środki finansowe na rzecz sprawiedliwej transformacji, odbudowy i przejścia na gospodarkę niskoemisyjną oraz wdrożenie celów zrównoważonego rozwoju do roku 2030

| 3.1. | Aby zapewnić odpowiednie uruchomienie nowych zasobów finansowych na pilne działania w dziedzinie klimatu oraz lepsze wykorzystanie obecnych środków, bezwzględnie konieczny jest ambitny program polityczny ze wzmocnionymi celami do roku 2030 i 2050. EKES popiera zatem wezwanie, by Unia Europejska zobowiązała się do osiągnięcia neutralności emisyjnej do 2050 r. i odpowiednio dostosowała docelowy poziom redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2030 r. do co najmniej 55 % w stosunku do poziomu z 1990 r. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES jest głęboko przekonany, że transformacja i odbudowa po kryzysie COVID-19 musi być sprawiedliwa i musi prowadzić do bardziej sprawiedliwej UE, w przeciwnym razie bowiem zakończy się niepowodzeniem, co będzie miało poważne konsekwencje dla całego europejskiego projektu. Uważamy, że kluczowym elementem sprawiedliwej transformacji jest włączenie polityczne, społeczne i gospodarcze obywateli, społeczności pracowników i MŚP, zwłaszcza na słabo rozwiniętych obszarach wiejskich UE, bez dyskryminacji państw członkowskich nienależących obecnie do strefy euro. Zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia tego włączenia ma sprawiedliwy rozdział środków finansowych z przyszłego budżetu na działania w dziedzinie klimatu i musimy aktywnie dążyć do zapobiegania tendencjom, wskutek których większość środków jest kierowana do silnych zainteresowanych stron posiadających zasoby i zdolności pozwalające im na opracowywanie projektów mogących uzyskać finansowanie. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES wzywa Komisję Europejską do zapewnienia aktywnego zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron – społeczności lokalnych, społeczeństwa obywatelskiego, partnerów społecznych, przemysłu, instytutów badawczych itp. – w przyszły rozwój i wdrażanie Europejskiego Zielonego Ładu oraz planu naprawy i odbudowy po kryzysie COVID-19. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Po pierwszych fazach Europejskiego Zielonego Ładu i planu inwestycyjnego na rzecz zrównoważonej Europy EKES, mając na uwadze obecny bezprecedensowy kryzys, z zadowoleniem przyjmuje odpowiednio duży fundusz naprawczy i wzywa do opracowania ambitnego planu odbudowy zgodnego z porozumieniem paryskim. Jego kluczową częścią powinien być budżet na działania w dziedzinie klimatu co najmniej równy stwierdzonej wcześniej luce inwestycyjnej w wysokości około 300 mld EUR rocznie, przy czym zdecydowanie priorytetowo należy traktować wsparcie dla zdecentralizowanych projektów na rzecz dekarbonizacji, które są wspólną własnością obywateli, MŚP, społeczności energetycznych oraz lokalnych i regionalnych podmiotów publicznych. EKES opracował już propozycje dotyczące uruchomienia tych zasobów finansowych w swoim wezwaniu do ustanowienia paktu finansowo-klimatycznego (13), a niniejsza opinia zawiera kilka dodatkowych propozycji. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES uważa ponadto, że w celu opracowania optymalnej kombinacji mechanizmów uruchamiania przyszłego finansowania działań w związku ze zmianą klimatu konieczna jest rzetelna i przejrzysta ocena zasobów finansowych niezbędnych do wdrożenia celów zrównoważonego rozwoju do roku 2030. Należy również umożliwić pluralistyczną debatę orientacyjną na temat zrównoważonego rozwoju i sprawiedliwej transformacji w ramach polityki demograficznej, technologicznej i fiskalnej/publicznej, przy czym ważny wkład wniosłoby w nią przyszłe sprawozdanie EEA (14). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES wezwał już do ustanowienia europejskiego paktu finansowo-klimatycznego, którego celem byłoby „przekierowanie środków kapitałowych, które mogą przyczynić się do powstania nowej bańki finansowej, na przeciwdziałanie zmianie klimatu i na rzecz realnej gospodarki. Na potrzeby paktu należy również przeznaczyć nowe środki finansowe, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw”. Różne źródła proponowanego finansowania obejmują:






  — | skierowanie finansowania na inwestycje o zrównoważonym charakterze dzięki przekierowaniu ekologicznemu i promowanie pożyczek z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) z oznakowaniem ekologicznym, |
| --- | --- | --- |

3.6.

—

skierowanie finansowania na inwestycje o zrównoważonym charakterze dzięki przekierowaniu ekologicznemu i promowanie pożyczek z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) z oznakowaniem ekologicznym,

| — | wykorzystanie luzowania ilościowego przez Europejski Bank Centralny (EBC) jako źródła finansowania, |
| --- | --- |

—

wykorzystanie luzowania ilościowego przez Europejski Bank Centralny (EBC) jako źródła finansowania,

| — | wyznaczenie kryteriów dotyczących zrównoważonych inwestycji. |
| --- | --- |

—

wyznaczenie kryteriów dotyczących zrównoważonych inwestycji.

Na przykład pakt finansowo-klimatyczny stanowi okazję do równoczesnego zajęcia się kryzysem klimatycznym, brakiem wysokiej jakości miejsc pracy oraz wątpliwościami co do projektu integracji europejskiej. Obejmuje on dwa narzędzia: Europejski Bank Klimatu i Różnorodności Biologicznej oraz europejski fundusz na rzecz klimatu i różnorodności biologicznej. Razem mogłyby stać się Europejskim Bankiem Klimatycznym.

| 3.7. | EKES z zadowoleniem przyjmuje i popiera ogłoszony przez EBI zamiar wsparcia wartych 1 bln EUR inwestycji w zakresie działań w dziedzinie klimatu i zrównoważenia środowiskowego w latach 2021–2030. Zgodnie z obecnymi przepisami EBI może jednak dysponować większym rocznym portfelem kredytów. Jeżeli UE lub EBC udzielą EBI większych gwarancji budżetowych, roczny portfel mógłby zostać zwiększony jeszcze bardziej. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES wzywa państwa członkowskie i instytucje Unii do zreformowania zasad paktu stabilności i wzrostu, tak aby złota reguła budżetowa umożliwiała zwiększenie inwestycji w dziedzinie klimatu na szczeblu krajowym, które byłyby wyłączone z obliczania deficytów budżetowych w ramach budżetu UE na działania w dziedzinie klimatu, przy zapewnieniu odpowiednich środków ochronnych zapobiegających nadużyciom (15). Wstępne możliwości wspomniano już w sprawozdaniu rocznym Europejskiej Rady Budżetowej z 2019 r. (16) i należy je teraz rozwinąć i wdrożyć. Podczas zawieszenia paktu stabilności i wzrostu w związku z kryzysem COVID-19 EKES zachęca państwa członkowskie UE do wykorzystania dostępnych środków budżetowych w celu maksymalnego zwiększenia inwestycji w działania w dziedzinie klimatu. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | EKES wzywa EBC do odegrania ważnej roli w bezpośrednim i pośrednim finansowaniu działań w dziedzinie klimatu. EBC może nie tylko wywoływać pożądane skutki dzięki swojemu programowi zakupu aktywów oraz nadzwyczajnemu programowi zakupów w czasie pandemii, ale może także zachęcać banki centralne do pójścia w swoje ślady i w ten sposób pozytywnie wpływać na finansowanie działań w dziedzinie klimatu, przyjmując odpowiednie rozporządzenia i wykonując swe kompetencje regulacyjne oraz prowadząc koordynację z bankami centralnymi spoza strefy euro w ramach Europejskiego Systemu Banków Centralnych. Współczynniki kapitałowe również można byłoby wykorzystywać bardziej aktywnie poprzez stosowanie korzystnych zasad w odniesieniu do kredytów i pożyczek oraz inwestycji, które uznaje się za zielone w ramach taksonomii UE. EBC „powinien być w stanie zapewnić [...] płynność za pomocą dalszych niekonwencjonalnych środków polityki pieniężnej” (17), a zapewnienie jakiejkolwiek koniecznej ilości płynności powinno mieć pozytywny wpływ na działania w dziedzinie klimatu. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Jednym ze sposobów na zwiększenie finansowania działań w dziedzinie klimatu są zielone obligacje emitowane przez sektory publiczny i prywatny i oparte na solidnych ramach regulacyjnych, bazujących na taksonomii UE w zakresie zrównoważonych inwestycji. Pilnie potrzebne są programy zachęcające do emitowania takich obligacji. EBI może odgrywać jeszcze większą rolę na dwa sposoby: udzielając kredytów na projekty przyczyniające się do działań w dziedzinie klimatu przez jawne zobowiązania oraz zwiększając emisję zielonych obligacji. Obligacje te mogłyby następnie być w znacznie większym stopniu niż dotychczas nabywane przez Europejski Bank Centralny w ramach programu zakupu aktywów. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Ponieważ ostatecznie zdecydowana większość inwestycji będzie podejmowana przez obywateli i sektor prywatny, EKES podkreśla znaczenie ekologicznych środków polityki budżetowej i wszystkich aspektów ustalania opłat za emisję gazów cieplarnianych jako kluczowego narzędzia służącego zapewnieniu rentowności zrównoważonych inwestycji. Pragniemy również podkreślić, że „połączenie ustalania opłat za emisję gazów cieplarnianych z zielonymi obligacjami zwiększa skuteczność środowiskową, akumulację kapitału i długookresową zdolność do obsługi długu [...] oraz wykazuje większą sprawiedliwość międzypokoleniową” (18). |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Innym potencjalnym źródłem finansowania mogłaby być sekurytyzacja wspierana portfelem zabezpieczeń składającym się z pożyczonych składników aktywów – pulą zabezpieczeń – który mógłby obejmować aktywa zielone i ewentualne brązowe. Sekurytyzacja będzie zielona, jeżeli wpływy będą służyły do finansowania zielonych projektów. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | EKES uważa, że jednym z głównych wyzwań związanych z realizacją planu inwestycyjnego na rzecz zrównoważonej Europy jest stworzenie wykazu projektów inwestycyjnych, które będą odpowiadały strategicznym celom UE. Dostępność takich projektów inwestycyjnych wciąż nie dorównuje popytowi. Pomoc techniczna i doradztwo na wszystkich szczeblach administracji publicznej będą pomocne w identyfikowaniu i przygotowywaniu zrównoważonych projektów oraz będą zapewniać budowanie zdolności promotorom projektów. Podstawę identyfikacji i przygotowania takich projektów powinien stanowić ogólnounijny system klasyfikacji zrównoważonych inwestycji (taksonomia) (19). |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Finansowanie sprawiedliwego przejścia na gospodarkę niskoemisyjną musi zapewnić aktywne wsparcie możliwości rozwoju nowych technologii i nowych przedsiębiorstw w taki sposób, aby konsumenci i społeczności, zwłaszcza ci obecnie wykluczeni z odpowiednich procesów produkcji, mogli dysponować możliwie największymi nowymi mocami produkcyjnymi, co przekształci ich w aktywnych „prosumentów” (producentów i konsumentów) zrównoważonych produktów i usług w sektorze energetycznym i transportowym. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Ponieważ wykorzystanie zasobów energii ze źródeł odnawialnych jest w rzeczywistości prywatyzacją cennego zasobu naturalnego, projekty wspierane z finansów publicznych powinny być uznawane za własność społeczności lokalnych i obejmować odpowiedni udział społeczności lokalnych w korzyściach z projektów lub we własności projektów. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | EKES pragnie podkreślić pilną potrzebę udzielenia znacznej pomocy finansowej instytucjom, które mogłyby aktywnie ułatwiać rozwijanie i łączenie małych zdecentralizowanych projektów indywidualnych tworzonych przez obywateli, społeczności lub MŚP w projekty większe i mające większe możliwości uzyskania finansowania. Ponieważ społeczeństwo obywatelskie wyraźnie zgłasza wiele takich inicjatyw, EKES pragnie przyczynić się do opracowania ram instytucjonalnych i wytycznych dotyczących pomocy udzielanej przez UE oraz aktywnej współpracy w zakresie tych inicjatyw. |
| --- | --- |

3.16.

4.   Istniejące mechanizmy finansowe, bariery dla inwestycji z finansów publicznych i prywatnych oraz pomoc państwa

| 4.1. | Porozumienie paryskie wymaga, aby przepływy finansowe były spójne z niezbędną redukcją emisji i rozwojem odpornym na zmianę klimatu. W tym kontekście oraz w związku z celami Europejskiego Zielonego Ładu EKES apeluje, aby wszystkie istniejące mechanizmy finansowe UE były zgodne z porozumieniem paryskim lub uwzględniały konieczność zapewnienia odporności na zmianę klimatu, a także aby były zgodne z celami Europejskiego Zielonego Ładu i Agendą 2030. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Biorąc pod uwagę istniejące mechanizmy finansowe, EKES przyjął (20) już następujące zalecenia:






  — | zwiększenie części Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych przeznaczonej na przeciwdziałanie zmianie klimatu do 40 %, |
| --- | --- | --- |

4.2.

—

zwiększenie części Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych przeznaczonej na przeciwdziałanie zmianie klimatu do 40 %,

| — | UE musi wykazać poziom ambicji odpowiadający wyzwaniu, jakim jest przeciwdziałanie zmianie klimatu, |
| --- | --- |

—

UE musi wykazać poziom ambicji odpowiadający wyzwaniu, jakim jest przeciwdziałanie zmianie klimatu,

| — | na cel ten należy przeznaczyć średnio 40 % ogólnego budżetu UE (w wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027), zwiększając odnośną część Europejskiego Funduszu Spójności powyżej aktualnych 20 %. |
| --- | --- |

—

na cel ten należy przeznaczyć średnio 40 % ogólnego budżetu UE (w wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027), zwiększając odnośną część Europejskiego Funduszu Spójności powyżej aktualnych 20 %.

| 4.3. | Istnieje szereg poważnych barier dla adekwatnego publicznego i prywatnego finansowania działań w dziedzinie klimatu na szczeblu UE i państw członkowskich, co skutkuje raczej niskim i nieodpowiednim poziomem finansowania działań zarówno na rzecz łagodzenia zmian klimatu, jak i w zakresie przystosowania się do tych zmian (21). Chcielibyśmy podkreślić trzy z nich. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Po pierwsze, nadal udzielane są wysokie zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie dotacje na paliwa kopalne – według ostatnich szacunków MFW (22) wyniosły one dla UE 289 mld USD w 2015 r. Dotacje pośrednie istnieją na szczeblu krajowym i unijnym, powodując ogromne koszty środowiskowe, społeczne i gospodarcze (alternatywne), które niweczą postępy osiągnięte w działaniach w dziedzinie klimatu. W związku z tym, że obniżają one także cenę emisji dwutlenku węgla, EKES uważa, że należy je pilnie wycofać, a krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu państw członkowskich muszą zawierać jasny harmonogram w tym zakresie. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Po drugie, w sytuacji, gdy zazwyczaj politykę fiskalną państw członkowskich ogranicza pakt stabilności i wzrostu, a zasady pomocy państwa uniemożliwiają państwom odgrywanie znaczniejszej roli w strategiach politycznych o charakterze transformacyjnym, finansowanie działań w dziedzinie klimatu pozostaje ograniczone. Obecne wykorzystanie ogólnej klauzuli korekcyjnej w odniesieniu do paktu (23) i tymczasowe ramy pomocy państwa (24) stanowią wyjątki; Komitet ma nadzieję, że zostaną one wykorzystane w jak największym stopniu na finansowanie działań w dziedzinie klimatu. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Po trzecie, istnieją przeszkody w finansowaniu z sektora prywatnego, w szczególności w odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorstw oraz inwestycji w badania naukowe i innowacje. EKES uważa, że równolegle z Europejskim Zielonym Ładem należy sfinalizować unię bankową i unię rynków kapitałowych, przy czym szczególną uwagę należy zwrócić na powszechny i prosty dostęp MŚP do bardziej zróżnicowanego i znaczniejszego finansowania na rzecz przejścia na technologie neutralne dla klimatu. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Ponadto udział w zarządzaniu kluczowymi programami UE jest często ograniczony, w związku z czym nie można czerpać pełnych korzyści z rzeczywistego uczestnictwa zainteresowanych stron: demokratycznego udziału i nadzoru, a także możliwości kierowania środków publicznych na cele najbardziej pożądane społecznie. Konieczny jest zatem szerszy udział interesariuszy ze strony rządów, a także organizacji społeczeństwa obywatelskiego, partnerów społecznych, sektora akademickiego i przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | W wyniku kryzysu gospodarczego spowodowanego pandemią COVID-19 gwałtownie spadają ceny na unijnym rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla, co podkreśla potrzebę wzmocnienia programu pozwalającego lepiej oprzeć się podobnym wstrząsom. Tuż przed kryzysem cena w unijnym systemie handlu emisjami wynosiła 25 EUR za tonę, co przyczyniało się do stopniowego wycofywania węgla. Ze względu na obecny spadek cen rentowność elektrowni opalanych węglem brunatnym niestety poprawiła się. Spadek cen oznacza również zmniejszenie dochodów państw członkowskich z aukcji uprawnień do emisji. Niższa cena emisji dwutlenku węgla oznacza mniejszą podatność na sygnał cenowy zachęcający do redukcji emisji. Jest to szczególnie ważne w przypadku silnie zanieczyszczających sektorów przemysłowych (przemysł stalowy, chemiczny, cementowy) i sektora lotniczego. Rezerwa stabilności rynkowej ETS absorbowała nadwyżki uprawnień na rynku od początku 2019 r., co jest główną przyczyną ceny 25 EUR. Będzie ona kontynuować te działania i anuluje te uprawnienia w późniejszym terminie. Rezerwa została jednak utworzona, by zarządzać nadwyżkami nagromadzonymi w poprzednich latach. Nie jest odpowiednim mechanizmem w odniesieniu do obecnych lub przyszłych nadwyżek. Będzie zatem musiała zostać wzmocniona (25) w kontekście wdrażania unijnego prawa klimatycznego i zbliżającego się przeglądu unijnych przepisów dotyczących rynku emisji dwutlenku węgla. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | EKES popiera propozycję Komisji, aby nowy budżet UE, który będzie obowiązywał w latach 2021–2027, oferował krajom w Europie o wysokim koszcie kapitału możliwość opracowywania projektów w zakresie energii odnawialnej przy wsparciu finansowym w ramach mechanizmu gwarancji UE. Obniżenie kosztów kapitału doprowadziłoby do obniżenia łącznych uśrednionych kosztów wytworzenia energii elektrycznej dla lądowych farm wiatrowych w Grecji (26) o 20 % w stosunku do scenariusza, w którym nie przewidziano środków zmniejszających ekspozycję na ryzyko (z 5,7 eurocentów/kWh do 4,6 eurocentów/kWh). |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | EKES uważa, że bardziej zrozumiałe i przejrzyste zasady pomocy państwa przyczyniłyby się do zapewnienia zarówno podmiotom państwowym, jak i niepaństwowym jasności co do tego, które strategie polityczne i sektory powinny być finansowane oraz w jaki sposób. Ponadto EKES wzywa do bardziej rygorystycznej oceny krajowych programów pomocy państwa, jeśli chodzi o równowagę między finansowaniem podmiotów zanieczyszczających a przyczynianiem się do przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | EKES zwraca uwagę, że aby wykorzystać pełny potencjał, jaki pod względem kształtowania transformacji energetycznej kryją w sobie ogólne rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych oraz wytyczne w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią, te zmienione instrumenty muszą (27) być sformułowane jasno, wraz z podaniem przykładów projektów lub operatorów (np. społeczności energetyczne działające w zakresie energii odnawialnej), które państwa członkowskie mogłyby wybrać do objęcia pomocą, oraz że organizacje społeczeństwa obywatelskiego działające w dziedzinie ochrony środowiska muszą być uznawane za posiadające status „zainteresowanych stron” zgodnie z art. 1 lit. h) rozporządzenia proceduralnego (28) (29). |
| --- | --- |

4.11.

5.   Wyzwania związane z finansowaniem przystosowania się do zmiany klimatu

| 5.1. | W porozumieniu klimatycznym z Paryża wzywa się do podjęcia działań w zakresie zarówno przyczyn, jak i skutków zmiany klimatu. Przyczyny zmiany klimatu mają zostać usunięte przez drastyczną redukcję emisji gazów cieplarnianych (tj. łagodzenie), a skutki przez równy nacisk na inwestycje w odporność na zmianę klimatu (tj. przystosowanie się). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Przeprowadzone ostatnio badanie wykazało, że stosunek korzyści do kosztów w przypadku programów działań przystosowawczych takich jak: systemy wczesnego ostrzegania, uodpornienie infrastruktury, rozwój rolnictwa na terenach suchych lub gospodarowanie zasobami wodnymi, wynosi od 5:1 do 10:1 (30). To samo badanie sugeruje, że przystosowanie może stanowić potrójną korzyść: uniknięcie strat spowodowanych zmianą klimatu, korzyści gospodarcze wynikające z programów inwestycyjnych oraz korzyści społeczne i środowiskowe. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | EKES opowiada się za udzieleniem silnego mandatu do sporządzenia nowej strategii UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu i podkreśla pilną potrzebę opracowania kompetentnego i wiarygodnego procesu decyzyjnego na szczeblu UE i państw członkowskich, tak aby „równy nacisk” na finansowanie działań na rzecz łagodzenia zmiany klimatu oraz w zakresie przystosowania się do niej przełożył się na optymalny podział dostępnych i przyszłych środków finansowych między te dwa priorytety. Równie ważne jest przeprowadzenie debaty na temat zwiększonego innowacyjnego uruchomienia zasobów finansowych na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | EKES uważa, że działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu mogłyby w znacznym stopniu przyczynić się do bardziej sprawiedliwej transformacji oraz odbudowy po kryzysie COVID-19. Należy pomóc w reagowaniu na oddziaływanie zmian klimatu i postrzegane ryzyko społecznościom i regionom, które odczuwają niekorzystne oddziaływanie zmian klimatu w większym niż przeciętny stopniu. Odnosi się to zwłaszcza do społeczności i regionów, w przypadku których poziom obecnych i historycznych emisji gazów cieplarnianych jest niższy od średniej. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Z myślą o tym, aby zapewniono sprawiedliwy dostęp do zasobów finansowych przeznaczonych na działania przystosowawcze do zmian klimatu, EKES wzywa do udzielenia pomocy technicznej i organizacyjnej dotkniętym regionom oraz do uruchomienia specjalnych sprawiedliwych funduszy adaptacyjnych, w miarę możliwości na szczeblu UE, państw członkowskich i regionów. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Chociaż cele w zakresie łagodzenia zmiany klimatu są jasne (np. utrzymanie wzrostu średniej temperatury na świecie poniżej 1,5 oC lub ograniczenie emisji o określoną ilość w stosunku do roku obliczeniowego), cele w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu są trudne do ustalenia. Są one jednak niezbędne do osiągnięcia skutecznego przystosowania się do zmiany klimatu. EKES popiera ustanowienie wskaźników podatności na zagrożenia, które posłużą za wskazówki na potrzeby strategii w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu i wyznaczą cele w zakresie przystosowania się do tej zmiany. Wskaźniki podatności na zagrożenia powinny być opracowane w trzech wymiarach: podatności geograficznej lub regionalnej, podatności sektorowej lub gospodarczej oraz podatności społecznej. |
| --- | --- |

5.6.

6.   Nowe środki finansowe dla podmiotów niepaństwowych zaangażowanych w działania w dziedzinie klimatu

| 6.1. | Organizacje społeczeństwa obywatelskiego, rządy krajowe, władze regionalne i lokalne nie tylko potrzebują dostępu do instrumentów finansowych. Muszą także aktywnie uczestniczyć w opracowywaniu i realizacji projektów, inicjatyw i działań, które przyczyniają się do redukcji emisji i zwiększenia odporności społeczności na zmianę klimatu (31). |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | EKES popiera program „Europejski Korpus Solidarności”, który „skupia młodych ludzi w celu stworzenia bardziej integracyjnego społeczeństwa, wspierania osób słabszych i reagowania na wyzwania społeczne” (32). W związku z kryzysem klimatycznym i wyraźną motywacją osób młodych w całej UE EKES proponuje znaczne zwiększenie dostępnych środków oraz uruchomienie ukierunkowanego podprogramu „Europejski Korpus Solidarności Działań na rzecz Klimatu”, który umożliwiłby wszystkim zainteresowanym młodym osobom i organizacjom przyjmującym wspieranie inicjatyw wspólnotowych w zakresie pilnych działań w dziedzinie klimatu podejmowanych w całej UE. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | EKES wzywa do znacznego zwiększenia dostępnej puli środków finansowych UE i państw członkowskich, zwłaszcza na współpracę między samorządami terytorialnymi a zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim w zakresie opracowywania projektów w dziedzinie niskoemisyjnych technologii energetycznych i niskoemisyjnego transportu realizowanych przez społeczności i należących do nich. EKES odnotowuje, że finansowanie działań w związku ze zmianą klimatu może być jeszcze trudniejsze podczas odbudowy po pandemii COVID-19, gdyż dostępność źródeł publicznych i prywatnych prawdopodobnie się zmniejszy, a zapotrzebowanie na środki finansowe nadal będzie rosnąć. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | EKES jest ogólnie zdania, że UE musi zacząć inwestować w te elementy, które uczynią nasz system społeczno-gospodarczy odpornym na kryzys, przez stworzenie podstaw zielonej gospodarki o obiegu zamkniętym, zakorzenionej w rozwiązaniach opartych na środowisku naturalnym i ukierunkowanej na dobro publiczne. Nadszedł czas, by wprowadzić systemowe zmiany gospodarcze i mamy już nawet na to odpowiedni plan: połączenie agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 (17 celów zrównoważonego rozwoju) i Europejskiego Zielonego Ładu Komisji Europejskiej. |
| --- | --- |

6.4.

7.   Aspekt globalny i geopolityczny

| 7.1. | Kryzys COVID-19 przypomina nam o niezbędnej roli energii elektrycznej w naszym życiu i pokazuje krytyczną wartość infrastruktury elektroenergetycznej i związanej z nią wiedzy fachowej. Kryzys pozwala dostrzec, w jaki sposób rola ta może się rozwijać i ewoluować w przyszłości. W jaki sposób przejście na czystą energię może przyczynić się do ożywienia gospodarek? Może obejmować ambitny program na rzecz tworzenia miejsc pracy i na rzecz celów w zakresie zmiany klimatu: na przykład modernizacja systemów energetycznych może przyczynić się do tworzenia miejsc pracy i wzrostu gospodarczego przy jednoczesnej ochronie klimatu. Rządy bezpośrednio lub pośrednio napędzają ponad 70 % światowych inwestycji w energię. W czasach kryzysu ich działania mają większe znaczenie niż kiedykolwiek wcześniej. Strategie polityczne mogą skierować inwestycje związane z energią na bardziej zrównoważoną ścieżkę. Należy priorytetowo traktować programy stymulacyjne w sektorze energetyki w celu wspierania istniejącej siły roboczej, tworzenia nowych miejsc pracy i ograniczania emisji. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Globalne rynki naftowe stoją w obliczu bezprecedensowej sytuacji; czy może nastąpić przyspieszenie, czy opóźnienie w rozwoju energii ze źródeł odnawialnych? Ogólnie niskie (ujemne) ceny ropy sprawiają, że zielona energia jest mniej konkurencyjna, ale dla eksporterów ropy niska cena zbytu oznacza większą zachętę ekonomiczną do inwestowania w odnawialne źródła energii, podczas gdy inwestorzy mogliby zinterpretować ten krok jako oznakę tego, że marże ropy będą niskie, i zainwestować więcej kapitału w zasoby ekologiczne. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | EKES uważa, że Europejski Zielony Ład powinien chronić międzynarodową konkurencyjność UE, a zwłaszcza MŚP, które stoją w obliczu zwiększonej konkurencji ze strony gospodarek wschodzących, przed wynikającymi z transformacji zagrożeniami związanymi z polityką ukierunkowaną na osiągnięcie pożądanego celu neutralności emisyjnej, która to polityka może jednak mieć niepożądane skutki uboczne w zakresie międzynarodowej konkurencyjności. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Oczywiste jest, że wdrożenie Europejskiego Zielonego Ładu zagrozi interesom importerów paliw kopalnych do UE, zarówno na poziomie przedsiębiorstw, jak i na szczeblu państwowym. EKES uważa, że UE musi pilnie uodpornić się na ewentualną eskalację wszystkich opartych na interesach starań podejmowanych przez podmioty spoza UE mających na celu spowolnienie wdrożenia Europejskiego Zielonego Ładu oraz opracować silniejsze mechanizmy identyfikowania istniejących starań w tym zakresie i reagowania na nie. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | EKES wzywa do włączenia do wszystkich przyszłych umów handlowych UE porozumienia paryskiego jako niezbędnej klauzuli oraz do aktywnej europejskiej dyplomacji w dziedzinie klimatu, mającej na celu przeciwdziałanie zmianie klimatu i jej skutkom w skali globalnej oraz przystosowanie się do niej, we współpracy z państwami członkowskimi UE. UE powinna zająć się kwestiami związanymi z rosnącymi kosztami ubezpieczenia z powodu zwiększających się zagrożeń fizycznych wynikających ze zmiany klimatu, realizacją działań określonych w art. 6 porozumienia paryskiego oraz osiągnięciem światowej ceny emisji dwutlenku węgla poprzez powiązane rynki uprawnień do emisji dwutlenku węgla na szczeblu światowym. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | EKES popiera propozycje dotyczące mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 i wzywa do włączenia do umów handlowych środków służących usuwaniu barier dla produktów energooszczędnych i o niskiej emisji gazów cieplarnianych oraz promowaniu inwestycji w energię ze źródeł odnawialnych. |
| --- | --- |

7.6.

Bruksela, dnia 11 czerwca 2020 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/european-green-deal-communication_pl.pdf

1

(2)  https://www.eesc.europa.eu/pl/news-media/presentations/reakcja-ue-na-epidemie-covid-19-i-na-potrzebe-wyjatkowej-solidarnosci-wsrod-panstw-czlonkowskich

2

(3)  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2020-0054_PL.pdf

3

(4)  „Plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonej Europy i mechanizm sprawiedliwej transformacji”, Bruksela, 14 stycznia 2020 r.

4

(5)  https://www.eesc.europa.eu/pl/our-work/opinions-information-reports/opinions/sustainable-economy-we-need-own-initiative-opinion

5

(6)  https://www.eesc.europa.eu/en/our-work/opinions-information-reports/opinions/leaving-no-one-behind-when-implementing-2030-sustainable-development-agenda-own-initiative-opinion

6

(7)  https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/european-green-deal-communication_pl.pdf

7

(8)  „Plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonej Europy i mechanizm sprawiedliwej transformacji”, Bruksela, 14 stycznia 2020 r.

8

(9)  https://www.nature.com/articles/s41893-019-0293-3#ref-CR101

9

(10)  https://www.eesc.europa.eu/pl/our-work/opinions-information-reports/opinions/european-framework-directive-minimum-income-own-initiative-opinion

10

(11)  https://www.statkraft.com/media/news/2019/energy-companies-call-for-more-ambitious-EU-2030-climate-target/

11

(12)  http://www.energy-transitions.org/sites/default/files/COVID-Recovery-CoverLetter.pdf

12

(13)  https://www.eesc.europa.eu/pl/our-work/opinions-information-reports/opinions/european-finance-climate-pact-own-initiative-opinion

13

(14)  Sprawozdanie EEA: „The sustainability transition in Europe in an age of demographic and technological change”.

14

(15)  https://www.bruegel.org/2019/12/the-european-green-deal-needs-a-reformed-fiscal-framework/

15

(16)  https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/2019-efb-annual-report_en.pdf

16

(17)  https://www.eesc.europa.eu/pl/news-media/presentations/reakcja-ue-na-epidemie-covid-19-i-na-potrzebe-wyjatkowej-solidarnosci-wsrod-panstw-czlonkowskich

17

(18)  http://documents.worldbank.org/curated/en/808771566321852359/pdf/Financing-Low-Carbon-Transitions-through-Carbon-Pricing-and-Green-Bonds.pdf

18

(19)  https://ec.europa.eu/info/publications/sustainable-finance-teg-taxonomy_pl

19

(20)  https://www.eesc.europa.eu/pl/our-work/opinions-information-reports/opinions/european-finance-climate-pact-own-initiative-opinion

20

(21)  Opinia EKES-u „Ułatwianie dostępu do finansowania działań związanych ze zmianą klimatu dla podmiotów niepaństwowych” (Dz.U. C 110 z 22.3.2019, s. 14).

21

(22)  https://www.imf.org/en/Publications/WP/Issues/2019/05/02/Global-Fossil-Fuel-Subsidies-Remain-Large-An-Update-Based-on-Country-Level-Estimates-46509

22

(23)  https://www.consilium.europa.eu/pl/press/press-releases/2020/03/23/statement-of-eu-ministers-of-finance-on-the-stability-and-growth-pact-in-light-of-the-covid-19-crisis/

23

(24)  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/IP_20_496

24

(25)  https://carbonmarketwatch.org/publications/avoiding-a-carbon-crash-how-to-phase-out-coal-and-strengthen-the-eu-ets/

25

(26)  https://www.agora-energiewende.de/fileadmin2/Projekte/2019/De-risking_SEE/161_Unlocking_SEE_EN_WEB.pdf

26

(27)  Zob. również opinia ClientEarth zgłoszona w ramach konsultacji publicznych na temat oceny adekwatności wytycznych w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią, lipiec 2019, dostępna na stronie https://www.documents.clientearth.org/library/download-info/clientearths-response-to-the-targeted-consultation-for-the-evaluation-of-the-guidelines-on-state-aid-for-environmental-protection-and-energy-2014-2020/.

27

(28)  Rozporządzenie Rady (UE) 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. L 248 z 24.9.2015, s. 9).

28

(29)  Zob. opinia EKES-u „Bardziej konstruktywna rola społeczeństwa obywatelskiego we wdrażaniu prawa ochrony środowiska” (Dz.U. C 47 z 11.2.2020, s. 50), pkt 2.1.13 oraz opinia EKES-u „Działania UE na rzecz poprawy przestrzegania prawa ochrony środowiska i zarządzania środowiskiem” (Dz.U. C 283 z 10.8.2018, s. 83), pkt 3.5.8. i 3.5.9.

29

(30)  Globalna Komisja ds. Adaptacji, Światowy Instytut Zasobów, wrzesień 2019 r.

30

(31)  Opinia EKES-u „Ułatwianie dostępu do finansowania działań związanych ze zmianą klimatu dla podmiotów niepaństwowych” (Dz.U. C 110 z 22.3.2019, s. 14), i badanie Toolbox for multi-stakeholder climate partnerships.A policy framework to stimulate bottom-up climate actions [Zestaw narzędzi dla wielostronnych partnerstw na rzecz klimatu. Ramy polityczne sprzyjające rozwojowi oddolnych działań w dziedzinie klimatu].

31

(32)  https://europa.eu/youth/solidarity_pl

32

---

III Akty przygotowawcze

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

552. sesja plenarna EKES-u (+ wideokonferencja Interactio), 10.6.2020–11.6.2020

| 18.9.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 311/45 |
| --- | --- | --- | --- |

18.9.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 311/45

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Roczny program prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej na 2020 r.«”

(COM(2019) 486 final)

(2020/C 311/05)

| Sprawozdawca: | Gerardo LARGHI |
| --- | --- |
| Współsprawozdawczyni: | Elżbieta SZADZIŃSKA |

Sprawozdawca:

Gerardo LARGHI

Współsprawozdawczyni:

Elżbieta SZADZIŃSKA

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 19.12.2019 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 2.3.2020 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 10.6.2020 |
| Sesja plenarna nr | 552 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 206/0/7 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 19.12.2019

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

2.3.2020

Data przyjęcia na sesji plenarnej

10.6.2020

Sesja plenarna nr

552

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

206/0/7

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Komitet zgadza się z Komisją, że normalizacja ma kluczowe znaczenie dla strategii jednolitego rynku i że należy ją nieustannie aktualizować. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES uważa, że pilnie potrzebna jest modernizacja europejskiego systemu normalizacji, by sprostać globalnym wyzwaniom w oparciu o innowacyjny proces współpracy z myślą o opracowaniu w odpowiednim czasie norm w szybko zmieniającym się środowisku technologicznym. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES jest zdania, że z punktu widzenia nowego podejścia modułowego opartego na wymogach przekrojowych (takich jak ochrona środowiska, Zielony Ład, gospodarka o obiegu zamkniętym) konieczne jest podejście międzysektorowe. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES odnotowuje, że roczny program prac na rok 2020 nie tylko rozwija i uzupełnia wcześniej wytyczone priorytety, lecz zawiera również nowe cele. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Zdaniem EKES-u proces normalizacji powinien rozpocząć się od etapu badań naukowych i rozwoju przy wsparciu ze strony przemysłu, przedstawicieli MŚP i gospodarki społecznej, konsumentów, partnerów społecznych, obrońców środowiska i podmiotów społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES jest zdania, że istotne jest, by wieloletnie ramy finansowe umożliwiały realizację przewidzianych działań, wspierając finansowo i organizacyjnie szerokie uczestnictwo słabszych i dysponujących mniejszymi środkami organizacji i przedstawicieli. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Komitet zgadza się, że sztuczna inteligencja ma znaczenie dla jednolitego rynku, i uważa, że obecne przepisy w dziedzinie bezpieczeństwa muszą zostać uaktualnione. Zwłaszcza normalizacja w dziedzinie bezpieczeństwa technologicznego będzie musiała uwzględniać wytyczne etyczne dotyczące wiarygodnej sztucznej inteligencji opracowane w 2019 r. z myślą o sztucznej inteligencji ukierunkowanej na człowieka. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Komitet apeluje, by CAM – minimalne kryteria środowiskowe – stały się obowiązkowymi normami odnośnie do zamówień publicznych i by użycie surowców wtórnych było jednym z preferowanych kryteriów. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES z zadowoleniem przyjmuje możliwość złożenia nowego wniosku o normalizację odnośnie do internetu rzeczy, cyberbezpieczeństwa, ochrony bezpieczeństwa, prywatności i łączności. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Komitet życzy sobie, by „europejski format wymiany elektronicznej dokumentacji medycznej” gwarantował bezpieczeństwo sieci i systemu informatycznego dzięki opracowaniu najnowocześniejszych norm. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES odnotowuje, że potencjalne awarie systemów pojazdów zautomatyzowanych, bezpieczeństwo danych, cyberataki, komunikacja i kwestie etyczne wymagają opracowania specjalnych norm. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Komitet przyjmuje z zadowoleniem postulat Komisji dotyczący sporządzenia bądź przeglądu zharmonizowanych norm w kluczowych sektorach, takich jak ochrona środowiska, włączenie społeczne i jednolity rynek towarów. Popiera wniosek o sporządzenie norm dotyczących recyklingu i ponownego wykorzystania narzędzi połowowych z tworzyw sztucznych, bezpieczeństwa wyrobów pirotechnicznych, limitów migracji dla substancji chemicznych objętych ograniczeniem stosowanych w wyrobach konsumpcyjnych, charakterystyki energetycznej silników elektrycznych i sprzętu gospodarstwa domowego, materiałów nawozowych i budownictwa. Szczególnie istotna jest decyzja w sprawie inwestowania środków w harmonizację technologii produkcji w sektorze stali. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Komitet nalega na pluralistyczne podejście do kwestii normalizacji, które obejmowałoby cele dotyczące zdolności do zatrudnienia, praw społecznych, poszanowania różnorodności biologicznej i środowiska. Uważa, że ułatwiłoby to przejście od zgodności do kompatybilności i stanowiłoby pozytywny czynnik konkurencyjności systemu europejskiego. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES uważa, że za pomocą prawa i normalizacji trzeba wyeliminować starą praktykę celowego postarzania produktów. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Komitet popiera opracowanie norm umożliwiających osobom z niepełnosprawnościami i cyfrowym analfabetom uzyskanie lepszego dostępu do produktów i usług na jednolitym rynku. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Komitet wyraża poparcie dla dialogu politycznego z międzynarodowymi organami normalizacyjnymi oraz dla dwustronnych negocjacji z państwami trzecimi. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje środki przyjęte przez Komisję w celu wspierania udziału zainteresowanych stron w działalności normalizacyjnej. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Komitet zwraca się do wszystkich zainteresowanych stron o utworzenie forum ad hoc ds. angażowania szerokiego grona podmiotów w europejski system normalizacji, którego zadaniem byłoby organizowanie corocznego wysłuchania publicznego w celu oceny postępów poczynionych w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Komitet zgadza się z Komisją co do sporządzenia planu działania na rzecz normalizacji w sektorze obronności i przestrzeni kosmicznej oraz co do opracowania norm w sektorze gospodarki o obiegu zamkniętym i w sektorze gospodarki społecznej. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Komitet apeluje, by normalizacja europejska została przygotowania z użyciem języka całkowicie zrozumiałego dla użytkowników końcowych, takich jak MŚP i konsumenci. |
| --- | --- |

1.20.

2.   Wnioski Komisji Europejskiej

| 2.1. | Zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1025/2012 Komisja opublikowała komunikat przedstawiający roczny program prac Unii Europejskiej w zakresie normalizacji europejskiej w 2020 r. określający działania, które Komisja zamierza podjąć w 2020 r., by poprawić zarządzanie europejskim systemem normalizacji, angażowanie szerokiego grona podmiotów oraz oddziaływanie tego systemu na szczeblu międzynarodowym. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Zgodnie z tym programem strategiczne priorytety normalizacji europejskiej na rzecz prawodawstwa i polityki Unii Europejskiej obejmują następujące działania:






  — | działanie dotyczące recyklingu i ponownego wykorzystania narzędzi połowowych wykonanych z tworzywa sztucznego (1), |
| --- | --- | --- |

2.2.

—

działanie dotyczące recyklingu i ponownego wykorzystania narzędzi połowowych wykonanych z tworzywa sztucznego (1),

| — | działanie dotyczące wymogów ekoprojektu w celu wsparcia procesu wdrażania aktów prawnych (2) związanych z określonymi kategoriami produktów, |
| --- | --- |

—

działanie dotyczące wymogów ekoprojektu w celu wsparcia procesu wdrażania aktów prawnych (2) związanych z określonymi kategoriami produktów,

| — | działanie dotyczące wyrobów pirotechnicznych i aktualizacji technicznych w tym sektorze (3), |
| --- | --- |

—

działanie dotyczące wyrobów pirotechnicznych i aktualizacji technicznych w tym sektorze (3),

| — | działanie dotyczące projektowania, produkcji, montażu, wykorzystania i weryfikacji działania kalibratorów radionuklidowych (4), |
| --- | --- |

—

działanie dotyczące projektowania, produkcji, montażu, wykorzystania i weryfikacji działania kalibratorów radionuklidowych (4),

| — | działanie odnoszące się do urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w atmosferze potencjalnie wybuchowej w celu odzwierciedlenia aktualizacji technicznych (5), |
| --- | --- |

—

działanie odnoszące się do urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w atmosferze potencjalnie wybuchowej w celu odzwierciedlenia aktualizacji technicznych (5),

| — | działanie dotyczące nawozów (6), |
| --- | --- |

—

działanie dotyczące nawozów (6),

| — | działanie odnoszące się do opracowania limitów migracji substancji objętych ograniczeniem (wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne) z gumy i tworzywa sztucznego, stosowanych w artykułach konsumpcyjnych (7), |
| --- | --- |

—

działanie odnoszące się do opracowania limitów migracji substancji objętych ograniczeniem (wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne) z gumy i tworzywa sztucznego, stosowanych w artykułach konsumpcyjnych (7),

| — | działanie dotyczące opracowania terminologii technicznej odnoszącej się do wyrobów budowlanych (8), |
| --- | --- |

—

działanie dotyczące opracowania terminologii technicznej odnoszącej się do wyrobów budowlanych (8),

| — | działanie odnoszące się do akredytacji i oceny zgodności (9), |
| --- | --- |

—

działanie odnoszące się do akredytacji i oceny zgodności (9),

| — | działanie w zakresie przestrzegania wymogów dostępności produktów i usług (10), |
| --- | --- |

—

działanie w zakresie przestrzegania wymogów dostępności produktów i usług (10),

| — | działanie dotyczące sztucznej inteligencji (11), internetu rzeczy i cyberbezpieczeństwa (12), |
| --- | --- |

—

działanie dotyczące sztucznej inteligencji (11), internetu rzeczy i cyberbezpieczeństwa (12),

| — | działanie dotyczące wymiany elektronicznej dokumentacji medycznej w Europie, |
| --- | --- |

—

działanie dotyczące wymiany elektronicznej dokumentacji medycznej w Europie,

| — | działanie odnoszące się do interoperacyjności systemów współpracujących, które obejmują wszystkie klasy pojazdów, |
| --- | --- |

—

działanie odnoszące się do interoperacyjności systemów współpracujących, które obejmują wszystkie klasy pojazdów,

| — | działanie w zakresie cyfryzacji, automatyzacji i cyberbezpieczeństwa o kluczowym znaczeniu dla sektora kolejowego (13), |
| --- | --- |

—

działanie w zakresie cyfryzacji, automatyzacji i cyberbezpieczeństwa o kluczowym znaczeniu dla sektora kolejowego (13),

| — | działanie na rzecz europejskiego programu rozwoju przemysłu obronnego (EDIDP) (14). |
| --- | --- |

—

działanie na rzecz europejskiego programu rozwoju przemysłu obronnego (EDIDP) (14).

| 2.2.1. | Ponadto Komisja zamierza:






  — | kontynuować współpracę z międzynarodowymi jednostkami normalizacyjnymi, |
| --- | --- | --- |

2.2.1.

—

kontynuować współpracę z międzynarodowymi jednostkami normalizacyjnymi,

| — | prowadzić współpracę w zakresie norm jako priorytetu umów handlowych (z Chinami, Singapurem, Australią, Nową Zelandią, Indonezją i Mercosurem itd.) w celu zwiększenia wymiany handlowej i konkurencyjności, rozwoju zatrudnienia i wzrostu gospodarczego w Europie, |
| --- | --- |

—

prowadzić współpracę w zakresie norm jako priorytetu umów handlowych (z Chinami, Singapurem, Australią, Nową Zelandią, Indonezją i Mercosurem itd.) w celu zwiększenia wymiany handlowej i konkurencyjności, rozwoju zatrudnienia i wzrostu gospodarczego w Europie,

| — | nadal wspierać proces zarządzania za pomocą wszystkich dostępnych właściwych sposobów, mianowicie za pośrednictwem Komitetu ds. Norm, wielostronnej platformy ds. normalizacji ICT oraz dialogów strukturalnych z europejskimi organizacjami normalizacyjnymi, |
| --- | --- |

—

nadal wspierać proces zarządzania za pomocą wszystkich dostępnych właściwych sposobów, mianowicie za pośrednictwem Komitetu ds. Norm, wielostronnej platformy ds. normalizacji ICT oraz dialogów strukturalnych z europejskimi organizacjami normalizacyjnymi,

| — | w dalszym ciągu popierać zaangażowanie zainteresowanych stron reprezentujących MŚP, konsumentów, interesy środowiskowe i związki zawodowe w procesie normalizacji (organizacje (15), o których mowa w załączniku III (16)), |
| --- | --- |

—

w dalszym ciągu popierać zaangażowanie zainteresowanych stron reprezentujących MŚP, konsumentów, interesy środowiskowe i związki zawodowe w procesie normalizacji (organizacje (15), o których mowa w załączniku III (16)),

| — | ocenić oddziaływanie Programu na rzecz jednolitego rynku (17) za pomocą oceny śródokresowej i ocen końcowych, a także ciągłego monitorowania zestawu kluczowych wskaźników skuteczności działania na wysokim szczeblu, |
| --- | --- |

—

ocenić oddziaływanie Programu na rzecz jednolitego rynku (17) za pomocą oceny śródokresowej i ocen końcowych, a także ciągłego monitorowania zestawu kluczowych wskaźników skuteczności działania na wysokim szczeblu,

| — | rozpocząć w 2019 r. badanie na temat funkcji i skutków normalizacji i norm europejskich w UE; jego wyniki zostaną udostępnione w 2021 r. |
| --- | --- |

—

rozpocząć w 2019 r. badanie na temat funkcji i skutków normalizacji i norm europejskich w UE; jego wyniki zostaną udostępnione w 2021 r.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Komitet zgadza się z Komisją, że normalizacja ma kluczowe znaczenie dla strategii jednolitego rynku. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES uważa, że techniczne normy bezpieczeństwa oraz normy prawne w tym zakresie muszą być na bieżąco aktualizowane, zwłaszcza z uwagi na ryzyko, jakie może się wiązać z najnowocześniejszymi technologiami. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES jest zdania, że oprócz wymogu zgodności obejmującego koncepcję respektowania norm i charakterystyki (skuteczność, trwałość itd.) należy podkreślić podejście modułowe oparte na przekrojowych wymogach (takich jak poszanowanie środowiska, Zielony Ład, gospodarka o obiegu zamkniętym). W związku z tym Komisja słusznie zaktualizowała swoje podejście zgodnie z Zielonym Ładem i swym kompleksowym programem prac na rok 2020. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES po raz kolejny (18) podziela pogląd o istnieniu pilnej potrzeby efektywnej i skutecznej modernizacji systemu normalizacji europejskiej i uważa za niezbędne przyjęcie nowej wspólnej wizji i podjęcie konkretnych działań w odpowiedzi – nadal na zasadzie dobrowolności – na globalne wyzwania normalizacji za pośrednictwem innowacyjnego procesu współpracy opartego na konsensusie w sprawie terminowego opracowania norm w szybko zmieniającym się środowisku technologicznym. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES stwierdza, że roczny program prac na rok 2020 nie tylko rozwija i uzupełnia wcześniej wytyczone priorytety, lecz zawiera również nowe cele, by dostosować system europejskiej normalizacji do wciąż zmieniającego się międzynarodowego kontekstu i wyzwań na globalnym rynku. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Zdaniem EKES-u proces normalizacji powinien rozpocząć się od etapu badań naukowych i rozwoju za pośrednictwem działań konormatywnych i przednormatywnych oraz wzmocnienia mechanizmów przenoszenia norm europejskich na szczebel międzynarodowy, lecz jedynie przy wsparciu sektora przemysłowego, przedstawicieli MŚP i gospodarki społecznej, konsumentów, partnerów społecznych, obrońców środowiska i podmiotów społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES wzywa wszystkich partnerów do wysiłków na rzecz szybkiej i skutecznej koordynacji różnych europejskich referencyjnych systemów planowania, opracowywania i monitorowania. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Istotne jest opracowanie odpowiednich wieloletnich ram finansowych w celu praktycznej realizacji planowanych działań (19), przy wsparciu finansowym i organizacyjnym szerokiego udziału słabszych i dysponujących mniejszymi środkami organizacji i organów przedstawicielskich za pośrednictwem działań mających na celu opracowywanie norm technicznych i regulacyjnych, działań w zakresie „uświadamiania, edukowania i zrozumienia” oraz poprzez angażowanie szerokiego grona podmiotów na szczeblu „europejskim” i w „wymiarze międzynarodowym”. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Komitet popiera opracowanie norm w sektorze gospodarki o obiegu zamkniętym, aby w decydujący sposób przyczynić się do zrównoważonej produkcji i tym samym do zachowania zasobów naturalnych (20) i utrzymania całej różnorodności biologicznej. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Ponadto Komitet zwraca się o opracowanie norm w sektorze gospodarki społecznej w celu rozpowszechnienia najlepszych praktyk i wzmocnienia potencjału społecznego i gospodarczego tego tak istotnego sektora gospodarki. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Komitet apeluje, by CAM – minimalne kryteria środowiskowe – stały się obowiązkowymi normami w wypadku zamówień publicznych i by użycie surowców wtórnych było jednym z preferowanych kryteriów. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Komitet zgadza się co do znaczenia sztucznej inteligencji dla jednolitego rynku i uważa, że obecne normy i przepisy w dziedzinie bezpieczeństwa muszą zostać uaktualnione w odpowiedzi na nowe zagrożenia związane ze sztuczną inteligencją z uwzględnieniem wytycznych etycznych dla wiarygodnej sztucznej inteligencji opracowanych w 2019 r. z myślą o sztucznej inteligencji ukierunkowanej na człowieka. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | EKES z zadowoleniem przyjmuje możliwość złożenia nowego wniosku o normalizację odnośnie do internetu rzeczy, cyberbezpieczeństwa, ochrony bezpieczeństwa, prywatności i łączności. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Komitet życzy sobie, by „europejski format wymiany elektronicznej dokumentacji medycznej” gwarantował bezpieczeństwo sieci i systemu informatycznego dzięki opracowaniu najnowocześniejszych norm. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Do produktów wysokiego ryzyka należą również zautomatyzowane pojazdy, które wymagają opracowania specjalnych norm. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Komitet przyjmuje z zadowoleniem postulat Komisji, zgodny z poparciem Nowego Zielonego Ładu, by opracować lub zmienić zharmonizowane normy w takich kluczowych sektorach jak jednolity rynek, technologie produkcji w sektorze stali, obronność i technologia kosmiczna, ochrona środowiska i włączenie społeczne. Popiera propozycję opracowania norm dotyczących recyklingu i ponownego wykorzystania narzędzi połowowych z tworzyw sztucznych, bezpieczeństwa wyrobów pirotechnicznych, limitów migracji dla substancji chemicznych objętych ograniczeniem stosowanych w wyrobach konsumpcyjnych, charakterystyki energetycznej silników elektrycznych i sprzętu gospodarstwa domowego, materiałów nawozowych oraz budownictwa. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | EKES podkreśla, że celowe postarzanie produktów obciąża konsumentów kosztami w wysokości około 100 mld EUR rocznie: praktyki tej należy zakazać w drodze prawnej, a w każdym razie wyeliminować ją za pomocą normalizacji. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Komitet popiera opracowanie norm umożliwiających osobom z niepełnosprawnościami uzyskanie lepszego dostępu do produktów i usług na jednolitym rynku. Podkreśla, że specjalna normalizacja odnośnie do niepełnosprawności powinna również obejmować normy zatrudnienia i włączenia społecznego. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Komitet wyraża poparcie dla dialogu politycznego z międzynarodowymi organami normalizacyjnymi oraz dla dwustronnych negocjacji z państwami trzecimi. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Komitet ponawia apel o monitorowanie inicjatyw najważniejszych uczestników procesu normalizacji, zmierzających do zaangażowania w europejski system normalizacji jak najszerszego grona zainteresowanych podmiotów. EKES proponuje w szczególności, by zachęcać do podejmowania wszelkich działań mających na celu rozpowszechnianie, koordynację i rozumienie kwestii norm, być może również poprzez ustanowienie forum ad hoc ds. angażowania szerokiego grona podmiotów w europejski system normalizacji, które co roku oceniałoby postępy poczynione w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | EKES zwraca uwagę Komisji na wpływ, jaki decyzje normalizacyjne mogą wywrzeć na życie społeczne, na takie kwestie jak mobilność, co ujawniło się podczas dialogu Komisji z zainteresowanymi stronami. Dlatego też wnosi o kontynuowanie dialogu w tej tak delikatnej kwestii oraz wspólnych prac ze wszystkimi organami europejskimi i zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Komitet apeluje, by uwzględniono wpływ, jaki dostępność norm może wywrzeć na tych obywateli, którzy są najmniej przygotowani do radzenia sobie z nowościami, takich jak niektóre osoby starsze i cyfrowi analfabeci, a także skutki gospodarcze tego zjawiska dla MŚP. |
| --- | --- |

3.22.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | Jeżeli chodzi o ekoprojekt (21), istotne jest opracowanie odpowiednich dobrych praktyk, w których określono by wymogi techniczne, i które przewidywałyby, w krótkim czasie, wstępne odniesienie – na zasadzie dobrowolności – do nowych tematów, które nie zostały jeszcze skonsolidowane w drodze normalizacji technicznej. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | W ramach planu prac na lata 2016–2019 (22) dotyczących ekoprojektu oraz etykietowania energetycznego (23) Komisja wydała szereg rozporządzeń (24). W odniesieniu do wszystkich tych produktów realizowanych jest obecnie ponad czterdzieści procedur związanych ze zleceniami normalizacji. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Komisja wydała zalecenie (25), które zawiera wytyczne ułatwiające przemysłowi poszukiwanie dobrowolnych umów będących alternatywą i wsparciem dla regulacji oraz które przewiduje klauzule przeglądowe. Podczas przeglądu ważne jest uwzględnienie aspektów związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym, efektywnym gospodarowaniem zasobami, możliwością naprawy, recyklingiem oraz trwałością. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Angażowanie szerokiego grona podmiotów. EKES podkreśla ponownie „znaczenie ułatwienia dostępu do procesu normalizacji MŚP oraz partnerom społecznym [...]” oraz „pogłębionego monitorowania działań prowadzonych przez najważniejsze podmioty normalizacji, po to by wzmocnić pluralizm ESN” (26). Uważa, że zorganizowane 5 listopada 2019 r. w jego siedzibie spotkanie na temat angażowania szerokiego grona podmiotów w europejski system normalizacji może służyć za przykład współpracy oraz konstruktywnego dialogu między instytucjami i zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Wsparcie dla europejskich norm na całym świecie. Konieczne są większe naciski, zdolności przedstawicielskie, kompetencje i spójność, w szczególności w ramach ISO/IEC i ITU – zwłaszcza w przypadku małych przedsiębiorstw, konsumentów i środowiska – oraz na forach wielostronnych i w umowach o wolnym handlu. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.5.1. | Zgodnie ze swym podejściem do gospodarki o obiegu zamkniętym Komitet uważa, że wybór harmonizacji polityki w zakresie mobilności stanowi również istotny krok na drodze do zrównoważonej mobilności dla Europy (27). |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.6. | EKES jest zdania, że decydujące znaczenie ma szybkość, z jaką zaspokaja się potrzeby normalizacyjne europejskiego systemu produkcji. W tym kontekście ważne jest dalsze nadrabianie zaległości strukturalnych w zakresie nowych metod pracy. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Komitet zgadza się co do dziedzin strategicznych wskazanych przez Komisję, a mianowicie sztucznej inteligencji; internetu rzeczy; łańcucha bloków; cyberbezpieczeństwa, zwłaszcza infrastruktury krytycznej takiej jak sieci łączności i transportu; dostępności; pomocy w tworzeniu bezpiecznych systemów wymiany cyfrowej w sektorze opieki zdrowotnej na szczeblu europejskim (e-zdrowie). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES podtrzymuje swoje wielokrotnie przedstawiane stanowisko na temat pilnej potrzeby stałych negocjacji z innymi konkurentami międzynarodowymi. Podstawą działań Komisji na rok 2020 i późniejsze lata powinny być: zawarcie umowy handlowej z Japonią, planowana kontynuacja dialogu z USA i Chinami, a także umowy o wolnym handlu z Australią, Nową Zelandią, Indonezją i krajami Mercosuru. |
| --- | --- |

4.8.

Bruksela, dnia 10 czerwca 2020 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Zob. działania i środki dotyczące narzędzi połowowych w europejskiej strategii na rzecz tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym – COM(2018) 28 final i działanie 13 w załączniku do tego komunikatu.

1

(2)  Zob. szczegółowe informacje dotyczące działań 1–3 w załączniku do komunikatu.

2

(3)  Zob. działanie 7 w załączniku do komunikatu.

3

(4)  Zob. działanie 8 w załączniku do komunikatu.

4

(5)  Zob. działanie 6 w załączniku do komunikatu.

5

(6)  Zob. działanie 5 w załączniku do komunikatu.

6

(7)  Zob. działanie 4 w załączniku do komunikatu.

7

(8)  Zob. działanie 9 w załączniku do komunikatu.

8

(9)  Zob. działanie 11 w załączniku do komunikatu.

9

(10)  Zob. działanie 12 w załączniku do komunikatu.

10

(11)  COM(2018) 237 final.

11

(12)  COM(2017) 477 final.

12

(13)  Zob. działanie 10 w załączniku do komunikatu.

13

(14)  Rozporządzenie (UE) 2018/1092.

14

(15)  Standardy dla małych przedsiębiorstw (Small Business Standards), europejskie stowarzyszenie ds. koordynacji udziału konsumentów w procesie normalizacji (ANEC), Europejska Konfederacja Związków Zawodowych (ETUC) oraz Europejska Obywatelska Organizacja Normalizacyjna ds. Środowiska (ECOS).

15

(16)  Załącznik III do rozporządzenia w sprawie europejskiej normalizacji (UE) nr 1025/2012.

16

(17)  COM(2018) 441 final.

17

(18)  Dz.U. C 376 z 22.12.2011, s. 69.

18

(19)  Por. załącznik dotyczący wspólnej inicjatywy normalizacji w ramach strategii jednolitego rynku:https://ec.europa.eu/transparency/regdoc/rep/3/2016/EN/3-2016-3211-EN-F1-1-ANNEX-1.PDF.

19

(20)  Dz.U. C 264 z 20.7.2016, s. 98; Dz.U. C 367 z 10.10.2018, s. 97; Dz.U. C 283 z 10.8.2018, s. 61 i Dz.U. C 62 z 15.2.2019, s. 207.

20

(21)  Punkty 1, 2, 3 załącznika COM 486, przewidziany w dyrektywie 2005/32/WE, przekształconej w 2009/125/WE.

21

(22)  COM(2016) 773 final.

22

(23)  Zgodnie z dyrektywą 2009/125/WE.

23

(24)  Rozporządzenia delegowane Komisji (UE) 2019/2013, (UE) 2019/2014, (UE) 2019/2015, (UE) 2019/2016, (UE) 2019/2017, (UE) 2019/2018, (UE) 2019/2019, (UE) 2019/2020, (UE) 2019/2021, (UE) 2019/2022, (UE) 2019/2023, (UE) 2019/2024 (Dz.U. L 315 z 5.12.2019).

24

(25)  C(2016) 7770.

25

(26)  Dz.U. C 303 z 19.8.2016, s. 81.

26

(27)  Dz.U. C 62 z 15.2.2019, s. 254.

27

---

| 18.9.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 311/52 |
| --- | --- | --- | --- |

18.9.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 311/52

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (tekst jednolity)”

[COM(2020) 48 final – 2020/0029 (COD)]

(2020/C 311/06)

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 9.3.2020
  Rada, 27.2.2020 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 10.6.2020 |
| Sesja plenarna nr | 552 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 210/0/4 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 9.3.2020

Rada, 27.2.2020

Podstawa prawna

Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia na sesji plenarnej

10.6.2020

Sesja plenarna nr

552

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

210/0/4

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i że ponadto była ona już przedmiotem opinii EKES-u CES 1166/1987 (1), CESE 1157/2006 (2) i CESE 6789/2015 (3), na 552. sesji plenarnej w dniach 10 i 11 czerwca 2020 r. (posiedzenie z dnia 10 czerwca) Komitet 210 głosami – 4 osoby wstrzymały się od głosu – postanowił wydać pozytywną opinię w sprawie wniosku i odwołać się do stanowiska, które zajął w ww. dokumentach.

Bruksela, dnia 10 czerwca 2020 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 35 z 8.2. 1988, s. 5.

1

(2)  Dz.U. C 318 z 23.12.2006, s. 83.

2

(3)  Dz.U. C 264 z 20.7. 2016, s. 77.

3

---

| 18.9.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 311/53 |
| --- | --- | --- | --- |

18.9.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 311/53

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/1628 w odniesieniu do jego przepisów przejściowych w celu uwzględnienia wpływu kryzysu związanego z COVID-19”

(COM(2020) 233 final – 2020/0113 (COD))

(2020/C 311/07)

| Sprawozdawca: | Gerardo LARGHI |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Gerardo LARGHI

| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 8.6.2020
  Parlament Europejski, 17.6.2020 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Decyzja Prezydium | 9.6.2020 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 11.6.2020 |
| Sesja plenarna nr | 552 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 226/0/2 |

Wniosek o konsultację

Rada Unii Europejskiej, 8.6.2020

Parlament Europejski, 17.6.2020

Podstawa prawna

Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Decyzja Prezydium

9.6.2020

Data przyjęcia na sesji plenarnej

11.6.2020

Sesja plenarna nr

552

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

226/0/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący rozporządzenia, który postrzega jako właściwą i proporcjonalną reakcję na skutki kryzysu związanego z COVID-19. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Wniosek ma pozwolić osiągnąć dwojaki cel, jakim jest właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego przy jednoczesnej gwarancji wysokiego poziomu bezpieczeństwa publicznego i ochrony środowiska. |
| --- | --- |

1.2.

2.   Treść wniosku Komisji

| 2.1. | W rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1628 (1) ustanowiono nowe wartości graniczne emisji, określane jako „etap V”, które mają na celu obniżenie emisji czynników zanieczyszczeń powietrza z silników przeznaczonych do maszyn mobilnych nieporuszających się po drogach, oraz przewidziano stosowny okres na dokonanie tego przejścia. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Pandemia COVID-19 wywołała znaczne zakłócenia w łańcuchach dostaw, co z kolei wpływa na możliwość dotrzymania przez producentów maszyn mobilnych nieporuszających się po drogach niektórych terminów nałożonych tym rozporządzeniem. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Wniosek ma na celu odroczenie o dwanaście miesięcy dat mających zastosowanie do produkcji oraz wprowadzania na rynek maszyn mobilnych nieporuszających się po drogach i ciągników, w których zamontowane są silniki przejściowe, a tym samym pomoc producentom w poradzeniu sobie z zakłóceniami, których nie można było przewidzieć. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES ponownie wyraża przekonanie, że ograniczenie szkodliwych emisji tlenku węgla, tlenków azotu, węglowodorów i cząstek stałych z silników montowanych w ciągnikach rolniczych i leśnych jest istotnym krokiem na drodze do realizacji celów UE w zakresie jakości powietrza. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | W swojej opinii (2) w sprawie rozporządzenia (UE) 2016/1628 EKES zalecił szybkie przyjęcie nowego rozporządzenia, zważywszy na silne obawy dotyczące wpływu nanocząsteczek powstałych w procesie spalania na zdrowie publiczne i z uwagi na wysoki poziom ochrony, jaki można zapewnić poprzez wdrożenie proponowanego etapu V dla silników przeznaczonych do maszyn mobilnych nieporuszających się po drogach. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES zdaje sobie jednak sprawę, że kryzys związany z COVID-19 stworzył wyjątkowe okoliczności, które mają wpływ na wiele obszarów. W szczególności kryzys doprowadził do kompletnego przerwania dostaw części i komponentów, w związku z czym producenci dysponują zapasami silników i niegotowych produktów. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | W wyniku tych zakłóceń wielu producentów silników i maszyn nie będzie w stanie dotrzymać określonych w rozporządzeniu terminów bez poniesienia poważnych i trwałych szkód ekonomicznych. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ponadto EKES zdaje sobie w pełni sprawę z tego, że kryzysu nie udało się i nie można było przewidzieć. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | W związku z tym EKES popiera proponowane we wniosku przedłużenie terminów o jeden rok, co zdaniem EKES-u jest rozsądnym i proporcjonalnym środkiem służącym zapewnieniu właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz wysokiego poziomu bezpieczeństwa publicznego i ochrony środowiska. |
| --- | --- |

3.6.

Bruksela, dnia 11 czerwca 2020 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1628 z dnia 14 września 2016 r. w sprawie wymogów dotyczących wartości granicznych emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych oraz homologacji typu w odniesieniu do silników spalinowych wewnętrznego spalania przeznaczonych do maszyn mobilnych nieporuszających się po drogach, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1024/2012 i (UE) nr 167/2013 oraz zmieniające i uchylające dyrektywę 97/68/WE (Dz.U. L 252 z 16.9.2016, s. 53) – opinia EKES-u (Dz.U. C 251 z 31.7.2015, s. 31).

1

(2)  Dz.U. C 251 z 31.7. 2015, s. 31.

2

---

| 18.9.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 311/55 |
| --- | --- | --- | --- |

18.9.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 311/55

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji”

(COM(2020) 22 final – 2020/0006 (COD)),

„Zmieniony wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu i Migracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz”

(COM(2018) 23 final – 2018/0196 COD)

(2020/C 311/08)

| Sprawozdawczyni: | Ester VITALE |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Petr ZAHRADNÍK |

Sprawozdawczyni:

Ester VITALE

Współsprawozdawca:

Petr ZAHRADNÍK

| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 23.1.2020
  Parlament Europejski, 29.1.2020 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 175 akapit trzeci i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 13.5.2020 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 10.6.2020 |
| Sesja plenarna nr | 552 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 210/1/5 |

Wniosek o konsultację

Rada Unii Europejskiej, 23.1.2020

Parlament Europejski, 29.1.2020

Podstawa prawna

Art. 175 akapit trzeci i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

13.5.2020

Data przyjęcia na sesji plenarnej

10.6.2020

Sesja plenarna nr

552

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

210/1/5

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES wyraża głębokie przekonanie, że Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST) stanowi pierwszy konkretny instrument przyczyniający się do osiągnięcia bardzo ambitnego celu neutralności emisyjnej do 2050 r. i jest zgodny z Europejskim Zielonym Ładem. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES wyraża zaniepokojenie, że przewidywane inwestycje na rzecz sprawiedliwej transformacji nie odpowiadają ambitnym założeniom Zielonego Ładu zaproponowanego przez Komisję Europejską, i uważa, że należy pozyskać dodatkowe zasoby, zwiększając pulę wieloletnich ram finansowych, bądź poprzez wprowadzenie nowych zasobów własnych, bądź poprzez zwiększenie składek państw członkowskich. UE musi wykazać się poziomem ambicji, który odpowiadał będzie wyzwaniu, jakim jest przeciwdziałanie zmianie klimatu: na ten cel należy przeznaczyć średnio 40 % jej ogólnego budżetu (WRF na lata 2021–2027). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES zaleca bardziej precyzyjne określenie ram finansowych Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, ponieważ zgodnie z wnioskiem zagwarantowanych jest tylko 30 mld EUR, a reszta środków jest uzależniona od dobrowolnej decyzji państw członkowskich. EKES nie jest przekonany, że te ramy finansowe opierają się na zachowawczym podejściu i warunkach wstępnych. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES zdaje sobie sprawę, że sukces FST (i całego planu inwestycyjnego na rzecz zrównoważonej Europy) jest uzależniony od nowego partnerstwa między sektorem prywatnym a publicznym odnośnie do finansowania oraz do podziału odpowiedzialności. Potrzebny jest nowy pakt między sektorem publicznym i prywatnym z udziałem wszystkich podmiotów w dziedzinie gospodarczej, społecznej i ekologicznej, w którym określono by finansowanie i wspólne obowiązki. Ze względu na to, że potrzeby finansowe związane z Europejskim Zielonym Ładem są ogromne, a wspólne unijne źródła budżetowe – dość ograniczone, sektor prywatny będzie pełnił znaczącą funkcję. Zasadniczą rolę w ukierunkowywaniu wykorzystania FTS w taki sposób, by w pełni objąć wszystkie grupy społeczne i jednocześnie poprawić dostępność dla osób z niepełnosprawnością i osób starszych, powinny odgrywać organizacje pozarządowe. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES popiera szeroko zakrojone podejście, które uwzględnia gospodarcze, społeczne, przemysłowe i technologiczne aspekty przejścia na gospodarkę neutralną dla klimatu oraz obejmuje udział podmiotów lokalnych, partnerów społecznych i organizacji pozarządowych. Partnerzy społeczni muszą być zaangażowani w opracowywanie i wdrażanie polityk i strategii na rzecz sprawiedliwej transformacji. Związki zawodowe powinny być obecne na wszystkich etapach sprawiedliwej transformacji w celu ochrony interesów pracowników na różnych poziomach. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES wyraża nadzieję, że dialog między Komisją Europejską a państwami członkowskimi związany z europejskim semestrem będzie się odbywał przy czynnym i znaczącym udziale partnerów społecznych i organizacji pozarządowych. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES wyraża zadowolenie, że plany terytorialne i wszelkie specjalne programy mają być monitorowane przez komitety monitorujące, które powinny działać na takich samych zasadach jak te określone w rozporządzeniu ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES zaleca, by w plany terytorialne oraz ewentualne specjalne programy wspierane z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji włączono w pełni i realnie partnerów społecznych i organizacje pozarządowe. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES pozytywnie ocenia elastyczność zasad pomocy państwa i spodziewane następstwa, które powinny również odzwierciedlać znaczenie Zielonego Ładu, w szczególności w państwach członkowskich i regionach o wysokim zużyciu węgla i wysokiej intensywności emisji dwutlenku węgla. Pomoc państwa, zwłaszcza zielona, powinna wspierać przechodzenie na bardziej ekologiczną gospodarkę, która w większym stopniu sprzyja włączeniu społecznemu, przy czym należy zawsze i w większym zakresie umożliwiać stosowanie pomocy państwa do promowania zatrudnienia wśród osób często odciętych od otwartego rynku pracy, takich jak osoby z niepełnosprawnościami. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | W związku z tym, że zrównoważony rozwój i działania w dziedzinie klimatu mają korzystny wpływ na wydatki publiczne i eliminują szereg negatywnych efektów zewnętrznych (zdrowie, rewitalizacja, odbudowa itp.), należy wyłączyć inwestycje publiczne na rzecz ochrony środowiska i przeciwdziałania zmianie klimatu z ograniczeń wynikających z paktu stabilności. Jest to dziś ważniejsze niż kiedykolwiek w obliczu obecnego bezprecedensowego kryzysu. Pandemia COVID-19 może mieć duży wpływ na obywateli UE, na ich zdrowie i ogólnie na gospodarkę. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Obecnie pandemia COVID-19 jest głównym priorytetem, gdyż powoduje erozję naszego życia społecznego i gospodarczego oraz wpływa na obecną i przyszłą politykę budżetową UE. Jednocześnie stwarza bezprecedensową niepewność, która może w konsekwencji doprowadzić do zdecydowanej zmiany w ukierunkowaniu budżetu UE i przydziale środków. W najnowszych dokumentach Komisji proponuje się i zaleca przeznaczenie pozostałej części dostępnych środków budżetowych UE na lata 2014–2020 przede wszystkim na łagodzenie skutków pandemii. EKES przyjmie wszelkie konieczne i racjonalne zmiany w negocjacjach w sprawie kolejnych WRF, które mogłyby pomóc w rozwiązaniu obecnej dramatycznej sytuacji. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES popiera propozycję Komisji Europejskiej dotyczącą narzędzia służącego odbudowie gospodarki (Next Generation EU), który ma na celu wzmocnienie mechanizmu transformacji w odpowiedzi na kryzys, oraz nową propozycję Komisji dotyczącą kolejnego długoterminowego budżetu UE. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Wyraża również zadowolenie, że państwa członkowskie mają możliwość ustanowienia specjalnego programu wspieranego z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. EKES szanuje i popiera ważną rolę regionów w procesie programowania i wdrażania FST oraz zarządzania nim, zgodnie z zasadą pomocniczości. Ponadto zaleca uwzględnienie różnych poziomów gotowości państw członkowskich i regionów do przejścia na neutralność emisyjną, a także różny potencjał w zakresie wytwarzania czystej energii w UE. Należy też mieć na uwadze zróżnicowane nastawienie obywateli w państwach członkowskich i regionach do aktywnego przyczyniania się do ochrony klimatu. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES bardzo doceniłby publikację wykazu zrównoważonych projektów, co służyłoby wymianie najlepszych praktyk. Wsparcie udzielane przez poszczególne instytucje zarządzające powinno również zostać podane do wiadomości publicznej, co przyczyni się do stworzenia warunków sprzyjających inwestycjom. Zwiększy to przejrzystość i pozwoli uniknąć ryzyka nierównego dostępu do informacji. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Zdaniem EKES-u należy zadbać o to, by działania wspierane za pośrednictwem Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji były komplementarne z działaniami współfinansowanymi ze środków InvestEU w ramach drugiego filaru mechanizmu sprawiedliwej transformacji oraz ze środków instrumentu pożyczkowego na rzecz sektora publicznego w ramach trzeciego filaru tego mechanizmu. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | EKES ostrzega, że należy znaleźć odpowiednią równowagę między środkami działania na rzecz restrukturyzacji gospodarczej a tymi zapewniającymi ochronę i przekwalifikowanie pracowników dotkniętych transformacją. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | System kształcenia i szkolenia ma kapitalne znaczenie dla wspierania procesów transformacji. EKES zaleca, by zwiększyć środki na politykę spójności z myślą o wzmocnieniu i ożywieniu systemu szkolnictwa średniego i wyższego z wykorzystaniem celowych wytycznych naukowych i technologicznych zorientowanych na współczesne potrzeby. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | EKES ma nadzieję, że znaczna część środków Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji zostanie przeznaczona na tworzenie inwestycji, których potrzebują pracownicy jako wsparcia w zmianie zatrudnienia. Należy jednak zapewnić równowagę między inwestowaniem w przekwalifikowanie pracowników, którzy przechodzą na nowe formy bardziej ekologicznego zatrudnienia, a przygotowaniem pracowników w dotkniętych transformacją społecznościach, którzy wchodzą na rynek pracy z umiejętnościami wymaganymi w związku z nowo pojawiającymi się formami pracy. Szczególny nacisk trzeba położyć na wspieranie zatrudnienia osób najbardziej oddalonych od rynku pracy, takich jak młodzież i osoby z niepełnosprawnościami. |
| --- | --- |

1.18.

2.   Kontekst

| 2.1. | Komisja przedstawiła długoterminową wizję strategiczną dotyczącą stworzenia dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki do 2050 r. Zgodnie z zapowiedzią w komunikacie w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu Komisja proponuje wprowadzenie mechanizmu sprawiedliwej transformacji, który uzupełnia przedstawione już wcześniej wnioski ustawodawcze i budżetowe na okres 2021–2027. W latach 2021–2027 dla całego Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji zostanie rozdysponowany pakiet o wartości 100 mld EUR, by wesprzeć i ułatwić przekształcenie działalności prowadzącej do szkodliwych emisji, zmniejszenie zużycia węgla kopalnego, promowanie efektywności energetycznej i przejście na najczystsze technologie we wszystkich sektorach produkcji. Fundusz będzie dysponował budżetem początkowym w wysokości 7,5 mld EUR, który powinien się zwiększyć do przewidzianej kwoty 100 mld EUR dzięki współfinansowaniu krajowemu, finansowemu narzędziu Programu InvestEU oraz Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Mechanizm sprawiedliwej transformacji składa się z trzech filarów:






  — | Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, wdrażany w ramach polityki spójności. Zostaje on utworzony w drodze oddzielnego rozporządzenia, które określa jego cel szczegółowy, zasięg geograficzny, metodę alokacji środków finansowych oraz treść terytorialnych planów sprawiedliwej transformacji, które są niezbędnym elementem programowania. Fundusz będzie przede wszystkim umożliwiał przyznawanie regionom dotacji na wspieranie pracowników – na przykład w celu pomagania im w nabywaniu umiejętności i kompetencji przydatnych na rynku pracy w przyszłości – a także na wspieranie MŚP, przedsiębiorstw typu start-up i inkubatorów przedsiębiorczości działających na rzecz tworzenia nowych możliwości biznesowych w danych regionach. Będzie również wspierać inwestycje w przechodzenie na czystą energię, włączając w to inwestycje w obszarze efektywności energetycznej. |
| --- | --- | --- |

2.2.

—

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, wdrażany w ramach polityki spójności. Zostaje on utworzony w drodze oddzielnego rozporządzenia, które określa jego cel szczegółowy, zasięg geograficzny, metodę alokacji środków finansowych oraz treść terytorialnych planów sprawiedliwej transformacji, które są niezbędnym elementem programowania. Fundusz będzie przede wszystkim umożliwiał przyznawanie regionom dotacji na wspieranie pracowników – na przykład w celu pomagania im w nabywaniu umiejętności i kompetencji przydatnych na rynku pracy w przyszłości – a także na wspieranie MŚP, przedsiębiorstw typu start-up i inkubatorów przedsiębiorczości działających na rzecz tworzenia nowych możliwości biznesowych w danych regionach. Będzie również wspierać inwestycje w przechodzenie na czystą energię, włączając w to inwestycje w obszarze efektywności energetycznej.

| — | Specjalny system w ramach InvestEU obejmujący projekty w zakresie infrastruktury energetycznej i transportowej, w tym infrastruktury gazowej i systemów ciepłowniczych, a także projekty na rzecz dekarbonizacji. |
| --- | --- |

—

Specjalny system w ramach InvestEU obejmujący projekty w zakresie infrastruktury energetycznej i transportowej, w tym infrastruktury gazowej i systemów ciepłowniczych, a także projekty na rzecz dekarbonizacji.

| — | Instrument pożyczkowy na rzecz sektora publicznego, utworzony wspólnie z EBI w celu udostępniania władzom lokalnym środków finansowych na potrzeby danych regionów. Wsparcie z budżetu UE mogłoby zostać uzupełnione o dotację na spłatę odsetek lub dotację na inwestycje, które będą łączone z pożyczkami udzielanymi przez EBI. |
| --- | --- |

—

Instrument pożyczkowy na rzecz sektora publicznego, utworzony wspólnie z EBI w celu udostępniania władzom lokalnym środków finansowych na potrzeby danych regionów. Wsparcie z budżetu UE mogłoby zostać uzupełnione o dotację na spłatę odsetek lub dotację na inwestycje, które będą łączone z pożyczkami udzielanymi przez EBI.

| 2.3. | Uruchomi się dodatkowe środki publiczne i prywatne oraz przewiduje się wprowadzenie sektorowych zasad pomocy państwa, by łatwiej było przeznaczać fundusze krajowe na projekty, które są zgodne z celami sprawiedliwej transformacji. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Integralną częścią mechanizmu sprawiedliwej transformacji będą wsparcie doradcze i pomoc techniczna dla regionów. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji będzie podlegać systemowi zarządzania dzielonego i będzie dostępny dla wszystkich państw członkowskich. Przy alokacji środków uwzględni się związane z transformacją wyzwania, przed którymi stoją regiony o najwyższym poziomie emisji dwutlenku węgla, oraz wyzwania społeczne wynikające z potencjalnej utraty miejsc pracy. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Państwa członkowskie będą uzupełniać środki przydzielone im w ramach Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji zasobami, jakie otrzymają z EFRR i EFS+. Całkowita suma środków przesuniętych z tych dwóch ostatnich funduszy do FST wynosi co najmniej półtorakrotność i co najwyżej trzykrotność kwoty wsparcia FST. Jednakże każde państwo członkowskie nie powinno wykorzystać więcej niż 20 % swojego pierwotnego przydziału środków z EFRR i EFS i musi uzasadnić potrzebę tych dodatkowych środków. Państwa członkowskie będą także wnosić własne zasoby. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Proces programowania, w tym wskazanie terytoriów, będzie uzgadniany w drodze dialogu między Komisją a każdym państwem członkowskim i będzie sterowany w ramach europejskiego semestru. Państwa członkowskie są proszone o przedstawienie swoich planów terytorialnych, w których zostanie opisany proces transformacji do 2030 r. W tym kontekście w planach tych zostaną określone, dla każdego terytorium, wyzwania gospodarcze, społeczne i środowiskowe oraz potrzeby w zakresie przekwalifikowania i naprawy środowiska. Wsparcie z funduszu będzie się koncentrować na terytoriach odpowiadających regionom NUTS 3. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Zatwierdzenie planów terytorialnych umożliwi udzielenie wsparcia z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji oraz uruchomi mechanizmy korzystania z InvestEU i EBI. Wspierane w ten sposób programy będą przedmiotem przeglądu śródokresowego na tych samych zasadach, jak to się dzieje w przypadku wszystkich programów polityki spójności. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji będzie uzupełniał fundusze polityki spójności. Oznacza to, że należy zmienić wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz w celu dodania Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji jako nowego funduszu na rzecz polityki spójności. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES popiera europejską strategię na rzecz długoterminowej redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz wpisane w nią dążenie, by do roku 2050 UE stała się gospodarką neutralną dla klimatu. Z zadowoleniem przyjmuje, że cel dotyczący środowiska jest jednym z kluczowych priorytetów przyszłej polityki spójności i przeznacza się na niego co najmniej 30 % środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i 37 % Funduszu Spójności. Wyraża jednak zaniepokojenie, że przewidywane inwestycje w sprawiedliwą transformację nie są zgodne z ambitnymi założeniami Zielonego Ładu postulowanego przez Komisję Europejską. Kwota finansowania proponowana na dziesięć lat to równowartość środków, które należałoby wydatkować co roku, by osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 r. EKES uważa, że należy zwiększyć prognozę wydatków w wieloletnich ramach finansowych. Aby faktycznie osiągnąć ambitne cele wyznaczone w ramach Zielonego Ładu, trzeba podwyższyć budżet europejski, bądź poprzez wprowadzenie nowych zasobów własnych, bądź poprzez zwiększenie składek państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES docenia wysiłki podjęte na rzecz dostosowania wieloletnich ram finansowych UE na lata 2021–2027 do potrzeb i wyzwań w dziedzinie klimatu za pomocą Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i, szerzej, za pomocą całego planu inwestycyjnego na rzecz zrównoważonej Europy, którego FST jest najistotniejszym elementem. Choć FST stanowi pierwszy konkretny krok do zajęcia się tą kwestią od strony finansowej i inwestycyjnej, EKES stwierdza i podkreśla potrzebę praktycznej realizacji także innych zadań przewidzianych w porozumieniu w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu. W przeciwnym razie skuteczność Funduszu byłaby ograniczona. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Jak już zaznaczono we wcześniejszych opiniach (1), EKES zgadza się, że w ramach polityki spójności należałoby za pomocą mechanizmu sprawiedliwej transformacji zapewnić ukierunkowane finansowanie. Finansowanie powinno jednak pochodzić z odpowiednich środków ad hoc, aby można było uniknąć dalszego ograniczenia dostępności funduszy polityki spójności. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ponadto w przypadku EFS+ obowiązek przesunięcia środków mógłby powodować niezamierzone konflikty interesów. Na przykład mogłyby pojawić się takie kwestie jak wspieranie osób zagrożonych ubóstwem lub pracowników przemysłu, którym grozi utrata pracy. Takie konflikty interesów mogą mieć negatywny wpływ na akceptację społeczną całej polityki klimatycznej. W każdym razie rozszerzenie zakresu funduszu EFS+ musi iść w parze ze zwiększeniem zasobów. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Skoro zrównoważony rozwój i działania w dziedzinie klimatu mają korzystny wpływ na wydatki publiczne i eliminują szereg negatywnych efektów zewnętrznych (zdrowie, renaturalizacja, odbudowa itp.), wobec tego inwestycje publiczne na rzecz ochrony środowiska i przeciwdziałania zmianie klimatu powinny zostać wyłączone z ograniczeń wynikających z paktu stabilności. Jest to dziś ważniejsze niż kiedykolwiek w obliczu obecnego bezprecedensowego kryzysu. Pandemia COVID-19 może mieć duży wpływ na obywateli UE, na ich zdrowie i ogólnie na gospodarkę. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES jest przekonany, że między zestawem rozwiązań dotyczących kryzysu pandemicznego a wyzwaniami związanymi z Zielonym Ładem istnieje wiele wspólnych interesów i celów. Jednak ponowne zdefiniowanie niektórych celów Zielonego Ładu wydaje się wskazane, zwłaszcza jeśli chodzi o ich harmonogram. Zdecydowanie zaleca się wprowadzenie pewnego rodzaju elastyczności (porównywalnej z elastycznością dotyczącą zasad pomocy podatkowej i pomocy państwa). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Nie można sobie wyobrazić znacznych inwestycji w przeciwdziałanie zmianie klimatu i w transformację ekologiczną, jeżeli zostaną utrzymane ograniczenia dotyczące deficytu. Nie oznacza to oczywiście rezygnacji ze zwykłego wymogu stabilizowania rachunków publicznych, wiąże się niemniej z koniecznością wyboru jednej z dwóch możliwości: albo chcemy rzeczywiście odwrócić proces globalnego ocieplenia, a tym samym musimy znaleźć wielkie sumy na inwestycje, albo chcemy tylko dokonać pewnych korekt, tak aby zachować czyste sumienie i utrzymać finanse publiczne pod kontrolą. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES uważa, że aby transformacja miała większy wpływ gospodarczy i była bardziej wiarygodna politycznie, należy jak najszybciej podjąć działania w celu wyeliminowania systemu pośrednich i bezpośrednich dotacji dla sektora paliw kopalnych, który odpowiada za ogromne koszty środowiskowe, społeczne i gospodarcze, niwelujące postępy osiągnięte w ramach działań na rzecz klimatu. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Dzięki stopniowemu znoszeniu subsydiowania energii z paliw kopalnych, pobudzaniu takiego wschodzącego sektora jak odnawialne źródła energii oraz tworzeniu równych warunków działania odnawialne źródła energii przynoszą konsumentom korzyści pod względem przystępności cenowej, dobrobytu gospodarczego i zrównoważenia klimatycznego. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji zapewnia zrównoważoną symbiozę między dotacjami a instrumentami finansowymi, między podejściem skoordynowanym a podejściem zarządzanym centralnie. Potrzebny jest nowy pakt między sektorem publicznym i prywatnym z udziałem wszystkich podmiotów w dziedzinie gospodarczej, społecznej i ekologicznej, w którym określono by finansowanie i wspólne obowiązki. Niezbędne będą jednak nowe zdolności w zakresie zarządzania i sprawowania rządów, aby można było skutecznie wdrażać Fundusz. EKES pozytywnie ocenia zamiar Komisji Europejskiej, by wspierać władze publiczne i promotorów zrównoważonych projektów na wszystkich etapach realizacji projektów, od planowania po wdrażanie. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Aby zapewnić powodzenie tego podejścia, należy koniecznie zachęcać do wnoszenia prywatnego kapitału w ten system. Nieodzowne będzie stworzenie nowego partnerstwa między sektorem publicznym a prywatnym w oparciu o zasadę obopólnych korzyści (win-win). |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | EKES popiera szeroko zakrojone podejście, które uwzględnia gospodarcze, społeczne, przemysłowe i technologiczne aspekty przejścia na gospodarkę neutralną dla klimatu oraz obejmuje udział podmiotów lokalnych, partnerów społecznych i organizacji pozarządowych. Należy zająć się kwestią zrównoważonego rozwoju spójnie we wszystkich obszarach polityki i dążyć przy tym do osiągnięcia modelu konwergencji między państwami członkowskimi. EKES zaleca, aby rzeczywiście zapewnić udział wszystkich zainteresowanych stron na wszystkich szczeblach oraz aby skutkami zmiany modelu gospodarczego dla zatrudnienia zajmowano się i zarządzano poprzez dialog społeczny łączący szczebel krajowy i europejski. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | EKES uważa, że przejście na gospodarkę bezemisyjną jest również uzależnione od inwestycji w łatwo dostępne oraz zrównoważone systemy transportu publicznego i publiczne środowisko zbudowane. Wraz z EFRR Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji należy wykorzystywać do promowania neutralności emisyjnej poprzez inwestowanie w wymienionych obszarach w taki sposób, by mogli z nich korzystać wszyscy członkowie społeczeństwa oraz aby były łatwo dostępne dla osób z niepełnosprawnościami i osób starszych. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | EKES uważa, że transformacja sprawiedliwa społecznie ma decydujące znaczenie dla zdobycia poparcia i zaufania pracowników, przedsiębiorstw i społeczeństwa obywatelskiego oraz dla ułatwienia fundamentalnych przemian gospodarczych niezbędnych do uratowania globu w obliczu zmiany klimatu. U schyłku ery paliw kopalnych w Europie niezbędne są inwestycje zapewniające ochronę pracowników, tworzenie nowych miejsc pracy i wspieranie rozwoju lokalnego. Procesy przejściowe muszą być negocjowane z partnerami społecznymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego oraz powiązane z polityką na rzecz przejrzystości i ze skuteczną polityką komunikacyjną. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | EKES ostrzega, że należy znaleźć odpowiednią równowagę między środkami działania na rzecz restrukturyzacji gospodarczej a tymi zapewniającymi ochronę i przekwalifikowanie pracowników dotkniętych transformacją. Trzeba także zapewnić równowagę między inwestowaniem w przekwalifikowanie pracowników, którzy przechodzą na nowe formy bardziej ekologicznego zatrudnienia, a przygotowaniem pracowników w dotkniętych transformacją społecznościach, którzy wchodzą na rynek pracy z umiejętnościami wymaganymi w związku z pojawiającymi się formami pracy. Szczególny nacisk należy położyć na wspieranie zatrudnienia osób najbardziej oddalonych od rynku pracy, takich jak młodzież i osoby z niepełnosprawnościami. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | EKES docenia, że Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji zmierza do zaradzenia konsekwencjom schyłku przemysłu wydobycia węgla i do zaspokojenia potrzeby wsparcia sektorów przemysłu ciężkiego, tak by umożliwić im zrównoważone utrzymanie działalności, oraz zmierza do sprostania powiązanym skutkom społecznym. Zauważa jednak, że interwencje Funduszu nie mogą się ograniczać do finansowania procesów obniżenia emisyjności. Wyraża nadzieję, że część środków z Funduszu przeznaczy się na generowanie inwestycji, niezbędnych pracownikom i społecznościom, na które wpływa łańcuch wartości procesów obniżenia emisyjności, oraz służących wspieraniu zmiany zatrudnienia. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | System kształcenia i szkolenia ma kapitalne znaczenie dla wspierania procesów transformacji. EKES zaleca, by zwiększyć środki z myślą o wzmocnieniu i ożywieniu systemu szkolnictwa średniego i wyższego z wykorzystaniem celowych wytycznych naukowych i technologicznych zorientowanych na współczesne potrzeby, a zarazem przy użyciu wszystkich dostępnych zasobów w ramach polityki spójności. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | EKES popiera decyzję o promowaniu i wspieraniu innowacyjnych i zrównoważonych patentów i przedsiębiorstw typu start-up. Konieczne jest wynagrodzenie wsparcia udzielonego przedsiębiorstwom prowadzącym odpowiedzialną i zrównoważoną działalność oraz opracowującym ekologiczne rozwiązania ku dobrobytowi społeczeństwa. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Programowanie środków z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji będzie ściśle powiązane z ramami europejskiego semestru, jak przewidziano już w rozporządzeniach dotyczących funduszy polityki spójności na lata 2021–2027. EKES wyraża przekonanie, że poza monitorowaniem przewidzianym przepisami polityki spójności unijne ramy zarządzania gospodarczego będą wykorzystywane do monitorowania wdrażania Funduszu w państwach członkowskich za pośrednictwem corocznego zorganizowanego dialogu między państwami członkowskimi a Komisją Europejską. W tym względzie żywi nadzieję, że dialog między Komisją Europejską a państwami członkowskimi będzie się odbywał z czynnym i znaczącym udziałem partnerów społecznych i organizacji pozarządowych. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | EKES pozytywnie ocenia przepis, według którego Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji ma być programowany za pomocą jednego lub większej liczby terytorialnych planów sprawiedliwej transformacji, przedstawiających zarys procesu transformacji do 2030 r., który to proces będzie zgodny z krajowymi planami w dziedzinie energii i klimatu oraz będzie zapewniać przejście na gospodarkę neutralną dla klimatu. Z zadowoleniem przyjmuje, że państwa członkowskie mają możliwość ustanowienia specjalnego programu wspieranego z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | EKES zaleca, by w plany terytorialne oraz ewentualne specjalne programy wspierane z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji włączono w pełni i realnie partnerów społecznych i organizacje pozarządowe. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | EKES wyraża zadowolenie, że plany terytorialne i wszelkie specjalne programy mają być monitorowane przez komitety monitorujące, które powinny działać na takich samych zasadach jak te określone w rozporządzeniu ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. |
| --- | --- |

3.22.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES jest przekonany, że należałoby dokładniej określić ramy finansowe nie tylko Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, lecz także całego mechanizmu sprawiedliwej transformacji oraz planu inwestycyjnego na rzecz zrównoważonej Europy. Dodaje, że nie ma gwarancji uruchomienia zasobów wykraczających poza kwotę 30 mld EUR (tj. przesunięcie środków w wysokości przekraczającej półtorakrotność kwoty wsparcia FST nie jest obowiązkowe). Istnieje też wiele nierozstrzygniętych kwestii, jeśli chodzi o specjalny system w ramach Programu InvestEU oraz utworzony wspólnie z EBI instrument pożyczkowy na rzecz sektora publicznego. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES obawia się, że decyzja o przeznaczeniu w ciągu dziesięciu lat około 1 000 mld EUR na transformację ekologiczną, w tym także poprzez uruchomienie inwestycji publicznych i prywatnych dzięki wykorzystaniu InvestEU, może doprowadzić do odebrania zasobów innym sektorom, które korzystały z tego funduszu. Zdaniem EKES-u należy zadbać o to, by działania wspierane za pośrednictwem Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji były komplementarne z działaniami współfinansowanymi ze środków InvestEU w ramach drugiego filaru mechanizmu sprawiedliwej transformacji oraz ze środków instrumentu pożyczkowego na rzecz sektora publicznego w ramach trzeciego filaru tego mechanizmu. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Cele Zielonego Ładu będą również wspierane z zasobów pochodzących ze wspólnej polityki rolnej, z której łącznego budżetu 40 % środków zostanie przeznaczonych na wsparcie realizacji celów klimatycznych. W tym kontekście ważne będzie utrzymanie zobowiązania rządów krajowych i instytucji UE do inwestowania w spójność, tak jak miało to miejsce w przeszłości. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES zdecydowanie docenia procedury odnoszące się do bardziej elastycznej interpretacji zasad pomocy państwa i do dalszego uproszczenia proponowane przez Komisję jako część szerszych ram politycznych określonych w komunikacie w sprawie planu inwestycyjnego na rzecz zrównoważonej Europy. Konieczne są różne przepisy, aby umożliwić inwestycje, które powinny doprowadzić do nowego wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES rozumie zestaw właściwie określonych ilościowo kryteriów kwalifikowalności do finansowania z tytułu Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i zgadza się z nimi. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Zielona pomoc państwa:






  — | zastosowanie ekologicznych warunków do pomocy państwa dla przedsiębiorstw w sektorach o dużym śladzie węglowym i/lub materialnym, |
| --- | --- | --- |

4.6.

—

zastosowanie ekologicznych warunków do pomocy państwa dla przedsiębiorstw w sektorach o dużym śladzie węglowym i/lub materialnym,

| — | zastosowanie podobnych warunków ekologicznych do nowych i rozszerzonych kredytów bankowych (z gwarancjami państwowymi lub bez nich) w tych sektorach, |
| --- | --- |

—

zastosowanie podobnych warunków ekologicznych do nowych i rozszerzonych kredytów bankowych (z gwarancjami państwowymi lub bez nich) w tych sektorach,

| — | odmowa pomocy państwa dla przedsiębiorstw i sektorów, które nie są w stanie lub nie chcą przyjąć technologii niskoemisyjnych i opartych na obiegu zamkniętym oraz nie chcą przygotować swoich pracowników do nowych stanowisk pracy, |
| --- | --- |

—

odmowa pomocy państwa dla przedsiębiorstw i sektorów, które nie są w stanie lub nie chcą przyjąć technologii niskoemisyjnych i opartych na obiegu zamkniętym oraz nie chcą przygotować swoich pracowników do nowych stanowisk pracy,

| — | przyspieszenie procedur planowania projektów i infrastruktury w zakresie energii ze źródeł odnawialnych, transportu publicznego i budownictwa o obiegu zamkniętym. Przedsiębiorstwa walczą o przetrwanie i muszą szybko otrzymać pomoc państwa. |
| --- | --- |

—

przyspieszenie procedur planowania projektów i infrastruktury w zakresie energii ze źródeł odnawialnych, transportu publicznego i budownictwa o obiegu zamkniętym. Przedsiębiorstwa walczą o przetrwanie i muszą szybko otrzymać pomoc państwa.

Aby zmniejszyć początkowe obciążenia administracyjne, rządy mogą zdecydować się na zastosowanie miękkich kryteriów ekologicznych przy przyznawaniu pomocy państwa w połączeniu z bardziej zaostrzonymi kryteriami ex post. Jeżeli dane przedsiębiorstwo naruszy uzgodnione ekologiczne warunki, pomoc państwa musi zostać częściowo lub całkowicie zwrócona, w zależności od wagi naruszenia. Proponuje się również ukierunkowanie na kluczowe wysokoemisyjne i materiałochłonne sektory, aby ograniczyć biurokrację do minimum (2).

| 4.7. | EKES pozytywnie ocenia również wskazanie terytoriów, na których można przydzielić środki z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, i tych, na których owych środków nie można wypłacać. Dzięki metodzie alokacji fundusze będą dostatecznie skoncentrowane na państwach członkowskich, które borykają się z najtrudniejszymi wyzwaniami, a jednocześnie zapewni się znaczące wsparcie wszystkim państwom członkowskim. Państwa członkowskie, których DNB na mieszkańca jest niższy niż 90 % średniej UE, otrzymają około dwóch trzecich środków FST. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Zważywszy na okoliczności, EKES zaleca, by otworzyć więcej możliwości dla podmiotów innych niż MŚP, ponieważ najważniejsze przedsiębiorstwa górnicze i przedsiębiorstwa przemysłu ciężkiego, na które mają wpływ działania w dziedzinie klimatu, są zazwyczaj dużych rozmiarów. Ponadto zwłaszcza te przedsiębiorstwa często zapewniają dużą liczbę godnych miejsc pracy i mają zasadnicze znaczenie dla dobrobytu gospodarczego regionów. Zapobieganie bezrobociu powinno stać się głównym celem planów terytorialnych. Powinno to obejmować nie tylko pomoc obecnym pracownikom w przechodzeniu na nowe formy zatrudnienia, lecz także wspieranie młodzieży i osób odciętych od otwartego rynku pracy, takich jak osoby z niepełnosprawnościami, w znajdowaniu pracy w tych rozwijających się sektorach. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | EKES docenia zapewnione władzom lokalnym i regionalnym nowe możliwości przejęcia bezpośredniej odpowiedzialności za zarządzanie projektami i praktycznego wdrożenia podejścia ukierunkowanego na konkretny obszar, jako że podstawowymi jednostkami w przypadku terytorialnych planów sprawiedliwej transformacji są regiony NUTS 3. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Partnerzy społeczni i działające na tym polu organizacje pozarządowe powinni być zaangażowani w opracowywanie i wdrażanie polityki i strategii ambitnego ograniczania emisji w celu zapewnienia sprawiedliwej transformacji, która gwarantowałaby godne miejsca pracy oraz zapewniała równowagę między systemami czystej energii a zrównoważoną jakością miejsc pracy. Związki zawodowe powinny być obecne na wszystkich etapach sprawiedliwej transformacji w celu ochrony interesów pracowników na różnych poziomach. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Z myślą o osiągnięciu zamierzonych rezultatów Komisja przyjęła restrykcyjne podejście do kwalifikowalności terytoriów, gdyż finansowanie można przyznawać wyłącznie krajom, które zastosują i przedstawią terytorialne plany sprawiedliwej transformacji. Dlatego też EKES wzywa wszystkie państwa członkowskie do jak najszybszego przygotowania planów, tak aby w całej Europie można było wspierać licznych pracowników w regionach wskazanych w tych planach. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | EKES z zadowoleniem przyjmuje dostosowanie rozporządzenia ustanawiającego wspólne przepisy w celu stworzenia jasnej i przejrzystej podstawy prawnej dla przyszłej polityki spójności UE i jej ukierunkowania na działania klimatyczne. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Biorąc pod uwagę wysoki poziom niepewności co do skutków transformacji dla zatrudnienia i co do ich potencjalnego rozłożenia geograficznego, EKES zauważa, że byłoby lepiej nie zakładać z góry jakiegokolwiek uprzedniego przydziału środków FST według kryteriów geograficznych. Zaniepokojenie budzi także sposób zarządzania Funduszem. Zadanie wyznaczenia obszarów kwalifikujących się oraz ustalenia kwot alokacji dla poszczególnych obszarów zostanie w całości powierzone rządom krajowym. Biorąc pod uwagę, że nie przewiduje się przydziału środków regionalnych, istnieje ryzyko, że może to prowadzić do zachwiania równowagi rozdziału środków finansowych na szczeblu niższym niż krajowy i że obszary mniej narażone na negatywne skutki realizacji celów klimatycznych nie otrzymają środków. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | EKES zauważa, że zamiar oparcia się na InvestEU i EBI w celu uruchomienia odpowiednio 45 mld EUR i 25–30 mld EUR będzie trzeba uważnie monitorować, aby nie powtarzać problemów związanych z inwestycjami z funduszu EFIS (3). Należy zagwarantować, że inwestycje te będą w pełni zgodne z porozumieniem paryskim oraz że cele UE uczynią Europę pierwszym kontynentem o zerowym wpływie. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | EKES popiera propozycję KE dotyczącą narzędzia służącego odbudowie gospodarki (Next Generation EU) w celu wzmocnienia mechanizmu transformacji w odpowiedzi na kryzys oraz jej nową propozycję w sprawie następnego długoterminowego budżetu UE. Ma nadzieję, że całkowity budżet Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji wzrósł do 40 mld EUR i że wzmocniony został odpowiedni system transformacji w ramach InvestEU. Popiera również propozycję Komisji dotyczącą pożyczki dla sektora publicznego, która umożliwi uruchomienie 25–30 mld EUR. W ten sposób odpowiedni mechanizm transformacji umożliwi uruchomienie co najmniej 150 mld EUR na inwestycje publiczne i prywatne. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Utrzymanie ambitnego budżetu na politykę spójności na okres po 2020 r. musi pozostać głównym priorytetem w przeciwdziałaniu zmianie klimatu na szczeblu terytorialnym. Innymi słowy, ustanowienie dodatkowego funduszu nie powinno być wykorzystywane w negocjacjach w sprawie WRF jako pretekst do uzasadniania dalszych cięć środków przeznaczonych na politykę spójności. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | EKES ma pewne obawy dotyczące procesu programowania, ponieważ trzeba jeszcze przyjąć tekst prawny i zmienić rozporządzenie ustanawiające wspólne przepisy. Komisja oczekuje, że plany terytorialne zostaną zatwierdzone w drugiej połowie 2020 r., a programy dotyczące FST zostaną przyjęte w 2021 r. Mogłoby to prowadzić do opóźnień we wdrażaniu niektórych programów polityki spójności. |
| --- | --- |

4.17.

Bruksela, dnia 10 czerwca 2020 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Zob. opinia EKES-u w sprawie rozporządzenia ustanawiającego wspólne przepisy na lata 2021–2027 (Dz.U. C 62 z 15.2.2019, s. 83).

1

(2)  Następujące sektory charakteryzują się stosunkowo dużym śladem węglowym i materiałowym: 1) transport: drogowy, lotniczy i wodny oparty jest głównie na paliwach kopalnych; 2) produkcja: wielu producentów nadal stosuje technologie energochłonne i materiałochłonne; 3) budownictwo: wiele przedsiębiorstw budowlanych nadal stosuje nienadające się do recyklingu i energochłonne materiały takie jak cement; 4) energia: przestawienie się z paliw kopalnych na energię ze źródeł odnawialnych jest bardzo stopniowe.

2

(3)  Sprawozdanie specjalne 03/2019 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. Niektóre środki wsparcia z EFIS jedynie zastąpiły inne finansowanie z EBI i UE, pewne zasoby z kolei przeznaczono na projekty, które mogłyby skorzystać z innych źródeł finansowania publicznego lub prywatnego. Ostatecznie, szacunki dotyczące dodatkowych inwestycji przyciągniętych przez EFIS były niekiedy przesadzone, a lwia część inwestycji trafiła do kilku większych państw członkowskich UE-15, dysponujących powszechnie uznanymi krajowymi bankami prorozwojowymi.

3

---

| 18.9.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 311/63 |
| --- | --- | --- | --- |

18.9.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 311/63

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonej Europy – Plan inwestycyjny na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu«”

(COM(2020) 21 final)

(2020/C 311/09)

| Sprawozdawca: | Carlos TRIAS PINTÓ |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Petr ZAHRADNÍK |

Sprawozdawca:

Carlos TRIAS PINTÓ

Współsprawozdawca:

Petr ZAHRADNÍK

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 6.2.2020 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 13.5.2020 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 10.6.2020 |
| Sesja plenarna nr | 552 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 220/1/8 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 6.2.2020

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

13.5.2020

Data przyjęcia na sesji plenarnej

10.6.2020

Sesja plenarna nr

552

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

220/1/8

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Pandemia koronawirusa jest obecnie dla Europy kwestią priorytetową i wymaga stawienia czoła niepewnej sytuacji, która może w konsekwencji doprowadzić do istotnej zmiany, jeśli chodzi o ukierunkowanie budżetu UE i przydział środków. EKES usilnie zaleca wzmocnienie kolejnych wieloletnich ram finansowych (WRF) i tymczasowe zwiększenie pułapu wydatków budżetowych do poziomu 2 %, co zapewniłoby niezbędne środki budżetowe i mogłoby wesprzeć emisję obligacji wspólnotowych w ramach prężnego planu naprawy gospodarczej. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje niedawne osiągnięcie porozumienia w ramach Eurogrupy (1), w którym proponuje się przeznaczenie 540 mld EUR na wsparcie pracowników, przedsiębiorstw i państw członkowskich, przy jednoczesnym przyjęciu większej elastyczności w unijnych przepisach dotyczących europejskiego paktu fiskalnego. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Rada UE powinna osiągnąć porozumienie w sprawie Funduszu Odbudowy (2) i wieloletnich ram finansowych przed przerwą wakacyjną, zgodnie z wnioskiem Komisji Europejskiej z 27 maja, aby utorować drogę do ożywienia gospodarczego w Europie i wesprzeć transformację ekologiczną i cyfrową przewidzianą w Europejskim Zielonym Ładzie. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Komitet wyraża również uznanie dla szybkiej i spójnej reakcji solidarnościowej wszystkich zainteresowanych instytucji UE (3). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Epidemia koronawirusa bardzo negatywnie odbije się na realizacji celów zrównoważonego rozwoju i Europejskiego Zielonego Ładu. Dlatego EKES apeluje o jak najszybsze stawienie czoła temu palącemu zagrożeniu i o bezzwłoczne skupienie naszych wysiłków na rzecz naprawy gospodarczej na celach zrównoważonego rozwoju i Zielonym Ładzie. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES wzywa, by – oprócz tymczasowych środków solidarnościowych – zmobilizować także Europejski Instrument Stabilizacji Inwestycji (EISI) i bezzwłocznie wdrożyć instrument budżetowy na rzecz konwergencji i konkurencyjności (BICC) oraz zwiększyć kwotę, którą przeznaczono na niego w wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Niezbędny jest nowy zielony pakt społeczny, w ramach którego obywatele – w całej swej różnorodności – jak również władze krajowe, regionalne i lokalne, partnerzy społeczni, zorganizowane społeczeństwo obywatelskie i przemysł ściśle współpracowaliby z instytucjami i organami doradczymi UE. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonej Europy jest pierwszym kompleksowym środkiem politycznym mającym na celu osiągnięcie bardzo ambitnych celów w zakresie neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla do 2050 r. zgodnie z Europejskim Zielonym Ładem. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Chociaż EKES wyraża uznanie dla ambitnych celów Zielonego Ładu, wyraża jednak ubolewanie z powodu braku spójności w przydziale środków budżetowych w następnych wieloletnich ramach finansowych, które plasują się znacznie poniżej 1,3 % DNB państw członkowskich postulowanego przez Parlament Europejski i EKES, które pragną w ten sposób zapewnić, by każde konkretne działanie mogło zostać w pełni zrealizowane bez uszczerbku dla innych działań. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES wyraża również wątpliwości co do skuteczności uwzględniania kwestii klimatu we wszystkich programach UE i wzywa państwa członkowskie do włączenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego w działania mające zapewnić, by wydatki UE przeznaczane były jedynie na przedsięwzięcia nieprzyczyniające się do zmiany klimatu. Grupy działające na rzecz ochrony środowiska oraz praw obywatelskich mogłyby na przykład zaangażować się w takie istotne działania jak opracowywanie krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu oraz krajowych programów reform (KPR). |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES z zadowoleniem przyjmuje mechanizm sprawiedliwej transformacji, ale ubolewa nad wyraźnie niewystarczającymi środkami budżetowymi Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (7,5 mld EUR z myślą o osiągnięciu finansowania w wysokości 100 mld EUR). Będzie to musiało zostać zrównoważone przesunięciami z EFRR/EFS+ i współfinansowaniem ze strony państw członkowskich, a także – zgodnie z wyrażanymi nadziejami – dużymi inwestycjami prywatnymi i instrumentem pożyczkowym na rzecz sektora publicznego z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI). |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Sukces jest w tym przypadku uzależniony od sojuszy (cel zrównoważonego rozwoju ONZ nr 17: partnerstwo na rzecz celów) między sektorem prywatnym i publicznym pod względem finansowania i podziału obowiązków, co odzwierciedla dynamiczny rozwój rynku obligacji ekologicznych. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES popiera podejście całościowe i z zadowoleniem przyjmuje zachęty dla inwestycji publicznych i prywatnych oraz finansowania publicznego i prywatnego, w szczególności w odniesieniu do zielonych zamówień publicznych i oczekiwanego wsparcia za pomocą bardziej elastycznych zasad pomocy państwa. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES popiera również poprawę zarządzania budżetem UE, biorąc pod uwagę zagrożenia dla zrównoważonego rozwoju i wyciągając wnioski z monitorowania najlepszych praktyk w zakresie ekologicznego planowania budżetu oraz planów budżetowych. Ponadto należy stosować odpowiednie rozwiązania podatkowe wobec podmiotów uczestniczących w finansowaniu społecznościowym i darczyńców w celu uzupełnienia polityki stymulacyjnej. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Należy również dokończyć budowanie europejskiej unii gospodarczej i walutowej (reforma porozumienia ustanawiającego EMS w połączeniu z BICC i europejskim systemem gwarantowania depozytów) w celu stworzenia wydajnej i zintegrowanej unii rynków kapitałowych i unii bankowej obejmującej wszystkie państwa członkowskie i ukierunkowanej na dalszą harmonizację. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | EKES apeluje o usprawnienie procesu europejskiego semestru związanego z Zielonym Ładem poprzez umieszczenie celów zrównoważonego rozwoju w centrum polityki UE, a także o bardziej kompleksową taksonomię UE uwzględniającą wymiar społeczny. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | EKES uważa, że zarówno sektor publiczny, jak i prywatny powinny stosować te same standardy nie tylko w zakresie taksonomii, ale również w odniesieniu do ujawniania informacji niefinansowych. EKES z zadowoleniem przyjmuje kolejny przegląd dyrektywy w sprawie informacji niefinansowych, który powinien być na tyle dogłębny, by uświadomić przedsiębiorstwom faktyczne konsekwencje tego rodzaju informacji. Przegląd ten powinien być powiązany z wdrażaniem standardowych klauzul środowiskowych i społecznych w ramach zamówień publicznych. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | EKES wzywa do większego i lepszego wykorzystania publicznych danych statystycznych oraz wzmocnienia roli Eurostatu i rejestrów publicznych w celu dostarczania wiarygodnych danych dotyczących osiągniętych wyników w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | EKES podkreśla, jak ważne jest zapewnienie wszystkim potencjalnym użytkownikom dokładnych i łatwo dostępnych informacji w celu dalszego ułatwienia dostosowanej do indywidualnych potrzeb pomocy doradczej i technicznej. Nikogo nie wolno pominąć. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Odpowiednie umiejętności w zakresie zielonych miejsc pracy są koniecznym warunkiem przejścia na bardziej ekologiczną i sprawiedliwą gospodarkę. EKES opowiada się za jasnymi strategiami w zakresie prognozowania zapotrzebowania na umiejętności i w zakresie szkolenia zawodowego, którym powinny towarzyszyć odpowiednie plany działania, by zapewnić trwałe dostosowanie siły roboczej do przyszłych potrzeb we wszystkich sektorach. |
| --- | --- |

1.20.

| 1.21. | EKES sugeruje, by państwa członkowskie UE wzmocniły programy edukacji finansowej poprzez włączenie do nich zrównoważonego finansowania i by zachęcały organy administracji publicznej wszystkich szczebli do wprowadzenia zachęt podatkowych dla przedsiębiorstw i osób fizycznych, by skłonić je do inwestowania w zielone inicjatywy niosące ze sobą skutki społeczne. |
| --- | --- |

1.21.

2.   Kontekst opinii

| 2.1. | Plan inwestycyjny na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu, znany także jako plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonej Europy, stanowi pierwszą konkretną reakcję polityczną mającą na celu uwzględnienie bardzo ambitnych celów w zakresie neutralności emisyjnej określonych w Europejskim Zielonym Ładzie. W związku z tym jest on filarem inwestycyjnym Europejskiego Zielonego Ładu i zakłada dodatkowy przydział środków inwestycyjnych w wysokości 260 mld EUR rocznie do 2030 r. – co stanowi ekwiwalent około 1,5 % PKB z 2018 r. – w postaci dodatkowych rocznych inwestycji w sam system energetyczny i transportowy oraz powiązaną infrastrukturę w latach 2020–2030. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Aby koncepcja ta została zwieńczona sukcesem, konieczne jest zaangażowanie kapitału ze źródeł prywatnych. W rzeczywistości pojęcie to stanowi nowy rodzaj umowy społecznej między sektorem prywatnym a publicznym w celu finansowania projektów o najwyższym znaczeniu, które są korzystne dla interesu publicznego. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | W wieloletnich ramach finansowych (WRF) na lata 2021–2027 ustalono ogólny cel 25 % w odniesieniu do uwzględniania kwestii klimatu we wszystkich programach UE. Nie należy tracić impetu w dążeniu do rzeczywistego i dogłębnego wdrożenia Europejskiego Zielonego Ładu, w ramach którego należy sprostać temu ogromnemu wyzwaniu stojącemu przed naszą planetą poprzez wyznaczenie ambitnych celów politycznych i zapewnienie wysokiej efektywności technicznej. Faktycznie należy uznać Europejski Zielony Ład za zasadniczy element przyszłego paradygmatu gospodarczego UE oraz za początek gruntownych zmian i punkt zwrotny. Mógłby on być symbolem wspólnej europejskiej wartości dodanej i wiodącej pozycji UE na świecie. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Należy połączyć zasoby finansowe i odpowiednie instrumenty i skoordynować je z państwami członkowskimi, ich regionami i miastami oraz rozszerzyć je na środowisko międzynarodowe. W tym celu plan działania dotyczący Zielonego Ładu obejmuje kluczowe przedsięwzięcia w dziedzinie klimatu, energii, mobilności, strategii przemysłowej na rzecz czystej gospodarki o obiegu zamkniętym, polityki rolnej, różnorodności biologicznej i cyfryzacji, uwzględnianie zrównoważonego rozwoju poprzez plan inwestycyjny na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu oraz odnowioną strategię zrównoważonego finansowania. Jest to zasadniczy element mechanizmu, który ma na celu zmobilizowanie do 2030 r. kwoty 1 bln EUR w ramach zrównoważonych inwestycji prywatnych i publicznych, a także uwzględnienie związanych z tym skutków społecznych. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | W ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji, w tym Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST) (4), będącego uzupełnieniem wniosku Komisji w sprawie kolejnych wieloletnich ram finansowych, wyznaczono ambitny cel zapewnienia 100 mld EUR na inwestycje w latach 2021–2027. Powinno to przyczynić się do złagodzenia skutków przechodzenia na neutralność klimatyczną Unii na szczeblu regionalnym w wymiarze społeczno-gospodarczym, ekologicznym i na rynku pracy. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Jeśli chodzi o przejście UE na neutralność klimatyczną, to fundusze na rzecz innowacji i modernizacji będą dodatkowo finansowane z części dochodów pochodzących z uprawnień do emisji dwutlenku węgla (co najmniej 25 mld EUR w ciągu najbliższych dziesięciu lat). Środki z funduszu modernizacyjnego będą jednak przeznaczone jedynie dla dziesięciu państw członkowskich UE. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Europa przeżywa obecnie stan zagrożenia zdrowia i gospodarki spowodowany pandemią koronawirusa. Wszystkie instytucje europejskie muszą reagować na to w sposób skoordynowany tak długo, jak okaże się to konieczne. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje przyznanie znacznych środków na przeciwdziałanie kryzysowi zdrowotnemu i gospodarczemu. Pomoże to państwom członkowskim zwiększyć środki przeznaczone na inwestycje, zapewnić płynność przedsiębiorstwom (5), utrzymać miejsca pracy i chronić bezrobotnych. Po podjęciu tych istotnych kroków należy następnie przyjąć europejski program reasekuracji świadczeń dla osób bezrobotnych. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | 20 mln przedsiębiorstw w Europie ma kluczowe znaczenie dla sukcesu w tej dziedzinie, ale skala uruchomionych inwestycji musi być proporcjonalna do skali wyzwań. W tym kontekście ogromne znaczenie ma gotowość państw członkowskich i instytucji UE do wykraczania poza podziały. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | W międzyczasie finansowanie UE powinno być zorganizowane w taki sposób, aby uniknąć powielania i nakładania się środków w celu odzwierciedlenia propozycji Komisji (6). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES wyraża wątpliwość, czy wniosek Komisji dotyczący WRF na lata 2021–2027 jest faktycznie w stanie spełnić wymogi planu inwestycyjnego na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu. W kontekście stwierdzenia, że do 2030 r. potrzebne są dodatkowe inwestycje w wysokości 2,6 bln EUR, kwota 1 bln EUR, którą zamierza się zrealizować w ramach planu, jest daleko niewystarczająca do osiągnięcia tego celu. Brak dokładnego określenia niektórych planowanych mechanizmów i programów utrudnia poznanie jego rzeczywistego zakresu. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES zaleca przedstawienie bardziej szczegółowych informacji na temat ram finansowych planu inwestycyjnego na rzecz zrównoważonej Europy. Na przykład wszystkie trzy główne filary mechanizmu sprawiedliwej transformacji zależą od spełnienia bardzo ambitnych wymogów dotyczących samego Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, a także od spodziewanego efektu dźwigni dla sektora publicznego opartego na EBI. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES apeluje o bardziej szczegółowy opis specjalnych ustaleń dotyczących Zielonego Ładu w odniesieniu do Programu InvestEU. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES bardzo docenia stworzenie dodatkowych warunków wstępnych i uproszczenie dla większych inwestycji prywatnych, mianowicie dla obligacji ekologicznych. Z analizy empirycznej wynika, że w ostatnich latach obligacje stają się autentycznie ekologiczne. Wykorzystanie obligacji ekologicznych zwiększa renomę emitenta (ze względu na świadomość kwestii związanych z klimatem i zaangażowanie na rzecz zrównoważonego rozwoju). Obligacje ekologiczne stały się popularne wśród wielu inwestorów – krajowych i międzynarodowych oraz inwestorów z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego. Ponadto duże banki inwestycyjne wykazują zainteresowanie zwiększeniem emisji obligacji ekologicznych i przyczyniają się w ten sposób do poszerzenia ekologicznego sposobu myślenia. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | EKES z zadowoleniem przyjmuje elastyczny zestaw przepisów dotyczących pomocy państwa w odniesieniu do inwestycji ze względu na ich wkład w osiągnięcie celów Zielonego Ładu oraz opowiada się za zwiększeniem pola manewru dla MŚP, tak aby umożliwić im transformację w kierunku przedsiębiorstwa o obiegu zamkniętym. Podczas odbudowy po kryzysie związanym z koronawirusem UE powinna również rozważyć jako tymczasowe narzędzie „zasadę złotej reguły społecznej i ekologicznej”, zgodnie z którą inwestycje bezpośrednio ukierunkowane na łagodzenie skutków zmiany klimatu oraz zmniejszanie nierówności społecznych i ubóstwa (które od czasu kryzysu finansowego pozostały w dużej mierze niezmienione) są wyłączone z reguł fiskalnych. Przyczyniłoby się to do pobudzenia tak bardzo potrzebnych inwestycji w czasie naprawy gospodarczej po pandemii COVID-19 i pomogłoby jednocześnie zarówno zaradzić skutkom zmiany klimatu, jak i zająć się kwestią spójności społecznej w całej UE. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Zobowiązanie Komisji do prowadzenia zielonego finansowania i inwestycji przy jednoczesnym zapewnieniu sprawiedliwej transformacji dla sektorów i regionów, których to dotyczy, powinno umożliwić wszystkim rodzajom przedsiębiorstw korzystanie z tego rodzaju finansowania i inwestycji, a także powinno być promowane i wykorzystywane jako szansa dla władz lokalnych, by przystępowały na zasadzie partnerskiej do inicjatyw wspólnotowych, takich jak spółdzielnie produkcji energii ze źródeł odnawialnych. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Ambitne cele ekologiczne określone w planie działania na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu, mające nakłonić kraje spoza UE do podejmowania działań poprzez zapewnienie ich porównywalności, powinny przełożyć się na utworzenie koalicji państw na rzecz klimatu, która – zgodnie z zaleceniami laureatów Nagrody Nobla Jeana Marcela Tirole’a (2017 r.) i Williama Nordhausa (2018 r.) – klasyfikowałyby kraje według poziomu ich emisji gazów cieplarnianych w celu nakłonienia Światowej Organizacji Handlu (WTO) do wprowadzenia taryfy dotyczącej emisji dwutlenku węgla. Mechanizm „dolnego pułapu ceny emisji dwutlenku węgla” mógłby zostać wprowadzony w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji lub dyrektywy w sprawie opodatkowania energii, która zostanie poddana przeglądowi w kontekście Europejskiego Zielonego Ładu. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Uwagi szczegółowe

4.1.   Zapewnienie efektywności budżetowej

| 4.1.1. | W kontekście łagodzenia pandemii COVID-19 EKES z zadowoleniem przyjmuje wszystkie proponowane środki mające pomóc w utrzymaniu płynności finansowej sektorów i przedsiębiorstw dzięki instrumentom opartym na gwarancji EBI, które mogłyby również przyczynić się do przekształcenia tego ostatniego w unijny bank klimatyczny. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Jednym z głównych wniosków płynących z nadzwyczajnego kryzysu w wymiarze ludzkim i gospodarczym spowodowanego pandemią koronawirusową jest potrzeba wzmocnienia Europejskiego Instrumentu Stabilizacji Inwestycji (EISI), by mógł on reagować za pomocą odpowiednich inwestycji publicznych na konkretne wyzwania stojące przed poszczególnymi krajami. Potrzebne są również środki, które pomogą państwom członkowskim lepiej wykorzystać ich systemy podatkowe i zachęty w ramach polityki publicznej (7) w celu ożywienia krajowych gospodarek. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | EKES zaznacza również, że planowana reforma porozumienia ustanawiającego Europejski Mechanizm Stabilności (EMS) powinna iść w parze z BICC i europejskim systemem gwarantowania depozytów. Podjęto już znaczne wysiłki w zakresie ograniczania ryzyka w sektorze bankowym (ograniczenie kredytów zagrożonych, minimalne wymogi w zakresie funduszy własnych i narastanie zobowiązań kwalifikowalnych, zasady postępowania w przypadku stwierdzenia niewypłacalności itp.). |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | EKES zgadza się z rolą EBI jako unijnego banku klimatycznego oraz docenia znaczenie współpracy z innymi instytucjami finansowymi. Zgodnie z zasadą proporcjonalności konieczne jest zapewnienie wystarczającej płynności wszystkim potencjalnym bankom, które mogłyby być zaangażowane w operacje związane z Zielonym Ładem. |
| --- | --- |

4.1.4.

4.2.   Optymalizacja skuteczności planowanych instrumentów i narzędzi, które przeorientują proces europejskiego semestru poprzez umieszczenie celów zrównoważonego rozwoju w centrum polityki i działań UE

| 4.2.1. | Istnieje potrzeba rzetelnej i bardziej ambitnej taksonomii zrównoważonej działalności, w tym aspektów społecznych, oraz tworzenia synergii i powiązań z postępami ONZ poprzez odpowiednie włączenie celów zrównoważonego rozwoju do europejskiego semestru. Decyzje dotyczące sposobów wydawania unijnych funduszy naprawczych powinny opierać się na ogólnounijnej taksonomii zielonego finansowania, które ma na celu nagradzanie inwestycji w czyste technologie. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | EKES wzywa do głębszego i lepszego wykorzystania publicznych danych statystycznych i wzmocnienia roli Eurostatu w dostarczaniu wiarygodnych danych dotyczących osiągniętych wyników w zakresie zrównoważonego rozwoju. Należy wzmocnić związek z oenzetowskimi wskaźnikami realizacji celów zrównoważonego rozwoju i przepisami EBI. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Potrzebne są rozwiązania technologiczne mające na celu uzyskanie szczegółowych danych z różnych źródeł (w tym z lokalizacji geoprzestrzennej) i zapewnienie porównywalności między krajami. Jednocześnie przegląd dyrektywy w sprawie informacji niefinansowych (2014/95/UE) mógłby przyczynić się do ujawniania ujednoliconych informacji wysokiej jakości, które byłyby bardziej kompletne, istotne i porównywalne dzięki zharmonizowanej metodologii (8), z uwzględnieniem zaleceń Grupy Zadaniowej ds. Ujawniania Informacji Finansowych Związanych z Klimatem. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.3.1. | MŚP powinny mieć dostęp do ujawnianych informacji niefinansowych, jak również do pomocy technicznej, by mogły łatwo pozyskiwać kluczowe dane (w celu opracowywania KPI (9)). |
| --- | --- |

4.2.3.1.

| 4.2.4. | Dynamiczna taksonomia zrównoważonej działalności: należy cenić i uwzględniać praktyki rynkowe towarzyszące wskaźnikom silnego oddziaływania. EKES podkreśla znaczenie testów rynkowych przy wyborze odpowiednich projektów (10). |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.4.1. | EKES podkreśla, że zastosowanie bardziej precyzyjnych metodologii jest niezbędne, jeżeli są one dostępne, z myślą o opracowaniu systemów oceny punktowej opartych na wiarygodnych informacjach dostarczanych przez przedsiębiorstwa w celu spełnienia wszystkich norm dotyczących produktów finansowych (etykiety, obligacje ekologiczne i wskaźniki referencyjne zrównoważonego rozwoju) opracowanych w planie działania w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

4.2.4.1.

| 4.2.4.2. | Potrzebne są informacje zwrotne na temat procesu dokonywania przeglądu obliczeń skutków przez różne grupy redakcyjne ONZ (w szczególności w odniesieniu do podatku od emisji dwutlenku węgla i handlu uprawnieniami do emisji dwutlenku węgla, które są kluczowym aspektem zapewnienia wiarygodnych wskaźników referencyjnych). |
| --- | --- |

4.2.4.2.

| 4.2.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje plan oceny skutków dotyczący zwiększenia celów UE w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2030 r., który ma zostać opublikowany przed latem 2020 r., wraz z analizą potrzeb inwestycyjnych. Ponadto EKES wzywa również do określenia skutków związanych z postępami we wdrażaniu agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i europejskiego filaru praw socjalnych. |
| --- | --- |

4.2.5.

| 4.2.6. | Instytucje kontrolne i inne publiczne organy monitorujące, takie jak Europejski Trybunał Obrachunkowy, powinny również pełnić rolę uzupełniającą w monitorowaniu społecznych konsekwencji związanych z realizacją wyżej wspomnianych celów dotyczących ograniczenia emisji. |
| --- | --- |

4.2.6.

| 4.2.7. | EKES podkreśla też potencjał technologii dużych zbiorów danych i sztucznej inteligencji w zakresie dostosowania preferencji inwestorów do celów inwestycji. Należy również przeanalizować rozwiązania w zakresie uczenia się maszyn, aby przekierować przepływy inwestycyjne na określone sektory lub działania, które obejmują zasady z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego. |
| --- | --- |

4.2.7.

4.3.   Pomoc techniczna

| 4.3.1. | Poprzednie działania KE i Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego w zakresie budowania zdolności są dobrą podstawą do stworzenia szeregu zrównoważonych projektów, lecz należy zastosować bardziej solidne metody umożliwiające rzeczywistą reorientację przepływów finansowych w kierunku gospodarki ekologicznej. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | EKES zgadza się na utworzenie punktu kompleksowej obsługi w celu ułatwienia dostępu do finansowania zarówno publicznym, jak i prywatnym promotorom projektów i pośrednikom finansowym. W przypadku MŚP EKES popiera strukturalną współpracę z organizacjami przedstawicielskimi. |
| --- | --- |

4.3.2.

4.4.   Edukacja finansowa (równolegle z pomocą techniczną)

| 4.4.1. | Należy zapewnić ją obywatelom począwszy od wieku przedszkolnego: obywatele europejscy są coraz częściej zainteresowani tym, aby ich oszczędności i inwestycje były związane z celami społecznymi i środowiskowymi. Wiedza finansowa (głębsze zrozumienie tego, w jaki sposób funkcjonują finanse) może być pomocna dla wzmocnienia pozycji obywateli i przybliżenia im kwestii zrównoważonego finansowania, w tym dla określenia odpowiedniej roli finansów w społeczeństwie. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Ma to znaczenie dla wszystkich organów technicznych zaangażowanych w proces Zielonego Ładu i dla odpowiednich organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.4.2.

4.5.   Umiejętności w zakresie zrównoważonego rozwoju w odniesieniu do przedsiębiorstw

| 4.5.1. | EKES podkreśla, że przyjęcie i rozpowszechnianie czystych technologii wymaga umiejętności w zakresie stosowania technologii, adaptacji i konserwacji. Umiejętności mają również kluczowe znaczenie dla gospodarek i przedsiębiorstw, pracowników i przedsiębiorców w celu szybkiego dostosowania się do zmian wynikających z polityki ochrony środowiska lub zmiany klimatu. Odpowiednie umiejętności w zakresie zielonych miejsc pracy są warunkiem koniecznym przejścia na bardziej ekologiczną gospodarkę. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | EKES zwraca uwagę, że głównym celem dostosowania do zmieniających się warunków pracy i wymogów w zakresie zatrudnienia jest zapewnienie, by pracownicy byli na bieżąco informowani o nowych umiejętnościach potrzebnych w zielonej gospodarce. Powinna istnieć jasna strategia dotycząca prognozowania w zakresie umiejętności i planu działania na rzecz umiejętności w celu dostosowania i utrzymania siły roboczej na potrzeby przyszłych potrzeb przemysłowych. Inwestowanie w kształcenie i szkolenie i wzmocnienie kultury uczenia się przez całe życie winno być zatem podstawą sprawiedliwej transformacji w regionie. |
| --- | --- |

4.5.2.

4.6.   Społecznie odpowiedzialne zamówienia publiczne

| 4.6.1. | Społecznie odpowiedzialne zamówienia publiczne stanowią podstawę ekologicznej transformacji administracji i walki z korupcją, w tym promowania odpowiedzialnych praktyk za pośrednictwem usługodawców. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | EKES popiera minimalne obowiązkowe kryteria ekologiczne lub cele dotyczące zamówień publicznych w ramach inicjatyw sektorowych, unijnego finansowania lub prawodawstwa dotyczącego poszczególnych produktów z wykorzystaniem wskaźników środowiskowych w świetle postępów w dziedzinie taksonomii UE. W związku z tym potrzebne są bardziej kompleksowe, przejrzyste i usprawnione systemy oznakowania ekologicznego (ELIS), które umożliwiałyby wykazywanie zgodności z rygorystycznymi celami dotyczącymi zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.6.2.

4.7.   Mechanizm sprawiedliwej transformacji

| 4.7.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę mechanizmu sprawiedliwej transformacji, która ma wielki potencjał w zakresie ułatwienia przejścia na zieloną gospodarkę w konkretnych sektorach i regionach. Zauważa, że nie może ona ograniczać się do finansowania procesów dekarbonizacji i powinna być wdrażana równolegle z doraźnymi mechanizmami stabilizacji z korzyścią dla innych sektorów i regionów, które doświadczają niekorzystnych sytuacji gospodarczych i wymagają reform strukturalnych. |
| --- | --- |

4.7.1.

| 4.7.2. | Mechanizm sprawiedliwej transformacji stanowi zrównoważoną kombinację dotacji i instrumentów finansowych między programami zarządzanymi na szczeblu centralnym lub dzielonym, między różnymi rodzajami źródeł finansowania oraz różnymi kompetencjami i obowiązkami na kilku poziomach (unijnym, krajowym, regionalnym i gminnym). Ta oryginalna kombinacja będzie zatem wymagać nowego poziomu zarządzania. |
| --- | --- |

4.7.2.

| 4.7.3. | Mechanizm sprawiedliwej transformacji powinien tworzyć nowe miejsca pracy wysokiej jakości w regionach, których dotyczą zmiany. EKES zwraca uwagę, że braki w umiejętnościach zostały już uznane przez MOP za główne wąskie gardło w szeregu sektorów takich jak energia odnawialna, efektywność energetyczna i efektywne gospodarowanie zasobami, renowacja energetyczna budynków, budownictwo o zerowym zużyciu energii, usługi środowiskowe i produkcja. |
| --- | --- |

4.7.3.

| 4.7.4. | EKES wzywa do zapewnienia silnej spójności między przewidywanym planem działania na rzecz gospodarki społecznej w 2021 r. a planem inwestycyjnym na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu, aby zaangażować inwestycje w gospodarkę społeczną we wdrażanie mechanizmu sprawiedliwej transformacji. |
| --- | --- |

4.7.4.

| 4.7.5. | W ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji należy również uwzględnić poprzednie wysiłki na rzecz dekarbonizacji podejmowane przez każde państwo i jego regiony (11) począwszy od 1990 r., tak aby mogły one również mieć dostęp do środków finansowych i nie były karane za to, że wykonały to zadanie wcześniej. W tym celu Eurostat powinien poprawić publikację swoich regionalnych wskaźników konwergencji i rozbieżności (w tym tych dotyczących utraty ludności i starzenia się społeczeństwa), tak aby regiony te mogły również z nich korzystać. |
| --- | --- |

4.7.5.

4.8.   Globalne wysiłki w ramach współpracy międzynarodowej

| 4.8.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje niedawne utworzenie międzynarodowej platformy ds. zrównoważonego finansowania (12), która zwiększa kapitał prywatny na rzecz zrównoważonych pod względem środowiskowym środków finansowych na szczeblu globalnym. Forum to powinno również służyć jako impuls do międzynarodowego przyjęcia systemu handlu uprawnieniami do emisji. |
| --- | --- |

4.8.1.

| 4.8.2. | EKES zauważa ponadto, że potrzebne są inwestycje środowiskowe i klimatyczne w celu wspierania działań poza granicami UE, zwłaszcza w ramach strategii dla Afryki. |
| --- | --- |

4.8.2.

| 4.8.3. | W ramach globalnej reakcji na pandemię koronawirusa EKES zdecydowanie popiera światowy maraton darczyńców – globalne wysiłki na rzecz zgromadzenia środków na diagnostykę, leczenie i szczepionki związane z koronawirusem. |
| --- | --- |

4.8.3.

Bruksela, dnia 10 czerwca 2020 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  https://www.consilium.europa.eu/pl/press/press-releases/2020/04/09/report-on-the-comprehensive-economic-policy-response-to-the-covid-19-pandemic/

1

(2)  Narzędzie służące odbudowie (Next Generation EU) w wysokości 750 mld EUR.

2

(3)  Chodzi tu zwłaszcza o propozycje Komisji Europejskiej dotyczące optymalnego wykorzystania obecnego budżetu w sposób kompleksowy, dostępny i elastyczny, a mianowicie o Fundusz Solidarności Unii Europejskiej, inicjatywę inwestycyjną w odpowiedzi na koronawirusa (pakiet I i II) i ponowne uruchomienie instrumentu na rzecz wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych, o tymczasowe wsparcie w celu zmniejszenia ryzyka bezrobocia w związku z sytuacją nadzwyczajną (SURE), Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym, Pandemiczny Program Zakupów Awaryjnych Europejskiego Banku Centralnego, który przewiduje rozszerzenie aktywów kwalifikowalnych i poluzowanie zabezpieczeń, jak również o rolę organów nadzoru w terminowym zajmowaniu się regulacyjnymi wymogami finansowymi oraz o inicjatywę Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) mającą na celu ustanowienie paneuropejskiego funduszu gwarancyjnego ukierunkowanego na MŚP i inicjatywę kryzysową Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii.

3

(4)  COM(2020) 22 final.

4

(5)  Dostosowania w bankowych zasadach ostrożnościowych w celu maksymalizacji zdolności instytucji kredytowych do udzielania pożyczek i pokrycia strat przy jednoczesnym utrzymaniu ich odporności.

5

(6)  Opinia EKES-u z 19 września 2018 r. w sprawie wieloletnich ram finansowych na okres po 2020 r. (Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 106).

6

(7)  W celu realizacji pozytywnych efektów zewnętrznych.

7

(8)  Opinia EKES-u z 17 października 2018 r. w sprawie komunikatu Komisji „Plan działania: finansowanie zrównoważonego wzrostu gospodarczego” (Dz.U. C 62 z 15.2.2019, s. 73).

8

(9)  Kluczowe wskaźniki efektywności.

9

(10)  Opinia EKES-u z 17 października 2018 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Program InvestEU (Dz.U. C 62 z 15.2.2019, s. 131).

10

(11)  Regiony dotknięte zamknięciem działalności wydobywczej na mocy decyzji Rady 2010/787/UE.

11

(12)  Międzynarodowa platforma ds. zrównoważonego finansowania została uruchomiona w dniu 18 października 2019 r. przez władze publiczne Argentyny, Kanady, Chile, Chin, Indii, Kenii, Maroka i Unii Europejskiej, reprezentuje więc prawie połowę światowej emisji gazów cieplarnianych.

12

---

| 18.9.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 311/71 |
| --- | --- | --- | --- |

18.9.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 311/71

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 575/2013 i (UE) 2019/876 w odniesieniu do dostosowań w odpowiedzi na pandemię COVID-19”

(COM(2020) 310 final – 2020/0066 (COD))

(2020/C 311/10)

| Sprawozdawca generalny: | Giuseppe GUERINI |
| --- | --- |

Sprawozdawca generalny:

Giuseppe GUERINI

| Wniosek | Rada Unii Europejskiej, 6.5.2020
  Parlament Europejski, 13.5.2020 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Decyzja Prezydium | 30.4.2020 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 10.6.2020 |
| Sesja plenarna nr | 552 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 208/2/5 |

Wniosek

Rada Unii Europejskiej, 6.5.2020

Parlament Europejski, 13.5.2020

Podstawa prawna

Art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Decyzja Prezydium

30.4.2020

Data przyjęcia na sesji plenarnej

10.6.2020

Sesja plenarna nr

552

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

208/2/5

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji Europejskiej zmieniający rozporządzenia (UE) nr 575/2013 i (UE) 2019/876 w odniesieniu do dostosowań w odpowiedzi na pandemię COVID-19. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Skoro UE stoi w obliczu bezprecedensowego kryzysu, konieczna jest równie nadzwyczajna reakcja. Wniosek musi zostać przyjęty jak najszybciej, tak aby można było jak najskuteczniej wykorzystać uwolnione środki do przeciwdziałania skutkom, jakie niesie i będzie nieść z sobą pandemia COVID-19. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES popiera decyzję o przełożeniu terminu wdrażania ram Bazylea III+ podjętą przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego i zatwierdzoną przez Komisję Europejską. Niemniej równie istotne jest, by odroczenie terminu nie było po prostu potwierdzeniem obowiązujących przepisów. Dlatego też wskazana wydaje się propozycja dokonania przeglądu dyrektyw i rozporządzeń. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES sugeruje ponadto, że – przed ponownym rozpoczęciem procesu wdrażania – niezwykle istotne dla dostosowania europejskiego systemu regulacji byłoby uważne przeanalizowanie zmian, którym podlegać będą instytucje ekonomiczne i finansowe w tym trudnym okresie. Konieczne mogą okazać się nowe oceny skutków. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES jest również zaniepokojony faktem, że ze względu na wyzwania operacyjne stojące przed bankami (i władzami) być może nie uda się dotrzymać określonych prawem terminów obowiązujących na tym etapie. Dotyczy to rzecz jasna nowych ram odnoszących się do ryzyka stopy procentowej w portfelu bankowym (IRRBB), które powinny zostać wdrożone od czerwca 2021 r., podczas gdy odnośne rozporządzenia wykonawcze nie są jeszcze dostępne. Jest tak również w przypadku wskaźnika stabilnego finansowania netto (który powinien zostać zastosowany od czerwca 2021 r.). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Odnośnie do CRR II/CRD 5, do wytycznych EUNB w sprawie pochodzenia i monitorowania pożyczek oraz do wytycznych w sprawie nowej definicji niewykonania zobowiązań wskazane mogłoby być ponadto rozsądne odroczenie terminów lub – jak w wypadku wskaźnika stabilnego finansowania netto – zapewnienie trzyletniego okresu stopniowego wdrażania (podobnie do wskaźnika pokrycia wypływów netto) z zachowaniem pierwotnego zamiaru prawodawców, by pozostawić bankom jeden rok od czasu przyjęcia na wdrożenie nowych rozporządzeń. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Podobne rozważania dotyczą respektowania zobowiązań zapisanych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/877, a także w rozporządzeniu (UE) 2019/877 w odniesieniu do zdolności do pokrycia strat i dokapitalizowania instytucji kredytowych. Wziąwszy pod uwagę presję na działalność kredytową i apele samych organów nadzoru o wykorzystanie rezerw kapitałowych do zapobieżenia ograniczeniu akcji kredytowej, wskazane byłoby zmienienie i tym samym przełożenie przewidzianych we wspomnianej dyrektywie i we wspomnianym rozporządzeniu terminów osiągnięcia wiążących celów MREL. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES popiera propozycję Komisji w sprawie dostosowania przepisów przejściowych. Umożliwiają one instytucjom kredytowym zmniejszenie wpływu na fundusze własne tworzenia rezerw i korekt z tytułu ryzyka kredytowego (oczekiwanych strat kredytowych) zgodnie z Międzynarodowym Standardem Sprawozdawczości Finansowej (MSSF 9). Niemniej uważa, że propozycja ta stanowi zaledwie pierwszy krok na drodze do osiągnięcia celu, którym jest złagodzenie skutków recesji, lecz nie jest skuteczna i adekwatna z punktu widzenia zachowania równych warunków działania dla europejskich pośredników. Dlatego też jest zdania, że można ją uzupełnić o następujące środki:






  — | Poszerzenie nowego dynamicznego elementu zmierzonego w dniu 1 stycznia 2020 r. również o kredyt zagrożony począwszy od tej samej daty (lub od innej, późniejszej daty uznanej za odpowiednią, stosownie do dnia wybuchu pandemii). |
| --- | --- | --- |

1.8.

—

Poszerzenie nowego dynamicznego elementu zmierzonego w dniu 1 stycznia 2020 r. również o kredyt zagrożony począwszy od tej samej daty (lub od innej, późniejszej daty uznanej za odpowiednią, stosownie do dnia wybuchu pandemii).

| — | Niezastępowanie czynnika skali jednolitą wagą ryzyka wynoszącą 100 % stosowaną do finansowania klientów detalicznych. Takie działanie nie uwzględniałoby różnic w ryzyku związanym nieodłącznie z typowymi kategoriami kredytobiorców większości banków handlowych i, co ważniejsze, banków lokalnych. Dotyczy to konkretnie rodzin i MŚP. Ekspozycje związane z tą kategorią kredytobiorców są traktowane w ostrożnościowy i szczególny sposób ze względu na wymogi kapitałowe. Ponadto zastąpienie czynnika skali jednolitą wagą ryzyka wynoszącą 100 % nastręczyłoby poważnych, jeżeli nie całkowicie niemożliwych do pokonania, problemów bankom stosującym standardową metodę i procedurę protokolarną w celach sprawozdawczych. Alternatywą dla postanowienia proponowanego przez Komisję mogłaby być ocena – jako środek uproszczenia operacyjnego – działania na rzecz traktowania związanego z tym opodatkowania, o którym mowa w lit. a) tego samego ustępu 7 zamiast skreślenia lit. b). |
| --- | --- |

—

Niezastępowanie czynnika skali jednolitą wagą ryzyka wynoszącą 100 % stosowaną do finansowania klientów detalicznych. Takie działanie nie uwzględniałoby różnic w ryzyku związanym nieodłącznie z typowymi kategoriami kredytobiorców większości banków handlowych i, co ważniejsze, banków lokalnych. Dotyczy to konkretnie rodzin i MŚP. Ekspozycje związane z tą kategorią kredytobiorców są traktowane w ostrożnościowy i szczególny sposób ze względu na wymogi kapitałowe. Ponadto zastąpienie czynnika skali jednolitą wagą ryzyka wynoszącą 100 % nastręczyłoby poważnych, jeżeli nie całkowicie niemożliwych do pokonania, problemów bankom stosującym standardową metodę i procedurę protokolarną w celach sprawozdawczych. Alternatywą dla postanowienia proponowanego przez Komisję mogłaby być ocena – jako środek uproszczenia operacyjnego – działania na rzecz traktowania związanego z tym opodatkowania, o którym mowa w lit. a) tego samego ustępu 7 zamiast skreślenia lit. b).

| — | Objęcie okresem stopniowego wdrażania również elementu statycznego zmierzonego w dniu 1 stycznia 2018 r. wraz z wprowadzeniem nowej zasady rachunkowości MSSF 9, która wymaga od banków zwrócenia szczególnej uwagi na wpływ w czasie zastosowania po raz pierwszy, oddziałuje na metody oceny w przypadku sprzedaży również kredytów zagrożonych, stanowiących obecnie najważniejszy element całkowitej kwoty rezerwy na zastosowanie po raz pierwszy. |
| --- | --- |

—

Objęcie okresem stopniowego wdrażania również elementu statycznego zmierzonego w dniu 1 stycznia 2018 r. wraz z wprowadzeniem nowej zasady rachunkowości MSSF 9, która wymaga od banków zwrócenia szczególnej uwagi na wpływ w czasie zastosowania po raz pierwszy, oddziałuje na metody oceny w przypadku sprzedaży również kredytów zagrożonych, stanowiących obecnie najważniejszy element całkowitej kwoty rezerwy na zastosowanie po raz pierwszy.

| 1.9. | EKES uważa, że korzystne jest rozszerzenie traktowania obowiązującego obecnie w odniesieniu do ekspozycji na kredyty zagrożone (ekspozycji nieobsługiwanych) gwarantowanych lub zabezpieczonych przez oficjalne agencje kredytów eksportowych na ekspozycje nieobsługiwane spowodowane przez pandemię COVID-19, które pokrywają różne systemy gwarancji ustanowione przez państwa członkowskie. Niemniej należałoby dostosować również ramy czasowe, jeżeli celem tej zmiany jest uznanie, że gwarancje publiczne mają ten sam skutek łagodzący ryzyko co gwarancje agencji kredytów eksportowych. Natomiast jeżeli celem jest całkowite dostosowanie traktowania takich gwarancji, konieczna jest zmiana proponowanego przez Komisję siedmioletniego okresu stosowania takiego traktowania. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Zważywszy, że niezbędne są wszelkie wysiłki zmierzające do nakłonienia banków do lepszego wsparcia gospodarki realnej, EKES popiera propozycję przyspieszenia terminu niektórych z najbardziej poprawnych kalibracji absorpcji kapitału przewidzianych w CRR, lecz jeszcze nieobowiązujących, takich jak postanowienia dotyczące traktowania niektórych rodzajów pożyczek zabezpieczonych przez emerytury lub wynagrodzenie, współczynnik wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw oraz nowy współczynnik wsparcia finansowania infrastruktury. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Inwestycje infrastrukturalne nabiorą w najbliższym czasie dużego znaczenia, w związku z czym EKES uważa, że wskazane jest uproszczenie szczegółowych i uciążliwych kryteriów określonych w art. 501 lit. a) CRR dotyczących projektów, tak by ułatwić ich uznanie z punktu widzenia preferencyjnego traktowania ostrożnościowego przewidzianego w tym względzie (na przykład poprzez wyeliminowanie wymogów zawartych w lit. b), d), g), i) i l) ust. 1 oraz lit. a) ust. 2). |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | W szerszym kontekście przeglądu wieloletniego budżetu europejskiego zasadnicze znaczenie ma nowa strategia odbudowy (recovery strategy) przedstawiona przez Komisję Europejską 28 maja w planie #NextGenerationEu, która określa działania o wyjątkowym zakresie w odpowiedzi na kryzys wywołany przez pandemię. Taka strategia powinna uzupełniać plan inwestycyjny na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu (Green Deal Investment Plan) opublikowany w pierwszym kwartale 2020 r. w celu wsparcia przestawienia się na zrównoważoną gospodarkę europejską. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Co się tyczy współczynników wsparcia w CRR, EKES zgadza się z potrzebą wprowadzenia współczynnika wsparcia ekologicznego i społecznego, który umożliwiałby zmniejszenie absorpcji kapitału, odnośnie do środków finansowych przyznawanych przez banki przedsiębiorstwom gospodarki społecznej oraz przedsiębiorstwom rzeczywiście zaangażowanym w programy zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Jeżeli chodzi o ramy prawne dotyczące kredytów zagrożonych, warto zauważyć, że pandemia COVID-19 nieuchronnie wpłynie na wiele sposobów na rynek tych kredytów. Dlatego też zważywszy, że obecny kryzys nieuchronnie odbije się na rynku i spowolni procedury sprzedaży, EKES zwraca się o tymczasową zmianę rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/630 w odniesieniu do minimalnego pokrycia strat z tytułu ekspozycji nieobsługiwanych. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Niezmiernie istotne jest stworzenie prywatnych rynków kredytów zagrożonych wraz z jak największą liczbą uczestników i nabywców, tak by uniknąć przenoszenia dochodów z sektora bankowego do sektora funduszy (który nie podlega tym przepisom), a także – z gospodarki lokalnej, krajowej i europejskiej na podmioty mające siedzibę statutową i rezydencję podatkową w innych miejscach. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | EKES uważa, że niezbędne jest tymczasowe wprowadzenie tzw. „filtru ostrożnościowego” przewidzianego już w ramach Bazylea II w celu usunięcia niezrealizowanych zysków lub strat ujętych w budżecie. Jednym ze skutków pandemii jest znaczny wzrost zmienności papierów wartościowych, które tradycyjnie są mniej podatne na wahania. W tych warunkach rynkowych, w związku z dużym wsparciem długu publicznego przez banki oraz dążeniem do zwiększenia stabilności kapitału ustawowego należy zmniejszyć skutki zmienności dla papierów wartościowych innych niż te zawarte w portfelu handlowym. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Oprócz propozycji Komisji odnośnie do ryzyka rynkowego, zgodnie z wytycznymi EBC wydanymi 16 kwietnia niezbędna jest zmiana ram poziomu 1 w celu wyeliminowania obecnych powiązań między zmiennością a absorpcją kapitału bankowego (mnożnik wartości zagrożonej VaR). Jest to konieczne, gdyż z powodu pandemii COVID-19 rynek wykazuje się już wysokim poziomem zmienności, co znacznie zwiększa absorpcję kapitału instytucji. |
| --- | --- |

1.17.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | Ze względu na poważne konsekwencje, jakie przyniesie ze sobą pandemia COVID-19, konieczne jest przyjęcie pilnych środków wsparcia gospodarki europejskiej oraz ożywienia działalności gospodarczej w państwach członkowskich Unii. W związku z tym nie można dopuścić do tego, by recesja – bez odpowiednich działań na rzecz ochrony prawnej – doprowadziła do dalszego zmniejszenia już nadwyrężonej różnorodności sektora bankowego UE. EKES uważa w szczególności, że należy chronić i wzmacniać specjalną funkcję banków lokalnych – głównie banków cechujących się powszechnym udziałem takich jak banki spółdzielcze. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Dnia 28 kwietnia 2020 r. Komisja Europejska przedstawiła pakiet środków bankowych mający na celu ułatwienie bankom zadania promowania finansowania dla przedsiębiorstw i rodzin w celu złagodzenia znacznego wpływu pandemii COVID-19 na gospodarkę. W pakiecie potwierdzono niedawne oświadczenia międzynarodowych organów ds. standardów i europejskich organów tego sektora dotyczące elastyczności standardów rachunkowości i norm ostrożnościowych, a także propozycje zmiany norm bankowych w UE, które powinny zostać szybko przyjęte w celu zwiększenia zdolności systemu bankowego do udzielania pożyczek i absorpcji strat w kontekście pandemii COVID-19, przy zachowaniu spójności z regulacjami ostrożnościowymi. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje pierwsze środki ustalone przez europejskie organy sektorowe, czyli EUNB, ESMA, EBC i Jednolity Mechanizm Nadzorczy, oraz pierwsze wydane przez nie wytyczne. Decyzje i wytyczne mające zagwarantować większą elastyczność obecnych ram prawnych zmierzają w odpowiednim kierunku, pozwalając stawić czoła pierwszemu etapowi kryzysu. EKES zgadza się z komunikatem Komisji mającym zagwarantować jednolitą interpretację i jednolite wdrożenie środków przyjętych przez różne podmioty, które składają się na europejski system organów nadzoru. Jednolita wykładnia i wdrożenie zapewniają większą skuteczność samych środków. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | EKES uważa jednak, że proponowane środki nie są wystarczająco stanowcze wobec prognoz dotyczących recesji spowodowanej pandemią. Pandemia COVID-19 jest nadzwyczajną sytuacją, która ma poważne konsekwencje gospodarcze i społeczne. Wszystkie instytucje europejskie powinny reagować w celu zmniejszenia wpływu na gospodarkę realną, podejmując również śmiałe decyzje w sprawie zaprzestania płatności. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | W tym względzie EKES podkreśla, że szczególną uwagę zwrócono na zastosowanie środków restrukturyzacyjnych i instrumentów odroczenia, a także na ich wpływ na potencjalną reklasyfikację dłużników zgodnie z normami ostrożnościowymi i zasadami rachunkowości MSSF oraz na traktowanie gwarancji publicznych i kredytów zagrożonych. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | EKES akcentuje, że by stawić czoła kryzysowi, wszystkie europejskie instytucje finansowe zapewniają różne instrumenty wspierające gospodarkę realną. Banki zapewniają między innymi instrumenty odroczenia, działania restrukturyzacyjne, zaliczki gotówkowe na zasiłki dla bezrobotnych oraz inną nadzwyczajną pomoc dla spółek kapitałowych, spółek o średniej kapitalizacji, MŚP i rodzin. Pomoc finansowa oparta jest na przepisach krajowych lub dobrowolnych programach. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Niemniej ze względu na poważny i bezprecedensowy wpływ pandemii EKES podkreśla, że powyższe środki nie są wystarczające. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | W związku z powyższym EKES przyjmuje z zadowoleniem wniosek dotyczący dostosowań w odpowiedzi na pandemię COVID-19 wydany przez Komisję 28 kwietnia 2020 r. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | EKES zgadza się, że oprócz pełnego wykorzystania elastyczności dopuszczonej w obecnych ramach konieczne są pewne zmiany konkretnych aspektów CRR w celu maksymalnego zwiększenia zdolności instytucji kredytowych do wsparcia gospodarki i absorpcji strat wynikających z pandemii COVID-19, przy jednoczesnym zagwarantowaniu ich stałej odporności. Ponadto na szczeblu międzynarodowym Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego uzgodnił opóźnienie o rok wdrażania elementów końcowych ram Bazylea III, z których część została już uwzględniona w CRR, a także większą elastyczność wpływu MSSF 9 na kapitał. Zmiany powinny znaleźć odzwierciedlenie w istniejących przepisach. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Pandemia wywrze na wiele sposobów wpływ na różne aspekty rynku kredytów zagrożonych. Wystarczy przykład sądów, których działalność została zawieszona i/lub odroczona na wiele tygodni, w związku z czym procesy odzyskiwania kredytów zagrożonych są opóźnione. Spowolnieniu ulegną również procedury pozasądowego odzyskiwania kredytów. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | W konsekwencji dotyczyć to będzie również procesów zbywania kredytów zagrożonych, a zaniżanie ich cen będzie się odbywać przez co najmniej 2 lata. Może to stanowić kolejną korzyść dla nabywców pozabankowych specjalizujących się w kredytach zagrożonych, niepodlegających europejskim przepisom ostrożnościowym, co postawi banki UE w niekorzystnej sytuacji i spowoduje przenoszenie dochodów z sektora bankowego do podmiotów nieregulowanych właśnie w chwili, gdy potrzebujemy wsparcia banków dla ożywienia gospodarczego, a wypłata dywidend została odwołana. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | W tym kontekście, zważywszy, że obecny kryzys wpłynie nieuchronnie na rynek i spowolni procedury zbycia, EKES wnosi, by zgodnie z powyższym opisem wprowadzono tymczasową zmianę do rozporządzenia w sprawie ostrożnościowego mechanizmu ochronnego dla kredytów zagrożonych. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Artykuł 473a CRR zawiera postanowienia przejściowe umożliwiające podmiotom ponowne włączenie do kapitału początkowego części wpływu tworzenia rezerw wynikającego z wprowadzenia modelu pomiaru oczekiwanych strat kredytowych w rozumieniu MSSF 9. Wprowadzone postanowienia umożliwiają po pierwsze częściowe złagodzenie wpływu zastosowania nowego modelu pomiaru utraty wartości ekspozycji, a po drugie – zmniejszenie wpływu dodatkowego wzrostu umorzeń zgłoszonego w danym okresie. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Będzie to zbliżenie się do celu złagodzenia krytycznego wpływu recesji, lecz nie wystarczy do zagwarantowania równych warunków działania dla europejskich instytucji kredytowych. Ze względu na to, że jedną z głównych konsekwencji kryzysu będzie podwyższenie się poziomu zagrożenia kredytów, łagodzenie wpływu kryzysu w odniesieniu do jednego elementu ekspozycji niezagrożonych powinno zostać rozszerzone na kredyty zagrożone po pojawieniu się pandemii w Europie (w styczniu 2020 r). |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Jak już podkreślono, system społeczno-gospodarczy UE zostanie nadwyrężony przez wpływ, jaki w ciągu najbliższych miesięcy pandemia wywrze na gospodarkę realną. Należy przeprowadzić ogólną refleksję na temat europejskiej tkanki produkcyjnej. EKES uważa niemniej, że to ogromne wyzwanie może przekształcić się w szansę na zbudowanie takiego europejskiego modelu gospodarczego, który będzie bardziej zrównoważony z punktu widzenia środowiska i bardziej sprzyjać będzie włączeniu społecznemu. W tym scenariuszu, ze względu na swój zdecentralizowany charakter oraz rozproszenie na całym terytorium, banki lokalne posiadające jakąkolwiek osobowość prawną (oparte na kapitale, osobie lub spółdzielni) mogą oraz powinny odegrać zasadniczą rolę w rozpowszechnianiu zachęt, spełniając doskonale zadanie łańcucha dystrybucji wartości z instytucji centralnych na bardziej oddalone społeczności lokalne. Dlatego też należy uznać oraz wzmocnić znaczenie strategiczne banków w społecznościach lokalnych. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Pandemia pokazała, że z jednej strony tam, gdzie istnieje spójna tkanka społeczna oraz duża liczba organizacji gospodarki społecznej, solidarność również w formie przedsiębiorstw społecznych jest istotnym czynnikiem odporności, a z drugiej strony – obecność organizacji gospodarki społecznej będzie bardzo istotna dla ożywienia zrównoważonego systemu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu i zmniejszy ryzyko upadku całych sektorów gospodarki. W związku z tym EKES popiera konieczność wprowadzenia do CRR współczynnika wsparcia ekologicznego i społecznego, który umożliwiałby zmniejszenie absorpcji kapitału, odnośnie do środków finansowych przyznawanych przez banki przedsiębiorstwom gospodarki społecznej. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | Zresztą art. 501 lit. c) CRR II przewiduje, że do 2025 r. EUNB przeprowadzi gruntowną analizę tego, czy możliwe jest uzasadnienie wprowadzenia specjalnego traktowania ostrożnościowego dla ekspozycji dotyczących aktywów i działalności o takim charakterze. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | EKES uważa za wskazane wprowadzenie tego współczynnika wsparcia bez oczekiwania na 2025 r., co może się okazać zbyt opóźnione i katastrofalne. Byłby to środek wsparcia umożliwiający instytucjom kredytowym przyznawanie tym strategicznym sektorom borykającym się obecnie z trudnościami większych kredytów i środków. |
| --- | --- |

2.18.

| 2.19. | Podczas kryzysu zaobserwowano przykłady przedsiębiorstw społecznych, które są w stanie zagwarantować większą odporność społecznościom lokalnym, do których skierowane są ich własne usługi, w wielu przypadkach wręcz wspierając lub zastępując administrację publiczną tam, gdzie nie jest ona w stanie zaspokoić powszechnie potrzeb. EKES proponuje zatem znaczne skrócenie mandatu przyznanego EUNB przez prawodawców oraz przyspieszenie procedury tworzenia współczynnika wspierającego zrównoważony rozwój. Perspektywę mikroostrożnościową należy w tym wypadku odpowiednio poprawić i wyważyć za pomocą perspektywy systemowej, makroostrożnościowej i społecznej. |
| --- | --- |

2.19.

| 2.20. | EKES zgadza się ze stanowiskiem Komisji, że przyspieszenie terminu rozpoczęcia stosowania dwóch współczynników wsparcia na 1 lipca 2020 r. (preferencyjnego traktowania niektórych aktywów będących oprogramowaniem oraz preferencyjnego traktowania niektórych pożyczek zabezpieczonych emeryturami lub wynagrodzeniami) uwolniłoby fundusze własne instytucji, co pozwoliłoby im zwiększyć tak potrzebną akcję kredytową w czasie pandemii COVID-19 i jej konsekwencji. Pozytywny skutek uzyskano by również, przenosząc na 1 stycznia 2021 r. (1) rozpoczęcie stosowania współczynników wsparcia dla społecznej gospodarki realnej i zielonej gospodarki. |
| --- | --- |

2.20.

| 2.21. | Propozycje zmian przedstawione przez Komisję nie zmienią zasadniczo ostrożnościowych ram regulacyjnych i ułatwią zbiorowe wysiłki na rzecz złagodzenia wpływu pandemii, a zatem szybkiej odbudowy. W związku z tym należy zasygnalizować, że wskazane byłoby odroczenie obecnych krzywych rezerw związanych z kredytami zagrożonymi na okres 24 miesięcy w celu zapewnienia odpowiednich przepływów środków finansowych mogących ograniczyć wpływ pandemii. W przeciwnym razie banki stanęłyby w obliczu dwóch sprzecznych systemów zachęt wynikających z przepisów: z jednej strony, wszystkich tych środków uwalniających kapitał banków na nowe finansowanie lub zapobiegających nadmiernej presji na sam kapitał (jak na przykład przegląd przepisów przejściowych MSSF 9), a z drugiej strony, tych przepisów, których ostateczny wynik może wywołać ogromną presję na kapitał lub zniechęcić banki do przyznawania finansowania w gospodarce borykającej się z trudnościami w celu uniknięcia negatywnych skutków dla kapitału. Jeżeli ostrożnościowy mechanizm ochronny nie zostanie skorygowany, w okresie napięć gospodarczych i recesji może wywierać podobnie zniechęcający wpływ. Dostosowania powinny dotyczyć zarówno zabezpieczonych, jak i niezabezpieczonych kredytów zagrożonych. |
| --- | --- |

2.21.

Bruksela, dnia 10 czerwca 2020 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Zob. art. 501 lit. c) „Traktowanie ostrożnościowe ekspozycji związanych z celami ochrony środowiska lub celami społecznymi”.

1

---

| 18.9.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 311/76 |
| --- | --- | --- | --- |

18.9.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 311/76

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2011/16/UE w celu zaspokojenia pilnej potrzeby odroczenia niektórych terminów przekazywania i wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania ze względu na pandemię COVID-19”

(COM(2020) 197 final – 2020/0081 (CNS)),

„Wniosek dotyczący decyzji Rady zmieniającej dyrektywy (UE) 2017/2455 i (UE) 2019/1995 w odniesieniu do terminu transpozycji i daty rozpoczęcia stosowania ze względu na kryzys związany z COVID-19”

(COM(2020) 198 final – 2020/0082 (CNS)),

„Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2017/2454 w odniesieniu do dat rozpoczęcia stosowania ze względu na kryzys związany z COVID-19”

(COM(2020) 201 final – 2020/0084 (CNS))

(2020/C 311/11)

| Sprawozdawca generalny: | Petru Sorin DANDEA |
| --- | --- |

Sprawozdawca generalny:

Petru Sorin DANDEA

| Wniosek o konsultację | Rada, 13.5.2020 i 15.5.2020 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Artykuły 113 i 115 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Decyzja przewodniczącego EKES-u | 14.5.2020 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 10.6.2020 |
| Sesja plenarna nr | 552 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 218/2/6 |

Wniosek o konsultację

Rada, 13.5.2020 i 15.5.2020

Podstawa prawna

Artykuły 113 i 115 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Decyzja przewodniczącego EKES-u

14.5.2020

Data przyjęcia na sesji plenarnej

10.6.2020

Sesja plenarna nr

552

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

218/2/6

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Mając na uwadze kryzys związany z pandemią COVID-19 i poważne zakłócenia dotykające otoczenie biznesu w następstwie podjęcia nadzwyczajnych środków przez państwa członkowskie, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popiera zaproponowany przez Komisję Europejską pakiet środków, który ma na celu przedłużenie niektórych terminów odnośnie do stosowania dyrektywy w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania (dyrektywa DAC) oraz do przesunięcia pakietu dotyczącego systemu VAT w transgranicznym handlu elektronicznym. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Według szacunków Komisji odroczenie przewidzianych terminów zastosowania systemu VAT w transgranicznym handlu elektronicznym oznaczałoby dla państw członkowskich straty finansowe sięgające 3 mld EUR. Komisja pokazuje jednak, że system będzie mógł funkcjonować prawidłowo dopiero wtedy, gdy wszystkie państwa członkowskie będą gotowe. EKES zaleca, by państwa członkowskie przedsięwzięły wszelkie niezbędne środki, aby system mógł zacząć funkcjonować natychmiast po przezwyciężeniu trwającego kryzysu. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Dyrektywa w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania (dyrektywa DAC) i pakiet dotyczący systemu VAT mającego zastosowanie do transgranicznego handlu elektronicznego są częścią przepisów UE w zakresie zwalczania unikania opodatkowania i uchylania się od opodatkowania. EKES dostrzega wysiłki Komisji na rzecz zwalczania tych negatywnych zjawisk, zwraca jednak uwagę, że tylko lepsza współpraca między państwami członkowskimi umożliwi osiągnięcie rzeczywiście znaczących rezultatów. Zachęca państwa członkowskie, by starały się osiągnąć możliwie szeroki konsensus w jak najkrótszym czasie, tak aby środki te mogły zostać szybko zastosowane. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES uważa, że Komisja Europejska powinna również zapewnić wsparcie w zakresie szkolenia pracowników, którzy będą obsługiwać nowo wprowadzany system informatyczny konieczny do wdrożenia nowych zasad VAT odnośnie do transgranicznego handlu elektronicznego. |
| --- | --- |

1.4.

2.   Kontekst wniosku

| 2.1. | Po tym jak Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zakwalifikowała epidemię COVID-19 jako pandemię, szereg państw członkowskich poinformowało Komisję, że w związku z wyjątkowymi środkami wprowadzonymi na szczeblu krajowym nie będzie w stanie zastosować niektórych przepisów dyrektywy DAC ani transponować przepisów przewidzianych dla pakietu dotyczącego VAT w handlu elektronicznym. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Komisja przedstawiła kilka wniosków mających wesprzeć państwa członkowskie w tych trudnych warunkach. Mają one (1) na celu odroczenie niektórych terminów wdrożenia lub transpozycji przepisów dyrektywy w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania (dyrektywa DAC) oraz dyrektyw (UE) 2017/2455 i (UE) 2019/1995, a także rozporządzenia (UE) 2017/2454 w sprawie systemu VAT dotyczącego transgranicznego handlu elektronicznego. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Jeśli chodzi o dyrektywę DAC, Komisja proponuje odroczenie o trzy miesiące terminów określonych w dyrektywach DAC2 i DAC6. W szczególności wymiana informacji na podstawie obu tych dyrektyw – odnoszących się odpowiednio do rachunków finansowych, których beneficjenci mają rezydencję podatkową w innym państwie członkowskim, oraz do uzgodnień transgranicznych – będzie miała miejsce po dniu, do którego Komisja proponuje odroczenie. Komisja postuluje, aby w razie gdyby państwa członkowskie były zmuszone przedłużyć okres stosowania nadzwyczajnych środków, można było poprzez przyjęcie aktu delegowanego przedłużyć terminy określone w obecnym pakiecie. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Co się tyczy transpozycji pakietu dotyczącego VAT w odniesieniu do handlu elektronicznego, Komisja proponuje przełożenie terminu rozpoczęcia stosowania o sześć miesięcy. System VAT w odniesieniu do handlu elektronicznego wymaga zupełnie nowego systemu informatycznego w zakresie, w jakim dotyczy to mechanizmu kompleksowej obsługi w kontekście importu. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Inicjatywa Komisji jest spójna z innymi wprowadzonymi dotychczas środkami działania i stanowi odpowiedź na uzasadnione żądania niektórych państw członkowskich, a także podmiotów świadczących usługi pocztowe i usługi kurierskie, które w związku z kryzysem COVID-19 napotkały trudności z dostosowaniem swoich usług do nowego systemu VAT dotyczącego transgranicznego handlu elektronicznego. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Kryzys zdrowotny związany z COVID-19 wywołał poważne zakłócenia społeczne i gospodarcze. W wielu dziedzinach państwa członkowskie stanęły w obliczu bezprecedensowych wyzwań. Organy podatkowe poinformowały, że w tym złożonym kontekście nie będą w stanie stosować niektórych przepisów. W zaproponowanym przez Komisję pakiecie regulacyjnym przedłuża się niektóre terminy określone na podstawie dyrektywy DAC, a także termin transpozycji systemu VAT w odniesieniu do transgranicznego handlu elektronicznego. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa przedłużenie tych terminów za konieczne i popiera środki zaproponowane przez Komisję. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Zważywszy na szacowane przez Komisję straty dochodów, jakie poniosą państwa członkowskie wskutek odroczeń przewidzianych w systemie VAT w transgranicznym handlu elektronicznym, EKES zaleca, by państwa członkowskie przedsięwzięły wszelkie środki niezbędne do przezwyciężenia obecnego kryzysu i do jak najszybszego powrotu do normalności. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Biorąc pod uwagę niepewność co do tego, w jakim czasie ludzie i przedsiębiorstwa będą mogli wrócić do normalnego życia, EKES zgadza się, że Komisja powinna mieć możliwość przedłużenia określonych w pakiecie terminów w drodze aktów delegowanych. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Komisja zapewnia państwom członkowskim pomoc techniczną w celu wdrożenia systemu informatycznego nieodzownego do stosowania zasad VAT w odniesieniu do transgranicznego handlu elektronicznego. EKES jest zdania, że Komisja powinna również zapewnić pomoc w zakresie szkolenia personelu, który będzie obsługiwać nowy system. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Głównym celem dyrektywy DAC i przepisów regulujących system VAT w odniesieniu do transgranicznego handlu elektronicznego jest zwalczanie unikania opodatkowania i uchylania się od opodatkowania. EKES dostrzega wysiłki Komisji na rzecz zwalczania tych negatywnych zjawisk, zwraca jednak uwagę, że tylko lepsza współpraca między państwami członkowskimi umożliwi osiągnięcie rzeczywiście znaczących rezultatów. Zachęca państwa członkowskie, by starały się osiągnąć możliwie szeroki konsensus w jak najkrótszym czasie, tak aby środki te mogły zostać szybko zastosowane. |
| --- | --- |

3.5.

Bruksela, dnia 10 czerwca 2020 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2020) 197 final, wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2011/16/UE w celu zaspokojenia pilnej potrzeby odroczenia niektórych terminów przekazywania i wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania ze względu na pandemię COVID-19.

1

COM(2020) 198 final, wniosek dotyczący decyzji Rady zmieniającej dyrektywy (UE) 2017/2455 i (UE) 2019/1995 w odniesieniu do terminu transpozycji i daty rozpoczęcia stosowania ze względu na kryzys związany z COVID-19.

COM(2020) 201 final, wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2017/2454 w odniesieniu do dat rozpoczęcia stosowania ze względu na kryzys związany z COVID-19.

---

| 18.9.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 311/79 |
| --- | --- | --- | --- |

18.9.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 311/79

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1305/2013 w odniesieniu do szczególnych działań mających zapewnić nadzwyczajne tymczasowe wsparcie w ramach EFRROW w odpowiedzi na epidemię COVID-19”

(COM(2020) 186 final – 2020/0075 (COD))

(2020/C 311/12)

| Samodzielny sprawozdawca: | Arnold PUECH D’ALISSAC |
| --- | --- |

Samodzielny sprawozdawca:

Arnold PUECH D’ALISSAC

| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 12.5.2020
  Parlament Europejski, 13.5.2020 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 42 i art. 43 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 27.5.2020 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 10.6.2020 |
| Sesja plenarna nr | 552 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 208/1/4 |

Wniosek o konsultację

Rada Unii Europejskiej, 12.5.2020

Parlament Europejski, 13.5.2020

Podstawa prawna

Art. 42 i art. 43 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia przez sekcję

27.5.2020

Data przyjęcia na sesji plenarnej

10.6.2020

Sesja plenarna nr

552

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

208/1/4

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Pandemia COVID-19 ma znaczny negatywny wpływ na unijny sektor rolny i rolno-spożywczy. Z tego względu EKES z zadowoleniem przyjmuje nowy środek zaproponowany przez Komisję Europejską, uważa go za niezwykle potrzebny i zwraca się do instytucji europejskich o jego pilne przyjęcie. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Kryzys dowodzi geostrategicznego charakteru sektora rolno-spożywczego oraz konieczności utrzymania samowystarczalności żywnościowej w Unii Europejskiej. Z tego względu niezbędna jest pomoc na utrzymanie płynności finansowej gospodarstw rolnych oraz MŚP z sektora rolno-spożywczego w celu zapewnienia ich przetrwania w okresie kryzysu, zwłaszcza na obszarach o niekorzystnych warunkach lub obszarach odizolowanych, takich jak wyspy czy góry. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Jednak Komisja Europejska powinna, zdaniem Komitetu, ustanowić nadzwyczajny fundusz poza budżetem WPR i zapewnić mu finansowanie w ramach planu naprawy w celu wdrożenia tego środka bez uszczuplenia zasobów EFRROW, ponieważ niektóre kraje UE wyczerpały już swoje środki finansowe w ramach EFRROW lub zobowiązały się już do ich wykorzystania. Zdaniem Komitetu w przeciwnym razie w omawianym wniosku należy uwzględnić pewną elastyczność w ramach EFRROW. Zwraca się zatem do Komisji, Rady i Parlamentu Europejskiego o uwzględnienie ogólnych uwag przedstawionych w niniejszej opinii. |
| --- | --- |

1.3.

2.   Streszczenie wniosku Komisji

| 2.1. | Komisja Europejska proponuje zmianę rozporządzenia w sprawie EFRROW, aby umożliwić instytucjom zarządzającym przeznaczenie do 1 % budżetu przewidzianego na lata 2014–2020 na nowy środek, zwany „art. 39b”, dotyczący „nadzwyczajnego tymczasowego wsparcia dla szczególnie dotkniętych pandemią COVID-19 rolników i MŚP prowadzących działalność w zakresie przetwórstwa, wprowadzania do obrotu lub rozwoju produktów rolnych”. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Proponowany środek polega na zryczałtowanej pomocy w wysokości do 5 000 EUR na gospodarstwo i 50 000 EUR na MŚP, która jest przyznawana zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami i musi zostać wypłacona do 31 grudnia 2020 r. |
| --- | --- |

2.2.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący rozporządzenia i szybką reakcję Komisji Europejskiej w celu odciążenia przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej w wyniku pandemii COVID-19. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Komitet popiera zaproponowane środki i uważa, że instytucje europejskie powinny je jak najszybciej przyjąć. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES uważa jednak, że niektóre aspekty można udoskonalić: |
| --- | --- |

3.3.

| 3.3.1. | Należy zaproponować specjalny dodatkowy fundusz na sfinansowanie tego działania. Fundusz ten powinien być zasilany środkami pochodzącymi z przyszłego planu naprawy gospodarczej, aby uniknąć jakichkolwiek ograniczeń dotyczących środków EFRROW. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | W ostatnim roku obowiązywania wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020 środki dostępne w ramach EFRROW znacznie się różnią w poszczególnych państwach członkowskich. Proponowany pułap 1 % puli środków jest konieczny i zapewnia europejską harmonizację, za którą Komitet zawsze się opowiadał. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Jednakże w celu umożliwienia państwom członkowskim osiągnięcia tego pułapu, powinien on być przedmiotem odstępstwa od ograniczeń budżetowych określonych w rozporządzeniu (UE) nr 1305/2013. Państwa członkowskie muszą mieć możliwość wykorzystania dostępnych środków i uzyskania w tym celu odstępstwa od art. 59 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 niezależnie od pochodzenia środków, unikając jednocześnie – dzięki precyzyjnym kryteriom – nadmiernej kompensacji. |
| --- | --- |

3.3.3.

Bruksela, dnia 11 czerwca 2020 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 18.9.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 311/81 |
| --- | --- | --- | --- |

18.9.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 311/81

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Rady w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania (tekst jednolity)”

[COM(2020) 49 final – 2020/0022 (CNS)]

(2020/C 311/13)

| Wniosek o konsultację | Rada, 25.2.2020 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Artykuły 113 i 115 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 10.6.2020 |
| Sesja plenarna nr | 552 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 221/1/3 |

Wniosek o konsultację

Rada, 25.2.2020

Podstawa prawna

Artykuły 113 i 115 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia na sesji plenarnej

10.6.2020

Sesja plenarna nr

552

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

221/1/3

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i że ponadto była ona już przedmiotem przyjętej w dniu 15 maja 2019 r. opinii EKES-u w sprawie: „Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 904/2010 w odniesieniu do środków zwiększających współpracę administracyjną w celu zwalczania oszustw związanych z VAT” (1), przyjętej w dniu 18 stycznia 2018 r. opinii w sprawie: „Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2011/16/UE w zakresie obowiązkowej automatycznej wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania w odniesieniu do raportowanych uzgodnień transgranicznych” (2), przyjętej w dniu 28 kwietnia 2016 r. opinii w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2011/16/UE w zakresie obowiązkowej automatycznej wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania oraz wniosku w sprawie dyrektywy Rady ustanawiającej przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego (3), przyjętej w dniu 10 grudnia 2014 r. opinii w sprawie: „Ukończenie tworzenia unii gospodarczej i walutowej: rola polityki podatkowej” (4) oraz przyjętej w dniu 16 października 2013 r. opinii w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2011/16/UE w zakresie obowiązkowej automatycznej wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania (5), na 552. sesji plenarnej w dniach 10–11 czerwca 2020 r. (posiedzenie z 10 czerwca) Komitet stosunkiem głosów 221 do 1 – 3 osoby wstrzymały się od głosu – postanowił wydać pozytywną opinię w sprawie wniosku i odwołać się do stanowiska, które zajął w ww. dokumentach.

Bruksela, dnia 10 czerwca 2020 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 240 z 16.7.2019, s. 29.

1

(2)  Dz.U. C 197 z 8.6.2018, s. 29.

2

(3)  Dz.U. C 264 z 20.7.2016, s. 93.

3

(4)  Dz.U. C 230 z 14.7.2015, s. 24.

4

(5)  Dz.U. C 67 z 6.3.2014, s. 68.

5

---

| 18.9.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 311/82 |
| --- | --- | --- | --- |

18.9.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 311/82

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 223/2014 w odniesieniu do wprowadzenia szczególnych środków reagowania na kryzys związany z COVID-19”

(COM(2020) 223 – 2020/0105 (COD))

(2020/C 311/14)

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 17.6.2020
  Rada, 08/06/2020 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 175 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 10.6.2020 |
| Sesja plenarna nr | 552 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 225/2/3 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 17.6.2020

Rada, 08/06/2020

Podstawa prawna

Art. 175 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia na sesji plenarnej

10.6.2020

Sesja plenarna nr

552

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

225/2/3

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i że EKES już się wypowiedział na jej temat w swoim stanowisku SOC/651 „Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym (FEAD)/Kryzys związany z COVID-19” (EESC-2020-01741-00-01-PAC-TRA-PL), przesłanym do Rady i Parlamentu Europejskiego dnia 15 kwietnia 2020 r., na 552. sesji plenarnej w dniach 10 i 11 czerwca 2020 r. Komitet stosunkiem głosów 225 do 2 (3 osoby wstrzymały się od głosu) – postanowił wydać pozytywną opinię w sprawie proponowanego tekstu i odwołać się do stanowiska, które zajął w ww. dokumencie.

Bruksela, dnia 10 czerwca 2020 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 18.9.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 311/83 |
| --- | --- | --- | --- |

18.9.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 311/83

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do zasobów przeznaczonych na szczególną alokację na Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych”

(COM(2020) 206 final – 2020/0086 (COD))

(2020/C 311/15)

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 27.5.2020
  Rada, 2.6.2020 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 177 akapit 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 10.6.2020 |
| Sesja plenarna nr | 552 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 219/0/2 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 27.5.2020

Rada, 2.6.2020

Podstawa prawna

Art. 177 akapit 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia na sesji plenarnej

10.6.2020

Sesja plenarna nr

552

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

219/0/2

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca, na 552. sesji plenarnej w dniach 10 i 11 czerwca 2020 r. (posiedzenie z 10 czerwca) Komitet 219 głosami – 2 osoby wstrzymały się od głosu – postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, dnia 10 czerwca 2020 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---