# Επίσημη Εφημερίδα C 364/28 Ο

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 63ό έτος28 Οκτωβρίου 2020 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

63ό έτος28 Οκτωβρίου 2020

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 553η υβριδική σύνοδος ολομέλειας, 15 και 16 Ιουλίου 2020 |
| 2020/C 364/01 | Ψήφισμα με θέμα Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2021 με βάση το έργο της ειδικής ομάδας Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2021 | 1 |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 553η υβριδική σύνοδος ολομέλειας, 15 και 16 Ιουλίου 2020 |
| 2020/C 364/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προώθηση μιας πιο βιώσιμης Τραπεζικής Ένωσης χωρίς αποκλεισμούς, με τη βελτίωση της συμβολής των κοινοτικών τραπεζών στην τοπική ανάπτυξη και τη δημιουργία ενός κοινωνικά υπεύθυνου διεθνούς και ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 14 |
| 2020/C 364/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Φορολογικοί μηχανισμοί για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 21 |
| 2020/C 364/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ενίσχυση της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης σε ολόκληρη την ΕΕ (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 29 |
| 2020/C 364/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της καινοτομίας, της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας με την προώθηση της παγκόσμιας ρυθμιστικής συνεργασίας, με την υποστήριξη ενός ανανεωμένου πολυμερούς εμπορικού συστήματος και με τη μείωση των επιδοτήσεων που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό της αγοράς (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 37 |
| 2020/C 364/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η βιομηχανική διάσταση της Ένωσης Ασφάλειας (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 43 |
| 2020/C 364/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η θέσπιση μέτρων διασφάλισης για τα γεωργικά προϊόντα στις εμπορικές συμφωνίες (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 49 |
| 2020/C 364/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Μια επιτακτική ανάγκη για την περίοδο μετά την κρίση COVID-19: ο σχεδιασμός νέου μοντέλου πολυμερών σχέσεων (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 53 |
| 2020/C 364/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η φορολόγηση στη συνεργατική οικονομία — υποχρεώσεις αναφοράς (πρόσθετη γνωμοδότηση) | 62 |
| 2020/C 364/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το κλίμα (Διερευνητική γνωμοδότηση) | 67 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

553η υβριδική σύνοδος ολομέλειας, 15 και 16 Ιουλίου 2020

2020/C 364/01

Ψήφισμα με θέμα Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2021 με βάση το έργο της ειδικής ομάδας Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2021

1

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

553η υβριδική σύνοδος ολομέλειας, 15 και 16 Ιουλίου 2020

2020/C 364/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προώθηση μιας πιο βιώσιμης Τραπεζικής Ένωσης χωρίς αποκλεισμούς, με τη βελτίωση της συμβολής των κοινοτικών τραπεζών στην τοπική ανάπτυξη και τη δημιουργία ενός κοινωνικά υπεύθυνου διεθνούς και ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

14

2020/C 364/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Φορολογικοί μηχανισμοί για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

21

2020/C 364/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ενίσχυση της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης σε ολόκληρη την ΕΕ (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

29

2020/C 364/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της καινοτομίας, της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας με την προώθηση της παγκόσμιας ρυθμιστικής συνεργασίας, με την υποστήριξη ενός ανανεωμένου πολυμερούς εμπορικού συστήματος και με τη μείωση των επιδοτήσεων που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό της αγοράς (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

37

2020/C 364/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η βιομηχανική διάσταση της Ένωσης Ασφάλειας (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

43

2020/C 364/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η θέσπιση μέτρων διασφάλισης για τα γεωργικά προϊόντα στις εμπορικές συμφωνίες (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

49

2020/C 364/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Μια επιτακτική ανάγκη για την περίοδο μετά την κρίση COVID-19: ο σχεδιασμός νέου μοντέλου πολυμερών σχέσεων (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

53

2020/C 364/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η φορολόγηση στη συνεργατική οικονομία — υποχρεώσεις αναφοράς (πρόσθετη γνωμοδότηση)

62

2020/C 364/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το κλίμα (Διερευνητική γνωμοδότηση)

67

---

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 553η υβριδική σύνοδος ολομέλειας, 15 και 16 Ιουλίου 2020 |
| 2020/C 364/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Στρατηγική για την ισότητα των φύλων [COM(2020)152 final] | 77 |
| 2020/C 364/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Λευκή Βίβλος για την τεχνητή νοημοσύνη — Η ευρωπαϊκή προσέγγιση της αριστείας και της εμπιστοσύνης[COM(2020) 65 final] | 87 |
| 2020/C 364/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ένα νέο σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία — Για μια πιο καθαρή και πιο ανταγωνιστική Ευρώπη[COM(2020) 98 final] | 94 |
| 2020/C 364/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Διαμόρφωση του ψηφιακού μέλλοντος της Ευρώπης[COM(2020) 67 final] | 101 |
| 2020/C 364/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Μια νέα βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη[COM(2020) 102 final] | 108 |
| 2020/C 364/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα α) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Μακροπρόθεσμο σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της εφαρμογής και της επιβολής των κανόνων της ενιαίας αγοράς[COM(2020) 94 final], β) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Εντοπισμός και αντιμετώπιση των φραγμών στην ενιαία αγορά[COM(2020) 93 final] | 116 |
| 2020/C 364/17 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η ώρα της Ευρώπης: ανασύνταξη και προετοιμασία για την επόμενη γενιά[COM(2020) 456 final]Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ τροφοδοτεί το σχέδιο ανάκαμψης για την Ευρώπη[COM(2020) 442 final]Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη θέσπιση Μέσου Ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη στήριξη της ανάκαμψης μετά την πανδημία COVID-19[COM(2020) 441 final/2 — 2020/0111 (NLE)]Τροποποιημένη πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2021-2027[COM(2020) 443 final/2, διαδικασία 2018/0166 (APP)]Τροποποιημένη πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για το σύστημα των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης[(COM(2020) 445 final — 2018/0135 (CNS)]Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2014-2020[COM(2020) 446 final — 2020/0109 (APP)] καιΠρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος-πλαισίου έρευνας και καινοτομίας Ορίζων Ευρώπη και των κανόνων συμμετοχής και διάδοσής του, Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του ειδικού προγράμματος υλοποίησης του προγράμματος Ορίζων Ευρώπη — Πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και καινοτομίας, Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση Μηχανισμού Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας, Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κανόνων για τη στήριξη των στρατηγικών σχεδίων που πρέπει να καταρτίζονται από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (στρατηγικά σχέδια της ΚΓΠ) και να χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ), και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1305/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου[COM(2020) 459 final — 2018/0224 (COD)] | 124 |
| 2020/C 364/18 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας[COM (2020) 408 final — 2020/0104 (COD)] καιΠρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μέσου τεχνικής υποστήριξης[COM (2020) 409 final — 2020/0103 (COD)] | 132 |
| 2020/C 364/19 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος InvestEU[COM(2020) 403 final — 2020/0108 (COD)] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (EE) 2015/1017 όσον αφορά τη δημιουργία Μέσου Στήριξης της Φερεγγυότητας[COM(2020) 404 final — 2020/0106 (COD)] | 139 |
| 2020/C 364/20 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πλαισίου με στόχο την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 (ευρωπαϊκός νόμος για το κλίμα)[COM(2020) 80 final — 2020/0036 (COD)] | 143 |
| 2020/C 364/21 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων (2021)[COM(2020) 78 final] | 149 |
| 2020/C 364/22 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση μέτρων για μια βιώσιμη σιδηροδρομική αγορά στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19[COM(2020) 260 final — 2020/0127 (COD)] | 158 |
| 2020/C 364/23 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Εφαρμογή των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών 1 Ιανουαρίου 2018 — 31 Δεκεμβρίου 2018[COM(2019) 455 final] | 160 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

553η υβριδική σύνοδος ολομέλειας, 15 και 16 Ιουλίου 2020

2020/C 364/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Στρατηγική για την ισότητα των φύλων [COM(2020)152 final]

77

2020/C 364/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Λευκή Βίβλος για την τεχνητή νοημοσύνη — Η ευρωπαϊκή προσέγγιση της αριστείας και της εμπιστοσύνης[COM(2020) 65 final]

[COM(2020) 65 final]

87

2020/C 364/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ένα νέο σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία — Για μια πιο καθαρή και πιο ανταγωνιστική Ευρώπη[COM(2020) 98 final]

[COM(2020) 98 final]

94

2020/C 364/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Διαμόρφωση του ψηφιακού μέλλοντος της Ευρώπης[COM(2020) 67 final]

[COM(2020) 67 final]

101

2020/C 364/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Μια νέα βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη[COM(2020) 102 final]

[COM(2020) 102 final]

108

2020/C 364/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα α) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Μακροπρόθεσμο σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της εφαρμογής και της επιβολής των κανόνων της ενιαίας αγοράς[COM(2020) 94 final], β) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Εντοπισμός και αντιμετώπιση των φραγμών στην ενιαία αγορά[COM(2020) 93 final]

[COM(2020) 94 final]

[COM(2020) 93 final]

116

2020/C 364/17

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η ώρα της Ευρώπης: ανασύνταξη και προετοιμασία για την επόμενη γενιά[COM(2020) 456 final]Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ τροφοδοτεί το σχέδιο ανάκαμψης για την Ευρώπη[COM(2020) 442 final]Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη θέσπιση Μέσου Ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη στήριξη της ανάκαμψης μετά την πανδημία COVID-19[COM(2020) 441 final/2 — 2020/0111 (NLE)]Τροποποιημένη πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2021-2027[COM(2020) 443 final/2, διαδικασία 2018/0166 (APP)]Τροποποιημένη πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για το σύστημα των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης[(COM(2020) 445 final — 2018/0135 (CNS)]Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2014-2020[COM(2020) 446 final — 2020/0109 (APP)] καιΠρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος-πλαισίου έρευνας και καινοτομίας Ορίζων Ευρώπη και των κανόνων συμμετοχής και διάδοσής του, Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του ειδικού προγράμματος υλοποίησης του προγράμματος Ορίζων Ευρώπη — Πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και καινοτομίας, Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση Μηχανισμού Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας, Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κανόνων για τη στήριξη των στρατηγικών σχεδίων που πρέπει να καταρτίζονται από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (στρατηγικά σχέδια της ΚΓΠ) και να χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ), και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1305/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου[COM(2020) 459 final — 2018/0224 (COD)]

[COM(2020) 456 final]

[COM(2020) 442 final]

[COM(2020) 441 final/2 — 2020/0111 (NLE)]

[COM(2020) 443 final/2, διαδικασία 2018/0166 (APP)]

[(COM(2020) 445 final — 2018/0135 (CNS)]

[COM(2020) 446 final — 2020/0109 (APP)] και

[COM(2020) 459 final — 2018/0224 (COD)]

124

2020/C 364/18

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας[COM (2020) 408 final — 2020/0104 (COD)] καιΠρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μέσου τεχνικής υποστήριξης[COM (2020) 409 final — 2020/0103 (COD)]

[COM (2020) 408 final — 2020/0104 (COD)] και

[COM (2020) 409 final — 2020/0103 (COD)]

132

2020/C 364/19

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος InvestEU[COM(2020) 403 final — 2020/0108 (COD)] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (EE) 2015/1017 όσον αφορά τη δημιουργία Μέσου Στήριξης της Φερεγγυότητας[COM(2020) 404 final — 2020/0106 (COD)]

[COM(2020) 403 final — 2020/0108 (COD)]

[COM(2020) 404 final — 2020/0106 (COD)]

139

2020/C 364/20

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πλαισίου με στόχο την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 (ευρωπαϊκός νόμος για το κλίμα)[COM(2020) 80 final — 2020/0036 (COD)]

[COM(2020) 80 final — 2020/0036 (COD)]

143

2020/C 364/21

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων (2021)[COM(2020) 78 final]

[COM(2020) 78 final]

149

2020/C 364/22

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση μέτρων για μια βιώσιμη σιδηροδρομική αγορά στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19[COM(2020) 260 final — 2020/0127 (COD)]

[COM(2020) 260 final — 2020/0127 (COD)]

158

2020/C 364/23

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Εφαρμογή των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών 1 Ιανουαρίου 2018 — 31 Δεκεμβρίου 2018[COM(2019) 455 final]

[COM(2019) 455 final]

160

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

553η υβριδική σύνοδος ολομέλειας, 15 και 16 Ιουλίου 2020

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/1 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/1

---

Ψήφισμα με θέμα «Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2021 με βάση το έργο της ειδικής ομάδας “Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2021”»

(2020/C 364/01)

| Εισηγητές: | ο κ. Petr ZAHRADNIK

  ο κ. Stefano PALMIERI

  ο κ. Jan DIRX |
| --- | --- |

Εισηγητές:

ο κ. Petr ZAHRADNIK

ο κ. Stefano PALMIERI

ο κ. Jan DIRX

Κατά τη σύνοδο ολομέλειάς της που πραγματοποιήθηκε στις 15 και 16 Ιουλίου 2020 (συνεδρίαση της 16ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε το ακόλουθο ψήφισμα με 140 ψήφους υπέρ, 15 ψήφους κατά και 17 αποχές.

1.   Εισαγωγή

| 1.1. | Όπως επισήμανε η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) στο ψήφισμά της με τίτλο «Προτάσεις της ΕΟΚΕ για την ανασυγκρότηση και την ανάκαμψη μετά την κρίση της νόσου COVID-19» (1), η ΕΟΚΕ επικροτεί και στηρίζει πλήρως τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το μέσο ανάκαμψης «ΕΕ — Επόμενη Γενιά» και τον συνολικό ενωσιακό προϋπολογισμό για την περίοδο 2021-2027. Η ΕΟΚΕ ελπίζει και αναμένει ότι οι κατευθύνσεις που καθόρισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε αυτά τα σχέδια, λόγω της ανάγκης για ανάκαμψη και ανοικοδόμηση μετά την κρίση λόγω του κορονοϊού, θα επεκταθούν πλήρως και συγκεκριμένα στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2021. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Για την ΕΟΚΕ, το πρόγραμμα εργασίας θα πρέπει να επικεντρώνεται στην αναδιάρθρωση και τη βελτίωση της οικονομίας και της κοινωνίας μας, ώστε να βασίζεται στις ακόλουθες αρχές: προστασία των ανθρωπίνων και των κοινωνικών δικαιωμάτων, των δημοκρατικών αξιών και του κράτους δικαίου· πλήρης αξιοποίηση του δυναμικού της ενιαίας αγοράς· επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ)· ανάπτυξη της κυκλικής οικονομίας· και επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας στην ΕΕ το αργότερο έως το 2050 και διασφάλιση της χρηστής διακυβέρνησης και της δημοκρατικής λογοδοσίας. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι έξι πρωταρχικές φιλοδοξίες που επέλεξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (μια Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, μια Ευρώπη έτοιμη για την ψηφιακή εποχή, μια οικονομία στην υπηρεσία των ανθρώπων, μια ισχυρότερη Ευρώπη στον κόσμο, προώθηση του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής και μια νέα ώθηση για την ευρωπαϊκή δημοκρατία) παρέχουν ένα ισχυρό πλαίσιο για την εκπόνηση του προγράμματος εργασίας για το 2021. Ίσως πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις επενδύσεις και στην ανάγκη να επιταχυνθούν, χάρη και στα μέτρα που λαμβάνονται επί του παρόντος. Ορισμένες λεπτομέρειες για το μελλοντικό πρόγραμμα εργασίας περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το σχέδιο ανάκαμψης της Ευρώπης (2) και νέες προτάσεις θα περιέχονται στην ομιλία της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. von der Leyen για την κατάσταση της Ένωσης τον Σεπτέμβριο και στην επιστολή προθέσεών της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για το προσαρμοσμένο πρόγραμμα εργασίας για το 2020 ως ανταπόκριση στην κρίση της COVID-19 και επισημαίνει ότι θα μπορούσε να δείξει τον δρόμο προς την ανάπτυξη στο εγγύς μέλλον. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσάρμοσε το πρόγραμμα εργασίας της για το 2020 ως μέρος της ανάκαμψης της Ευρώπης, προκειμένου να ανταποκριθεί στην πανδημία κορονοϊού. Επανεστίασε το έργο της και έδωσε προτεραιότητα στις ενέργειες που απαιτούνται για να προωθηθεί η ανάκαμψη και η ανθεκτικότητα της Ευρώπης, ενώ εξακολουθεί να δεσμεύεται να υλοποιήσει τις εμβληματικές πρωτοβουλίες της, την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και την ψηφιακή στρατηγική, καθώς είναι καθοριστικής σημασίας για την ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας και την οικοδόμηση μιας πιο ανθεκτικής, βιώσιμης, δίκαιης και ευημερούσας Ευρώπης. Λαμβάνει υπό σημείωση ότι εννέα πρωτοβουλίες έχουν αναβληθεί έως το 2021. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ειδικά τώρα που βιώνουμε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των χωρών σε αυτές τις περιόδους κρίσης, η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η προσεχής διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης θα οδηγήσει στην ενίσχυση και την εμβάθυνση της θεσμικής δομής της ΕΕ, καθώς και στην πραγματική ανανέωση του εγχειρήματος της ΕΕ προκειμένου να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών. Ως εκ τούτου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να βασιστεί στην πλήρη υποστήριξη της ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η διαδικασία ανάκαμψης και ανασυγκρότησης της οικονομίας και της κοινωνίας θα είναι δυνατή μόνο με την ενεργό συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Στα επόμενα κεφάλαια και παραγράφους, η ΕΟΚΕ διατυπώνει τις συγκεκριμένες προτάσεις της για το πρόγραμμα εργασίας του 2021 σύμφωνα με τις έξι πρωταρχικές φιλοδοξίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Μια Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία

2.1.   Η Πράσινη Συμφωνία

| 2.1.1. | Η Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ μπορεί επίσης να θεωρηθεί ένα αποτελεσματικό εργαλείο για τη βιώσιμη επανεκκίνηση της οικονομίας μέσω τεράστιων επενδύσεων που υποστηρίζουν τις απαραίτητες διαρθρωτικές αλλαγές που αντιμετωπίζει η Ευρώπη. Από αυτή την άποψη, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ευκαιρία για τη στήριξη της πιο μακροπρόθεσμης οικονομικής ανάκαμψης. Απαιτείται νέα συναίνεση στην Ευρώπη ώστε να συγκεντρωθούν επαρκείς δημόσιοι και ιδιωτικοί χρηματοδοτικοί πόροι για αυτόν τον σκοπό και να υιοθετηθεί μια νέα διακυβέρνηση για την επιτυχή εφαρμογή της στην πράξη. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ένθερμα τη μετάβαση στην κυκλική οικονομία. Η ΕΟΚΕ υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής των φιλόδοξων πολιτικών στον τομέα μέχρι σήμερα μέσω της δέσμευσής της στην ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία. Τα μακροχρόνια αιτήματά της προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε σχέση με την αποδοτικότητα των πόρων περιλαμβάνουν έκκληση για την επανεξέταση της νομοθεσίας για τον οικολογικό σχεδιασμό και της σχετικής νομοθεσίας για την πολιτική προϊόντων, για τη συμπερίληψη υποχρεωτικών απαιτήσεων αποδοτικότητας πόρων στον σχεδιασμό προϊόντων και για νέες διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων, προκειμένου να ενθαρρυνθούν τα κυκλικά προϊόντα και τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα με συνεκτίμηση των οικονομικών συνθηκών μετά την COVID-19 και την πραγματική σκοπιμότητα να επέλθει αλλαγή. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση ότι η επανεξέταση της οδηγίας για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών, με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας και του πεδίου εφαρμογής των μη χρηματοοικονομικών γνωστοποιήσεων, συμπεριλαμβανομένων περιβαλλοντικών πτυχών όπως η βιοποικιλότητα, αναβλήθηκε έως το 2021. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι φορολογικές πολιτικές εν γένει θα πρέπει να μεταρρυθμιστούν σύμφωνα με τις κλιματικές φιλοδοξίες και ότι τα φορολογικά συστήματα και οι τιμές θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν το περιβαλλοντικό κόστος, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας βιοποικιλότητας. Αυτό θα πρέπει να ενθαρρύνει αλλαγές στα εθνικά φορολογικά συστήματα, ώστε να μετατοπίσουν τη φορολογική επιβάρυνση από την εργασία στη ρύπανση, τους υποτιμολογημένους πόρους και άλλους περιβαλλοντικούς εξωτερικούς παράγοντες. Πρέπει να εφαρμόζονται οι αρχές «ο χρήστης πληρώνει» και «ο ρυπαίνων πληρώνει» για την πρόληψη και τη διόρθωση της περιβαλλοντικής υποβάθμισης. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η βιοποικιλότητα θα ενσωματωθεί σε όλους τους τομείς πολιτικής όπως εκφράζονται στην ανακοίνωση σχετικά με τη στρατηγική για τη βιοποικιλότητα για το 2030 (3). Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δημιουργήσει ένα νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο διαχείρισης της βιοποικιλότητας. Αυτό το πλαίσιο θα βοηθήσει στη χαρτογράφηση των υποχρεώσεων και δεσμεύσεων και θα καθορίσει έναν χάρτη πορείας που θα κατευθύνει την υλοποίησή του. Τούτο μπορεί να αποφέρει οφέλη τόσο στην ΚΓΠ όσο και στο ευρωπαϊκό σύστημα τροφίμων και, ως εκ τούτου, μπορεί να συνεχίσει να ενδυναμώνει τη βιωσιμότητά τους. Στο πλαίσιο της εν λόγω υλοποίησης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δημιουργήσει έναν μηχανισμό παρακολούθησης και επανεξέτασης με ένα σαφές σύνολο συμφωνημένων δεικτών, οι οποίοι θα καταστήσουν δυνατή την τακτική αξιολόγηση της προόδου και θα καθορίσουν διορθωτικά μέτρα, εάν είναι απαραίτητο. Αυτός ο μηχανισμός πρέπει να τροφοδοτήσει την επισκόπηση της εφαρμογής της περιβαλλοντικής πολιτικής και να συμβάλει στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. |
| --- | --- |

2.1.4.

| 2.1.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα, ο οποίος θέτει έναν νομικά δεσμευτικό κοινό στόχο σε επίπεδο ΕΕ για μηδενικές καθαρές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έως το 2050 και καθορίζει ένα πλαίσιο για την επίτευξη αυτού του στόχου. Η ΕΟΚΕ θεωρεί, συνεπώς, την πρόταση για έναν ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα ως ένα από τα μέσα που συμβάλλουν στην επιθυμητή και αναγκαία ανοικοδόμηση της ευρωπαϊκής οικονομίας (4). Έως τον Σεπτέμβριο 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί να ζητήσει την επανεξέταση του στόχου της Ένωσης για το κλίμα έως το 2030 υπό το πρίσμα του στόχου κλιματικής ουδετερότητας και να διερευνήσει επιλογές για έναν νέο στόχο μείωσης των εκπομπών από 50-55 % έως το 2030 σε σύγκριση με το 1990, καθώς και να υποβάλει τις αντίστοιχες νομοθετικές προτάσεις έως τα μέσα του 2021. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιλέξει μια ελάχιστη μείωση κατά 55 % έως το 2030, με τις αντίστοιχες νομοθετικές προτάσεις, προκειμένου να ανταποκριθεί από την πλευρά της στη μαζική παγκόσμια ανάγκη για μείωση των εκπομπών (5). |
| --- | --- |

2.1.5.

| 2.1.6. | Η συμμετοχή όλων των πολιτών μέσω των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, ενώσεων και δικτύων, θα καταστήσει πραγματικά δυνατή τη μεταρρύθμιση της οικονομίας και την αναδιαμόρφωση της κοινωνίας. Τα κράτη μέλη και η ΕΕ πρέπει, συνεπώς, να διασφαλίσουν ότι κανείς δεν θα αφεθεί στο περιθώριο αυτής της περίπλοκης διαδικασίας, και ιδίως οι πιο ευάλωτοι. |
| --- | --- |

2.1.6.

| 2.1.7. | Η δράση για το κλίμα και οι δεσμεύσεις για τη βιωσιμότητα πρέπει να τεθούν στην πρώτη γραμμή της πολιτικής ανάκαμψης και ανασυγκρότησης, ώστε η ΕΕ να μην καταδικαστεί περαιτέρω σε ένα μέλλον με υψηλές ανθρακούχες εκπομπές. |
| --- | --- |

2.1.7.

| 2.1.8. | Υπό το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο θα πρέπει να αυξηθεί και να διατεθεί επαρκής χρηματοδότηση για τις επενδυτικές ανάγκες, προκειμένου να επιτευχθεί πραγματική και ουσιαστική οικολογική μετάβαση. Είναι επίσης σημαντικό να συνεχίσει να δίνει προτεραιότητα σε άλλα περιβαλλοντικά ζητήματα, όπως η προστασία του εδάφους, της γης και της θάλασσας, τα οποία δεν πρέπει να υποβαθμιστούν μετά και παρά την κρίση της νόσου COVID-19. |
| --- | --- |

2.1.8.

| 2.1.9. | Απαιτείται περαιτέρω βελτίωση της ενεργειακής ασφάλειας σε όλα τα επίπεδα και της ανθεκτικότητας της κοινωνίας, για παράδειγμα μέσω προγραμμάτων ανακαίνισης κτιρίων. Η διασυνοριακή συνεργασία στον τομέα της ενέργειας και οι διασυνδέσεις σε ολόκληρη την ΕΕ παραμένουν σημαντικές, όπως και η ανάγκη προώθησης μεγαλύτερης διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού, για παράδειγμα με την παροχή περισσότερων διαθέσιμων επιλογών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και λύσεων αποθήκευσης ενέργειας. |
| --- | --- |

2.1.9.

| 2.1.10. | Η αύξηση της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και με χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα μέσω του εξηλεκτρισμού τομέων που επί του παρόντος εξακολουθούν να βασίζονται σε πηγές ενέργειας από ορυκτά καύσιμα αποτελεί παράθυρο ευκαιρίας για την επίσπευση της προόδου προς την επίτευξη του στόχου της ΕΕ για την κλιματική ουδετερότητα. Τα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα αποτελούν σημαντικό βήμα για τη διασφάλιση της Ενεργειακής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. |
| --- | --- |

2.1.10.

| 2.1.11. | Στο πλαίσιο του στόχου που ορίζεται στον ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα ότι η ΕΕ θα είναι κλιματικά ουδέτερη έως το 2050, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στον τομέα των μεταφορών. Πράγματι, οι εκπομπές CO2 από αυτόν τον τομέα εξακολουθούν να αυξάνονται, αλλά οι εκπομπές του τομέα των μεταφορών θα χρειαστεί να μειωθούν κατά 90 % έως το 2050 για να επιτευχθεί ο στόχος της κλιματικής ουδετερότητας. |
| --- | --- |

2.1.11.

| 2.1.12. | Η ΕΟΚΕ ζήτησε μια επικαιροποιημένη δασική στρατηγική της ΕΕ μετά το 2020, ως μέρος της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Η νέα στρατηγική είναι εφικτό να έχει ορίζοντα το 2050. Η σημασία των δασών, της δασοκομίας και των συναφών κλάδων για την επίτευξη των εν λόγω στόχων θα πρέπει να αναγνωριστεί σε όλους τους τομείς και να οδηγήσει σε βελτιστοποίηση της διατομεακής συνεργασίας. |
| --- | --- |

2.1.12.

| 2.1.13. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα μέτρα προσαρμογής μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην υλοποίηση της βιώσιμης μετάβασης και στη μετά την κρίση COVID-19 ανοικοδόμηση με πιο δίκαιο τρόπο. Οι κοινότητες και οι περιφέρειες που επηρεάζονται άνω του μέσου όρου από τις δυσμενείς επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής πρέπει να επικουρούνται για να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις αυτές και τους διαφαινόμενους κινδύνους. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις κοινότητες και τις περιφέρειες των οποίων οι σημερινές και οι ιστορικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου είναι χαμηλότερες από τον μέσο όρο. |
| --- | --- |

2.1.13.

| 2.1.14. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, στο προσαρμοσμένο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2020, το θέμα της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας καλύπτεται επαρκώς και αναδιανέμεται μάλλον ομοιόμορφα στα κύρια μέρη της. Υπογραμμίζει ιδιαίτερα την προτεραιότητα που δίδεται στη χρηματοδότηση της βιώσιμης μετάβασης, ιδίως στο επενδυτικό σχέδιο για μια βιώσιμη Ευρώπη και στο Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης. Επίσης, οι άλλοι τομείς ενδιαφέροντος που αναφέρονται στο προσαρμοσμένο πρόγραμμα εργασίας, όπως η βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα, η βιώσιμη παραγωγή και κατανάλωση, η βιωσιμότητα των επισιτιστικών συστημάτων τροφίμων ή η απαλλαγή της παραγωγής ενέργειας από τις ανθρακούχες εκπομπές, είναι πολύ σημαντικοί για να αποτελούν προτεραιότητες αυτού του στόχου. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι και για το πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2021, οι προτεραιότητές της θα επικεντρωθούν σε αυτές τις πρωτοβουλίες. |
| --- | --- |

2.1.14.

2.2.   Οι επενδυτικές προτεραιότητες

| 2.2.1. | Τα κρατικά κεφάλαια που επενδύονται σε σχέδια ανάκαμψης δεν θα πρέπει μόνο να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της ευρωπαϊκής οικονομίας και της κοινωνίας, αλλά και να μειώσουν δραστικά τις επιπτώσεις των περαιτέρω κλυδωνισμών επενδύοντας σε μια ανθεκτική, χωρίς αποκλεισμούς και φιλική προς το κλίμα οικονομία (τη λεγόμενη «οικονομία ευημερίας»). |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Η ταξινόμηση της βιώσιμης χρηματοδότησης της ΕΕ θα πρέπει να κατευθύνει τις δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις καθ' όλη τη διάρκεια της ανάκαμψης για να επιταχύνει τη μετάβαση από τους τομείς που ρυπαίνουν στους πράσινους τομείς. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | Είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο διαθέτει σημαντικούς πόρους για την υλοποίηση των ΣΒΑ και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, ενώ σταδιακά καταργεί την αντιπαραγωγική χρηματοδότηση (π.χ. για τα ορυκτά καύσιμα). |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Η ευρωπαϊκή οικονομία έχει σημειώσει ένα επενδυτικό κενό κατά το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας μετά το 2009 που ακολούθησε την κρίση. Για να εξασφαλιστεί ικανοποιητικό ιστορικό, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ανάκαμψη των επενδύσεων. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ εκτιμά την πρόταση για ένα σχέδιο ανάκαμψης, που εκπροσωπείται κυρίως από το πρόγραμμα της ΕΕ για την επόμενη γενιά και τους πυλώνες του, καθώς και από το προσαρμοσμένο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027. Το πρόγραμμα της ΕΕ για την επόμενη γενιά μπορεί να θεωρηθεί ως ένα έκτακτο, αλλά και απαραίτητο και επείγον βήμα για τη βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος στην ΕΕ. Αυτό περιγράφεται περαιτέρω, για παράδειγμα, στη γνωμοδότηση ECO/523 της ΕΟΚΕ (6). |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι επενδύσεις δεν αποτελούν στόχο πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη θητεία της έως το 2024 και επίσης, στις συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, δεν εκπροσωπούνται επαρκώς στο προσαρμοσμένο πρόγραμμα εργασίας για το 2020. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά να συμπεριληφθούν οι επενδυτικές πρωτοβουλίες στο πρόγραμμα εργασίας της για το 2021, συμπεριλαμβανομένης της προσπάθειας κινητοποίησης ιδιωτικών επενδύσεων υπέρ της μελλοντικής βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.5.

3.   Μια Ευρώπη έτοιμη για την ψηφιακή εποχή

| 3.1. | Η κρίση λόγω του κορονοϊού κατέδειξε ότι η ψηφιακή επανάσταση αποτελεί σημαντικό τμήμα της αύξησης της ανθεκτικότητας των κοινωνιών μας. Οι επενδύσεις στην ψηφιοποίηση ζωτικών υπηρεσιών και η αύξηση της ικανότητας των κυβερνήσεων, των νομοθετών και των δημόσιων οργανισμών να παρέχουν τις υπηρεσίες τους κατά τη διάρκεια μιας κρίσης είναι υψίστης σημασίας. Ταυτόχρονα, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες αποτελούν το μέσο και όχι τον τελικό στόχο. Το πλαίσιο που περιβάλλει τις ψηφιακές τεχνολογίες πρέπει να αποτελεί δημόσια ιδιοκτησία και να είναι προσανατολισμένο προς υψηλά πρότυπα βιωσιμότητας. Επίσης, θα πρέπει να θεσπίζει ισχυρές δημοκρατικές και τεχνολογικές διασφαλίσεις, οι οποίες θα συνοδεύονται από μέτρα υποστήριξης του κόστους και προαγωγής των γνώσεων χωρίς να αφήνουν κανέναν στο περιθώριο. Αυτό προϋποθέτει, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή πράξη για την προσβασιμότητα, ότι η ψηφιακή επανάσταση εξασφαλίζει την πρόσβαση στα περισσότερα από 100 εκατομμύρια άτομα με αναπηρία στην ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ψηφιοποίηση αποτελεί ταυτόχρονα ευκαιρία και κίνδυνο για την ανάκαμψη. Είναι το πεδίο της καινοτομίας που μπορεί να φέρει την ΕΕ στην πρώτη γραμμή, όπως στον τομέα της αλυσίδας συστοιχιών, όπου η ΕΕ βρίσκεται σε ηγετική θέση. Η τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών (όχι το bitcoin) προάγει δημοκρατικές αξίες, προσφέροντας διαφάνεια και βελτιωμένες δομές διακυβέρνησης. Ωστόσο, πρέπει να αντιμετωπιστούν οι κίνδυνοι που ενέχει η ψηφιοποίηση, όπως: περαιτέρω ανεργία, ψηφιακή περιθωριοποίηση και κοινωνικός αποκλεισμός. Πρέπει να βρεθούν τρόποι προκειμένου να αξιοποιηθούν οι ευκαιρίες και ταυτόχρονα να εξισορροπηθούν οι κίνδυνοι, σε ένα τοπίο όπου η ΕΕ επιδιώκει να παραμείνει παγκόσμια ανταγωνιστική. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Είναι σημαντικό να διατηρηθεί το ευρωπαϊκό μοντέλο δικαιωμάτων, προτύπων και πολιτικών καταναλωτών. Αυτό είναι που καθιστά την ΕΕ μοναδική. Για παράδειγμα, στον τομέα της ψηφιοποίησης, ο κώδικας δεοντολογίας της ΕΕ για την τεχνητή νοημοσύνη διαχωρίζει την «ανθρωποκεντρική» άποψη της ΕΕ από την άποψη που επικρατεί σε άλλες περιοχές. Αυτή η προσέγγιση, που βασίζεται στα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες, αποτελεί μέρος του μοντέλου της ΕΕ και πρέπει να διατηρηθεί παρά το σκληρότερο ανταγωνιστικό κλίμα που αναδύεται τώρα. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της ψηφιοποίησης όλων των τομέων της κοινωνίας και, ιδίως μέσω της τηλεργασίας και των ψηφιακών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων του ηλεκτρονικού εμπορίου και της ηλεκτρονικής υγείας. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η πανδημία έδειξε ότι η ψηφιοποίηση στην εκπαίδευση δεν είναι εξίσου προσιτή στην κοινωνία, γεγονός το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω προβλήματα στις σχολικές επιδόσεις και τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να θεσπιστούν μέτρα που υποστηρίζουν τις μειονεκτούσες ομάδες και, συνεπώς, συμβάλλουν στην πρόληψη του διαχωρισμού. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Είναι αναγκαίο να επικαιροποιείται συνεχώς το νομικό πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη και την ψηφιοποίηση, ώστε να μένουμε συντονισμένοι με την τεχνική πρόοδο και ιδίως όσον αφορά το ζήτημα της ασφάλειας των ψηφιακών επικοινωνιών, τόσο από πλευράς δικτύων όσο και από πλευράς περιεχομένου. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναβάλλει έως το 2021 τη νομοθετική πρόταση σχετικά με τον αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας, της ευθύνης, των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των δεδομένων. Καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή α) να προωθήσει την έρευνα σε πολλαπλά γνωστικά πεδία, με τη συμμετοχή άλλων πεδίων όπως το δίκαιο, η ηθική, η φιλοσοφία, η ψυχολογία, οι επιστήμες της εργασίας, οι ανθρωπιστικές επιστήμες, οι οικονομικές επιστήμες κ.λπ.·β) να επιδιώξει τη συμμετοχή των σχετικών ενδιαφερόμενων φορέων (συνδικαλιστικές οργανώσεις, επαγγελματικές και επιχειρηματικές οργανώσεις, οργανώσεις καταναλωτών, ΜΚΟ) στον διάλογο για την τεχνητή νοημοσύνη και τη συμμετοχή τους ως ισότιμων εταίρων στο πεδίο της έρευνας που χρηματοδοτείται από την ΕΕ και σε άλλα έργα όπως η σύμπραξη ιδιωτικού και δημόσιου τομέα για την τεχνητή νοημοσύνη, οι τομεακοί διάλογοι, το πρόγραμμα «Adopt AI» στον δημόσιο τομέα και το κέντρο διαχείρισης· και γ) να συνεχίσει να εκπαιδεύει και να ενημερώνει το ευρύτερο κοινό σχετικά με τις ευκαιρίες και προκλήσεις που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη. Συνιστά επίσης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει διεξοδικότερα τον αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης στο πλήρες φάσμα των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών, συμπεριλαμβανομένων — μεταξύ άλλων — του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη, του δικαιώματος σε δίκαιες και ανοικτές εκλογές, του δικαιώματος του συνέρχεσθαι και του δικαιώματος διαδηλώσεως, καθώς και του δικαιώματος ίσης μεταχείρισης. Η ΕΟΚΕ εξακολουθεί να αντιτίθεται στη θέσπιση οποιασδήποτε μορφής νομικής προσωπικότητας για την τεχνητή νοημοσύνη. Κάτι τέτοιο θα υπονομεύσει την προληπτική διορθωτική δράση του νόμου περί ευθύνης και δημιουργεί σοβαρό ηθικό κίνδυνο στο πλαίσιο τόσο της ανάπτυξης όσο και της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης, όταν δίνει ευκαιρίες κατάχρησης (7). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Λόγω της αυξανόμενης χρήσης των έξυπνων τηλεφώνων και της καθιέρωσης των δικτύων πέμπτης γενιάς (5G), το ζήτημα της διαλειτουργικότητας μεταξύ εφαρμογών και δικτύων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδιαίτερα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, έχει μεγάλη σημασία. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Λαμβάνοντας υπόψη τις περαιτέρω εξελίξεις στην ψηφιοποίηση και τον αυξανόμενο αντίκτυπό της στην ιδιωτική, κοινωνική και επαγγελματική ζωή και σε όλους τους τομείς, είναι απαραίτητο να ληφθεί μέριμνα για τη διδασκαλία των ψηφιακών δεξιοτήτων και τη λήψη μέτρων κατά του ψηφιακού χάσματος για τους πολίτες. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ετοιμότητα της Ευρώπης για την ψηφιακή εποχή είναι ορθώς μία από τις βασικές προτεραιότητες, που αποτυπώνεται επίσης στο προσαρμοσμένο πρόγραμμα εργασίας για το 2020. Η ΕΟΚΕ εκτιμά τη σημαντική προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προχωρήσει σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι ψηφιακές υπηρεσίες, η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, οι ψηφιακές συσκευές και οι λύσεις για τους καταναλωτές, αλλά και για τον ψηφιακό χρηματοπιστωτικό τομέα. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει ιδιαίτερα τον ισχυρό ψηφιακό άξονα της προτεινόμενης νέας βιομηχανικής στρατηγικής για την Ευρώπη. Η ψηφιοποίηση είναι επίσης ορατή στη δέσμη μέτρων για τις υπηρεσίες αερομεταφορών. Η ΕΟΚΕ σέβεται επίσης ιδιαίτερα ότι η ψηφιοποίηση αντικατοπτρίζεται στους προτεινόμενους τομείς προτεραιότητας του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Μια οικονομία στην υπηρεσία των ανθρώπων

| 4.1. | Είναι αναγκαίο να ανοικοδομήσουμε τον τρόπο άσκησης οικονομικής πολιτικής βάσει ενός ανθεκτικού, βιώσιμου και χωρίς αποκλεισμούς ευρωπαϊκού οικονομικού συστήματος. Στόχος μας είναι να πετύχουμε, όχι μόνο μια μηχανική οικονομική ανάκαμψη, αλλά μάλλον την ποιοτική αλλαγή στη διαχείριση και την άσκηση της οικονομικής πολιτικής. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ο συνολικός αντίκτυπος της κρίσης δεν έχει προσδιοριστεί ακόμη και η ανοικοδόμηση και η ανάκαμψη θα χρειαστούν σημαντική προσπάθεια. Είναι επομένως επειγόντως αναγκαίο να εφαρμοστούν ταχέως οι προτάσεις του Μαΐου 2020 για ένα μέσο ανάκαμψης και για ένα ενισχυμένο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο. Πρέπει επίσης να είμαστε έτοιμοι να θεσπίσουμε περαιτέρω μέτρα και τροποποιήσεις σε όσα έχουν ήδη εγκριθεί, εάν αυτό δικαιολογείται από τον τρόπο που θα εξελιχθεί η κατάσταση. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να συνεχίσει να χρησιμοποιεί το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο ως παράγοντα ανάκαμψης βάσει των προτεραιοτήτων επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που προσδιορίζονται ως μέρος του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την έμφαση που δόθηκε πρόσφατα στην καλύτερη συμπερίληψη κοινωνικών θεμάτων και της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, όπως και την εφαρμογή του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να υποστηρίξει τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη σύγκλιση και ολοκλήρωση στον οικονομικό τομέα. Η εν λόγω υποστήριξη περιλαμβάνει μια συνολική θετική δημοσιονομική στάση για τη ζώνη του ευρώ στο σύνολό της, προκειμένου να μπορέσει να αντιμετωπίσει την τρέχουσα κρίση. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Όλες οι προτεραιότητες και οι δράσεις που περιγράφονται παραπάνω στους άλλους τομείς πολιτικής συνεπάγονται την ανάγκη διαμόρφωσης ενός νέου πλαισίου άσκησης οικονομικής πολιτικής που να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις της σημερινής μακροοικονομικής κατάστασης και να επιτρέπει την εφαρμογή στρατηγικών βιομηχανικών, ανταγωνιστικών, κοινωνικών, περιβαλλοντικών και εμπορικών πολιτικών από την Ένωση και τα κράτη μέλη της. Στις αρχές του 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε ευρεία δημόσια διαβούλευση για αυτό το θέμα, αλλά σταμάτησε λόγω της κρίσης λόγω του κορονοϊού και της εφαρμογής της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Δεν είναι δυνατό να θεωρηθεί ότι το 2021 μπορούμε να επιστρέψουμε στην αυτόματη εφαρμογή του συμφώνου. Το 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει επομένως να δώσει συνέχεια σε νέες πρωτοβουλίες για την προώθηση της μεταρρύθμισης του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης με σκοπό την ταυτόχρονη διασφάλιση σταθερότητας και ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ ζητά μια πιο συμμετρική μακροοικονομική προσαρμογή τόσο από τα κράτη μέλη με έλλειμμα όσο και εκείνα με πλεόνασμα. Τα κράτη μέλη πρέπει να μπορούν να επενδύσουν περισσότερο σε δημόσιες υπηρεσίες διότι, όπως απέδειξε η κρίση, οι δημόσιες υπηρεσίες διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη διάσωση των ανθρώπινων ζωών και στην αντιμετώπιση της πανδημίας. Επιπλέον, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα πρέπει να εξετάσουν τον λεγόμενο «χρυσό κανόνα» κατά την εκ νέου εφαρμογή των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ, εξαιρώντας ορισμένες δημόσιες επενδύσεις από τους υπολογισμούς του ελλείμματος και λαμβάνοντας υπόψη τη βιωσιμότητα των υφιστάμενων επιπέδων χρέους. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Τέλος, έχει ζητηθεί εδώ και καιρό ένας μόνιμος μηχανισμός δημοσιονομικής σταθεροποίησης της ζώνης του ευρώ, καθώς θα υποστήριζε σε μεγάλο βαθμό τις αντικυκλικές πολιτικές της Ένωσης σε περίπτωση μελλοντικών κλυδωνισμών. Ένας τέτοιος μηχανισμός θα συμβάλει στη μακροπρόθεσμη σταθερότητα και βιωσιμότητα των εθνικών δημόσιων οικονομικών και θα σηματοδοτήσει το απαραίτητο επόμενο βήμα για την εμβάθυνση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης της Ευρώπης. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ανάκαμψη μετά τη νόσο COVID-19 θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών αγορών να διασφαλίζουν επαρκή ρευστότητα. Απαιτείται επίσης εύρυθμη λειτουργία των χρηματοπιστωτικών αγορών και αύξηση της ικανότητας κατανομής των χρηματοοικονομικών κινδύνων για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η περαιτέρω εναρμόνιση και ολοκλήρωση των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών αγορών θα πρέπει συνεπώς να συνεχιστεί χωρίς καθυστέρηση, συμπεριλαμβανομένης της ολοκλήρωσης της Τραπεζικής Ένωσης και της ενίσχυσης της Ένωσης Κεφαλαιαγορών. Κατά την επανεξέταση των κανόνων προληπτικής εποπτείας των τραπεζών προκειμένου να εφαρμοστούν οι υπόλοιπες συμφωνίες του πλαισίου της Βασιλείας, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες του τραπεζικού τοπίου της ΕΕ. Επιπλέον, είναι καίριας σημασίας οι χρηματοπιστωτικές αγορές να μπορούν να υποστηρίξουν τον πράσινο και ψηφιακό μετασχηματισμό. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για την ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί τον στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ανανεώσει τη στρατηγική της για βιώσιμη χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι, στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης της οικονομίας, οι τυχόν αλλαγές στους κανόνες κατανομής των δικαιωμάτων φορολόγησης των κερδών μεταξύ των χωρών πρέπει να συντονίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο και, ως εκ τούτου, χαιρετίζει τη στενή συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, των κρατών μελών και του ΟΟΣΑ / της Ομάδας των 20 (G20) με σκοπό να υποστηρίξουν την εύρεση διεθνούς λύσης. Εάν δεν μπορεί να επιτευχθεί λύση σε διεθνές επίπεδο, η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο να προχωρήσει αυτόνομα. Η καταπολέμηση της φορολογικής απάτης και της φοροδιαφυγής καθώς και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες πρέπει να παραμείνει ύψιστη προτεραιότητα στην ημερήσια διάταξη. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η πολιτική συνοχής θα διαδραματίσει βασικό ρόλο στη διασφάλιση ισορροπημένης ανάκαμψης, στην προώθηση της σύγκλισης και στη διασφάλιση ότι κανείς δεν θα αφεθεί στο περιθώριο. Η οικονομική ευελιξία είναι πραγματικά καίριας σημασίας για τα προγράμματα συνοχής και θα δώσει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να μεταφέρουν τα κονδύλια σύμφωνα με τις ανάγκες τους για την αντιμετώπιση της κρίσης. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να καθοριστεί ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα ώστε τα κονδύλια να διατεθούν στα κράτη μέλη το συντομότερο δυνατό. Επίκεντρο της πολιτικής συνοχής της ΕΕ για το 2021-2027 θα πρέπει να παραμείνει η οικονομική ανταγωνιστικότητα μέσω της έρευνας και της καινοτομίας, η ψηφιακή μετάβαση, καθώς και το θεματολόγιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και η βιώσιμη ανάπτυξη. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η κρίση στη δημόσια υγεία και την οικονομία που προκάλεσε η πανδημία της νόσου COVID-19 επιδείνωσαν τις υπάρχουσες ανισότητες στον πλούτο και το εισόδημα και κατέδειξαν σαφώς την ανάγκη για ένα νέο κοινωνικό υπόδειγμα, το οποίο θα συμβάλλει περισσότερο στην οικονομική και κοινωνική συνοχή, την παραγωγικότητα και την πιο δίκαιη κατανομή του πλούτου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει τώρα να δώσει επειγόντως συνέχεια στις προηγούμενες προτάσεις της ΕΟΚΕ που θα βοηθήσουν στην αντιστροφή της τάσης αύξησης της ανισότητας, η οποία δημιουργεί χάσμα μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών και κοινωνικών ομάδων και συνέβαλε στην άνοδο ακραίων κινημάτων και κομμάτων. Για τον σκοπό αυτόν, είναι αναγκαίο η ΕΕ να αναλάβει αποφασιστική δράση που θα συμπληρώσει τις προσπάθειες των κρατών μελών για την ενίσχυση των επενδύσεων σε κοινωνικές υποδομές (εκπαίδευση και δια βίου μάθηση· υγεία, μακροχρόνια περίθαλψη και κοινωνική μέριμνα· οικονομικά προσιτή στέγαση), για την ανάπτυξη δημόσιων περιουσιακών στοιχείων που θα καλύψουν τα κενά στο σύστημα της αγοράς, για τη σταδιακή μετατόπιση των φορολογικών εσόδων από τη φορολόγηση της εργασίας στη φορολόγηση που βασίζεται περισσότερο στον πλούτο, για την ανάπτυξη ενός διαφανούς μηχανισμού παρακολούθησης και ενοποίησης δεδομένων για όλα τα έσοδα και τον πλούτο, για τη δημιουργία μητρώου εταιρικών μετόχων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κ.λπ. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Δεδομένης της κρίσης της νόσου COVID-19, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει επίσης να δώσει συνέχεια σε προηγούμενες πρωτοβουλίες για την ενίσχυση και την προώθηση του ρόλου της Ευρώπης ως παγκόσμιου οικονομικού παράγοντα. Θα πρέπει να αναλύσει περαιτέρω και να προτείνει πιο συγκεκριμένους τρόπους και μέσα για την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ, τη διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού και την προώθηση ευρωπαϊκών κανόνων και προτύπων σε ορισμένους στρατηγικούς τομείς, για την εξασφάλιση μιας πιο ανθεκτικής ευρωπαϊκής απάντησης στις εξωεδαφικές κυρώσεις από τρίτες χώρες και στη σταδιακή πορεία προς μια ενοποιημένη ενωσιακή εκπροσώπηση στα διεθνή χρηματοπιστωτικά φόρουμ. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η οικονομική ευημερία πρέπει να αποσυνδεθεί από την περιβαλλοντική υποβάθμιση και την κοινωνική εξάντληση. Μοντέλα όπως η κυκλική οικονομία, η συνεταιριστική και η συνεργατική οικονομία προσφέρουν νέες ευκαιρίες απασχόλησης, ιδιοκτησίας και καινοτομίας και μετασχηματίζουν τις σχέσεις μεταξύ παραγωγών, διανομέων και καταναλωτών, καθιστώντας όλους τους παράγοντες πιο ανθεκτικούς στις κρίσεις, όταν ρυθμίζονται σωστά. Εκτός από την ορθή εφαρμογή του νέου σχεδίου δράσης για την κυκλική οικονομία και τη συνέχιση της ευρωπαϊκής πλατφόρμας ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία της ΕΟΚΕ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στις βασικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται οι εξής: προώθηση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για τη βιώσιμη κατανάλωση, ανάπτυξη νέων δεικτών για την αντικατάσταση της ανάρμοστης χρήσης του ΑΕΠ και προσαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης της ΕΕ ώστε να λαμβάνει υπόψη τη βιωσιμότητα και την ευημερία. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Υπάρχει ανάγκη ανοικοδόμησης μιας κοινωνίας με καλύτερες υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, όπως κατοχυρώνονται στο άρθρο 14 ΣΛΕΕ που ρυθμίζει τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, το πρωτόκολλο 26 για τις υπηρεσίες κοινής ωφελείας που προσαρτάται στη ΣΛΕΕ, και ειδικότερα τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, καθώς και τις υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες, τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, τα μέσα μαζικής μεταφοράς, την ενέργεια, το νερό, την αποκομιδή απορριμμάτων και ένα συνοδευτικό επενδυτικό πρόγραμμα.. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Οι σύγχρονες έννοιες της οικονομικής ανάπτυξης βασίζονται όχι μόνο στα κριτήρια ευημερίας, κερδοφορίας και αποτελεσματικότητας, αλλά και στον σεβασμό των κοινωνικών και περιβαλλοντικών απαιτήσεων και στην εξάλειψη όλων των τύπων αρνητικών εξωτερικών επακόλουθων και της αποτυχίας της αγοράς. Ως μάθημα από την πιο πρόσφατη κρίση της νόσου COVID, η οικονομία πρέπει επίσης να είναι αρκετά ανθεκτική και ισχυρή για να αντιμετωπίσει μελλοντικούς κλυδωνισμούς. Για τον σκοπό αυτόν, συνιστάται ιδιαίτερα η εξάλειψη των διαρθρωτικών ανισορροπιών. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Η σύγχρονη οικονομία απαιτεί επίσης την ομαλή λειτουργία της αγοράς σε όλα τα τμήματά της, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δημιουργήθηκαν πρόσφατα (εικονική, κοινόχρηστη, κυκλική, ψηφιακή οικονομία). Για τον λόγο αυτόν, ενδείκνυται επίσης η καλύτερη λειτουργία της χρηματοοικονομικής διαμεσολάβησης η οποία, στο πλαίσιο της ΕΕ, σημαίνει ιδίως την εμβάθυνση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών και την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για να υποστηριχθεί περισσότερο η μετάβαση σε μια πιο βιώσιμη οικονομία, το σύστημα φορολόγησης πρέπει επίσης να προσαρμοστεί ώστε να ενσωματωθεί. |
| --- | --- |

4.15.

4.16.   Η ενιαία αγορά

| 4.16.1. | Η ενιαία αγορά βρίσκεται στο επίκεντρο της ΕΕ. Μια ενιαία αγορά τονώνει τον ανταγωνισμό, βελτιώνει την αποτελεσματικότητα, αυξάνει την ποιότητα και συμβάλλει στη μείωση των τιμών. Η ευρωπαϊκή ενιαία αγορά είναι σαφώς ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της ΕΕ. Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας να εξεταστεί πώς η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς μπορεί να τονώσει ή να παρεμποδίσει την οικονομική ανάκαμψη μετά την κρίση στα της δημόσιας υγείας. |
| --- | --- |

4.16.1.

| 4.16.2. | Η συνοχή και η ενότητα της ενιαίας αγοράς δοκιμάστηκαν πολύ κατά τη διάρκεια της πρόσφατης πανδημίας της νόσου COVID-19. Αποκαλύφθηκαν ορισμένοι τομείς, ειδικά ο τομέας της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, όπου η ενιαία αγορά επηρεάστηκε σοβαρά και παρέλυσε. Η συνέχεια των αλυσίδων διασυνοριακών παραδόσεων επηρεάστηκε επίσης αρνητικά. Ο όγκος του διασυνοριακού εμπορίου στην ΕΕ κατέγραψε διψήφια επιδείνωση σε ετήσια βάση. Ο πυρήνας του όμως διατηρήθηκε και επέζησε. Το κύριο ζητούμενο αυτήν τη στιγμή είναι η επαναφορά όλων των φυσικών διασυνοριακών ροών εντός της ΕΕ και η άρση των υφιστάμενων εμποδίων για την ενιαία αγορά που άρχισε να επιταχύνεται αρκετά πρόσφατα με ορισμένες στρατηγικές και σχέδια που υλοποιήθηκαν σε εθνικό επίπεδο μετά την προηγούμενη κρίση. |
| --- | --- |

4.16.2.

| 4.16.3. | Είναι ευκαιρία για την προώθηση της κοινωνικής καινοτομίας ως μοντέλου ανάκαμψης μέσω της συνδημιουργίας, του από κοινού σχεδιασμού και της συμπαραγωγής. Σε ένα σύνθετο κοινωνικό περιβάλλον με τεράστιες κοινωνικές προκλήσεις, ο μόνος τρόπος είναι η κινητοποίηση όλων των πόρων στην κοινωνία, με διατομεακό και πολυκλαδικό τρόπο, ώστε να εξευρεθούν λύσεις. Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών είναι καταλύτης για την κοινωνική καινοτομία, ένα κίνημα που έχει σχεδιάσει συστήματα πρόνοιας που οδηγούν σε νέες πολιτικές, δομές, προϊόντα, υπηρεσίες και μεθόδους εργασίας. Η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να προωθηθεί σήμερα περισσότερο από ποτέ —αλλά η αληθινή κοινωνική καινοτομία γίνεται μόνο όταν εμπλέκεται η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

4.16.3.

| 4.16.4. | Η στρατηγική για την ενιαία αγορά βρίσκεται στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, παρέχοντας σε πολίτες, υπηρεσίες, αγαθά και κεφάλαια τη δυνατότητα να κινούνται πιο ελεύθερα και προσφέροντας, συγχρόνως, ευκαιρίες για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, τους καταναλωτές και τους εργαζομένους. Πρέπει να ληφθούν μέτρα για να απελευθερωθεί πλήρως το πλήρες δυναμικό της μέσα από την άρση των εμποδίων. Επιπλέον, στον απόηχο της κρίσης και άλλων πτυχών ενός μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος, όπως η ψηφιοποίηση, η ενιαία αγορά πρέπει να προσαρμοστεί πλήρως σε νέες ιδέες και νέα επιχειρηματικά μοντέλα. Στόχος, συνεπώς, είναι η αποκατάσταση, η αναζωογόνηση και η ανασυγκρότηση της ενιαίας αγοράς ως μέσου που βρίσκεται σε ανάκαμψη. Στις βραχυπρόθεσμες δράσεις περιλαμβάνεται το άμεσο άνοιγμα των συνόρων. Επιπλέον, χρειαζόμαστε βραχυπρόθεσμες δράσεις προς δύο κατευθύνσεις: την αντιμετώπιση των εντάσεων και την επανάκαμψη της οικονομίας και της παραγωγικότητας. |
| --- | --- |

4.16.4.

| 4.16.5. | Οι «άνισοι» όροι ανταγωνισμού που εκδηλώνονται σήμερα αποτελούν πηγή σοβαρής ανησυχίας. Οι δέσμες κινήτρων που παρέχουν τα κράτη μέλη είναι εξαιρετικά ετερογενείς και (παρά την καλή πρόθεση να απορροφήσουν μέρος των κλυδωνισμών στο πεδίο της ζήτησης) έχουν οδηγήσει σε άνισους όρους ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών. Επιπλέον, η στήριξη από τις κρατικές ενισχύσεις πρέπει να εξεταστεί και να αναλυθεί από τομεακή άποψη, εξετάζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι βραχυπρόθεσμες και οι μακροπρόθεσμες αυτές δράσεις στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και τους ισότιμους όρους του. |
| --- | --- |

4.16.5.

| 4.16.6. | Χρειαζόμαστε παραγωγικότητα στην πραγματική οικονομία (αυτό σημαίνει θέσεις εργασίας, αγοραστική δύναμη και βασικά προϊόντα και υπηρεσίες). Η παραγωγικότητα αυτή μπορεί να λάβει διαφορετικές μορφές και να υλοποιηθεί μέσα από ποικίλα επιχειρηματικά μοντέλα, ωστόσο χρειαζόμαστε την ανάληψη δράσης στον τομέα αυτό προκειμένου να αποφευχθεί η περαιτέρω διεύρυνση των ανισοτήτων. Νέα ώθηση σημαίνει δέσμες μέτρων στήριξης και ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τις ΜΜΕ και τη βιομηχανία. Όπως γνωρίζουμε, οι ΜΜΕ αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής οικονομίας και χρειάζονται ειδική στήριξη, χωρίς ωστόσο πρόσθετες επιβαρύνσεις ή γραφειοκρατία. Η ανάκαμψη θα είναι δυνατή για τις ΜΜΕ μόνον εάν διατεθεί ενωσιακή και εθνική χρηματοδοτική ενίσχυση. Στο πλαίσιο αυτό, οι επιδοτήσεις, τα δάνεια, η εξασφάλιση ρευστότητας, τα φορολογικά κίνητρα, οι ευνοϊκές συνθήκες για τη διατήρηση και την πρόσληψη προσωπικού, η αναθεώρηση της πτωχευτικής νομοθεσίας και άλλα μέσα στήριξης θα είναι ζωτικής σημασίας. Όσον αφορά την πτωχευτική νομοθεσία, η ΕΕ θα πρέπει να αναλάβει νομοθετική δράση προκειμένου να εξασφαλίσει στις μικρές επιχειρήσεις που πτώχευσαν λόγω της πανδημίας COVID-19 τη δυνατότητα να επανεκκινήσουν γρήγορα τη λειτουργία τους. Αυτές οι ενέργειες θα πρέπει να είναι χρονικά περιορισμένες. |
| --- | --- |

4.16.6.

4.17.   Βιομηχανική στρατηγική

| 4.17.1. | Πολλά από τα προηγούμενα σημεία ισχύουν γενικά και για τη βιομηχανική στρατηγική. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή βιομηχανία αντιμετωπίζει όχι μόνο μια πρόκληση για τη βελτίωση της ενιαίας αγοράς, αλλά αντιμετωπίζει επίσης θεμελιώδεις διαρθρωτικές αλλαγές, οι οποίες αφορούν κυρίως, αντί για τις υπηρεσίες, τις βιομηχανίες εξόρυξης άνθρακα και υψηλής έντασης άνθρακα. |
| --- | --- |

4.17.1.

| 4.17.2. | Η ουσία της νέας βιομηχανικής στρατηγικής για την Ευρώπη συνίσταται στην εξεύρεση ενός σημείου συνύπαρξης μεταξύ μιας σύγχρονης και ισχυρής ευρωπαϊκής βιομηχανίας, και των προκλήσεων που απορρέουν από τις κλιματικές και περιβαλλοντικές απαιτήσεις. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι αυτή η συνύπαρξη είναι εφικτή και, εάν είναι επιτυχής, μπορεί να προσφέρει παγκόσμιο συγκριτικό πλεονέκτημα στην Ευρώπη. Από την άλλη πλευρά, η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση και σέβεται το τεράστιο κόστος που συνδέεται με αυτήν τη μετάβαση και υποστηρίζει τον μετριασμό και την αντιστάθμισή του με τον κατάλληλο τρόπο και τηρώντας τις οικονομικές δυνατότητες. |
| --- | --- |

4.17.2.

4.18.   Συστήματα υγείας

| 4.18.1. | Πρωτίστως, ένα από τα κύρια διδάγματα της κρίσης λόγω του κορονοϊού είναι ότι τα συστήματα υγείας σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να ενισχυθούν, με έμφαση κυρίως στην πρόληψη. Ο αντίκτυπος του κορονοϊού θέτει τεράστια πίεση στα συστήματα υγείας σε όλη την Ευρώπη. Ενώ η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη αποτελεί εθνική ευθύνη, η εξάπλωση του ιού δεν δεσμεύεται από σύνορα. Επηρεάζει ολόκληρη την Ευρώπη, τόσο εντός όσο και εκτός των συνόρων μας, με υγειονομικές, κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες που απαιτούν κοινές απαντήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.18.1.

| 4.18.2. | Η κρίση λόγω του κορονοϊού αποκάλυψε την εξάρτηση της ΕΕ από τις εισαγωγές ιατρικών προϊόντων από τρίτες χώρες. Οι επενδύσεις στην προστασία της υγείας, τη φροντίδα και τις υπηρεσίες μακροχρόνιας περίθαλψης, στην προληπτική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στις πολιτικές υγείας και ασφάλειας στην εργασία — σε μια προσέγγιση κύκλου ζωής — είναι απαραίτητες και πρέπει να υποστηριχθούν από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.18.2.

| 4.18.3. | Η κρίση λόγω του κορονοϊού καθιστά σαφές ότι οι φαρμακευτικές πολυεθνικές εταιρείες έχουν εξουσία. Προκειμένου να αυξηθεί η ανεξαρτησία της φαρμακευτικής βιομηχανίας, πρέπει επίσης να δημιουργηθεί ένα μεγάλο ευρωπαϊκό ταμείο έρευνας για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων και εμβολίων. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πρέπει να διαθέτουν την απαραίτητη εξουσία για τον συντονισμό της προσφοράς, της διανομής και των τιμών του βασικού ιατρικού και προστατευτικού εξοπλισμού εντός της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

4.18.3.

| 4.18.4. | Η ΕΟΚΕ ζητά μια στρατηγική για τις χημικές ουσίες με στόχο τη βιωσιμότητα που θα διασφαλίζει την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος, ελαχιστοποιώντας παράλληλα την έκθεση σε επικίνδυνες χημικές ουσίες. Η νέα στρατηγική θα πρέπει να είναι πλήρως συνεπής με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. |
| --- | --- |

4.18.4.

| 4.18.5. | Είναι απαραίτητο να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των επιβατών στις μεταφορές με ιδιαίτερη προσοχή στις δημόσιες συγκοινωνίες. Αυτό περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, μέτρα για την αύξηση της ασφάλειας της υγείας των επιβατών (π.χ. συστήματα κλιματισμού, ανίχνευση ασθενών, μέτρα καθαρισμού και απολύμανσης κ.λπ.). Εν προκειμένω, τα δικαιώματα των επιβατών πρέπει να επανεξεταστούν και να ενισχυθούν περαιτέρω (π.χ. καταβολή αποζημίωσης για ακυρωμένα ταξίδια). |
| --- | --- |

4.18.5.

5.   Μια ισχυρότερη Ευρώπη στον κόσμο

| 5.1. | Η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει και να στηρίξει την παγκόσμια της θέση όσον αφορά τον πιο σημαντικό και στρατηγικό ρόλο στην παγκόσμια οικονομία, καθώς και στην πολιτική. Η θέση αυτή έχει αποδυναμωθεί κατά την τελευταία δεκαετία. Η οικονομία της ΕΕ έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει καλύτερα τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα στην παγκόσμια εμπορική και επενδυτική αγορά, ιδίως όσον αφορά την προηγμένη παραγωγή και τις καινοτόμες υπηρεσίες, καθώς και τη φιλοδοξία να αναλάβει ηγετικό ρόλο σε παγκόσμιο επίπεδο. Η προσπάθεια αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται από καλύτερη και αποτελεσματικότερη εκπροσώπηση της ΕΕ σε βασικούς παγκόσμιους οργανισμούς και από την ανάγκη να εκφράζεται εκεί με μία φωνή. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταβάλει σύντονη προσπάθεια για τη συνεκτίμηση σε μεγαλύτερο βαθμό της ανάγκης ενίσχυσης της συνολικής θέσης της ΕΕ στο πρόγραμμα εργασίας της για το 2021. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΕ θα πρέπει να στηρίξει περαιτέρω την πολυμερή προσέγγιση στο εμπόριο. Η ενσωμάτωση των κοινωνικών και εργατικών και προτύπων, καθώς και αυτών της βιώσιμης ανάπτυξης (8) στους κανόνες του ΠΟΕ και άλλων οργανισμών που σχετίζονται με τον ΟΗΕ θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στην οικοδόμηση μιας νέας, δίκαιης οικονομικής και εμπορικής τάξης και μιας δίκαιης και έξυπνης παγκοσμιοποίησης. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να αντιταχθεί στην προσπάθεια παρεμβολής νέων εμποδίων και περιορισμών στην παγκόσμια οικονομία. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Ως ένα από τα συγκεκριμένα διδάγματα από την κρίση της COVID-19, η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει πιο προσεκτικά την προστασία των στρατηγικών της περιουσιακών στοιχείων και των επενδύσεων και να ενισχύσει τον έλεγχο σε τομείς όπου υπάρχει κίνδυνος πολιτικά κατάχρησης μιας επενδυτικής συναλλαγής σε μια βιομηχανική στρατηγική. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Μετά το Brexit, η ΕΕ δεν θα πρέπει να επικεντρωθεί μόνο στην ενίσχυση της συνοχής και της ενότητας της, αλλά σε σχετικές περιπτώσεις δεν πρέπει να ξεχνά να συνεχίσει τη διαδικασία διεύρυνσης που πρόσφατα καθυστέρησε κάπως, παρά την κάποια πρόοδο, ιδίως όσον αφορά την ένταξη ορισμένων υποψηφίων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων. Η διεύρυνση θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην εξάλειψη των πολιτικών και οικονομικών αβεβαιοτήτων και στην αύξηση της σταθερότητας σε αυτό το τμήμα της Ευρώπης. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Την τελευταία δεκαετία, η γεωπολιτική κατάσταση έχει επιδεινωθεί μη εξαιρουμένων περιοχών εγγύτερων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Για τη στήριξη της σταθερότητας και τη βελτίωση των αμοιβαίων σχέσεων με την ΕΕ, πρέπει να συνεχιστεί η πρωτοβουλία για μια στρατηγική σύμπραξη και πολιτική γειτονίας χωρίς αποκλεισμούς. Θα πρέπει αυτή να αντιδρά με ευελιξία στις νέες συνθήκες και να βασίζεται στον κοινό σεβασμό και στα οφέλη που αποφέρει και στις δύο πλευρές. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Η μεταβαλλόμενη γεωπολιτική κατάσταση και οι συνέπειες της πρόσφατης μεταναστευτικής κρίσης, καθώς και η επιδείνωση των εξωτερικών σχέσεων στον κόσμο, με πολλά νέα επικίνδυνα φαινόμενα, έχουν επίσης επηρεάσει την αναπτυξιακή βοήθεια και αρωγή της ΕΕ. Το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο συνεπάγεται τεράστια αύξηση των χρηματοδοτικών πόρων για τον σκοπό αυτό και αναμένεται η συμπερίληψη σε αυτό του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δραστηριότητα αυτή και υπογραμμίζει την ανάγκη να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην Αφρική, προκειμένου να βοηθηθεί η εν λόγω ήπειρος να αντιμετωπίσει μια δύσκολη πολιτική, οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική κατάσταση. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Είναι απαραίτητο να ενεργοποιηθεί εκ νέου ο γεωπολιτικός στρατηγικός ρόλος της ΕΕ στην προώθηση, σε παγκόσμιο επίπεδο, των ειρηνευτικών διαδικασιών, ώστε να δοθούν εκ νέου οι ευκαιρίες για οικονομική ανάπτυξη στη γειτονιά της ΕΕ, δηλαδή στα Δυτικά Βαλκάνια, στους ευρωμεσογειακούς και ανατολικούς εταίρους (ΑΕΣ), και σε άλλες περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις. |
| --- | --- |

5.7.

6.   Προώθηση του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής μας

6.1.   Τα κοινωνικά μέτρα

| 6.1.1. | Πέρα από τα οικονομικά και περιβαλλοντικά ζητήματα, το πρόγραμμα εργασίας της ΕΕ για το 2021 πρέπει να διεξαχθεί με γνώμονα την κοινωνική διάσταση. Αυτό σημαίνει ότι θα αποτελεί προτεραιότητα η δέσμευσή του για μια κοινωνική και βιώσιμη Ευρώπη. Ως προς αυτό, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Είναι ευκαιρία για την προώθηση της κοινωνικής καινοτομίας ως μοντέλου ανάκαμψης μέσω της συνδημιουργίας, του από κοινού σχεδιασμού και της συμπαραγωγής. Σε ένα σύνθετο κοινωνικό περιβάλλον με τεράστιες κοινωνικές προκλήσεις, ο μόνος τρόπος είναι η κινητοποίηση όλων των πόρων στην κοινωνία, με διατομεακό και διαθεματικό τρόπο, ώστε να εξευρεθούν λύσεις. Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο για την κοινωνική καινοτομία. |
| --- | --- |

6.1.1.

| 6.1.2. | Είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί μια ευρύτερη κατανόηση της «δίκαιης μετάβασης» (πέραν του άνθρακα) και να εφαρμοστεί πλήρως ο ευρωπαϊκός πυλώνας των κοινωνικών δικαιωμάτων, προάγοντας ταυτόχρονα μεταρρυθμίσεις των συστημάτων αναδιανομής, την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής και την ισότητα των φύλων. |
| --- | --- |

6.1.2.

| 6.1.3. | Η υλοποίηση του Ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων σε ενωσιακό επίπεδο και σε όλα τα κράτη μέλη αποτελεί σημαντικό βήμα για την προορατική δρομολόγηση μιας διαδικασίας ανοδικής κοινωνικής σύγκλισης. Με τις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποσχέθηκε μια δίκαιη μετάβαση για όλους προς μια οικολογική κοινωνική οικονομία της αγοράς. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε έναν χάρτη πορείας σχετικά με «Μια ισχυρή κοινωνική Ευρώπη για δίκαιες μεταβάσεις», ο οποίος ξεκίνησε μια συζήτηση με χώρες, περιφέρειες και εταίρους της ΕΕ σχετικά με συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την εφαρμογή του πυλώνα με σκοπό την επίτευξη προόδου σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο έως τον Νοέμβριο του 2020 (9). Με βάση τις συνεισφορές που έλαβε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα υποβάλει στις αρχές του 2021 ένα σχέδιο δράσης για την εφαρμογή του κοινωνικού πυλώνα. Πρόσθετες προτάσεις για το 2021 περιλαμβάνονται στο παράρτημα του χάρτη πορείας. Οι εν λόγω προτάσεις περιλαμβάνουν μια εγγύηση για τα παιδιά, ένα σχέδιο δράσης για την κοινωνική οικονομία, μια στρατηγική για την αναπηρία και ένα μακροπρόθεσμο όραμα για τις αγροτικές περιοχές (10). |
| --- | --- |

6.1.3.

| 6.1.4. | Στο πλαίσιο του χάρτη πορείας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε διαβούλευση πρώτου σταδίου και στη συνέχεια δεύτερου σταδίου με τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με δίκαιους κατώτατους μισθούς (11). Η ΕΟΚΕ αναμένει μια πιθανή επικείμενη νομική πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τους αξιοπρεπείς δίκαιους κατώτατους μισθούς. Ο στόχος θα πρέπει να είναι η διασφάλιση σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ κατώτατων μισθών οι οποίοι θα παρέχουν σε όλους τους εργαζομένους αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την παραδοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι υπάρχει περιθώριο δράσης σε επίπεδο ΕΕ για την προώθηση του ρόλου που διαδραματίζουν οι συλλογικές διαπραγματεύσεις στην υποστήριξη της επάρκειας του κατώτατου μισθού και της σχετικής κάλυψης και ότι τα μέτρα για την υποστήριξη των συλλογικών διαπραγματεύσεων, ιδίως σε τομεακό επίπεδο, θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στη δράση της ΕΕ για κατώτατους μισθούς (12). |
| --- | --- |

6.1.4.

| 6.1.5. | Η πολυπλοκότητα της κοινωνικής διάστασης της ΕΕ είναι τέτοια ώστε η ενίσχυση να απαιτεί διοικητικούς μηχανισμούς που να επιτρέπουν τη συλλογική επίλυση προβλημάτων από διάφορους παράγοντες σε διάφορους τομείς. Ο ρόλος του κοινωνικού διαλόγου έχει καίρια σημασία. Ισχυρή κοινωνική ανάκαμψη σημαίνει επίσης ευκολότερη προσχώρηση σε συνδικαλιστικές οργανώσεις και καλύτερη προστασία. Θα πρέπει να υποστηριχθούν οι συλλογικές διαπραγματεύσεις και η δημοκρατία στον χώρο εργασίας. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει να στηρίξουν τους κοινωνικούς εταίρους για τη σημαντική αύξηση της κάλυψης των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Υπάρχει ανάγκη ενίσχυσης της αντιπροσωπευτικότητας και της αυτονομίας και των δεσμών μεταξύ ευρωπαϊκού και εθνικού επιπέδου κοινωνικού διαλόγου. Επιπλέον, υπάρχει ανάγκη περαιτέρω βελτίωσης της ικανότητας και της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στη χάραξη πολιτικής, καθώς και διασφάλισης ενός σταθερού και ισορροπημένου πλαισίου εργασιακών σχέσεων. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να αναθεωρήσει το πλαίσιο ποιότητας της ΕΕ για την πρόβλεψη της αλλαγής και την αναδιάρθρωση και να προτείνει μια νομική βάση για συγκεκριμένους όρους του πλαισίου σχετικά με τη συμμετοχή των εργαζομένων, χωρίς να παρεμβαίνει στις εθνικές αρμοδιότητες (13), προκειμένου να βελτιωθεί η συμμετοχή των εργαζομένων στη διαχείριση των ζητημάτων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και στη διαδικασία ψηφιακού μετασχηματισμού. |
| --- | --- |

6.1.5.

| 6.1.6. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μεταρρυθμίσει την άσκηση οικονομικής πολιτικής στην ΕΕ. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι απαιτούνται ορισμένες μεταβολές α) στη άσκηση πολιτικής, δηλαδή χρειάζονται ειδικοί μηχανισμοί άσκησης πολιτικής για την ταχύτερη εξέταση επιτακτικών προβλημάτων και για την αντιμετώπιση σύνθετων θεμάτων. Ο ρόλος των μηχανισμών αυτών θα είναι η σύνδεση του ενωσιακού επιπέδου με τα επίπεδα των κρατών μελών, όχι η αντικατάσταση της δράσης σε οιοδήποτε εξ αυτών· β) στην ενσωμάτωση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) στις οικονομικές και κοινωνικές διαδικασίες παρακολούθησης και προϋπολογισμού της ΕΕ. Από την άποψη αυτή, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο θα μπορούσε να εξοπλιστεί με νέους, βελτιωμένους, μετρήσιμους και συμπληρωματικούς κοινωνικούς, οικονομικούς και περιβαλλοντικούς δείκτες για την παρακολούθηση και εποπτεία όλων των πτυχών και των αρχών του πυλώνα, καθώς και των 17 ΣΒΑ (14). |
| --- | --- |

6.1.6.

| 6.1.7. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την εξαγγελθείσα πρόταση για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες το 2021. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι το πολύ ευρύτερο ζήτημα μιας δίκαιης και χωρίς αποκλεισμούς μετάβασης δεν εξετάζεται άμεσα στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (15). Επιμένει ότι είναι αναγκαίο ένα φιλόδοξο σχέδιο δράσης για να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη να τηρήσουν τις υποσχέσεις τους όσον αφορά τη διακήρυξη για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (16). |
| --- | --- |

6.1.7.

| 6.1.8. | Ο επαναπροσδιορισμός του κόσμου της εργασίας κατά το στάδιο ανάκαμψης από την κρίση λόγω της νόσου COVID-19 είναι πρωταρχικής σημασίας. Τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα της υγείας και της περίθαλψης, η επιδίωξη αύξησης της παραγωγικότητας ήταν αντίθετη προς την ποιότητα των υπηρεσιών και υπονόμευσε την εργασιακή εμπειρία, γεγονός το οποίο είχε δραματικές συνέπειες κατά τη διάρκεια της κρίσης του τομέα υγείας στις περισσότερες χώρες της ΕΕ. Η μετάβαση προς δραστηριότητες που βασίζονται στις υπηρεσίες δύναται να οδηγήσει στη δημιουργία μιας οικονομίας με μεγαλύτερη ένταση εργασίας, στην αντιστάθμιση του επισφαλούς χαρακτήρα των θέσεων εργασίας στους συγκεκριμένους κλάδους, στη στήριξη υψηλότερων επιπέδων απασχόλησης και στην επιστροφή των θέσεων εργασίας στην πραγματική οικονομία. Οι πολιτικές για τη στήριξη των ποιοτικών θέσεων εργασίας σε κλάδους έντασης εργασίας που παρέχουν υψηλής ποιότητας υπηρεσίες είναι, ως εκ τούτου, καθοριστικής σημασίας. |
| --- | --- |

6.1.8.

| 6.1.9. | Η ΕΟΚΕ εξακολουθεί να ανησυχεί για το γεγονός ότι τόσο η φτώχεια γενικά όσο και η φτώχεια των εργαζομένων ειδικότερα εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρό πρόβλημα σε πολλά κράτη μέλη. Εκτός από τη βελτίωση των επιπέδων των μισθών, απαιτείται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένης της δράσης για τη διασφάλιση επαρκών συστημάτων ελάχιστου εισοδήματος, κοινών ελάχιστων προτύπων στον τομέα της ασφάλισης ανεργίας και αποτελεσματικών συστημάτων ενεργού ένταξης, που θα υποστηρίζονται από ουσιαστικές και ευνοϊκές κοινωνικές υπηρεσίες. Απαιτούνται επίσης εύρυθμες αγορές εργασίας, δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης και ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας (17). |
| --- | --- |

6.1.9.

| 6.1.10. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ισότητα των φύλων 2020-2025 και συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προκρίνει στρατηγικές ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου σε όλους τους φορείς προγραμματισμού και διοίκησης, καθώς και μια διατομεακή προσέγγιση για την ισότητα των φύλων. Η στρατηγική θα πρέπει να εφαρμοστεί σε συνδυασμό με την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της επιδημίας της νόσου COVID-19, μέσω εξατομικευμένων και ειδικών μέτρων πολιτικής. Η ΕΟΚΕ σημειώνει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προτείνει νομοθετική πρωτοβουλία για δεσμευτικά μέτρα διαφάνειας των αμοιβών. Κατά την αντιμετώπιση των διαφορών στις αμοιβές και άλλων διαφορών μεταξύ των δύο φύλων, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη κοινωνική αναγνώριση και οικονομική αξία σε θέσεις εργασίας και τομείς, οι οποίοι απασχολούν παραδοσιακά πολλές γυναίκες, και συχνά υποαμείβονται και υποτιμούνται. |
| --- | --- |

6.1.10.

| 6.1.11. | Είναι σημαντικό να συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε και να μετριάζουμε τις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες της πανδημίας, οι οποίες είναι εξαιρετικά έντονες στους βασικούς τομείς των μεταφορών, των ταξιδιών και του τουρισμού. |
| --- | --- |

6.1.11.

6.2.   Μετανάστευση και η μετά COVID-19 εποχή

| 6.2.1. | Με την έλευση της πανδημίας COVID-19, την επακόλουθη τεράστια τραγωδία για τα εθνικά συστήματα υγείας και την κατάρρευση της οικονομίας σε όλες τις χώρες, το ζήτημα της μετανάστευσης φαινόταν να εξαφανίζεται από το προσκήνιο και να υποχωρεί, με κάποια αδιαφορία εκ μέρους της κοινής γνώμης. Οι αιτούντες άσυλο δεν μπορούν να εγκαταλειφθούν λόγω της τρέχουσας κρίσης. Τα βασικά δικαιώματα προστασίας αποτελούν τον πυρήνα των ευρωπαϊκών αξιών και δεν μπορούν να απορρίπτονται όταν δεν συμφέρουν. |
| --- | --- |

6.2.1.

7.   Μια νέα ώθηση για την ευρωπαϊκή δημοκρατία

| 7.1. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεμελιώνεται σε κοινές ευρωπαϊκές αξίες που δεν είναι σε καμία περίπτωση διαπραγματεύσιμες: σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ελευθερία, δημοκρατία, ισότητα και κράτος δικαίου. Οι αξίες αυτές δεν μπορούν να παραβλέπονται όταν η ΕΕ και τα κράτη μέλη της αντιμετωπίζουν μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης και τις επιπτώσεις της όσον αφορά τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις. Παρότι η απάντηση στην τρέχουσα κρίση πρέπει να είναι ταχεία και δικαιολογεί ορισμένα έκτακτα και περιορισμένης διάρκειας μέτρα, τα μέτρα αυτά δεν μπορούν να αντιβαίνουν στο κράτος δικαίου ούτε να θέτουν σε κίνδυνο τη δημοκρατία, τη διάκριση των εξουσιών και τα θεμελιώδη δικαιώματα των Ευρωπαίων πολιτών. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι όλα τα σχετικά μέτρα πολιτικής πρέπει να συνάδουν πλήρως με τις κοινές μας αξίες, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 2 της ΣΕΕ. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Στο πλαίσιο αυτής της νέας διαδικασίας ανάκαμψης και ανασυγκρότησης, η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η προσεχής διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης θα αποτελέσει ευκαιρία για την ενδυνάμωση και την εμβάθυνση της θεσμικής δομής της ΕΕ, καθώς και για την πραγματική ανανέωση του εγχειρήματος της ΕΕ προκειμένου να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Η κρίση της νόσου COVID-19 αποκάλυψε τα θεσμικά όρια και τις αδυναμίες της υφιστάμενης Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποδεικνύοντας παράλληλα την επείγουσα ανάγκη για μια αποτελεσματική και αποδοτική Ένωση. Χρειάζεται μια νέα οργάνωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης που να υπερβαίνει την ενιαία αγορά της ΕΕ για να οδηγήσει σε μια πιο ολοκληρωμένη Ευρώπη με πραγματική δημοσιονομική ικανότητα και να έχει ως κύριο στόχο της να βελτιώσει τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας των πολιτών της. Για τους λόγους αυτούς, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η διαδικασία της διάσκεψης θα πρέπει να λάβει υπόψη τα υφιστάμενα μέσα ανάκαμψης της ΕΕ και την αλληλεγγύη που έχει ήδη καθιερωθεί, διασφαλίζοντας παράλληλα την οικολογική βιωσιμότητα, την οικονομική ανάπτυξη, την κοινωνική πρόοδο, την ασφάλεια και τη δημοκρατία. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, παρά την πανδημία, η άμεση συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων και των εκλεγμένων αντιπροσώπων πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα της διάσκεψης και προσβλέπει στην έναρξη της διάσκεψης, προκειμένου να οικοδομηθεί μια πιο δημοκρατική, πιο αποτελεσματική και πιο ανθεκτική Ένωση μαζί με όλους τους πολίτες της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να διατηρήσει το πεδίο εργασιών της διάσκεψης ανοιχτό σε όλα τα πιθανά αποτελέσματα, συμπεριλαμβανομένων των νομοθετικών προτάσεων, της ενεργοποίησης της αλλαγής των συνθηκών ή άλλως. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η παραπληροφόρηση συνιστά άμεση απειλή, αφενός, για την ικανότητα των ανθρώπων να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις πολιτικής και, αφετέρου, για την επίτευξη του σχεδίου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και, ως εκ τούτου, για την ενότητα, την ευημερία και την παγκόσμια επιρροή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η αποδυνάμωση των ικανοτήτων της ΕΕ να λαμβάνει δημοκρατικές αποφάσεις είναι προς το συμφέρον μιας σειράς ξένων δυνάμεων, αλλά και εξτρεμιστικών ομάδων οι οποίες αντιτίθενται στην ευρωπαϊκή συνεργασία και στην ενίσχυση της συνοχής. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη βαθιά της στήριξη προς όλες τις τρέχουσες προσπάθειες της ΕΕ για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, τόσο εκτός όσο και εντός της ΕΕ. Παροτρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει την πλήρη συμμόρφωση και την παρακολούθηση των ρυθμιστικών μέτρων όσον αφορά τον κώδικα δεοντολογίας για την παραπληροφόρηση, την περαιτέρω ανάπτυξη του προσφάτως συσταθέντος «συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης» και των μονάδων πληροφοριών της STRATCOM, καθώς και την επέκταση της δράσης κατά της παραπληροφόρησης της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης και παράλληλα τη σημαντική επέκταση της δράσης της ΕΕ κατά της εγχώριας παραπληροφόρησης (18). |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ανάπτυξη ενός «Ευρωπαϊκού σχεδίου δράσης για τη δημοκρατία», το οποίο θα πρέπει να είναι ολοκληρωμένο, μακροπρόθεσμο και ικανό να επιφέρει αλλαγές, παρέχοντας σε αυτό χρηματοδοτική στήριξη και εξασφαλίζοντας τον διοργανικό συντονισμό. Το Ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία και οι σχετικές μελλοντικές πρωτοβουλίες θα πρέπει να επιδιώκουν την ανάληψη περισσότερων δράσεων για την επίτευξη ελεύθερων και πλουραλιστικών μέσων ενημέρωσης και ποιοτικής ανεξάρτητης δημοσιογραφίας, την αποτελεσματική ρύθμιση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ιδίως όσον αφορά την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης με τη συμπερίληψη ρύθμισης για την πολιτική διαφήμιση στο διαδίκτυο και την ανάληψη ευθύνης σχετικά με το περιεχόμενο, τον εκσυγχρονισμό της εκλογικής διαδικασίας και τη συμπερίληψη των ομάδων χωρίς δικαιώματα, κυρίως των ατόμων με αναπηρίες, καθώς και την ευρεία εκπαίδευση των πολιτών σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη δημοκρατική διαδικασία σε όλα τα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει την πρότασή της για μια φιλόδοξη στρατηγική επικοινωνίας, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με τα θεμελιώδη δικαιώματα, το κράτος δικαίου και τη δημοκρατία (19). |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | Απαιτείται περαιτέρω δράση για την επίτευξη δωρεάν και πολυφωνικών μέσων και ποιοτικής ανεξάρτητης δημοσιογραφίας, καθώς και για την αποτελεσματική ρύθμιση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ιδίως για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και τη ρύθμιση των διαδικτυακών πολιτικών διαφημίσεων και της ευθύνης για το περιεχόμενο. |
| --- | --- |

7.6.

7.7.   Βελτίωση της νομοθεσίας και της πρόβλεψης

| 7.7.1. | Η ΕΟΚΕ κάνει εκ νέου έκκληση για την αναθεώρηση του θεματολογίου για τη βελτίωση της νομοθεσίας, ώστε να περιλαμβάνει «έλεγχο βιωσιμότητας» για να διασφαλίσει ότι όλη η νομοθεσία και οι πολιτικές της ΕΕ συμβάλλουν στην εφαρμογή των ΣΒΑ. |
| --- | --- |

7.7.1.

| 7.7.2. | Η ΕΟΚΕ δεσμεύεται να συμβάλει στην επιτυχία της νέας πλατφόρμας «Fit For Future», η οποία αντικαθιστά την πλατφόρμα REFIT, και εκφράζει την ικανοποίησή της για την αναβάθμιση του ρόλου της ΕΟΚΕ στην εν λόγω πλατφόρμα όσον αφορά τη συμμετοχή, την εκπροσώπηση και την συμβολή του οργάνου. Αυτή η νέα πλατφόρμα θα συμβάλει ώστε τα κράτη μέλη και οι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών να αναλάβουν δράση για την απλούστευση και την περιττή μείωση των κανονιστικών επιβαρύνσεων και να προετοιμάσουν την Ευρώπη για νέες προκλήσεις στο μέλλον, όπως η ψηφιοποίηση. Η κρίση της νόσου COVID-19 κατέδειξε τη σημασία του σχεδιασμού πολιτικών και της ενίσχυσης των δυνατοτήτων με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι κατάλληλες για την αντιμετώπιση των μελλοντικών αβεβαιοτήτων. |
| --- | --- |

7.7.2.

| 7.7.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η καλύτερη νομοθεσία δεν υποκαθιστά τις πολιτικές αποφάσεις και δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να απορρυθμίζει ή να μειώνει το επίπεδο της κοινωνικής και της περιβαλλοντικής προστασίας, καθώς και της προστασίας των καταναλωτών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επανεξετάσει τις κατευθυντήριες γραμμές και τα κριτήρια στην εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας, προκειμένου να ενσωματώσει στις διαδικασίες αξιολόγησης τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) που καθορίζονται στην Ατζέντα 2030 του ΟΗΕ. Η εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας θα πρέπει να περιλαμβάνει απαρέγκλιτα «έλεγχο βιωσιμότητας». Η ΕΟΚΕ ζητεί εκ νέου το ευρωπαϊκό οικοσύστημα εκτίμησης και αξιολόγησης επιπτώσεων να συνεχίσει να εξελίσσεται προκειμένου να ενισχυθεί η ποιότητά του και να ενθαρρυνθεί η ενεργός συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στον σχεδιασμό και την εφαρμογή της νομοθεσίας (20). |
| --- | --- |

7.7.3.

| 7.7.4. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να συνδυάσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημόσιες διαβουλεύσεις (λόγω των περιορισμών της) με ειδικές στρογγυλές τράπεζες ενδιαφερομένων, όπως οι κοινωνικοί εταίροι και η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, προκειμένου να ενισχυθεί η συμμετοχική δημοκρατία. |
| --- | --- |

7.7.4.

| 7.7.5. | Η συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στην εκτίμηση επιπτώσεων και στη στρατηγική πρόβλεψη θα πρέπει να ενισχυθεί ώστε να διασφαλιστεί ότι η εμπειρογνωμοσύνη και οι γνώσεις τους επί του θέματος λαμβάνονται υπόψη κατά τον σχεδιασμό μελλοντικών νομοθετικών και πολιτικών στο νέο πλαίσιο μετά τη νόσο COVID-19. |
| --- | --- |

7.7.5.

| 7.7.6. | Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών περιλαμβάνονται και οι ίδιες μεταξύ των θυμάτων των ανισοτήτων και των αδυναμιών του συστήματος. Η σημερινή και η μελλοντική ικανότητα ανταπόκρισής τους στις ανάγκες τους απειλείται συχνά εξαιτίας πενιχρών και αυξομειούμενων πόρων, κάτι που πρέπει να διευθετηθεί με την εξασφάλιση μηχανισμών χρηματοδότησής τους. Το πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2021 μετά την κρίση είναι μια τεράστια ευκαιρία να επανεξεταστεί η δέσμευση της ΕΕ έναντι των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών όσον αφορά την πιο βιώσιμη και διαρθρωτική χρηματοδοτική στήριξη έναντι της χρηματοδότησης συγκεκριμένων έργων. |
| --- | --- |

7.7.6.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Ψήφισμα της ΕΟΚΕ με θέμα την ανασυγκρότηση και την ανάκαμψη μετά την κρίση της νόσου COVID-19 (ΕΕ C 311 της 18.9.2020, σ. 1).

1

(2)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?qid=1590732521013&uri=COM%3A2020%3A456%3AFIN

2

(3)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?qid=1590574123338&uri=CELEX%3A52020DC0380

3

(4)  NAT/784 — Ευρωπαϊκός νόμος για το κλίμα (βλέπε σελίδα 143 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

4

(5)  NAT/784 — Ευρωπαϊκός νόμος για το κλίμα. Βλέπε υποσημείωση 4.

5

(6)  Βλέπε σελίδα 124 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας.

6

(7)  INT/894 — Λευκή βίβλος για την τεχνητή νοημοσύνη (βλέπε σελίδα 87 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).)

7

(8)  Βλ. για παράδειγμα, https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm

8

(9)  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/qanda_20_20

9

(10)  Μια ισχυρή Ευρώπη για δίκαιες μεταβάσεις.

10

(11)  https://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=el&catId=1226&furtherNews=yes&newsId=9696

11

(12)  Υπό εκπόνηση γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ SOC/632 — Αξιοπρεπείς κατώτατοι μισθοί σε ολόκληρη την Ευρώπη.

12

(13)  CCMI/124 — Πλαίσιο ποιότητας της ΕΕ για την αναδιάρθρωση και την πρόβλεψη της αλλαγής (ΕΕ C 19 της 21.1.2015, σ. 50).

13

(14)  https://www.eesc.europa.eu/el/documents/resolution/european-economic-and-social-committees-contribution-2020-commissions-work-programme-and-beyond

14

(15)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52020DC0102&from=EN

15

(16)  INT/897 — Βιομηχανική στρατηγική (βλέπε σελίδα 108 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

16

(17)  Υπό εκπόνηση γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ SOC/632 με θέμα «Αξιοπρεπείς κατώτατοι μισθοί σε ολόκληρη την Ευρώπη» και SOC/583: https://www.eesc.europa.eu/en/our-work/opinions-information-reports/opinions/common-minimum-standards-field-unemployment-insurance-eu-member-states-concrete-step-towards-effective-implementation (ΕΕ C 97 της 24.3.2020, σ. 32) και γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Για μία ευρωπαϊκή οδηγία πλαίσιο σχετικά με τη θέσπιση ελάχιστου εισοδήματος» (ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 1).

17

(18)  SOC/630 — Τα αποτελέσματα των εκστρατειών για τη συμμετοχή στη λήψη πολιτικών αποφάσεων (ΕΕ C 311 της 18.9.2020, σ. 26).

18

(19)  ΕΕ C 282 της 20.8.2019, σ. 39, και Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο — Περαιτέρω ενδυνάμωση του κράτους δικαίου εντός της Ένωσης — Τρέχουσα κατάσταση και πιθανά επόμενα βήματα, 3 Απριλίου 2019.

19

(20)  ΙNT/886 — Βελτίωση της νομοθεσίας: απολογισμός και διατήρηση της δέσμευσής μας (ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 72).

20

---

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

553η υβριδική σύνοδος ολομέλειας, 15 και 16 Ιουλίου 2020

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/14 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/14

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Προώθηση μιας πιο βιώσιμης Τραπεζικής Ένωσης χωρίς αποκλεισμούς, με τη βελτίωση της συμβολής των κοινοτικών τραπεζών στην τοπική ανάπτυξη και τη δημιουργία ενός κοινωνικά υπεύθυνου διεθνούς και ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2020/C 364/02)

| Εισηγητής: ο κ. | Giuseppe GUERINI |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Giuseppe GUERINI

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 20.2.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Έγκριση από το τμήμα | 24.6.2020 |
| Έγκριση από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) | 205/6/6 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

20.2.2020

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Έγκριση από το τμήμα

24.6.2020

Έγκριση από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές)

205/6/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Οι κανόνες που εγκρίθηκαν τα τελευταία χρόνια σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο δεν λάμβαναν πάντοτε πλήρως υπόψη τα διαφορετικά μοντέλα που συνεισφέρουν στην τραπεζική πολυμορφία στην Ευρώπη, δημιουργώντας έτσι σημαντικό αντίκτυπο στις μικρότερες και περιφερειακές τράπεζες, που συχνά έχουν συνεταιριστική μορφή, ιδίως σε κράτη μέλη όπως η Ιταλία και η Ισπανία. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Τα διαφορετικά μοντέλα που χαρακτηρίζουν τον πλουραλισμό και την πολυμορφία του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος δεν επηρεάστηκαν κατά τον ίδιο τρόπο από τις ρυθμιστικές παρεμβάσεις που θεσπίστηκαν στον απόηχο της προηγούμενης χρηματοπιστωτικής κρίσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι τράπεζες που συνέβαλαν λιγότερο στην κρίση του 2008 υπέστησαν μάλιστα εντονότερα την πίεση των κανόνων που θεσπίστηκαν ως απάντηση στην ίδια κρίση. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ, παρότι αναγνωρίζει τα θετικά βήματα της Επιτροπής όσον αφορά τη συνεκτίμηση των μικρότερων και μη πολύπλοκων τραπεζικών ιδρυμάτων στις πιο πρόσφατες ρυθμιστικές παρεμβάσεις της, θεωρεί εντούτοις σκόπιμο να ενισχυθεί η αναλογικότητα των τραπεζικών κανόνων όσον αφορά τα χαρακτηριστικά των υποκειμένων τους, χωρίς να υπονομεύεται η αποτελεσματικότητα της προληπτικής εποπτείας. Ταυτόχρονα, οι βασικές αρχές και στόχοι πίσω από τα μέτρα που ελήφθησαν μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση δεν πρέπει να υπονομευθούν ή να τεθούν σε κίνδυνο, καθώς έχουν αποδειχθεί τόσο αναγκαίες όσο και αποτελεσματικές. Η ασφάλεια, η ευστάθεια και η ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος είναι υψίστης σημασίας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ κρίνει θετικά την αναβολή της εφαρμογής της συμφωνίας «Βασιλεία III» που αποφασίστηκε πρόσφατα, προκρίνει δε, όταν έρθει η στιγμή, την μεταφορά των νέων κανόνων σχετικά με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις κατά τρόπο που θα λαμβάνει επαρκώς υπόψη την πολυμορφία των μοντέλων τραπεζικών επιχειρήσεων στην Ευρώπη και τη συμβολή τους στη διαφοροποίηση και την ανθεκτικότητα της Τραπεζικής Ένωσης. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ προσβλέπει, ειδικότερα, στην ενίσχυση του ιδιαίτερου ρόλου που επιτελούν οι περιφερειακές και κοινοτικές τράπεζες, συχνά υπό συνεταιριστική μορφή σε ορισμένα κράτη μέλη όπως η Ιταλία και η Ισπανία, υπέρ των ΜΜΕ και των οικογενειών σε τοπική κλίμακα, αποτελώντας ενίοτε την κύρια, αν όχι τη μοναδική, πηγή πρόσβασης στην πίστη για δεκάδες χιλιάδες Ευρωπαίους πολίτες και επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ προσβλέπει επίσης στη δέουσα ανάδειξη της συνεισφοράς των πιο μεγάλων διαστάσεων συνεταιριστικών τραπεζών χωρών όπως η Γερμανία, η Αυστρία, οι Κάτω Χώρες και η Γαλλία στο ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι συνεταιριστικές τράπεζες συμβάλλουν σε συστημικούς κινδύνους, η παράμετρος αυτή πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη κατά τη ρύθμιση και την εποπτεία |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Αξίζει επίσης να υπενθυμιστεί ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζουν για την τροφοδότηση της οικονομικής δημοκρατίας, ευνοώντας τη συμμετοχή των ιδίων των μεριδιούχων, που δεν αποτελούν απλούς μετόχους ή πελάτες αλλά εταίρους οι οποίοι δύνανται να συμμετέχουν με βάση κατά κεφαλή ψήφο στις κατευθυντήριες γραμμές διακυβέρνησης, οι οποίες είναι περισσότερο προσανατολισμένες στη δημιουργία αξίας για τους μεριδιούχους παρά στη δημιουργία αξίας για τους μετόχους. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πως οι ευρωπαϊκές τράπεζες, μεταξύ των οποίων οι περιφερειακές και συνεταιριστικές τράπεζες, θα επιτελέσουν θεμελιώδη ρόλο στην οικονομική ανάκαμψη μετά την κρίση της νόσου COVID-19 προς υποστήριξη της οικονομίας και της απασχόλησης. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Ένα διαφοροποιημένο τραπεζικό σύστημα, όπου θα συμμετέχει πληθώρα ενδιαφερόμενων φορέων και το οποίο θα έχει ρίζες στον τόπο και τις τοπικές κοινότητες αποτελεί επίσης σημαντική εγγύηση της διατήρησης μιας κοινής κοινωνικής ευθύνης στην οποία θα συμμετέχουν οι πολίτες, οι ΜΜΕ και οι επιμέρους οικονομικοί φορείς με έντονο αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας αποτελεί τη συνεισφορά της ΕΟΚΕ σε μια Τραπεζική Ένωση που θα αποσκοπεί στη βιώσιμη ανάπτυξη και την κοινωνική ένταξη οι οποίες απαιτούνται για την εξασφάλιση της μελλοντικής ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ένα πλαίσιο πολλαπλών προκλήσεων σε παγκόσμιο επίπεδο. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να μεταφέρει το ενδιαφέρον της κοινωνίας πολιτών για την επίτευξη μιας διαφοροποιημένης, χωρίς αποκλεισμούς και βιώσιμης Τραπεζικής Ένωσης. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Αυτή η συνεισφορά ακολουθεί πληθώρα άλλων γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ σχετικά με τον ρόλο των τοπικών και συνεταιριστικών τραπεζών (1) και κρίνεται ιδιαίτερα αναγκαία σήμερα, μέσα στο πλαίσιο που όρισε η υγειονομική, ανθρωπιστική, οικονομική, εργασιακή και κοινωνική κρίση παγκοσμίων διαστάσεων που δημιούργησε η νόσος COVID-19. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η διαρκής αύξηση των τραπεζικών κανόνων σε ευρωπαϊκό επίπεδο και η προοδευτική τους αυστηροποίηση με την πάροδο των ετών δεν κατάφερε πάντοτε να λάβει υπόψη τα διαφορετικά μοντέλα που συμβάλλουν στην τραπεζική πολυμορφία στην Ευρώπη και να περιλαμβάνει κανόνες αναλογικούς και προσαρμοσμένους μεταξύ άλλων στις μικρότερες και τις περιφερειακές τράπεζες. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Τα επιχειρήματα που θα αναπτυχθούν στη συνέχεια αναφέρονται κατά κύριο λόγο στις κοινοτικές τράπεζες, που συχνά έχουν μικρό μέγεθος και απλοποιημένη διαχειριστική δομή. Αναφέρονται επίσης στις συνεταιριστικές τράπεζες, με τις διαφορετικές μορφές τους και τις διαφορετικές τους διαστάσεις στην Ευρώπη. Αυτές οι τράπεζες έχουν μικρό μέγεθος, μεγάλο αριθμό και τοπικό μόνο αντίκτυπο σε χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία. Από την άλλη πλευρά, σε κράτη μέλη όπως η Γερμανία, η Αυστρία και οι Κάτω Χώρες πρόκειται για μείζονες παράγοντες, αλλά καθώς λειτουργούν σαν συνεταιρισμοί μοιράζονται το ίδιο χαρακτηριστικό των άλλων συνεταιριστικών τραπεζών, ήτοι την επιδίωξη αξίας για τους μεριδιούχους αντί για (πρωτίστως) τους μετόχους. Όταν οι συνεταιριστικές τράπεζες είναι οργανωμένες σε τραπεζικό όμιλο εισηγμένο στο χρηματιστήριο, πρέπει να διαθέτουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά με τις λοιπές εισηγμένες εταιρίες. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η εξέταση του ζητήματος της τραπεζικής ρύθμισης απαιτεί διττή άσκηση μνήμης και κρίσης όσον αφορά τα γεγονότα που διαμόρφωσαν προοδευτικά τα ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο και την ξεκάθαρη μελλοντοστρεφή θεώρηση στην οποία επιδιώκουμε να φτάσουμε στο μέλλον. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Όσον αφορά τη μνήμη, αξίζει να υπενθυμιστεί εκ νέου ότι το ισχύον πλαίσιο αποτελεί, σε μεγάλο βαθμό, απάντηση στην κρίση του 2008. Ο Ευρωπαίος νομοθέτης επεδίωξε την προσαρμογή των κανόνων για να καλυφθούν οι ελλείψεις που διαπιστώθηκαν στην κρίση και, πρωτίστως, για να καταστούν οι τράπεζες καλύτερα εξοπλισμένες και πιο ανθεκτικές σε μια υποθετική μελλοντική κρίση. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Αν και οι στόχοι των μεταρρυθμίσεων αυτών ήταν και παραμένουν καθολικά αξιέπαινοι, δεν υπάρχει ωστόσο αμφιβολία πως ο αντίκτυπος και τα αποτελέσματά τους στις διάφορες αρθρώσεις του τραπεζικού συστήματος ήταν ασύμμετρα λόγω της προσέγγισης που ακολουθούσαν μέχρι σήμερα οι ρυθμιστικές αρχές των τραπεζών. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Τα διαφορετικά μοντέλα που χαρακτηρίζουν τον πλουραλισμό και την πολυμορφία του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος δεν επηρεάστηκαν κατά τον ίδιο τρόπο από τις εφαρμοσθείσες μεταρρυθμίσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα, τα μοντέλα επιχειρήσεων που συνέβαλαν λιγότερο στην κρίση του 2008, όπως για παράδειγμα οι τοπικές τράπεζες, συχνά μικρού μεγέθους και σε ορισμένα κράτη συνεταιριστικής μορφής, υπέστησαν κατά τρόπο βαρύτερο τις κανονιστικές πιέσεις. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Λόγω, μεταξύ άλλων, των κανόνων που επέβαλαν ολοένα πιο επαχθές φορτίο σε σειρά πτυχών, οι μικρομεσαίες τοπικές τράπεζες υπέστησαν προοδευτική κανονιστική πίεση να ενωθούν σε μεγαλύτερους ομίλους και να συγχωνευτούν, προκειμένου να μην εξέλθουν από την αγορά, πράγμα που οδήγησε σε απώλεια βιοποικιλότητας στο εσωτερικό του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Περιφερειακές τράπεζες και ρύθμιση των τραπεζών: γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Οι διάφοροι κανονισμοί που θεσπίστηκαν τα τελευταία χρόνια δυνάμει των διεθνών συμφωνιών και των ευρωπαϊκών κανόνων έπληξαν τις μικρού και μεσαίου μεγέθους τράπεζες, ιδίως δε τις συνεταιριστικές, περιφερειακές και αλληλασφαλιστικές τράπεζες, για τρεις λόγους:






  1. | το κόστος συμμόρφωσης με μια δαπανηρή, πολύπλοκη, ιδιαίτερα λεπτομερή και συνεχώς μεταβαλλόμενη νομοθεσία· |
| --- | --- | --- |

3.1.

1.

το κόστος συμμόρφωσης με μια δαπανηρή, πολύπλοκη, ιδιαίτερα λεπτομερή και συνεχώς μεταβαλλόμενη νομοθεσία·

| 2. | τη μειωμένη αναγνώριση της συστημικής σημασίας των τοπικών τραπεζών όσον αφορά την επικινδυνότητα· |
| --- | --- |

2.

τη μειωμένη αναγνώριση της συστημικής σημασίας των τοπικών τραπεζών όσον αφορά την επικινδυνότητα·

| 3. | την πλεονεκτική θέση που απολαμβάνουν οι μεγάλες συστημικές τράπεζες όσον αφορά το κόστος χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

3.

την πλεονεκτική θέση που απολαμβάνουν οι μεγάλες συστημικές τράπεζες όσον αφορά το κόστος χρηματοδότησης.

| 3.2. | Για αυτούς τους λόγους, η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο ο νομοθέτης να ενισχύσει το συντομότερο δυνατό τη δομική αναλογικότητα και την καταλληλότητα των τραπεζικών κανόνων όσον αφορά τα χαρακτηριστικά των υποκειμένων τους, με τρεις στόχους:






  1. | τη μείωση των τεχνητών και λοιπών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκαλούνται από μη αναλογικούς/κατάλληλους κανόνες όσον αφορά τα διαφορετικά χαρακτηριστικά των υποκειμένων τους, συμπεριλαμβανομένων των διαφορετικών επιχειρηματικών στόχων μεταξύ των υποκειμένων αυτών· |
| --- | --- | --- |

3.2.

1.

τη μείωση των τεχνητών και λοιπών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκαλούνται από μη αναλογικούς/κατάλληλους κανόνες όσον αφορά τα διαφορετικά χαρακτηριστικά των υποκειμένων τους, συμπεριλαμβανομένων των διαφορετικών επιχειρηματικών στόχων μεταξύ των υποκειμένων αυτών·

| 2. | τη διατήρηση ενός διαφοροποιημένου και, συνεπώς, πιο ανθεκτικού σε μελλοντικές χρηματοπιστωτικές και οικονομικές κρίσεις ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα· |
| --- | --- |

2.

τη διατήρηση ενός διαφοροποιημένου και, συνεπώς, πιο ανθεκτικού σε μελλοντικές χρηματοπιστωτικές και οικονομικές κρίσεις ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα·

| 3. | τη διευκόλυνση (και όχι τη μείωση) της πιστωτικής στήριξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που αποτελούν βασικό τομέα της οικονομίας στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.

τη διευκόλυνση (και όχι τη μείωση) της πιστωτικής στήριξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που αποτελούν βασικό τομέα της οικονομίας στην Ευρώπη.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την αναβολή της εφαρμογής της συμφωνίας «Βασιλεία III» που αποφασίστηκε πρόσφατα, προκρίνει δε, όταν έρθει η στιγμή, τη μεταφορά τους στο ενωσιακό κανονιστικό πλαίσιο κατά τρόπο που θα λαμβάνει επαρκώς υπόψη την πολυμορφία των μοντέλων τραπεζικών επιχειρήσεων στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ενόψει της διαδικασίας μεταφοράς των νέων οδηγιών των συμφωνιών της Βασιλείας, η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να επαναλάβει και να υποστηρίξει τις επτά αρχές που διακήρυξε τον Ιούνιο του 2019 η επιστημονική επιτροπή του ESRB (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου), και οι οποίες καταρτίστηκαν πριν από την οριστική δρομολόγηση της συμβουλευτικής αξιολόγησης του ESRB (2).






  1. | Προσαρμοστικότητα
  : οι χρηματοπιστωτικές ρυθμίσεις πρέπει να είναι σε θέση να εξελίσσονται παράλληλα με το χρηματοπιστωτικό σύστημα και να μην καθίστανται εμπόδιο στην καινοτομία. Αυτό σημαίνει επίσης τη μη δημιουργία φραγμών στην είσοδο νέων τραπεζών στον τομέα και την μη αποθάρρυνση της ανάδυσης νέων εμπορικών μοντέλων ή της διατήρησης εναλλακτικών και ιστορικά δοκιμασμένων τραπεζικών μοντέλων, όπως το συνεταιριστικό. |
| --- | --- | --- |

3.4.

1.

Προσαρμοστικότητα
  : οι χρηματοπιστωτικές ρυθμίσεις πρέπει να είναι σε θέση να εξελίσσονται παράλληλα με το χρηματοπιστωτικό σύστημα και να μην καθίστανται εμπόδιο στην καινοτομία. Αυτό σημαίνει επίσης τη μη δημιουργία φραγμών στην είσοδο νέων τραπεζών στον τομέα και την μη αποθάρρυνση της ανάδυσης νέων εμπορικών μοντέλων ή της διατήρησης εναλλακτικών και ιστορικά δοκιμασμένων τραπεζικών μοντέλων, όπως το συνεταιριστικό.

| 2. | Πολυμορφία
  : πρέπει να διατηρηθεί η πολυμορφία των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και των εμπορικών πρακτικών, δεδομένου ότι αυτή η πολυμορφία αποτελεί αποτελεσματική προστασία απέναντι στη συστημική αστάθεια. Πρέπει να αποφευχθεί η υπερβολική ομοιογενοποίηση των επιχειρήσεων και των δραστηριοτήτων που υπόκεινται σε ρύθμιση: η ικανότητα ανάπτυξης «αντισωμάτων» και διαφοροποιημένων μορφών αντίδρασης/ανθεκτικότητας απέναντι σε αρνητικούς οικονομικούς κύκλους, π.χ., ενισχύει τη συνολική ευστάθεια του χρηματοπιστωτικού τομέα και της οικονομίας γενικότερα. |
| --- | --- |

2.

Πολυμορφία
  : πρέπει να διατηρηθεί η πολυμορφία των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και των εμπορικών πρακτικών, δεδομένου ότι αυτή η πολυμορφία αποτελεί αποτελεσματική προστασία απέναντι στη συστημική αστάθεια. Πρέπει να αποφευχθεί η υπερβολική ομοιογενοποίηση των επιχειρήσεων και των δραστηριοτήτων που υπόκεινται σε ρύθμιση: η ικανότητα ανάπτυξης «αντισωμάτων» και διαφοροποιημένων μορφών αντίδρασης/ανθεκτικότητας απέναντι σε αρνητικούς οικονομικούς κύκλους, π.χ., ενισχύει τη συνολική ευστάθεια του χρηματοπιστωτικού τομέα και της οικονομίας γενικότερα.

| 3. | Αναλογικότητα
  : το βάρος της κανονιστικής ρύθμισης πρέπει να είναι ανάλογο της σημασίας της ατέλειας της αγοράς που επιχειρεί να διορθώσει η ρύθμιση και της συστημικής σημασίας των υποκειμένων της ρύθμισης. |
| --- | --- |

3.

Αναλογικότητα
  : το βάρος της κανονιστικής ρύθμισης πρέπει να είναι ανάλογο της σημασίας της ατέλειας της αγοράς που επιχειρεί να διορθώσει η ρύθμιση και της συστημικής σημασίας των υποκειμένων της ρύθμισης.

| 4. | Δυνατότητα εξυγίανσης
  : η κανονιστική ρύθμιση πρέπει να επιτρέπει στα ιδρύματα χωρίς οικονομική βιωσιμότητα να εξέρχονται του συστήματος χωρίς να απειλείται η συστημική σταθερότητα. Απαιτείται ωστόσο η υιοθέτηση πολιτικών που θα λαμβάνουν υπόψη την εσωτερική διάρθρωση και περιπλοκότητα των εν λόγω ιδρυμάτων. |
| --- | --- |

4.

Δυνατότητα εξυγίανσης
  : η κανονιστική ρύθμιση πρέπει να επιτρέπει στα ιδρύματα χωρίς οικονομική βιωσιμότητα να εξέρχονται του συστήματος χωρίς να απειλείται η συστημική σταθερότητα. Απαιτείται ωστόσο η υιοθέτηση πολιτικών που θα λαμβάνουν υπόψη την εσωτερική διάρθρωση και περιπλοκότητα των εν λόγω ιδρυμάτων.

| 5. | Συστημική προοπτική
  : η χρηματοπιστωτική ρύθμιση πρέπει να εξασφαλίζει την αδιάλειπτη παροχή βασικών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην αγορά. Ένα κανονιστικό σύστημα που ευνοεί τη συγκέντρωση των δραστηριοτήτων σε περιορισμένο αριθμό χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων ενδέχεται να παρουσιάζει μεγαλύτερη ευπάθεια, καθώς εξαρτάται από τη χρηματοοικονομική επιβίωση των εν λόγω ολιγάριθμων ιδρυμάτων. |
| --- | --- |

5.

Συστημική προοπτική
  : η χρηματοπιστωτική ρύθμιση πρέπει να εξασφαλίζει την αδιάλειπτη παροχή βασικών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην αγορά. Ένα κανονιστικό σύστημα που ευνοεί τη συγκέντρωση των δραστηριοτήτων σε περιορισμένο αριθμό χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων ενδέχεται να παρουσιάζει μεγαλύτερη ευπάθεια, καθώς εξαρτάται από τη χρηματοοικονομική επιβίωση των εν λόγω ολιγάριθμων ιδρυμάτων.

| 6. | Διαθεσιμότητα πληροφοριών
  : οι ροές πληροφοριών από τις τράπεζες προς τις ρυθμιστικές αρχές, που προβλέπονται στους σχετικούς κανόνες, πρέπει να επιτρέπουν τον ταχύ εντοπισμό των διαύλων «μόλυνσης» και των τρωτών σημείων. |
| --- | --- |

6.

Διαθεσιμότητα πληροφοριών
  : οι ροές πληροφοριών από τις τράπεζες προς τις ρυθμιστικές αρχές, που προβλέπονται στους σχετικούς κανόνες, πρέπει να επιτρέπουν τον ταχύ εντοπισμό των διαύλων «μόλυνσης» και των τρωτών σημείων.

| 7. | Μη κανονιστική ρύθμιση
  : η παρουσία κανονιστικής ρύθμισης δεν πρέπει να συνεπάγεται την εξάλειψη δοκιμασμένων λύσεων που δεν βρίσκονται εντός στενού κανονιστικού πλαισίου. |
| --- | --- |

7.

Μη κανονιστική ρύθμιση
  : η παρουσία κανονιστικής ρύθμισης δεν πρέπει να συνεπάγεται την εξάλειψη δοκιμασμένων λύσεων που δεν βρίσκονται εντός στενού κανονιστικού πλαισίου.

4.   Ορισμένες συγκεκριμένες προτάσεις για τη μεταφορά των νέων κανόνων στο ρυθμιστικό πλαίσιο της Τραπεζικής Ένωσης

| 4.1. | Στην ευρωπαϊκή νομοθετική περίοδο 2019-2024, είναι λογικό να υποθέσει κανείς ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα επανεξετάσει το νομοθετικό πρόγραμμά της υπό το φως της κρίσης της νόσου COVID-19. Εν αναμονή της κοινοποίησης του νέου προγράμματος, τα κύρια σημεία της κανονιστικής προσαρμογής του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος τα οποία η ΕΟΚΕ κρίνει ότι χρήζουν παρέμβασης είναι τα ακόλουθα: |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Είναι αναγκαία η μεταφορά των συμφωνιών της Βασιλείας (που συνήφθησαν τον Δεκέμβριο του 2017) με τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση, όσον αφορά τα προβλεπόμενα στη Βασιλεία ΙΙ και τη Βασιλεία ΙΙΙ, των περιθωρίων ερμηνείας και της διακριτικής ευχέρειας που διαθέτει η ΕΕ. Σε γενικές γραμμές, είναι ορθό να αναγνωριστεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει λάβει ορισμένα μέτρα στη σωστή κατεύθυνση όσον αφορά την απλοποίηση των κανόνων που αφορούν τα μικρότερα και μη πολύπλοκα τραπεζικά ιδρύματα σε διάφορους τομείς, όπως οι υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων, η εποπτεία και οι κεφαλαιακές απαιτήσεις (συντελεστής στήριξης ΜΜΕ). Ωστόσο είναι αναγκαία η περαιτέρω πρόοδος σε αυτήν την κατεύθυνση μέσω της προσαρμογής, στο μέτρο του δυνατού, των κανόνων στα διαφορετικά επιχειρηματικά μοντέλα, χωρίς να υπονομεύεται η αποτελεσματικότητα της προληπτικής ρύθμισης. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον ιδιαίτερο ρόλο που επιτελούν οι περιφερειακές και κοινοτικές τράπεζες, συχνά υπό συνεταιριστική μορφή σε ορισμένα κράτη μέλη όπως η Ιταλία και η Ισπανία, στις δραστηριότητες των ΜΜΕ και των οικογενειών. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει επίσης τη συνεισφορά των πιο μεγάλων διαστάσεων συνεταιριστικών τραπεζών άλλων χωρών όπως η Γερμανία, η Αυστρία και οι Κάτω Χώρες στο ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι συνεταιριστικές τράπεζες συμβάλλουν σε συστημικούς κινδύνους, η παράμετρος αυτή πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη κατά τη ρύθμιση και την εποπτεία |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Θα ήταν χρήσιμο για τον ευρωπαϊκό οικονομικό και τραπεζικό ιστό να ευνοηθεί η υπέρβαση της διάταξης (του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 468/2014 της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (3), άρθρο 40) σύμφωνα με την οποία οι τράπεζες που αποτελούν μέρος «σημαντικού» τραπεζικού ομίλου θεωρούνται και οι ίδιες «σημαντικές» παρότι παραμένουν σχετικά μικρές όσον αφορά το μέγεθος, τον ρόλο και την έκθεσή τους στους κινδύνους· τούτο δε προκειμένου να αναγνωριστούν οι μορφές αναλογικότητας που θεσπίστηκαν το Μάιο του 2019 με την ΟΚΑ5 και τον ΚΚΑ2 (τη λεγόμενη «δέσμη για τις τράπεζες). Ειδικότερα, το άρθρο 84 παρ. 4 της ΟΚΑ5 και το άρθρο 4 παρ. 1 σημείο 145 του ΚΚΑ2 θεσπίζουν την έννοια του «μικρού και μη πολύπλοκου ιδρύματος», με επακόλουθη ελάφρυνση ορισμένων υποχρεώσεων, ιδίως όσον αφορά την κοινοποίηση πληροφοριών. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ φρονεί πως ο ορισμός του «μικρού και μη πολύπλοκου ιδρύματος» μπορεί να επιτρέψει πλέον μια συστηματική προσέγγιση όσον αφορά την αναλογικότητα. Η απλούστευση των υποχρεώσεων για ένα μικρό και μη πολύπλοκο ίδρυμα δεν πρέπει να περιορίζεται στον τομέα των υποχρεώσεων κοινοποίησης πληροφοριών. Πρέπει να μπορεί να επεκταθεί σε άλλους προληπτικούς και εποπτικούς τομείς. Για παράδειγμα, ένα μικρό και μη πολύπλοκο ίδρυμα δεν πρέπει να εποπτεύεται ως «σημαντικό» όταν συνδέεται με «σημαντικό» όμιλο δυνάμει κανόνα του εθνικού δικαίου που το επιβάλλει. Αυτή η κατάσταση θα μπορούσε στην πράξη να οδηγήσει σε ένα είδος διπλής εποπτείας των μικρότερων τραπεζών σε διαφορετικά επίπεδα, με ουσιαστικές δυσμενείς επιπτώσεις όσον αφορά το κόστος συμμόρφωσης για τις τράπεζες και το κανονιστικό κόστος για τις τραπεζικές αρχές. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης την αναθεώρηση των κανόνων και των μηχανισμών που διέπουν την εξυγίανση και την εκκαθάριση των τραπεζών, της μεθόδου που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό των MREL (4) και των εναλλακτικών ενεργειών στις οποίες μπορούν να προβούν συγκεκριμένα ταμεία εγγύησης καταθέσεων (5) που έχουν συγκροτήσει ορισμένα συστήματα περιφερειακών ή συνεταιριστικών τραπεζών δυνάμει της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στην υπόθεση Tercas στις 19 Μαρτίου 2019 (6). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Οι νέοι πρωτογενείς κανονισμοί και οι κανόνες σχετικά με την εποπτεία της βιώσιμης χρηματοδότησης δεν πρέπει να οδηγήσουν σε περαιτέρω κόστος συμμόρφωσης και μη βιώσιμα πρότυπα εποπτείας για τις μικρές και συνεταιριστικές τράπεζες. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις της επιτροπής Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του 2019 σχετικά με την ευκαιρία θέσπισης ενός «πράσινου και κοινωνικού συντελεστή στήριξης» για τη μείωση της απορρόφησης κεφαλαίων για τα δάνεια που χορηγούν οι τράπεζες σε επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας και σε επιχειρήσεις που συμμετέχουν σε προγράμματα βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. Λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού τομέα, η ευκαιρία ανάπτυξης ενός πράσινου και κοινωνικού συντελεστή στήριξης πρέπει να εξεταστεί και να αξιολογηθεί δεόντως. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ φρονεί πως ο νέος κανονισμός για την Τραπεζική Ένωση πρέπει να προβλέπει τη δημιουργία μέσων για την αναγνώριση της ανάγκης ενθάρρυνσης τραπεζικών επενδύσεων σε δραστηριότητες με θετικό κοινωνικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο, συμπεριλαμβανομένης της προτιμησιακής μεταχείρισης όσον αφορά τους προληπτικούς μηχανισμούς ασφαλείας που ζητεί η ΕΑΤ. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Αυτή η κανονιστική ευαισθησία θα ενισχυθεί επίσης από δεδομένα που δείχνουν πως οι επενδύσεις από επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας είναι εκ φύσεως χαμηλού κινδύνου· οι επιχειρήσεις αυτές είχαν σχεδόν αμελητέο αντίκτυπο στο ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα όσον αφορά τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Οι συννομοθέτες κατέληξαν σε συμβιβασμό την άνοιξη του 2019, αναθέτοντας στην ΕΑΤ (άρθρο 501 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7), ΚΚΑ), έχοντας συμβουλευτεί το ESRB, την αξιολόγηση, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα και τα ευρήματα της Ομάδας εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου της Επιτροπής για τη βιώσιμη χρηματοδότηση, του κατά πόσον θα ήταν δικαιολογημένη η ειδική προληπτική μεταχείριση της έκθεσης που σχετίζεται με στοιχεία ενεργητικού ή δραστηριότητες τα οποία συνδέονται ουσιαστικά με περιβαλλοντικούς και/ή κοινωνικούς στόχους. Η ΕΟΚΕ προσδοκά πως αυτή η αξιολόγηση θα είναι προσεκτική και θετική. |
| --- | --- |

4.11.

5.   Τραπεζικοί όμιλοι και εποπτεία

| 5.1. | Όσον αφορά τη θέσπιση συνεταιριστικών τραπεζικών ομίλων που προβλέπεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία, όπου κοινοτικές και περιφερειακές τράπεζες ενώνονται σε ομίλους, ιδίως σε ορισμένες χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία, προκειμένου να αποκτήσουν μεγαλύτερη κρίσιμη μάζα για τις δραστηριότητές τους, οι περιφερειακές τράπεζες πρέπει να είναι σε θέση να εξασφαλίσουν την κατάλληλη διαχείριση της απορρόφησης κεφαλαίων των μεριδίων στο κεφάλαιο των αντίστοιχων μητρικών τραπεζών, ώστε να αποφευχθεί η υπερβολική συμπίεση του κεφαλαίου που χρησιμοποιείται για την πίστη. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Σήμερα, το νομικό πλαίσιο που παρέχει η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τους τραπεζικούς ομίλους ακολουθεί τρία άρθρα του ΚΚΑ:






  1. | Άρθρο 10: τραπεζικοί όμιλοι που συγκροτήθηκαν από τράπεζες που είναι μόνιμα συνδεδεμένες με έναν κεντρικό οργανισμό, με συνεγγυήσεις και αρμοδιότητες διεύθυνσης και συντονισμού (Ιταλία, Κάτω Χώρες, Φινλανδία, Πορτογαλία και Λουξεμβούργο)· |
| --- | --- | --- |

5.2.

1.

Άρθρο 10: τραπεζικοί όμιλοι που συγκροτήθηκαν από τράπεζες που είναι μόνιμα συνδεδεμένες με έναν κεντρικό οργανισμό, με συνεγγυήσεις και αρμοδιότητες διεύθυνσης και συντονισμού (Ιταλία, Κάτω Χώρες, Φινλανδία, Πορτογαλία και Λουξεμβούργο)·

| 2. | Άρθρο 113 παρ. 6: όμιλοι με αρμοδιότητες διεύθυνσης και συντονισμού υπό την μητρική τράπεζα ή συστήματα υψηλής ολοκλήρωσης (Γαλλία)· |
| --- | --- |

2.

Άρθρο 113 παρ. 6: όμιλοι με αρμοδιότητες διεύθυνσης και συντονισμού υπό την μητρική τράπεζα ή συστήματα υψηλής ολοκλήρωσης (Γαλλία)·

| 3. | Άρθρο 113 παρ. 7: θεσμικά συστήματα προστασίας (ΘΣΠ): Γερμανία, Αυστρία, Ισπανία, επαρχία Μπολζάνο στην Ιταλία. |
| --- | --- |

3.

Άρθρο 113 παρ. 7: θεσμικά συστήματα προστασίας (ΘΣΠ): Γερμανία, Αυστρία, Ισπανία, επαρχία Μπολζάνο στην Ιταλία.

| 5.3. | Πρακτικά, αυτά τα τρία συστήματα αδυνατούν να αναγνωρίσουν ορισμένες πτυχές που χαρακτηρίζουν τις δραστηριότητες των συνεταιριστικών τραπεζών που υποχρεώθηκαν να προσχωρήσουν σε συνεταιριστικούς τραπεζικούς ομίλους ή θεσμικά συστήματα προστασίας μετά τη δημιουργία της Τραπεζικής Ένωσης. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η υποχρέωση των συνεταιριστικών τραπεζών να συμμορφώνονται με αμοιβαίους κανόνες, να αναπτύξουν επιχειρησιακές ρυθμίσεις που θα περιορίζονται στις περιοχές όπου είναι εγκαθιδρυμένες, καθώς και η δημοκρατική τους διακυβέρνηση, η απουσία στόχων ατομικής κερδοφορίας, τα όρια που καθορίζονται για την διανομή των κερδών και το αδιαίρετο του κεφαλαίου δεν συνάδουν με το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Αυτό ενδέχεται να αποδυναμώσει τον μακροχρόνιο και αποτελεσματικό τους ρόλο ως περιφερειακών αναπτυξιακών τραπεζών με αποδεδειγμένη αντικυκλική λειτουργία. |
| --- | --- |

5.5.

6.   Πλαίσιο μετά τη νόσο COVID-19

| 6.1. | Ο αντίκτυπος της πανδημίας COVID-19 είναι πλέον δραματικά εμφανής. Θα κληθούμε να συνηθίσουμε τα πολύ υψηλότερα επίπεδα δημοσίου χρέους και, προκειμένου να εξασφαλίσουμε ότι οι πόροι θα φτάνουν εγκαίρως στον προορισμό τους, ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα θα πρέπει να κινητοποιηθεί στο πλαίσιο κοινής γενικής προσπάθειας που θα συμπεριλαμβάνει τις δημόσιες αρχές και τους ιδιωτικούς φορείς. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Στον απόηχο της νόσου COVID-19, έχει διατυπωθεί πειστικά η παρατήρηση ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα πρέπει να καταστούν «όχημα δημόσιας πολιτικής» για τη στήριξη της οικονομίας και της απασχόλησης μετά από αυτήν την υγειονομική κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Κατά συνέπεια, «ούτε οι κανονισμοί ούτε οι παράπλευροι κανόνες δεν πρέπει να εμποδίσουν τη δημιουργία όλου του χώρου που απαιτείται στους ισολογισμούς των τραπεζών προς τούτο» (8). |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Είναι πολύ νωρίς για να εκτιμήσουμε πώς η κρίση της νόσου COVID-19 θα επηρεάσει την οικονομία και ποιος θα είναι ο τελικός της αντίκτυπος στις τράπεζες, πρέπει ωστόσο να εξετάζουμε τα ζητήματα υπό το φως του ισχύοντος και του μελλοντικού πλαισίου.






  1. | Από κανονιστική σκοπιά, ο κύριος στόχος μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 ήταν η μείωση των κινδύνων στους ισολογισμούς των τραπεζών. Μετά την έξαρση της νόσου COVID-19 και για άγνωστο μέχρι σήμερα χρονικό διάστημα, ωστόσο, οι ισολογισμοί των τραπεζών θα επιβαρύνονται με τους κινδύνους που ανέλαβαν τα κράτη και η πραγματική οικονομία. |
| --- | --- | --- |

6.3.

1.

Από κανονιστική σκοπιά, ο κύριος στόχος μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 ήταν η μείωση των κινδύνων στους ισολογισμούς των τραπεζών. Μετά την έξαρση της νόσου COVID-19 και για άγνωστο μέχρι σήμερα χρονικό διάστημα, ωστόσο, οι ισολογισμοί των τραπεζών θα επιβαρύνονται με τους κινδύνους που ανέλαβαν τα κράτη και η πραγματική οικονομία.

| 2. | Ο ΕΕΜ, η ΕΑΤ και η ΕΑΚΑΑ έλαβαν σειρά μέτρων αξιοποιώντας το περιθώριο ελιγμών που τους δίνει το κανονιστικό πλαίσιο με στόχο την αναστολή ορισμένων καθηκόντων ή τη χαλάρωση ορισμένων προληπτικών απαιτήσεων. |
| --- | --- |

2.

Ο ΕΕΜ, η ΕΑΤ και η ΕΑΚΑΑ έλαβαν σειρά μέτρων αξιοποιώντας το περιθώριο ελιγμών που τους δίνει το κανονιστικό πλαίσιο με στόχο την αναστολή ορισμένων καθηκόντων ή τη χαλάρωση ορισμένων προληπτικών απαιτήσεων.

| 3. | Αν οι οικονομικές και δημοσιονομικές επιπτώσεις της κρίσης παραμένουν ορατές σε σημαντικό βαθμό στους ισολογισμούς των τραπεζών στο μέλλον, αυτός ο αντίκτυπος θα πρέπει να συνεκτιμηθεί κατά την εφαρμογή της συμφωνίας της Βασιλείας του Δεκεμβρίου 2017 στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.

Αν οι οικονομικές και δημοσιονομικές επιπτώσεις της κρίσης παραμένουν ορατές σε σημαντικό βαθμό στους ισολογισμούς των τραπεζών στο μέλλον, αυτός ο αντίκτυπος θα πρέπει να συνεκτιμηθεί κατά την εφαρμογή της συμφωνίας της Βασιλείας του Δεκεμβρίου 2017 στην Ευρώπη.

| 4. | Η απόφαση της Επιτροπής της Βασιλείας για την αναβολή της εφαρμογής της συμφωνίας του Δεκεμβρίου 2017 είναι αδιαμφισβήτητα ορθή και αναγκαία προκειμένου οι τράπεζες να αντεπεξέλθουν στις επιπτώσεις της πανδημίας, τόσο ώστε να συνεκτιμηθεί ο αντίκτυπος της κρίσης της νόσου COVID-19 στη χρηματοπιστωτική κατάσταση των τραπεζών όσο και για την καλύτερη μέριμνα για την πολυμορφία του τραπεζικού τομέα στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

4.

Η απόφαση της Επιτροπής της Βασιλείας για την αναβολή της εφαρμογής της συμφωνίας του Δεκεμβρίου 2017 είναι αδιαμφισβήτητα ορθή και αναγκαία προκειμένου οι τράπεζες να αντεπεξέλθουν στις επιπτώσεις της πανδημίας, τόσο ώστε να συνεκτιμηθεί ο αντίκτυπος της κρίσης της νόσου COVID-19 στη χρηματοπιστωτική κατάσταση των τραπεζών όσο και για την καλύτερη μέριμνα για την πολυμορφία του τραπεζικού τομέα στην Ευρώπη.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Η ΕΟΚΕ έχει τοποθετηθεί πολλάκις με γνωμοδοτήσεις επί της τραπεζικής ένωσης («Ο ρόλος των πιστωτικών συνεταιρισμών και των ταμιευτηρίων στην εδαφική συνοχή»), οι συστάσεις της οποίας δεν έχουν ληφθεί μέχρι στιγμής υπόψη. Το 2014, αναφορικά με την πρόταση κανονισμού σχετικά με διαρθρωτικά μέτρα για τη βελτίωση της ανθεκτικότητας των πιστωτικών ιδρυμάτων της ΕΕ ([COM(2014) 43 final — 2014/0020 (COD)]), η ΕΟΚΕ είχε καταθέσει συστάσεις σχετικά με την υποστήριξη των τοπικών οικονομιών και με την ανάγκη τραπεζικής ρύθμισης που θα σέβεται την αρχή της αναλογικότητας. Το 2018, δημοσίευσε μελέτη με τίτλο Europe's cooperative banking models (Τα ευρωπαϊκά μοντέλα συνεταιριστικής τραπεζιτικής) (ISBN: 978-92-830-4024-8 Αριθ. καταλόγου: QE-01-18-233-EN-N) που περιγράφει την κατάσταση και τις προοπτικές του συνεταιριστικού τραπεζικού συστήματος στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.

1

Europe's cooperative banking models

(2)  Εκθέσεις της Συμβουλευτικής επιστημονικής επιτροπής — Regulatory Complexity and the Quest for Robust Regulation (Κανονιστική πολυπλοκότητα και η αναζήτηση στιβαρής κανονιστικής ρύθμισης), Αριθ. 8, Ιούνιος 2019.

2

Regulatory Complexity and the Quest for Robust Regulation

(3)  ΕΕ L 141 της 14.5.2014, σ. 1.

3

(4)  Οι MREL (ελάχιστες απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων) αποτελούν υποχρέωση που θέσπισε η οδηγία για την Ανάκαμψη και την Εξυγίανση των Τραπεζών (BRRD), αποσκοπεί δε στην εξασφάλιση της αποτελεσματικής λειτουργίας του μηχανισμού διάσωσης με ίδια μέσα, μέσω της ενίσχυσης της ικανότητας απορρόφησης ζημιών της τράπεζας.

4

(5)  Ένα τέτοιο ταμείο προστασίας των καταθέσεων λειτουργούν οι Banche Cooperative Italiane consorziate (BCC-CR). Πρόκειται για καλό παράδειγμα μηχανισμού που συστάθηκε για την προστασία των καταθέσεων και χρηματοδοτείται πλήρως από τους ίδιους πόρους των τραπεζών, με αμοιβαίο και συνεταιριστικό μηχανισμό. Το ταμείο επεμβαίνει σε περίπτωση υποχρεωτικής εκκαθάρισης των τραπεζών-μελών του και, όσον αφορά θυγατρικές κοινοτικών συνεταιριστικών πιστωτικών τραπεζών που δραστηριοποιούνται στην Ιταλία, σε περίπτωση παρέμβασης του κρατικού συστήματος εγγυήσεων· σε περίπτωση εξυγίανσης των τραπεζών-μελών του· σε δραστηριότητες που περιέχουν παύση δραστηριοτήτων, επιχειρήσεων, μερών, στοιχείων ενεργητικού και ομαδοποιημένων νομικών συναλλαγών· και για την υπέρβαση του καθεστώτος χρεωκοπίας ή κινδύνου χρεωκοπίας ενός μέλους.

5

προστασίας των καταθέσεων

Banche Cooperative Italiane consorziate

υποχρεωτικής εκκαθάρισης

εξυγίανσης

παύση

χρεωκοπίας ή κινδύνου χρεωκοπίας

(6)  Η εν λόγω απόφαση ακυρώνει στην πράξη την απόφαση της Επιτροπής βάσει της οποίας η στήριξη μιας κοινοπραξίας ιδιωτικού δικαίου σε ένα από τα μέλη της συνιστά κρατική ενίσχυση.

6

(7)  ΕΕ L 176 της 27.6.2013, σ. 1.

7

(8)  Βλ. για παράδειγμα τα επιχειρήματα του πρώην προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι στους Financial Times,26 Μαρτίου 2020.

8

Financial Times,

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/21 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/21

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Φορολογικοί μηχανισμοί για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2020/C 364/03)

| Εισηγητής: ο κ. | Krister ANDERSSON |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Krister ANDERSSON

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 20.2.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση: | Άρθρο 32, παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Έγκριση από το τμήμα | 24.6.2020 |
| Έγκριση από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 209/1/6 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

20.2.2020

Νομική βάση:

Άρθρο 32, παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Έγκριση από το τμήμα

24.6.2020

Έγκριση από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

209/1/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να θεσπιστούν ενιαίοι κανόνες εντός της ΕΕ για την καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη και, με βάση τους εν λόγω κανόνες, να ξεκινήσουν διεθνείς συζητήσεις με άλλους εμπορικούς συνασπισμούς. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Μέχρι στιγμής, οι συζητήσεις έχουν επικεντρωθεί σε κανονισμούς και σε περιβαλλοντικούς φόρους, κυρίως δε σε φόρους με στόχο τη μείωση των εκπομπών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη πρέπει να αντιμετωπιστεί σε παγκόσμιο επίπεδο και με ολοκληρωμένο και συμμετρικό τρόπο, λαμβανομένου υπόψη του επιπέδου CO2 στην ατμόσφαιρα. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η Επιτροπή στο πλαίσιο των εργασιών της για τη μείωση του άνθρακα έχει εστιάσει την προσοχή της στο ΣΕΔΕ (σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών). Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι, μελλοντικά, θα μπορούσε επίσης να είναι χρήσιμη και αναγκαία η ανάπτυξη νέων φορολογικών μέτρων τα οποία θα μπορούν να συμπληρώνουν το ισχύον ΣΕΔΕ και τους ισχύοντες εθνικούς φόρους άνθρακα, με σκοπό την επίτευξη ενός αποτελεσματικού και συμμετρικού πλαισίου πολιτικής για την καταπολέμηση του αυξανόμενου όγκου εκπομπών CO2. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση της Επιτροπής, καθώς φαίνεται να αποτελεί ένα καλό βήμα για την καθιέρωση αποτελεσματικότερης τιμολόγησης του άνθρακα στο σύνολο της οικονομίας. Ένα τέτοιο εργαλείο θα πρέπει να συντονιστεί με άλλα πρόσθετα μέσα, συμπεριλαμβανομένης μιας νέας προσέγγισης για τη φορολογία εντός της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ σε ένα συνεκτικό πλαίσιο πολιτικής, καθώς και με άλλα παρόμοια εργαλεία σε άλλες δικαιοδοσίες παγκοσμίως. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για τη θέσπιση παρόμοιων φόρων άνθρακα στα κράτη μέλη προκειμένου να εναρμονιστούν οι προσπάθειες για αποτελεσματική μείωση του επιπέδου CO2. Ένα ιδανικό αποτέλεσμα θα πρέπει να δημιουργήσει ομοιόμορφες συνθήκες σε ολόκληρη την ενιαία αγορά της ΕΕ όσον αφορά τις φορολογούμενες εκπομπές/μειώσεις, καθώς και τις ειδικές μεθόδους και τους φορολογικούς συντελεστές για τον ίδιο αντίκτυπο στο επίπεδο CO2 στην ατμόσφαιρα. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, ακόμα και αν εφαρμοστούν νέοι φόροι και πρόσθετα μέτρα, η υπερθέρμανση του πλανήτη είναι πιθανόν να συνεχιστεί εάν δεν απομακρυνθεί από την ατμόσφαιρα το ήδη υπάρχον CO2. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την ανάπτυξη, μέσω ειδικών επενδύσεων, τεχνολογιών δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS) και δέσμευσης και χρήσης διοξειδίου του άνθρακα (CCU), τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο, καθώς οι εν λόγω τεχνολογίες συμβάλλουν στον στόχο μείωσης του αντίκτυπου των εκπομπών CO2 και, γενικότερα, στους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης που προωθεί ο ΟΗΕ, αλλά και στους στόχους της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει, ειδικότερα, να υιοθετήσουν μια ολοκληρωμένη και συμμετρική περιβαλλοντική φορολογική πολιτική για τις επιπτώσεις του CO2 στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Είναι αναγκαία η θέσπιση φόρων τόσο με θετικούς όσο και με αρνητικούς συντελεστές. Τα έσοδα που θα προκύψουν από τους φόρους CO2 θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν με σκοπό τη χρηματοδότηση κινήτρων για τεχνικές μείωσης του CO2 σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή σε άλλα μέσα πολιτικής για τη μείωση του άνθρακα. Αυτά τα μέσα πολιτικής ποικίλλουν από νέες τεχνολογίες μέχρι πρακτικές διαχείρισης της γης, οι οποίες θα πρέπει να ενθαρρύνονται και να υποστηρίζονται τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Πρώτον και κύριον, τα δάση απομακρύνουν το διοξείδιο του άνθρακα με φυσικό τρόπο και τα δέντρα έχουν ιδιαίτερη ικανότητα να αποθηκεύουν τον άνθρακα που εκλύεται στην ατμόσφαιρα μέσω της φωτοσύνθεσης. Η επέκταση, η αποκατάσταση και η σωστή διαχείριση των δασών μπορεί να αξιοποιήσει τη δύναμη της φωτοσύνθεσης για την αντιμετώπιση του CO2. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η πώληση δασικών προϊόντων φορολογείται ως εισόδημα για τον ιδιοκτήτη, ωστόσο θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι η φύτευση δέντρων και η ανάπτυξη των δασών μειώνει το CO2 στην ατμόσφαιρα και θα πρέπει, ως εκ τούτου, να ενθαρρύνεται με αρνητικό φόρο CO2, στο πλαίσιο μιας συμμετρικής φορολογικής προσέγγισης όσον αφορά την υπερθέρμανση του πλανήτη. Το εν λόγω μέτρο θα ήταν σημαντικό για την επίτευξη των κλιματικών στόχων. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει την ανάγκη εφαρμογής αποτελεσματικών μέτρων με κοινωνικά αποδεκτό τρόπο για όλους. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η υπερθέρμανση του πλανήτη αποτελεί πηγή ανησυχίας για όλους και οι κυβερνήσεις αναζητούν αποτελεσματικές μεθόδους για τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη. Πολλοί παράγοντες συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη, ωστόσο η εκπομπή CO2 είναι ένας παράγοντας με ιδιαίτερη βαρύτητα. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Το CO2 είναι το αέριο του θερμοκηπίου που παράγεται συχνότερα από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και συμβάλλει κατά 64 % στην ανθρωπογενή υπερθέρμανση του πλανήτη (1). Η συγκέντρωση αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα αυξήθηκε σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες και είναι επί του παρόντος 40 % υψηλότερη από ό,τι κατά την έναρξη της εκβιομηχάνισης. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας του πλανήτη Γη έχει αυξηθεί κατά 0,9 βαθμούς Κελσίου από τα τέλη του 19ου αιώνα (2). Αυτή η αλλαγή οφείλεται στην αυξανόμενη εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα και σε άλλες ανθρωπογενείς εκπομπές, οι οποίες, σύμφωνα με τους ερευνητές, ευθύνονται για τη συνολική αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Οι ανθρώπινες δραστηριότητες μεταβάλλουν τον κύκλο του άνθρακα προσθέτοντας, αφενός, περισσότερο CO2 στην ατμόσφαιρα —γεγονός που επηρεάζει την ικανότητα φυσικών καταβοθρών, όπως τα δάση, να απομακρύνουν το CO2 από την ατμόσφαιρα— και επηρεάζοντας, αφετέρου, την ικανότητα των εδαφών να αποθηκεύουν άνθρακα. Η βασική ανθρώπινη δραστηριότητα που παράγει CO2 είναι η καύση ορυκτών καυσίμων —άνθρακα, φυσικού αερίου και πετρελαίου— για ενέργεια και μεταφορές, ενώ ακολουθούν ορισμένες βιομηχανικές διαδικασίες και πρακτικές χρήσης γης. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η Ασία είναι επί του παρόντος ο μεγαλύτερος περιφερειακός παραγωγός εκπομπών παγκοσμίως, καθώς αντιπροσωπεύει το 53 % των παγκόσμιων εκπομπών, με την Κίνα να ευθύνεται για 10 δισεκατομμύρια τόνους (δηλαδή για ποσοστό μεγαλύτερο από το ένα τέταρτο του παγκόσμιου συνόλου), ενώ o δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός εκπομπών είναι η Βόρεια Αμερική (18 % των εκπομπών παγκοσμίως), ακολουθούμενη με μικρή διαφορά από την Ευρώπη με 17 % (3). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ο αντίκτυπος των εκπομπών CO2 στη θερμοκρασία της Γης και στην κλιματική αλλαγή είναι ένα ζήτημα που απασχολεί ολοένα και περισσότερο την κοινή γνώμη και την κοινωνία των πολιτών, καθώς και τα πολιτικά κόμματα, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με τη σειρά της, ανήγαγε σε κορυφαία προτεραιότητα στο πολιτικό της θεματολόγιο την ανάπτυξη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, π.χ. την Πράσινη Συμφωνία (4), προτού αναγκαστεί να επικεντρωθεί στην κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της νόσου COVID-19 κατά τους πρώτους μήνες του 2020. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η Πράσινη Συμφωνία (5) αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο του νέου πολιτικού θεματολογίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επιδιώκει την εξεύρεση μιας αποτελεσματικής απάντησης στις συνεχείς περιβαλλοντικές προκλήσεις και αποτελεί μια στρατηγική ανάπτυξης που αποσκοπεί στην επίτευξη μηδενικών καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ έως το 2050. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η Πράσινη Συμφωνία καλύπτει σημαντικούς τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας, συμπεριλαμβανομένων των τομέων των μεταφορών, της ενέργειας, της γεωργίας, των κτιρίων, καθώς και ειδικών βιομηχανιών όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο, οι ΤΠΕ, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και τα χημικά προϊόντα. Η Επιτροπή εργάζεται για τη θέσπιση του πρώτου «ευρωπαϊκού νόμου για το κλίμα», καθώς και για τη χάραξη πρόσθετων ειδικών στρατηγικών και την πραγματοποίηση επενδύσεων για την προώθηση της πράσινης οικονομικής ανάπτυξης. Το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης είναι σημαντικό, αλλά ενδέχεται να χρειαστεί πρόσθετους πόρους (6). |
| --- | --- |

2.9.

3.   Μέσα πολιτικής που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του CO2
   (7)

| 3.1. | Πολλές δραστηριότητες μπορούν να προκαλέσουν ρύπανση σε άλλους παράγοντες της οικονομίας, πράγμα το οποίο ενδέχεται να μην λαμβάνεται υπόψη κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την ανάληψη των εν λόγω δραστηριοτήτων. Έτσι, μια δραστηριότητα αναλαμβάνεται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα εξωτερικά επακόλουθα που συνεπάγεται. Με άλλα λόγια, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το κοινωνικό κόστος της δραστηριότητας. Κατά τη λήψη αποφάσεων είναι σημαντικό να εξετάζεται, μεταξύ άλλων, το κοινωνικό κόστος της ρύπανσης. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω της επιβολής φόρου στη δραστηριότητα. Με αυτόν τον τρόπο, το εξωτερικό επακόλουθο θα ενσωματωθεί στην απόφαση και η ρύπανση θα μειωθεί ανάλογα με το κόστος που δημιουργεί. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ωστόσο, μια δραστηριότητα μπορεί επίσης να προκαλέσει μείωση των συνολικών επιπέδων ρύπανσης, δημιουργώντας ένα θετικό εξωτερικό επακόλουθο. Οι εν λόγω δραστηριότητες θα πρέπει να ενθαρρύνονται προκειμένου να αυξηθούν σε τέτοιο βαθμό ώστε τα οφέλη να αντισταθμίζονται πλήρως. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί επιβάλλοντας επιδότηση ή αρνητικό φόρο. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Εφόσον ο αντίκτυπος των εκπομπών CO2 έχει παγκόσμιες διαστάσεις, το τίμημα για την πρόκληση ρύπανσης θα πρέπει να είναι ίδιο παντού για ισοδύναμες αρνητικές επιπτώσεις. Μόνο κατά αυτό τον τρόπο ο φόρος θα επιβάλλεται με οικονομικά αποδοτικό τρόπο. Απαιτείται, ως εκ τούτου, μια προσέγγιση σε παγκόσμιο επίπεδο (8). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ωστόσο, είναι δύσκολο να αξιολογηθεί με ακρίβεια η ποσότητα CO2 που παράγει κάθε δραστηριότητα, ενώ παράλληλα δεν υφίσταται παγκόσμια αγορά στην οποία μπορεί να επιβληθεί ενιαίος φόρος σε δραστηριότητες που παράγουν CO2. Ως εκ τούτου, οι χώρες αναγκάστηκαν να καταφύγουν σε αποσπασματικά μέτρα. Τα μέτρα που λαμβάνονται είναι σημαντικό να επεκταθούν σε ευρύτερες περιφέρειες και σε περισσότερες ρυπογόνες δραστηριότητες. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να θεσπιστούν ενιαίοι κανόνες εντός της ΕΕ και, με βάση αυτούς τους κανόνες, να ξεκινήσουν διεθνείς συζητήσεις με άλλους εμπορικούς συνασπισμούς. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η χρήση αδειών εμπορίας στην ΕΕ και αλλού αποτελεί έναν τρόπο αντιμετώπισης της ανάγκης να επιβληθεί ενιαία τιμή ανά τόνο εκλυόμενου CO2. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ωστόσο, μέχρι στιγμής, οι συζητήσεις έχουν επικεντρωθεί σε κανονισμούς και σε περιβαλλοντικούς φόρους, ιδίως σε φόρους για τη μείωση των εκπομπών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη πρέπει να αντιμετωπιστεί με ολοκληρωμένο και συμμετρικό τρόπο, λαμβανομένου υπόψη του υφιστάμενου επιπέδου CO2 στην ατμόσφαιρα. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Εφόσον η μείωση του επιπέδου CO2 στην ατμόσφαιρα συμβάλλει στην καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη, είναι εξίσου επωφελές να μειωθούν κατά συγκεκριμένη ποσότητα οι εκπομπές CO2 ή να απομακρυνθεί η ίδια ποσότητα CO2 από την ατμόσφαιρα. Συνεπώς, το ζήτημα της προσθήκης στο επίπεδο CO2 ή της αφαίρεσης από αυτό θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με συμμετρικό τρόπο. Αυτό σημαίνει ότι η προσθήκη CO2 στην ατμόσφαιρα (ρύπανση) θα πρέπει να βαρύνεται με επιπλέον κόστος (φόρος), ενώ για τις δραστηριότητες που μειώνουν το επίπεδο CO2 θα πρέπει να παρέχεται επιχορήγηση (αρνητικός φόρος). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Μέχρι στιγμής, ωστόσο, έμφαση δίδεται σχεδόν αποκλειστικά στην πρόληψη της δημιουργίας περαιτέρω εκπομπών. Ακόμα και αν εφαρμοστούν νέοι φόροι και πρόσθετα μέτρα, η υπερθέρμανση του πλανήτη είναι πιθανόν να συνεχιστεί εάν δεν απομακρυνθεί από την ατμόσφαιρα το ήδη υπάρχον CO2. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν συμμετρικά μέτρα. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Στόχος της επιβολής φόρου στις εκπομπές άνθρακα και αρνητικού φόρου στις μειώσεις CO2 στην ατμόσφαιρα είναι να επηρεαστεί η συμπεριφορά και να εσωτερικευθεί το εξωτερικό επακόλουθο της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Ωστόσο, ο φόρος / η επιχορήγηση θα επηρεάσουν την παραγωγή και τις ευκαιρίες απασχόλησης σε όλους τους τομείς της οικονομίας. Δεν είναι εκ των προτέρων προφανές ότι ο θετικός και ο αρνητικός φορολογικός συντελεστής πρέπει να είναι ίσου μεγέθους (9). |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Είναι ύψιστης σημασίας να εναρμονιστούν τα διάφορα κίνητρα με στόχο την τόνωση των βιώσιμων επενδύσεων, υπό την προϋπόθεση ότι λαμβάνονται υπόψη οι σχετικοί θετικοί εξωτερικοί παράγοντες. Μια εναρμονισμένη μεθοδολογία για τους δείκτες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών θα πρέπει να χρησιμεύσει ως οδηγός για τον υπολογισμό άλλων μορφών αντικτύπου. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Προκειμένου η μετάβαση σε μια οικονομία απαλλαγμένη από εκπομπές άνθρακα να συνοδεύεται από μεγαλύτερη οικονομική ευρωστία και να καταστεί πιο αξιόπιστη από πολιτική άποψη, θα πρέπει να ληφθούν το συντομότερο δυνατόν μέτρα για τη μείωση των άμεσων και έμμεσων επιχορηγήσεων στον τομέα των ορυκτών καυσίμων, ο οποίος ευθύνεται για μεγάλο περιβαλλοντικό κόστος. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Δεδομένου ότι οι ανάγκες χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας είναι τεράστιες και οι κοινοί δημοσιονομικοί πόροι της ΕΕ είναι αρκετά περιορισμένοι, ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα καθίσταται σημαντικός. Μια συμφωνία επί του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου θα πρέπει να λάβει υπόψη αυτό το γεγονός. Ωστόσο, οι φόροι CO2 αποτελούν, πρωτίστως, απόρροια της ανάγκης να αλλάξει η συμπεριφορά των νοικοκυριών, των εταιρειών και των δημόσιων οντοτήτων, και όχι πηγή εσόδων. Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει την ανάγκη εφαρμογής αποτελεσματικών μέτρων με κοινωνικά αποδεκτό τρόπο για όλους. |
| --- | --- |

3.13.

4.   Συστήματα εμπορίας εκπομπών

| 4.1. | Ένα πιθανό μέσο πολιτικής για τη μείωση των εκπομπών CO2 είναι το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) (10). Βασίζεται στην αρχή των «ανώτατων ορίων και δικαιωμάτων εμπορίας». Σύμφωνα με την αρχή αυτή, τίθεται ανώτατο όριο στην συνολική ποσότητα αερίων του θερμοκηπίου που μπορούν να εκπέμπουν εγκαταστάσεις που υπάγονται στο σύστημα. Το ανώτατο όριο μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, ωθώντας σε μείωση των συνολικών εκπομπών. Στο πλαίσιο του ανώτατου ορίου, οι εταιρείες που υπάγονται στο σύστημα λαμβάνουν ή αγοράζουν δικαιώματα εκπομπών, τα οποία είναι εμπορεύσιμα ανάλογα με τις ανάγκες (11). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία —COM(2019) 640—, για να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, η Επιτροπή θα επανεξετάσει ορισμένα συναφή μέσα πολιτικής που σχετίζονται με το κλίμα (12), έως τον Ιούνιο του 2021. Σε αυτά συγκαταλέγεται το ισχύον ΣΕΔΕ, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής επέκτασης του υφιστάμενου συστήματος σε άλλους τομείς, καθώς και πρόσθετες παρεμβάσεις όσον αφορά: i) τους στόχους των κρατών μελών για τη μείωση των εκπομπών σε τομείς εκτός του ΣΕΔΕ· ii) τον κανονισμό για τις δραστηριότητες χρήσης γης, αλλαγής χρήσης γης και δασοπονίας. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση της Επιτροπής, καθώς φαίνεται να αποτελεί ένα καλό βήμα για την καθιέρωση αποτελεσματικότερης τιμολόγησης του άνθρακα στο σύνολο της οικονομίας. Ένα τέτοιο εργαλείο θα πρέπει να συντονιστεί με άλλα πρόσθετα μέσα, συμπεριλαμβανομένης μιας νέας προσέγγισης για τη φορολόγηση εντός της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ σε συνεκτικό πλαίσιο πολιτικής, καθώς και με άλλα παρόμοια εργαλεία σε άλλες δικαιοδοσίες παγκοσμίως. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Σε διεθνές επίπεδο, ο αριθμός των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών παγκοσμίως έχει αυξηθεί. Εκτός από το σύστημα εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ της ΕΕ), λειτουργούν ήδη ή βρίσκονται στο στάδιο της ανάπτυξης εθνικά ή υποεθνικά συστήματα στον Καναδά, την Κίνα, την Ιαπωνία, τη Νέα Ζηλανδία, τη Νότια Κορέα, την Ελβετία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί περιφερειακές πρωτοβουλίες για την επίτευξη σημαντικής μείωσης του CO2, οι οποίες αποτελούν αναγκαία βήματα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής που προκαλείται από τις εκπομπές CO2. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεχίσει και να βελτιώσει τις προσπάθειες που καταβάλλει προκειμένου η Ευρώπη να αναδειχθεί σε πρωτοπόρο περιφέρεια στον εν λόγω τομέα. |
| --- | --- |

4.5.

5.   Φόροι εκπομπών άνθρακα

| 5.1. | Ένα άλλο πιθανό μέσο πολιτικής είναι οι φόροι άνθρακα, οι οποίοι μειώνουν τις εκπομπές κυρίως με δύο τρόπους: i) αυξάνουν το κόστος των καυσίμων και της ηλεκτρικής ενέργειας με βάση τον άνθρακα· ii) παρέχουν, ως εκ τούτου, κίνητρα στις εταιρείες προκειμένου να στραφούν στην καθαρή ενέργεια, όπως, για παράδειγμα, την υδροηλεκτρική, την ηλιακή ή την αιολική ενέργεια. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Αν σχεδιαστούν σωστά, οι φόροι άνθρακα συμμορφώνονται με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», σύμφωνα με την οποία ο ρυπαίνων θα πρέπει να επωμίζεται το κόστος των μέτρων για τη μείωση της ρύπανσης ανάλογα με την έκταση της ζημίας που προκλήθηκε στην κοινωνία, όπως αναφέρεται στη Διακήρυξη του Ρίο των Ηνωμένων Εθνών (13) (1992) και στην οδηγία 2004/35/ΕΚ σχετικά με την περιβαλλοντική ευθύνη όσον αφορά την πρόληψη και την αποκατάσταση περιβαλλοντικής ζημίας (14). |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η Επιτροπή, στο πλαίσιο των εργασιών της για τη μείωση του άνθρακα, έχει εστιάσει την προσοχή της στο ΣΕΔΕ. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι, μελλοντικά, θα μπορούσε επίσης να είναι χρήσιμη και αναγκαία η ανάπτυξη νέων φορολογικών μέτρων τα οποία θα μπορούν να συμπληρώνουν το ισχύον ΣΕΔΕ και τους ισχύοντες εθνικούς φόρους άνθρακα, με σκοπό την επίτευξη ενός αποτελεσματικού και συμμετρικού πλαισίου πολιτικής για την καταπολέμηση του αυξανόμενου όγκου εκπομπών CO2. Ο συντονισμός της προσπάθειας σε παγκόσμιο επίπεδο είναι υψίστης σημασίας, όπως εξηγεί δεόντως το ΔΝΤ (15). |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Στην Ευρώπη, ορισμένες χώρες έχουν επιβάλει φόρο ενέργειας ή φόρο ενέργειας που βασίζεται εν μέρει στην περιεκτικότητα σε άνθρακα. Σε αυτές περιλαμβάνονται η Σουηδία, η Δανία, η Φινλανδία, οι Κάτω Χώρες, η Νορβηγία, η Σλοβενία, η Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο (16). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η Σουηδία επιβάλλει τον υψηλότερο συντελεστή φορολογίας άνθρακα —112,08 ευρώ ανά τόνο εκπομπών άνθρακα—, ενώ έχει μειώσει τις εκπομπές της κατά 23 % τα τελευταία 25 έτη. Ο φόρος άνθρακα θεσπίστηκε στη Σουηδία το 1991, με συντελεστή που αντιστοιχούσε σε 250 σουηδικές κορόνες (23 ευρώ) ανά τόνο εκλυόμενου ορυκτού διοξειδίου του άνθρακα, και σταδιακά αυξήθηκε φτάνοντας τις 1 190 σουηδικές κορόνες (110 ευρώ) το 2020, εξακολουθώντας να αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της κλιματικής πολιτικής της Σουηδίας (17). |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Ο σουηδικός φόρος άνθρακα παρείχε κίνητρα για μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και αύξηση της χρήσης εναλλακτικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μέσω της σταδιακής αύξησης του επιπέδου φορολογίας, δόθηκε χρόνος στα ενδιαφερόμενα μέρη να προσαρμοστούν, γεγονός που βελτίωσε, με την πάροδο του χρόνου, την πολιτική αποδοχή των φορολογικών αυξήσεων. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Συνολικά, από τη σουηδική εμπειρία προκύπτει ότι είναι εφικτό να μειωθούν οι εκπομπές, ακόμη και αν απαιτείται σημαντικός μετασχηματισμός της οικονομίας. Κατά την περίοδο 1990-2017, το ΑΕγχΠ αυξήθηκε κατά 78 %, ενώ την ίδια χρονική περίοδο οι εγχώριες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου μειώθηκαν κατά 26 %, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα την κατάταξη της Σουηδίας στην 8η θέση όσον αφορά τον παγκόσμιο δείκτη ανταγωνιστικότητας. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Το 1990, η Φινλανδία ήταν η πρώτη χώρα στον κόσμο που θέσπισε φόρο άνθρακα. Αρχικά, ο φόρος βασίστηκε μόνο στην περιεκτικότητα σε άνθρακα σε συνδυασμό με την παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας. Επεκτάθηκε ώστε να φορολογηθεί τόσο ο άνθρακας όσο και η ενέργεια και να συμπεριληφθούν επίσης τα καύσιμα μεταφορών. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Το 1992, η Δανία θέσπισε φόρο άνθρακα ο οποίος κάλυπτε το σύνολο της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων (φυσικό αέριο, αργό πετρέλαιο και άνθρακα). Στη Νορβηγία έως και το 55 % όλων των εκπομπών καλύπτεται από τον φόρο άνθρακα, ενώ οι υπόλοιπες εκπομπές καλύπτονται από το εγχώριο σύστημα εμπορίας εκπομπών (18). |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για τη θέσπιση παρόμοιων φόρων άνθρακα στα κράτη μέλη προκειμένου να εναρμονιστούν οι προσπάθειες για αποτελεσματική μείωση του επιπέδου CO2. Το ιδανικό αποτέλεσμα θα πρέπει να δημιουργήσει ομοιόμορφες συνθήκες σε ολόκληρη την ενιαία αγορά της ΕΕ όσον αφορά τις φορολογούμενες εκπομπές/μειώσεις, καθώς και τις ειδικές μεθόδους και τους φορολογικούς συντελεστές για ίσο αντίκτυπο στο επίπεδο CO2 στην ατμόσφαιρα. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα μπορεί, ωστόσο, να απαιτήσει χρόνο, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε χώρας. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | Η θέσπιση παρόμοιων φόρων CO2 μεταξύ των κρατών μελών θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ώστε οι εμπορικοί εταίροι να επηρεαστούν και να λάβουν παρόμοια μέτρα. Με τον τρόπο αυτό, οι προσπάθειες θα επεκταθούν σε παγκόσμιο επίπεδο και ο αντίκτυπος στην ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα θα περιοριστεί. Απαιτείται μια συνολική λύση για την πρόληψη περίπλοκων αντισταθμιστικών κανόνων. |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | Επιπλέον, αν οι φόροι άνθρακα σχεδιαστούν σωστά, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην οικονομική ανάπτυξη μέσω της δημιουργίας, μεταξύ άλλων, παραγωγικών επενδύσεων σε νέες τεχνολογίες. Αυτό ισχύει ιδίως στην περίπτωση της ανάπτυξης τεχνολογιών για τη μείωση των υφιστάμενων επιπέδων CO2 στην ατμόσφαιρα. |
| --- | --- |

5.12.

6.   Τεχνολογίες CCS και CCU

| 6.1. | Ένα ακόμα πιθανό μέσο πολιτικής είναι η χρήση τεχνικών που μειώνουν τα υφιστάμενα επίπεδα CO2 στην ατμόσφαιρα. Τέτοιου είδους τεχνικές πιθανόν να καταστούν αναγκαίες επιπλέον του ΣΕΔΕ και των φόρων CO2. Πρέπει να εφαρμοστεί μια συμμετρική προσέγγιση. Οι δραστηριότητες που μειώνουν το επίπεδο CO2 που υπάρχει ήδη στην ατμόσφαιρα συμβάλλουν τόσο στον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη όσο και στη μείωση των δραστηριοτήτων που εκπέμπουν CO2. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Οι δύο βασικές τεχνολογίες που αποσκοπούν στη μείωση των επιπέδων CO2 είναι η τεχνολογία δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS) και η τεχνολογία δέσμευσης και χρήσης διοξειδίου του άνθρακα (CCU) (19). Και οι δύο τεχνολογίες αφαιρούν το CO2 από την ατμόσφαιρα, το συμπιέζουν και το μεταφέρουν σε τοποθεσία αποθήκευσης. Αυτές οι τεχνολογίες προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες μετριασμού της κλιματικής αλλαγής (20). Υπάρχουν επίσης άλλες τεχνολογίες και πολλές άλλες ακόμη αναμένεται να αναπτυχθούν στο εγγύς μέλλον. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η διαφορά μεταξύ των τεχνολογιών CCS και CCU έγκειται στον τελικό προορισμό του δεσμευμένου CO2. Στην τεχνολογία CCS, το δεσμευμένο CO2 μεταφέρεται σε κατάλληλο χώρο για μακροχρόνια αποθήκευση, ενώ στην τεχνολογία CCU το CO2 μετατρέπεται σε εμπορικά προϊόντα. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Η τεχνολογία CCU αφορά τη δέσμευση και τη χρήση του CO2 ως πρώτης ύλης στην παραγωγή ορυκτών, χημικών δομικών στοιχείων, συνθετικών καυσίμων και δομικών υλικών. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον περιορισμό των εκπομπών CO2 μέσω της ανακύκλωσης του CO2 στα προϊόντα, της μόνιμης δέσμευσης CO2 σε δομικά υλικά όπως το σκυρόδεμα, καθώς και μέσω της επανακυκλοφορίας του CO2 με άμεση δέσμευση του αέρα. Μπορεί επίσης να παράσχει επιλογές αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της παραγωγής συνθετικού μεθανίου. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η ΕΕ έχει θεσπίσει ένα κανονιστικό πλαίσιο για την εμπορευματοποίηση και επιδότηση της νέας αυτής τεχνολογίας, παρόλο που το κόστος δέσμευσης και αποθήκευσης εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό αρνητικό παράγοντα. Προς το παρόν, η συνιστώσα της δέσμευσης είναι το πλέον δαπανηρό μέρος της διαδικασίας. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Σήμερα, οι μεγαλύτερες εγκαταστάσεις CCS και CCU βρίσκονται στην Ηνωμένες Πολιτείες. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Στην Ευρώπη, η Νορβηγία χρησιμοποιεί τεχνικές CCS και CCU από το 1996 (21). Κάθε χρόνο δεσμεύονται και αποθηκεύονται σε κατάλληλους χώρους εκατομμύρια τόνοι CO2 από την παραγωγή φυσικού αερίου σε διάφορες ειδικές εγκαταστάσεις, γεγονός που αποτελεί την πιο επιτυχή, έως σήμερα, ευρωπαϊκή εμπειρία όσον αφορά τη χρήση τεχνολογίας CCS. Τα τελευταία έτη, έχουν αναπτυχθεί άλλες πρόσθετες μορφές τεχνολογίας CCS και CCU στη Σουηδία, τις Κάτω Χώρες, το Βέλγιο, τη Γαλλία και την Ιρλανδία (22). |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την ανάπτυξη, μέσω ειδικών επενδύσεων, τεχνολογιών CCS και CCU, τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο, καθώς οι εν λόγω τεχνολογίες συμβάλλουν στον στόχο της μείωσης του αντίκτυπου των εκπομπών CO2 και, γενικότερα, στους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης που προωθεί ο ΟΗΕ, καθώς και στους στόχους της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή. |
| --- | --- |

6.8.

| 6.9. | Για να μειωθεί η υπερθέρμανση του πλανήτη με αποτελεσματικό και οικονομικά αποδοτικό τρόπο, πρέπει να προωθηθεί η χρήση τεχνολογιών CCS και CCU (23). Συγκεκριμένα, οι εθνικοί προϋπολογισμοί θα πρέπει να διαδραματίσουν κρίσιμης σημασίας ρόλο στη βελτίωση της χρήσης των εν λόγω τεχνολογιών, μέσω της προώθησης δημόσιων επενδύσεων και της παροχής φορολογικών κινήτρων. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο αναθεώρησης των σχετικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις, συμπεριλαμβανομένων των κατευθυντήριων γραμμών για το περιβάλλον και την ενέργεια, οι οποίες θα τροποποιηθούν έως το 2021 προκειμένου να παρασχεθεί μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

6.9.

| 6.10. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει, ειδικότερα, να υιοθετήσουν μια ολοκληρωμένη και συμμετρική περιβαλλοντική φορολογική πολιτική για τις επιπτώσεις του CO2 στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Είναι αναγκαία η θέσπιση φόρων τόσο με θετικούς όσο και με αρνητικούς συντελεστές. Τα έσοδα που θα προκύψουν από τους φόρους CO2 θα μπορούσαν κατά προτίμηση να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση πρωτοβουλιών για τεχνικές μείωσης του CO2. |
| --- | --- |

6.10.

| 6.11. | Τα ευρωπαϊκά κονδύλια που διατίθενται για έρευνα στον τομέα των τεχνολογιών CCS και CCU θα μπορούσαν να ενισχυθούν και να διοχετευτούν στρατηγικά για την επίτευξη βελτιωμένων απτών αποτελεσμάτων όσον αφορά εναλλακτικές λύσεις για τη δυνατότητα δέσμευσης και αποθήκευσης CO2. |
| --- | --- |

6.11.

| 6.12. | Ο ρόλος των κανόνων για τις δημόσιες συμβάσεις δεν πρέπει να υποτιμάται (24). Οι πράσινοι στόχοι και τα ειδικά περιβαλλοντικά εργαλεία που κατοχυρώνονται στην οδηγία 2014/24/ΕΕ (25), στην οδηγία 2014/25/ΕΕ (26) και στην οδηγία 2014/23/ΕΕ (27) σχετικά με τις δημόσιες προμήθειες και τις συμβάσεις παραχώρησης θα πρέπει να αξιοποιηθούν περαιτέρω και καλύτερα από τις εθνικές κυβερνήσεις και τις τοπικές δημόσιες διοικήσεις. Κατά αυτό τον τρόπο, οι εθνικές επενδύσεις και οι δημόσιες δαπάνες θα μπορούσαν να λειτουργήσουν σε συνέργεια με τα μέτρα που προβλέπονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. |
| --- | --- |

6.12.

7.   Πρόσθετα εργαλεία για τη μείωση των εκπομπών

| 7.1. | Τέλος, Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή σε άλλα μέσα πολιτικής για τη μείωση του άνθρακα. Αυτά τα μέσα πολιτικής ποικίλλουν από νέες τεχνολογίες μέχρι πρακτικές διαχείρισης της γης, οι οποίες θα πρέπει να ενθαρρύνονται και να υποστηρίζονται τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Πρώτον και κύριον, τα δάση απομακρύνουν το διοξείδιο του άνθρακα με φυσικό τρόπο και τα δέντρα έχουν ιδιαίτερη ικανότητα να αποθηκεύουν τον άνθρακα που εκλύεται στην ατμόσφαιρα μέσω της φωτοσύνθεσης. Η επέκταση, η αποκατάσταση και η ορθή διαχείριση των δασών μπορεί να συμβάλει στην αξιοποίηση της δυνατότητας μείωσης του CO2 μέσω της φωτοσύνθεσης. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Η πώληση δασικών προϊόντων φορολογείται ως εισόδημα για τον ιδιοκτήτη, ωστόσο θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι η φύτευση δέντρων και η ανάπτυξη των δασών μειώνει το CO2 στην ατμόσφαιρα και θα πρέπει, ως εκ τούτου, να ενθαρρύνεται με αρνητικό φόρο CO2, στο πλαίσιο μιας συμμετρικής φορολογικής προσέγγισης όσον αφορά την υπερθέρμανση του πλανήτη. Το εν λόγω μέτρο θα ήταν σημαντικό για την επίτευξη των κλιματικών στόχων. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Επιπλέον, τα εδάφη αποτελούν φυσικό μέσο αποθήκευσης άνθρακα. Στο πλαίσιο της τελευταίας ΚΓΠ θεσπίστηκαν ορισμένα οικολογικά μέτρα με στόχο την αύξηση της συμβολής της ευρωπαϊκής γεωργίας στην πράσινη ανάπτυξη στην Ευρώπη. Τέτοια μέτρα θα πρέπει να ενθαρρύνονται εφόσον είναι συμβατά με την αυξανόμενη ανάγκη παραγωγής τροφίμων και την εκπλήρωση περιβαλλοντικών στόχων. Η κυκλική οικονομία μπορεί επίσης να προσφέρει αυξημένες δυνατότητες όσον αφορά την επίτευξη περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων. |
| --- | --- |

7.3.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Αίτια της κλιματικής αλλαγής, Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Ενέργεια, κλιματική αλλαγή, περιβάλλον) — https://ec.europa.eu/clima/change/causes_el

1

(2)  Global Climate Change (Παγκόσμια κλιματική αλλαγή), NASA — https://climate.nasa.gov/evidence/

2

(3)  Global Carbon Project, CO2 emissions (Παγκόσμιο πρόγραμμα άνθρακα, Εκπομπές CO2) — http://www.globalcarbonatlas.org/en/CO2-emissions

3

2

(4)  Βλ. την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο Μια Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία — Ανάδειξή μας στην πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρο

4

Μια Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία — Ανάδειξή μας στην πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρο

(5)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με τίτλο «Επενδυτικό Σχέδιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας» (υπό κατάρτιση) και τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (ΕΕ C 282 της 20.8.2019, σ. 51).

5

Επενδυτικό Σχέδιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας

(6)  Βλ. γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με τίτλο Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και τροποποιήσεις στον κανονισμό περί κοινών διατάξεων (ΕΕ C 311 της 18.9.2020, σ. 55).

6

Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και τροποποιήσεις στον κανονισμό περί κοινών διατάξεων

(7)  Βλ. Emissions Gap Report (Έκθεση σχετικά με το χάσμα των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου) 2019 από το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) σχετικά με τις παγκόσμιες προσπάθειες.

7

(8)  Εάν δεν βρεθεί μια πραγματικά παγκόσμια λύση, το ζήτημα του τρόπου χειρισμού προϊόντων από εξωτερικές χώρες γίνεται προβληματικό και καθιστά απαραίτητη την εφαρμογή μηχανισμού δημοσιονομικής προσαρμογής στα σύνορα, με τις συνέπειες που αυτό συνεπάγεται.

8

(9)  Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η επιχορήγηση ανά τόνο μείωσης του CO2 θα πρέπει να είναι υψηλότερη από τον φορολογικό συντελεστή των εκπομπών CO2, καθώς ο αντίκτυπος των δραστηριοτήτων μειωμένης παραγωγής CO2 στην απασχόληση είναι πιθανόν να προκαλέσει διαρκή ανεργία. Επιπλέον, είναι πιθανόν ευκολότερο να εξασφαλιστεί δημόσια στήριξη για μια διαρθρωτική αλλαγή στην οικονομία που θα οδηγεί στην ανάπτυξη νέας τεχνολογίας, παρά να περιοριστεί η χρήση υφιστάμενων μεθόδων παραγωγής.

9

2

2

2

(10)  Βλ. γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με τίτλο Αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ), (ΕΕ C 71 της 24.2.2016, σ. 57).

10

Αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ)

(11)  Το ΣΕΔΕ και η τιμολόγηση των αδειών πυροδότησαν πολλές συζητήσεις. Ο αριθμός των αδειών και ο κύκλος οικονομικής δραστηριότητας τείνουν να επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την τιμή των αδειών. Η παρούσα οικονομική κατάσταση, μετά την κρίση της νόσου COVID-19, είναι επίσης πιθανό να οδηγήσει σε νέες συζητήσεις για το ΣΕΔΕ.

11

(12)  Βλ. γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με τίτλο Επενδυτικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (ΕΕ C 311 της 18.9.2020, σ. 63).

12

Επενδυτικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας

(13)  Report of The United Nations Conference on Environment And Development (Έκθεση της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με το περιβάλλον και την ανάπτυξη).

13

(14)  ΕΕ L 143 της 30.4.2004, σ. 56.

14

(15)  Fiscal Monitor του ΔΝΤ, How to Mitigate Climate Change (Πώς να μετριάσουμε την κλιματική αλλαγή), 2019, σύμφωνα με το οποίο «τα διάφορα εργαλεία πολιτικής έχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, ωστόσο η κλιματική κρίση είναι μια επείγουσα κατάσταση και συνιστά υπαρξιακή απειλή, γεγονός που απαιτεί από τα βασικά ενδιαφερόμενα μέρη να αναπτύξουν όλα τα κατάλληλα μέτρα πολιτικής. Οι υπουργοί οικονομικών μπορούν να αντιμετωπίσουν την κρίση θεσπίζοντας καθεστώτα φορολόγησης του άνθρακα ή παρόμοιες πολιτικές, καθιστώντας τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής πιο αποδεκτό μέσω συμπληρωματικών μέτρων για τους φόρους και τις δαπάνες, εξασφαλίζοντας επαρκή κονδύλια από τον προϋπολογισμό για επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες και συντονίζοντας στρατηγικές σε διεθνές επίπεδο», σ. IX.

15

How to Mitigate Climate Change (Πώς να μετριάσουμε την κλιματική αλλαγή)

(16)  Η εισαγωγή ή η αύξηση των φόρων για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα συχνά συνεπάγονται δύσκολους συμβιβασμούς. Οι φόροι επιφέρουν ανάγκη μεταρρύθμισης των τεχνικών παραγωγής και των μέσων μεταφοράς, με επακόλουθη ανεργία σε ορισμένους τομείς και αναγκαία μετάβαση σε άλλες μορφές εργασίας. Για τους πληγέντες, το κοινωνικό κόστος μπορεί να είναι υψηλό. Οι χώρες έχουν διαφορετικές δυνατότητες όσον αφορά την παροχή κοινωνικής προστασίας και αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη προκειμένου να καταστεί κοινωνικά αποδεκτή η εφαρμογή ενός τέτοιου συστήματος.

16

(17)  Φόρος άνθρακα της Σουηδίας, Κυβερνητικές υπηρεσίες της Σουηδίας — https://www.government.se/government-policy/taxes-and-tariffs/swedens-carbon-tax/

17

(18)  Putting a Price on Carbon with a Tax (Καταβολή τιμήματος για τον άνθρακα μέσω της επιβολής φόρου), Όμιλος της Παγκόσμιας Τράπεζας — https://www.worldbank.org/content/dam/Worldbank/document/SDN/ background-note_carbon-tax.pdf

18

(19)  The potential for CCS and CCU in Europe (Οι δυνατότητες για CCS και CCU στην Ευρώπη), Ευρωπαϊκή Επιτροπή https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/iogp_-_report_-_ccs_ccu.pdf

19

(20)  Βλ. γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, (ΕΕ C 341 της 21.11.2013, σ. 82).

20

(21)  CCS, Norwegian Petroleum — https://www.norskpetroleum.no/en/environment-and-technology/carbon-capture-and-storage/

21

(22)  How European CO2 Transport and Storage Infrastructure can enable an Innovative Industrial Transition, (Πώς οι ευρωπαϊκές υποδομές μεταφοράς και αποθήκευσης CO2 μπορούν να καταστήσουν δυνατή μια καινοτόμο βιομηχανική μετάβαση), Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο — https://zeroemissionsplatform.eu/wp-content/uploads/ZEP-Conference-Presentations.pdf

22

2

(23)  Το 2020, μια σουηδική κυβερνητική επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Σουηδία θα μπορούσε να επιτύχει ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα έως το 2045 αν τα έσοδα από τους φόρους CO2 χρησιμοποιηθούν για την επιχορήγηση της απομάκρυνσης του CO2 από την ατμόσφαιρα. Οι θετικοί και αρνητικοί φορολογικοί συντελεστές θα πρέπει να είναι ίσου μεγέθους. Βλ. Δημόσιες έρευνες της σουηδικής κυβέρνησης, SOU 2020:4.

23

2

2

(24)  Αυτό τονίστηκε στο φυλλάδιο Δημόσιες συμβάσεις για μια κυκλική οικονομία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Οκτώβριος 2017, https://ec.europa.eu/environment/gpp/circular_procurement_en.htm. Η Παγκόσμια Τράπεζα έχει επίσης τονίσει τον ρόλο των κανόνων για τις δημόσιες συμβάσεις στις δικές της συμβάσεις· https://www.worldbank.org/en/about/corporate-procurement/vendors

24

Δημόσιες συμβάσεις για μια κυκλική οικονομία

(25)  ΕΕ L 94 της 28.3.2014, σ. 65.

25

(26)  ΕΕ L 94 της 28.3.2014, σ. 243.

26

(27)  ΕΕ L 94 της 28.3.2014, σ. 1.

27

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/29 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/29

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ενίσχυση της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης σε ολόκληρη την ΕΕ»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2020/C 364/04)

| Εισηγητής: | ο κ. Philip VON BROCKDORFF |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Philip VON BROCKDORFF

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 20.2.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 24.6.2020 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 194/11/12 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

20.2.2020

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

24.6.2020

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

194/11/12

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και πολλές χώρες στον κόσμο, έχει πληγεί από την πανδημία COVID-19. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανταποκρίθηκε στην κρίση με μια ευρεία δέσμη μέσων με στόχο τον μετριασμό των επιπτώσεων από τον εν λόγω εξωγενή κλυδωνισμό. Η δέσμη αυτή περιλαμβάνει ένα μέσο Ενίσχυσης για την Πανδημική Κρίση μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ), προσωρινά δάνεια για τη χρηματοδότηση εθνικών προγραμμάτων μερικής ανεργίας και παρόμοιων μέτρων, προκειμένου να διαφυλαχθούν οι θέσεις εργασίας στα κράτη μέλη της ΕΕ στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας SURE. Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) παρείχε στήριξη ρευστότητας σε επιχειρήσεις. Πιο πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε ένα νέο μέσο ύψους 750 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο ονομάζεται «Next Generation EU» (ΕΕ — Επόμενη Γενιά), με σκοπό να βοηθήσει τα κράτη μέλη να ανακάμψουν από την οικονομική κρίση. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η κρίση COVID-19 δεν πρέπει να απομακρύνει την ΕΕ από τους μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους της, όπως περιγράφονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, τη στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη του 2020 και τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Σε κάθε περίπτωση, οι στόχοι αυτοί αναγνωρίζουν την ανάγκη για επαναδιάταξη της ευρωπαϊκής οικονομίας, έτσι ώστε, κατά τα επόμενα έτη, να εξασφαλιστεί μια βιώσιμη ανάπτυξη που θα βασίζεται στους πυλώνες της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, της αύξησης της παραγωγικότητας, της δικαιοσύνης, της κοινωνικής προόδου και της μακροοικονομικής σταθερότητας. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Προκειμένου να διασφαλιστούν οι αλυσίδες εφοδιασμού που αποδείχθηκαν ευάλωτες κατά τη διάρκεια της κρίσης, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι οικονομικοί φορείς της ΕΕ θα ήταν σκόπιμο να επανεξετάσουν τόσο τις σχετικές στρατηγικές τους, συμπεριλαμβανομένης της διαφοροποίησης, όσο και την αναδιάταξη των αλυσίδων εφοδιασμού σε πολυάριθμους κλάδους. Εξίσου σημαντικό, η ΕΕ οφείλει να διαδραματίσει σημαντικότερο ρόλο στο παγκόσμιο εμπόριο το οποίο είναι ζωτικής σημασίας για τις επιχειρήσεις της ΕΕ και τις επιχειρηματικές προοπτικές τους. Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι πρέπει να ισχύουν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού σε ένα ευρύ φάσμα τομέων (ιδίως στα διεθνή πρότυπα εργασίας, στον θεμιτό ανταγωνισμό και στη συμμόρφωση με τους στόχους για την κλιματική αλλαγή) για τις παγκόσμιες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε μια παγκόσμια αγορά. Οι εταιρείες της ΕΕ που μεταφέρουν τις εργοστασιακές εγκαταστάσεις τους (τουλάχιστον για βασικά προϊόντα) εντός της ΕΕ για την αποφυγή προβλημάτων στην αλυσίδα εφοδιασμού, δεν μπορούν να εξαιρεθούν. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η παγκοσμιοποίηση, με όλες τις παρενέργειές της, έχει επιτύχει επενδύσεις σε όλες τις χώρες· όμως, οι επενδύσεις αυτές δεν επιδιώκουν πάντοτε κατ’ ανάγκη τη δημιουργία επενδυτικού κεφαλαίου, αλλά απλώς αναζητούν χώρες με τους χαμηλότερους φόρους. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα οικονομικά προβλήματα και οι λοιπές συνέπειες της κρίσης COVID-19 υποδεικνύουν ότι είναι αναγκαία μια αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων εντός της ΕΕ και σε όλο τον κόσμο. Πλέον, ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα κατέχουν οι συστάσεις της ΕΟΚΕ για την επιτάχυνση από τα κράτη μέλη των χρονοδιαγραμμάτων όσον αφορά την καταπολέμηση της φοροαποφυγής και της φοροδιαφυγής, και το ίδιο ισχύει και για τη συζήτηση μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τη σταδιακή μετάβαση στην ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία και στη συνήθη νομοθετική διαδικασία για τα φορολογικά θέματα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Κατά τη διάρκεια της κρίσης, η κυβερνητική πολιτική και στήριξη απόκτησαν μεγαλύτερη σημασία. Η δημοσιονομική πολιτική ιδίως, έχει ζωτική σημασία όχι μόνο για την οικονομική σταθερότητα, αλλά και για τη δυνατότητα των κυβερνήσεων να στηρίζουν τις επιχειρήσεις μέσω κινήτρων, όπως επιτρέπεται από τη νομοθεσία της ΕΕ. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι κάθε προσπάθεια επίτευξης και ενίσχυσης της βιώσιμης ανάπτυξης απαιτεί κυβερνητική κατεύθυνση και ρύθμιση σε όλους τους τομείς οικονομικής δραστηριότητας και προστασίας του περιβάλλοντος, με έμφαση στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής προστασίας στην οικονομική δραστηριότητα. Βεβαίως, ο ανοικτός διάλογος με τους κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών παραμένει βασικός παράγοντας για τον καθορισμό των οικονομικών προσανατολισμών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Οι τεράστιες απαιτήσεις δανεισμού για την παροχή εισοδηματικής στήριξης και εγγυήσεων δανείων σε επιχειρήσεις που σταμάτησαν να λειτουργούν κατά τη διάρκεια της κρίσης εξαιτίας των περιορισμών που επιβλήθηκαν θα μειώσουν αναμφισβήτητα τον βαθμό στον οποίο οι κυβερνήσεις μπορούν να παράσχουν κίνητρα για την επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας. Θα περιορίσουν επίσης το ποσό της χρηματοδότησης που απαιτείται για τη στήριξη τόσο της περιβαλλοντικής προστασίας όσο και των παραγωγικών επενδύσεων. Ως εκ τούτου, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να βρουν δημιουργικούς τρόπους για τη στήριξη των δαπανών που στοχεύουν στη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και, παράλληλα, να διασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η μετάβαση προς μια πιο βιώσιμη οικονομική πορεία πρέπει να περιλαμβάνει τόσο την ανάπτυξη πράσινων κλάδων όσο και τον «οικολογικό προσανατολισμό» των υφιστάμενων επιχειρηματικών μοντέλων και τομέων, πέραν των παραδοσιακών «πράσινων» τομέων, στο μέτρο του δυνατού. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι ενισχύσεις που χορηγούνται σε επιχειρήσεις, τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο, πρέπει να εξαρτώνται από την επίτευξη των στόχων που ορίζονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και στη στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης για το 2020, καθώς και σε αποδεδειγμένη κοινωνική πρόοδο. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Κατά τον καθορισμό των στρατηγικών που απαιτούνται για την οικονομική ανάκαμψη, τις επενδύσεις και τη βιωσιμότητα, η ενεργοποίηση από την Επιτροπή της γενικής ρήτρας διαφυγής στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (η οποία επιτρέπει στις χώρες της ζώνης του ευρώ να αναστέλλουν προσωρινά τις προσαρμογές που απαιτούνται για την επίτευξη των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών στόχων), αποτελεί βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η αναθεώρηση των υφιστάμενων κανόνων μπορεί να θεωρηθεί αναγκαία, δεδομένου ότι εισερχόμαστε στη μετά COVID-19 φάση ανάκαμψης. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ακρογωνιαίος λίθος της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης στην ΕΕ πρέπει να είναι η δημιουργία και η ανάπτυξη μιας πραγματικά κυκλικής οικονομίας που να μεγιστοποιεί και να διατηρεί την αξία σε όλες τις αλυσίδες αξίας και, παράλληλα, να ελαχιστοποιεί τα απόβλητα και να επιδιώκει την αποδοτική χρήση των πόρων. Τα επιχειρηματικά μοντέλα κυκλικής οικονομίας προσφέρουν σημαντικό δυναμικό για την προώθηση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, όχι μόνο όσον αφορά την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και τη δημιουργία θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας και την ανάπτυξη συναφών κλάδων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Είναι εξαιρετικά σημαντικός ο ρόλος της καινοτομίας και της ψηφιοποίησης καθώς και της συνεχούς επένδυσης στο ανθρώπινο κεφάλαιο για τη διευκόλυνση της μετάβασης προς μια πιο βιώσιμη ανάπτυξη. Ωστόσο, η τρέχουσα πανδημία συνέβαλε επίσης στο να τονιστεί εκ νέου η σημασία της επικέντρωσης στην ατομική υγεία και ευημερία, σε αντίθεση με την απλή αύξηση της παραγωγικότητας και της οικονομικής ανάπτυξης. Η παραγωγικότητα διαδραματίζει βασικό ρόλο στην επίτευξη βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, για να συνεχίσει η οικονομία να αναπτύσσεται με βιώσιμο τρόπο στο μέλλον, πρέπει να αυξήσει την ικανότητά της να μεγεθύνεται, αλλά μόνο έως το σημείο όπου η ανάπτυξη αυτή προσθέτει αξία στην οικονομία αυξάνοντας τους μισθούς και τα πλεονάσματα, με συνέπεια την αύξηση της ζήτησης στην εσωτερική αγορά, χωρίς να οδηγεί σε παραβιάσεις κεκτημένων δικαιωμάτων, όπως η κοινωνική προστασία και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Ανθεκτικότητα στους οικονομικούς κλυδωνισμούς (η εμπειρία από την πανδημία COVID-19)

| 2.1. | Στα συμπεράσματα της γνωμοδότησής της με θέμα την Ευρωπαϊκή Λειτουργία Σταθεροποίησης Επενδύσεων (1), η ΕΟΚΕ σημείωσε ότι η Ευρωπαϊκή Λειτουργία Σταθεροποίησης Επενδύσεων (ΕΛΣΕ), η οποία αποσκοπεί στη σταθεροποίηση των εθνικών δημοσιονομικών πολιτικών σε σχέση με τους οικονομικούς κλυδωνισμούς, δεν θα είναι αρκετά αποτελεσματική σε περίπτωση οικονομικής κρίσης που πλήττει πολλά κράτη μέλη, εξαιτίας του μεγέθους του ταμείου. Μολονότι η ΕΛΣΕ θεωρήθηκε βήμα προς την κατεύθυνση της στενότερης ολοκλήρωσης της ζώνης του ευρώ, η ΕΟΚΕ έκρινε ότι ένα ορθά σχεδιασμένο σύστημα ασφάλισης σε επίπεδο Ένωσης που να λειτουργεί ως αυτόματος σταθεροποιητής εν μέσω μακροοικονομικών κλυδωνισμών θα ήταν πιο αποτελεσματικό από την προτεινόμενη ΕΛΣΕ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Κατά τους τελευταίους μήνες, η Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και διάφορες χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο, επηρεάστηκαν αρνητικά από την έξαρση της νόσου COVID-19. Η κρίση αυτή αποκάλυψε εγγενείς αδυναμίες στην ΕΕ: ο ηγετικός της ρόλος, αρχικά τουλάχιστον, δεν φάνηκε να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά και συντονισμένα στις σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της κρίσης COVID-19. Τα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ιδίως στην Ιταλία και στην Ισπανία, έδωσαν μάχη για να αντεπεξέλθουν στον αριθμό των κρουσμάτων ενώ η γενική ανταπόκριση χαρακτηριζόταν ειρωνικά ως «κάθε έθνος για τον εαυτό του», μια τακτική που επικροτείται από την άκρα δεξιά και τους εθνικιστές. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι η πρόσφατη κρίση ήταν η μεγαλύτερη δοκιμασία για το εγχείρημα της ΕΕ, τα θεσμικά της όργανα και την ίδια την αρχιτεκτονική που στηρίζει το ευρώ. Το 2008, ο τραπεζικός τομέας ήταν το επίκεντρο της κρίσης. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) εξασφάλισε ρευστότητα στις χρηματοπιστωτικές αγορές και στήριξε τις τράπεζες. Τότε, τα νομισματικά εργαλεία είχαν καίρια σημασία, αλλά η πρόσφατη κρίση θέτει μια εντελώς διαφορετική πρόκληση, όπου τα δημοσιονομικά μέτρα επικεντρώνονται στη διασφάλιση της ευρωστίας των δημόσιων συστημάτων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ενώ παράλληλα παρέχουν εισοδηματική στήριξη σε ευάλωτες επιχειρήσεις και στους εργαζομένους τους. Από την πλευρά της, η ΕΚΤ παρείχε έμμεση στήριξη στην ικανότητα των κυβερνήσεων να εκδίδουν χρεωστικούς τίτλους και να δανείζονται για τη χρηματοδότηση δαπανών, συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που προορίζονται για την κοινωνική ανάπτυξη και τα προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Οι οικονομικές επιπτώσεις της COVID-19 έπληξαν όλα τα μέλη της νομισματικής ένωσης. Ωστόσο, δεν υπάρχει μηχανισμός που να επιτρέπει στις κυβερνήσεις της ζώνης του ευρώ να ανταποκρίνονται από κοινού σε έναν τέτοιο κλυδωνισμό. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι πολιτικές αντιδράσεις στην πανδημία ήταν συντριπτικά εθνικές, γεγονός που, σε περίοδο κρίσης, εντείνει τις διαφορές αντί να συνασπίζει την Ευρώπη. Ακόμη και ενώπιον συμμετρικού κλυδωνισμού, η ζώνη του ευρώ ανταποκρίθηκε με ασύμμετρο τρόπο. Οι διαφορές μεταξύ των δημοσιονομικών συνθηκών κάθε κράτους μέλους οδήγησαν σε πολύ διαφορετικές πολιτικές απαντήσεις. Η ΕΟΚΕ, σε αρκετές γνωμοδοτήσεις της, έχει επισημάνει τη σημασία της μεγαλύτερης σύγκλισης τόσο στην οικονομική και την κοινωνική πολιτική, όσο και στη συντονισμένη προσέγγιση της δημοσιονομικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της φορολογίας· ωστόσο, η τρέχουσα κρίση κατέδειξε, για μια ακόμη φορά, ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές στη δημοσιονομική ανταπόκριση εξαιτίας των διαφορετικών δημοσιονομικών καταστάσεων σε κάθε χώρα. Οι ισχυρότερες οικονομίες της ζώνης του ευρώ αντέδρασαν δυναμικά στην κρίση COVID-19 αυξάνοντας τον δανεισμό τους προκειμένου να χρηματοδοτήσουν μέτρα διάσωσης. Οι πιο ευάλωτες οικονομίες, οι οποίες δεν διαθέτουν τις ίδιες χρηματοπιστωτικές δυνατότητες, ανταποκρίθηκαν με πιο περιορισμένα δέσμες μέτρων διάσωσης. Το γεγονός αυτό δείχνει το εύρος των αποκλίσεων μεταξύ των οικονομιών στη ζώνη του ευρώ. Όσο περισσότερο διαρκεί η κρίση, τόσο πιο εμφανείς ήταν οι διαφορές αυτές. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Για την αντιμετώπιση της κρίσης, η ΕΚΤ ανακοίνωσε ένα νέο έκτακτο πρόγραμμα αγοράς περιουσιακών στοιχείων για τη σταθεροποίηση των ευρωπαϊκών αγορών. Η αρχική αντίδραση στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ήταν προβλέψιμη: με την επάνοδο της ηρεμίας στις αγορές και τη μείωση στις διαφορές επιτοκίων των ομολόγων των διαφόρων χωρών, εξατμίστηκε η αίσθηση ότι χρειάζεται κοινή δημοσιονομική δράση. Κάθε χώρα επικεντρώθηκε στις εθνικές της δέσμες διάσωσης. Ωστόσο, οι επακόλουθες εργασίες της Επιτροπής, της Ευρωομάδας και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με το σχέδιο ανάκαμψης παρείχαν μια αναγκαία ώθηση στα κράτη μέλη. Ωστόσο, πρέπει να καταβληθούν πολυάριθμες προσπάθειες για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της κρίσης, μεταξύ άλλων με τη δημιουργία ενός κοινού χρεωστικού τίτλου με στόχο τη συγκέντρωση των απαραίτητων επενδύσεων για την αναζωογόνηση της οικονομίας και την αποτροπή της απώλειας εκατομμυρίων θέσεων εργασίας σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Το σχέδιο αυτό περιλαμβάνει τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕΜΣ) και τη δανειοδοτική του ικανότητα ύψους 410 δισ. ευρώ. Τα κράτη μέλη είναι, ως συνήθως, σχετικά απρόθυμα να προσφύγουν στον ΕΜΣ, δεδομένου ότι όλες οι δανειοδοτήσεις συνοδεύονται από όρους. Εξάλλου, ακόμη και όταν οι όροι αυτοί αίρονται ή προσαρμόζονται, όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα της συνεδρίασης της Ευρωομάδας της 9ης Απριλίου 2020, τα «συνθετικά» ομόλογα του ΕΜΣ μπορούν μόνο να διαιωνίσουν τον κατακερματισμένο χαρακτήρα της ζώνης του ευρώ. Ο κατακερματισμός δεν αντιμετωπίζεται από το ισχύον πλαίσιο οικονομικής και δημοσιονομικής εποπτείας, ιδίως τις μεταρρυθμίσεις του «εξάπτυχου» και του «δίπτυχου», και αποτελεί τον κύριο λόγο για τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε πρόσφατα ανακοίνωση (2). Ο στόχος της επανεξέτασης αυτής αφορά κυρίως τα όσα απαιτούνται για την επίτευξη οικονομικής ανάπτυξης με παράλληλη διατήρηση της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών και την αποφυγή των μακροοικονομικών ανισορροπιών μέσω στενότερου συντονισμού των οικονομικών πολιτικών και της σύγκλισης των οικονομικών επιδόσεων των κρατών μελών. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, εφόσον οι βασικές αιτίες των ανισορροπιών εντοπίζονται, είτε μέσω της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών, είτε μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, με έμφαση σε πιο αποτελεσματικές πολιτικές, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αποσκοπούν στη βελτίωση των συστημάτων κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Στις 9 Απριλίου 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε μια ευρεία δέσμη μέσων ύψους 540 δισ. ευρώ, με στόχο να αμβλυνθεί το πλήγμα από την κρίση COVID-19. Σε αυτήν περιλαμβάνεται ένας νέος μηχανισμός Ενίσχυσης για την Πανδημική Κρίση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας ύψους έως 240 δισ. ευρώ, με στόχο την υποστήριξη των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ ώστε να χρηματοδοτήσουν εγχώριες άμεσες και έμμεσες δαπάνες για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, θεραπείες και πρόληψη ασθενειών που συνδέονται με την κρίση COVID-19, με ανώτατο όριο το 2 % του ΑΕΠ κάθε χώρας για το 2019. Η δέσμη περιλαμβάνει επίσης προσωρινά δάνεια ύψους 100 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση εθνικών προγραμμάτων μερικής ανεργίας και παρόμοιων μέτρων για τη διασφάλιση των θέσεων εργασίας στα κράτη μέλη της ΕΕ στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας SURE, με εγγυήσεις που παρέχουν οι χώρες της ΕΕ. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) θα παράσχει ρευστότητα έως 200 δισ. ευρώ σε επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, με έμφαση στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ). Επιπλέον, στις 27 Απριλίου 2020, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε κατ’ αρχήν να συσταθεί ταμείο ανάκαμψης για την ΕΕ, συνολικού ύψους τουλάχιστον 1 τρισεκατομμυρίου ευρώ, και κάλεσε την Επιτροπή να εκπονήσει πρόταση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα αναπτυχθεί και θα χρησιμοποιηθεί το ταμείο αυτό. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Ένα μήνα αργότερα, στις 27 Μαΐου 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε ένα νέο μέσο ύψους 750 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο ονομάζεται «Next Generation EU» (ΕΕ-Επόμενη Γενιά) και θα έχει στόχο να βοηθήσει τα κράτη μέλη να ανακάμψουν από την οικονομική κρίση η οποία επιταχύνθηκε από την κρίση COVID-19. Η νέα δέσμη, η οποία εντάσσεται στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027, περιλαμβάνει 500 δισ. ευρώ υπό μορφή επιχορηγήσεων και 250 δισ. ευρώ υπό μορφή δανείων, και θα χρηματοδοτηθεί μέσω δανεισμού στις χρηματοπιστωτικές αγορές, γεγονός που καθιστά αναγκαία την προσωρινή αύξηση του ανώτατου ορίου των ιδίων πόρων της Επιτροπής στο 2 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ. Το πρόγραμμα ανάκαμψης περιλαμβάνει 560 δισ. ευρώ για τη στήριξη των επενδύσεων και των μεταρρυθμίσεων από τα κράτη μέλη σε σχέση με την πράσινη οικονομία, την ψηφιοποίηση και την οικονομική ανθεκτικότητα (310 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 250 δισ. ευρώ υπό μορφή δανείων), ένα πρόσθετο ποσό ύψους 55 δισ. ευρώ για την ενίσχυση υφιστάμενων προγραμμάτων για την πολιτική συνοχής, ένα πρόσθετο ποσό 40 δισ. ευρώ του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, καθώς και πρόσθετη επένδυση ύψους 15 δισ. ευρώ στο Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Το ταμείο στοχεύει επίσης στην αναζωογόνηση των ιδιωτικών επενδύσεων, με ένα νέο Μέσο Στήριξης της Φερεγγυότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, το οποίο διαθέτει προϋπολογισμό ύψους 31 δισ. ευρώ, μαζί με αναβάθμιση ύψους 15,3 δισ. ευρώ του ενωσιακού επενδυτικού προγράμματος InvestEU και πρόσθετο Μηχανισμό Στρατηγικών Επενδύσεων ύψους 15 δισ. ευρώ (μέρος του InvestEU) που αποσκοπεί στη δημιουργία επενδύσεων σε στρατηγικούς τομείς εντός της ΕΕ, ιδίως σε ό,τι αφορά τη δημιουργία ανθεκτικότητας, τον οικολογικό και τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τις βασικές αξιακές αλυσίδες. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Λόγω των εξελίξεων αυτών, η πρόσφατη κρίση δεν πρέπει να απομακρύνει την ΕΕ από τους μακροπρόθεσμους στόχους της, όπως περιγράφονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και στη στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης του 2020. Σε κάθε περίπτωση, οι στόχοι αυτοί είναι κατά περίεργο τρόπο προφητικοί διότι αναγνωρίζουν την ανάγκη για επαναδιάταξη της ευρωπαϊκής οικονομίας, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η βιώσιμη ανάπτυξη κατά τα επόμενα έτη, με βάση τους πυλώνες της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, της αύξησης της παραγωγικότητας, της δικαιοσύνης, της κοινωνικής προόδου και της μακροοικονομικής σταθερότητας. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Παγκόσμια αλληλεξάρτηση, η διεθνής διάσταση της ΕΕ και το μέλλον της παγκοσμιοποίησης

| 3.1. | Αν και η παγκοσμιοποίηση έχει οδηγήσει σε αύξηση των άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ), οι οποίες αυξάνονται κατά μέσο ετήσιο ρυθμό περίπου 10 % από το 1990 (3), σε σχέση με τη μέση αύξηση του παγκόσμιου εμπορίου κατά 5 % (4), πρέπει να αναγνωριστούν οι παρενέργειες, ιδίως όσον αφορά τις εργασιακές και κοινωνικές συνθήκες. Ενώ είναι αλήθεια ότι η παγκοσμιοποίηση ενίσχυσε τη μεταφορά τεχνολογίας, τη βιομηχανική αναδιάρθρωση και τη μεγέθυνση των παγκόσμιων επιχειρήσεων, αυτό συνέβη συχνά εις βάρος των κοινωνικών δικαιωμάτων και των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Και πάλι, αν και η παγκοσμιοποίηση έδωσε τη δυνατότητα σε μεγάλες επιχειρήσεις να πραγματοποιήσουν οικονομίες κλίμακας που μειώνουν το κόστος και τις τιμές, παράλληλα, έπληξε πολλές μικρές επιχειρήσεις της ΕΕ που ανταγωνίζονται σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Όσον αφορά το διεθνές εμπόριο, η αυξημένη αλληλεξάρτηση είχε πολλά θετικά αποτελέσματα, μεταξύ άλλων, τη συνειδητοποίηση ότι οι συγκρούσεις μεταξύ εθνών θα σημάνουν το τέλος του κόσμου όπως τον γνωρίζουμε, δεδομένης της στρατιωτικής ισχύος εθνών όπως η Κίνα, οι ΗΠΑ και η Ρωσία. Ωστόσο, αυτό δεν δείχνει τη συνολική κατάσταση. Οι αρνητικές συνέπειες της παγκοσμιοποίησης, όπως η υπερβολική ρύπανση και οι αθέμιτες συνθήκες εργασίας, συχνά αγνοούνται. Επίσης, όταν μια κρίση πλήττει οικονομίες όπως η Κίνα και οι ΗΠΑ, αυτό επηρεάζει μεγάλο αριθμό χωρών και δημιουργεί τόσο περιφερειακές όσο και παγκόσμιες αστάθειες. Υπάρχουν και άλλες παγίδες που προκύπτουν από την παγκοσμιοποίηση, μεταξύ άλλων και το γεγονός ότι οι πολυεθνικές ή οι παγκόσμιες επιχειρήσεις συχνά θεωρούνται απειλή για την κυριαρχία ενός έθνους λόγω της εγχώριας ισχύος τους. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Το σχετικό ερώτημα στο παρόν στάδιο είναι ο βαθμός στον οποίο η κρίση COVID-19 θα αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε διασυνοριακές εμπορευματικές συναλλαγές ή υπηρεσίες σε ορισμένους κλάδους -ιδίως όσον αφορά τα ταξίδια και τον τουρισμό/τις αερομεταφορές- οι οποίοι επωμίστηκαν το μεγαλύτερο βάρος της οικονομικής κρίσης. Οι οικονομικές επιπτώσεις αυτής της κρίσης είναι τεράστιες, καθώς οι επιχειρήσεις -συμπεριλαμβανομένων αυτών του μεταποιητικού κλάδου- πλήττονται από τους περιορισμούς στην αλυσίδα εφοδιασμού και τις εξαγωγές, καθώς και από τη μείωση των συναλλαγών με τους επαγγελματικούς πελάτες, με αποτέλεσμα να δημιουργείται μια κατάσταση που μπορεί να χαρακτηριστεί ως ανεστραμμένο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα ή εξάπλωση (αρνητικών) κλυδωνισμών εντός των δικτύων παραγωγής. Η κρίση αναδεικνύει τα περίπλοκα δίκτυα προμηθευτικών συμβάσεων που αποτελούν το θεμέλιο της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η επέκταση του παγκόσμιου εμπορίου κατά το τελευταίο τέταρτο του 20ού αιώνα κατέστη δυνατή χάρη σε δύο ασύνδετους παράγοντες: την αύξηση των διατροπικών εμπορευματικών μεταφορών (δηλ. μεταφορά με εμπορευματοκιβώτια) και την ευρεία κατάργηση των ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Ενώ οι ροές κεφαλαίων είναι πλέον πιο ρυθμισμένες, εξακολουθούν να αποτελούν την κινητήρια δύναμη για τις επενδύσεις και τις εμπορικές ροές σε όλο τον κόσμο. Ένας τρίτος λόγος για την επέκταση του παγκόσμιου εμπορίου ήταν η ελευθέρωση του εμπορίου και οι σχετικές εμπορικές συμφωνίες, ιδίως η προσχώρηση της Κίνας στον ΠΟΕ. Το εμπόριο έχει τεράστια σημασία για την ΕΕ σε κάθε προσπάθεια που αποσκοπεί στην ενίσχυση της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, και υπάρχουν προφανή πλεονεκτήματα για την αύξηση των εμπορικών ροών μεταξύ της ΕΕ και των εμπορικών της εταίρων· όμως, η κρίση COVID-19 έχει αναδείξει τον ευάλωτο χαρακτήρα των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού. Η αποδιοργάνωση του εμπορίου μπορεί να επηρεάσει τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη. Επομένως, η ΕΕ πρέπει να πράξει περισσότερα μέσω των διεθνών συμφωνιών της για να διασφαλίσει τις αλυσίδες εφοδιασμού ώστε να ελαχιστοποιηθεί η αποδιοργάνωση που προκαλείται από τους οικονομικούς κλυδωνισμούς. Αυτό συνεπάγεται επανεξέταση των στρατηγικών όσον αφορά τις αλυσίδες εφοδιασμού, τη διαφοροποίηση τους αλλά και την επανασύνταξή τους σε πολλαπλούς τομείς. Επίσης, προϋποθέτει κάποιο είδος τομεακής αποπαγκοσμιοποίησης όπου οι εταιρείες από την ΕΕ θα μεταφέρουν τις μονάδες παραγωγής τους (τουλάχιστον για τα βασικά προϊόντα) εντός της ΕΕ, ώστε να αποφεύγονται προβλήματα στην αλυσίδα εφοδιασμού. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Σημαντική για το θέμα αυτό είναι η διεθνής διάσταση της ΕΕ και οι σχέσεις της με παγκόσμιους παράγοντες, ιδίως την Κίνα, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία. Δεδομένου ότι η διεθνής διπλωματία κατέχει καίρια σημασία για τις μελλοντικές οικονομικές προοπτικές της ΕΕ και του νομίσματος της, η ΕΕ πρέπει να διαδραματίσει πολύ πιο προορατικό και εξέχοντα ρόλο στις διεθνείς υποθέσεις, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών διαπραγματεύσεων με ανταγωνιστικές χώρες. Η ΕΟΚΕ εξακολουθεί να υποστηρίζει τις πολυμερείς εμπορικές διαπραγματεύσεις, και θα πρέπει να συνεχίσει να το πράττει, αλλά είναι προφανές ότι η θέση της ΕΕ όσον αφορά τις πολυμερείς εμπορικές συναλλαγές αγνοείται από την Κίνα, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία. Προκειμένου να αποκτήσει πιο εξέχοντα ρόλο στο παγκόσμιο εμπόριο, ο οποίος είναι ζωτικής σημασίας για τις επιχειρήσεις στην ΕΕ και τις επιχειρηματικές προοπτικές τους, η ΕΕ οφείλει να καταβάλει εντονότερες προσπάθειες για να επαναφέρει άλλα έθνη στο τραπέζι των πολυμερών διαπραγματεύσεων· στην αντίθετη περίπτωση, το διμερές εμπόριο θα πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία. Η παγκοσμιοποίηση στη μετά την κρίση εποχή πρέπει να διέπεται από ισότιμους όρους ανταγωνισμού σε ένα ευρύ φάσμα πτυχών (συμπεριλαμβανομένου του φορολογικού ανταγωνισμού, της συμμόρφωσης με τα πρότυπα εργασίας και της επίτευξης των στόχων για την κλιματική αλλαγή) για τις παγκόσμιες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε παγκόσμια αγορά. Στην αντίθετη περίπτωση, η ΕΕ κινδυνεύει να βρεθεί ολοένα και πιο εκτεθειμένη και εξαρτημένη από τις εμπορικές διαμάχες μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Όσον αφορά τις διασυνοριακές επενδύσεις, είναι προφανές ότι τούτες δεν επιδιώκουν πάντοτε κατ’ ανάγκη τη δημιουργία επενδυτικού κεφαλαίου, αλλά απλώς αναζητούν χώρες με τους χαμηλότερους φόρους (5). Κάποια μορφή παγκοσμιοποίησης ενδέχεται να είναι αναπόφευκτη μετά την κρίση, αλλά τα οικονομικά προβλήματα και οι υπόλοιπες συνέπειες της κρίσης COVID-19 δείχνουν ότι είναι αναγκαία μια αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων εντός της ΕΕ και σε όλο τον κόσμο. Πλέον, ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα κατέχουν οι συστάσεις της ΕΟΚΕ για την επιτάχυνση από τα κράτη μέλη των χρονοδιαγραμμάτων όσον αφορά την καταπολέμηση της φοροαποφυγής και της φοροδιαφυγής, και το ίδιο ισχύει και για την ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ ήδη από το περασμένο έτος, υποστήριξε πλήρως την έναρξη συζητήσεων σχετικά με τη σταδιακή μετάβαση στην ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία και στη συνήθη νομοθετική διαδικασία για τα φορολογικά θέματα, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι όλα τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέτουν ανά πάσα στιγμή ικανές ευκαιρίες συμμετοχής στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Επανεξέταση του ρόλου των κυβερνήσεων

| 4.1. | Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κρίση COVID-19 έφερε στο φως τη σημασία του ρόλου των κυβερνήσεων στην αντιμετώπιση των υγειονομικών και των οικονομικών κρίσεων. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό και για τον στόχο της επίτευξης βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης. Κανείς στην ΕΕ δεν αμφισβητεί πλέον τον ρόλο των κυβερνήσεων στην παροχή αποτελεσματικών συστημάτων υγείας και προγραμμάτων που στηρίζουν έμμεσα την οικονομική δραστηριότητα. Ούτε αμφισβητείται ο ρόλος των κυβερνήσεων στην επιβολή τραπεζικών και χρηματοπιστωτικών ρυθμίσεων μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση το 2008. Ωστόσο, είναι όλο και περισσότερο προφανές ότι οι κυβερνήσεις εξακολουθούν να διαδραματίζουν καίριο ρόλο στον καθορισμό της οικονομικής κατεύθυνσης, κυρίως σε περιόδους κρίσης. Αυτό θα πρέπει επίσης να ισχύει και στην πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, όπου η συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στην οικονομική πολιτική της κεντρικής κυβέρνησης είναι κρίσιμης σημασίας. Η δημοσιονομική πολιτική, όπως εξηγείται ανωτέρω, έχει ζωτική σημασία όχι μόνο για την οικονομική σταθερότητα, αλλά και για τη δυνατότητα των κυβερνήσεων να στηρίζουν τις επιχειρήσεις μέσω κινήτρων, όπως επιτρέπεται από τη νομοθεσία της ΕΕ. Κάθε προσπάθεια επίτευξης και ενίσχυσης της βιώσιμης ανάπτυξης απαιτεί κυβερνητική κατεύθυνση και ρύθμιση σε όλους τους τομείς οικονομικής δραστηριότητας και προστασίας του περιβάλλοντος, με έμφαση στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής προστασίας στην οικονομική δραστηριότητα. Βεβαίως, ο ανοικτός διάλογος με τους κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών παραμένει βασικός παράγοντας για τον καθορισμό των οικονομικών προσανατολισμών. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Σε ένα σενάριο για μετά την κρίση, η δημοσιονομική πολιτική θα αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία, αν μη τι άλλο λόγω του τεράστιου όγκου δανεισμού πέραν του προβλεπόμενου πριν από την κρίση. Οι τεράστιες απαιτήσεις δανεισμού για την παροχή εισοδηματικής στήριξης και εγγυήσεων δανείων σε επιχειρήσεις που σταμάτησαν να λειτουργούν εξαιτίας των περιορισμών που επιβλήθηκαν λόγω της κρίσης COVID-19 θα μειώσουν αναμφισβήτητα τον βαθμό στον οποίο οι κυβερνήσεις μπορούν να παράσχουν κίνητρα για την επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας. Θα περιορίσουν επίσης το ποσό της χρηματοδότησης που απαιτείται για τη στήριξη τόσο της περιβαλλοντικής προστασίας όσο και των παραγωγικών επενδύσεων. Ως εκ τούτου, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να βρουν δημιουργικούς τρόπους για τη στήριξη των δαπανών που στοχεύουν στη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και, παράλληλα, να διασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Η θέση της Επιτροπής ότι η ανάκαμψη θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί με την Πράσινη Συμφωνία αποτελεί βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση καθώς παρέχει στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η ίδια η ανταπόκριση στην κρίση πρέπει να έχει βιώσιμο χαρακτήρα. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ένα παράδειγμα πηγής χρηματοδότησης υποδομών εκτός προϋπολογισμού αφορά διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και ιδιωτικές εταιρείες και παίρνει τη μορφή των αποκαλούμενων συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ). Εφόσον η διαχείρισή τους γίνεται με διαφανή τρόπο και υπόκειται σε δημοκρατικό έλεγχο, οι ΣΔΙΤ θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως επιλογή σε ένα σενάριο μετά την κρίση με σκοπό τη στήριξη της χρηματοδότησης έργων υποδομής και περιβάλλοντος, και τούτο διότι οι ΣΔΙΤ προσφέρουν λύσεις σε προβλήματα χρηματοδότησης, απασχόλησης και επένδυσης σε μεγάλα έργα, χωρίς να επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά σε σημαντικές πολιτικές. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΕ θα πρέπει επίσης να επιδιώξει την ταχύτερη ανάπτυξη των εργαλείων και των πρωτοβουλιών που προτείνονται στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας η οποία αναγνωρίζει ρητά τον κεντρικό ρόλο που πρέπει να διαδραματίσουν η ΕΕ και οι εθνικές κυβερνήσεις, σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, στην αναζήτηση του μετασχηματισμού προς μια πραγματικά βιώσιμη Ευρώπη. Στα εργαλεία περιλαμβάνονται τα διάφορα χρηματοδοτικά μέσα του Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης, με έμφαση στις ΜΜΕ και τους ευάλωτους κλάδους, με σκοπό τόσο τη διευκόλυνση της οικονομικής τους ανάκαμψης όσο και τη βελτίωση της βιωσιμότητας και της ανθεκτικότητάς τους σε μελλοντικούς κλυδωνισμούς, παρέχοντας ορισμένα, κατά περίπτωση, περιθώρια διακριτικής ευχέρειας, από την άποψη των εγγυήσεων και των κοινών χρηματοδοτικών απαιτήσεων, δεδομένων των τρεχουσών συνθηκών. Υπό το φως της τρέχουσας κρίσης COVID-19, το αίσθημα αυτό έχει μεγαλύτερη απήχηση και πρέπει να θεωρηθεί ως ευκαιρία για την αναζωογόνηση της κοινωνικής και της οικονομικής ανάπτυξης σύμφωνα με τις αρχές της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Στο σημερινό πλαίσιο, η έννοια της πανευρωπαϊκής αλληλεγγύης δεν υπήρξε ποτέ πιο επίκαιρη. |
| --- | --- |

4.4.

5.   Στρατηγικές για την οικονομική ανάκαμψη, τις επενδύσεις και τη βιωσιμότητα

| 5.1. | Το επόμενο ζήτημα είναι ο εντοπισμός των απαιτούμενων στρατηγικών για την οικονομική ανάκαμψη, τις επενδύσεις και τη βιωσιμότητα. Οι οικονομίες συρρικνώνονται λόγω των περιορισμών που επιβλήθηκαν εξαιτίας της κρίσης COVID-19, και οι προσδοκίες για ανάκαμψη στα επίπεδα προ COVID-19 είναι ανεδαφικές. Θα χρειαστούν αρκετοί μήνες για να επιστρέψουν η ζώνη του ευρώ και οι οικονομίες της ΕΕ στο σημείο όπου βρίσκονταν πριν από την κρίση. Επιπλέον, οι κυβερνήσεις δανείζονται από διάφορες πηγές για την αντιμετώπιση της απροσδόκητης και της τεράστιας αύξησης των δημοσίων δαπανών· συνεπώς, είναι πιθανό να μειώσουν τις δαπάνες τους και, ίσως, να επαναφέρουν μέτρα λιτότητας, οδηγώντας σε συμπίεση της κατανάλωσης και της παραγωγής. Το πείραμα με τα μέτρα λιτότητας στην Ελλάδα, για παράδειγμα, αποδυνάμωσε σοβαρά τη χώρα, δεδομένου ότι, εντός οκταετίας, μειώθηκε το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) της χώρας κατά το ένα τέταρτο και η ανεργία εκτοξεύθηκε σε ποσοστό άνω του 27 % (6). Η επανάληψη των μέτρων λιτότητας θα είναι αντιπαραγωγική. Η ενεργοποίηση από την Επιτροπή της γενικής ρήτρας διαφυγής στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (η οποία επιτρέπει στις χώρες της ζώνης του ευρώ να αναστέλλουν προσωρινά τις προσαρμογές που απαιτούνται για την επίτευξη των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών στόχων), αποτελεί βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, μια αναθεώρηση των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης μπορεί να θεωρηθεί αναγκαία, δεδομένου ότι εισερχόμαστε στη μετά COVID-19 φάση ανάκαμψης. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Δεδομένου ότι οι συνολικοί στόχοι, όπως περιγράφονται στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα την Ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη (7), θεωρούνται καίριας σημασίας για την επίτευξη βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, τούτη δεν μπορεί να επιτευχθεί με την εφαρμογή μέτρων λιτότητας που πλήττουν τις πλέον ευάλωτες κοινωνικοοικονομικές ομάδες στο εσωτερικό των κοινοτήτων μας. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Αντίθετα, οι κυβερνήσεις των χωρών της ΕΕ οφείλουν να αναπτύξουν στρατηγικές οικονομικής ανάκαμψης που να υποστηρίζουν πιο παραγωγικές και βιώσιμες οικονομικές δραστηριότητες. Το σενάριο για τη μετά COVID-19 εποχή αποτελεί ευκαιρία για την επανεξέταση βασικών κλάδων της οικονομίας που έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα μη ανθεκτικοί. Η οικονομία θα εξακολουθήσει να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις, αλλά μπορεί να είναι σκόπιμο να ενθαρρυνθούν περαιτέρω οι νεοσύστατες επιχειρήσεις και να επανεξεταστεί ο ρόλος των κοινωνικών επιχειρήσεων ως σημαντικό τμήμα της κοινωνικής οικονομίας. Αν και τα κέρδη δεν αποτελούν πρωταρχικό κίνητρο για μια κοινωνική επιχείρηση, τα έσοδα εξακολουθούν να διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο για τη βιωσιμότητα της. Όλες οι επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας μπορούν να είναι εξαιρετικά κερδοφόρες και μία από τις προτεραιότητές τους είναι η επανεπένδυση των κερδών στην επιχείρηση και όχι η καταβολή μερισμάτων στους μετόχους. Μια επιχείρηση κοινωνικής οικονομίας μπορεί κυρίως να εξισορροπήσει την ένταση μεταξύ, αφενός, της διατήρησης της κοινωνικής αποστολής της οργάνωσής της και, αφετέρου, της μεγιστοποίησης της παραγωγικότητας της επιχείρησης για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας. Στην ιδανική περίπτωση, επομένως, οι δομές αυτές είναι κατάλληλες για μια οικονομία που επιδιώκει την επίτευξη και την ενίσχυση της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Οι κυβερνήσεις θα επιδιώξουν την ταχεία ανάκαμψη μετά την κρίση, και ορισμένοι κλάδοι που έχουν αποδειχθεί ανθεκτικοί αναμένεται να την επιτύχουν· ωστόσο, οι κυβερνήσεις μπορεί να μπουν στον πειρασμό να παράσχουν κίνητρα σε κλάδους που, πριν από την κρίση, είχαν κριθεί μη βιώσιμοι ή ασύμβατοι με τους στόχους μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και τους περιβαλλοντικούς στόχους, όπως διατυπώνονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Αντίθετα, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να επενδύσουν περισσότερο σε έργα που αποσκοπούν στην αποδοτική χρήση της ενέργειας και των εναλλακτικών πηγών ενέργειας μέσω των μοντέλων χρηματοδότησης που προαναφέρθηκαν, δημιουργώντας έτσι επιχειρηματικές ευκαιρίες για μεγάλες εταιρείες, ΜΜΕ και επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας. Η πράσινη μετάβαση πρέπει να περιλαμβάνει τόσο την ανάπτυξη πράσινων κλάδων όσο και τον «οικολογικό προσανατολισμό» των υφιστάμενων επιχειρηματικών μοντέλων και κλάδων, πέραν των παραδοσιακών «πράσινων», στο μέτρο του δυνατού. Ως εκ τούτου, οι ενισχύσεις που χορηγούνται σε επιχειρήσεις, τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο, πρέπει να εξαρτώνται από την επίτευξη των στόχων που ορίζονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και στη στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης για το 2020. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Ακρογωνιαίος λίθος της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης στην ΕΕ πρέπει να είναι η δημιουργία και η ανάπτυξη μιας πραγματικά κυκλικής οικονομίας που να μεγιστοποιεί και να διατηρεί την αξία σε όλες τις αλυσίδες αξίας και, παράλληλα, να ελαχιστοποιεί τα απόβλητα και να επιδιώκει την αποδοτική χρήση των πόρων. Τα επιχειρηματικά μοντέλα κυκλικής οικονομίας προσφέρουν σημαντικό δυναμικό για την προώθηση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, όχι μόνο όσον αφορά την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και τη δημιουργία θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας και την ανάπτυξη συναφών κλάδων. Επιπλέον, τα επιχειρηματικά μοντέλα κυκλικής οικονομίας συμβάλλουν στην ανάπτυξη μεγαλύτερης ανθεκτικότητας στο είδος των κρίσεων της αλυσίδας εφοδιασμού που σημειώθηκαν ως αποτέλεσμα της πανδημίας COVID-19, ενώ παράλληλα μετριάζουν την αστάθεια των τιμών των πρώτων υλών και της διαθεσιμότητας που οφείλονται στις περιβαλλοντικές και γεωπολιτικές εξελίξεις, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και των εμπορικών διαφορών. Ο ρόλος της καινοτομίας και της ψηφιοποίησης και η διαρκής επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο για τη διευκόλυνση αυτής της μετάβασης πρέπει να τονιστούν επαρκώς και πρέπει να επιδιώκονται δυναμικά μέσω της στήριξης της έρευνας και της ανάπτυξης και με μεγαλύτερη έμφαση στην εμπορική εκμετάλλευση. Ωστόσο, ο αντίκτυπος της ψηφιοποίησης στην αγορά εργασίας πρέπει να αξιολογηθεί πλήρως ώστε να ελαχιστοποιηθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η απώλεια θέσεων εργασίας και να βοηθηθούν οι πληγέντες μέσω επαγγελματικής επιμόρφωσης και αναδιοργάνωσης. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Η τρέχουσα πανδημία συνέβαλε στο να τονιστεί εκ νέου η σημασία της επικέντρωσης στην ατομική υγεία και την ευημερία, σε αντίθεση με την απλή οικονομική ανάπτυξη η οποία, όπως αναφέρεται στη Στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη με ορίζοντα το 2020, δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Η βελτίωση τόσο της ποιότητας όσο και της προσβασιμότητας των δημόσιων συστημάτων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης σε όλες τις χώρες θα πρέπει να αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα για την ΕΕ, και, παράλληλα, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν οι ανισότητες, αφενός, στην πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και, αφετέρου, στο μεγάλο ποσοστό συμμετοχής των ασφαλισμένων στις δαπάνες, το οποίο διαιωνίζει τις ανισότητες. Όπως ισχύει και σε άλλους κλάδους, θα πρέπει επίσης να πραγματοποιηθούν επενδύσεις στην ψηφιοποίηση, στην τεχνητή νοημοσύνη και στα δημόσια συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Η εμφάνιση μεγάλων οικονομικών κρίσεων αναδεικνύει τον κρίσιμο ρόλο που διαδραματίζει η χρηστή διακυβέρνηση στην οικοδόμηση ανθεκτικότητας και στη διατύπωση των κατάλληλων λύσεων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων. Ως εκ τούτου, η επιδίωξη βιώσιμης και ισότιμης οικονομικής ανάπτυξης εξαρτάται από την ποιότητα των εθνικών και των τοπικών θεσμών σε όλα τα κράτη μέλη, και εναπόκειται στην ΕΕ να διασφαλίσει ενεργά ότι οι χώρες εγγυώνται και προάγουν τις αρχές της δημοκρατίας, της ανοχής και του σεβασμού του κράτους δικαίου. Είναι αξιοσημείωτο ότι το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο αντιμετωπίζει πλέον με πολύ πιο συστηματικό τρόπο την ποιότητα της δημόσιας διοίκησης και της διακυβέρνησης. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Το τελευταίο σημείο αφορά τον ρόλο της παραγωγικότητας στην επίτευξη βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης. Προκειμένου να συνεχίσει η οικονομία να αναπτύσσεται με βιώσιμο τρόπο στο μέλλον, πρέπει να αυξηθεί η ικανότητά της να μεγεθύνεται, αλλά έως το σημείο όπου η ανάπτυξη αυτή προσθέτει αξία στην οικονομία και στους ανθρώπους της. Σε αυτό περιλαμβάνεται βελτίωση των μισθών και των συνθηκών εργασίας, ιδίως μέσω των συλλογικών διαπραγματεύσεων, και ασφαλώς όχι εις βάρος της δικαιότερης κατανομής του εισοδήματος. Συνεπώς, οι στρατηγικές που αποσκοπούν στην ενίσχυση της οικονομικής βιωσιμότητας πρέπει να αναπτυχθούν με βάση την παραγωγικότητα, χωρίς όμως να θίγουν τα δικαιώματα των εργαζομένων και την κοινωνική ανάπτυξη. Η αύξηση της παραγωγικότητας δεν αποτελεί, επομένως, αυτοσκοπό, αλλά μέσο για τη βελτίωση των μισθών, την αύξηση της συνολικής ζήτησης στις οικονομίες της ΕΕ και, στη συνέχεια, τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Η αύξηση της παραγωγικότητας θα οδηγήσει επίσης στην ανάπτυξη νέων και καλύτερων προϊόντων και υπηρεσιών, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να ανέλθουν σε υψηλότερες αξιακές αλυσίδες αγαθών και υπηρεσιών, επιτρέποντας στην ΕΕ να αποκτήσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην παγκόσμια αγορά. Και πάλι, όπως προαναφέρθηκε, η υψηλότερη παραγωγικότητα θα πρέπει να συνδέεται αυστηρά με τον στόχο της επίτευξης βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης και να μην επιτυγχάνεται εις βάρος των συνθηκών εργασίας, της κοινωνικής ανάπτυξης και των περιβαλλοντικών πολιτικών. Αντιθέτως, πρέπει να τηρηθούν οι γενικοί στόχοι που ορίζονται στον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (ΕΠΚΔ), ιδίως η κοινωνική προστασία και η ενίσχυση της διαδικασίας συλλογικών διαπραγματεύσεων. Το ίδιο ισχύει και για τους στόχους που ορίζονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και για τους στόχους της ΕΕ για την κλιματική αλλαγή. Επίσης, μια πραγματικά ευρωπαϊκή απάντηση στην τρέχουσα κρίση COVID-19 και τυχόν ενοποιημένες προσπάθειες για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης σε ολόκληρη την Ένωση θα πρέπει να αποφεύγουν τη νοοτροπία της «εξίσωσης προς τα κάτω» του διακρατικού φορολογικού ανταγωνισμού, η οποία αποτρέπει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και υποδαυλίζει εθνικιστικές τάσεις. Αντιθέτως, έμφαση πρέπει να δοθεί στην παροχή βοήθειας στις χώρες για την ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου τους και την τόνωση της παραγωγικότητας· παράλληλα, μέσω στοχοθετημένων επενδύσεων, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν οι περιφερειακές ανισότητες ως προς την ανάπτυξη και τις ευκαιρίες απασχόλησης, και να εξαλειφθούν οι βασικές διαρθρωτικές αδυναμίες που εμποδίζουν την επιχειρηματική δραστηριότητα. |
| --- | --- |

5.7.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  ΕΕ C 62 της 15.02.2019, σ.126.

1

(2)  Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Επανεξέταση της οικονομικής διακυβέρνησης — Έκθεση για την εφαρμογή των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1173/2011, 1174/2011, 1175/2011, 1176/2011, 1177/2011, 472/2013 και 473/2013, καθώς και για την καταλληλότητα της οδηγίας 2011/85/ΕΕ του Συμβουλίου.

2

(3)  UNCTAD (2019) (Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το εμπόριο και την ανάπτυξη). World Investment Report 2019 (Έκθεση για τις παγκόσμιες επενδύσεις).

3

(4)  Παγκόσμια Τράπεζα (2020). Εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών (ετήσια % ανάπτυξη). World Development Indicators (Διεθνείς Αναπτυξιακοί Δείκτες).

4

(5)  Bénassy-Quéré, A., Fontagné, L., & Lahrèche-Révil, A. (2005). Πώς επιδρά η φορολογία των εταιρειών στις άμεσες ξένες επενδύσεις; International Tax and Public Finance, 12(5), 583-603 (Διεθνής φορολογία και δημόσια οικονομικά).

5

International Tax and Public Finance

12

Διεθνής φορολογία και δημόσια οικονομικά

(6)  https://www.theguardian.com/world/2018/aug/20/greece-emerges-from-eurozone-bailout-after-years-of-austerity

6

(7)  Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων — Ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2020.

7

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/37 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/37

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της καινοτομίας, της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας με την προώθηση της παγκόσμιας ρυθμιστικής συνεργασίας, με την υποστήριξη ενός ανανεωμένου πολυμερούς εμπορικού συστήματος και με τη μείωση των επιδοτήσεων που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό της αγοράς»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2020/C 364/05)

| Εισηγητής: | ο κ. Georgi STOEV |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Thomas STUDENT |

Εισηγητής:

ο κ. Georgi STOEV

Συνεισηγητής:

ο κ. Thomas STUDENT

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 20.2.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | CCMI |
| Έγκριση από το τμήμα | 26.6.2020 |
| Έγκριση από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) | 211/1/3 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

20.2.2020

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

CCMI

Έγκριση από το τμήμα

26.6.2020

Έγκριση από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές)

211/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Ρήξεις όπως ο κορονοϊός (COVID-19) απειλούν να οδηγήσουν σε αδιέξοδο την παγκόσμια οικονομία και την κοινωνική ζωή. Οι επιπτώσεις της εν λόγω νόσου συνεπάγονται ύφεση στις ΗΠΑ, στην ΕΕ, στην Ιαπωνία και σε άλλες περιοχές του κόσμου, εξαιρετικά αργή ανάπτυξη στην Κίνα και τεράστιες απώλειες όσον αφορά την παραγωγή. Οι κυβερνήσεις πρέπει να αντισταθμίσουν τις οικονομικές ζημίες με δημοσιονομικές και νομισματικές πολιτικές και να αντιμετωπίσουν τις αναμενόμενες αλλαγές στο οικονομικό μοντέλο. Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για αποδοτικά επιχειρηματικά μοντέλα και μηχανισμούς εμπορικής άμυνας, ιδίως όσον αφορά την Ασία, και επισημαίνει ότι 36 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στην ΕΕ εξαρτώνται από το εξαγωγικό δυναμικό της ΕΕ και ότι το μερίδιο της απασχόλησης της ΕΕ που υποστηρίζεται από τις πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών στον υπόλοιπο κόσμο σε σχέση με τη συνολική απασχόληση αυξήθηκε από 10,1 % το 2000 σε 15,3 % το 2017 (1). Η δημοσιονομική, οικονομική και κοινωνική απάντηση στην κρίση είναι απαραίτητη για την πρόληψη των αρνητικών της επιπτώσεων σε αυτούς και σε άλλους τομείς. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η κρίση του κορονοϊού αναμένεται να οδηγήσει την ΕΕ, στο πλαίσιο της γενικής αναδιατύπωσης της βιομηχανικής πολιτικής που επιβάλλεται από την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και την ψηφιοποίηση, να ενισχύσει τους τομείς του εξοπλισμού υγείας και των φαρμακευτικών προϊόντων, με σκοπό να διασφαλίσει την κοινή κυριαρχία και αυτάρκεια της ΕΕ σε αυτούς τους τομείς. Η σύνταξη της παρούσας γνωμοδότησης ξεκίνησε πριν από την έκρηξη μιας απρόβλεπτης κρίσης στον τομέα της υγείας και της οικονομίας που θα αλλάξει τις οικονομίες μας και τα πρότυπα παγκοσμιοποίησης βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα. Αν και αυτή η κρίση δεν είναι το βασικό θέμα της γνωμοδότησης, έχει και θα έχει τεράστιο αντίκτυπο στους τομείς και τα θέματα που συζητούνται στα επόμενα σημεία. Είναι ήδη προφανές ότι αυτή η κρίση ωθεί ορισμένες περιοχές του πλανήτη σε ένα νέο κύμα προστατευτισμού και οικονομικού εθνικισμού, τόσο παγκοσμίως όσο και εντός της ΕΕ. Όλοι αυτοί οι παράγοντες λαμβάνονται υπόψη, στον μέγιστο δυνατό βαθμό μέχρι σήμερα, κατά οριζόντιο τρόπο στο πλαίσιο της παρούσας γνωμοδότησης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι οι διεθνείς επιχειρήσεις και το εμπόριο έχουν τη δυνατότητα να συμβάλουν στην παγκόσμια ανάπτυξη, που προκύπτει από υψηλότερο βαθμό εξειδίκευσης, από οικονομίες κλίμακας, από προηγμένες παγκόσμιες αλυσίδες αξίας και από τη διάδοση της έρευνας και των τεχνολογιών. Θα πρέπει επίσης να γίνει αναφορά στην μετατόπιση από τις αλυσίδες αξίας στα δίκτυα προστιθέμενης αξίας, από τη γραμμικότητα στην κυκλικότητα και από τα υλικά στα άυλα αγαθά, γεγονός το οποίο θα απαιτήσει προσαρμοστικότητα εκ μέρους του κλάδου. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η πολιτική της ΕΕ πρέπει να διασφαλίσει ότι οι συμμετέχοντες στη βιομηχανική ανάπτυξη δεν πέφτουν θύματα αθέμιτου οικονομικού, κοινωνικού και περιβαλλοντικού ντάμπινγκ. Όσον αφορά τις επείγουσες πολιτικές που πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή, η ΕΕ αντιμετωπίζει τις ακόλουθες προκλήσεις: την αγορά των ΗΠΑ για τις εξαγωγές της ΕΕ, τη δυνητική συνεργασία της ΕΕ με τις ΗΠΑ, τον μελλοντικό ρόλο της Κίνας και την ανάγκη αναδιαμόρφωσης του ΠΟΕ. Οι βιομηχανίες θα πρέπει να καταστούν παράγοντες για την προώθηση λύσεων στις κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις, δημιουργώντας νέα αξία για την κοινωνία. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η παγκοσμιοποίηση χωρίς ρύθμιση οδηγεί σε αυξημένη ανισότητα, σε πίεση μείωσης επί των εταιρειών, των μισθών και των συνθηκών εργασίας καθώς και σε αποδυνάμωση της κοινωνικής ασφάλισης. Τούτο θα μπορούσε να αποτελέσει πραγματική απειλή για τα ευρωπαϊκά κοινωνικά πρότυπα. Η άναρχη παγκοσμιοποίηση έχει επίσης αρνητικές επιπτώσεις στα περιβαλλοντικά πρότυπα. Η ΕΟΚΕ ανησυχεί ότι οι ευρωπαϊκές εταιρείες και οι θέσεις εργασίας δέχονται πιέσεις από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές που δεν βασίζονται στην αγορά και δεν τηρούν τις διεθνείς κοινωνικές και περιβαλλοντικές συμφωνίες. Η βιομηχανία της ΕΕ θα πρέπει να αξιοποιήσει το μοναδικό πλεονέκτημά της συνδυάζοντας τις ευρωπαϊκές αξίες, τις νέες τεχνολογίες με μια προσανατολισμένη στο μέλλον προσέγγιση. Η ενιαία αγορά είναι καθοριστικής σημασίας για την ευρωπαϊκή βιομηχανία και για τη διάδοση της καινοτομίας — όχι μόνον όσον αφορά τις ψηφιακές τεχνολογίες, αλλά και άλλες βασικές τεχνολογίες γενικής εφαρμογής (KET), όπως η βιοτεχνολογία. Ο ρόλος της κοινωνικής και της περιφερειακής συνοχής καθώς και του κοινωνικού διαλόγου για τη διασφάλιση της κοινωνικής αποδοχής του βιομηχανικού μετασχηματισμού ενδείκνυται επίσης να υπογραμμιστεί. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η βιομηχανική στρατηγική και η εμπορική πολιτική της ΕΕ δεν πρέπει να υπονομεύουν τις προσπάθειές της για την παροχή αναπτυξιακής βοήθειας σε τρίτες χώρες, και η ΕΟΚΕ συνιστά την υιοθέτηση μιας ισορροπημένης προσέγγισης, με καλύτερο συντονισμό και καλύτερο συνδυασμό της εθνικής αναπτυξιακής βοήθειας, όσον αφορά τις πιο ευάλωτες οικονομίες. Η ΕΟΚΕ ανησυχεί ότι η κλιμάκωση των μέτρων μη συμμόρφωσης στο πλαίσιο του ΠΟΕ και οι νέες διακρίσεις μη δασμολογικού χαρακτήρα ενέχουν τον κίνδυνο επιβολής υπερβολικών και αμοιβαίων κανονιστικών επιβαρύνσεων με αποτέλεσμα να καταστούν ο νέος κανόνας στο παγκόσμιο εμπόριο. Τα υφιστάμενα προγράμματα στήριξης και η παρακολούθηση από την ΕΕ θα πρέπει να επαναξιολογηθούν, σύμφωνα με τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΕ, για την υποστήριξη των κρατών μελών της ΕΕ, των εταίρων, των επιχειρήσεων και των εργαζομένων που πλήττονται από την οικονομική κρίση και τους εμπορικούς πολέμους, καθώς και για τη μείωση της επιβάρυνσης που υφίστανται. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, για την αντιμετώπιση των εξωτερικών προκλήσεων, η εσωτερική αγορά της ΕΕ πρέπει να καταστεί «το καλύτερο μέρος για επενδύσεις». Η νέα βιομηχανική στρατηγική και όλες οι άλλες μοχλεύσεις θα πρέπει να αξιολογηθούν σε σχέση με την ικανότητά τους να προωθούν και να στηρίζουν επενδύσεις στους τομείς της βιομηχανίας, της ενέργειας, των μεταφορών και των ψηφιακών υποδομών μέσω μιας διευρυμένης προσέγγισης για τη συνδεσιμότητα. Η επανεξέταση των συγχωνεύσεων και των εξαγορών και των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις θα μπορούσε να θέσει την ΕΕ σε πιο ισότιμη βάση έναντι του παγκόσμιου ανταγωνισμού. Όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα οφέλη της παγκοσμιοποίησης κατανέμονται δίκαια και μετριάζονται οι αρνητικές επιπτώσεις σε παγκόσμιο, σε περιφερειακό και σε τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.7.

Ένα κοινό σύστημα για τις άμεσες ξένες επενδύσεις θα συμβάλει στο να διασφαλιστεί ότι οι τόκοι θα μπορούν να αξιοποιούνται σε στρατηγικά στοιχεία ενεργητικού, όπως οι υποδομές ζωτικής σημασίας, οι τεχνολογίες καίριας σημασίας και η ασφάλεια του εφοδιασμού με συντελεστές παραγωγής που έχουν κρίσιμη σημασία. Με την εφαρμογή των οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις απαιτούνται αποτελεσματικά μέσα εμπορικής άμυνας και ένα άρτιο δίκτυο συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΣ) για την αντιμετώπιση των παράνομων πρακτικών, την εμβάθυνση της ρυθμιστικής σύγκλισης και την προώθηση προτύπων βιωσιμότητας, μειώνοντας έτσι τις στρεβλώσεις της αγοράς.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την πρόσφατη αρνητικότητα όσον αφορά το διεθνές εμπόριο και την παγκοσμιοποίηση και την άνοδο των λαϊκιστικών κινημάτων που προτρέπουν τον αυξημένο εθνικισμό. Πιστεύει ότι ο προστατευτισμός και ο εθνικισμός δεν μπορούν να δώσουν τις σωστές απαντήσεις σε οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα. Οι μεσοπρόθεσμες μεταρρυθμιστικές και επενδυτικές προτεραιότητες είναι απαραίτητες για να επανέλθουν οι οικονομίες σε τροχιά βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, ενσωματώνοντας την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Η ΕΕ θα πρέπει να λάβει όλα τα δυνατά μέτρα για να διαφυλάξει πλήρως τη δημοκρατία παρά τις συνθήκες πανδημίας. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η Πράσινη Συμφωνία πρέπει να ενσωματώσει τη νέα βιομηχανική στρατηγική και την εμπορική πολιτική σε συνδυασμό με την οικονομική και την κανονιστική πολιτική, αλλά και την πολιτική ανταγωνισμού σε μια ολοκληρωμένη προσπάθεια προς όφελος του περιβάλλοντος, χωρίς να δημιουργεί απειλές για την ενιαία αγορά και τις ευρωπαϊκές εταιρείες και θέσεις εργασίας, και να θέτει υψηλές περιβαλλοντικές φιλοδοξίες για τη βιομηχανία στο σύνολό της. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι ένα από τα βασικά μηνύματα για την οικονομική σταθερότητα είναι ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να αποδίδουν τη δέουσα προσοχή στην ποιότητα των δημόσιων οικονομικών με την προώθηση των αναγκαίων και προσανατολισμένων στο μέλλον επενδύσεων. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Με το πολυμερές σύστημα υπό συνεχή πίεση, οι εταιρείες της ΕΕ που δραστηριοποιούνται σε παγκόσμιο επίπεδο αντιμετωπίζουν αυξανόμενες τριβές και αβεβαιότητες παράλληλα με την αύξηση του προστατευτισμού και τις συνεχιζόμενες εντάσεις μεταξύ των εμπορικών εταίρων της ΕΕ. Οι παγκόσμιες αλυσίδες αξίας συρρικνώνονται και παρατηρείται γενικευμένη τάση επιστροφής στην περιφερειοποίηση σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ΕΕ, από κοινού με τις ΗΠΑ και την Κίνα, βρίσκεται στο επίκεντρο της δυναμικής αυτής και ορισμένοι βασικοί κλάδοι της βιομηχανίας υφίστανται σημαντικές πιέσεις. Πρέπει να ληφθούν θεμελιώδεις αποφάσεις προκειμένου να ενισχυθεί η δυνατότητα αποφυγής του κινδύνου περιθωριοποίησης και να διατηρηθεί ο παγκόσμιος ρόλος της ΕΕ. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να επανεξεταστούν οι επενδύσεις στην εδαφική επικράτεια της ΕΕ και να δοθεί έμφαση στη στήριξη των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ, διασφαλίζοντας την παροχή ρευστότητας και τη σταθερότητα στον χρηματοπιστωτικό τομέα, διαφυλάσσοντας την ενιαία αγορά και εξασφαλίζοντας τη ροή βασικών αγαθών. Ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί μόνο με ένα μείγμα μέτρων όπως: κανονισμοί και πολιτικές που ισχύουν και για εταιρείες τρίτων χωρών όταν δραστηριοποιούνται στην ΕΕ, υποδομές, επενδύσεις σε δημόσια αγαθά (μεταξύ άλλων υγεία, εκπαίδευση, ψηφιακές υποδομές), αμοιβαιότητα στις δημόσιες συμβάσεις, αποτελεσματική εμπορική πολιτική, ψηφιακή ανεξαρτησία. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η παγκόσμια ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της ΕΕ παρεμποδίζεται από την επιστροφή στη μονομέρεια και από την έλλειψη αποτελεσματικής παγκόσμιας διακυβέρνησης σε οικονομικά και εμπορικά θέματα, καθώς και από τις ασυμμετρίες της αγοράς και τις διαταραχές που προκαλούνται από τους επιδοτούμενους ανταγωνιστές, ειδικότερα τις κρατικές επιχειρήσεις, και από την κρίση. Οι επενδύσεις των εταιρειών της ΕΕ στην έρευνα και την καινοτομία έχουν ως στόχο να συνδυάσουν την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα, αλλά οι εν λόγω επενδύσεις θα μπορούσαν να καταστούν αναποτελεσματικές λόγω της μειωμένης πρόσβασης στις διεθνείς αγορές και λόγω του αθέμιτου ανταγωνισμού. Στο πλαίσιο αυτό, οι ΜΜΕ είναι περισσότερο ευάλωτες από ποτέ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Υπό αυτές τις συνθήκες, οι συμμαχίες που προωθεί η ΕΕ θα μπορούσαν να συμβάλουν στην προώθηση των συμφερόντων της σε πολυμερείς οργανισμούς, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) και τα Ηνωμένα Έθνη. Ως εκ τούτου, η πρόσφατα εγκριθείσα βιομηχανική στρατηγική και η ετήσια έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΣ) αποτελούν ένα βήμα προς αυξημένη διαφάνεια, αλλά παρέχουν επίσης ένα αποτελεσματικό μέσο για την παροχή αντικειμενικών βασικών πληροφοριών στην κοινωνία των πολιτών σχετικά με τις εμπορικές συμφωνίες που διαπραγματεύεται η ΕΕ.
  Παρά το γεγονός ότι περιέχει ορισμένα θετικά στοιχεία, η συνολική δέσμη της πρόσφατα εγκριθείσας στρατηγικής για τη βιομηχανία δεν μας έχει ακόμη πείσει ότι θα κάνει αισθητή τη διαφορά για τις επιχειρήσεις, την εργασία και την κοινωνία των πολιτών, που προσπαθούν να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης. |
| --- | --- |

2.3.

Παρά το γεγονός ότι περιέχει ορισμένα θετικά στοιχεία, η συνολική δέσμη της πρόσφατα εγκριθείσας στρατηγικής για τη βιομηχανία δεν μας έχει ακόμη πείσει ότι θα κάνει αισθητή τη διαφορά για τις επιχειρήσεις, την εργασία και την κοινωνία των πολιτών, που προσπαθούν να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης.

| 2.4. | Η εφαρμογή μιας ισχυρής ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής και η προάσπιση των εμπορικών συμφερόντων της Ένωσης είναι συμβατές με τον πρωταρχικό στόχο της εξωτερικής πολιτικής της: ενίσχυση της πολυμερούς προσέγγισης γύρω από τα θεσμικά όργανα του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών. Οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις τους πρέπει να επιτρέπουν τη μετάβαση προς έναν κόσμο που διέπεται από δίκαιους κανόνες με δημοκρατικές αρχές. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Αξιοποίηση του δυναμικού των επιχειρηματικών προοπτικών

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι οι επιχειρήσεις της ΕΕ μπορούν να επωφεληθούν από τη βιομηχανική στρατηγική και τις εμπορικές συμφωνίες της μόνον εφόσον διαθέτουν τις σωστές πληροφορίες για το περιεχόμενο αυτών των στρατηγικών και συμφωνιών και κατανοούν πώς λειτουργούν στην πράξη. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ανησυχία ότι η πολυπλοκότητα των κανόνων καταγωγής και των διοικητικών εντύπων που απαιτούνται από τους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ για την παροχή προτιμήσεων σε εταιρείες της ΕΕ, καθώς και οι προσπάθειες που αποσκοπούν στην απόδειξη της προτιμησιακής καταγωγής, φαίνεται να είναι δυσανάλογες για τις ΜΜΕ της ΕΕ σε σύγκριση με το μέγεθος των συμβάσεων που έχουν συνάψει. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει ότι, σε περίπτωση χωρών που εμπλέκονται σε πράξεις αθέμιτου ανταγωνισμού και θεσπίζουν δυσμενείς συνθήκες εργασίας ή αθέμιτα πρότυπα βιωσιμότητας, θα πρέπει επίσης να προβλεφθούν διατάξεις για τη διερεύνηση βασικών ζητημάτων σχετικά με την ανάπτυξη εναλλακτικών διευθετήσεων διαφορών και ηλεκτρονικών μηχανισμών επίλυσης διαφορών. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τον προσωρινό πολυμερή διαμεσολαβητικό διακανονισμό που ανακοίνωσε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως προσωρινή λύση για τη διατήρηση μιας ανεξάρτητης διαδικασίας επίλυσης διαφορών σε δύο στάδια. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι το μεγαλύτερο μέρος της εξαγωγικής δραστηριότητας των ΜΜΕ πραγματοποιείται κατά κύριο λόγο εντός της ενιαίας αγοράς (2), με μόνο το ήμισυ περίπου των ΜΜΕ να πωλούν τα προϊόντα τους εκτός της ΕΕ-28 (3)· σημειώνει επίσης ότι η εξαγωγική δραστηριότητα των ΜΜΕ παρουσιάζει επίσης υψηλό βαθμό συγκέντρωσης σε ορισμένα κράτη μέλη και περιφέρειες, με έξι κράτη μέλη (4) να αντιπροσωπεύουν πάνω από τα δύο τρίτα των συνολικών επιχειρήσεων και εμπορικών ΜΜΕ της ΕΕ· |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το έργο που προωθεί η Επιτροπή σχετικά με την ηλεκτρονική πύλη που θα ενσωματώνει δύο βάσεις δεδομένων, τη βάση δεδομένων πρόσβασης στην αγορά και το γραφείο υποστήριξης για το εμπόριο και το οποίο αντιμετωπίζει την πολυπλοκότητα και την έλλειψη συνοχής των κανόνων καταγωγής και των τελωνειακών διαδικασιών και την εφαρμογή δωρεάν διαδικτυακού εργαλείου για τον υπολογισμό των κανόνων καταγωγής, ως πρόσθετη στήριξη των ΜΜΕ της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, καθώς και οι διπλωματικές και προξενικές αντιπροσωπείες των κρατών μελών, θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην προώθηση της στρατηγικής της ΕΕ, των υπηρεσιών και του εμπορίου με τρίτες χώρες για τη διευκόλυνση τόσο των εσωτερικών επενδύσεων όσο και των εξαγωγικών ευκαιριών για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και το ευρωπαϊκό εργατικό δυναμικό. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ επιπλέον, εκφράζει την ικανοποίησή της για τα υφιστάμενα εργαλεία που χρησιμοποιεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την προώθηση και τη στήριξη των ΜΜΕ της ΕΕ στις προσπάθειές τους για διεθνοποίηση, ώστε να καταστούν πιο ανταγωνιστικές σε παγκόσμιο επίπεδο, και επισημαίνει την ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι αυτές οι πρωτοβουλίες αναλαμβάνονται από τη βάση προς την κορυφή· Παράλληλα με τις πρωτοβουλίες αυτές, το νέο πρότυπο μπορεί να προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες στις ΜΜΕ και σε άλλους περιφερειακούς φορείς. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ αντιμετωπίζει με ανησυχία τα εκκρεμή ζητήματα με τους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ όπως παρουσιάζονται στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ιδίως το γεγονός ότι τα προϊόντα της ΕΕ εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωπα με φραγμούς όσον αφορά την πρόσβαση σε αγορές των χωρών εταίρων. Θα πρέπει να δοθεί υψηλή προτεραιότητα στην αμοιβαία μη γραφειοκρατική αναγνώριση των τεχνικών προτύπων. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως, όπως τονίζεται σε μελέτη της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (5) που βασίζεται σε ανάλυση των εμπορικών ροών σε ορισμένα κράτη μέλη, οι εξαγωγικές επιδόσεις των περιφερειών συσχετίζονται θετικά και σε μεγάλο βαθμό με το ΑΕγχΠ και ότι οι εμπορικές συναλλαγές παρουσιάζουν υψηλή συγκέντρωση σε λίγα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι ο εδαφικά άνισος αντίκτυπος της παγκοσμιοποίησης έχει αναγνωριστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα έγγραφα προβληματισμού με θέμα την τιθάσευση της παγκοσμιοποίησης και το μέλλον των οικονομικών της ΕΕ, στα οποία υπογραμμίζεται ότι, ενώ τα οφέλη της παγκοσμιοποίησης είναι διάσπαρτα, το κόστος της είναι συχνά τοπικού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο της πολιτικής συνοχής όσον αφορά τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ μέσω στοχευμένων επενδύσεων σε βασικούς τομείς, όπως οι υποδομές δικτύων, η έρευνα και η καινοτομία, οι υπηρεσίες ΤΠ, η περιβαλλοντική και κλιματική δράση, η ποιοτική απασχόληση και η κοινωνική ένταξη. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ αναδεικνύει τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση (ΕΤΠΠ) για την παροχή βοήθειας σε άτομα που είναι άνεργα λόγω διαρθρωτικών αλλαγών που οφείλονται στην παγκοσμιοποίηση, την ψηφιοποίηση, τη μετανάστευση και την κλιματική αλλαγή. Λαμβάνοντας υπόψη την τεράστια κλίμακα της επικείμενης οικονομικής κρίσης και της κρίσης στον τομέα της απασχόλησης, το ΕΤΠΠ πρέπει να ενισχυθεί οικονομικά, οι κανόνες του να είναι πιο ευέλικτοι ώστε να ανταποκρίνονται στη φύση και το μέγεθος της κρίσης, και να συνδέεται με το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι οι ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας και η τηλεργασία διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση των θέσεων εργασίας και της παραγωγής, αλλά, παρά τις προσπάθειες μετριασμού των κοινωνικών επιπτώσεών της, η κρίση αναμένεται να συμβάλει σημαντικά στην αύξηση της ανεργίας και των εισοδηματικών ανισοτήτων. Η αναθεωρημένη πολιτική της ΕΕ για την Πράσινη Συμφωνία θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση ότι η παγκοσμιοποίηση οδηγεί σε θετικές οικονομικές, κοινωνικές, εδαφικές και περιβαλλοντικές συνέπειες για τις επιχειρήσεις, τους εργαζόμενους και την κοινωνία των πολιτών και συμβάλλει στη μείωση των στρεβλώσεων της αγοράς. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ διατηρεί την πεποίθηση ότι ένας μηχανισμός για την αντιμετώπιση του «αποτυπώματος άνθρακα» στη βιομηχανική παραγωγή και οι προσπάθειες για την απαλλαγή της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού· σημειώνει, ωστόσο, ότι ένα τέτοιο μέτρο πρέπει να εξισορροπεί τις ανησυχίες για το περιβάλλον, το εμπόριο και τη δικαιοσύνη για την αποφυγή στρεβλώσεων της αγοράς, πυροδότησης αντιποίνων κατά χωρών της ΕΕ και, επομένως, ζημίας της βιομηχανίας και των βιομηχανικών θέσεων εργασίας της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι η μείωση του χάσματος όσον αφορά τις επιδόσεις παραγωγικότητας μεταξύ οικονομιών, περιφερειών και επιχειρήσεων υψηλής παραγωγικότητας και όλων των άλλων είναι ζωτικής σημασίας και ότι η παραγωγικότητα μπορεί να στηριχθεί μέσω αποτελεσματικών θεσμικών οργάνων και αποδοτικών φορολογικών συστημάτων. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Χρειάζεται μια νέα βιομηχανική πολιτική η οποία να επικεντρώνεται στην ενίσχυση των δραστηριοτήτων με υψηλότερο επίπεδο καινοτομίας και στην παραγωγή μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας, πτυχές άρρηκτα συνδεδεμένες με την προώθηση της ποιότητας και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Μια τέτοια πολιτική, εάν σχεδιαστεί με συνετό τρόπο και εφαρμοστεί ορθά, μπορεί να συμβάλει στην αποφυγή των αρνητικών επιδράσεων που συνεπάγονται οι περαιτέρω μειώσεις του ΑΕγχΠ, ο κατακερματισμός της ενιαίας αγοράς και οι διαταραχές στις αλυσίδες αξίας. |
| --- | --- |

3.16.

4.   Μετριασμός των αρνητικών επιπτώσεων επιμέρους εξελίξεων

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ καλεί όλους τους βασικούς θεσμικούς παράγοντες να επανεξετάσουν τις σχέσεις μεταξύ των περιφερειών της ΕΕ-27 και του Ηνωμένου Βασιλείου, οι οποίες θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τον αντίκτυπο της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου στις αντίστοιχες οικονομίες τους· πρέπει να προβλεφθούν κατάλληλα μέτρα για τους τομείς που θα πληγούν ιδιαιτέρως· |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η απόφαση των ΗΠΑ να επιβάλουν πρόσθετους δασμούς στα ευρωπαϊκά προϊόντα, ως αντίμετρο για τη βοήθεια που χορηγεί η ΕΕ στον κατασκευαστή της Airbus, θα επηρεάσει κυρίως τα γεωργικά προϊόντα και τρόφιμα που παράγονται στα κράτη μέλη της ΕΕ. Η αποτελεσματικότητα των μέτρων διασφάλισης της ΕΕ στον τομέα του χάλυβα, που εκ παραδόσεως αποτελούν το επίκεντρο της προσοχής της CCMI, θα πρέπει να επανεξεταστεί υπό το πρίσμα του προβληματικού οικονομικού περιβάλλοντος για τη χαλυβουργία, προκειμένου να αποφευχθούν περαιτέρω ζημίες σε εγχώριες επιχειρήσεις χάλυβα και να εξασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις και το εργατικό δυναμικό της ΕΕ.
  H ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι δασμοί επί του χάλυβα που επιβάλλουν οι ΗΠΑ έχουν οδηγήσει σε σημαντική εκτροπή του εμπορίου προϊόντων χάλυβα από τρίτες χώρες, που εισέρχονται ολοένα και περισσότερο στην ευρωπαϊκή αγορά, ιδίως σε δημόσιες συμβάσεις κατασκευής υποδομών. |
| --- | --- |

4.2.

H ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι δασμοί επί του χάλυβα που επιβάλλουν οι ΗΠΑ έχουν οδηγήσει σε σημαντική εκτροπή του εμπορίου προϊόντων χάλυβα από τρίτες χώρες, που εισέρχονται ολοένα και περισσότερο στην ευρωπαϊκή αγορά, ιδίως σε δημόσιες συμβάσεις κατασκευής υποδομών.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, μολονότι καμία χώρα δεν μπορεί να απομονωθεί από την παγκοσμιοποίηση χωρίς να επιβαρυνθεί με τεράστιο κόστος, ο κίνδυνος κατάρρευσης του πολυμερούς εμπορικού συστήματος είναι υπαρκτός και, ως εκ τούτου, η ΕΕ πρέπει να προβληματισθεί σχετικά. Επικροτεί, εν προκειμένω, το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2020, στο οποίο προτείνεται μια πρωτοβουλία για τη μεταρρύθμιση του ΠΟΕ έως το τέλος του 2020, καθώς και το προτεινόμενο σχέδιο ανάκαμψης. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι η ΕΕ πρέπει να προβεί σε μια πιο αποφασιστική προσέγγιση για τη διασφάλιση ουσιαστικής αμοιβαιότητας στην πράξη και για την αντιμετώπιση του προστατευτισμού κατά την πρόσβαση στις αγορές δημοσίων συμβάσεων σε τρίτες χώρες.
  Η κινεζική αγορά δημοσίων συμβάσεων και η προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας είναι γνωστές για τις αποκλίσεις τους από τα διεθνή πρότυπα και, παρόλο που προσχώρησε στον ΠΟΕ, η Κίνα εξακολουθεί να αποτελεί σε μεγάλο βαθμό προστατευόμενη αγορά. Επιπλέον, η Κίνα δεν έχει προσχωρήσει ακόμη στη Συμφωνία για τις Δημόσιες Συμβάσεις (ΣΔΣ) του ΠΟΕ, παρά την υπόσχεσή της όταν έγινε δεκτή ως μέλος του ΠΟΕ. Η συζήτηση για την Κίνα έχει γίνει πιο σημαντική στην ΕΕ. Φιλόδοξα προγράμματα όπως η πρωτοβουλία «Μία Ζώνη ένας Δρόμος» (Belt and Road Initiative), ή η πρωτοβουλία «Made in China 2025» και οι «Κατευθυντήριες γραμμές 16 + 1 (2017) Βουδαπέστη, 2018 Σόφια, 2019 Ντουμπρόβνικ)» (6) έχουν προσελκύσει την προσοχή ορισμένων ιδιωτικών και δημόσιων φορέων, συμπεριλαμβανομένων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Το θέμα 5G έφερε την ψηφιακή ασφάλεια στο προσκήνιο, παρέχοντας γόνιμο έδαφος για την προώθηση της ψηφιακής ανεξαρτησίας της ΕΕ. Η ενίσχυση των προγραμμάτων της ΕΕ για επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία φαίνεται να είναι η πιο ορθολογική και αποδοτική προσέγγιση στο θέμα αυτό. |
| --- | --- |

4.4.

Η κινεζική αγορά δημοσίων συμβάσεων και η προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας είναι γνωστές για τις αποκλίσεις τους από τα διεθνή πρότυπα και, παρόλο που προσχώρησε στον ΠΟΕ, η Κίνα εξακολουθεί να αποτελεί σε μεγάλο βαθμό προστατευόμενη αγορά. Επιπλέον, η Κίνα δεν έχει προσχωρήσει ακόμη στη Συμφωνία για τις Δημόσιες Συμβάσεις (ΣΔΣ) του ΠΟΕ, παρά την υπόσχεσή της όταν έγινε δεκτή ως μέλος του ΠΟΕ. Η συζήτηση για την Κίνα έχει γίνει πιο σημαντική στην ΕΕ. Φιλόδοξα προγράμματα όπως η πρωτοβουλία «Μία Ζώνη ένας Δρόμος» (Belt and Road Initiative), ή η πρωτοβουλία «Made in China 2025» και οι «Κατευθυντήριες γραμμές 16 + 1 (2017) Βουδαπέστη, 2018 Σόφια, 2019 Ντουμπρόβνικ)» (6) έχουν προσελκύσει την προσοχή ορισμένων ιδιωτικών και δημόσιων φορέων, συμπεριλαμβανομένων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Το θέμα 5G έφερε την ψηφιακή ασφάλεια στο προσκήνιο, παρέχοντας γόνιμο έδαφος για την προώθηση της ψηφιακής ανεξαρτησίας της ΕΕ. Η ενίσχυση των προγραμμάτων της ΕΕ για επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία φαίνεται να είναι η πιο ορθολογική και αποδοτική προσέγγιση στο θέμα αυτό.

| 4.5. | Οι συστάσεις πολιτικής και τα συγκεκριμένα μέτρα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη δύο στρατηγικά χαρακτηριστικά. Το πρώτο είναι ότι η G20, που θα μπορούσε να καταστεί ένα παγκόσμιο πολιτικό φόρουμ, συμπληρωματικό του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών, για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων ανισορροπιών και ανισοτήτων έχει χάσει σε μεγάλο βαθμό το κύρος της. Το δεύτερο, στενά συνδεδεμένο, χαρακτηριστικό είναι ότι η ΕΕ στερείται αποτελεσματικής «εξωτερικής οικονομικής πολιτικής». Η βιομηχανική πολιτική και άλλες πολιτικές της ΕΕ που επηρεάζουν παράγοντες οι οποίοι σχετίζονται με την παραγωγή, την ενέργεια, την εσωτερική αγορά, την έρευνα και την καινοτομία, τις μεταφορές κ.λπ. είναι αποκομμένες από την εξωτερική διάσταση του εμπορίου και των εξωτερικών υπηρεσιών της ΕΕ ή αντικατοπτρίζονται μόνον εν μέρει, καθώς και οι υπηρεσίες χορήγησης εξαγωγικών πιστώσεων των κρατών μελών που θα πρέπει να συνδυάσουν τις δυνάμεις τους. Αυτή η απουσία καθιστά δυσκολότερη την αντιμετώπιση μεγάλων διεθνών φορέων και υποβαθμίζει τον ρόλο της ΕΕ σε πολυμερή και διεθνή φόρουμ και στην αποτροπή στρεβλώσεων της αγοράς. |
| --- | --- |

4.5.

5.   Ο αντίκτυπος της κρίσης που προκάλεσε η πανδημία του κορονοϊού (COVID-19)

| 5.1. | Η έξαρση της νόσου COVID-19 είχε έκτακτο μακροοικονομικό και δημοσιονομικό αντίκτυπο, ο οποίος εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξέλιξη. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση σε αυτές τις τεράστιες δημοσιονομικές και επεκτατικές νομισματικές πολιτικές στην ΕΕ και σε ολόκληρο τον κόσμο. Ανάμεσα στις καίριες προκλήσεις περιλαμβάνονται η ελλιπής και άνιση ανάκαμψη και η αύξηση της ανεργίας. Μολονότι τα μέτρα πολιτικής θα πρέπει να περιορίσουν την άνοδο της ανεργίας, τα αναγκαία μέτρα πολιτικής θα προκαλέσουν δημόσια ελλείμματα και θα αυξήσουν το δημόσιο χρέος. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η CCMI τονίζει ότι η κρίση αυτή έχει σοβαρές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ΕΕ. Λόγω του γεγονότος ότι η πολιτική καθυστέρησε τη συντονισμένη δέσμευση της ΕΕ στην καταπολέμηση της πανδημίας, ενδέχεται να υπάρξει απώλεια εμπιστοσύνης στην πολιτική γενικά. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Στους λοιπούς κινδύνους περιλαμβάνονται η μεγαλύτερη διάρκεια της πανδημίας από την εικαζόμενη, η χρηματοπιστωτική αστάθεια τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο όσο και στην ΕΕ, η αύξηση του προστατευτισμού, ο κατακερματισμός της ενιαίας αγοράς και οι παγιωμένες διαρθρωτικές διαφορές. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η Ευρώπη χρειάζεται επειγόντως ένα νέο σχέδιο για την εσωτερική ολοκλήρωση, μια κοινή οικονομική, κοινωνική (συμπεριλαμβανομένου του συντονισμού της δημόσιας υγείας), δημοσιονομική, ενεργειακή και περιβαλλοντική στρατηγική και μια συνεκτική εμπορική πολιτική. Η απουσία αποτελεσματικής ευρωπαϊκής στρατηγικής υπήρξε ανησυχητική και πρέπει να αντιστραφεί προς μια νέα συλλογική ευρωπαϊκή προσέγγιση. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Απαιτείται ένα τεράστιο πακέτο μέτρων ανάκαμψης και ανασυγκρότησης για επενδύσεις προκειμένου να στηριχθεί η οικονομία της ΕΕ μετά την κρίση στο πλαίσιο του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, πέρα από αυτό που ήδη κάνουν ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Το αναγκαίο σχέδιο ανάκαμψης των επενδύσεων θα χρηματοδοτηθεί περαιτέρω μέσω των υφιστάμενων ταμείων της ΕΕ, των χρηματοδοτικών μέσων και των ομολόγων ανάκαμψης, τα οποία θα προσδιορίζονται σαφώς υπό το πρίσμα των προβλημάτων που προκάλεσε η κρίση λόγω της νόσου COVID-19, με την εγγύηση του προϋπολογισμού της ΕΕ. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ θεωρεί το σχέδιο ανάκαμψης που υποβλήθηκε πρόσφατα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι το εμπόριο που βασίζεται σε κανόνες είναι επίσης ουσιαστικής σημασίας σε καιρούς κρίσης και μέρος της στρατηγικής της ΕΕ για την έξοδο από την κρίση. Τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να σέβονται την ενιαία αγορά και να διασφαλίζουν ότι δεν υπάρχουν εσωτερικοί φραγμοί στο εμπόριο της ΕΕ, δρομολογώντας μια πιο ολοκληρωμένη διαπραγμάτευση για μια πολυμερή συμφωνία που θα οδηγήσει σε ισότιμους όρους ανταγωνισμού, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής μόνιμης ελευθέρωσης των δασμών για τον ιατρικό εξοπλισμό και θα συμβάλει ώστε οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού να μπορούν να λειτουργούν ελεύθερα σε αυτόν τον κρίσιμο τομέα. Μαζί με αυτά τα μέτρα, η ελευθέρωση των δασμών και η χρηματοδότηση των εξαγωγών, με σωστό συντονισμό των αντίστοιχων φορέων της ΕΕ και των κρατών μελών, θα μπορούσαν να μειώσουν την πίεση στις επιχειρήσεις και να αποτρέψουν τις στρεβλώσεις της αγοράς. |
| --- | --- |

5.6.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2018/november/tradoc_157516.pdf

1

(2)  Γενική Διεύθυνση Υπηρεσιών Κοινοβουλευτικής Έρευνας (EPRS), CETA implementation: SMEs and regions in focus (Εφαρμογή της CETA: οι ΜΜΕ και οι περιφέρειες στο επίκεντρο), μελέτη που εκπονήθηκε κατόπιν αιτήματος της ΕτΠ, 18 Νοεμβρίου 2019, διατίθεται εδώ: http://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document.html?reference=EPRS_IDA(2019)644179

2

CETA implementation: SMEs and regions in focus (Εφαρμογή της CETA: οι ΜΜΕ και οι περιφέρειες στο επίκεντρο),

(3)  Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 421, Internationalisation of Small and Medium-sized Enterprises (Διεθνοποίηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων), Οκτώβριος 2015.

3

Internationalisation of Small and Medium-sized Enterprises

(4)  Βέλγιο, Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία, Κάτω Χώρες και Ηνωμένο Βασίλειο.

4

(5)  Μελέτη της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με τίτλο «Interactions between trade, investment and trends in EU industry: EU regions and international trade» (Αλληλεπιδράσεις μεταξύ του εμπορίου, των επενδύσεων και των τάσεων της βιομηχανίας της ΕΕ: περιφέρειες της ΕΕ και διεθνές εμπόριο) που εκπονήθηκε κατόπιν αιτήματος της ΕτΠ, 27 Οκτωβρίου 2017, διατίθεται στη διεύθυνση https://www.europarl.europa.eu/thinktank/el/document.html?reference=EPRS_STU(2017)608695

5

Interactions between trade, investment and trends in EU industry: EU regions and international trade

(6)  2017: https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/2649_665393/t1514534.shtml;

6

2018: https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/2649_665393/t1577455.shtml;

2019: https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/2649_665393/t1655224.shtml.

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/43 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/43

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η βιομηχανική διάσταση της Ένωσης Ασφάλειας»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2020/C 364/06)

| Εισηγητής: | ο κ. . José CUSTÓDIO LEIRIÃO |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Jan PIE |

Εισηγητής:

ο κ. . José CUSTÓDIO LEIRIÃO

Συνεισηγητής:

ο κ. Jan PIE

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 20.2.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) |
| Υιοθετήθηκε από τη CCMI | 26.6.2020 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 209/3/4 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

20.2.2020

Νομική βάση

Άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI)

Υιοθετήθηκε από τη CCMI

26.6.2020

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

209/3/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Επικροτούμε την αποφασιστικότητα της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ενισχύσει την τεχνολογική κυριαρχία της Ένωσης και επισημαίνουμε εν προκειμένω τη σημασία του τομέα της ασφάλειας. Δεν υπάρχει ασφάλεια χωρίς τεχνολογία και η Ευρώπη πρέπει να τελειοποιήσει τις τεχνολογίες καίριας σημασίας για την ασφάλειά της. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Για την επίτευξη του στόχου αυτού, ζητούμε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δρομολογήσει μια στρατηγική με στόχο την ενίσχυση των βιομηχανικών και τεχνολογικών δυνατοτήτων της Ευρώπης στον τομέα της ασφάλειας. Αυτό είναι ιδιαιτέρως αναγκαίο για τους ευάλωτους τομείς των οποίων η εξάρτηση από μη Ευρωπαίους προμηθευτές μπορεί να αποτελέσει από μόνη της κίνδυνο για την ασφάλεια. Η στρατηγική θα πρέπει να στηρίζει τους στόχους της νέας στρατηγικής εσωτερικής ασφάλειας και να τη συμπληρώνει παρέχοντας μια βιομηχανική διάσταση. Θα πρέπει επίσης να καλύπτει τις υφιστάμενες και τις μελλοντικές ανάγκες ικανοτήτων των Ευρωπαίων τελικών χρηστών και να ανταποκρίνεται στις βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο τομέας αυτός στην Ευρώπη, δηλαδή κατακερματισμό της αγοράς, έλλειψη μακροπρόθεσμης ικανότητας και τεχνολογικού σχεδιασμού και έλλειψη συνοχής των πολιτικών και των χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η βιομηχανική στρατηγική στον τομέα της ασφάλειας θα πρέπει να βασίζεται στις ακόλουθες αρχές:






  α) | η ύπαρξη καινοτόμου βιομηχανικού κλάδου ασφάλειας είναι καίριας σημασίας για την τεχνολογική κυριαρχία και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης· |
| --- | --- | --- |

1.3.

α)

η ύπαρξη καινοτόμου βιομηχανικού κλάδου ασφάλειας είναι καίριας σημασίας για την τεχνολογική κυριαρχία και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης·

| β) | η ασφάλεια αποτελεί ζήτημα κυριαρχίας, το οποίο δεν μπορεί να επιλυθεί μόνον από τις δυνάμεις τις αγοράς. Απαιτούνται πολιτική βούληση και δράση για να διατηρηθεί η ικανότητα ανάπτυξης πολύπλοκων λύσεων ασφαλείας υψηλής τεχνολογίας· |
| --- | --- |

β)

η ασφάλεια αποτελεί ζήτημα κυριαρχίας, το οποίο δεν μπορεί να επιλυθεί μόνον από τις δυνάμεις τις αγοράς. Απαιτούνται πολιτική βούληση και δράση για να διατηρηθεί η ικανότητα ανάπτυξης πολύπλοκων λύσεων ασφαλείας υψηλής τεχνολογίας·

| γ) | Ως επακόλουθο της πανδημίας COVID-19, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι σε φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές μεγάλης κλίμακας θα πρέπει να αναδειχθεί σε κορυφαία πολιτική προτεραιότητα για την Ένωση και τούτο μπορεί να επιτευχθεί μόνον με τη στήριξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ασφάλειας. |
| --- | --- |

γ)

Ως επακόλουθο της πανδημίας COVID-19, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι σε φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές μεγάλης κλίμακας θα πρέπει να αναδειχθεί σε κορυφαία πολιτική προτεραιότητα για την Ένωση και τούτο μπορεί να επιτευχθεί μόνον με τη στήριξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ασφάλειας.

Η στρατηγική θα πρέπει να αναπτυχθεί στο πλαίσιο της Ένωσης Ασφάλειας και να καταστήσει τις πολιτικές της ΕΕ που αφορούν τον τομέα της ασφάλειας πιο αποτελεσματικές. Θα πρέπει να ακολουθεί μια ολιστική προσέγγιση και να περιλαμβάνει τους ακόλουθους στόχους:

| — | αξιολόγηση των αδυναμιών της Ευρώπης και της εξάρτησής της σε κρίσιμους τομείς της μη στρατιωτικής ασφάλειας, |
| --- | --- |

—

αξιολόγηση των αδυναμιών της Ευρώπης και της εξάρτησής της σε κρίσιμους τομείς της μη στρατιωτικής ασφάλειας,

| — | αξιολόγηση των αναδυόμενων τεχνολογιών για πιθανούς κινδύνους για την ασφάλεια, |
| --- | --- |

—

αξιολόγηση των αναδυόμενων τεχνολογιών για πιθανούς κινδύνους για την ασφάλεια,

| — | καθορισμός των «απαραίτητων» τεχνολογιών καίριας σημασίας, για την παροχή των οποίων η Ευρώπη, για λόγους ασφαλείας, δεν θα πρέπει να εξαρτάται από προμηθευτές τρίτων χωρών, |
| --- | --- |

—

καθορισμός των «απαραίτητων» τεχνολογιών καίριας σημασίας, για την παροχή των οποίων η Ευρώπη, για λόγους ασφαλείας, δεν θα πρέπει να εξαρτάται από προμηθευτές τρίτων χωρών,

| — | προσδιορισμός των στρατηγικών αλυσίδων αξίας στον τομέα της ασφάλειας, |
| --- | --- |

—

προσδιορισμός των στρατηγικών αλυσίδων αξίας στον τομέα της ασφάλειας,

| — | αξιοποίηση των οργανισμών της ΕΕ ως κινητήριες δυνάμεις για τον σχεδιασμό και την εναρμόνιση των εθνικών απαιτήσεων, |
| --- | --- |

—

αξιοποίηση των οργανισμών της ΕΕ ως κινητήριες δυνάμεις για τον σχεδιασμό και την εναρμόνιση των εθνικών απαιτήσεων,

| — | χρήση των σχετικών με την ασφάλεια μέσων της ΕΕ (Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας, ταμείο για την ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων, πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη», πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», πρόγραμμα RescEU) για στοχευμένες επενδύσεις σε τεχνολογίες και εφαρμογές ασφαλείας καίριας σημασίας, |
| --- | --- |

—

χρήση των σχετικών με την ασφάλεια μέσων της ΕΕ (Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας, ταμείο για την ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων, πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη», πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», πρόγραμμα RescEU) για στοχευμένες επενδύσεις σε τεχνολογίες και εφαρμογές ασφαλείας καίριας σημασίας,

| — | αξιοποίηση άλλων μέσων της ΕΕ (διαρθρωτικά ταμεία, InvestEU κ.λπ.) για επενδύσεις σχετικές με την ασφάλεια (υποδομές), ιδανικά μέσω της δημιουργίας ενός μηχανισμού για την ασφάλεια της Ευρώπης (ανάλογου με τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη»), |
| --- | --- |

—

αξιοποίηση άλλων μέσων της ΕΕ (διαρθρωτικά ταμεία, InvestEU κ.λπ.) για επενδύσεις σχετικές με την ασφάλεια (υποδομές), ιδανικά μέσω της δημιουργίας ενός μηχανισμού για την ασφάλεια της Ευρώπης (ανάλογου με τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη»),

| — | αξιοποίηση και συντονισμός των ευρωπαϊκών δημόσιων συμβάσεων για τη στήριξη της σχετικής βιομηχανικής βάσης, |
| --- | --- |

—

αξιοποίηση και συντονισμός των ευρωπαϊκών δημόσιων συμβάσεων για τη στήριξη της σχετικής βιομηχανικής βάσης,

| — | χρήση μέσων χρηματοδότησης προσανατολισμένων στην ανάπτυξη δυνατοτήτων (όπως το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας και το ταμείο για την ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων) για την προώθηση της διείσδυσης στην αγορά ερευνητικών προγραμμάτων της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας πέραν του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», |
| --- | --- |

—

χρήση μέσων χρηματοδότησης προσανατολισμένων στην ανάπτυξη δυνατοτήτων (όπως το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας και το ταμείο για την ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων) για την προώθηση της διείσδυσης στην αγορά ερευνητικών προγραμμάτων της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας πέραν του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη»,

| — | εντοπισμός πιθανών νέων νομοθετικών πρωτοβουλιών, όπως αναθεώρηση της οδηγίας περί προστασίας υποδομών ζωτικής σημασίας (CIP) ή πιθανού μέσου για την αστική ασφάλεια, |
| --- | --- |

—

εντοπισμός πιθανών νέων νομοθετικών πρωτοβουλιών, όπως αναθεώρηση της οδηγίας περί προστασίας υποδομών ζωτικής σημασίας (CIP) ή πιθανού μέσου για την αστική ασφάλεια,

| — | συντονισμός των σχετικών προγραμμάτων της ΕΕ (άμυνα, ασφάλεια, διάστημα, κυβερνοχώρος). |
| --- | --- |

—

συντονισμός των σχετικών προγραμμάτων της ΕΕ (άμυνα, ασφάλεια, διάστημα, κυβερνοχώρος).

Εισαγωγή

| 1.4. | Το περιβάλλον ασφαλείας της Ευρώπης είναι εξαιρετικά πολύπλοκο. Οι σημερινές απειλές για την ασφάλεια είναι συχνά πολυδιάστατες, διακρατικές, ταχέως εξελισσόμενες και δύσκολα προβλέψιμες. Μπορούν να επηρεάσουν ένα ευρύ φάσμα τομέων σε ολόκληρη την Ένωση (π.χ. μαζικές εκδηλώσεις, μεταφορές, υποδομές καίριας σημασίας, οργανισμούς) και να προέρχονται από ένα εξίσου ευρύ φάσμα παραγόντων απειλής (π.χ. μεμονωμένοι δράστες, εγκληματικές οργανώσεις, τρομοκρατικές ομάδες, εθνικά κράτη), οι οποίοι μπορεί να έχουν ποικίλα κίνητρα (όπως γεωπολιτικά, θρησκευτικός ή πολιτικός εξτρεμισμός, οικονομικά ή χρηματοπιστωτικά συμφέροντα, ή ψυχική διαταραχή) και να χρησιμοποιήσουν διάφορα μέσα για να εκδηλώσουν την κακόβουλη πρόθεσή τους (όπως όπλα, αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς, ραδιολογικά και πυρηνικά υλικά, κυβερνοεπιθέσεις ή παραπληροφόρηση). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Πέραν των ανθρωπογενών απειλών κατά της ασφάλειας, υπάρχουν επίσης οι φυσικές καταστροφές, όπως πλημμύρες, ξηρασίες, καταιγίδες ή πανδημίες, οι οποίες συνιστούν αυξανόμενο κίνδυνο λόγω της κλιματικής αλλαγής, της ρύπανσης του περιβάλλοντος και της υπερεκμετάλλευσης των φυσικών πόρων. Οι φυσικές καταστροφές συνήθως έχουν πιο καταστροφικές συνέπειες από τις ανθρωπογενείς καταστροφές, και αποτελούν άμεση ή έμμεση απειλή για την ασφάλεια. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Οι απειλές για την ασφάλεια παρουσιάζουν διαφορές· το ίδιο και οι δυνάμεις ασφαλείας και οι ικανότητες που πρέπει να διαθέτουν. Παράλληλα, οι δυνάμεις ασφαλείας συχνά συνεργάζονται, για παράδειγμα ως ομάδες άμεσης επέμβασης κατά τη διάρκεια καταστροφών, και χρειάζονται διαλειτουργικό εξοπλισμό κατάλληλο για να αντιμετωπίσουν την απειλή. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Παρά την ποικιλομορφία τους, οι σημερινές απειλές έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν χωρίς τεχνολογική υποστήριξη. Η τεχνολογία καθαυτή δεν μπορεί να παρέχει ασφάλεια, αλλά στις πολύπλοκες και συνδεδεμένες κοινωνίες μας, αποτελεί απαραίτητο παράγοντα σε όλους τους τομείς ασφάλειας και σε όλα τα στάδια του κύκλου της ασφάλειας (πρόληψη, προετοιμασία, ανταπόκριση και ανάκτηση). Η ταχεία εξέλιξη και διάδοση νέων ψηφιακών τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η κβαντική υπολογιστική και η τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών (blockchain), θα ενισχύσουν ακόμη περισσότερο τη σημασία της τεχνολογίας για την ασφάλεια, καθότι όχι μόνον δημιουργούν νέες ευκαιρίες, αλλά και αυξάνουν τα τρωτά σημεία και το δυναμικό για πρόκληση ζημιών. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Χωρίς την εμπειρογνωμοσύνη μιας εξειδικευμένης βιομηχανίας ασφάλειας, δεν είναι δυνατό να αναπτυχθούν οι πλέον σύγχρονες τεχνολογίες, οι οποίες είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση των τρεχουσών και των μελλοντικών απειλών για την ασφάλεια. Η βιομηχανία ασφάλειας είναι απαραίτητος εταίρος, ιδίως σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη πολύπλοκων συστημάτων ασφάλειας και την προστασία από εξελιγμένους παράγοντες απειλών. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η βιομηχανική και τεχνολογική βάση στον τομέα της ασφάλειας στην Ευρώπη είναι τόσο ανομοιογενής όσο και οι ανάγκες ασφάλειας των σύγχρονων κοινωνιών και οικονομιών. Σε αυτήν περιλαμβάνονται επιχειρήσεις όλων των μεγεθών από ολόκληρη την Ένωση με διαφορετικά χαρτοφυλάκια και ειδικότητες. Πολλές από αυτές δραστηριοποιούνται επίσης στους τομείς της άμυνας, της αεροδιαστημικής ή των εμπορεύσιμων ΤΠ ή είναι θυγατρικές μεγαλύτερων ομίλων από αυτούς τους τομείς. Όλες αναπτύσσουν και παράγουν συστήματα υψηλής τεχνολογίας και παρέχουν υπηρεσίες απαραίτητες για την προστασία των κοινωνιών, των επιχειρήσεων, των οργανισμών και των πολιτών έναντι όλων των ειδών των απειλών κατά της ασφάλειας και των καταστροφών. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη ολοκληρωμένη μελέτη, η βιομηχανία ασφάλειας στην ΕΕ παράγει κύκλο εργασιών που προσεγγίζει τα 200 δισεκατ. ευρώ και δημιουργεί 4,7 εκατ. θέσεις απασχόλησης (1). |
| --- | --- |

1.9.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η Ένωση έχει οικονομικό, αλλά και στρατηγικό συμφέρον στην προώθηση μιας δυναμικής ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης στον τομέα της ασφάλειας. Όσο πιο καίριας σημασίας είναι ένας τομέας ασφάλειας, τόσο περισσότερο η εξάρτηση από προμηθευτές τρίτων χωρών μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια. Η χρήση τεχνολογιών, υπηρεσιών και εξοπλισμού που έχουν αναπτυχθεί από αξιόπιστες πηγές είναι ζωτικής σημασίας, ιδίως για την προστασία των υποδομών καίριας σημασίας και των κρατικών θεσμών από απειλές παραγόντων είτε κρατικών, είτε κρατικά υποστηριζόμενων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η εξέλιξη της πανδημίας COVID-19 και οι άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις της έχουν επίσης καταδείξει την ανάγκη για μια ισχυρή ευρωπαϊκή βιομηχανία ασφάλειας. Η μαζική προσφυγή σε ψηφιακά εργαλεία, για παράδειγμα, έχει οδηγήσει σε δραματική αύξηση των επιθέσεων στον κυβερνοχώρο από μη κρατικούς και κρατικούς παράγοντες εις βάρος επιχειρήσεων και φορέων εκμετάλλευσης βασικών υπηρεσιών. Βασικό δίδαγμα που θα πρέπει να αντληθεί από αυτήν την πανδημία είναι η ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας του κυβερνοχώρου και της ασφάλειας στον κυβερνοχώρο όλων των ψηφιακών διαδικασιών των επιχειρήσεων και των οργανισμών. Μετά την εκδήλωση της πανδημίας, παρατηρείται η εκ νέου εμφάνιση εκστρατειών παραπληροφόρησης, οι οποίες συχνά χρηματοδοτούνται από ξένες κυβερνήσεις και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά χωρίς τη χρήση εξελιγμένων τεχνολογικών εργαλείων. Η κρίση COVID-19 αποκάλυψε επίσης τεράστιες ελλείψεις στις ικανότητες διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ, όπως η απουσία κοινού αποθέματος χημικού, βιολογικού, ραδιολογικού και πυρηνικού (ΧΒΡΠ) εξοπλισμού. Εν ολίγοις, απαιτείται πληθώρα μέτρων για να καταστεί η Ευρώπη πιο ανθεκτική σε καταστροφές μεγάλης κλίμακας. Δεδομένου του ευαίσθητου χαρακτήρα των μέτρων, είναι επιτακτική ανάγκη να εφαρμοστούν τα μέτρα αυτά με τη στήριξη αξιόπιστων προμηθευτών και να διασφαλιστεί η ασφάλεια του εφοδιασμού σε περιόδους κρίσης. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η Ένωση, ως εκ τούτου, έχει στρατηγικό συμφέρον να διατηρήσει στην Ευρώπη τις βιομηχανικές ικανότητες που απαιτούνται για να εξασφαλιστεί κατάλληλο επίπεδο αυτονομίας και τεχνολογικής κυριαρχίας σε σημαντικούς τομείς ασφάλειας. Παράλληλα, οι υφιστάμενες συνθήκες της αγοράς δυστυχώς δεν συμβάλλουν στην εκπλήρωση αυτού του στρατηγικού συμφέροντος. Αντιθέτως, συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της αγοράς ασφαλείας στην Ευρώπη συχνά καθιστούν δύσκολο για τις επιχειρήσεις να αναπτύξουν βιώσιμα επιχειρηματικά εγχειρήματα για τις σχετικές τεχνολογίες. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Από εμπορική άποψη, η ζήτηση για ακριβά προϊόντα ασφαλείας προηγμένης τεχνολογίας είναι περιορισμένη, δεδομένου ότι οι ιδιωτικοί φορείς της αγοράς ζητούν συνεχώς μείωση του κόστους, περιορίζουν συνήθως τις επενδύσεις στον τομέα της ασφάλειας στις απολύτως αναγκαίες και προτιμούν τα φθηνότερα ετοιμοπαράδοτα προϊόντα (συχνά από προμηθευτές τρίτων χωρών). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Όσον αφορά τη δημόσια ζήτηση στην αγορά ασφαλείας, υπάρχουν πολλοί και διαφορετικοί αγοραστές και τελικοί χρήστες, οι περισσότεροι εκ των οποίων διαθέτουν περιορισμένο προϋπολογισμό για την προμήθεια προϊόντων και προβαίνουν σε μικρές παραγγελίες και δεσμεύονται νομικά να αγοράσουν στη χαμηλότερη τιμή. Επιπλέον, η πλειονότητα των δημόσιων πελατών στον τομέα της ασφάλειας δεν διαθέτουν δυναμικό ανάπτυξης δυνατοτήτων. Αγοράζουν ετοιμοπαράδοτα προϊόντα για να ικανοποιήσουν τις άμεσες ανάγκες τους, χωρίς να σκέφτονται μακροπρόθεσμα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι απειλές και οι τεχνολογίες ενδεχομένως να εξελιχθούν στο μέλλον, αλλά ούτε σχετικά με τις απαραίτητες επενδύσεις για να είναι προετοιμασμένοι. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Δεδομένων των ιδιαιτεροτήτων και των δύο πλευρών της ζήτησης στον τομέα της ασφάλειας, υφίσταται μία μόνο μικρή αγορά για τις τεχνολογίες και τις εφαρμογές καίριας σημασίας. Οι πολύπλοκες λύσεις ασφάλειας είναι συχνά εξατομικευμένες για έναν ή πολύ λίγους πελάτες, γεγονός το οποίο περιορίζει στο ελάχιστο τον όγκο παραγωγής και τις οικονομίες κλίμακας. Στην καλύτερη περίπτωση, οι τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται για αυτά τα συστήματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για άλλες, λιγότερο ευαίσθητες εφαρμογές για μια ευρύτερη εμπορική αγορά. Ως εκ τούτου, οι υφιστάμενες συνθήκες της αγοράς καθιστούν αδύνατη τη διατήρηση στην ΕΕ μιας τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης η οποία μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη των δυνατοτήτων ασφάλειας που χρειάζεται η Ευρώπη για να προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα, τα εδάφη και τους πολίτες της. Αυτό υπονομεύει την αξιοπιστία της Ένωσης Ασφάλειας και απαιτεί ενισχυμένη δράση εκ μέρους της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.6.

Η τρέχουσα κατάσταση των πολιτικών ασφάλειας της ΕΕ

| 2.7. | Από τη δρομολόγηση του Ευρωπαϊκού θεματολογίου για την ασφάλεια τον Απρίλιο του 2015, η ΕΕ καταβάλλει προσπάθειες για την επίτευξη μιας πραγματικής Ένωσης Ασφάλειας που θα παρέχει τα εργαλεία, τις υποδομές και το περιβάλλον, στο πλαίσιο του οποίου οι εθνικές και οι ενωσιακές αρχές θα συνεργάζονται αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων, ενώ παράλληλα θα προασπίζονται τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των πολιτών (2). Ο μεγάλος αριθμός πρωτοβουλιών που έχουν δρομολογηθεί στο πλαίσιο αυτό καταδεικνύει ότι η ασφάλεια έχει καταστεί χωρίς αμφιβολία σε μία από τις βασικές πολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης:






  — | Οδηγία για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας (3) |
| --- | --- | --- |

2.7.

—

Οδηγία για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας (3)

| — | Αναθεωρημένοι κανόνες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (4) |
| --- | --- |

—

Αναθεωρημένοι κανόνες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (4)

| — | Δημιουργία του συστήματος πληροφοριών Σένγκεν (SIS) (5) |
| --- | --- |

—

Δημιουργία του συστήματος πληροφοριών Σένγκεν (SIS) (5)

| — | Διαλειτουργικότητα των συστημάτων πληροφοριών της ΕΕ για τη διαχείριση της ασφάλειας, των συνόρων και της μετανάστευσης (6) |
| --- | --- |

—

Διαλειτουργικότητα των συστημάτων πληροφοριών της ΕΕ για τη διαχείριση της ασφάλειας, των συνόρων και της μετανάστευσης (6)

| — | Σύσταση του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Λειτουργική Διαχείριση Συστημάτων ΤΠ Μεγάλης Κλίμακας στον Χώρο Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης (eu-LISA) (7) |
| --- | --- |

—

Σύσταση του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Λειτουργική Διαχείριση Συστημάτων ΤΠ Μεγάλης Κλίμακας στον Χώρο Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης (eu-LISA) (7)

| — | Πράξη για την κυβερνοασφάλεια (8) |
| --- | --- |

—

Πράξη για την κυβερνοασφάλεια (8)

| — | Ενισχυμένος Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής («Frontex») (9) |
| --- | --- |

—

Ενισχυμένος Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής («Frontex») (9)

| — | Ευρωπαϊκό σύστημα πληροφοριών και άδειας ταξιδίου (ETIAS) (10). |
| --- | --- |

—

Ευρωπαϊκό σύστημα πληροφοριών και άδειας ταξιδίου (ETIAS) (10).

Οι πρωτοβουλίες αυτές συμπληρώνουν ήδη καθιερωμένα προγράμματα και χρηματοδοτικά μέσα, όπως το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας.

| 2.8. | Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο περιλάμβανε σημαντική αύξηση των κύριων σχετικών γραμμών του προϋπολογισμού (δηλ. 35,3 δισεκατ. ευρώ για τη διαχείριση των συνόρων και της μετανάστευσης, 4 δισεκατ. ευρώ για την εσωτερική ασφάλεια, 15,6 δισεκατ. ευρώ για την οικοδόμηση ανθεκτικότητας και την αντιμετώπιση κρίσεων) σε σχέση με το προηγούμενο ΠΔΠ (11). Η Ένωση θα χρηματοδοτήσει επίσης επιπρόσθετο πρόγραμμα έρευνας στον τομέα της ασφάλειας στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», το οποίο έχει ήδη συμβάλει σημαντικά στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη μελλοντικών δυνατοτήτων στον τομέα της ασφάλειας στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020». |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Όσον αφορά τις ψηφιακές τεχνολογίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει επίσης τη σημαντική αύξηση των δαπανών (π.χ. για το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» ή το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη») με στόχο την ενίσχυση της τεχνολογικής κυριαρχίας της Ευρώπης σε τομείς στρατηγικής σημασίας. Εν προκειμένω, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε επίσης την πρόθεσή της να προωθήσει τις συνέργειες μεταξύ των τομέων του διαστήματος, της άμυνας και της ασφάλειας. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η τεχνολογική κυριαρχία αποτελεί όρο κλειδί στη «Νέα βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη», στην οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι «ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η ασφάλεια και η μελλοντική τεχνολογική κυριαρχία της Ευρώπης εξαρτώνται από τις στρατηγικές ψηφιακές υποδομές μας» και ανακοινώνει ότι θα «στηρίξει επίσης την ανάπτυξη βασικών τεχνολογιών γενικής εφαρμογής που είναι στρατηγικής σημασίας για το βιομηχανικό μέλλον της Ευρώπης» (12). |
| --- | --- |

2.10.

Ειδικές παρατηρήσεις

| 2.11. | Στον τομέα της ασφάλειας, η ΕΕ διαθέτει περιορισμένες αρμοδιότητες και, πολύ συχνά, ασκεί μόνο συντονιστικό ρόλο μεταξύ των εθνικών αρχών. Ως εκ τούτου, οι πολιτικές ασφάλειας παραμένουν κατακερματισμένες και συχνά αναποτελεσματικές. Το ίδιο ισχύει και για τους σχετικούς με την ασφάλεια τομείς, όπως η δημόσια υγεία. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Η ασφάλεια στην ΕΕ αποτελεί πολιτική προτεραιότητα χωρίς όμως βιομηχανική διάσταση. Υπάρχει εντυπωσιακός αριθμός πολιτικών και χρηματοδοτικών μέσων που σχετίζονται με την ασφάλεια τα οποία διαθέτουν σημαντικό προϋπολογισμό. Ωστόσο, δεν υπάρχει ούτε συντονισμός των απαιτούμενων δυνατοτήτων, αλλά ούτε και συνεκτική πολιτική για τη στήριξη της σχετικής βιομηχανικής και τεχνολογικής βάσης. Έννοιες όπως η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, η στρατηγική αυτονομία, ο σχεδιασμός δυνατοτήτων και οι τεχνολογίες καίριας σημασίας απουσιάζουν από τη συζήτηση σχετικά με την Ένωση Ασφάλειας και δεν λαμβάνονται ποτέ υπόψη ως στόχοι των χρηματοδοτικών προγραμμάτων που σχετίζονται με την ασφάλεια. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Το σχέδιο δράσης για καινοτόμο και ανταγωνιστικό τομέα ασφάλειας του 2012 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στερείτο φιλοδοξίας, ήταν περιορισμένο ως προς το πεδίο εφαρμογής και, ως εκ τούτου, δεν είχε σημαντικό αντίκτυπο. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Το ερευνητικό πρόγραμμα της ΕΕ για την ασφάλεια κινητοποιεί σημαντικούς πόρους, αλλά χαρακτηρίζεται από σοβαρές αδυναμίες. Η διείσδυση στην αγορά των αποτελεσμάτων της έρευνας εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση, διότι δεν υπάρχει ούτε κοινή διαδικασία σχεδιασμού δυνατοτήτων για την ασφάλεια η οποία θα συνέβαλε στην παγίωση της ζήτησης των δημόσιων τελικών χρηστών, ούτε συστηματική χρήση άλλων χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ που να προσανατολίζονται στην ανάπτυξη δυνατοτήτων για την υποστήριξη της ανάπτυξης λύσεων ασφαλείας. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Η νέα στρατηγική εσωτερικής ασφάλειας καθοδηγεί τις πολιτικές ασφάλειας της ΕΕ και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να επιδιώκει την αντιμετώπιση αυτών των ελλειμμάτων. Θα πρέπει να αντιμετωπίζει την ταχεία εξέλιξη της τεχνολογίας και τις επιπτώσεις αυτής για την ασφάλεια, να επιδιώκει τη θέσπιση κοινού ορισμού των απαιτούμενων αναγκών στον τομέα της ασφάλειας και να ενισχύει την ευρωπαϊκή συνεργασία με στόχο την κάλυψη αυτών των αναγκών. Αυτό θα ενισχύσει την Ένωση Ασφάλειας και θα συμβάλει σημαντικά στη δημιουργία μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς ασφάλειας και στη διατήρηση μιας ανταγωνιστικής βιομηχανίας ασφάλειας στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Η βιομηχανία είναι απαραίτητη για τη μετατροπή των τεχνολογιών σε λύσεις. Μια φιλόδοξη βιομηχανική πολιτική για βασικούς τομείς κυριαρχίας θα πρέπει, ως εκ τούτου, να αποτελέσει πολιτική προτεραιότητα της Ένωσης. Η ανάπτυξη μιας τέτοιας πολιτικής είναι ιδιαιτέρως επείγουσα για τον τομέα της ασφάλειας, ο οποίος πλήττεται επί του παρόντος από τις σοβαρές ανεπάρκειες της αγοράς που δυσχεραίνουν σημαντικά τη διατήρηση βιομηχανικών και τεχνολογικών ικανοτήτων καίριας σημασίας. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | Ως εκ τούτου, καλούμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει ειδική βιομηχανική στρατηγική η οποία θα στηρίζει τη νέα στρατηγική εσωτερικής ασφάλειας και θα καθιστά την Ένωση Ασφάλειας πιο αποτελεσματική. Η βιομηχανική στρατηγική θα πρέπει να είναι φιλόδοξη και ολοκληρωμένη, και να διασφαλίζει ότι όλες οι σχετικές πολιτικές και τα μέσα συμβάλλουν στην τεχνολογική κυριαρχία της Ένωσης σε τομείς ασφαλείας καίριας σημασίας. Θα πρέπει επίσης να διασφαλίζει ότι όλα τα σχετικά με την ασφάλεια μέσα της ΕΕ (Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας, ταμείο για την ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων, πρόγραμμα «RescEU») περιλαμβάνουν μια βιομηχανική διάσταση και ότι όλα τα σχετικά με την τεχνολογία προγράμματα της ΕΕ (Ψηφιακή Ευρώπη, Ορίζων Ευρώπη) περιλαμβάνουν μια διάσταση ασφάλειας. Αυτό θα συμβάλει στην κάλυψη των αναγκών ασφάλειας των πελατών του δημόσιου τομέα, θα παρέχει νέες ευκαιρίες για την ευρωπαϊκή βιομηχανία και θα διευκολύνει την έγκαιρη αντιμετώπιση των επιπτώσεων των αναδυόμενων τεχνολογιών για την ασφάλεια. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | Για το σκοπό αυτό, η έννοια της τεχνολογικής κυριαρχίας πρέπει να προσδιοριστεί περαιτέρω και να καταστεί επιχειρησιακή. Η εστίαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις ψηφιακές τεχνολογίες είναι ευπρόσδεκτη, αλλά δεν πρέπει έχει αποκλειστικό χαρακτήρα. Προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί σε όλες τις τεχνολογίες καίριας σημασίας σε βασικούς τομείς κυριαρχίας, και συγκεκριμένα στους τομείς της ασφάλειας, της άμυνας και του διαστήματος. Η έννοια θα πρέπει επίσης να επανεξεταστεί υπό το πρίσμα της πανδημίας COVID-19, ώστε η ενίσχυση της ανθεκτικότητας να συμπεριληφθεί ως στρατηγικός στόχος. |
| --- | --- |

2.18.

| 2.19. | Η «Νέα βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συμπεριλαμβάνει στοιχεία τα οποία είναι σημαντικά για την ενίσχυση της τεχνολογικής κυριαρχίας σε τομείς ασφάλειας καίριας σημασίας. Συγκεκριμένα, η έννοια των στρατηγικών αλυσίδων αξίας θα πρέπει να εφαρμόζεται ως το πλαίσιο για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, το οποίο καλύπτει ολόκληρο τον βιομηχανικό κύκλο, από την προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών έως την εκβιομηχάνιση και τη συντήρηση, και να συντονίζει τη χρήση όλων των κατάλληλων μέσων πολιτικής, συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου των άμεσων ξένων επενδύσεων. |
| --- | --- |

2.19.

| 2.20. | Τόσο το ίδιο το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) όσο και οι πολιτικές που λαμβάνουν στήριξη και τα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από αυτό θα πρέπει να προσαρμοστούν στις ανάγκες της εποχής μετά την κρίση COVID-19. Οι προτεραιότητες και τα μέσα που είχαν προηγουμένως οριστεί πρέπει να επανεξεταστούν και να συνεκτιμήσουν τα διδάγματα που αντλούνται από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ευρώπη κατά τη διαχείριση της πανδημίας. Αυτό ισχύει και για την Ένωση Ασφάλειας και τη νέα στρατηγική εσωτερικής ασφάλειας, στην οποία θα πρέπει να τονιστεί η ανάγκη για μεγαλύτερη τεχνολογική κυριαρχία και ανθεκτικότητα. |
| --- | --- |

2.20.

| 2.21. | Για να υπερνικηθεί η ύφεση που πυροδοτήθηκε από την πανδημία, η ΕΕ οφείλει, κατά τον επόμενο δημοσιονομικό κύκλο, να επικεντρώσει τις επενδύσεις σε τομείς υψηλής τεχνολογίας, δεδομένου ότι τούτοι προσφέρουν τη μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία και πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα για την οικονομία εν γένει (13). Μια βιομηχανική στρατηγική της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας, η οποία θα συμβάλει ώστε η Ευρώπη να καταστεί πιο αυτόνομη και πιο ανθεκτική, θα συνάδει απόλυτα με την προσέγγιση αυτή και, κατά συνέπεια, θα πρέπει να δρομολογηθεί επειγόντως στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης της Ένωσης από την κρίση COVID-19. |
| --- | --- |

2.21.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Δεδομένης της ποικιλομορφίας του κλάδου, δεν υπάρχει επί του παρόντος σαφής ορισμός για τη βιομηχανία ασφάλειας και μόνον κατά προσέγγιση εκτιμήσεις όσον αφορά το μέγεθός της στην αγορά. Η μεθοδολογική ταξινόμηση του κλάδου αυτού παρεμποδίζεται από διάφορους παράγοντες: 1) η βιομηχανία ασφάλειας δεν καλύπτεται από τις βασικές στατιστικές ονοματολογίες (NACE, Prodcom κ.λπ.)· 2) η παραγωγή ειδών που σχετίζονται με την ασφάλεια καλύπτεται από ένα μεγάλο εύρος κατηγοριών, ενώ οι στατιστικές για τις κατηγορίες αυτές δεν κάνουν διάκριση μεταξύ των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την ασφάλεια και των μη σχετικών με την ασφάλεια δραστηριοτήτων· 3) δεν υπάρχει διαθέσιμη πηγή στατιστικών στοιχείων σε ευρωπαϊκό επίπεδο από την ίδια τη βιομηχανία. Βλ. μελέτη σχετικά με την ανάπτυξη των στατιστικών στοιχείων για την ευρωπαϊκή τεχνολογική και βιομηχανική βάση στον τομέα της ασφάλειας, τελική έκθεση Ecorys για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων, Ιούνιος 2015.

1

(2)  Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Θεματολογίου για την Ασφάλεια για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και την οικοδόμηση μιας αποτελεσματικής και πραγματικής Ένωσης Ασφάλειας, Βρυξέλλες, 20.4.2016 COM(2016) 230 final https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:9aeae420-0797-11e6-b713-01aa75ed71a1.0015.02/DOC_1&format=PDF

2

(3)  Οδηγία για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας (ΕΕ L 88 της 31.3.2017, σ. 6).

3

(4)  Οδηγία σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας (ΕΕ L 141 της 5.6.2015, σ. 73).

4

(5)  Κανονισμός σχετικά με την εγκατάσταση, τη λειτουργία και τη χρήση του Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν (SIS) στον τομέα των συνοριακών ελέγχων (ΕΕ L 312 της 7.12.2018, σ. 14) και Κανονισμός σχετικά με την εγκατάσταση, τη λειτουργία και τη χρήση του Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν (SIS) στον τομέα της αστυνομικής συνεργασίας και της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις (ΕΕ L 312 της 7.12.2018, σ. 56).

5

(6)  Κανονισμός για τη διαλειτουργικότητα (σύνορα και θεωρήσεις) (ΕΕ L 135 της 22.5.2019, σ. 27) και Κανονισμός για τη διαλειτουργικότητα (αστυνομική και δικαστική συνεργασία, άσυλο και μετανάστευση) (ΕΕ L 135 της 22.5.2019, σ. 85).

6

(7)  Κανονισμός σχετικά με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη λειτουργική διαχείριση συστημάτων ΤΠ μεγάλης κλίμακας στον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης (eu-LISA) (ΕΕ L 295 της 21.11.2018, σ. 99).

7

(8)  Κανονισμός σχετικά με τον ENISA («Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κυβερνοασφάλεια») και με την πιστοποίηση της κυβερνοασφάλειας στον τομέα της τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών (ΕΕ L 151 της 7.6.2019, σ. 15).

8

(9)  Κανονισμός για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή (ΕΕ L 295 της 14.11.2019, σ. 1).

9

(10)  Κανονισμός για τη θέσπιση Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφοριών και Αδειοδότησης Ταξιδιού (ETIAS) (ΕΕ L 236 της 19.9.2018, σ. 1).

10

(11)  Σε τρέχουσες τιμές Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ο προϋπολογισμός της ΕΕ τροφοδοτεί το σχέδιο ανάκαμψης για την Ευρώπη», Βρυξέλλες, 27.5.2020 COM (2020) 442 final: https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:4524c01c-a0e6-11ea-9d2d-01aa75ed71a1.0001.02/DOC_1&format=PDF

11

(12)  Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Μια νέα βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη», Βρυξέλλες, 10.3.2020, COM (2020) 102 final https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52020DC0102&from=EL

12

(13)  Βλ. για παράδειγμα «"Il ruolo dell'innovazione et dell'alta technologia in Italia nel confronto con il contesto internazionale», Centro economia digitale, Ρώμη, Οκτώβριος 2019.

13

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/49 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/49

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η θέσπιση μέτρων διασφάλισης για τα γεωργικά προϊόντα στις εμπορικές συμφωνίες»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2020/C 364/07)

| Εισηγητής: | ο κ. Arnold PUECH D’ALISSAC |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Arnold PUECH D’ALISSAC

| Απόφαση της ολομέλειας | 20.2.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 29.6.2020 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 204/2/3 |

Απόφαση της ολομέλειας

20.2.2020

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

29.6.2020

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

204/2/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ενισχυμένη διεθνής συνεργασία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εφαρμογή αποτελεσματικών ρητρών διασφάλισης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.1.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ο εφοδιασμός με τρόφιμα για την ανθρωπότητα παραμένει και θα εξακολουθήσει να αποτελεί μείζον ζητούμενο τουλάχιστον έως το 2050. Για να τραφούν 9 με 10 δισεκατομμύρια άνθρωποι, θα χρειαστούν όλες οι γεωργικές δραστηριότητες στον κόσμο. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), η παγκόσμια παραγωγή πρέπει να αυξηθεί κατά 70 % μεταξύ 2007 και 2050. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να προστατευτεί η παραγωγική ικανότητα κάθε χώρας με την άσκηση ειδικά προσαρμοσμένων γεωργικών και εμπορικών πολιτικών, με μέλημα, παράλληλα, ένα οργανωμένο διεθνές εμπόριο για την αντιμετώπιση τόσο των αστάθμητων περιστάσεων της παραγωγής όσο και των πολυετών αδυναμιών ορισμένων γεωγραφικών περιοχών. |
| --- | --- |

1.1.1.

| 1.1.2. | Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητες την εναρμόνιση των προτύπων παραγωγής για την αποφυγή των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και την παροχή της δυνατότητας σε κάθε χώρα να παράγει ένα βασικό τρόφιμο. |
| --- | --- |

1.1.2.

| 1.2. | Πρέπει δε να συνεχιστεί η βελτίωση της διαφάνειας των αγορών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.2.1. | Το σύστημα πληροφόρησης για τις γεωργικές αγορές (AMIS), το οποίο εγκαθίδρυσε το 2011 η Σύνοδος Υπουργών Γεωργίας της Ομάδας των 20 (G20) και συγκεντρώνει τους κύριους παγκόσμιους παραγωγούς και εισαγωγείς σιτηρών και ελαιούχων σπόρων, καθιστά δυνατή τη διαπίστωση της πραγματικής κατάστασης στις αγορές. Επίσης, αποτελεί δημόσιο βήμα διαλόγου και συντονισμού μεταξύ των κυβερνητικών αξιωματούχων σε περιόδους μεγάλης αστάθειας στις γεωργικές αγορές. Η πρωτοβουλία αυτή έχει αποδείξει την αξία της, αλλά πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω όσον αφορά τον αριθμό των συμμετεχουσών χωρών και το πεδίο εφαρμογής της, έτσι ώστε να καλύπτει και άλλα προϊόντα εμπορικών συναλλαγών στις παγκόσμιες αγορές. |
| --- | --- |

1.2.1.

| 1.3. | Οι γεωργικές ρήτρες διασφάλισης του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) —τόσο οι γενικές όσο και διμερείς— πρέπει να βελτιωθούν με βάση διάφορα κριτήρια, τα οποία η ΕΟΚΕ παραθέτει στην παρούσα γνωμοδότηση. Στόχος είναι η επίτευξη θεμιτού ανταγωνισμού και της βιωσιμότητας των ευρωπαϊκών αγροδιατροφικών τομέων και η διασφάλιση της επισιτιστικής κυριαρχίας προς όφελος όλων των πολιτών — τόσο των παραγωγών όσο και των καταναλωτών. Αυτή η ανάγκη επίτευξης επισιτιστικής κυριαρχίας έχει τονιστεί έντονα κατά τη διάρκεια της πανδημίας της νόσου COVID-19. |
| --- | --- |

1.3.

1.3.1.   Ταχεία ανταπόκριση

Οι ισχύουσες ρήτρες είναι αναποτελεσματικές λόγω του υπερβολικά μεγάλου χρονικού διαστήματος που μεσολαβεί μέχρι την εφαρμογή τους. Ωστόσο, χάρη στην ψηφιοποίηση της οικονομίας, τα δεδομένα μπορούν να είναι πλέον διαθέσιμα σε λίγες ώρες. Η παρακολούθηση των όγκων και των τιμών είναι πλέον αποτελεσματική και επιτρέπει την ταχεία αντιμετώπιση.

1.3.2.   Αυτόματη αντιμετώπιση

Με την άρτια επίγνωση του εμπορίου, οι εμπορικές ροές μπορούν εύκολα να ρυθμιστούν. Η συντονισμένη μεταξύ εξαγωγέων και εισαγωγέων εφαρμογή θα μπορούσε να πραγματοποιείται αυτόματα, μόλις διαπιστώνεται αύξηση του όγκου των εμπορικών συναλλαγών κατά 10 % για καθορισμένο χρονικό διάστημα, για παράδειγμα ένα έτος. Εάν δε η αύξηση δικαιολογείται βάσει απρόβλεπτου συμβάντος που οδήγησε σε χαμηλότερη παραγωγή, η ρήτρα δεν θα ενεργοποιείται. Αντίθετα, εάν η αύξηση δεν δικαιολογείται, θα επιβάλλεται πρόσθετος δασμός για τον περιορισμό της αύξησης αυτής.

1.3.3.   Αναλογική αντιμετώπιση

Ανάλογα με τη φύση και την προέλευση της αύξησης των εμπορικών ροών, η αντιμετώπιση πρέπει να είναι αναλογική με σκοπό την ελάττωση της εν λόγω αύξησης ή τη δραστική ανάσχεση των αποσταθεροποιητικών ροών στους σχετικούς τομείς.

1.3.4.   Ολοκληρωμένη αντιμετώπιση

Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλες οι ροές εισαγωγών, όποια και αν είναι η κατάστασή τους και χωρίς προηγούμενη κοινοποίηση· και είναι ακριβώς στα λεγόμενα ευαίσθητα προϊόντα που ισχύουν μειωμένες δασμολογικές ποσοστώσεις στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών· πρόκειται δε για τους ταχύτερα αποσταθεροποιούμενους τομείς. Ως εκ τούτου, πρέπει επίσης να υπόκεινται στις ρήτρες διασφάλισης.

1.3.5.   Τα «κατοπτρικά μέτρα»

Η λήψη «κατοπτρικών μέτρων» στους κανόνες της ΕΕ περί εισαγωγών πρέπει, αφ’ ενός μεν να διασφαλίζει την ίση προστασία των καταναλωτών ανεξάρτητα από την προέλευση των προϊόντων, αφ’ ετέρου δε να περιορίζει τις οικονομικές στρεβλώσεις εις βάρος των ευρωπαϊκών φορέων εκμετάλλευσης.

1.3.6.   Η συνεκτίμηση του πλαισίου εφαρμογής της Συμφωνίας του Παρισιού

Οι δεσμεύσεις για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου συνιστούν μείζον ζητούμενο διεθνώς. Εάν ορισμένες χώρες δεν τις σέβονται, δεν θα πρέπει να επωφελούνται από αυτές στις εμπορικές συναλλαγές. Στον τομέα των αγροδιατροφικών προϊόντων πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή ένας μηχανισμός προσαρμογής των ανθρακούχων εκπομπών στα σύνορα. Λόγω της πολυπλοκότητάς του, και εν αναμονή της έγκρισής του, πρέπει να τεθούν από τον ΠΟΕ ειδικές ρήτρες διασφάλισης για τη Συμφωνία του Παρισιού και να συμπεριλαμβάνονται σε όλες τις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών που διαπραγματεύεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

1.3.7.   Συνεκτίμηση των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης

Όπως και στην περίπτωση της Συμφωνίας του Παρισιού, οι ρήτρες διασφάλισης πρέπει να τεθούν από τον ΠΟΕ και να περιλαμβάνονται σε όλες τις συμφωνίες που υπογράφονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

2.   Η έννοια και η ιστορία των ρητρών διασφάλισης

| 2.1. | Ο ΠΟΕ προβλέπει μεν ειδικές ρήτρες για τον γεωργικό τομέα, αλλά περιορίζει τη χρήση τους. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.1.1. | Τα μέτρα διασφάλισης ορίζονται ως «μέτρα έκτακτης ανάγκης» και αφορούν την αύξηση των εισαγωγών συγκεκριμένων προϊόντων, όταν οι εισαγωγές αυτές προκαλούν ή απειλούν να προκαλέσουν σοβαρή ζημία στον εγχώριο κλάδο παραγωγής της χώρας εισαγωγής. Τα μέτρα αυτά, τα οποία σε γενικές γραμμές έχουν τη μορφή αναστολής των παραχωρήσεων ή υποχρεώσεων, μπορεί να αφορούν την επιβολή ποσοτικών περιορισμών ή δασμών στις εισαγωγές. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Στον τομέα της γεωργίας, η εφαρμογή υψηλότερων δασμών διασφάλισης μπορεί να ενεργοποιείται αυτόματα όταν ο όγκος των εισαγωγών υπερβαίνει ένα ορισμένο επίπεδο ή όταν οι τιμές πέφτουν κάτω από ένα ορισμένο επίπεδο χωρίς να χρειάζεται να αποδεικνύεται ότι προκαλείται σοβαρή ζημία στον εγχώριο κλάδο παραγωγής. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Ωστόσο, επίκληση της ειδικής ρήτρας διασφάλισης για τη γεωργία μπορεί να γίνεται μόνο στα προϊόντα που έχουν τιμολογηθεί και υπό την προϋπόθεση ότι η εκάστοτε κυβέρνηση έχει διατηρήσει το δικαίωμα να το πράξει στον κατάλογο των δεσμεύσεών της που αφορούν τη γεωργία. Επιπλέον, δεν μπορεί να γίνεται επίκλησή της στις εισαγωγές που υπόκεινται σε δασμολογικές ποσοστώσεις. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.2. | Οι διμερείς συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών καθιστούν δυνατή την περαιτέρω πρόοδο. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.2.1. | Οι συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών πρέπει να καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των εμπορικών ροών και πρέπει να προάγουν την ελευθέρωση των συναλλαγών μεταξύ των συμβαλλόμενων χωρών χωρίς φραγμούς στο εμπόριο με τον υπόλοιπο κόσμο. Λόγω των δυσκολιών της διαδικασίας πολυμερών διαπραγματεύσεων στον ΠΟΕ, τα τελευταία χρόνια διεξήχθησαν διαπραγματεύσεις για πολλές συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Η ΕΕ προκρίνει αυτή την επιλογή για να δώσει ώθηση στην ελευθέρωση του εμπορίου και να προωθήσει θέματα που δεν είναι τυγχάνουν συναίνεσης, όπως τα κεφάλαια για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ωστόσο, οι τελευταίες συμφωνίες κατέδειξαν τους περιορισμούς του εν λόγω συστήματος και τις δυσκολίες να ακολουθηθεί μια κοινή προσέγγιση ή να γίνει πλήρης συνεκτίμηση άλλων διεθνών συμφωνιών, όπως η Συμφωνία του Παρισιού. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.3. | Το διεθνές εμπόριο αγροδιατροφικών προϊόντων παραμένει απαραίτητο. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.3.1. | Η έρευνα με θέμα την επισιτιστική κυριαρχία προσκρούει σε διάφορα εμπόδια —ξεκινώντας από τη δημογραφική ανάπτυξη— τα οποία συχνά καθιστούν απαραίτητες τις εισαγωγές. Ως εκ τούτου, το εμπόριο συμβάλλει καθοριστικά στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Το ζητούμενο για τα κράτη μέλη είναι η επίτευξη της σωστής ισορροπίας μεταξύ της ανάπτυξης της δικής τους γεωργικής παραγωγής και του ανοίγματός τους στο εμπόριο. Ωστόσο, είναι επίσης αναγκαίο να λαμβάνεται μέριμνα έτσι ώστε ο γεωργικός τομέας τους —όταν αυτό είναι δυνατόν και υπό συνθήκες που δεν στρεβλώνουν αδικαιολόγητα τον ανταγωνισμό— να μπορεί να ικανοποιεί τη διεθνή ζήτηση και να εξάγει τρόφιμα σε χώρες που αδυνατούν να καλύπτουν τις ανάγκες τους με τη δική τους παραγωγή. |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | Πράγματι, από διερευνητική μελέτη που διεξήγαγε το Εθνικό Ινστιτούτο Ερευνών για τη Γεωργία, τα Τρόφιμα και το Περιβάλλον της Γαλλίας (INRAE) προκύπτει ότι, έως το 2050, η συγκέντρωση των παγκόσμιων γεωργικών εξαγωγών θα μπορούσε να αυξηθεί περαιτέρω. Θα ωφελούσε δε κυρίως έναν μικρό αριθμό χωρών ή περιφερειών, όπου η κλιματική αλλαγή αναμένεται να έχει θετική επίδραση στη γεωργία και, άρα, θα μπορούσε να αυξήσει τις καλλιεργούμενες εκτάσεις, καθώς και τις αποδόσεις των καλλιεργειών τους. |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.4. | Στη διπλωματία γίνεται κατάχρηση του εμπορίου γεωργικών προϊόντων. Ο γεωργικός τομέας είναι θύμα πολιτικών διαπραγματεύσεων που δεν τον αφορούν άμεσα: είτε πρόκειται για την αντιπαράθεση Κίνας — ΗΠΑ, Boeing — Airbus ή για την τελική φάση των εμπορικών διαπραγματεύσεων, ο γεωργικός τομέας συχνά χρησιμοποιείται ως αντιστάθμισμα για την επίτευξη άσχετων με αυτόν παραχωρήσεων σε διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Τα κενά στις ισχύουσες ρήτρες διασφάλισης

| 3.1. | Οι διαδικασίες διασφάλισης είναι υπερβολικά χρονοβόρες και επίπονες. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.1.1. | Η θέσπιση ρητρών διασφάλισης ήταν σε μεγάλο βαθμό σχοινοτενής και επίπονη κατά το παρελθόν, στοιχείο που τις καθιστούσε αναποτελεσματικές. Ενώ η ΕΕ είναι ένα από τα μέλη του ΠΟΕ που επιφυλάσσονται να επικαλεστούν τη ρήτρα αυτή σε πολλά προϊόντα, στην πράξη δεν την ενεργοποιούν σχεδόν ποτέ. Συνεπώς, στην περίπτωση των «ατασθαλιών» της Βραζιλίας στην υπόθεση με το κατεψυγμένο κοτόπουλο στην άλμη (εάν είναι στην άλμη, δεν χρειάζεται να καταψυχθεί), ο χαμηλότερος δασμός που εφαρμόστηκε επέτρεψε τη σημαντική αύξηση των εισαγωγών κρέατος πουλερικών μεταξύ 1996 και 2001, χωρίς την εφαρμογή των ρητρών διασφάλισης. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.2. | Οι ισχύουσες διαδικασίες δεν εγγυώνται θεμιτό ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | Το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των παραγωγών στις τρίτες χώρες που δεν υποχρεούνται να συμμορφώνονται αυστηρά με τα ενωσιακά πρότυπα είναι σημαντικό. Έτσι, βάσει της τελευταίας συμφωνίας που υπογράφηκε με τον Καναδά, οι Καναδοί παραγωγοί έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν καραντίνα για απαγορευμένα στην ΕΕ προϊόντα φυτοπροστασίας, όπως η ατραζίνη, κάτι που μειώνει σημαντικά το κόστος παραγωγής τους. Οι χώρες της Αμερικής χρησιμοποιούν γενετικά τροποποιημένους σπόρους εγκεκριμένους για εμπορία, αλλά όχι και παραγωγή, στην ΕΕ, ιδίως για πρωτεϊνούχες καλλιέργειες όπως η σόγια. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Οι αναντιστοιχίες αυτές έχουν ως συνέπεια την αύξηση των εισαγωγών γεωργικών προϊόντων και δη των ακατέργαστων αγροτικών πρώτων υλών. Αυτό μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση την ευρωπαϊκή επισιτιστική κυριαρχία. Μάλιστα, σύμφωνα με το τελευταίο Στατιστικό δελτίο εμπορικών συναλλαγών αγροδιατροφικών προϊόντων (1) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ στις γεωργικές πρώτες ύλες υπερέβαινε το 2019 τα 20 δισεκατομμύρια ευρώ. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.3. | Οι αδυναμίες αυτές επηρεάζουν αρνητικά και τους καταναλωτές. Η έλλειψη ρυθμίσεων προκαλεί υπερβολική αστάθεια των τιμών, η οποία έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Η κερδοσκοπία στις γεωργικές αγορές οξύνει περαιτέρω αυτή την αστάθεια, δυσχεραίνοντας τη δυνατότητα πολλών καταναλωτών χαμηλού εισοδήματος να αγοράζουν τρόφιμα. Επιπλέον, η αποσταθεροποίηση της αλυσίδας εφοδιασμού οδηγεί σε μείωση της παραγωγικής ικανότητας, γεγονός που αυξάνει την αβεβαιότητα του εφοδιασμού των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η πανδημία της νόσου COVID-19 φανέρωσε με τραγικό τρόπο τόσο την αναγκαιότητα του εμπορίου γεωργικών προϊόντων όσο και της επισιτιστικής κυριαρχίας. Συνεπώς, όσον αφορά το διεθνές εμπόριο, η ΕΕ πρέπει να εξοπλιστεί με τα μέσα για την αύξηση της ανθεκτικότητας της ΕΕ στους οικονομικούς κλυδωνισμούς, με σκοπό να αποκατασταθούν η εμπιστοσύνη, η σταθερότητα και η κοινή ευημερία για όλους τους Ευρωπαίους. |
| --- | --- |

3.4.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Στατιστικό δελτίο εμπορικών συναλλαγών αγροδιατροφικών προϊόντων

1

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/53 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/53

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Μια επιτακτική ανάγκη για την περίοδο μετά την κρίση COVID-19: ο σχεδιασμός νέου μοντέλου πολυμερών σχέσεων»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2020/C 364/08)

| Εισηγήτρια: | η κ. Emmanuelle BUTAUD-STUBBS |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Emmanuelle BUTAUD-STUBBS

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 20.2.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32, παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Εξωτερικές σχέσεις |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 16.6.2020 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 213/3/3 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

20.2.2020

Νομική βάση

Άρθρο 32, παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Εξωτερικές σχέσεις

Εγκρίθηκε από το τμήμα

16.6.2020

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

213/3/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

COVID-19 και πολυμερές σύστημα

| 1.1. | Οι βαθιές και πρωτοφανείς οικονομικές, κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της υγειονομικής κρίσης COVID-19 απαιτούν μια άνευ προηγουμένου, μακρόπνοη και κατηγορηματική απάντηση. Η ΕΕ πρέπει να στηρίξει την οικονομία και το διεθνές εμπόριο προκειμένου να αποτραπεί η ανάγκη επανεκκίνησης του παγκόσμιου εμπορίου, όπως κατά το 1929, και να χρηματοδοτήσει την ανάκαμψη, προστατεύοντας παράλληλα τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους παντός είδους (συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία), τις ευάλωτες ομάδες πληθυσμού και τους πολίτες, με πνεύμα αλληλεγγύης και υπευθυνότητας, χωρίς να αφήνει κανέναν στο περιθώριο. Όλες οι επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας, ως βασικές συνιστώσες της λύσης, πρέπει να έχουν πλήρη πρόσβαση σε μέτρα ανάκαμψης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ανάκαμψη μετά τον «μεγάλο εγκλεισμό» πρέπει να βασιστεί στη βιωσιμότητα και στην πράσινη χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Ως εκ τούτου, τα μέτρα της Πράσινης Συμφωνίας είναι πιο σημαντικά από ποτέ άλλοτε (βιομηχανική στρατηγική, συνοριακή προσαρμογή των ανθρακούχων εκπομπών και ουδέτερο ισοζύγιο διοξειδίου του άνθρακα έως το 2050). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η κρίση COVID-19 κατάφερε βαρύ πλήγμα σε ένα πολυμερές σύστημα που έχει ήδη υπονομευθεί από διαρθρωτικές αδυναμίες, όπως οι αλληλεπικαλυπτόμενες οργανώσεις, ο παρωχημένος τρόπος λειτουργίας και μια διαδικασία λήψης αποφάσεων με ομοφωνία σε συνδυασμό με την πολυμελή σύνθεση διαφόρων οργανισμών, απτή απόδειξη των οποίων αποτελεί τόσο η παράλυση του δευτεροβάθμιου δικαιοδοτικού οργάνου του Οργάνου Επίλυσης Διαφορών του ΠΟΕ μηχανισμού επίλυσης διαφορών του ΠΟΕ όσο και το «πάγωμα» της χρηματοδοτικής συνεισφοράς των Ηνωμένων Πολιτειών (ΗΠΑ) στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και η μεταγενέστερη αποχώρησή τους από τον εν λόγω οργανισμό. Επιπλέον, η επιβολή εθνικών περιορισμών στις εξαγωγές βασικών ιατρικών εφοδίων και εξοπλισμού ατομικής προστασίας, μεταξύ άλλων και εκ μέρους κρατών μελών της ΕΕ, ο εθνικός εγωισμός και ορισμένες δυσλειτουργίες ως προς την επίδειξη αλληλεγγύης και τη διεθνή συνεργασία επηρεάζουν αρνητικά τις πλέον ευάλωτες χώρες και καθυστερούν την ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας. |
| --- | --- |

1.3.

Ανάγκη πιο οικουμενικού οράματος

| 1.4. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επιθυμεί να μοιραστεί τις σκέψεις της σχετικά με ένα «νέο μοντέλο πολυμερών σχέσεων», με βάση τον εκτενή κατάλογο προγενέστερων προτάσεών της (όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του ΠΟΕ, τον ρόλο της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) κ.ά.) και να προτείνει νέες λύσεις για την μετά την κρίση COVID-19 εποχή (1). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ο προβληματισμός αυτός, ο οποίος αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης, έχει ως στόχο να εμπνεύσει μια νέα συνεργασία, να εμφυσήσει μεγαλύτερη συνοχή στις αποφάσεις που λαμβάνονται από διεθνείς, υπερεθνικούς και διακυβερνητικούς οργανισμούς σε θέματα που αφορούν το εμπόριο και τις επενδύσεις, την αξιοπρεπή εργασία, τα κοινωνικά και ανθρώπινα δικαιώματα και την κλιματική αλλαγή. Ενθαρρύνει τις χώρες που είναι συμβαλλόμενα μέρη συναφών οργανισμών να σέβονται την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας και να επιδιώκουν την προώθηση συνεργειών, αντί να εκμεταλλεύονται τα τυχόν υφιστάμενα κενά. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Μετά από κάθε Παγκόσμιο Πόλεμο, οι πολίτες στράφηκαν προς τους διεθνείς οργανισμούς για τη διαφύλαξη της ειρήνης και της ευημερίας. Η σημερινή παγκόσμια υγειονομική κρίση αποτελεί την ιδανική στιγμή για την επανεξέταση των κανόνων της παγκόσμιας διακυβέρνησης και τον εν μέρει ενστερνισμό του πνεύματος καινοτομίας που εκδηλώνεται σε πρωτόγνωρες περιστάσεις. |
| --- | --- |

1.6.

Δέσμη συγκεκριμένων προτάσεων

| 1.7. | Η εισηγήτρια επικουρήθηκε από διάφορους ενδιαφερόμενους φορείς, προερχόμενους από ευρύ φάσμα τομέων (βλ. παράρτημα 1), για τη διατύπωση προτάσεων με συνεκτίμηση των νομικών, πολιτικών και οργανωτικών περιορισμών. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Οι προτάσεις αυτές αποσκοπούν στη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ:






  — | των παγκόσμιων κοινωνικών προτύπων και των δεσμεύσεων για την κλιματική αλλαγή και την προστασία του περιβάλλοντος· |
| --- | --- | --- |

1.8.

—

των παγκόσμιων κοινωνικών προτύπων και των δεσμεύσεων για την κλιματική αλλαγή και την προστασία του περιβάλλοντος·

| — | των κανόνων που διέπουν το εμπόριο, την κλιματική αλλαγή και την προστασία του περιβάλλοντος· |
| --- | --- |

—

των κανόνων που διέπουν το εμπόριο, την κλιματική αλλαγή και την προστασία του περιβάλλοντος·

| — | των κανόνων που σχετίζονται με το εμπόριο και των παγκόσμιων κοινωνικών. |
| --- | --- |

—

των κανόνων που σχετίζονται με το εμπόριο και των παγκόσμιων κοινωνικών.

| 1.9. | Σε αυτές τις προτάσεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: η μεγαλύτερη πρόσβαση στο καθεστώς του παρατηρητή, η χρηματοδότηση για την προώθηση της εκπόνησης μελετών, η δημιουργία νέων ομάδων εργασίας, ο ενισχυμένος δια-γραμματειακός συντονισμός, οι κοινές πολιτικές στον τομέα της έρευνας, η ερμηνεία ορισμένων ισχυουσών νομικών διατάξεων και πολιτικών δεσμεύσεων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι οι αλλαγές πρέπει να δρομολογηθούν σε πολιτικό επίπεδο και πιστεύει ακράδαντα ότι η ΕΕ, ως ένας από τους λίγους παγκόσμιους παράγοντες με συνταγματικό καθήκον και εντολή για χρηστή παγκόσμια διακυβέρνηση, μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην εκ των έσω διαμόρφωση ενός αποτελεσματικότερου μοντέλου πολυμερών σχέσεων. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Τα πενιχρά αποτελέσματα του μακρόχρονου αιτήματός μας για τη συνοχή των πολυμερών κανόνων

2.1.   
  Έκκληση από βασικούς φορείς της κοινωνίας των πολιτών

| 2.1.1. | Πολυάριθμοι ενδιαφερόμενοι φορείς έχουν επανειλημμένα ζητήσει μεγαλύτερη συνοχή κατά τη διαδικασία χάραξης πολιτικής από διεθνείς, υπερεθνικούς και διακυβερνητικούς οργανισμούς. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Εξ ονόματος της επιχειρηματικής κοινότητας, το Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο (ΔΕΕ) επεσήμανε ιδιαίτερα ότι «ένα από τα κυριότερα σημεία τριβής κατά την τρέχουσα συζήτηση σχετικά με την παγκοσμιοποίηση συνίσταται στην εικαζόμενη ανακολουθία μεταξύ εμπορικών, εργασιακών και περιβαλλοντικών προτύπων» (2). |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Η σύνοδος κορυφής B7-L7 [των οργανώσεων εκπροσώπησης των επιχειρήσεων (Business — B7) και των εργαζομένων (Labor — L7) της ομάδας των επτά (G7)] του 2019 προέβη επίσης στην ακόλουθη δήλωση: «Η παγκόσμια διακυβέρνηση θα πρέπει να λαμβάνει καλύτερα υπόψη τις παρούσες κοινωνικές προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης νέων δεξιοτήτων και εξασφάλισης αξιοπρεπούς εργασίας σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα και τις συνθήκες που παρέχουν στις επιχειρήσεις δυνατότητα υποστήριξης της παραγωγικότητας, αύξησης των μισθών και δημιουργίας ποιοτικών θέσεων εργασίας» (3η παράγραφος). |
| --- | --- |

2.1.3.

2.2.   
  Συνοπτική παρουσίαση των προηγούμενων σταδίων

2.2.1.   Κατανόηση του πολυσύνθετου χαρακτήρα της παγκοσμιοποίησης

| 2.2.1.1. | Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) διαδραματίζει σημαντικό ρόλο ως ο κορυφαίος διεθνής οργανισμός που είναι σε θέση να θεσπίζει κανόνες και πρότυπα με την ευρύτερη δυνατή γεωγραφική κάλυψη. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της μεταρρύθμισης του ΟΗΕ που πρέπει να έχει ως στόχο την κατάργηση μιας προσέγγισης βάσει διαδικασιών προς όφελος μιας προσέγγισης βάσει αποτελεσμάτων. Τον Σεπτέμβριο του 2015, ο ΟΗΕ ενέκρινε 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) που αντικατοπτρίζουν τις πλέον οικουμενικές προκλήσεις της ανθρωπότητας. Παρότι οι ΣΒΑ δεν είναι νομικά δεσμευτικοί, οι κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, αναμένεται να τους ενστερνιστούν και να θεσπίσουν εθνικά πλαίσια για την επίτευξή τους. |
| --- | --- |

2.2.1.1.

| 2.2.1.2. | Το 2017, ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) επεσήμανε ότι «πρέπει να διορθώσουμε την παγκοσμιοποίηση, αλλά δεν γνωρίζουμε πλήρως με ποιον τρόπο» (3). Στο σχετικό έγγραφο προσανατολισμού απαριθμήθηκαν οι συνοδευτικές πολιτικές (κοινωνικός τομέας και αγορά εργασίας, εκπαίδευση και δεξιότητες, κοινωνική και περιβαλλοντική ευθύνη των επιχειρήσεων) και αναφέρθηκε «η επείγουσα ανάγκη αύξησης της δημόσιας διαβούλευσης και της συμμετοχής των ενδιαφερόμενων φορέων της κοινωνίας των πολιτών» στις διαδικασίες καθορισμού προτύπων των διεθνών οργανισμών. |
| --- | --- |

2.2.1.2.

2.2.2.   Παγκόσμια κοινωνικά πρότυπα και πολυμερείς εμπορικοί κανόνες: χρονικό μιας χαμένης ευκαιρίας

| 2.2.2.1. | Αμέσως μετά την αποτυχημένη προσπάθεια προσθήκης μιας κοινωνικής ρήτρας στους κανόνες του, το 1996 (4) ο ΠΟΕ διευκρίνισε ότι η ΔΟΕ είναι «το αρμόδιο όργανο για τον καθορισμό και τη διευθέτηση των [βασικών εργασιακών] προτύπων». Έκτοτε, η ΔΟΕ έχει υιοθετήσει διάφορα σημαντικά κείμενα. Στην 5η ενότητα της δήλωσης του 1998, η ΔΟΕ αναγνώρισε ότι «τα εργασιακά πρότυπα δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για σκοπούς εμπορικού προστατευτισμού και ότι δεν μπορεί να γίνεται επίκληση ή άλλου είδους χρήση κανενός τμήματος της παρούσας δήλωσης και των επακολούθων της για τους σκοπούς αυτούς· επιπλέον, το συγκριτικό πλεονέκτημα οποιασδήποτε χώρας δεν θα πρέπει επ» ουδενί να αμφισβητηθεί από την παρούσα δήλωση και τις επακόλουθές της». |
| --- | --- |

2.2.2.1.

| 2.2.2.2. | Στη διακήρυξη της εκατονταετηρίδας της, το 2019, η ΔΟΕ πρωτοστατεί αναλαμβάνοντας τη δέσμευση «να ενισχύσει τη συνεργασία της και να θεσπίσει θεσμικές ρυθμίσεις με άλλους οργανισμούς για την προώθηση της συνοχής των πολιτικών κατά την επιδίωξη της ανθρωποκεντρικής προσέγγισης της όσον αφορά το μέλλον της εργασίας, αναγνωρίζοντας τους ισχυρούς, σύνθετους και καίριους δεσμούς που υφίστανται μεταξύ κοινωνικών, εμπορικών, χρηματοπιστωτικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών πολιτικών» (Τμήμα IV, παράγραφος ΣΤ). |
| --- | --- |

2.2.2.2.

| 2.2.2.3. | Παρότι διαγράφουν ξεχωριστές πορείες, η ΔΟΕ και ο ΠΟΕ συνεργάζονται ωστόσο σε διάφορους τομείς και κυρίως προβαίνουν σε ενδιαφέρουσες κοινές δημοσιεύσεις με θέμα το εμπόριο και την απασχόληση, το εμπόριο και την άτυπη απασχόληση, την επίτευξη κοινωνικά βιώσιμης παγκοσμιοποίησης και τη σημασία των πολιτικών ανάπτυξης δεξιοτήτων για την παροχή βοήθειας προς τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις με στόχο την αξιοποίηση των οφελών του εμπορίου. |
| --- | --- |

2.2.2.3.

| 2.2.2.4. | Αυτή η πολιτική συνεργασίας δεν υπερέβη ποτέ την κόκκινη γραμμή της Υπουργικής Διακήρυξης του ΠΟΕ στη Σιγκαπούρη το 1996, στην οποία επισημαίνονται τα εξής: «απορρίπτουμε τη χρησιμοποίηση των εργασιακών προτύπων για σκοπούς προστατευτισμού και συμφωνούμε ότι το συγκριτικό πλεονέκτημα των χωρών, ιδίως των αναπτυσσόμενων χωρών με χαμηλούς μισθούς, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να τεθεί υπό αμφισβήτηση. Εν προκειμένω, σημειώνουμε ότι οι γραμματείες του ΠΟΕ και της ΔΟΕ θα συνεχίσουν την υφιστάμενη συνεργασία τους». |
| --- | --- |

2.2.2.4.

2.2.3.   Η σταδιακή ενσωμάτωση των κλιματικών και περιβαλλοντικών δεσμεύσεων στο πολυμερές σκηνικό

| 2.2.3.1. | Από το 1994, όταν τέθηκε σε ισχύ η σύμβαση-πλαίσιο του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC), οι κυβερνήσεις πραγματοποιούν τακτικές συναντήσεις για την παρακολούθηση της πραγματοποιούμενης προόδου μέσω ενός ισχυρού συστήματος διαφάνειας και λογοδοσίας. Ωστόσο, η πρώτη καθολική και νομικά δεσμευτική συμφωνία για την κλιματική αλλαγή εγκρίθηκε μόλις στα τέλη του 2015, με τη συμφωνία του Παρισιού η οποία προβλέπει ένα σύστημα εθνικά καθορισμένων συνεισφορών που χρήζουν παρακολούθησης. |
| --- | --- |

2.2.3.1.

| 2.2.3.2. | Χάρη στο καθεστώς της ως παρατηρητή στην UNFCCC και στην εντολή που διαθέτει για την προώθηση της αξιοπρεπούς εργασίας και της δίκαιης μετάβασης, η ΔΟΕ συνέβαλε σημαντικά στις εργασίες του φόρουμ βελτιωμένου διαλόγου σχετικά με τις επιπτώσεις της εφαρμογής των μέτρων αντίδρασης (2015-2018). Το φόρουμ αυτό εξέτασε κυρίως «τις επιπτώσεις που απορρέουν από την εφαρμογή των πολιτικών, των προγραμμάτων και των δράσεων μετριασμού που έχουν αναληφθεί από τα συμβαλλόμενα μέρη “εντός και εκτός της δικαιοδοσίας τους” ή τις διασυνοριακές επιπτώσεις στο πλαίσιο της σύμβασης, του πρωτοκόλλου του Κιότο και της συμφωνίας του Παρισιού για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής». |
| --- | --- |

2.2.3.2.

| 2.2.3.3. | Μετά τη σύναψη μνημονίου συνεννόησης το 2016, η ΔΟΕ συνεργάστηκε στενά με το προσωπικό και τους εμπειρογνώμονες της UNFCCC για τη βελτίωση της αμοιβαίας κατανόησης: επιμόρφωση σχετικά με τον ρόλο των κοινωνικών φορέων, ανάπτυξη ικανοτήτων με σκοπό τη μέτρηση του αντικτύπου των μέτρων για την κλιματική αλλαγή, περιφερειακά εργαστήρια σχετικά με τη δίκαιη μετάβαση και διοργάνωση ενός παγκόσμιου φόρουμ σε εξαμηνιαία βάση. |
| --- | --- |

2.2.3.3.

| 2.2.3.4. | Το βασικό μέσο παρέμβασης της ΔΟΕ στον τομέα του περιβάλλοντος είναι μια κοινοπραξία με το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για το Περιβάλλον (UNEP), το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα του ΟΗΕ (UNDP), τον Οργανισμό Βιομηχανικής Ανάπτυξης του ΟΗΕ (UNIDO) και το Ινστιτούτο του ΟΗΕ για την Εκπαίδευση και την Έρευνα (UNITAR), η οποία ονομάζεται «Σύμπραξη δράσης για την πράσινη οικονομία» (Partnership for Action on Green Economy — PAGE). |
| --- | --- |

2.2.3.4.

| 2.2.3.5. | Σε αυτό το πλαίσιο προστίθεται επίσης μια σειρά πολυμερών περιβαλλοντικών συμφωνιών, οι οποίες χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο από τον ΟΗΕ και καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα περιβαλλοντικών θεμάτων όσον αφορά τη βιοποικιλότητα, τη χρήση γης, τις θάλασσες και τους ωκεανούς, τις χημικές ουσίες και τα επικίνδυνα απόβλητα ή την ατμόσφαιρα. Η ΕΕ είναι συμβαλλόμενο μέρος περίπου 30 τέτοιων συμφωνιών. |
| --- | --- |

2.2.3.5.

| 2.2.3.6. | Εκτός από το δίκτυο του ΟΗΕ, η Επιτροπή Εμπορίου και Περιβάλλοντος του ΠΟΕ παρέχει ένα φόρουμ ανταλλαγής πληροφοριών, διοργάνωσης εκδηλώσεων και ανταλλαγής απόψεων σχετικά με το εμπόριο και τη βιωσιμότητα (π.χ. την κυκλική οικονομία, τις εθελοντικές πρωτοβουλίες σχετικά με τα πρότυπα, τη μεταρρύθμιση των επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα, τα πλαστικά κλπ.). |
| --- | --- |

2.2.3.6.

| 2.2.3.7. | Σύμφωνα με τη νομολογία του ΠΟΕ, τα μέλη του μπορούν να θέτουν σε εφαρμογή μέτρα για τη βελτίωση της υγείας των πολιτών, την προστασία του περιβάλλοντος ή τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, εφόσον τηρούν ορισμένα προκαθορισμένα κριτήρια για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τους κανόνες και τις ρυθμίσεις του ΠΟΕ. Οι εν λόγω παρεκκλίσεις, βάσει του άρθρου XX της της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (GATT), θεωρούνται συμβατές εφόσον είναι αναλογικές και δεν εισάγουν διακρίσεις. Η εφαρμογή συναφών μέτρων δεν πρέπει να συνιστά «μέσο αυθαίρετης ή αδικαιολόγητης διακριτικής μεταχείρισης» ή «συγκεκαλυμμένο περιορισμό του διεθνούς εμπορίου». |
| --- | --- |

2.2.3.7.

| 2.2.3.8. | Σε μια διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στη Βόννη (στις 9 Δεκεμβρίου 1997) ο τότε Γενικός Διευθυντής του ΠΟΕ, Renato Ruggiero, οριοθέτησε σαφέστατα τα περιθώρια μιας κυβέρνησης για την ανάληψη —ή μη— δράσης: «Οι κυβερνήσεις μπορούν να χρησιμοποιούν οποιοδήποτε είδος εμπορικού περιορισμού, συμπεριλαμβανομένων εισαγωγικών και εξαγωγικών ποσοστώσεων και απαγορεύσεων, ή την επιβολή φόρων ή άλλων επιβαρύνσεων στα σύνορα, για τους σκοπούς της προστασίας του περιβάλλοντος ή της διατήρησης των πόρων εντός της δικαιοδοσίας τους, εφόσον πληρούνται οι βασικές απαιτήσεις όσον αφορά την καταπολέμηση των διακρίσεων και την ελαχιστοποίηση των εμπορικών περιορισμών. [...] Ωστόσο, αυτό που καμία χώρα δεν επιτρέπεται να κάνει δυνάμει των κανόνων του ΠΟΕ, είναι να επιβάλλει εμπορικούς περιορισμούς επιδιώκοντας να αλλάξει τις διεργασίες και τις μεθόδους παραγωγής —ή άλλες πολιτικές— των εμπορικών εταίρων της. Για ποιο λόγο; Ουσιαστικά επειδή το ζήτημα των διεργασιών και των μεθόδων παραγωγής εμπίπτει στην κυρίαρχη δικαιοδοσία κάθε χώρας». |
| --- | --- |

2.2.3.8.

| 2.2.3.9. | Η εν λόγω απαγόρευση, η οποία αποτρέπει οποιαδήποτε παρέμβαση στις διεργασίες και τις μεθόδους παραγωγής, παρακωλύει σαφώς την παροχή κινήτρων για την παραγωγή και την εμπορία διαρκών αγαθών. |
| --- | --- |

2.2.3.9.

2.2.4.   Διμερή διορθωτικά μέτρα για μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών κανόνων

2.2.5.   Πλεονεκτήματα και περιορισμοί των κεφαλαίων «εμπόριο και βιώσιμη ανάπτυξη» (ΕΒΑ)

| 2.2.5.1. | Η ΕΕ δημιούργησε κεφάλαια για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΣ), προκειμένου να διασφαλίσει ότι η απελευθέρωση του εμπορίου και των επενδύσεων δεν οδηγήσει σε υποβάθμιση των περιβαλλοντικών και εργασιακών συνθηκών. |
| --- | --- |

2.2.5.1.

| 2.2.5.2. | Το 2017, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) αναγνώρισε τον «ζωτικό ρόλο» των διατάξεων περί αειφόρου ανάπτυξης στο πλαίσιο της εκάστοτε συμφωνίας (5). |
| --- | --- |

2.2.5.2.

| 2.2.5.3. | Το 2018 (6), η ΕΟΚΕ ζήτησε την επίδειξη «περισσότερης φιλοδοξίας» και «την ενίσχυση της αποτελεσματικής εκτελεστότητας της δέσμευσης στα κεφάλαια ΕΒΑ», στα οποία «πρέπει να δοθεί η ίδια έμφαση με αυτήν των κεφαλαίων που αφορούν εμπορικά, τεχνικά ή δασμολογικά ζητήματα». |
| --- | --- |

2.2.5.3.

| 2.2.5.4. | Το 2016, η ΔΟΕ (7) επεσήμανε ότι το 63 % των συμφωνιών που περιλαμβάνουν εργασιακές διατάξεις εγκρίθηκαν μετά το 2008, πράγμα το οποίο αποτελεί ένδειξη επιτάχυνσης, καθώς και ότι η ΕΕ, οι ΗΠΑ ή ο Καναδάς συμμετέχουν στο 46,8 % των ΣΕΣ με εργασιακές διατάξεις. Τα κείμενα αναφοράς είναι, κατά φθίνουσα σειρά, η διακήρυξη του 1998 σχετικά με τις θεμελιώδεις αρχές και τα δικαιώματα στην εργασία για τις αρχές και τα θεμελιώδη δικαιώματα, η σύμβαση αριθ. 182 (όσον αφορά την παιδική εργασία), η ατζέντα της αξιοπρεπούς εργασίας και η διακήρυξη για την κοινωνική δικαιοσύνη. |
| --- | --- |

2.2.5.4.

3.   Νέο σκεπτικό για τον σχεδιασμό νέου μοντέλου πολυμερών σχέσεων

3.1.   
  Γενικές αρχές

| 3.1.1. | Κάθε νέα πρόταση που αποσκοπεί στη βελτίωση της συνοχής θα πρέπει να τηρεί τις ακόλουθες τέσσερις αρχές:






  — | την αρχή της εξειδίκευσης: «Οι διεθνείς οργανισμοί διαθέτουν αρμοδιότητες μόνο στο βαθμό στον οποίο αυτές τους ανατίθενται από τα κράτη μέλη τους» (8), |
| --- | --- | --- |

3.1.1.

—

την αρχή της εξειδίκευσης: «Οι διεθνείς οργανισμοί διαθέτουν αρμοδιότητες μόνο στο βαθμό στον οποίο αυτές τους ανατίθενται από τα κράτη μέλη τους» (8),

| — | την ικανότητα λήψης αποφάσεων: οι οργανισμοί διαθέτουν σαφείς εσωτερικούς κανόνες και διαδικασίες που επιτρέπουν στα όργανα διακυβέρνησής τους (τεχνικές επιτροπές ή γενικές συνελεύσεις) να ενεργούν, |
| --- | --- |

—

την ικανότητα λήψης αποφάσεων: οι οργανισμοί διαθέτουν σαφείς εσωτερικούς κανόνες και διαδικασίες που επιτρέπουν στα όργανα διακυβέρνησής τους (τεχνικές επιτροπές ή γενικές συνελεύσεις) να ενεργούν,

| — | την αρχή της διαφάνειας: οποιαδήποτε λειτουργική αλλαγή, όπως η δημιουργία κοινών ομάδων, η έγκριση νέων καταστατικών ή η υιοθέτηση κοινών δηλώσεων, πρέπει να κοινοποιείται με διαφάνεια τόσο εντός όσο και εκτός του εκάστοτε διεθνούς οργανισμού, |
| --- | --- |

—

την αρχή της διαφάνειας: οποιαδήποτε λειτουργική αλλαγή, όπως η δημιουργία κοινών ομάδων, η έγκριση νέων καταστατικών ή η υιοθέτηση κοινών δηλώσεων, πρέπει να κοινοποιείται με διαφάνεια τόσο εντός όσο και εκτός του εκάστοτε διεθνούς οργανισμού,

| — | τη διενέργεια αξιολόγησης: θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η καθιέρωση μιας νοοτροπίας αξιολόγησης σχετικά με την εσωτερική λειτουργία. |
| --- | --- |

—

τη διενέργεια αξιολόγησης: θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η καθιέρωση μιας νοοτροπίας αξιολόγησης σχετικά με την εσωτερική λειτουργία.

| 3.1.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει εκ φύσεως μια πιο ανοικτή διαδικασία επικοινωνίας και διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών σχετικά με τις πολιτικές των διεθνών οργανισμών και ζητεί τη σταδιακή καθιέρωση μόνιμων διαδικασιών διαλόγου. Δεδομένης της εμπειρίας της, η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να αναλάβει πιλοτικό ρόλο για τη διευκόλυνση της καθιέρωσης συναφών διαδικασιών. Ακριβώς όπως η UNFCCC και ο ΟΟΣΑ που καλλιεργούν εποικοδομητικό διάλογο με ένα ευρύ φάσμα εταίρων, ο ΠΟΕ ενίσχυσε πρόσφατα τη συνεργασία του με την κοινωνία των πολιτών, πέραν του ετήσιου δημόσιου φόρουμ του. Οι επαφές αυτές μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της δημοκρατίας στο πολυμερές εμπορικό σύστημα. Η ΕΟΚΕ είναι ευγνώμων για την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως προς την ενδυνάμωση της φωνής της κοινωνίας των πολιτών σε πολυμερές επίπεδο και χαιρετίζει τη δράση αριθ. 6 του πρόσφατου σχεδίου δράσης 6 σημείων (6-point action plan) της Ομάδας της Οττάβας (Ottawa Group) (9). |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Η διαπραγματευτική ικανότητα των κοινωνικών εταίρων χρήζει επίσης ευρύτερης αναγνώρισης. Η τριμερής δήλωση των κοινωνικών εταίρων σε διεθνές επίπεδο και η δέσμη πολυεθνικών συμφωνιών-πλαίσιο περιλαμβάνουν χρήσιμους πρακτικούς κανόνες και εργαλεία (κοινωνικά πρότυπα, σχέσεις με προμηθευτές, κοινωνικός διάλογος, καταπολέμηση της παιδικής και της καταναγκαστικής εργασίας). |
| --- | --- |

3.1.3.

3.2.   
  Η πολυμερής «εργαλειοθήκη»

Ενσωμάτωση του ΠΟΕ στο σύστημα του ΟΗΕ από λειτουργική άποψη

| 3.2.1. | Το σύστημα του ΟΗΕ αποτελεί τον πυλώνα της διεθνούς τάξης, με τη βοήθεια του δικτύου ειδικευμένων οργάνων του, όπως η ΔΟΕ, η Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Επιμορφωτική Οργάνωση του ΟΗΕ (UNESCO), ο ΠΟΥ, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), η Παγκόσμια Τράπεζα και οι περιφερειακές τράπεζες ανάπτυξης. Παρότι οι εμπορικοί κανόνες πρέπει να συμβάλλουν στην επίτευξη των ΣΒΑ, ο ΠΟΕ έχει συσταθεί ως «αυτοδύναμος» οργανισμός και παραμένει εκτός του συστήματος του ΟΗΕ. Ωστόσο, ο γενικός διευθυντής του ΠΟΕ συμμετέχει στο Ανώτατο Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΟΗΕ (UN Chief Executive Board — CEB) μαζί με όλους τους γενικούς διευθυντές των ειδικευμένων οργανισμών και των λοιπών βασικών οργάνων του ΟΗΕ. Η ΕΟΚΕ συνιστά να ενημερώνεται το προαναφερθέν Συμβούλιο από τον ΠΟΕ σχετικά με οποιοδήποτε επίτευγμα του συστήματος εμπορικών κανόνων θα μπορούσε ενδεχομένως να συμβάλει στην υλοποίηση των ΣΒΑ. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Η ρητή αναφορά στη «βιώσιμη ανάπτυξη» στο προοίμιο της συμφωνίας του ΠΟΕ, του 1994, πρέπει να θεωρηθεί ότι καλύπτει τους ΣΒΑ, οι οποίοι αποτελούν τη νέα καθολικά αποδεκτή ενσάρκωση της βιωσιμότητας στο διεθνές δίκαιο. Ο ΠΟΕ φαίνεται να αποδέχεται ήδη το γεγονός αυτό δεδομένου ότι στον ιστότοπό του δηλώνει ότι «διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην επίτευξη των ΣΒΑ». |
| --- | --- |

3.2.2.

Περαιτέρω σύνδεση χωριστών πλεγμάτων κανόνων

3.2.3.   Αυστηρότεροι κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί κανόνες

| 3.2.3.1. | Το 2018, η ΔΟΕ εκπόνησε μια σειρά μελετών με θέμα τον συνολικό δυνητικό αντίκτυπο της συμφωνίας του Παρισιού, το ζήτημα της οικολογικής μετάβασης και των δεξιοτήτων (10) ή τις δεξιότητες για ένα πιο πράσινο μέλλον και τις επιπτώσεις της αύξησης της θερμοκρασίας στις συνθήκες εργασίας (11). |
| --- | --- |

3.2.3.1.

| 3.2.3.2. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την ευρύτερη διάδοση των εν λόγω εκθέσεων και προκρίνει τη διοργάνωση περιφερειακών εργαστηρίων χρηματοδοτούμενων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις αναπτυσσόμενες χώρες και, κυρίως, στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και στις νησιωτικές και ευάλωτες οικονομίες που υφίστανται ως επί το πλείστον τις σοβαρές κοινωνικές επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη. |
| --- | --- |

3.2.3.2.

| 3.2.3.3. | Το 2015, η ΔΟΕ εξέδωσε «Κατευθυντήριες γραμμές για μια δίκαιη μετάβαση προς περιβαλλοντικά βιώσιμες οικονομίες και κοινωνίες για όλους» (Guidelines for a just transition towards environmentally sustainable economies and societies for all). Η ΕΟΚΕ συνιστά τη μεγαλύτερη χρήση των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών από τις υπηρεσίες της Επιτροπής κατά την εκ μέρους τους θέσπιση προτύπων. Επιπλέον, η επικαιροποίηση των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών θα πρέπει να τεθεί στην ημερήσια διάταξη του διοικητικού συμβουλίου της ΔΟΕ. |
| --- | --- |

3.2.3.3.

3.2.4.   Περαιτέρω σχέσεις μεταξύ εμπορικών κανόνων και κοινωνικών προτύπων

| 3.2.4.1. | Για λόγους αμοιβαιότητας, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να αναγνωρίσει ο ΠΟΕ επίσημο καθεστώς παρατηρητή στις συνεδριάσεις των βασικών οργάνων και επιτροπών της ΔΟΕ, πράγμα το οποίο, εκτός από τη διασφάλιση της επίσημης συμμετοχής της ΔΟΕ στις Υπουργικές Διασκέψεις του ΠΟΕ, θα μπορούσε να ενισχύσει τη συμμετοχή της ΔΟΕ στα εσωτερικά όργανα του ΠΟΕ και να συμβάλει στη συμπερίληψή της στον μηχανισμό ελέγχου εμπορικών πολιτικών του ΠΟΕ (Trade Policy Review Mechanism — TPRM) όσον αφορά τα διεθνή πρότυπα εργασίας. Η ΕΟΚΕ προτείνει τη σύσταση ειδικής προσωρινής ομάδας εργασίας από τις γραμματείες του ΠΟΕ και της ΔΟΕ, με στόχο τη διαμόρφωση και την υποβολή κατευθυντήριων γραμμών έως τον Ιούνιο του 2021. |
| --- | --- |

3.2.4.1.

| 3.2.4.2. | Επιπλέον, θα πρέπει να δοθεί νέα πνοή στην Παγκόσμια Επιτροπή της ΔΟΕ για την κοινωνική διάσταση της παγκοσμιοποίησης, υπό το πρίσμα των επιπτώσεων της νόσου COVID-19 στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας.
  Με βάση τη γνωμοδότησή της σχετικά με τη δεσμευτική συνθήκη του ΟΗΕ
   (12), η ΕΟΚΕ προκρίνει την υιοθέτηση, κατά τη διάρκεια της γερμανικής Προεδρίας της ΕΕ, ενός αποτελεσματικού κανονιστικού πλαισίου για τη διασφάλιση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της αξιοπρεπούς εργασίας στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας, το οποίο θα μπορούσε να περιλαμβάνει ένα ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης με νομοθετικές πράξεις και απτά επιτεύγματα, σε συνδυασμό με φιλόδοξες και αποτελεσματικές κανονιστικές δράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Τόσο η ΔΟΕ όσο και ο ΠΟΕ πρέπει να συμβάλουν σε αυτό το εγχείρημα στο πλαίσιο των αντίστοιχων ρόλων τους. |
| --- | --- |

3.2.4.2.

| 3.2.4.3. | Κατά τη διαδικασία εξέτασης περιφερειακών και διμερών εμπορικών συμφωνιών, των οποίων ο αριθμός και η γεωγραφική κάλυψη βρίσκονται σε διαρκή άνοδο, ο ΠΟΕ πρέπει να επωμιστεί νέο ρόλο στον τομέα των εργασιακών διατάξεων. Δεδομένου ότι η πλειονότητα των νέων ΣΕΣ περιέχει εργασιακές διατάξεις, η γραμματεία του ΠΟΕ θα πρέπει να συλλέγει, να συγκρίνει και να παρακολουθεί αυτό το νέο σώμα κειμένων. Το εν λόγω έργο παρακολούθησης θα μπορούσε να αναληφθεί από κοινού με τη ΔΟΕ, στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης της ΔΟΕ για την αξιοπρεπή εργασία στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, και να προωθήσει περαιτέρω τη συνεργασία μεταξύ της ΔΟΕ και του ΠΟΕ. |
| --- | --- |

3.2.4.3.

3.2.5.   Περαιτέρω σχέσεις μεταξύ κανόνων και πολιτικών για το εμπόριο και το κλίμα

| 3.2.5.1. | Μια κλιματική εξαίρεση στο πλαίσιο του ΠΟΕ, η οποία συζητείται ήδη σε ακαδημαϊκούς και επιχειρηματικούς κύκλους, θα μπορούσε να συμβάλει στον καθορισμό «μέτρων για το κλίμα»: χαρακτηριστικά, στόχους γενικού συμφέροντος και κριτήρια συμβατότητας με τους κανόνες του ΠΟΕ Η εν λόγω εξαίρεση θα παρείχε στα μέλη του ΠΟΕ δυνατότητα θέσπισης μέτρων για το κλίμα εντός της επικράτειάς τους (σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής) ή στα σύνορά τους, διασφαλίζοντας ότι τα μέτρα αυτά δεν θα αποτελέσουν συγκεκαλυμμένα μέτρα προστατευτισμού. |
| --- | --- |

3.2.5.1.

| 3.2.5.2. | Ενόψει της 12ης Υπουργικής Διάσκεψης του 2021, θα ήταν σκόπιμο μια άτυπη ομάδα εργασίας του ΠΟΕ να προετοιμάσει Υπουργική Διακήρυξη του ΠΟΕ για το εμπόριο και το περιβάλλον, με σκοπό την αναγνώριση του ρόλου του εμπορίου, της εμπορικής πολιτικής και του πολυμερούς εμπορικού συστήματος στην υποστήριξη των προσπαθειών της διεθνούς κοινότητας για την επίτευξη των ΣΒΑ και άλλων κοινών διεθνών περιβαλλοντικών δεσμεύσεων, όπως η συμφωνία του Παρισιού. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει τις προσπάθειές της προς το σκοπό αυτό. |
| --- | --- |

3.2.5.2.

| 3.2.5.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αποσαφηνίσει τη θέση της σχετικά με τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων των ορυκτών καυσίμων στην ΕΕ και να στηρίξει πλήρως κάθε πρωτοβουλία αναδυόμενη σε πολυμερές επίπεδο στο πλαίσιο του ΠΟΕ. |
| --- | --- |

3.2.5.3.

| 3.2.5.4. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την ταχεία επανέναρξη των πολυμερών διαπραγματεύσεων του ΠΟΕ για τη σύναψη συμφωνίας σχετικά με τα περιβαλλοντικά αγαθά, η οποία θα πρέπει να συνδεθεί πιο άμεσα με τη συμφωνία του Παρισιού, π.χ. σύμφωνα με την πρόταση της Ταϊβάν του 2019 σχετικά με τη σύναψη συμφωνίας για περιβαλλοντικά αγαθά και υπηρεσίες, συνδεδεμένης με τη συμφωνία του Παρισιού και βασισμένης στην κατάργηση των δασμών για τα αγαθά και τις υπηρεσίες που σχετίζονται με τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. «Η εγκαινίαση μιας εντελώς νέας μορφής διαπραγματεύσεων, όπως οι διαπραγματεύσεις σχετικά με συμφωνία για περιβαλλοντικά αγαθά και υπηρεσίες, συνδεδεμένη με τη συμφωνία του Παρισιού, με στόχο την αντιμετώπιση τόσο σημαντικών και επίκαιρων ζητημάτων όπως η κλιματική αλλαγή και η απελευθέρωση του διεθνούς εμπορίου, θα αποτελέσει βασικό επίτευγμα για το πολυμερές εμπορικό σύστημα» (13). |
| --- | --- |

3.2.5.4.

| 3.2.5.5. | Με στόχο την επίτευξη μεγαλύτερης συνοχής, οι γραμματείες των πολυμερών περιβαλλοντικών συμφωνιών θα πρέπει να διαθέτουν καθεστώς παρατηρητή σε ευρύ φάσμα επιτροπών του ΠΟΕ, και όχι μόνο στην επιτροπή εμπορίου και περιβάλλοντος (παραδείγματος χάρη, στις επιτροπές που ασχολούνται με τα τεχνικά εμπόδια και με τα υγειονομικά και τα φυτοϋγειονομικά μέτρα). |
| --- | --- |

3.2.5.5.

| 3.2.5.6. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη δημιουργία κοινής ομάδας εργασίας για το πρόγραμμα του ΟΗΕ για το περιβάλλον (UNEP), την UNFCCC και τον ΠΟΕ, επιφορτισμένης με την διεκπεραίωση θεμάτων σχετικών με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και το διεθνές εμπόριο, καθώς και με την εκπόνηση μεθοδολογιών μέτρησης ή συστημάτων αντιστάθμισης στο πλαίσιο των ΣΕΣ (παραδείγματος χάρη, μέσω αναδάσωσης). Οι εθνικά καθορισμένες συνεισφορές στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα εν λόγω συστήματα αντιστάθμισης που συμφωνούνται με τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

3.2.5.6.

4.   Συμβολή της ΕΕ σε ένα νέο μοντέλο βιώσιμου πολυμερούς συστήματος

| 4.1. | Για την καταπολέμηση της διαρροής άνθρακα, η ΕΟΚΕ προκρίνει έναν συμβατό με τον ΠΟΕ μηχανισμό προσαρμογής άνθρακα στα σύνορα της ΕΕ, με στόχο την εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τους τομείς υψηλής έντασης εκπομπών CO2 (14). Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να τηρήσει το αρχικό της χρονοδιάγραμμα, με την υποβολή νομοθετικής πρότασης την άνοιξη του 2021. Η πρόσφατη αρχική εκτίμηση επιπτώσεων (οδικός χάρτης) κατέδειξε στήριξη, ιδίως από τομείς όπως η χαλυβουργία, η τσιμεντοβιομηχανία, η χημική βιομηχανία και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της ύπαρξης ενοποιημένων κοινωνικών και περιβαλλοντικών όρων για τις αποδέκτριες χώρες στο επόμενο Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων (ΣΓΠ) [κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 978/2012 (15)]. |
| --- | --- |

4.2.

4.3.   
  Ισχυρότερες διατάξεις περί βιώσιμης ανάπτυξης στις ΣΕΣ

| 4.3.1. | Τα κεφάλαια για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη (ΕΒΑ) θα πρέπει να ενισχυθούν στις εμπορικές και επενδυτικές συμφωνίες της ΕΕ:






  — | όπως συνιστά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα κεφάλαια ΕΒΑ θα πρέπει να απαιτούν από αμφότερους τους εταίρους να επικυρώσουν και να εφαρμόσουν τα βασικά διεθνή μέσα για τα ανθρώπινα δικαιώματα (δηλ. τον Διεθνή Χάρτη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων), τις βασικές συμβάσεις της ΔΟΕ —συμπεριλαμβανομένης της σύμβασης για την ασφάλεια, την υγεία των εργαζομένων και το περιβάλλον εργασίας— και τη συμφωνία του Παρισιού, καθώς και άλλες διεθνείς περιβαλλοντικές συμφωνίες, |
| --- | --- | --- |

4.3.1.

—

όπως συνιστά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα κεφάλαια ΕΒΑ θα πρέπει να απαιτούν από αμφότερους τους εταίρους να επικυρώσουν και να εφαρμόσουν τα βασικά διεθνή μέσα για τα ανθρώπινα δικαιώματα (δηλ. τον Διεθνή Χάρτη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων), τις βασικές συμβάσεις της ΔΟΕ —συμπεριλαμβανομένης της σύμβασης για την ασφάλεια, την υγεία των εργαζομένων και το περιβάλλον εργασίας— και τη συμφωνία του Παρισιού, καθώς και άλλες διεθνείς περιβαλλοντικές συμφωνίες,

| — | η επιτροπή παρακολούθησης «Διεθνές Εμπόριο» της ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, στο πλαίσιο των εκτιμήσεων επιπτώσεων βιωσιμότητας, «το χρησιμοποιούμενο Υπολογιστικό Υπόδειγμα Γενικής Ισορροπίας (ΥΥΓΙ) θα πρέπει να επαναξιολογηθεί βάσει εναλλακτικών μοντέλων και να συμπεριλάβει ένα ευρύτερο σύνολο δεικτών για τη μέτρηση των επιπτώσεων όσον αφορά τα ανθρώπινα και τα εργασιακά δικαιώματα, την κλιματική αλλαγή, τη βιοποικιλότητα, τους καταναλωτές και τις ΑΞΕ. Απαιτείται ένα ευρύτερο σύνολο δεικτών για τη διερεύνηση εναλλακτικών μοντέλων με προοδευτικό πνεύμα», |
| --- | --- |

—

η επιτροπή παρακολούθησης «Διεθνές Εμπόριο» της ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, στο πλαίσιο των εκτιμήσεων επιπτώσεων βιωσιμότητας, «το χρησιμοποιούμενο Υπολογιστικό Υπόδειγμα Γενικής Ισορροπίας (ΥΥΓΙ) θα πρέπει να επαναξιολογηθεί βάσει εναλλακτικών μοντέλων και να συμπεριλάβει ένα ευρύτερο σύνολο δεικτών για τη μέτρηση των επιπτώσεων όσον αφορά τα ανθρώπινα και τα εργασιακά δικαιώματα, την κλιματική αλλαγή, τη βιοποικιλότητα, τους καταναλωτές και τις ΑΞΕ. Απαιτείται ένα ευρύτερο σύνολο δεικτών για τη διερεύνηση εναλλακτικών μοντέλων με προοδευτικό πνεύμα»,

| — | η ΕΟΚΕ ζητεί την αναμόρφωση των μηχανισμών που χρησιμοποιούνται από τις ομάδες εμπειρογνωμόνων, στο πλαίσιο των οποίων δικηγόροι εξειδικευμένοι στο εμπορικό δίκαιο, αλλά και εμπειρογνώμονες σε θέματα εργασίας, κλίματος ή ανθρωπίνων δικαιωμάτων, θα μπορούσαν να διερευνούν τις καταγγελίες που υποβάλλονται βάσει των κεφαλαίων ΕΒΑ. Σε περίπτωση που οι εν λόγω ομάδες διαπιστώνουν παραβιάσεις, θα πρέπει να ενεργοποιείται ένας μηχανισμό επίλυσης διαφορών μεταξύ κρατών, με δυνατότητα επιβολής χρηματικών ποινών ή κυρώσεων και μέσων επανόρθωσης για το θιγόμενο μέρος. |
| --- | --- |

—

η ΕΟΚΕ ζητεί την αναμόρφωση των μηχανισμών που χρησιμοποιούνται από τις ομάδες εμπειρογνωμόνων, στο πλαίσιο των οποίων δικηγόροι εξειδικευμένοι στο εμπορικό δίκαιο, αλλά και εμπειρογνώμονες σε θέματα εργασίας, κλίματος ή ανθρωπίνων δικαιωμάτων, θα μπορούσαν να διερευνούν τις καταγγελίες που υποβάλλονται βάσει των κεφαλαίων ΕΒΑ. Σε περίπτωση που οι εν λόγω ομάδες διαπιστώνουν παραβιάσεις, θα πρέπει να ενεργοποιείται ένας μηχανισμό επίλυσης διαφορών μεταξύ κρατών, με δυνατότητα επιβολής χρηματικών ποινών ή κυρώσεων και μέσων επανόρθωσης για το θιγόμενο μέρος.

| 4.3.2. | Οι μελλοντικές ΣΕΣ της ΕΕ θα πρέπει να περιλαμβάνουν αναφορά στη συμφωνία του Παρισιού και να παρέχουν κίνητρα, όπως η επιβολή μηδενικών δασμών σε φιλικά προς το κλίμα αγαθά ή υπηρεσίες. Το άρθρο 22 παράγραφος 3 της ΣΟΕΣ ΕΕ-Καναδά, δυνάμει του οποίου τα συμβαλλόμενα μέρη δεσμεύονται να προάγουν οικονομικές και εμπορικές ροές που θα συμβάλουν στην ενίσχυση της αξιοπρεπούς εργασίας και της προστασίας του περιβάλλοντος, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί και με άλλους εμπορικούς εταίρους (Νέα Ζηλανδία, Αυστραλία). Οι μελλοντικές ΣΕΣ της ΕΕ θα πρέπει επίσης να επεκτείνουν τον εποπτικό ρόλο των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων πέραν του περιβαλλοντικού, του εργασιακού και του κοινωνικού τομέα. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Κάθε επενδυτική συμφωνία που αποτελεί αντικείμενο διαπραγματεύσεων της ΕΕ, ιδίως με την Κίνα, πρέπει να περιλαμβάνει περιεκτικές διατάξεις όσον αφορά τα εξής:






  — | τη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων, |
| --- | --- | --- |

4.3.3.

—

τη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων,

| — | την προσέγγιση της ανθρώπινης υγείας, των φυσικών πόρων και των οικοσυστημάτων σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης, |
| --- | --- |

—

την προσέγγιση της ανθρώπινης υγείας, των φυσικών πόρων και των οικοσυστημάτων σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης,

| — | την αρχή της συμμετοχής του κοινού και της πρόσβασής του στην ενημέρωση και τη δικαιοσύνη, και |
| --- | --- |

—

την αρχή της συμμετοχής του κοινού και της πρόσβασής του στην ενημέρωση και τη δικαιοσύνη, και

| — | την αρχή της ενσωμάτωσης και της αλληλεπίδρασης, ιδίως σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τους κοινωνικούς, οικονομικούς και περιβαλλοντικούς στόχους. |
| --- | --- |

—

την αρχή της ενσωμάτωσης και της αλληλεπίδρασης, ιδίως σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τους κοινωνικούς, οικονομικούς και περιβαλλοντικούς στόχους.

| 4.3.4. | Ο επικείμενος διορισμός ενός επικεφαλής της ΕΕ για την εφαρμογή των εμπορικών συμφωνιών θα συντελέσει στη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής των εμπορικών συμφωνιών, συμπεριλαμβανομένων των εργασιακών δικαιωμάτων, των περιβαλλοντικών δεσμεύσεων και του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

4.3.4.

4.4.   
  Ανάληψη ηγετικού ρόλου από την ΕΕ κατά τον σχεδιασμό νέου μοντέλου πολυμερών σχέσεων

| 4.4.1. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένας από τους λίγους παγκόσμιους παράγοντες με συνταγματικό καθήκον και εντολή για «την προώθηση διεθνούς συστήματος που θεμελιώνεται στην ενισχυμένη πολυμερή συνεργασία και τη χρηστή παγκόσμια διακυβέρνηση» (άρθρο 21 παράγραφος 2 στοιχείο η) της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ)). |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Ως οργανισμός περιφερειακής ολοκλήρωσης, η ΕΕ δεν κατόρθωσε, ωστόσο, να έχει πλήρη συμμετοχή στις εργασίες πολλών φορέων, οργάνων και οργανισμών του συστήματος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) διότι πρέπει να στηρίζεται στα κράτη μέλη της για την προάσπιση των θέσεων και των συμφερόντων της Ένωσης. Πάνω από δέκα έτη μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, δυνάμει της οποίας η η ΕΕ δεσμεύεται να «προωθεί πολυμερείς λύσεις σε κοινά προβλήματα, ιδίως στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών (άρθρο 21 παράγραφος 1 της ΣΕΕ), είναι πλέον καιρός να διαμορφώσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, από κοινού με τα κράτη μέλη της, μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την ισχυροποίηση της θέσης που κατέχει εντός του συστήματος του ΟΗΕ. |
| --- | --- |

4.4.2.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Γνωμοδοτήσεις REX/509 με θέμα «Μεταρρύθμιση του ΠΟΕ για την προσαρμογή στις εξελίξεις του παγκόσμιου εμπορίου» (ΕΕ C 159 της 10.5.2019), REX/486 με θέμα «Ο ρόλος των εμπορικών και επενδυτικών πολιτικών της ΕΕ στην ενίσχυση των οικονομικών επιδόσεων της ΕΕ» (ΕΕ C 47 της 11.2.2020) και REX/500 με θέμα «Κεφάλαια για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη (ΕΒΑ) στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών της ΕΕ» (ΕΕ C 227 της 28.6.2018), καθώς και Έγγραφο προβληματισμού NAT/760 με θέμα «Προς μια βιώσιμη Ευρώπη έως το 2030» (ΕΕ C 14 της 15.1.2020)

1

(2)  ΔΕΕ — Μεταρρύθμιση του ΠΟΕ, Οκτώβριος 2019

2

(3)  http://www.oecd.org/about/sge/fixing-globalisation-time-to-make-it-work-for-all-9789264275096-en.htm, σ. 9.

3

(4)  Διακήρυξη του ΠΟΕ στη Σιγκαπούρη 1996, παράγραφος 4.

4

(5)  Γνωμοδότηση 2/15 της 16ης Μαΐου 2017, ΕΕ:C:2017:376.

5

(6)  Γνωμοδότηση REX/500 με θέμα «Κεφάλαια για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη (ΕΒΑ) στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών της ΕΕ» (ΕΕ C 227 της 28.6.2018) σημείο 1.4.

6

(7)  ΔΟΕ, Labour-related provisions in trade agreements: Recent trends and relevance to the ILO (Εργασιακές διατάξεις στις εμπορικές συμφωνίες: πρόσφατες τάσεις και συνάφεια με τη ΔΟΕ), GB.328/POL/3, παράγραφος 9.

7

Labour-related provisions in trade agreements: Recent trends and relevance to the ILO

(8)  International Law: A European Perspective (Διεθνές δίκαιο: Μια ευρωπαϊκή προοπτική), Jan Wouters, Cedric Ryngaert, Tom Ruys και Geert De Baere (Oxford, Hart Publishing, 2018), σ. 259.

8

International Law: A European Perspective

(9)  Ο Καναδάς ηγείται μιας ομάδας μελών του ΠΟΕ, η οποία είναι γνωστή ως Ομάδα της Οττάβας, με στόχο την αντιμετώπιση συγκεκριμένων προκλήσεων που τίθενται για το πολυμερές εμπορικό σύστημα. Ιούνιος 2020 Δήλωση της Ομάδας της Οττάβας: Εστίαση της δράσης στη νόσο COVID-19, Ιούνιος 2020.

9

(10)  World employment social outlook 2018 — Greening with jobs (Παγκόσμιες κοινωνικές προοπτικές για την απασχόληση 2018 — Πράσινος προσανατολισμός των θέσεων εργασίας), ΔΟΕ, Γενεύη 2018.

10

World employment social outlook 2018 — Greening with jobs

(11)  Working on a warmer planet: The impact of heat stress on labour productivity and decent work, (Εργασία σε έναν θερμότερο πλανήτη: οι επιπτώσεις της θερμικής καταπόνησης στην παραγωγικότητα της εργασίας και την αξιοπρεπή εργασία), ΔΟΕ, Γενεύη 2019.

11

Working on a warmer planet: The impact of heat stress on labour productivity and decent work

(12)  Γνωμοδότηση REX/518 με θέμα «Δεσμευτική συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών για τις επιχειρήσεις και τα ανθρώπινα δικαιώματα» (ΕΕ C 97 της 24.3.2020, σ. 9)

12

(13)  Non Paper (Ανεπίσημο σημείωμα) JOB/TE/19, της 19ης Ιανουαρίου 2018.

13

Non Paper

(14)  Γνωμοδότηση CCMI/167 με θέμα «Η τομεακή βιομηχανική προοπτική του συνδυασμού των κλιματικών και ενεργειακών πολιτικών» (ΕΕ C 353 της 18.10.2019, σ. 59).

14

(15)  ΕΕ L 303 της 31.10.2012, σ. 1.

15

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΔΙΕΞΑΧΘΕΙΣΕΣ ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΙΣ

| Ονοματεπώνυμο | Οργάνωση | Ρόλος |
| --- | --- | --- |
| Elina BARDRAM | Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Προϊσταμένη μονάδας

  Διεθνείς Σχέσεις (CLIMA.A.1) |
| Daniele BASSO | Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ΕΣΣΟ — ETUC) | Σύμβουλος |
| John BRYAN | ΕΟΚΕ | Μέλος της Ομάδας III |
| Cinzia DEL RIO | ΕΟΚΕ | Μέλος της Ομάδας II |
| Dimitru FORNEA | ΕΟΚΕ | Μέλος της Ομάδας II |
| Alan HERVÉ | Σχολή Πολιτικών Επιστημών της Rennes | Καθηγητής Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου |
| Emmanuel JULIEN | ΔΟΕ | Αναπληρωτής διευθυντής

  Τμήμα Επιχειρήσεων |
| Bernd LANGE | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο | Πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου (INTA) |
| Jürgen MAIER | Φόρουμ
  Umwelt & Entwicklung | Διευθυντής |
| Jean-Marie PAUGAM | Γαλλική κυβέρνηση | Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Γαλλίας στον ΠΟΕ |
| Christophe PERRIN | ΔΟΕ | Διευθυντής

  Τμήμα πολυμερούς συνεργασίας |
| Denis REDONNET | Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Διευθυντής

  ΠΟΕ, Νομικές Υποθέσεις & Εμπόριο αγαθών (TRADE.DG2.F) |
| Lutz RIBBE | ΕΟΚΕ | Μέλος της Ομάδας III |
| Victor VAN VUUREN | ΔΟΕ | Διευθυντής

  Τμήμα Επιχειρήσεων |
| Lieve VERBOVEN | ΔΟΕ | Διευθύντρια του Γραφείου της ΔΟΕ στην ΕΕ και τις χώρες της Μπενελούξ |
| Jan WOUTERS | Πανεπιστήμιο της Leuven | Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Δικαίου των Διεθνών Οργανισμών |

Ονοματεπώνυμο

Οργάνωση

Ρόλος

Elina BARDRAM

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Προϊσταμένη μονάδας

Διεθνείς Σχέσεις (CLIMA.A.1)

Daniele BASSO

Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ΕΣΣΟ — ETUC)

Σύμβουλος

John BRYAN

ΕΟΚΕ

Μέλος της Ομάδας III

Cinzia DEL RIO

ΕΟΚΕ

Μέλος της Ομάδας II

Dimitru FORNEA

ΕΟΚΕ

Μέλος της Ομάδας II

Alan HERVÉ

Σχολή Πολιτικών Επιστημών της Rennes

Καθηγητής Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου

Emmanuel JULIEN

ΔΟΕ

Αναπληρωτής διευθυντής

Τμήμα Επιχειρήσεων

Bernd LANGE

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου (INTA)

Jürgen MAIER

Φόρουμ

Umwelt & Entwicklung

Διευθυντής

Jean-Marie PAUGAM

Γαλλική κυβέρνηση

Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Γαλλίας στον ΠΟΕ

Christophe PERRIN

ΔΟΕ

Διευθυντής

Τμήμα πολυμερούς συνεργασίας

Denis REDONNET

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Διευθυντής

ΠΟΕ, Νομικές Υποθέσεις & Εμπόριο αγαθών (TRADE.DG2.F)

Lutz RIBBE

ΕΟΚΕ

Μέλος της Ομάδας III

Victor VAN VUUREN

ΔΟΕ

Διευθυντής

Τμήμα Επιχειρήσεων

Lieve VERBOVEN

ΔΟΕ

Διευθύντρια του Γραφείου της ΔΟΕ στην ΕΕ και τις χώρες της Μπενελούξ

Jan WOUTERS

Πανεπιστήμιο της Leuven

Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Δικαίου των Διεθνών Οργανισμών

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/62 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/62

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η φορολόγηση στη συνεργατική οικονομία — υποχρεώσεις αναφοράς»

(πρόσθετη γνωμοδότηση)

(2020/C 364/09)

| Εισηγήτρια: | η κ. Ester VITALE |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Ester VITALE

| Απόφαση του Προεδρείου | 18.6.2019 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 29 Λεπτομέρειες εφαρμογής (2010) |
| | Πρόσθετη γνωμοδότηση |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Έγκριση από το τμήμα | 24.6.2020 |
| Έγκριση από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 210/1/6 |

Απόφαση του Προεδρείου

18.6.2019

Νομική βάση

Άρθρο 29 Λεπτομέρειες εφαρμογής (2010)

Πρόσθετη γνωμοδότηση

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Έγκριση από το τμήμα

24.6.2020

Έγκριση από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

210/1/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η φορολογία και οι φορολογικές πολιτικές πρέπει να προσαρμόζονται στη συνεχή εξέλιξη της συνεργατικής οικονομίας. Εν προκειμένω, δεν θα πρέπει να θεσπιστούν νέα ή ειδικά φορολογικά καθεστώτα, τη στιγμή που η ΕΟΚΕ θεωρεί πιο σκόπιμη την προσαρμογή των υφιστάμενων κανονιστικών διατάξεων και φορολογικών μοντέλων, με ταυτόχρονη διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερομένων φορέων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ ζητεί τα εθνικά φορολογικά συστήματα να λάβουν υπόψη το φαινόμενο της συνεργατικής οικονομίας και των ψηφιακών πλατφορμών, τηρώντας παράλληλα τις αρχές που διέπουν ένα δίκαιο φορολογικό σύστημα, δηλαδή τη συνοχή, την προβλεψιμότητα και την ουδετερότητα, και εξασφαλίζοντας το δημόσιο συμφέρον μέσω της τήρησης των φορολογικών υποχρεώσεων από όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι οι φορολογικές πολιτικές που χρειάζεται να εφαρμοστούν για την ψηφιοποίηση της οικονομίας και την ανάπτυξη εργαλείων και λειτουργικών λύσεων πρέπει να συντονίζονται σε διεθνές επίπεδο. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη στενή συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών και του ΟΟΣΑ/της G20, αναγνωρίζοντας ότι οι δρομολογηθείσες μορφές συνεργασίας έχουν ήδη αποφέρει ορισμένα απτά αποτελέσματα και στο μέλλον θα μπορούσαν να προκύψουν και άλλα ακόμη πιο σημαντικά. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ταχεία και αποτελεσματική αντίδραση των διεθνών, ευρωπαϊκών και εθνικών θεσμικών φορέων κρίνεται σημαντική για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που θέτει η ψηφιακή και η συνεργατική οικονομία, με την υιοθέτηση μιας προορατικής προσέγγισης και όχι μόνο με μια απλή αντίδραση όταν ανακύπτουν συγκεκριμένα ακανθώδη ζητήματα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ένα καθοριστικό ζήτημα όσον αφορά τα φορολογικά συστήματα που πρέπει να εφαρμοστούν στη συνεργατική οικονομία συνίσταται στις υποχρεώσεις των ψηφιακών πλατφορμών για τη συλλογή, την κοινοποίηση στις φορολογικές αρχές και την αποθήκευση πληροφοριών σχετικά με τις πραγματοποιούμενες συναλλαγές (υποχρεώσεις αναφοράς). Οι εν λόγω υποχρεώσεις δεν θα πρέπει να δημιουργούν υπερβολική διοικητική επιβάρυνση στις πλατφόρμες. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η δέουσα ανταλλαγή πληροφοριών στο πλαίσιο ενός λειτουργικού και αναλογικού συστήματος συλλογής και ανταλλαγής δεδομένων θα μπορούσε όντως να διευκολύνει το έργο των φορολογικών αρχών, αφενός, και να εξασφαλίσει ένα ασφαλές και προβλέψιμο σύστημα για τις επιχειρήσεις, αφετέρου, προς όφελος της συνεργατικής οικονομίας στο σύνολό της. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στην ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού προτύπου συλλογής των σχετικών με τους χρήστες δεδομένων και πληροφοριών που οι πλατφόρμες θα πρέπει να κοινοποιούν στις φορολογικές αρχές και να διατηρούν σε βάθος χρόνου. Οι υποχρεώσεις αναφοράς θα πρέπει να είναι σαφείς και εναρμονισμένες σε όλα τα κράτη μέλη. Ένα ευρωπαϊκό πρότυπο θα μπορούσε να περιορίσει την ανάληψη μονομερών δράσεων από τα κράτη μέλη οι οποίες θα δημιουργούσαν αντιπαραγωγική κανονιστική ανομοιογένεια και αβεβαιότητα εφαρμογής στην εσωτερική αγορά. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Όσον αφορά τις γενικές αρχές που θα πρέπει να καθοδηγούν την κανονιστική παρέμβαση σχετικά με τις υποχρεώσεις αναφοράς, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να υιοθετηθεί μια προσέγγιση η οποία θα σέβεται την αρχή της αναλογικότητας, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί από τη νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ, και θα επιτρέπει την επίτευξη του επιδιωκόμενου κανονιστικού σκοπού, δηλαδή τη συλλογή σαφών και χρήσιμων πληροφοριών για το έργο των φορολογικών αρχών, χωρίς υπερβολική και αδικαιολόγητη θυσία του ιδιωτικού συμφέροντος των πλατφορμών και των τελικών χρηστών. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι φορολογικοί κανόνες που αφορούν τη συνεργατική οικονομία, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων σχετικά με τις υποχρεώσεις αναφοράς, θα πρέπει να προσαρμόζονται κατά περίπτωση στους διάφορους τομείς και τις ποικίλες δραστηριότητες της συνεργατικής οικονομίας που συχνά διαφέρουν μεταξύ τους. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Κρίνει δε σημαντικό να εξεταστεί κατά πόσον η επικείμενη εφαρμογή της οδηγίας όσον αφορά τη θέσπιση ορισμένων απαιτήσεων για τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών σχετικά με τις απαιτήσεις παροχής πληροφοριών για τον εντοπισμό της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης για σκοπούς άμεσης φορολογίας όσον αφορά τις υποχρεώσεις αναφοράς. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ ιδιωτικών φορέων και δημόσιων αρχών θα πρέπει προφανώς να πραγματοποιείται σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία που διέπει την προστασία της ιδιωτικότητας και την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, με γνώμονα την αναγκαιότητα, την αναλογικότητα και τη στενή ερμηνεία των δυνητικών εξαιρέσεων από τις γενικές αρχές της προστασίας της ιδιωτικότητας για λόγους επιβολής των φορολογικών κανόνων. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Εισαγωγή και γενικές αρχές

| 2.1. | Η χάραξη αποτελεσματικών φορολογικών πολιτικών για τον τομέα της συνεργατικής οικονομίας αποτελεί πρόκληση τόσο για τα ευρωπαϊκά όργανα και τις εθνικές αρχές όσο και για τους φορείς του συγκεκριμένου τομέα. Εν προκειμένω, είναι σημαντικό να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού τόσο μεταξύ των διαφόρων φορέων της συνεργατικής οικονομίας όσο και μεταξύ αυτών και των παραδοσιακών φορέων που δραστηριοποιούνται στους ίδιους τομείς. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η συνεργατική οικονομία γνώρισε συνεχή και αξιόλογη ανάπτυξη κατά τα τελευταία χρόνια και αποτελεί ευκαιρία περαιτέρω μελλοντικής ανάπτυξης για τις χώρες της ΕΕ καθότι καθιστά δυνατή την αξιοποίηση ανεκμετάλλευτων πόρων και την ανάληψη πρωτοβουλιών από μεμονωμένους πολίτες. Ταυτόχρονα, αναγνωρίζει την ανάγκη κανονιστικής ρύθμισης που θα εξασφαλίζει την προστασία των καταναλωτών, την προάσπιση των δικαιωμάτων των εργαζομένων, την επίτευξη των φορολογικών στόχων και το θεμιτό ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ο ορισμός της «συνεργατικής οικονομίας» που χρησιμοποιείται στην παρούσα γνωμοδότηση αναφέρεται σε επιχειρηματικά μοντέλα όπου οι δραστηριότητες διευκολύνονται από συνεργατικές πλατφόρμες οι οποίες επιτρέπουν την προσωρινή χρήση αγαθών ή υπηρεσιών που συχνά παρέχονται από απλούς ιδιώτες. Σε αυτό το πλαίσιο, και από μεθοδολογική άποψη, θα ήταν σημαντικό να επιτευχθεί έστω ελάχιστη συναίνεση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών σχετικά με την έννοια της «συνεργατικής οικονομίας», προκειμένου να αποφευχθούν τυχόν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ποικίλων ορισμών που εφαρμόζονται στην εσωτερική αγορά. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η συνεργατική οικονομία αποτελεί πολυσχιδές οικονομικό φαινόμενο που πρέπει να ρυθμίζεται κανονιστικά στο σύνολό του δεδομένου ότι επηρεάζει διάφορες συνιστώσες της κοινωνίας, καθώς και πληθώρα νομικών θεσμών που καλύπτουν παραδοσιακά ένα φάσμα διαφορετικών και σαφώς διακριτών θεμάτων. Παραδείγματος χάρη, η συνεχής εξέλιξη της συνεργατικής οικονομίας επηρεάζει τους κανόνες που διέπουν το δίκαιο των καταναλωτών, το εργατικό δίκαιο, την κοινωνική ασφάλιση, το δίκαιο των συμβάσεων, το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα και το δικαίωμα των δημόσιων υπηρεσιών. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι απαιτείται τα εθνικά φορολογικά συστήματα, συντονιζόμενα αποτελεσματικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να λαμβάνουν δεόντως υπόψη τα νέα μοντέλα δραστηριότητας που σχετίζονται με το φαινόμενο της συνεργατικής οικονομίας. Η τήρηση των αρχών ενός δίκαιου φορολογικού συστήματος (δηλαδή της συνοχής, της προβλεψιμότητας και της ουδετερότητας) στο πλαίσιο αυτών των νέων μοντέλων είναι απαραίτητη για όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές: δημόσιες αρχές, επιχειρήσεις και καταναλωτές. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ωστόσο, οι παραδοσιακοί φορολογικοί κανόνες δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στη συνεχή εξέλιξη της τεχνολογίας, με αποτέλεσμα να προκύπτει συχνά χρονική αναντιστοιχία μεταξύ του ταχύτατου ρυθμού ανάπτυξης της ψηφιακής οικονομίας και αυτού των φορολογικών κανόνων. Κρίνεται επομένως σκόπιμο η προσαρμογή των παραδοσιακών κανόνων και αρχών στις συντελούμενες τρέχουσες αλλαγές να είναι καίρια και ενδεδειγμένη και να διασφαλίζει τον συντονισμό των παρεμβάσεων του Ευρωπαίου νομοθέτη και των διαφόρων εθνικών νομοθετών. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η έγκαιρη, αποτελεσματική και συντονισμένη αντίδραση των διεθνών, ευρωπαϊκών και εθνικών θεσμικών φορέων κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική για την αντιμετώπιση των νέων ζητημάτων που θέτει η ψηφιακή και η συνεργατική οικονομία, με την υιοθέτηση μιας προορατικής προσέγγισης και όχι μόνο με μια απλή αντίδραση όταν ανακύπτουν συγκεκριμένα ακανθώδη ζητήματα. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι, στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης της οικονομίας, οι φορολογικές πολιτικές και η ανάπτυξη συγκεκριμένων εργαλείων και λύσεων πρέπει να συντονίζονται σε διεθνές ή ακόμη και σε παγκόσμιο επίπεδο. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη στενή συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών και του ΟΟΣΑ/της G20, αναγνωρίζοντας ότι αυτή η συνεργασία έχει ήδη αποφέρει ορισμένα απτά αποτελέσματα και ότι στο μέλλον θα μπορούσαν να προκύψουν και άλλα ακόμη πιο σημαντικά. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Υποχρεώσεις αναφοράς

| 3.1. | Ένα καθοριστικό ζήτημα όσον αφορά τα συστήματα φορολόγησης της συνεργατικής οικονομίας αφορά τις υποχρεώσεις των ψηφιακών πλατφορμών για τη συλλογή, την κοινοποίηση στις φορολογικές αρχές και την αποθήκευση πληροφοριών σχετικά με τις πραγματοποιούμενες συναλλαγές. Η δέουσα ανταλλαγή πληροφοριών στο πλαίσιο ενός λειτουργικού και αναλογικού συστήματος συλλογής και ανταλλαγής δεδομένων θα μπορούσε όντως να διευκολύνει το έργο των φορολογικών αρχών, οι οποίες θα πρέπει να αποκτούν τα δεδομένα γρήγορα και εύκολα, αφενός, και να εξασφαλίζουν ένα προβλέψιμο σύστημα για τις πλατφόρμες και τους χρήστες τους, αφετέρου. Οι υποχρεώσεις αναφοράς δεν θα πρέπει να δημιουργούν υπερβολική διοικητική επιβάρυνση στις πλατφόρμες και τους φορείς του συγκεκριμένου τομέα. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Υπάρχουν ήδη πολλά παραδείγματα αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ πλατφορμών και φορολογικών αρχών στον τομέα των μεταφορών, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της Εσθονίας όπου υιοθετήθηκαν ρυθμίσεις για να διευκολυνθεί η φορολογική δήλωση των οδηγών που συμμετέχουν σε πλατφόρμες συνεπιβατισμού (car pooling). Άλλο ένα παράδειγμα καινοτόμου λύσης, πάντοτε στην Εσθονία, αφορά τον καθορισμό ελάχιστου και αναλογικού όγκου δεδομένων που πρέπει να κοινοποιούνται στις αρχές και τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν οι φορείς εκμετάλλευσης ι των πλατφορμών τρεχούμενο τραπεζικό λογαριασμό ειδικά για τις φορολογικές τους υποχρεώσεις. Αυτός ο τρεχούμενος λογαριασμός ευνοεί την απευθείας και ταχεία επικοινωνία μεταξύ των φορέων εκμετάλλευσης, των τραπεζών τους και των φορολογικών αρχών. Αντιθέτως, σε ορισμένες περιοχές παρατηρείται απροθυμία συνεργασίας με τις φορολογικές αρχές από τις διαδικτυακές πλατφόρμες. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ προσβλέπει στην ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού προτύπου συλλογής των δεδομένων και των πληροφοριών που οι πλατφόρμες θα πρέπει να κοινοποιούν στις φορολογικές αρχές και να διατηρούν σε βάθος χρόνου. Η πληθώρα μονομερών δράσεων από τα κράτη μέλη και η συνύπαρξη ανομοιογενών καθεστώτων στην εσωτερική αγορά —όπως ήδη συμβαίνει, ως ένα βαθμό— θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε λειτουργικές δυσκολίες και έλλειψη αποτελεσματικότητας για το σύνολο του κλάδου της συνεργατικής οικονομίας. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ανάπτυξη ενός εναρμονισμένου ευρωπαϊκού μοντέλου υποβολής αναφοράς θα πρέπει να βασιστεί στην εμπειρία και στη λειτουργική ανατροφοδότηση που έχουν αποκτηθεί έως τώρα στην πράξη. Στα διάφορα κράτη μέλη εφαρμόζονται συστήματα υποβολής αναφοράς που διαφέρουν μεταξύ τους τόσο από οργανωτική άποψη όσο και ως προς τον όγκο και το είδος των δεδομένων που πρέπει να συλλέγονται και να διαβιβάζονται. Σε ορισμένα κράτη μέλη, τα συστήματα υποβολής αναφοράς είναι εξαιρετικά επαχθή και απαιτούν σημαντικές προσπάθειες από τις πλατφόρμες, ενώ σε άλλα κράτη μέλη τα συστήματα είναι πιο ευέλικτα και επηρεάζουν λιγότερο τις συνήθεις δραστηριότητες. Η εμπειρία ορισμένων κρατών μελών δείχνει επίσης ότι τα συστήματα προαιρετικής και εθελοντικής υποβολής αναφοράς, χωρίς συγκεκριμένες νομικές υποχρεώσεις, δεν λειτουργούν αποτελεσματικά. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο υφιστάμενος κατακερματισμός δεν είναι βιώσιμος μακροπρόθεσμα και ενέχει τον κίνδυνο πρόκλησης υπερβολικού κόστους και ανεπαρκειών που συνδέονται με την ανομοιογένεια των κανονιστικών ρυθμίσεων σε διάφορους τομείς της εσωτερικής αγοράς. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να βρεθεί μια ισορροπημένη προσέγγιση όσον αφορά την υποβολή αναφοράς, η οποία να διασφαλίζει ένα απλουστευμένο και λειτουργικό σύστημα. Η απλούστευση των υποχρεώσεων αναφοράς θα μπορούσε πράγματι να αποτελέσει απτό κίνητρο για τη συμμόρφωση των ψηφιακών πλατφορμών. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ως προς τις γενικές αρχές που θα πρέπει να καθοδηγούν την κανονιστική παρέμβαση όσον αφορά γενικά τη φορολόγηση της συνεργατικής οικονομίας και ειδικότερα τις υποχρεώσεις αναφοράς, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να υιοθετηθεί μια προσέγγιση η οποία θα σέβεται την αρχή της αναλογικότητας, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί από τη νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ. Θα χρειαστεί συνεπώς να επιτραπεί η επίτευξη του επιδιωκόμενου κανονιστικού σκοπού, δηλαδή τη συλλογή σαφών και χρήσιμων πληροφοριών για το έργο των φορολογικών αρχών, προς εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος και χωρίς υπερβολική θυσία του ιδιωτικού συμφέροντος των πλατφορμών και των τελικών χρηστών. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η προσέγγιση αυτή θα πρέπει να εξασφαλίζει σαφείς και προβλέψιμους κανόνες για τους φορείς του συγκεκριμένου τομέα, με μέλημα να μην προκληθεί υπερβολικό κόστος συμμόρφωσης (π.χ. μέσω της περιττής και μη αναλογικής απαίτησης κοινοποίησης δεδομένων), αφενός, και να εξασφαλίζεται η αποτελεσματική συλλογή πληροφοριών από τις φορολογικές αρχές, αφετέρου. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Επιπλέον, ένα αναλογικό και εύλογο σύστημα υποβολής αναφοράς θα πρέπει να προσδιορίζει, από ποιοτική άποψη, τα δεδομένα που είναι απολύτως απαραίτητα και πρέπει να συλλέγονται για τους σκοπούς της επιβολής των φορολογικών κανόνων, χωρίς να επιβάλλονται αδικαιολόγητες υποχρεώσεις στις πλατφόρμες και τους επαγγελματίες χρήστες τους ή τους τελικούς χρήστες. Μια αναλογική προσέγγιση θα πρέπει επίσης να κάνει διάκριση μεταξύ των επαγγελματικών φορέων που δραστηριοποιούνται στη συνεργατική οικονομία και των μη επαγγελματικών φορέων, με τη δέουσα προσαρμογή των υποχρεώσεων αναφοράς για αυτές τις δύο διαφορετικές κατηγορίες. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Ορισμένες συμπληρωματικές πτυχές που θα πρέπει να ρυθμιστούν με εναρμονισμένο τρόπο σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι οι εξής: i) οι γενικοί όροι που διέπουν τη νομιμότητα της επεξεργασίας των δεδομένων από τον υπεύθυνο επεξεργασίας· ii) τα πρόσωπα που ασχολούνται με την επεξεργασία των δεδομένων· iii) οι οντότητες στις οποίες και οι σκοποί για τους οποίους μπορούν να γνωστοποιηθούν τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα· iv) ο προσδιορισμός του τρόπου επεξεργασίας των δεδομένων· v) ο περιορισμός του σκοπού της επεξεργασίας των δεδομένων· vi) οι περίοδοι διατήρησης των δεδομένων. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ ιδιωτικών φορέων και δημόσιων αρχών θα πρέπει προφανώς να πραγματοποιείται σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία που διέπει την προστασία της ιδιωτικότητας και την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, με γνώμονα την αναγκαιότητα, την αναλογικότητα και τη στενή ερμηνεία των δυνητικών εξαιρέσεων από τις γενικές αρχές της προστασίας της ιδιωτικότητας για λόγους επιβολής των φορολογικών κανόνων. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Σε αυτή την περίπτωση, θα ήταν ενδεχομένως χρήσιμο να βελτιωθεί και να ενθαρρυνθεί επίσης η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων εθνικών φορολογικών αρχών, με στόχο τόσο τη διαμόρφωση δομών αποτελεσματικής συνεργασίας εστιασμένων στην πρόληψη της απάτης και της φοροαποφυγής όσο και την εναρμόνιση των πρακτικών λειτουργίας των διαφόρων αρχών. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Οι φορολογικοί κανόνες στη συνεργατική οικονομία, μεταξύ άλλων και όσον αφορά τα συστήματα υποβολής αναφοράς, θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να προσαρμόζονται στους διάφορους τομείς της συνεργατικής οικονομίας, δεδομένου ότι οι ποικίλες δραστηριότητες που σχετίζονται με τον συγκεκριμένο τομέα έχουν συχνά διαφορετικά και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που απαιτούν ειδικούς κανόνες. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη διασφάλιση, σε κάθε περίπτωση, ισότιμων όρων ανταγωνισμού σε επίπεδο φορολογίας για τις δραστηριότητες που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της συνεργατικής οικονομίας και για τις αντίστοιχες παραδοσιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με την αρχή της φορολογικής ουδετερότητας, με σκοπό την αποφυγή στρεβλώσεων στη λειτουργία των αγορών στις οποίες συνυπάρχουν παραδοσιακές δραστηριότητες και δραστηριότητες που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της συνεργατικής οικονομίας. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Τέλος, χρήσιμος για την ενθάρρυνση της ανάπτυξης της συνεργατικής οικονομίας θα ήταν ο καθορισμός ελάχιστων κατώτατων ορίων κάτω από τα οποία ορισμένες δραστηριότητες θεωρούνται μη επαγγελματικές ή μη σημαντικές από οικονομική άποψη και μπορούν, επομένως, να επωφελούνται από ειδικές φορολογικές απαλλαγές. Είναι, ωστόσο, σημαντικό τα εν λόγω κατώτατα όρια να καθορίζονται κατά τρόπο εύλογο, κατόπιν ενδελεχούς ανάλυσης των κανονιστικών επιπτώσεων. |
| --- | --- |

3.14.

4.   ΦΠΑ και συνεργατική οικονομία

| 4.1. | Για τους σκοπούς του ΦΠΑ, είναι θεμελιώδους σημασίας να προσδιοριστεί με ακρίβεια η έννοια του «υποκείμενου στον φόρο» και να προσδιοριστεί αν αυτός ενεργεί στο πλαίσιο άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας. Επιπλέον, παραμένει δύσκολο να καθοριστεί ποια πρέπει να είναι η φορολογική μεταχείριση των συναλλαγών που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της συνεργατικής οικονομίας και δεν υπόκεινται στην πληρωμή χρηματικού ποσού, αλλά συνεπάγονται την ύπαρξη κάποιου ανταλλάγματος ή αντίστοιχου ισόποσου, π.χ. βασισμένου στη χρήση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των χρηστών και στην αποκόμιση αξίας από αυτά. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ειδικότερα, για τους σκοπούς του ΦΠΑ, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ τριών διαφορετικών περιπτώσεων όσον αφορά την αμοιβή για παρεχόμενες υπηρεσίες: i) περιπτώσεις όπου οι υπηρεσίες παρέχονται έναντι καταβολής χρηματικού ποσού· ii) περιπτώσεις κατά τις οποίες η αμοιβή δεν καταβάλλεται σε χρήμα, αλλά υπό μορφή άλλης υπηρεσίας ή μη χρηματικής αμοιβής· και iii) περιπτώσεις κατά τις οποίες η υπηρεσία παρέχεται δωρεάν χωρίς κανένα αντάλλαγμα (1). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Όσον αφορά τις συγκεκριμένες περιπτώσεις που εμπίπτουν ενδεχομένως στο σημείο ii), η ΕΟΚΕ ζητεί να εξεταστεί προσεκτικά κατά πόσον οι δραστηριότητες των συνεργατικών πλατφορμών συνεπάγονται υποχρεώσεις ΦΠΑ. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ θεωρεί χρήσιμη την πρώτη μελέτη που εκπόνησε η ομάδα εμπειρογνωμόνων σε θέματα ΦΠΑ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «VAT treatment of the sharing economy» (Χειρισμός του ΦΠΑ στη συνεργατική οικονομία) και προσβλέπει σε περαιτέρω διερεύνηση του θέματος αυτού. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Θα ήταν επίσης σκόπιμο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι εθνικές φορολογικές αρχές να προωθήσουν δράσεις συνεργασίας και αμοιβαίου συντονισμού σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων για τον ΦΠΑ στον τομέα της συνεργατικής οικονομίας, με στόχο τόσο την απόκτηση εναρμονισμένων πρακτικών λειτουργίας όσο και την ανταλλαγή πληροφοριών που είναι χρήσιμες για την επιβολή του νόμου και την πρόληψη κρουσμάτων απάτης και φοροαποφυγής. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ κρίνει σημαντικό να εξεταστεί κατά πόσον η επικείμενη εφαρμογή της οδηγίας σχετικά με τη θέσπιση ορισμένων απαιτήσεων για τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών όσον αφορά τον εντοπισμό της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης για σκοπούς άμεσης φορολογίας όσον αφορά τις υποχρεώσεις αναφοράς, είτε αναφορικά με τις διαδικτυακές πληρωμές με πιστωτική κάρτα είτε σχετικά με τις πληρωμές μέσω απευθείας τραπεζικών μεταφορών και λοιπών μεθόδων ταχείας πληρωμής. |
| --- | --- |

4.6.

Βρυξέλλες 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Ομάδα εμπειρογνωμόνων σε θέματα ΦΠΑ, συνεδρίαση της 1ης Απριλίου 2019, taxud.c.1(2019)2026442 — EN, VAT Treatment of the sharing economy (Χειρισμός του ΦΠΑ στη συνεργατική οικονομία), VEG 081

1

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/67 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/67

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το κλίμα»

(Διερευνητική γνωμοδότηση)

(2020/C 364/10)

| Εισηγητής: | ο κ. Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Peter SCHMIDT |

Εισηγητής:

ο κ. Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Συνεισηγητής:

ο κ. Peter SCHMIDT

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 11.3.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Έγκριση από το τμήμα | 29.6.2020 |
| Έγκριση από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 206/4/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 11.3.2020

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Έγκριση από το τμήμα

29.6.2020

Έγκριση από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

206/4/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Αντιμετωπίζουμε κατάσταση έκτακτης κλιματικής ανάγκης. Την εποχή της παγκόσμιας κρίσης υγείας και της επικείμενης οικονομικής κρίσης που προκαλεί η πανδημία COVID-19, πρέπει να επιβεβαιωθεί εκ νέου η δέσμευση της ΕΕ για τη μετάβαση σε μια βιώσιμη, ανθεκτική και ουδέτερη από κλιματική άποψη και αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων οικονομία της ευημερίας. Αυτό που χρειαζόμαστε τώρα είναι αναμορφωτικές αλλαγές στον πολιτισμό, στις υποδομές, στη συμπεριφορά, στη συμμετοχή και στα μέσα διαβίωσης οι οποίες θα επηρεάσουν αλλά και θα ενδυναμώσουν τους πολίτες με πολλούς τρόπους. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η κλιματική αλλαγή απειλεί όλους, αλλά, όπως και με την πανδημία, πλήττει περισσότερο τα πιο ευάλωτα και περιθωριοποιημένα άτομα. Είναι ζωτικής σημασίας η μετάβαση να μην αφήνει κανέναν στο περιθώριο. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η ενεργός συμμετοχή «όλων των μερών της κοινωνίας» —επιχειρήσεων, εργαζόμενων, ερευνητών, καταναλωτών, κοινοτήτων και πολιτών και των οργανώσεών τους— είναι ζωτικής σημασίας για την ενεργοποίηση της μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει, επομένως, το αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να δεσμευτεί για την επίτευξη ουδέτερου ισοζυγίου διοξειδίου του άνθρακα έως το 2050, και να προσαρμόσει αναλόγως τον στόχο της για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030. Η έκθεση του 2019 σχετικά με το χάσμα των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) επισημαίνει ότι οι εκπομπές σε παγκόσμιο επίπεδο πρέπει να μειώνονται κατά 7,6 % ετησίως, ξεκινώντας από τώρα, προκειμένου να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη στον 1,5 oC. Σύμφωνα με υπολογισμούς αυτό σημαίνει ότι πρέπει να υιοθετηθεί ένας στόχος μείωσης των εκπομπών κατά 68 % έως το 2030. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Απαιτείται μια στροφή προς ένα συμμετοχικό μοντέλο σε όλα τα επίπεδα κλίμακας και, κατά την εφαρμογή του συμφώνου για το κλίμα, η Επιτροπή έχει τη σημαντική ευκαιρία και υποχρέωση να διαμορφώσει μια καινοτόμο προσέγγιση που θα αντικατοπτρίζει, θα υποστηρίζει και θα εμπνέει τη δράση που ήδη υλοποιείται στην κοινωνία των πολιτών, εντός των κοινοτήτων, των πόλεων και των περιφερειών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Τα συμμετοχικά μοντέλα που είναι πολύ στενά επικεντρωμένα, ή πλαισιώνονται με τρόπο ώστε να περιορίζεται η κλίμακα των επιδιωκόμενων αλλαγών, ή τα οποία μπορούν να αγνοηθούν από το θεσμικό όργανο που τα έχει δημιουργήσει, θα καταφέρουν μόνο να αποσπάσουν την προσοχή και να απογοητεύσουν όσους εμπλέκονται. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η Ευρώπη πρέπει να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη συστημική αλλαγή της δράσης για το κλίμα μέσω της καινοτομίας (τεχνολογικής και κοινωνικής) συνδέοντας την προσφορά καινοτομίας με παράγοντες της ζήτησης, με όσους έχουν προβλήματα και με εκείνους με υψηλές φιλοδοξίες για αλλαγή. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα πρέπει να καθοδηγείται από τους ΣΒΑ προκειμένου να αποφευχθούν κίνδυνοι που συνδέονται ακόμη και με τα δικαιώματα των εργαζομένων (1). Η εφαρμογή του Ευρωπαϊκού πυλώνα των κοινωνικών δικαιωμάτων, σε συνδυασμό με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, παρέχει την ευκαιρία να διασφαλιστεί μια δίκαιη μετάβαση επικεντρωμένη στον στόχο ποιοτικών θέσεων εργασίας για όλους. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Οι συνολικές προκλήσεις που επισημάνθηκαν περισσότερο από τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών που συμμετέχουν στη δράση για το κλίμα είναι η έλλειψη πρόσβασης σε χρηματοδότηση, η έλλειψη εμπειρογνωμοσύνης, η έλλειψη προσωπικού και η έλλειψη αναγνώρισης, καθώς και η έλλειψη συνεκτικού αφηγήματος εκ μέρους της ΕΕ και των εθνικών κυβερνήσεων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η επίτευξη των στόχων της ΕΕ και των διεθνών στόχων για το κλίμα θα απαιτήσει σημαντικούς οικονομικούς πόρους. Ο προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια), τα 750 δισεκατομμύρια ευρώ του ταμείου ανάκαμψης, συμπεριλαμβανομένης της διάθεσης πόρων για τη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, θα πρέπει να επικεντρωθούν στη βιώσιμη ανάκαμψη, συμπεριλαμβανομένης της δράσης για το κλίμα. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Οι όροι χρηματοδότησης για βιώσιμες πρακτικές σε όλους τους τομείς θα πρέπει να αποτελούν τον κανόνα για την εκπόνηση σχεδίων ανάκαμψης μετά την κρίση του κορονοϊού με άξονα το θεματολόγιο βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών με ορίζοντα το 2030 και τη συμφωνία του Παρισιού. Η απάντηση ανάκαμψης στην κρίση λόγω της νόσου COVID-19 δεν πρέπει να είναι να «επιστρέψουμε» στο σημείο που βρισκόμασταν πριν, αλλά να «προχωρήσουμε» σε κάτι νέο και καλύτερο. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ανάπτυξη ικανοτήτων και η τεχνική υποστήριξη είναι απαραίτητες ώστε όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς να μεταβούν σε ένα πιο ανθεκτικό και βιώσιμο μέλλον. Η σύσταση ενός φόρουμ της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της δράσης για το κλίμα θα τονώσει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και θα άρει τους φραγμούς. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ προτείνει μια ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερομένων μερών του συμφώνου για το κλίμα, με βάση τις αρχές της ένταξης, της διαφάνειας και της ουσιαστικής συμμετοχής και ανάληψης ευθύνης από τοπικούς φορείς για το κλίμα σε όλα τα επίπεδα. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Το σύμφωνο για το κλίμα πρέπει να επικεντρωθεί στην παρότρυνση των ανθρώπων να αλλάξουν συστήματα — μέσω εξερεύνησης, πειραματισμού και επίδειξης. Οι πολυεπίπεδες προοπτικές, η προορατικότητα, η αφήγηση και η αναδρομική προσέγγιση θα είναι όλες καίριας σημασίας. Θα πρέπει να προωθηθεί και να διευκολυνθεί ένα ευρύ φάσμα πρωτοβουλιών για το κλίμα. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η αντιμετώπιση των κλιματικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων αποτελεί ολοένα και πιο επείγον καθήκον και απαιτεί δραστική αναθεώρηση των σημερινών μη βιώσιμων κοινωνικοοικονομικών προσεγγίσεων. Η πανδημία COVID-19 κατέδειξε ότι οι απλές προσαρμογές του τρόπου ζωής και των συστημάτων μας δεν θα είναι αρκετές. Οι θεμελιώδεις αλλαγές στις μεθόδους παραγωγής, που επηρεάζουν τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και την οργάνωση της εργασίας, είχαν ήδη δρομολογηθεί πριν από την πανδημία και μπορούν επομένως να επιταχυνθούν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε μια Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (ΕΠΣ) ως τη νέα στρατηγική για κοινωνικοοικονομικά και χρηματοοικονομικά μοντέλα της ΕΕ που να είναι βιώσιμα, καθαρότερα, ασφαλέστερα και υγιέστερα. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Στον απόηχο της κρίσης της νόσου COVID-19, η δράση για το κλίμα και οι δεσμεύσεις για τη βιωσιμότητα πρέπει να τεθούν στην πρώτη γραμμή της πολιτικής ανάκαμψης και ανασυγκρότησης, και των αντίστοιχων προϋπολογισμών, ώστε η ΕΕ να μην καταδικαστεί περαιτέρω σε ένα μέλλον με υψηλές ανθρακούχες εκπομπές. Τα μέτρα μετά την κρίση πρέπει να σχεδιαστούν κατά τρόπο που να δημιουργούν ανθεκτικότητα στο σύστημα, να προστατεύουν και να αποκαθιστούν τη βιοποικιλότητα, να δίνουν προτεραιότητα στη δημόσια υγεία, χωρίς να αφήνουν κανέναν στο περιθώριο και να ανοίγουν τον δρόμο για μια οικονομία ευημερίας. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΠΣ δεν θα πρέπει να εγκαταλειφθεί ούτε να καθυστερήσει, αλλά να ενισχυθεί. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η επιτυχία της ΕΠΣ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα της ΕΕ να συνεργάζεται με τους πολίτες της. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προετοιμάζει ένα ευρωπαϊκό σύμφωνο για το κλίμα προκειμένου να φέρει σε επαφή διάφορους φορείς, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειών, των τοπικών αρχών, των τοπικών κοινοτήτων, της κοινωνίας των πολιτών, των σχολείων, των επιχειρήσεων και των ατόμων. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Η ανάγκη συνεργασίας με την κοινωνία των πολιτών και τους πολίτες για το κλίμα

| 3.1. | Αντιμετωπίζουμε παγκοσμίως μια κατάσταση έκτακτης κλιματικής ανάγκης. Η ανταπόκριση των κυβερνήσεων στην κλιματική κρίση μέχρι στιγμής δεν ήταν επαρκής και ο κόσμος δεν βρίσκεται σε καλό δρόμο όσον αφορά την επίτευξη του στόχου της συμφωνίας του Παρισιού και των ΣΒΑ. Οι νέοι και οι άλλοι διαδηλωτές για το κλίμα στο σύνολο της κοινωνίας των πολιτών ζητούν δυναμικά μια πιο φιλόδοξη και επείγουσα δράση για το κλίμα. Οι φορείς λήψεως αποφάσεων, που έχουν προσυπογράψει την Ατζέντα του 2030 και τη συμφωνία του Παρισιού, έχουν την ευθύνη να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις αυτές, να λάβουν αποφασιστικά και φιλόδοξα πολιτικά μέτρα και να κινηθούν προς ένα νέο μοντέλο δράσης για το κλίμα χωρίς αποκλεισμούς, όπου όλοι οι ενδιαφερόμενοι θα συμμετέχουν ενεργά. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει, επομένως, το αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να δεσμευτεί για την επίτευξη ουδέτερου ισοζυγίου διοξειδίου του άνθρακα έως το 2050, και να προσαρμόσει αναλόγως τον στόχο της για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030 (2). Η ΕΟΚΕ αναμένει ότι ο νέος στόχος για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030 θα στηριχθεί σε εκτεταμένη επανεξέταση και σε ενδεδειγμένη εκτίμηση των επιπτώσεων. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης ότι υπάρχουν αποφασιστικά επιχειρήματα που συνηγορούν υπέρ του στόχου για ελάχιστη μείωση των εκπομπών κατά 55 % έως το 2030, προκειμένου η ΕΕ να ανταποκριθεί από την πλευρά της στη μαζική παγκόσμια ανάγκη για μείωση των εκπομπών. Για παράδειγμα, η έκθεση του 2019 (3) του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) για το χάσμα των εκπομπών υποδεικνύει ότι απαιτείται ένας ακόμη πιο φιλόδοξος στόχος μείωσης των εκπομπών έως το 2030 σε παγκόσμιο επίπεδο προκειμένου να περιοριστεί η υπερθέρμανση του πλανήτη στον 1,5 oC, όπως ορίζεται στη συμφωνία του Παρισιού (4). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο του 2019, το 93 % των πολιτών της ΕΕ θεωρούν την κλιματική αλλαγή σοβαρό πρόβλημα· το 79 % θεωρεί ότι αποτελεί πολύ σοβαρό πρόβλημα. Η συντριπτική πλειονότητα όσων απάντησαν θεωρεί ότι είναι σημαντικό η εθνική τους κυβέρνηση να θέσει φιλόδοξους στόχους για την αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (92 %) και τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης (89 %). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Το σύμφωνο για το κλίμα πρέπει να αξιοποιήσει τη δύναμη των Ευρωπαίων προκειμένου να υλοποιηθεί το όραμα της ΕΠΣ για μια ευημερούσα, χωρίς αποκλεισμούς, ανθεκτική στο κλίμα κοινωνία με μια κυκλική οικονομία με μηδενικές εκπομπές εκπομπών έως το 2050. Η έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) αναφέρει ρητά την ανάγκη για «ταχείες, ευρείες και άνευ προηγουμένου αλλαγές σε όλες τις πτυχές της κοινωνίας». Οι σταδιακές αλλαγές δεν θα είναι αρκετές. Η έμφαση μόνο στη μείωση του CO2 είναι αντιπαραγωγική σε τοπικό επίπεδο — περιορίζοντας τη συμμετοχή και τον τρόπο σκέψης και μειώνοντας σημαντικά τις αλλαγές που εμφανίζονται και εφαρμόζονται. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι ο θεμελιώδης μετασχηματισμός των οικονομικών, κοινωνικών και χρηματοπιστωτικών συστημάτων που θα οδηγήσει σε εκθετική αλλαγή στα ποσοστά απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές και θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή. Για να συμβεί αυτό, απαιτούνται εμπνευσμένες, ευρείες και ποικίλες αφηγήσεις, που να εξηγούν γιατί ο κόσμος πρέπει να αλλάξει. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η τρέχουσα παγκόσμια κρίση λόγω της πανδημίας COVID-19 κατέδειξε την ικανότητα των κυβερνήσεων να λαμβάνουν δραστικά μέτρα για τον μετριασμό μιας υπαρξιακής απειλής, καθώς και την ικανότητα των ανθρώπων, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, να προσαρμόζονται σε νέους περιορισμένους τρόπους ζωής που επιβάλλουν αυτά τα μέτρα. Είναι σημαντικό ότι οι κοινότητες, οι επιχειρήσεις, οι κοινωνικοί εταίροι και άλλοι μη κρατικοί φορείς διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην αντιμετώπιση της πανδημίας, εντοπίζοντας συχνά τις ανάγκες, σχεδιάζοντας και εφαρμόζοντας παρεμβάσεις για τις συγκεκριμένες περιστάσεις πιο γρήγορα, πιο αποτελεσματικά και πιο δημιουργικά από ό, τι έχει αποδειχθεί εφικτό μέσω της προσέγγισης από την κορυφή προς τη βάση. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Πρόκειται για τεράστια ευκαιρία και για τεράστιο κίνδυνο, καθώς προχωρούμε στην επόμενη φάση ανταπόκρισης στη νόσο COVID-19. Τα οικονομικά μέτρα και οι δέσμες φορολογικών μέτρων που σχεδιάζονται για τη διατήρηση και την επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας πρέπει να υιοθετήσουν την ευρωπαϊκή ταξινόμηση για βιώσιμες επενδύσεις και άμεση χρηματοδότηση σε όσες δραστηριότητες είναι βιώσιμες ή έχουν τη δυνατότητα να καταστούν βιώσιμες και θα αναλαμβάνουν —με την επιφύλαξη της εποπτείας— να εντοπίζουν και να πραγματοποιούν επειγόντως τις απαραίτητες αλλαγές. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η τραγική διαταραχή που προκάλεσε η νόσος COVID-19, η οποία οδήγησε στην αναστολή των δημοσιονομικών κανόνων, κατέδειξε ότι είναι δυνατόν να υπάρξει ένα άλλο όραμα όταν διακυβεύονται οι ζωές των ανθρώπων, οι οικονομίες μας και η επιβίωση της ζωής στη Γη. Ένα όραμα κοινωνικής προόδου που βασίζεται μόνο στην επιδίωξη της αύξησης του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕγχΠ) αγνοεί τα θεμελιώδη στοιχεία της ατομικής και κοινωνικής ευημερίας και δεν λαμβάνει δεόντως υπόψη τις περιβαλλοντικές και τις κοινωνικές παραμέτρους. Είναι επομένως απαραίτητο το άλμα από την οικονομία που βασίζεται στο ΑΕγχΠ στην οικονομία της ευημερίας (5) (6). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ένας τρόπος ενίσχυσης της φιλοδοξίας για το κλίμα είναι η δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για περισσότερη δράση από μη κρατικούς φορείς, συμπεριλαμβανομένων διαφόρων τύπων επιχειρήσεων, όπως οι μικρές, οι μεσαίες και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις· οι επενδυτές· οι κοινωνικοί εταίροι· οι συνεταιρισμοί· οι πόλεις και οι περιφέρειες· οι συνδικαλιστικές οργανώσεις· οι τοπικές κοινότητες και οι ομάδες πολιτών· οι γεωργοί· τα σχολεία· οι οργανώσεις θρησκευτικού χαρακτήρα· οι ομάδες νέων· και άλλες μη κυβερνητικές οργανώσεις. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Ένα ευνοϊκό περιβάλλον απαιτεί μια βασική καθοριστικής σημασίας μετάβαση από τη διαβούλευση και τη συμμετοχή από την κορυφή προς τη βάση στον συνδυασμένο σχεδιασμό, στη συνδημιουργία και στην ανάληψη ευθυνών. Τα τυποποιημένα μοντέλα διαβούλευσης σπάνια ξεπερνούν τους πολύ στενούς τομείς της κοινωνίας, που διαθέτουν επαρκείς πόρους. Τα άτομα, οι οργανισμοί και οι επιχειρήσεις που θα επωφεληθούν περισσότερο και θα συμβάλουν στον μετασχηματισμό πρέπει να έχουν πραγματικές ευκαιρίες συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων εάν πρέπει να δεσμεύσουν χρόνο και ενέργεια στη διαδικασία. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Το 2018, η ΕΟΚΕ ζητούσε έναν «ευρωπαϊκό διάλογο για τη μη κρατική δράση για το κλίμα» (7). Σκοπός του διαλόγου δεν πρέπει να είναι μόνο η ανάδειξη και η προβολή δράσεων, αλλά και η ανταπόκριση στις ανάγκες των μη κρατικών φορέων, ενθαρρύνοντας νέες συμπράξεις μεταξύ τους και με διάφορα επίπεδα διακυβέρνησης· η διευκόλυνση της μάθησης από ομοτίμους, η κατάρτιση και η ανταλλαγή συμβουλών· και η διευκόλυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ έχει προτείνει (8) τη θέσπιση μόνιμου διαλόγου με τους πολίτες ως υποχρεωτικού προπαρασκευαστικού στοιχείου όλων των σημαντικών πολιτικών αποφάσεων και όλων των σχετικών πρωτοβουλιών σε όλα τα επίπεδα. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Μέχρι σήμερα, η Επιτροπή δεν ακολούθησε τις συστάσεις αυτές (9). Το σύμφωνο για το κλίμα παρέχει την ευκαιρία στα θεσμικά όργανα να συνεργαστούν στενά με στόχο ένα ευνοϊκό πλαίσιο για τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και της συμμετοχής των πολιτών, αξιοποιώντας αλλά και υπερβαίνοντας τις υφιστάμενες διαδικασίες διαβούλευσης. |
| --- | --- |

3.12.

4.   Διδάγματα από τις υφιστάμενες πρακτικές σχετικά με την κοινωνία των πολιτών και τη συμμετοχή των πολιτών

| 4.1. | Τα υφιστάμενα παραδείγματα εθνικών, περιφερειακών και δημοτικών αρχών για τις συνελεύσεις πολιτών, τους διαλόγους με τους πολίτες και παρόμοιες διαδικασίες διαβούλευσης (10) καταδεικνύουν την ικανότητα και την επιθυμία των πολιτών να αναλάβουν την ευθύνη για λύσεις σχετικά με την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Συχνά, οι ευρύτερες συμμετοχικές προσεγγίσεις, όταν διαμορφώνονται με προσοχή, δημιουργούν σημαντικά οφέλη ως προς τη βιωσιμότητα χωρίς να εστιάζονται αποκλειστικά στην κλιματική κρίση. Μαρτυρούν όχι μόνο την έντονη ανάγκη και διάθεση για μια συμμετοχική δημοκρατία, αλλά και την ικανότητα των κυβερνήσεων να δημιουργούν τέτοιους χώρους και να παρακολουθούν τις προτάσεις τους σε πολιτικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.1.1. | Το 2019, 150 τυχαία επιλεγμένοι Γάλλοι πολίτες άρχισαν να συζητούν το ερώτημα «πώς μπορούμε να μειώσουμε τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 40 % έως το 2030, σε πνεύμα κοινωνικής δικαιοσύνης;». Οι συνεδριάσεις αυτής της Συνέλευσης Πολιτών πραγματοποιούνται στο Γαλλικό Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο. Η κυβέρνηση σκοπεύει να εξετάσει δημοσίως τις προτάσεις και να δημοσιεύσει ένα προσωρινό χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή τους (11). |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Η Ιρλανδική Συνέλευση Πολιτών που ιδρύθηκε το 2016 απαρτιζόταν από 100 πολίτες, που επιλέχθηκαν τυχαία ώστε να είναι αντιπροσωπευτικοί του ιρλανδικού εκλογικού σώματος. Στη Συνέλευση αυτή ανατέθηκε να συζητηθούν θέματα που ποικίλλουν από τη συνταγματική απαγόρευση των αμβλώσεων έως την ανάληψη από την Ιρλανδία ηγετικού ρόλου στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η κοινοβουλευτική επιτροπή, που συστάθηκε για να προωθήσει τις συστάσεις της Συνέλευσης σχετικά με την αλλαγή του κλίματος, διαμόρφωσε σε σημαντικό βαθμό το εμβληματικό σχέδιο δράσης της Ιρλανδίας για το κλίμα που δημοσιεύθηκε στα τέλη Ιουνίου 2019. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Σε δύο μεγάλες πόλεις της Ισπανίας, έχουν θεσπιστεί διάλογοι με τους πολίτες και τοπικά φόρουμ για την προώθηση της ευρύτερης συμμετοχής των πολιτών και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τμήματα του τοπικού προϋπολογισμού και με την αναζήτηση ιδεών για το μέλλον της πόλης. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | Το συμβούλιο νεολαίας για το κλίμα του Υπουργείου της Δανίας για την Ενέργεια, τον Εφοδιασμό και το Κλίμα έχει ως στόχο να προσδώσει νέα σκέψη στην πολιτική για το κλίμα και να παράσχει στοιχεία στον υπουργό σχετικά με τις μελλοντικές κλιματικές λύσεις. |
| --- | --- |

4.1.4.

| 4.1.5. | Ο δήμος Gdansk στην Πολωνία διοργάνωσε τρεις συνελεύσεις πολιτών για την προσαρμογή στα ακραία καιρικά φαινόμενα, τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και τη βελτίωση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά. |
| --- | --- |

4.1.5.

| 4.1.6. | Στη Φινλανδία, η πρώτη ομάδα πολιτών για τη βιώσιμη ανάπτυξη συγκέντρωσε περίπου 500 Φινλανδούς για να αξιολογήσει την κατάσταση της βιώσιμης ανάπτυξης. Τα αποτελέσματα θα χρησιμοποιηθούν για την προώθηση του έργου της κυβέρνησης και του κοινοβουλίου της Φινλανδίας όσον αφορά τη βιώσιμη ανάπτυξη. |
| --- | --- |

4.1.6.

| 4.1.7. | Στην Ιταλία, μετά την COP 25, υποβλήθηκε νομοθετική πρόταση από εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών για τη δημιουργία συνέλευσης πολιτών κατά το μοντέλο της γαλλικής συνέλευσης. Μια παρόμοια διαδικασία ξεκίνησε στο Ηνωμένο Βασίλειο, με τη «Συνέλευση για το κλίμα: η πορεία προς καθαρά μηδενικές εκπομπές». |
| --- | --- |

4.1.7.

| 4.1.8. | Στη Μπολόνια της Ιταλίας, ο δήμος δημιούργησε ένα «Γραφείο Φαντασίας των Πολιτών» («Ufficio Immaginazione Civica») ως μέρος του ευρύτερου έργου του για την εκ νέου συμμετοχή των πολιτών. Δημιούργησε έξι «εργαστήρια», τα οποία διοργανώνουν τακτικά εκδηλώσεις με τη χρήση ανοικτού χώρου και άλλων εργαλείων. Όταν αναδύονται καινοτόμες ιδέες για έργα, ο δήμος συνάπτει «σύμφωνα» με την κοινότητα για να εξασφαλιστεί ότι θα γίνουν πραγματικότητα. Τα τελευταία πέντε χρόνια έχουν συναφθεί περισσότερα από 500 σύμφωνα, από νέα παγκάκια σε δρόμους έως πολύ μεγαλύτερα και πιο φιλόδοξα σχέδια. Κατέστη επίσης ο δίαυλος μέσω του οποίου θεσπίζονται συμμετοχικού προϋπολογισμοί. |
| --- | --- |

4.1.8.

| 4.2. | Πολλές άλλες πρωτοβουλίες υπό την καθοδήγηση των κοινοτήτων (CLIs) κινητοποιούν την τοπική δράση για τη δημιουργία ενός πιο βιώσιμου μέλλοντος με αξιοσημείωτες και ενθαρρυντικές επιτυχίες. Μεταξύ άλλων, οι «Βιώσιμες συνοικίες» στις Βρυξέλλες, το δίκτυο βάσης των 120 περίπου κοινοτικών ομάδων του δικτύου δράσης για το κλίμα των Κοινοτήτων της Σκωτίας, ο Coopérnico — ένας συνεταιρισμός ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (RESCoop) στην Πορτογαλία, το κίνημα για τη μετάβαση, που δραστηριοποιείται σήμερα στην προσπάθεια ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των κοινοτήτων σε περισσότερες από 50 χώρες, που παροτρύνει τους ανθρώπους να αλλάξουν τρόπους σκέψης, δράσης και ύπαρξής τους στον κόσμο. Το πρόγραμμα δράσης «Κοινότητες για το μέλλον», το οποίο θα ξεκινήσει φέτος το καλοκαίρι, μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία του θεσμικού πλαισίου για τη συμμετοχή του κοινού. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η δομημένη συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών είναι απαραίτητη και χρειάζεται να ανατεθεί σαφής εντολή για τη συμμετοχή της στην ανάπτυξη, την υλοποίηση και την παρακολούθηση πολιτικών και στρατηγικών που αποσκοπούν στην επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.3.1. | Η πολυσυλλεκτική πλατφόρμα (MSP) για τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο, αλλά άφησε περιθώρια βελτίωσης όσον αφορά την εξασφάλιση πόρων, τη συχνότητα των συνεδριάσεων, την κυριότητα καθορισμού της ημερήσιας διάταξης, τις ευκαιρίες για εκτεταμένη συζήτηση και δέσμευση και τη διευκόλυνση πιο τακτικών, διαφανών και προσβάσιμων δημόσιων διαβουλεύσεων. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Η ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία, η οποία λειτουργεί από κοινού από την ΕΟΚΕ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρέχει ένα περιθώριο για μια ευρεία ομάδα ενδιαφερόμενων μερών όσον αφορά την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και ιδεών και τη δημιουργία πολύτιμων δικτύων. Η παραχώρηση της κυριότητας της πλατφόρμας στα ενδιαφερόμενα μέρη αποτελεί τη βασική διαφορά με την πολυσυλλεκτική πλατφόρμα για τους ΣΒΑ και είναι μια καλή πρακτική που πρέπει να ακολουθηθεί. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.4. | Οι στόχοι του Παρισιού δεν θα επιτευχθούν χωρίς ισχυρή δέσμευση των κοινωνικών εταίρων σε όλα τα επίπεδα και ιδίως σε βιομηχανίες και τομείς που επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και την ψηφιοποίηση. Η εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα των κοινωνικών δικαιωμάτων, σε συνδυασμό με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, παρέχει την ευκαιρία να διασφαλιστεί μια δίκαιη μετάβαση επικεντρωμένη στον στόχο ποιοτικών θέσεων εργασίας για όλους. Ο κοινωνικός διάλογος υπό την καθοδήγηση των συνδικάτων και των εργοδοτών είναι ο καλύτερος τρόπος για την αύξηση της ευαισθητοποίησης σχετικά με την κλιματική κρίση. Είναι οι βασικοί πρωταγωνιστές εάν θέλουμε να υλοποιηθεί ο κοινωνικά δίκαιος, παραγωγικός και εμπορικός μετασχηματισμός που επιφέρει η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Αυτά τα σενάρια εκτείνονται από τις συνόδους κορυφής κοινωνικού διαλόγου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μέσω του διασυνοριακού διαλόγου, ο οποίος είναι απαραίτητος για να δοθεί ώθηση στην ευρωπαϊκή κοινωνική ένταξη, και σε κλαδικές και εταιρικές συλλογικές συμβάσεις. Η συμμετοχή των εργαζομένων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της δημοκρατίας στον χώρο εργασίας και παρέχει στους εργαζόμενους την ευκαιρία να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στις αποφάσεις για τον χώρο εργασίας, οι οποίες μπορούν να συμβάλουν θετικά στη δράση για το κλίμα. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΚΓΚ (Κοινότητα γνώσης και καινοτομίας) για το κλίμα του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας επικεντρώνεται στον σχεδιασμό, την εκτέλεση και τη σύνδεση επιχειρηματικών πειραματισμών και σε βάθος αποτελεσμάτων επίδειξης για τους μοχλούς της συστημικής αλλαγής. Η ΚΓΚ για το κλίμα του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας διαθέτει ένα χαρτοφυλάκιο που αποτελείται από πειράματα που εστιάζονται στην ενεργοποίηση νέων τρόπων σκέψης, στην αξιοποίηση των εκθετικών επιπτώσεων των νέων τεχνολογιών, των δικτύων και των κοινοτικών δυνάμεων και στην επιδίωξη ταχύτερης μάθησης από τον ρυθμό της αλλαγής (12). |
| --- | --- |

4.5.

5.   Διδάγματα από τις επιχειρηματικές απαντήσεις

| 5.1. | Η καινοτομία αναφέρεται στη διάθεση επιπλέον σταδίων ανάπτυξης νέων υπηρεσιών και προϊόντων στην αγορά ή στο κοινό που να ικανοποιούν ανεκπλήρωτες ανάγκες ή να επιλύουν προβλήματα που δεν υπήρχαν στο παρελθόν. Η τεχνολογική καινοτομία επικεντρώνεται στις τεχνολογικές πτυχές ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας. Η κοινωνική καινοτομία αναφέρεται σε νέες κοινωνικές πρακτικές που στοχεύουν στην ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών με καλύτερο τρόπο από τις υφιστάμενες λύσεις, που προκύπτουν για παράδειγμα από συνθήκες εργασίας, εκπαίδευση, ανάπτυξη της κοινότητας ή υγεία. Η ψηφιακή τεχνολογία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην κοινωνική καινοτομία μέσω της χρήσης ΤΠΕ, όπως τα επιγραμμικά δίκτυα και άλλα ψηφιακά εργαλεία. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η διαδικασία της συστημικής καινοτομίας θα πρέπει να είναι διαθέσιμη με προσιτό κόστος σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη που πρέπει να συμμετέχουν στον συνδυασμένο σχεδιασμό των λύσεων που θα οδηγήσουν στην απαιτούμενη μετάβαση στη βιωσιμότητα. Η οικονομική βιωσιμότητα αποτελεί προϋπόθεση για την κοινωνική συνοχή «χωρίς να αφήνει κανέναν στο περιθώριο» στη διαδικασία εφαρμογής της ΕΠΣ. Για τον λόγο αυτό, πτυχές της συστημικής αλλαγής που έχουν δημόσια καλά χαρακτηριστικά πρέπει να χρηματοδοτούνται ή να επιδοτούνται από δημόσιες πηγές, ώστε να καταστεί δυνατή η περαιτέρω μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων για επενδύσεις στην κλιματική αλλαγή. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Οι κοινότητες που κατορθώνουν να εισαγάγουν συστήματα καινοτομίας είναι αυτές που διαπρέπουν στην κατανόηση του προβλήματος, στη συγκέντρωση λύσεων, στην κατανομή των λύσεων ανάλογα με τις ειδικές ανάγκες και τους πόρους των διαφόρων τόπων και πλαισίων. Πρέπει να ενισχύσουμε τις ευρωπαϊκές κοινότητες με αυτές τις δεξιότητες και να δημιουργήσουμε τα κατάλληλα περιβάλλοντα για περισσότερη δράση από μη κρατικούς φορείς. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Χρειάζονται επειγόντως καινοτόμοι χρηματοδοτικοί μηχανισμοί που θα αναγνωρίζουν και θα αντιμετωπίζουν τις δυνατότητες και τις προκλήσεις της καινοτομίας των συστημάτων με πρωτοβουλία των κοινοτήτων, πράγμα που απαιτεί ευέλικτη, βασική στήριξη για τη δημιουργία και τη διατήρηση κεφαλαίων εκκίνησης για μεγαλύτερα έργα, καθώς και επαγγελματική καθοδήγηση και υποστήριξη. Το σύμφωνο για το κλίμα θα μπορούσε να χαράξει μια εξαιρετικά πολύτιμη διαδρομή χάρη στην οποία οι φορείς κοινωνικής καινοτομίας θα παρέχουν ανατροφοδότηση σχετικά με την πολιτική και τα οικονομικά εμπόδια που τους εμποδίζουν και τους θέτουν σε μειονεκτική θέση και συχνά καθιστούν μη βιώσιμα τα τόσο πολύ αναγκαία έργα μετασχηματισμού. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Οι απαντήσεις των εταιρειών αποτελούν πολύ σημαντικό σημείο αναφοράς, όπως φαίνεται από τα ακόλουθα παραδείγματα:






  — | Πολυεθνικές εταιρείες που παράγουν ρούχα για χρήση και απόρριψη, προωθώντας μια γραμμή πώλησης μεταχειρισμένων προϊόντων, ως στρατηγική ανακύκλωσης. |
| --- | --- | --- |

5.5.

—

Πολυεθνικές εταιρείες που παράγουν ρούχα για χρήση και απόρριψη, προωθώντας μια γραμμή πώλησης μεταχειρισμένων προϊόντων, ως στρατηγική ανακύκλωσης.

| — | Η καθοδήγηση μεγάλων παραγωγών πετρελαίου και ασφαλιστικών εταιρειών, που θα πρέπει να επαναπροσανατολίσουν τις δραστηριότητές τους. |
| --- | --- |

—

Η καθοδήγηση μεγάλων παραγωγών πετρελαίου και ασφαλιστικών εταιρειών, που θα πρέπει να επαναπροσανατολίσουν τις δραστηριότητές τους.

| 5.6. | Παραδείγματα σημαντικών απαντήσεων του χρηματοπιστωτικού τομέα είναι:






  — | Η απόφαση των επενδυτικών ταμείων να μην επενδύσουν σε έργα που δεν λαμβάνουν υπόψη την κλιματική μεταβλητή. |
| --- | --- | --- |

5.6.

—

Η απόφαση των επενδυτικών ταμείων να μην επενδύσουν σε έργα που δεν λαμβάνουν υπόψη την κλιματική μεταβλητή.

| — | Το δίκτυο για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα (Network for Greening the Financial System), το οποίο ιδρύθηκε από οκτώ κεντρικές τράπεζες και εποπτικούς φορείς, για την πράσινη χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

—

Το δίκτυο για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα (Network for Greening the Financial System), το οποίο ιδρύθηκε από οκτώ κεντρικές τράπεζες και εποπτικούς φορείς, για την πράσινη χρηματοδότηση.

6.   Ανταλλαγή πληροφοριών και κατανόηση από το κοινό της δράσης για το κλίμα

| 6.1. | Απαιτούνται άμεσοι διάλογοι με τους πολίτες για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τη σημασία της μετάβασης σε πιο βιώσιμες κοινωνίες και υγιέστερες τοπικές κοινότητες. Οι διάλογοι αυτοί έχουν μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία όταν οργανώνονται σε τοπικό, περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο. Ωστόσο, η καθοδήγηση, ο συντονισμός και η στήριξη σε επίπεδο ΕΕ θα είναι ουσιαστικής σημασίας. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Θα πρέπει να εναπόκειται πρωτίστως στις επιμέρους χώρες να αναπτύξουν ένα σύστημα περιβαλλοντικών ρυθμίσεων που θα βασίζεται στο τοπικό περιβάλλον και τις ανάγκες τους και θα προσαρμόζεται στη βιώσιμη ανάπτυξη της συγκεκριμένης χώρας. Η αναγνώριση των δικαιωμάτων της φύσης θα αποτελούσε σημαντικό στοιχείο (13). |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Κάθε παρέμβαση σε επίπεδο ΕΕ θα πρέπει να είναι σχεδιασμένη από κοινού με τους χρήστες, να διδάσκεται από την ανάπτυξη μοντέλων και να αποτελεί πηγή έμπνευσης για τη συμμετοχική προσέγγιση που απαιτείται σε άλλα επίπεδα κλίμακας. Είναι αναγκαία η εξασφάλιση εμπειρογνωμοσύνης και πόρων για την υποστήριξη του σχεδιασμού και τη διευκόλυνση των καινοτόμων συνεργατικών χώρων, την πειστική αφήγηση και τη χρήση καινοτόμου τεχνολογίας. Ένα θεμελιώδες στοιχείο για την επιτυχία του συμφώνου για το κλίμα θα είναι η ικανότητα των ενδιαφερομένων κοινοτήτων να βελτιώσουν όσο το δυνατόν περισσότερο την αφηγηματική τους ικανότητα, να ενσταλάξουν μια ανάσα ζωής σε αυτό το διαφορετικό μέλλον που ελπίζουν, να εξερευνήσουν τις υπάρχουσες ανάγκες και επιθυμίες, και να παροτρύνουν τους ανθρώπους να αναλάβουν δράση. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Ένα περιβάλλον δικτύου που συμβάλλει στην ενθάρρυνση και υποστήριξη της δράσης για το κλίμα απαιτεί μια διαδικτυακή πλατφόρμα για την ανταλλαγή πρακτικών και διδαγμάτων που αντλούνται από έργα και προσεγγίσεις. Μια τέτοια συμμετοχική πλατφόρμα θα μπορούσε να διευκολύνει τη μάθηση από ομοτίμους και την ανταλλαγή συμβουλών μεταξύ των φορέων, βοηθώντας τους να ξεπεράσουν ρυθμιστικά εμπόδια. Θα μπορούσε να ενθαρρύνει την εκπαίδευση και την καινοτομία παρέχοντας διαδικτυακά μαθήματα, διαδικτυακά σεμινάρια και εργαστήρια. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η αναγνώριση και η αξιόπιστη δημοσιοποίηση των υφιστάμενων δράσεων μπορεί να είναι ισχυρά κίνητρα για την ανάληψη δράσης για το κλίμα. Η χρηματοδότηση και άλλοι πόροι, η εξειδικευμένη στήριξη και η παροχή βοήθειας για τη διαμόρφωση των αποφάσεων που επηρεάζουν το έργο τους θα καταστήσουν δυνατή την ευρύτερη εφαρμογή των αποδεδειγμένα αποτελεσματικών προσεγγίσεων. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Οι πρέσβεις της δράσης για το κλίμα θα μπορούσαν να αναλάβουν τη διευκόλυνση συμπράξεων μεταξύ πολλαπλών παραγόντων· καθορισμό στρατηγικών / θεματικών προτεραιοτήτων· διοργάνωση εκδηλώσεων και παροχή κινήτρων για νέες δράσεις για το κλίμα. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Οι εν λόγω πρέσβεις του Συμφώνου για το Κλίμα θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως κομβικά σημεία για τους διάφορους τομείς της οικονομίας. Θα πρέπει επίσης να οριστούν ειδικοί πρέσβεις για τη νεολαία, τις τοπικές κοινότητες, τις πόλεις και τις περιφέρειες. Οι πρέσβεις σε επίπεδο ΕΕ θα έχουν διαφορετικό ρόλο από τους πρέσβεις σε εθνικό/ περιφερειακό/ τοπικό επίπεδο. Θα πρέπει να εξασφαλιστεί ο συντονισμός μεταξύ των διαφόρων επιπέδων. |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Ο ορισμός μελών της ΕΟΚΕ και της ΕτΠ ως πρέσβεων σε επίπεδο ΕΕ για τις εκλογικές περιφέρειες που εκπροσωπούν θα βασιστεί στα εκτεταμένα δίκτυά τους μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, καθώς και στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των συμβουλευτικών οργάνων και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

6.8.

| 6.9. | Για παράδειγμα, τα συνδικάτα και οι επιχειρηματικές οργανώσεις έχουν συγκεκριμένες προοπτικές και εκπροσωπούν δημοκρατικά τους εργαζόμενους σε διάφορους τομείς. Διαδραματίζουν καίριο ρόλο στον καθορισμό των διαφόρων μέτρων για την κάλυψη των αναγκών των εργαζομένων και των επιχειρήσεων και για τον εντοπισμό των προκλήσεων. Οι πρέσβεις για το κλίμα σε διάφορα επίπεδα του συνδικαλιστικού και επιχειρηματικού περιβάλλοντος θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν τα πλεονεκτήματα του κοινωνικού διαλόγου, να ενισχύσουν αποτελεσματικά την ανταλλαγή πληροφοριών και να ενθαρρύνουν τη δράση για το κλίμα. Αυτό το έργο απαιτεί ένα θεσμικό περιβάλλον ευνοϊκό για τα δικαιώματα στην εργασία. |
| --- | --- |

6.9.

| 6.10. | Ο ψηφιακός μετασχηματισμός αλλάζει την οργάνωση και τον τρόπο παραγωγής των εταιρειών, και πολλές ΜΜΕ αντιμετωπίζουν πολύ σοβαρές ελλείψεις στην ψηφιοποίηση. Οι ανησυχίες πολλών εργαζομένων αφορούν τον αντίκτυπο της ψηφιοποίησης στις θέσεις εργασίας τους, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση της ανεργίας και των ανισοτήτων. |
| --- | --- |

6.10.

| 6.11. | Για να «προωθήσει τη χρηματοδότηση και τις πράσινες επενδύσεις και να εξασφαλίσει μια δίκαιη μετάβαση» στην ΕΠΣ, η Επιτροπή έχει αναπτύξει μια ταξινόμηση για την παροχή κινήτρων για επενδύσεις σε 8 μεγάλους οικονομικούς ομίλους και 70 τομείς δραστηριότητας, οι οποίοι θα μετατρέψουν ριζικά την παραγωγή τους και την ποσότητα και την ποιότητα των θέσεων εργασίας τους. Σε αυτό το έγγραφο που είναι ο ακρογωνιαίος λίθος του Επενδυτικού Σχεδίου για την ΕΠΣ, υπάρχει μόνο μία αναφορά στα εργασιακά δικαιώματα των θεμελιωδών προτύπων της ΔΟΕ. |
| --- | --- |

6.11.

7.   Δημιουργία πραγματικών και εικονικών χώρων ανταλλαγής απόψεων για το κλίμα

| 7.1. | Το σύμφωνο για το κλίμα πρέπει να επικεντρωθεί στην ενδυνάμωση των ανθρώπων να αλλάξουν συστήματα — μέσω εξερεύνησης, πειραματισμού και επίδειξης. Χρειάζονται προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που να καλύπτουν όλο το φάσμα της κοινωνίας των πολιτών και άλλων μη κρατικών φορέων. Η βελτίωση της γνώσης και της κατανόησης της κλιματικής πρόκλησης με περισσότερη και ευρύτερη εμβάθυνση και με τη βελτίωση της ποιότητας των συζητήσεων και των συνομιλιών γύρω από το πρόβλημα μεταξύ των ενδιαφερόμενων φορέων είναι ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Απαιτούνται έτοιμα για εφαρμογή εργαλεία για τη δομή και τη διαχείριση των προκλήσεων και την αξιοποίηση ευκαιριών καινοτομιών και μεταβάσεων βιωσιμότητας. Το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει παραγάγει και έχει θέσει σε εφαρμογή πολλά από αυτά τα εργαλεία. Σε πολυεπιστημονικά περιβάλλοντα, η προσέγγιση θα πρέπει να είναι η παρακολούθηση της «εκμάθησης μέσω της εφαρμογής εργαλείων στις περιπτώσεις των χρηστών». |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Η διαχείριση των ενδιαφερομένων, η πολυεπίπεδη προοπτική, το όραμα και η αναδρομική προσέγγιση και η εξειδικευμένη διαχείριση θα είναι καθοριστικής σημασίας για την ενεργοποίηση του συμφώνου για το κλίμα. Αυτή η δομή έχει σκοπό να διευκολύνει τη διαδικασία επίλυσης προβλημάτων καθορίζοντας μια πορεία για την καινοτομία του συστήματος όσον αφορά την αλλαγή του κλίματος και την εφαρμογή της ΕΠΣ. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Η επιτυχία του συμφώνου για το κλίμα θα καθοριστεί εν μέρει από την ικανότητα της επιχειρηματικότητας και των επιχειρήσεων να προσελκύουν χρηματοδότηση από δημόσιες, φιλανθρωπικές και ιδιωτικές πηγές. Η χρηματοδότηση αυτή θα πρέπει να έχει ως στόχο την αντιμετώπιση των αδυναμιών της αγοράς που έχουν προκαλέσει την αλλαγή του κλίματος και τη διάθεση για ανατρεπτική αλλαγή σε ευρεία κλίμακα. Το πολυμερές χρηματοδοτικό πλαίσιο της ΕΕ, τα ευρωπαϊκά και διεθνή δημόσια και ιδιωτικά ταμεία με άξονα τις αποστολές και με διάθεση να προωθήσουν συστημική αλλαγή στους τομείς του μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και της προσαρμογής σε αυτή, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μόχλευση δισεκατομμυρίων σε καινοτόμες δράσεις για το κλίμα. Ο γενικός στόχος θα πρέπει να είναι η δημιουργία πόρων, πείρας και ικανοτήτων με στόχο την επίτευξη ουσιαστικών αποτελεσμάτων σχετικά με τη μείωση των εκπομπών και την αύξηση της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή, με δυνατότητα πολλαπλασιασμού για την επιτάχυνση της αλλαγής και τη δημιουργία ελπίδας. Το σύμφωνο για το κλίμα θα πρέπει να επικροτήσει τη συμμετοχή του εθνικού και του διεθνούς χρηματοπιστωτικού τομέα, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών πολυμερών και ιδιωτικών ταμείων. Επιπλέον, το φορολογικό σύστημα πρέπει να αντικατοπτρίζει την αρχή της μεγιστοποίησης και της διατήρησης της οικονομίας της ευημερίας. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι φυσικοί και οι εικονικοί χώροι για τις ανταλλαγές απόψεων για το κλίμα στις υφιστάμενες ενώσεις της κοινωνίας των πολιτών, που θα αλληλεπιδρούν μέσω της πλατφόρμας των ενδιαφερόμενων μερών του συμφώνου για το κλίμα. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.5.1. | Στον τομέα της εργασίας, ενδείκνυται η σύσταση παρατηρητηρίων προοπτικών, ανάλυσης και ερμηνείας εργασιακών, οργανωτικών και τεχνολογικών αλλαγών, που να καλύπτουν τις οκτώ ομάδες ταξινόμησης, με τη συμμετοχή συνδικαλιστικών οργανώσεων, εργοδοτών και διοικήσεων σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών, με την παροχή υλικής υποστήριξης από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

7.5.1.

8.   Ανάπτυξη ικανοτήτων για τη διευκόλυνση των τοπικών πρωτοβουλιών

| 8.1. | Το γενικό πλαίσιο θα πρέπει να είναι σαφώς καθορισμένο, ώστε να αποφεύγονται οι ασυνέπειες με την ΕΠΣ. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | Οι συνολικές προκλήσεις που επισημάνθηκαν περισσότερο από τους παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών που συμμετέχουν στη δράση για το κλίμα είναι η έλλειψη πρόσβασης σε χρηματοδότηση, η έλλειψη εμπειρογνωμοσύνης, η έλλειψη προσωπικού και η έλλειψη αναγνώρισης (14), καθώς και η έλλειψη ενός συνεκτικού αφηγήματος εκ μέρους της ΕΕ και των εθνικών κυβερνήσεων. |
| --- | --- |

8.2.

| 8.3. | Πολλοί ενδιαφερόμενοι φορείς έχουν επισημάνει πολύπλοκα ρυθμιστικά και διοικητικά περιβάλλοντα ως εμπόδια στη δράση για το κλίμα. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι οργανώσεις με πρωτοβουλία των κοινοτήτων θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τις προσπάθειες ανάπτυξης ικανοτήτων που τις βοηθούν να περιηγούνται σε κανονιστικά και διοικητικά περιβάλλοντα. |
| --- | --- |

8.3.

| 8.4. | Η παροχή τόσο υλικής στήριξης (τεχνική βοήθεια, ανάπτυξη ικανοτήτων, χρηματοδότηση κ.λπ.) όσο και μη υλικής (αναγνώριση, μεγαλύτερη προβολή, κ.λπ.), καθώς και η διευκόλυνση της δικτύωσης και των συνδέσεων σε συγκεκριμένους τομείς και διαδικασίες πολιτικής, θα πρέπει να αποτελούν βασικά στοιχεία μιας ευρωπαϊκής πλατφόρμας των ενδιαφερομένων μερών του συμφώνου για το κλίμα η οποία να έχει ως στόχο να ενθαρρύνει την επιτόπια δράση για το κλίμα. |
| --- | --- |

8.4.

| 8.5. | Οι μη κρατικοί φορείς ενδέχεται να αντιμετωπίσουν διάφορες προκλήσεις σχετικά με την πρόσβαση σε χρηματοδότηση για τις πρωτοβουλίες τους που αφορούν το κλίμα, μεταξύ των οποίων: απαγορευτικές απαιτήσεις για το μέγεθος των έργων, απροθυμία των ιδιωτών επενδυτών να χρηματοδοτήσουν έργα, πολύπλοκες διαδικασίες και απαιτήσεις για την υποβολή αιτήσεων και την πρόσβαση σε κεφάλαια (15). Άλλα εμπόδια περιλαμβάνουν την έλλειψη συνειδητοποίησης σχετικά με τις επιλογές χρηματοδότησης δράσεων για το κλίμα, την ανεπαρκή διοικητική ικανότητα και τις τεχνικές γνώσεις για την εξασφάλιση χρηματοδότησης, τους δημοσιονομικούς και κανονιστικούς περιορισμούς, τη διασφάλιση της δυνατότητας χρηματοδότησης των πιθανών επενδύσεων, τους πολιτικούς περιορισμούς και τις δυσκολίες στην εκπλήρωση υπερβολικά περιοριστικών κριτηρίων επιλεξιμότητας για ενωσιακά και διεθνή ταμεία (16). |
| --- | --- |

8.5.

| 8.6. | Η ΕΟΚΕ έχει προτείνει τη δημιουργία ενός φόρουμ για τη χρηματοδότηση για το κλίμα, το οποίο θα φέρει σε επαφή βασικούς ενδιαφερόμενους φορείς για την αντιμετώπιση των βασικών ζητημάτων, τον εντοπισμό φραγμών, τον σχεδιασμό λύσεων και τον προσδιορισμό των πλέον αποτελεσματικών μηχανισμών για τη βελτίωση της χρηματοδότησης σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας. Επί του παρόντος, εκπονείται μελέτη (17) προκειμένου να προταθεί ένα σχέδιο δράσης και, σε τελική ανάλυση, να βελτιωθεί η πρόσβαση των μη κρατικών φορέων σε χρηματοδότηση για το κλίμα. |
| --- | --- |

8.6.

9.   Προς μια ευρωπαϊκή πλατφόρμα των ενδιαφερομένων μερών του συμφώνου για το κλίμα

| 9.1. | Λαμβάνοντας υπόψη τις θετικές εμπειρίες από την ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία, η ΕΟΚΕ προτείνει τη δημιουργία παρόμοιας ευρωπαϊκής πλατφόρμας ενδιαφερόμενων μερών του συμφώνου για το κλίμα. |
| --- | --- |

9.1.

| 9.2. | Η συμμετοχικότητα, η διαφάνεια και η ουσιαστική συμμετοχή και ανάληψη ευθύνης από τοπικούς παράγοντες για το κλίμα θα πρέπει να αποτελούν τις κατευθυντήριες αρχές της πλατφόρμας. |
| --- | --- |

9.2.

| 9.3. | Η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει η μετάβαση σε μια βιώσιμη οικονομία με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα και αποδοτική χρήση των πόρων να είναι δίκαιη και να μην αφήνει τα νοικοκυριά, τις κοινότητες, τις περιφέρειες, τους κλάδους και τις μειονότητες στο περιθώριο (18). Η ευρωπαϊκή πλατφόρμα των ενδιαφερόμενων μερών του συμφώνου για το κλίμα θα πρέπει να περιλαμβάνει ένα παρατηρητήριο για τη μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα με σκοπό την παρακολούθηση της εφαρμογής της πολιτικής της ΕΕ για το κλίμα σε εθνικό και σε περιφερειακό επίπεδο και τη συλλογή δεδομένων για τη στήριξη της χάραξης πολιτικής σε όλα τα επίπεδα. |
| --- | --- |

9.3.

| 9.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την οργάνωση συνελεύσεων πολιτών στα κράτη μέλη με σκοπό την ενημέρωση, την ενθάρρυνση και την προώθηση της κατανόησης και την παροχή συμβουλών σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης σχετικά με τις πολιτικές για το κλίμα. Η ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών του συμφώνου για το κλίμα θα μπορούσε να προωθήσει την επιτυχή εμπειρία και να διαδώσει κατευθυντήριες γραμμές και βέλτιστες πρακτικές σε χώρες, περιφέρειες και πόλεις που ενδιαφέρονται να φιλοξενήσουν παρόμοιες συνελεύσεις. |
| --- | --- |

9.4.

| 9.5. | Η ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών του συμφώνου θα μπορούσε να επιφορτιστεί με τη διοργάνωση συνέλευσης πολιτών σε επίπεδο ΕΕ, από κοινού με την ΕΟΚΕ, την ΕτΠ και το ΕΚ, με τη στήριξη της Επιτροπής. |
| --- | --- |

9.5.

| 9.6. | Βασικό στοιχείο της πλατφόρμας θα πρέπει να είναι η δημιουργία δυναμικού και χρηματοδοτικού κόμβου, η παροχή καθοδήγησης, πληροφοριών και εκπαίδευσης σχετικά με τις πολιτικές και τις στρατηγικές για το κλίμα, καθώς και η διευκόλυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση για έργα μικρής κλίμακας. Ο ενωσιακός κόμβος καθώς και οι εθνικοί κόμβοι θα μπορούσαν να συσταθούν σε συνεργασία με τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές. |
| --- | --- |

9.6.

| 9.7. | Η διαδικτυακή πλατφόρμα της ευρωπαϊκής πλατφόρμας των ενδιαφερομένων μερών του συμφώνου για το κλίμα θα συμβάλει στη δημιουργία χώρων για την ανταλλαγή πληροφοριών και γνώσεων, στη διευκόλυνση της δικτύωσης και στην ανάληψη δεσμεύσεων. |
| --- | --- |

9.7.

| 9.8. | Η ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών του συμφώνου για το κλίμα θα πρέπει να δημιουργήσει μια ομάδα συντονισμού που θα αποτελείται από εκπροσώπους διαφόρων φορέων. Η επιλογή των μελών της ομάδας συντονισμού θα απαιτήσει διαφανή και σαφή κριτήρια, προκειμένου να διασφαλιστεί η συμμετοχικότητα και η αντιπροσωπευτικότητα, με παράλληλη διατήρηση της αποτελεσματικής διαχείρισης της δομής. Θα πρέπει να εκπροσωπούνται τα ακόλουθα ενδιαφερόμενα μέρη: θεσμικά όργανα της ΕΕ, κοινωνία των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων και των συνδικάτων, τοπικές και περιφερειακές αρχές, επιστημονική κοινότητα, χρηματοοικονομική κοινότητα και νεολαία. Τα ενδιαφερόμενα μέρη από ιδρύματα και τομείς με λιγότερους πόρους θα πρέπει να διαθέτουν επαρκείς πόρους ώστε να συμμετέχουν και να διαδραματίζουν ρόλο στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

9.8.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  UN SDSN Six Transformations to achieve the Sustainable Development Goals (Έξι μετασχηματισμοί για την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης).

1

Six Transformations to achieve the Sustainable Development Goals

(2)  Η εισηγήτρια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τον ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα (COM (2020) 0080), Jytte Guteland, προτείνει «να αυξηθεί ο στόχος της Ένωσης για το κλίμα με ορίζοντα το 2030 ώστε να προβλέπει μείωση των εκπομπών κατά 65 % σε σύγκριση με το 1990. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θα πρέπει, έως τις 30 Ιουνίου 2021, να αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως η ενωσιακή νομοθεσία για την εφαρμογή του εν λόγω υψηλότερου στόχου».

2

(3)  Έκθεση του 2019 σχετικά με το χάσμα των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

3

(4)  Η έκθεση του 2019 σχετικά με το χάσμα των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) επισημαίνει ότι οι εκπομπές σε παγκόσμιο επίπεδο πρέπει να μειώνονται κατά 7,6 % ετησίως, ξεκινώντας από τώρα, προκειμένου να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη στον 1,5 oC. Εάν αυτό υπολογιστεί για την ΕΕ θα σήμαινε ότι πρέπει να υιοθετήσει έναν στόχο μείωσης των εκπομπών κατά 68 % έως το 2030.

4

o

(5)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η βιώσιμη οικονομία που χρειαζόμαστε» (ΕΕ C 106 της 31.3.2020, σ. 1).

5

(6)  Οικονομία της ευημερίας — κλάδος των οικονομικών που επιδιώκει να αξιολογήσει τις οικονομικές πολιτικές ως προς τις επιπτώσεις τους στην ευημερία της κοινότητας. Καθιερώθηκε ως ένας καλά καθορισμένος κλάδος της οικονομικής θεωρίας κατά τον 20ο αιώνα.

6

(7)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Διευκόλυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση για το κλίμα για τους μη κρατικούς φορείς», (ΕΕ C 227 της 28.6.2018, σ. 35).

7

(8)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Μακροπρόθεσμη στρατηγική της ΕΕ για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου» (ΕΕ C 282, της 20.8.2019, σ. 51).

8

(9)  Ήδη προταθείσες στη γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Οικοδόμηση συνασπισμού μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και των υποεθνικών αρχών για την εκπλήρωση των δεσμεύσεων της συμφωνίας του Παρισιού» (EE C 389, της 21.10.2016, σ. 20).

9

(10)  https://www.thersa.org/discover/publications-and-articles/rsa-blogs/2018/07/our-call-for-action-on-deliberative-democracy.

10

(11)  https://www.conventioncitoyennepourleclimat.fr/en/.

11

(12)  Η ΚΓΚ για το κλίμα του EIT «Έργα επίδειξης σε βάθος» αντιπροσωπεύει ένα πιθανό οικονομικό «πλεονέκτημα ανάπτυξης» από τους πλέον φιλόδοξους «πρωταγωνιστές των προκλήσεων» της Ευρώπης για να κατανοήσουν τον «χώρο προβληματισμού» τους και τους «σχεδιαστές» για να χαρτογραφήσουν το σύστημα και να δημιουργήσουν ένα χαρτοφυλάκιο θέσεων παρέμβασης.

12

(13)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Έγγραφο προβληματισμού — Προς μια βιώσιμη Ευρώπη έως το 2030» (ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 95)· γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Κλιματική δικαιοσύνη» (ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 22).

13

(14)  Μελέτη της ΕΟΚΕ.

14

(15)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Διευκόλυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση για το κλίμα για τους μη κρατικούς φορείς», (ΕΕ C 110, της 22.3.2019, σ. 14).

15

(16)  Rossi, L., Gancheva, M. και O'Brien, S., 2017.

16

(17)  Φόρουμ για τη χρηματοδότηση για το κλίμα — λεπτομέρειες και πρώτα καθήκοντα· μελέτη της Milieu Consulting SPRL για την ΕΟΚΕ.

17

(18)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Να μην παραμεληθεί κανείς κατά την υλοποίηση της Ατζέντας του 2030 για τη βιώσιμη ανάπτυξη» (ΕΕ C 47, της 11.2.2020, σ. 30).

18

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

553η υβριδική σύνοδος ολομέλειας, 15 και 16 Ιουλίου 2020

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/77 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/77

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Στρατηγική για την ισότητα των φύλων»

[COM(2020)152 final]

(2020/C 364/11)

| Εισηγήτρια: | η κ. Giulia BARBUCCI |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Indrė VAREIKYTE |

Εισηγήτρια:

η κ. Giulia BARBUCCI

Συνεισηγήτρια:

η κ. Indrė VAREIKYTE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 22.4.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Απόφαση του Προεδρείου | 18.2.2020 |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 17.6.2020 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 171/38/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 22.4.2020

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Απόφαση του Προεδρείου

18.2.2020

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Εγκρίθηκε από το τμήμα

17.6.2020

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

171/38/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ, έχοντας επίγνωση ότι η πανδημία COVID-19 έχει αντίκτυπο στην ισότητα των φύλων και έχει επισημάνει έντονα τη διάσταση του φύλου στις κοινωνικές και τις οικονομικές ανισότητες. Το ζήτημα αυτό πρέπει να ληφθεί πλήρως υπόψη στη νέα στρατηγική για την ισότητα των φύλων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να εφαρμόσει τη στρατηγική για την ισότητα των φύλων σε συνδυασμό με την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας COVID 19, μέσω εξατομικευμένων και στοχευμένων μέτρων πολιτικής. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την υιοθέτηση στρατηγικών ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου σε όλους τους φορείς και τις υποδομές προγραμματισμού και διακυβέρνησης, και καλεί την Επιτροπή να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να ακολουθήσουν την ίδια προσέγγιση. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της υιοθέτησης μιας διατομεακής προσέγγισης όσον αφορά την ισότητα των φύλων, μεταξύ άλλων και για την αντιμετώπιση πολλαπλών μορφών διακρίσεων. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν την ισόρροπη συμμετοχή των δύο φύλων σε συμβουλευτικά και τεχνικά όργανα που έχουν συσταθεί για να συζητήσουν μέτρα πολιτικής όσον αφορά την ανάκαμψη της οικονομίας και την πρόληψη της κοινωνικής και της οικονομικής περιθωριοποίησης, στο πλαίσιο της νόσου COVID-19. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι η διάσταση του φύλου είναι πλήρως ενσωματωμένη στη διαδικασία ανάκαμψης από την κρίση της COVID-19, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι μακροπρόθεσμες ανισότητες μεταξύ των φύλων μέσω μιας στρατηγικής και διαρθρωτικής προσέγγισης, και να προωθηθεί και να βελτιωθεί η συμμετοχή των γυναικών σε όλα τα επίπεδα της αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ ζητεί ισχυρότερη δέσμευση στο ζήτημα της ισότητας των φύλων στο προσεχές πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027. Η προσέγγιση αυτή πρέπει επίσης να ενσωματωθεί στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, στις έξι προτεραιότητες της Επιτροπής για την περίοδο 2019-2024, αλλά και στις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη στρατηγική για την ισότητα των φύλων που διατύπωσε η Επιτροπή, και την καλεί να θεσπίσει έναν μηχανισμό συντονισμού με τη συμμετοχή όλων των κρατών μελών, των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν ειδικά μέτρα τόσο για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού και του επαγγελματικού προσανατολισμού, ως μέσου ενίσχυσης της ευαισθητοποίησης σε θέματα ισότητας των φύλων, όσο και για την παροχή επαρκών πόρων και εργαλείων που θα διαμορφώσουν μια ευαισθητοποιημένη προσέγγιση με ευαισθησία ως προς το φύλο και θα περιορίσουν τον διαχωρισμό με βάση το φύλο στην εκπαίδευση και την απασχόληση. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να αναληφθεί δράση, αφενός, για την εξάλειψη του ψηφιακού χάσματος μεταξύ των φύλων και, αφετέρου, για την πλήρη ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στο ψηφιακό θεματολόγιο και στο θεματολόγιο για την τεχνητή νοημοσύνη, σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών, μέσω της θέσπισης ειδικής ατζέντας αλλά και μηχανισμού παρακολούθησης που θα συνεκτιμά τη διάσταση του φύλου και θα βασίζεται σε δείκτες και στη συλλογή δεδομένων ανά φύλο. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Το μισθολογικό χάσμα παραμένει μία από τις κύριες μορφές τόσο ανισότητας μεταξύ των φύλων όσο και διακρίσεων, όπως αναδείχθηκε ιδιαίτερα με την κρίση COVID-19. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να υποβάλει επειγόντως την πρόταση θέσπισης δεσμευτικών μέτρων για τη διαφάνεια των αμοιβών των δύο φύλων· επίσης, δηλώνει την ετοιμότητά της να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στην προώθηση μιας στρατηγικής για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου υπέρ της ισότητας των αμοιβών. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν μια αποτελεσματική προσέγγιση τόσο για την πρόληψη κάθε μορφής βίας κατά των γυναικών όσο και την παροχή προστασίας στις γυναίκες. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της λήψης μέτρων για την υποστήριξη και την υιοθέτηση διεθνών και ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών. Η ΕΟΚΕ μπορεί να συνεργαστεί με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για να εξασφαλίσει την ταχεία εφαρμογή των πρωτοβουλιών αυτών. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ διαδραματίζει καίριο ρόλο στην ευαισθητοποίηση με τη συλλογή και τη διάδοση ορθών πρακτικών μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών όσον αφορά τα εργαλεία και την οργανωτική υποδομή για την πρόληψη και την παροχή προστασίας από τη σεξουαλική παρενόχληση στο σπίτι και στην εργασία. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη θέσπιση συστηματικής προσέγγισης των πολιτικών φροντίδας, η οποία να περιλαμβάνει και άλλες πολιτικές διαστάσεις (μισθολογική διαφάνεια, δημόσιες υπηρεσίες, υποδομές, φορολογία, μεταφορές, ψηφιακό θεματολόγιο, θεματολόγιο για την τεχνητή νοημοσύνη και ενωσιακοί πόροι). Τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για να αυξήσουν την προσφορά, την οικονομική προσιτότητα και την ποιότητα των διαθέσιμων θέσεων στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να στηρίξει τα κράτη μέλη για την ενίσχυση της συμμετοχής τόσο των γυναικών με αναπηρία στην αγορά εργασίας -εφαρμόζοντας τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (UNCRPD)-, όσο και άλλων ευαίσθητων ομάδων γυναικών (συμπεριλαμβανομένων των γυναικών Ρομά και των μεταναστριών). |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ισότητα των ευκαιριών συμμετοχής έχει ουσιαστική σημασία για την αντιπροσωπευτική δημοκρατία σε όλα τα επίπεδα — ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ίσης συμμετοχής και της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, καθώς και στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή, συμπεριλαμβανομένων των δομών κοινωνικού και πολιτικού διαλόγου. Είναι απαραίτητες οι θετικές δράσεις που βασίζονται σε νομοθετικά, δημοσιονομικά, εθελοντικά, οργανωτικά και πολιτιστικά μέτρα, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της χαμηλής εκπροσώπησης και συμμετοχής των γυναικών στα όργανα λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ ζητεί εκ νέου από το Συμβούλιο να συνεχίσει τη συζήτηση σχετικά με την οδηγία για τη βελτίωση της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων στα διοικητικά συμβούλια των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τον κλάδο των μέσων ενημέρωσης και της διαφήμισης να υποστηρίξει μια πιο ισόρροπη συμμετοχή των γυναικών σε θέσεις λήψης αποφάσεων και να συμβάλει στην εξάλειψη των στερεοτύπων που αφορούν το φύλο στο περιεχόμενο των μέσων ενημέρωσης, θεσπίζοντας κώδικες δεοντολογίας και μηχανισμούς για τη διασφάλιση της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων στα όργανα λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE) να συμπεριλάβει στον δείκτη ισότητας των φύλων μια θεματική εστίαση στην ισότητα των φύλων στα μέσα ενημέρωσης με σκοπό την ανάδειξη των ανισοτήτων μεταξύ των φύλων. |
| --- | --- |

1.17.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η ισότητα των φύλων δεν αποτελεί μόνο βασική αξία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1), αλλά και δεσμευτική εντολή για την ανάληψη δράσης (2). Η Επιτροπή έχει αναδείξει την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών σε κατευθυντήρια αρχή, καθώς και σε έναν από τους στόχους της εντολής της. Ωστόσο, τα στοιχεία (3), (4), (5) καταδεικνύουν ότι η πρόοδος στην επίτευξη της ισότητας των φύλων στην ΕΕ είναι πολύ αργή. Η παρούσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ εκπονήθηκε ως απάντηση στη στρατηγική για την ισότητα των φύλων 2020-2025, η οποία δρομολογήθηκε από την Επιτροπή τον Μάρτιο 2020, πριν από την εξάπλωση της πανδημίας COVID-19. Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η πανδημία COVID-19 έχει αντίκτυπο στην ισότητα των φύλων, και τούτο πρέπει να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο της στρατηγικής για την ισότητα των φύλων. Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι η κατάσταση έκτακτης ανάγκης επιδεινώνει τις ανισότητες που συνδέονται με την διάσταση του φύλου, οι οποίες υπήρχαν ήδη πριν από την κρίση. Οι γυναίκες είναι εκτεθειμένες όλο και περισσότερο σε κίνδυνο βίας, στη φτώχεια, σε διακρίσεις διαφόρων ειδών και στην οικονομική εξάρτηση· συνεπώς, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να λάβει άμεσα μέτρα για την εφαρμογή της στρατηγικής για την ισότητα των φύλων, σε συνδυασμό με την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 στις γυναίκες και τα κορίτσια, μέσω εξατομικευμένων και στοχευμένων μέτρων πολιτικής. Η στρατηγική παρουσιάζει ως εξής τους τομείς παρέμβασής της: |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η βία κατά των γυναικών αποτελεί μία από τις χειρότερες μορφές διακρίσεων λόγω φύλου. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.1.1. | Η Επιτροπή ζητεί τη διενέργεια συστηματικής ανάλυσης όσον αφορά τη λήψη αυστηρότερων μέτρων για την εξάλειψη των στερεοτύπων, της έμφυλης βίας, της παρενόχλησης, του εκφοβισμού και της ηθικής παρενόχλησης, καθώς και για την προστασία των θυμάτων και τη λογοδοσία των δραστών. Κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19, η ενδοοικογενειακή βία αυξήθηκε με τις γυναίκες να είναι περισσότερο εκτεθειμένες στη βία των συντρόφων τους στο σπίτι. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Απασχόληση των γυναικών Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι το χάσμα μεταξύ των φύλων στην οικονομία -και η συνεχιζόμενη ανισορροπία όσον αφορά τις ευθύνες φροντίδας- περιορίζουν σημαντικά την πλήρη κοινωνική και οικονομική χειραφέτηση των γυναικών, καθώς και την πρόσβαση σε δίκαιη αμοιβή, εισόδημα και σύνταξη. Ο κίνδυνος οικονομικής περιθωριοποίησης οφείλεται επίσης σε χρονίζοντα στερεότυπα καθώς και σε διατομεακές μορφές διακρίσεων. Η αναντιστοιχία δεξιοτήτων στην αγορά εργασίας είναι αποτέλεσμα διαφόρων διαρθρωτικών παραγόντων οι οποίοι σχετίζονται ευρέως με το φύλο. Οι παράγοντες αυτοί όχι μόνο περιορίζουν τον αντίκτυπο των οικονομικών πολιτικών, αλλά και στερούν από τις κοινωνίες και τις οικονομίες μας την υφιστάμενη δεξαμενή γυναικείων δεξιοτήτων και ταλέντων. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Η ισόρροπη συμμετοχή των φύλων στη λήψη αποφάσεων αποτελεί μείζονα στόχο και μόνιμη αδυναμία. Για να αντιμετωπιστεί η πολυπλοκότητα των οικονομικών και των κοινωνικών προκλήσεων, είναι αναγκαίο να αυξηθεί η συμμετοχή των γυναικών σε ηγετικές θέσεις. Τα νομοθετικά μέτρα αποτελούν μία από τις λύσεις για την βραχυπρόθεσμη αντιμετώπιση του χάσματος μεταξύ των φύλων. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Η συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου είναι η στρατηγική για την επίτευξη της ισότητας των φύλων μέσω της ενσωμάτωσης μιας προοπτικής του φύλου σε όλα τα στάδια της χάραξης πολιτικής. Σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, ειδικές δομές ισότητας των φύλων (6) είναι αρμόδιες για τη συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου και για τη στήριξη της ενσωμάτωσης της προοπτικής του φύλου στην πολιτική ατζέντα. Οι εν λόγω θεσμικοί μηχανισμοί θα πρέπει να είναι καλύτερα εξοπλισμένοι με ισχυρότερη πολιτική εντολή και ενισχυμένες δεξιότητες για την ανάπτυξη σχετικών εργαλείων (τεκμηριωμένη ανάλυση, συστηματική συλλογή δεδομένων ανά φύλο, συνεκτίμηση της ισότητας των φύλων στον προϋπολογισμό (7), παρακολούθηση και αξιολόγηση με γνώμονα το φύλο). |
| --- | --- |

2.1.4.

| 2.1.5. | Οι πόροι της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 αποτελούν ευκαιρία για τη στήριξη της ισότητας των φύλων. Η ΕΟΚΕ έχει εκδώσει γνωμοδότηση (8) με την οποία καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να θεσπίσουν νέους και κατάλληλους δείκτες για την καλύτερη παρακολούθηση της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της ΕΕ στην επίτευξη των στόχων για την ισότητα των φύλων. Στόχος είναι, πρώτον, η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας (ιδίως εκείνων που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες (9), όπως οι γυναίκες με αναπηρία (10) και αυτές που υφίστανται πολλαπλές μορφές διακρίσεων) και, δεύτερον, η βελτίωση των μέτρων για την εξισορρόπηση επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, για την παιδική μέριμνα, τις υπηρεσίες μακροχρόνιας περίθαλψης και τις υποδομές. Η κρίση COVID-19 αναδεικνύει την ανάγκη να χρηματοδοτηθούν μέτρα υπέρ της εξισορρόπησης της επαγγελματικής και της ιδιωτικής ζωής, να γίνουν επενδύσεις σε ποιοτικές και προσιτές δημόσιες υπηρεσίες φροντίδας και να διατηρηθούν τα επίπεδα απασχόλησης καθώς και στήριξης του εισοδήματος. |
| --- | --- |

2.1.5.

| 2.1.6. | Η ΕΟΚΕ είναι επίσης της άποψης ότι η ενωσιακή χρηματοδότηση θα πρέπει να κατανέμεται κατά τρόπο πιο ευαισθητοποιημένο ως προς τη διάσταση του φύλου, ότι η ισότητα των φύλων θα πρέπει να αποτελεί αυτοτελή στόχο και όχι να συγχωνεύεται με τους στόχους για την καταπολέμηση των διακρίσεων και ότι η διάσταση του φύλου θα πρέπει να ενσωματωθεί καλύτερα στους άλλους ειδικούς στόχους, σύμφωνα με μια πολυτομεακή και διατομεακή προσέγγιση. |
| --- | --- |

2.1.6.

3.   Γενικές παρατηρήσεις σχετικά με τη στρατηγική για την ισότητα των φύλων για την περίοδο 2020-2025 και προτάσεις εφαρμογής

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προσέγγιση της Επιτροπής για την εκ νέου προώθηση της συνεκτίμησης της διάστασης του φύλου ως στρατηγικής για την επίτευξη της ισότητας των φύλων, και ζητεί να ληφθούν υπόψη και οι ειδικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 στις γυναίκες. Η διττή προσέγγιση -θετικές δράσεις και ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου- πρέπει να ενσωματωθεί πλήρως στη διακυβέρνηση των μηχανισμών δημοσιονομικού προγραμματισμού. Η προσέγγιση αυτή πρέπει επίσης να ενσωματωθεί στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, στις έξι προτεραιότητες της Επιτροπής για την περίοδο 2019-2024 (11), αλλά και στις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η υφιστάμενη θεσμική υποδομή για την ισότητα των φύλων σε επίπεδο ΕΕ (ΓΔ JUST, EIGE, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και θεσμικά όργανα της ΕΕ, καθώς και τα συμβουλευτικά όργανα (12) και η ειδική ομάδα για την ισότητα (13), με την υποστήριξη των δεδομένων που παρέχονται από το Eurofound και την EUROSTAT), θα πρέπει να ενσωματωθεί καλύτερα στη διαδικασία πολιτικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Πέρα από τα ειδικά όρια της ισότητας των φύλων, αυτή η θεσμική υποδομή θα πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του πολιτικού μηχανισμού για την αντιμετώπιση των τρεχόντων βασικών φακέλων (ψηφιακό θεματολόγιο, θεματολόγιο δεξιοτήτων, Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, ευρωπαϊκοί στόχοι για τη νεολαία (14), μεταξύ άλλων). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη ότι η ισότητα των φύλων απαιτεί πολυτομεακή και διατομεακή πολιτική προσέγγιση με στόχο, αφενός, τους παράγοντες κοινωνικής και οικονομικής έλξης που προκαλούν την ανισότητα των φύλων και, αφετέρου, τις επενδύσεις σε παράγοντες που ενισχύουν την ισότητα των φύλων. Η ΕΟΚΕ (15) ζητεί μια στρατηγική προσέγγιση προκειμένου να παρακολουθείται η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου σε όλους τους θεματικούς στόχους που καθορίζονται στο νέο κανονιστικό πλαίσιο 2021-2027. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης στην ΕΕ είναι ήδη γεγονός, λόγω της πανδημίας COVID-19. Είναι σημαντικό οι επιπτώσεις των μακροοικονομικών πολιτικών στα δύο φύλα να αξιολογηθούν πλήρως και να ληφθούν υπόψη κατά την εφαρμογή της στρατηγικής, έτσι ώστε να αποφευχθεί η περαιτέρω επιδείνωση των υφιστάμενων ανισοτήτων μεταξύ των φύλων (16). |
| --- | --- |

3.4.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τον υφιστάμενο συντονιστικό μηχανισμό για την ισότητα των φύλων, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η παρακολούθηση της εφαρμογής της στρατηγικής και να διευκολυνθεί η υποβολή εκθέσεων σχετικά με τα επιτεύγματα από τη σκοπιά του φύλου. Ο συντονιστικός μηχανισμός θα μπορούσε επίσης να καλύπτει πτυχές που σχετίζονται με το φύλο στην υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και στις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη καλέσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συστήσει στις χώρες της ΕΕ να ορίσουν εθνικούς στόχους και δείκτες για την παρακολούθηση της κατάστασης μέσω ετήσιου πίνακα αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

4.2.

4.3.   Τερματισμός της έμφυλης βίας

| 4.3.1. | Τόσο στο σπίτι όσο και στο εργασιακό περιβάλλον, οι αναφορές για δυσμενείς κοινωνικές συμπεριφορές και βία (17) συνεχίζουν να προέρχονται κυρίως από γυναίκες. Η ΕΟΚΕ μπορεί να διαδραματίσει καίριο ρόλο στην διάδοση ευρύτερων γνώσεων σχετικά με το φαινόμενο, με σκοπό την πρόληψη κάθε μορφής βίας σε βάρος των γυναικών. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να στηρίξουν την πρόληψη της βίας κατά των γυναικών και την προώθηση μιας νοοτροπίας ευαισθητοποιημένης ως προς τη διάσταση του φύλου, μέσω της ευαισθητοποίησης και της συλλογής και της ανταλλαγής ορθών πρακτικών. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Η ευρωπαϊκή συμφωνία πλαίσιο του 2007 των κοινωνικών εταίρων σχετικά με την παρενόχληση και τη βία στην εργασία αποτελεί μέσο για τη διασφάλιση ενός χώρου εργασίας απαλλαγμένου από παρενόχληση και βία, και θα πρέπει να εφαρμόζεται παντού στην Ευρώπη και σε οποιοδήποτε χώρο εργασίας ανεξάρτητα από το μέγεθος της επιχείρησης. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Πρέπει να υποστηριχθούν και να υιοθετηθούν διεθνείς και ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών. Η ΕΟΚΕ μπορεί να παράσχει σταθερή υποστήριξη όσον αφορά τη Σύμβαση της ΔΟΕ σχετικά με τη βία και την σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας. Η Σύμβαση αριθ. 190 της ΔΟΕ του 2019 σχετικά με τη βία και την παρενόχληση θα πρέπει να επικυρωθεί και να εφαρμοστεί από όλες τις κυβερνήσεις σε διεθνές και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την πρωτοβουλία της Επιτροπής να προτείνει, κατά τη διάρκεια του 2021, μέτρα για την επίτευξη των στόχων της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Ο εκφοβισμός στον κυβερνοχώρο (18) είναι ένας από τους παράγοντες που εμποδίζουν τη συμμετοχή των γυναικών σε διαδικτυακές δραστηριότητες και στα κοινωνικά δίκτυα. Η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενισχύσει την προηγούμενη ειδική ομάδα «Γυναίκες στην ψηφιακή εποχή» και να συνεχίσει την πρωτοβουλία «Digital4her» (19). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να συνοδεύσει τα εν λόγω εθελοντικά μέτρα με νομοθετικά πλαίσια για τη βία κατά των γυναικών. |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.5. | Η ΕΟΚΕ έχει κατ’ επανάληψη ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επικαιροποιήσει τόσο τη σύσταση σχετικά με τα μέτρα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του παράνομου διαδικτυακού περιεχομένου όσο και τον κώδικα δεοντολογίας για την καταπολέμηση της παράνομης ρητορικής μίσους στο διαδίκτυο· τα μέσα αυτά συμφωνήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις παγκόσμιες εταιρείες πληροφορικής, με την προσθήκη της διαδικτυακής παρενόχλησης και της ηθικής παρενόχλησης των γυναικών στον ορισμό της παράνομης ρητορικής μίσους (20). |
| --- | --- |

4.3.5.

| 4.3.6. | Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης τη δημιουργία νομικού ταμείου έκτακτης ανάγκης σε επίπεδο ΕΕ, το οποίο θα παρέχει στήριξη στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που αμφισβητούν στη δικαιοσύνη την τοπική νομοθεσία που παραβιάζει τα δικαιώματα των γυναικών (21). |
| --- | --- |

4.3.6.

4.4.   Γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των φύλων

| 4.4.1. | Εκπαίδευση Το χάσμα μεταξύ των φύλων στην εκπαίδευση εξακολουθεί να υφίσταται και να προκαλεί διαχωρισμό με βάση το φύλο στην αγορά εργασίας, στην απασχόληση, στο εισόδημα και στην αναντιστοιχία δεξιοτήτων (22), (23). Θα πρέπει να ληφθούν ειδικά μέτρα όσον αφορά το σύστημα εκπαιδευτικού προσανατολισμού (24). Η εκπαίδευση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην εξάλειψη των στερεοτύπων και των προκαταλήψεων, ήδη από το δημοτικό σχολείο. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Οι ψηφιακές τεχνολογίες, οι τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης και οι σχετικές δεξιότητες πρέπει να είναι προσβάσιμες σε όλους, ανεξάρτητα από το φύλο, την ηλικία ή το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο. Είναι σημαντικό να αυξηθεί ο αριθμός των γυναικών και των κοριτσιών στους κλάδους STEM (θετικές επιστήμες, τεχνολογία, μηχανική και μαθηματικά) και στις τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ), προκειμένου να εξαλειφθεί το ψηφιακό χάσμα που αποτελεί τη βάση της χαμηλής εκπροσώπησής τους και να προβληθούν περισσότερα γυναικεία ψηφιακά πρότυπα με σκοπό την υπέρβαση των στερεοτύπων, ιδίως ενόψει του αντικτύπου της τρέχουσας κατάστασης έκτακτης ανάγκης λόγω της νόσου COVID-19. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Η αύξηση του αριθμού των γυναικών και των κοριτσιών σε θέσεις προγραμματιστών ΤΠΕ μπορεί να συμβάλει στην υπέρβαση της προκατάληψης βάσει φύλου η οποία υποβόσκει κατά τον σχεδιασμό μιας συγκεκριμένης τεχνολογίας. Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας να εξασφαλιστεί η καθολική πρόσβαση στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων στους τομείς STEM, ΤΠΕ και τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και η προστασία των εργαζομένων γυναικών που κινδυνεύουν να χάσουν τις θέσεις εργασίας τους λόγω χαμηλού επιπέδου επάρκειας στις ΤΠΕ. |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Θα πρέπει επίσης να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή και να ληφθούν μέτρα για τη διάσταση του φύλου στην οικονομική εκπαίδευση. |
| --- | --- |

4.4.4.

| 4.4.5. | Απασχόληση Το χάσμα μεταξύ των φύλων στην απασχόληση οδήγησε σε μακροπρόθεσμα κενά όσον αφορά το εισόδημα, την πρόσβαση σε πιστώσεις, τις αμοιβές και τις συντάξεις, και επιδεινώνει επίσης τον κίνδυνο της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού και/ή της έλλειψης στέγης. Ανεξάρτητα από τη νομοθεσία της ΕΕ σχετικά με την ίση μεταχείριση στην απασχόληση, το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των δύο φύλων εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις πιο διαδεδομένες μορφές ανισότητας των φύλων και διακρίσεων. |
| --- | --- |

4.4.5.

| 4.4.6. | Στο πλαίσιο αυτό, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καίριο ρόλο. Όλα τα μέτρα θα πρέπει να αντιμετωπίζουν το χάσμα μεταξύ των φύλων, προκειμένου να ενισχυθεί η πρόσβαση στην κοινωνική προστασία, να βελτιωθεί η ποιότητα της εργασίας και να αυξηθεί η ευρωστία της αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

4.4.6.

| 4.4.7. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρωτοβουλία της Επιτροπής σχετικά με τη θέσπιση δεσμευτικών μέτρων για τη διαφάνεια στις αμοιβές των δύο φύλων· τα μέτρα αυτά πρέπει να θεσπιστούν το συντομότερο δυνατόν διότι μπορούν να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην προώθηση μιας στρατηγικής για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στην ισότητα των αμοιβών. Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν το 70 % του συνόλου των εργαζομένων στον τομέα της υγειονομικής και της κοινωνικής περίθαλψης σε 104 χώρες (ΠΟΥ) και το 58,6 % παγκοσμίως των εργαζομένων στον τομέα των υπηρεσιών (ΔΟΕ), γεγονός που θέτει σε κίνδυνο την υγεία τους λόγω της πανδημίας. Η αυξημένη παρουσία των γυναικών σε χαμηλά αμειβόμενους τομείς και σε επισφαλείς θέσεις εργασίας τις καθιστά πλέον ευάλωτες στον κίνδυνο απώλειας θέσεων εργασίας και προβλημάτων υγείας. |
| --- | --- |

4.4.7.

| 4.4.8. | Οι θέσεις εργασίας και τα καθήκοντα που εκτελούνται στους τομείς της περίθαλψης, των υπηρεσιών καθαρισμού, του εμπορίου και της υγείας συμβάλλουν εκτενώς στην κοινωνία και στην οικονομία, όπως υπογραμμίστηκε και κατά την κρίση λόγω της νόσου COVID-19. Αυτές οι θέσεις εργασίας και οι τομείς, που, κατά παράδοση, απασχολούν μεγάλο ποσοστό γυναικών, είναι συχνά ανεπαρκώς αμειβόμενες, υποτιμημένες και χαρακτηρίζονται από επισφαλείς συνθήκες εργασίας. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να αποδοθεί μεγαλύτερη κοινωνική αναγνώριση και αντίστοιχη οικονομική αξία στα επαγγέλματα αυτά, στοιχεία τα οποία μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των μισθολογικών και άλλων διαφορών μεταξύ των φύλων, καθώς και στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής αξίας που αποδίδεται στις εν λόγω θέσεις εργασίας. |
| --- | --- |

4.4.8.

| 4.4.9. | Η αύξηση των επενδύσεων στην ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα επιτρέπει την αύξηση και τη βελτίωση της συμμετοχής των γυναικών και των ανδρών στην αγορά εργασίας, και μπορεί να βοηθήσει εκείνες τις γυναίκες που έχουν επωμιστεί ευθύνες φροντίδας ή που χρειάζονται βοήθεια να αντιμετωπίσουν γραφειοκρατικά εμπόδια και να έχουν πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες (25). |
| --- | --- |

4.4.9.

| 4.4.10. | Οι γυναίκες επιχειρηματίες εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν μικρό μόνο ποσοστό του συνολικού αριθμού επιχειρηματιών στην ΕΕ. Η διευκόλυνση της πρόσβασης σε επενδυτικά κεφάλαια για γυναίκες επιχειρηματίες και η προώθηση της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων στις θέσεις λήψης αποφάσεων των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, όπου λαμβάνονται αποφάσεις για επενδύσεις (26), στηρίζουν τόσο τη γυναικεία επιχειρηματικότητα όσο και την ισότητα των φύλων. |
| --- | --- |

4.4.10.

| 4.4.11. | Παροχή φροντίδας και ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής Οι γυναίκες εξακολουθούν να αναλαμβάνουν το μεγαλύτερο μερίδιο της μη αμειβόμενης εργασίας, είτε πρόκειται για φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων, είτε για οικιακές εργασίες (27). Τα μέτρα για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, είτε μέσω νομοθεσίας, είτε μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων, μπορούν να συμβιβάσουν καλύτερα τις ανάγκες τόσο των γυναικών όσο και των ανδρών, καθώς και των εργαζομένων που ενεργούν επίσης ως φροντιστές. Η πανδημία επιβάρυνε περαιτέρω τη μη αμειβόμενη εργασία φροντίδας, ιδίως σε περιόδους κατά τις οποίες τα σχολεία, τα βρεφοκομεία και οι χώροι εργασίας είναι κλειστά λόγω των μέτρων καραντίνας. |
| --- | --- |

4.4.11.

| 4.4.12. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την εφαρμογή της οδηγίας για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, ιδίως όσον αφορά την άδεια μετ’αποδοχών, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ότι τόσο οι γυναίκες όσο και οι άνδρες μπορούν να επωφεληθούν από το δικαίωμά τους να παρέχουν φροντίδα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη, αφενός, να καταβάλουν περαιτέρω προσπάθειες για την επίτευξη του τρέχοντος στόχου που δεν έχει ακόμη επιτευχθεί, δηλαδή την ένταξη του 33 % των παιδιών ηλικίας κάτω των τριών ετών σε επίσημες δομές μέριμνας και, αφετέρου, να προσθέσουν έναν στόχο για την παιδική μέριμνα μετά το σχολείο, ώστε οι γονείς να μπορούν να εργάζονται με πλήρη απασχόληση εφόσον το επιθυμούν. Η Επιτροπή θα πρέπει να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη για να διασφαλίσει την πλήρη επίτευξη των στόχων. |
| --- | --- |

4.4.12.

| 4.4.13. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν τους πόρους της ΕΕ για να αυξήσουν την προσφορά, την οικονομική προσιτότητα και την ποιότητα των υπηρεσιών και των υποδομών προσχολικής εκπαίδευσης και μέριμνας. |
| --- | --- |

4.4.13.

| 4.4.14. | Είναι επίσης απαραίτητο να ενισχυθεί η συμμετοχή των γυναικών με αναπηρία στην αγορά εργασίας, κατ’ εφαρμογή της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (UNCRPD). |
| --- | --- |

4.4.14.

| 4.4.15. | Λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στη φροντίδα των ηλικιωμένων κατά τον σχεδιασμό μέτρων για τη συμφιλίωση των αναγκών και την εξισορρόπηση επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής. |
| --- | --- |

4.4.15.

| 4.4.16. | Απαιτείται συστηματική προσέγγιση των πολιτικών φροντίδας, η οποία θα περιλαμβάνει και άλλες πολιτικές διαστάσεις (υποδομές, φορολογία, μεταφορές, ψηφιακό θεματολόγιο, υγεία και δεξιότητες, τεχνητή νοημοσύνη και ενωσιακοί πόροι), στο πλαίσιο των οποίων ο κοινωνικός διάλογος, οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να διαδραματίσουν ηγετικό ρόλο. |
| --- | --- |

4.4.16.

4.5.   Επίτευξη της ισότητας των φύλων στη λήψη αποφάσεων

| 4.5.1. | Η ισότητα των ευκαιριών συμμετοχής έχει ουσιαστική σημασία για την αντιπροσωπευτική δημοκρατία σε όλα τα επίπεδα — ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ίσης συμμετοχής και της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, καθώς και στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή, συμπεριλαμβανομένων των δομών κοινωνικού και πολιτικού διαλόγου. Είναι απαραίτητες οι θετικές δράσεις που βασίζονται σε νομοθετικά, δημοσιονομικά, εθελοντικά, οργανωτικά και πολιτιστικά μέτρα, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της χαμηλής εκπροσώπησης και συμμετοχής των γυναικών στα όργανα λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Το χάσμα μεταξύ των φύλων στην αγορά εργασίας προκαλεί επίσης ανισορροπία στην εκπροσώπηση των φύλων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Οι άνδρες υπερτερούν αριθμητικά (δύο προς ένα) των γυναικών σε διευθυντικές θέσεις στην ΕΕ. Οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται ως στελέχη διαχείρισης σε όλους σχεδόν τους οικονομικούς τομείς. Η πλέον ισορροπημένη από άποψη φύλου αναλογία των στελεχών διαχείρισης σημειώνεται στον δημόσιο τομέα (28). |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | Η νομοθεσία μπορεί να βοηθήσει, αλλά μόνη της δεν είναι πιθανό να επηρεάσει τους πολιτιστικούς και οργανωτικούς μηχανισμούς. Η ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων στη λήψη αποφάσεων στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή, μπορεί επίσης να επιδιωχθεί με την υιοθέτηση μιας προσέγγισης για τη συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου, με στόχο τη διασφάλιση θετικών όρων και μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση στη διάσταση του φύλου προκειμένου να αυξηθεί η συμμετοχή των γυναικών σε επίπεδο λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

4.5.3.

| 4.5.4. | Η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο να συνεχίσει τη συζήτηση σχετικά με την οδηγία για τη βελτίωση της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων στα διοικητικά συμβούλια των επιχειρήσεων (29). Καλεί επίσης τις επιχειρήσεις να αναλάβουν ηγετικό ρόλο και να ενισχύσουν τη συμμετοχή των γυναικών σε υψηλές θέσεις λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

4.5.4.

| 4.5.5. | Η ΕΟΚΕ συνιστά (30) να εξεταστούν αποτελεσματικές στρατηγικές και μέσα (π.χ. νομικά, δημοσιονομικά και εθελοντικά μέτρα, ποσοστώσεις των δύο φύλων) για την επίτευξη της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων σε εκλεγμένες και διορισμένες θέσεις σε σημαντικές πολιτικές δομές, και προτείνει να συνεχίσει η Επιτροπή να στηρίζει τα κράτη μέλη στην ανάληψη δράσης στον εν λόγω τομέα. Η ΕΟΚΕ καλεί εκ νέου (31) το Συμβούλιο να αναθεωρήσει τις κατευθυντήριες γραμμές του για τον ορισμό των μελών της ΕΟΚΕ προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι οικονομικές, κοινωνικές και δημογραφικές εξελίξεις εντός της Ένωσης. |
| --- | --- |

4.5.5.

4.6.   Συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου

| 4.6.1. | Η συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου είναι η καλύτερη προσέγγιση για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου σε όλους τους παράγοντες και σε όλα τα επίπεδα· ωστόσο, πρέπει να βελτιωθεί η επιχειρησιακή της διάσταση και ο τρόπος εφαρμογής της. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | Για την περίοδο προγραμματισμού 2021-2027, η ΕΟΚΕ ζητεί ισχυρότερη δέσμευση ως προς την ισότητα των φύλων. Οι αναγκαίοι πρόσφοροι όροι για την ισότητα των φύλων, οι οποίοι θα εξασφαλίζουν τη συνάφεια και τη συνοχή των προγραμμάτων, των έργων και των πόρων, πρέπει να υλοποιούνται και να αξιολογούνται αποτελεσματικά. |
| --- | --- |

4.6.2.

| 4.6.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη στρατηγική για την ισότητα των φύλων που κατάρτισε η Επιτροπή και την καλεί να εξετάσει τους υφιστάμενους συντονιστικούς μηχανισμούς (Συμβουλευτική επιτροπή για την ισότητα ευκαιριών μεταξύ γυναικών και ανδρών, Ομάδα υψηλού επιπέδου για τη συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου και Ειδική ομάδα για την ισότητα) να παρακολουθεί την ορθή εφαρμογή της στρατηγικής, να υποβάλλει εκθέσεις σχετικά με τα επιτεύγματα και να διευκολύνει την ανταλλαγή προσεγγίσεων και εμπειριών σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

4.6.3.

4.7.   Το φύλο στα μέσα ενημέρωσης

| 4.7.1. | Ο αντίκτυπος των μέσων ενημέρωσης στην ισότητα των φύλων έχει για μεγάλο διάστημα υποτιμηθεί, παρόλο που διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στη διαμόρφωση της κοινωνίας. Ο κλάδος των μέσων ενημέρωσης θα πρέπει να αναλάβει ηγετικό ρόλο, προκειμένου να διασφαλίσει ότι η διαφήμιση έχει θετικό παρά αρνητικό αντίκτυπο όσον αφορά την εκπροσώπηση και την προώθηση της ισότητας των φύλων στην κοινωνία. |
| --- | --- |

4.7.1.

| 4.7.2. | Για τη βελτίωση της ισότητας των φύλων στον κλάδο των μέσων ενημέρωσης, είναι ζωτικής σημασίας να ενισχυθεί η συμμετοχή των γυναικών σε κορυφαίες θέσεις λήψης αποφάσεων (32), (33), να εγκριθούν κώδικες δεοντολογίας καθώς και να ληφθούν και άλλα μέτρα (34) (35) που να απαγορεύουν τον σεξισμό και τα στερεότυπα και να υποστηρίζουν την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στον οργανωτικό μετασχηματισμό του κλάδου των μέσων ενημέρωσης και του περιεχομένου που παράγει. |
| --- | --- |

4.7.2.

| 4.7.3. | Είναι σημαντικό να αναγνωριστεί ο αντίκτυπος των στερεοτύπων που αφορούν το φύλο στο περιεχόμενο των μέσων ενημέρωσης. Η ΕΟΚΕ ζητεί μια νέα θεματική εστίαση -Μέσα ενημέρωσης και διαφήμιση-, η οποία θα πρέπει να συμπεριληφθεί στον επόμενο δείκτη ισότητας των φύλων του EIGE. |
| --- | --- |

4.7.3.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Άρθρο 2 της ΣΕΕ.

1

(2)  Άρθρο 8 της ΣΛΕΕ: «Σε όλες τις δράσεις της, η Ένωση επιδιώκει να εξαλειφθούν οι ανισότητες και να προαχθεί η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών».

2

Σε όλες τις δράσεις της, η Ένωση επιδιώκει να εξαλειφθούν οι ανισότητες και να προαχθεί η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών

(3)  EIGE (2019) Gender Equality Index 2019 in brief: Still far from the finish line (Δείκτης ισότητας των φύλων, 2019 εν συντομία: Ακόμη μακριά από τον στόχο).

3

EIGE (2019) Gender Equality Index 2019 in brief: Still far from the finish line

(4)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2019) New vision for Gender Equality (Νέο όραμα για την ισότητα των φύλων).

4

New vision for Gender Equality

(5)  Eurofound (2020) Η ισότητα των φύλων στην εργασία

5

(6)  EIGE (2019) Beijing +25 policy brief: Area H — Institutional mechanisms for the advancement of women: reduced efforts from Member States (Έγγραφο πολιτικής «Πεκίνο+25: Τομέας Η — Θεσμικοί μηχανισμοί για την προαγωγή του ρόλου των γυναικών — μειωμένες προσπάθειες από τα κράτη μέλη»).

6

Beijing +25 policy brief: Area H — Institutional mechanisms for the advancement of women: reduced efforts from Member States

(7)  https://eige.europa.eu/gender-mainstreaming/toolkits/gender-budgeting

7

(8)  ΕΕ C 110 της 22.3.2019, σ. 26 σημείο 1.8.

8

(9)  ΕΕ C 110 της 22.3.2019, σ. 26, σημείο 1.6.

9

(10)  EIGE, 2017, The European Pillar of Social Rights as an Opportunity for Gender Equality in the EU, σ. 6 (Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων: μια ευκαιρία για την ισότητα των φύλων στην ΕΕ).

10

The European Pillar of Social Rights as an Opportunity for Gender Equality in the EU,

(11)  https://ec.europa.eu/info/priorities_el

11

(12)  Άρθρο 300 της ΣΛΕΕ.

12

(13)  Η Επιτροπή έχει συστήσει ομάδα δράσης για την ισότητα, αποτελούμενη από εκπροσώπους όλων των υπηρεσιών της Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, προκειμένου να διασφαλίσει την απτή ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου σε επιχειρησιακό και σε τεχνικό επίπεδο, επιπλέον των βασικών δράσεων που περιλαμβάνονται στη στρατηγική για την ισότητα των φύλων. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/qanda_20_357

13

(14)  https://youthforeurope.eu/european-youth-goals-2019-2027/

14

(15)  EE C 240 της.16.7.2019, σ. 3.

15

(16)  Βλ. υποσημείωση 15.

16

(17)  Eurofound (2020), Gender equality at work (Η ισότητα των φύλων στην εργασία), Έρευνα για τις συνθήκες εργασίας για το 2015, Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο.

17

Gender equality at work

(18)  EIGE, (2017) Gender equality and youth: opportunities and risks of digitalisation — Main report (Ισότητα των φύλων και νεολαία: ευκαιρίες και κίνδυνοι από την ψηφιοποίηση — Κύρια έκθεση).

18

Gender equality and youth: opportunities and risks of digitalisation — Main report

(19)  ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 37.

19

(20)  Βλ. υποσημείωση 15.

20

(21)  Βλ. υποσημείωση 15.

21

(22)  Πηγή: Eurostat. «Early leavers from education and training (Πρόωρη εγκατάλειψη της εκπαίδευσης και της κατάρτισης) (code:SDG_04_10)», «Adult participation in learning (Συμμετοχή των ενηλίκων στη μάθηση) (code: sdg_04_60)», «Tertiary educational attainment (Ολοκλήρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης) (code: sdg_04_20)».

22

Πηγή

Early leavers from education and training

Adult participation in learning

Tertiary educational attainment

(23)  Cedefop (2020) 2020 European Skills Index (Ευρωπαϊκός δείκτης δεξιοτήτων).

23

European Skills Index

(24)  Cedefop (2019) BRIEFING NOTE, Not just new jobs: digital innovation supports careers (Ενημερωτικό σημείωμα: η ψηφιακή καινοτομία στηρίζει τις επαγγελματικές σταδιοδρομίες).

24

BRIEFING NOTE, Not just new jobs: digital innovation supports careers

(25)  ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 37, σημείο 1.12.

25

(26)  Eurofound (2019), Female entrepreneurship: Public and private funding(Γυναικεία επιχειρηματικότητα»: δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση), Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο.

26

Female entrepreneurship: Public and private funding

(27)  EIGE, 2017, The European Pillar of Social Rights as an Opportunity for Gender Equality in the EU, σ. 8 (Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων: μια ευκαιρία για την ισότητα των φύλων στην ΕΕ).

27

The European Pillar of Social Rights as an Opportunity for Gender Equality in the EU,

(28)  Eurofound (2018), Women in management: Underrepresented and overstretched? (Γυναίκες σε διευθυντικές θέσεις: υποεκπροσωπούμενες και εξαντλημένες;), Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο.

28

Women in management: Underrepresented and overstretched?

(29)  Βλ. υποσημείωση 15.

29

(30)  ΕΕ C 240 της 16.7. 2019, σ. 1.

30

(31)  Βλ. υποσημείωση 30.

31

(32)  Gender Equality Index, EIGE (2019) (Δείκτης ισότητας των φύλων).

32

Gender Equality Index

(33)  Gender Statistics Database, EIGE (2020) (Βάση στατιστικών δεδομένων για τα φύλα).

33

Gender Statistics Database

(34)  https://eige.europa.eu/gender-mainstreaming/good-practices/denmark/kvinfo-expert-database

34

(35)  http://www.womeninnews.org/ckfinder/userfiles/files/Gender%20Balance%20Guidebook_FINAL_RGB%20(1).pdf

35

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι ακόλουθες τροπολογίες απορρίφθηκαν, παρότι συγκέντρωσαν περισσότερο από το 25 % των εκπεφρασμένων ψήφων (άρθρο 59 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού):

1.   Σημείο 1.9

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| 1.9 | Το μισθολογικό χάσμα παραμένει μία από τις κύριες μορφές τόσο ανισότητας μεταξύ των φύλων όσο και διακρίσεων, όπως αναδείχθηκε ιδιαίτερα με την κρίση COVID-19. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να συνεκτιμήσει τις δραματικές επιπτώσεις της κρίσης που έχει προκαλέσει η πανδημία της νόσου COVID-19 για τις επιχειρήσεις και ιδίως για τις ΜΜΕ, να εξετάσει το ενδεχόμενο αναβολής της εφαρμογής της νομικής, δεσμευτικής πρότασης και να αξιοποιήσει τον χρόνο για την κατάλληλη διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους.
  να υποβάλει επειγόντως την πρόταση θέσπισης δεσμευτικών μέτρων για τη διαφάνεια των αμοιβών των δύο φύλων· επίσης,
  Η ΕΟΚΕ δηλώνει την ετοιμότητά της να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στην προώθηση μιας στρατηγικής για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου υπέρ της ισότητας των αμοιβών. |
| --- | --- |

1.9

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Υπέρ: | 70 |
| --- | --- |
| Κατά: | 120 |
| Αποχές: | 13 |

Υπέρ:

70

Κατά:

120

Αποχές:

13

2.   Σημείο 4.4.7

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| 4.4.7 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για
  επισημαίνει την πρωτοβουλία της Επιτροπής σχετικά με τη θέσπιση δεσμευτικών μέτρων για τη διαφάνεια στις αμοιβές των δύο φύλων· τα μέτρα αυτά πρέπει να θεσπιστούν το συντομότερο δυνατόν διότι μπορούν να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην προώθηση μιας στρατηγικής για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στην ισότητα των αμοιβών. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να συνεκτιμήσει τις δραματικές επιπτώσεις της κρίσης που έχει προκαλέσει η πανδημία της νόσου COVID-19 για τις επιχειρήσεις και ιδίως για τις ΜΜΕ, να εξετάσει το ενδεχόμενο αναβολής της εφαρμογής της νομικής, δεσμευτικής πρότασης και να αξιοποιήσει τον χρόνο για την κατάλληλη διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους. Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν το 70 % του συνόλου των εργαζομένων στον τομέα της υγειονομικής και της κοινωνικής περίθαλψης σε 104 χώρες (ΠΟΥ) και το 58,6 % παγκοσμίως των εργαζομένων στον τομέα των υπηρεσιών (ΔΟΕ), γεγονός που θέτει σε κίνδυνο την υγεία τους λόγω της πανδημίας. Η αυξημένη παρουσία των γυναικών σε χαμηλά αμειβόμενους τομείς και σε επισφαλείς θέσεις εργασίας τις καθιστά πλέον ευάλωτες στον κίνδυνο απώλειας θέσεων εργασίας και προβλημάτων υγείας. |
| --- | --- |

4.4.7

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Υπέρ: | 70 |
| --- | --- |
| Κατά: | 121 |
| Αποχές: | 12 |

Υπέρ:

70

Κατά:

121

Αποχές:

12

3.   Σημείο 4.4.8

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| 4.4.8 | Οι θέσεις εργασίας και τα καθήκοντα που εκτελούνται στους τομείς της περίθαλψης, των υπηρεσιών καθαρισμού, του εμπορίου και της υγείας συμβάλλουν εκτενώς στην κοινωνία και στην οικονομία, όπως υπογραμμίστηκε και κατά την κρίση λόγω της νόσου COVID-19. Αυτές οι
  Σε αυτές τις θέσεις εργασίας και οι
  τους τομείς, που, κατά παράδοση, απασχολούν μεγάλο ποσοστό γυναικών, η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 μπορεί ενδεχομένως να επηρεάσει δυσμενώς τις συνθήκες εργασίας τουςείναι συχνά ανεπαρκώς αμειβόμενες, υποτιμημένες και χαρακτηρίζονται από επισφαλείς συνθήκες εργασίας
  . Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να αποδοθεί μεγαλύτερη κοινωνική αναγνώριση και αντίστοιχη οικονομική αξία στα επαγγέλματα αυτά, στοιχεία τα οποία μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των μισθολογικών και άλλων διαφορών μεταξύ των φύλων, καθώς και στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής αξίας που αποδίδεται στις εν λόγω θέσεις εργασίας. |
| --- | --- |

4.4.8

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Υπέρ: | 68 |
| --- | --- |
| Κατά: | 121 |
| Αποχές: | 13 |

Υπέρ:

68

Κατά:

121

Αποχές:

13

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/87 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/87

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Λευκή Βίβλος για την τεχνητή νοημοσύνη — Η ευρωπαϊκή προσέγγιση της αριστείας και της εμπιστοσύνης»

[COM(2020) 65 final]

(2020/C 364/12)

| Εισηγήτρια: | η κ. Catelijne MULLER |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Catelijne MULLER

| Αίτηση γνωμοδότησης | Επιτροπή, 9.3.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 25.6.2020 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 207/0/6 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Επιτροπή, 9.3.2020

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Εγκρίθηκε από το τμήμα

25.6.2020

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

207/0/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη στρατηγική της Επιτροπής, η οποία ορίζεται στη Λευκή Βίβλο για την τεχνητή νοημοσύνη και ενθαρρύνει τη χρήση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης με παράλληλη διασφάλιση της συμμόρφωσής τους με τους ευρωπαϊκούς κανόνες δεοντολογίας, τις ευρωπαϊκές νομικές απαιτήσεις και κοινωνικές αξίες. |
| --- | --- |

1.1

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης τον στόχο της αξιοποίησης των ευρωπαϊκών πλεονεκτημάτων σε βιομηχανικές και επαγγελματικές αγορές, και τονίζει τη σημασία της ενίσχυσης των επενδύσεων, των υποδομών, της καινοτομίας και των δεξιοτήτων, έτσι ώστε οι επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), και η κοινωνία στο σύνολό της να μπορέσουν να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες της τεχνητής νοημοσύνης. Η καινοτομία στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να ενισχυθεί, έτσι ώστε να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, ενώ ταυτόχρονα να αποτρέπονται και να ελαχιστοποιούνται οι κίνδυνοι από αυτά. |
| --- | --- |

1.2

| 1.3 | Ωστόσο, θεωρεί ότι η έμφαση μόνο στην τεχνητή νοημοσύνη που βασίζεται στα δεδομένα είναι υπερβολικά περιορισμένη για να καταστήσει την ΕΕ πραγματικά κορυφαία στον τομέα της προηγμένης, αξιόπιστης και ανταγωνιστικής τεχνητής νοημοσύνης. Η ΕΟΚΕ προτρέπει επίσης την Επιτροπή να προωθήσει μια νέα γενιά συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που έχουν ως γνώμονα τη γνώση και βασίζονται στη λογική σκέψη, τα οποία προασπίζουν τις ανθρώπινες αρχές και αξίες. |
| --- | --- |

1.3

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή (i) να προωθήσει την πολυεπιστημονικότητα στην έρευνα, με τη συμμετοχή άλλων επιστημονικών κλάδων όπως το δίκαιο, η ηθική, η φιλοσοφία, η ψυχολογία, οι επιστήμες της εργασίας, οι ανθρωπιστικές επιστήμες, οι οικονομικές επιστήμες κ.λπ.·(ii) να επιδιώξει τη συμμετοχή των σχετικών ενδιαφερόμενων φορέων (συνδικαλιστικές οργανώσεις, επαγγελματικές και επιχειρηματικές οργανώσεις, οργανώσεις καταναλωτών, ΜΚΟ) στον διάλογο για την τεχνητή νοημοσύνη και τη συμμετοχή τους ως ισότιμων εταίρων στο πεδίο της έρευνας που χρηματοδοτείται από την ΕΕ και σε άλλα έργα όπως η σύμπραξη ιδιωτικού και δημόσιου τομέα για την τεχνητή νοημοσύνη, οι τομεακοί διάλογοι, το πρόγραμμα «Adopt AI» στον δημόσιο τομέα και το κέντρο διαχείρισης· και (iii) να συνεχίσει να εκπαιδεύει και να ενημερώνει το ευρύτερο κοινό σχετικά με τις ευκαιρίες και προκλήσεις που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

1.4

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή να εξετάσει διεξοδικότερα τον αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης στο πλήρες φάσμα των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών, συμπεριλαμβανομένων — μεταξύ άλλων — του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη, του δικαιώματος σε δίκαιες και ανοικτές εκλογές, του δικαιώματος του συνέρχεσθαι και του δικαιώματος διαδηλώσεως, καθώς και του δικαιώματος ίσης μεταχείρισης. |
| --- | --- |

1.5

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ εξακολουθεί να αντιτίθεται στη θέσπιση οποιασδήποτε μορφής νομικής προσωπικότητας για την τεχνητή νοημοσύνη. Κάτι τέτοιο θα υπονομεύσει την προληπτική διορθωτική δράση του νόμου περί ευθύνης και δημιουργεί σοβαρό ηθικό κίνδυνο στο πλαίσιο τόσο της ανάπτυξης όσο και της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης, όταν δίνει ευκαιρίες κατάχρησης. |
| --- | --- |

1.6

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ ζητεί μια συνεχή, συστηματική, κοινωνικοτεχνική προσέγγιση, η οποία θα εξετάζει την τεχνολογία από όλες τις απόψεις και μέσα από διάφορα πρίσματα, και όχι μια μεμονωμένη (ή ακόμα και τακτικά επαναλαμβανόμενη) προγενέστερη αξιολόγηση συμμόρφωσης της τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου. |
| --- | --- |

1.7

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι η απαίτηση που αφορά τον τομέα «υψηλού κινδύνου» θα μπορούσε να αποκλείσει πολλές εφαρμογές και χρήσεις της τεχνητής νοημοσύνης που ενέχουν εκ φύσεως υψηλό κίνδυνο, επιπλέον της βιομετρικής αναγνώρισης και της τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιείται σε διαδικασίες πρόσληψης. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να καταρτίσει κατάλογο κοινών χαρακτηριστικών για τις εφαρμογές ή χρήσεις της τεχνητής νοημοσύνης που θεωρείται ότι ενέχουν εκ φύσεως υψηλό κίνδυνο, ανεξαρτήτως τομέα. |
| --- | --- |

1.8

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά να επιτρέπεται κάθε χρήση βιομετρικής αναγνώρισης μόνο: i) εάν υπάρχει επιστημονικά τεκμηριωμένο αποτέλεσμα, ii) σε ελεγχόμενα περιβάλλοντα και iii) υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Θα πρέπει να απαγορεύεται η ευρεία χρήση βιομετρικής αναγνώρισης μέσω της τεχνητής νοημοσύνης με σκοπό την επιτήρηση ή τον εντοπισμό, την αξιολόγηση ή την κατηγοριοποίηση ανθρώπων, ανθρώπινων συμπεριφορών ή ανθρώπινων συναισθημάτων. |
| --- | --- |

1.9

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την έγκαιρη και ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων κατά την εισαγωγή συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης σε χώρους εργασίας, σύμφωνα με τους ισχύοντες εθνικούς κανόνες και πρακτικές, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα συστήματα είναι λειτουργικά και συμμορφώνονται με τα εργασιακά δικαιώματα και τις συνθήκες εργασίας. |
| --- | --- |

1.10

| 1.11 | Η ΕΟΚΕ τάσσεται επίσης υπέρ της έγκαιρης και ενεργού συμμετοχής των εργαζομένων εκείνων που θα χρησιμοποιούν στην εργασία τους συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και των εργαζομένων με εμπειρογνωσία στους κλάδους της νομικής, της ηθικής και των ανθρωπιστικών επιστημών, κατά την εφαρμογή συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευθυγράμμιση των συστημάτων με τη νομοθεσία και τις δεοντολογικές απαιτήσεις, αλλά και με τις ανάγκες των εργαζομένων, η διατήρηση της αυτονομίας των εργαζομένων κατά την εργασία και η ύπαρξη συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που ενισχύουν τις δεξιότητες των εργαζομένων και αυξάνουν την ικανοποίηση από την εργασία. |
| --- | --- |

1.11

| 1.12 | Οι τεχνικές και οι προσεγγίσεις τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση της πανδημίας του κορονοϊού θα πρέπει να είναι άρτιες, αποτελεσματικές, διαφανείς και εξηγήσιμες. Θα πρέπει επίσης να συμβαδίζουν με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις δεοντολογικές αρχές και την ισχύουσα νομοθεσία, και να είναι δίκαιες, χωρίς αποκλεισμούς και προαιρετικές. |
| --- | --- |

1.12

| 1.13 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναλάβει ηγετικό ρόλο για τη βελτίωση του συντονισμού εντός της Ευρώπης των εφαρμοσμένων λύσεων και προσεγγίσεων τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση της πανδημίας COVID-19. |
| --- | --- |

1.13

2.   Λευκή Βίβλος της ΕΕ για την τεχνητή νοημοσύνη

| 2.1 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει με ικανοποίηση ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθετεί πολλές από τις συστάσεις προηγούμενων γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ καθώς και συστάσεις της ομάδας εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου για την τεχνητή νοημοσύνη, ενθαρρύνοντας τη χρήση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης, ενώ παράλληλα διασφαλίζεται η συμμόρφωσή τους με τους ευρωπαϊκούς κανόνες δεοντολογίας, τις ευρωπαϊκές νομικές απαιτήσεις και κοινωνικές αξίες, με θεμέλιο το αποκαλούμενο «οικοσύστημα αριστείας και εμπιστοσύνης». |
| --- | --- |

2.1

| 2.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις που απευθύνονται στις επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ, και στην κοινωνία στο σύνολό της, αξιοποιώντας τις ευκαιρίες που προσφέρει η ανάπτυξη και η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της ενίσχυσης των επενδύσεων, των υποδομών, της καινοτομίας και των δεξιοτήτων για τη βελτίωση της ανταγωνιστικής επιτυχίας της ΕΕ σε παγκόσμιο επίπεδο. |
| --- | --- |

2.2

Προσέγγιση που ευνοεί την άσκηση ελέγχου από τον άνθρωπο

| 2.3 | Ωστόσο, το ύφος της Λευκής Βίβλου είναι ελαφρώς «μοιρολατρικό», καθώς υποστηρίζει ότι η τεχνητή νοημοσύνη «μας υπερβαίνει», οπότε δεν μας αφήνεται άλλη επιλογή από το να ρυθμίσουμε τη χρήση της. Η ΕΟΚΕ πιστεύει πραγματικά στη δέσμευση της ΕΕ να διασφαλίσει ότι η Ευρώπη δέχεται μόνο την τεχνητή νοημοσύνη που είναι αξιόπιστη και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να υιοθετήσει πιο σθεναρή στάση στον τομέα αυτό. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διατηρεί πάντα την επιλογή να απορρίπτει πλήρως έναν συγκεκριμένο τύπο τεχνητής νοημοσύνης (ως προς τη χρήση του). Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ καλεί να ακολουθείται η προσέγγιση ότι «ο άνθρωπος δίνει την εντολή» (human-in-command) στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. |
| --- | --- |

2.3

Αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη — ένας μακρόπνοος ορισμός

| 2.4 | Ο ορισμός εργασίας της τεχνητής νοημοσύνης που περιλαμβάνεται στη Λευκή Βίβλο είναι μια «συλλογή τεχνολογιών που συνδυάζουν δεδομένα, αλγόριθμους και υπολογιστική ισχύ». Στη συνέχεια του κειμένου, τα δεδομένα και οι αλγόριθμοι ορίζονται ως τα βασικά στοιχεία της τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, ο ορισμός αυτός θα άρμοζε στην περιγραφή οποιουδήποτε λογισμικού, όχι μόνο της τεχνητής νοημοσύνης. Δεν υφίσταται ακόμα κάποιος καθολικά αποδεκτός ορισμός της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία αποτελεί γενικό όρο που καλύπτει διάφορες εφαρμογές πληροφορικής. |
| --- | --- |

2.4

| 2.5 | Η έμφαση της Λευκής Βίβλου μόνο στην τεχνητή νοημοσύνη που βασίζεται στα δεδομένα είναι υπερβολικά περιορισμένη για να καταστήσει την ΕΕ πραγματικά κορυφαία στον τομέα της προηγμένης, αξιόπιστης και ανταγωνιστικής τεχνητής νοημοσύνης. Η Λευκή Βίβλος αποκλείει την εξέταση πολλών ελπιδοφόρων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, αποκλείοντας, ως εκ τούτου, τη διαχείριση και τη ρύθμισή τους. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να προωθήσει επίσης μια νέα γενιά συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης τα οποία ενσωματώνουν προσεγγίσεις με γνώμονα τα δεδομένα σε συνδυασμό με προσεγγίσεις που έχουν ως γνώμονα τη γνώση και βασίζονται στη λογική σκέψη, τα λεγόμενα υβριδικά συστήματα. Η Λευκή Βίβλος αναγνωρίζει πράγματι την ανάγκη υβριδικών συστημάτων για σκοπούς εξηγησιμότητας, αλλά τα πλεονεκτήματα των υβριδικών συστημάτων υπερβαίνουν την εξηγησιμότητα: μπορούν να επιταχύνουν ή/και να περιορίσουν τη μάθηση, και να επικυρώσουν και να επαληθεύσουν το μοντέλο μηχανικής μάθησης. |
| --- | --- |

2.5

| 2.6 | Η Λευκή Βίβλος εστιάζεται μόνο στις προκαταλήψεις όσον αφορά τα δεδομένα, ωστόσο δεν οφείλονται όλες οι προκαταλήψεις σε χαμηλής ποιότητας ή περιορισμένα δεδομένα. Ο σχεδιασμός οποιουδήποτε αντικειμένου αποτελεί καθαυτός ένα σύνολο προκατειλημμένων επιλογών, από τις εισροές που ελήφθησαν υπόψη έως τους στόχους βελτιστοποίησης που έχουν τεθεί. Όλες αυτές οι επιλογές οφείλονται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο στις εγγενείς προκαταλήψεις του ατόμου ή των ατόμων που τις κάνουν. |
| --- | --- |

2.6

| 2.7 | Ωστόσο, είναι πολύ σημαντικό να θυμόμαστε ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι απλώς το άθροισμα των παραμέτρων του λογισμικού τους. Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης εμπεριέχουν επιπλέον τις δομές του κοινωνικοτεχνικού συστήματος που τα περιβάλλει. Κατά την εξέταση της διακυβέρνησης και του ρυθμιστικού πλαισίου της τεχνητής νοημοσύνης, χρειάζεται επιπλέον να εστιάσουμε στις περιβάλλουσες κοινωνικές δομές: στους οργανισμούς και τις επιχειρήσεις, στα διάφορα επαγγέλματα, στους ανθρώπους και τους θεσμούς που δημιουργούν, αναπτύσσουν, χρησιμοποιούν και ελέγχουν την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και στους ανθρώπους που επηρεάζονται από αυτήν, για παράδειγμα τους πολίτες στις σχέσεις τους με τις κυβερνήσεις, τις επιχειρήσεις, τους καταναλωτές, τους εργαζομένους ή ακόμα και ολόκληρη την κοινωνία στο σύνολό της. |
| --- | --- |

2.7

| 2.8 | Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι νομικοί ορισμοί (για τον σκοπό της διαχείρισης και ρύθμισης) διαφέρουν από τους αμιγώς επιστημονικούς ορισμούς, ενώ πρέπει να πληρούνται διάφορες απαιτήσεις, όπως ο μη αποκλεισμός, η ακρίβεια, η διάρκεια, η πληρότητα και η πρακτικότητα. Κάποιες από αυτές τις απαιτήσεις είναι νομικά δεσμευτικές και κάποιες άλλες θεωρούνται ορθή ρυθμιστική πρακτική. |
| --- | --- |

2.8

Συγκέντρωση όλων των δυνάμεων

| 2.9 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσπάθεια να αντιμετωπιστεί το κατακερματισμένο τοπίο της τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη μέσω της συγκέντρωσης όλων των ερευνητών στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, μέσω της έμφασης στις ΜΜΕ και της συνεργασίας με τον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συνιστά: i) προώθηση της πολυεπιστημονικότητας στην έρευνα, με τη συμμετοχή άλλων επιστημονικών κλάδων όπως το δίκαιο, η ηθική, η φιλοσοφία, η ψυχολογία, οι επιστήμες της εργασίας, οι ανθρωπιστικές επιστήμες, η οικονομία κ.λπ.· ii) συμμετοχή των σχετικών ενδιαφερόμενων φορέων (συνδικαλιστικές οργανώσεις, επιχειρηματικές οργανώσεις, οργανώσεις καταναλωτών, ΜΚΟ) στον διάλογο για την τεχνητή νοημοσύνη αλλά και ως ισότιμων εταίρων στο πεδίο της έρευνας που χρηματοδοτείται από την ΕΕ και σε άλλα έργα όπως η σύμπραξη ιδιωτικού και δημόσιου τομέα για την τεχνητή νοημοσύνη, οι τομεακοί διάλογοι, και το πρόγραμμα «Adopt AI» στον δημόσιο τομέα και το κέντρο διαχείρισης· και iii) συνεχή εκπαίδευση και ενημέρωση του ευρύτερου κοινού σχετικά με τις ευκαιρίες και προκλήσεις που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

2.9

Νόμοι και τεχνητή νοημοσύνη

| 2.10 | Η Λευκή Βίβλος αναγνωρίζει το γεγονός ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν λειτουργεί σε έναν κόσμο χωρίς νόμους. Η ΕΟΚΕ επικροτεί ιδίως την έμφαση που δίνεται στις επιπτώσεις που έχει η τεχνητή νοημοσύνη στα ανθρώπινα δικαιώματα και συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει διεξοδικότερα τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνη σε ένα ευρύ σύνολο θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών, όπως η ελευθερία του λόγου και της έκφρασης, καθώς και το δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής (η οποία περιλαμβάνει περισσότερα πεδία πέραν από την προστασία των δεδομένων των ανθρώπων), το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, σε δίκαιες και ανοικτές εκλογές, το δικαίωμα του συνέρχεσθαι και το δικαίωμα διαδηλώσεως, καθώς και το δικαίωμα ίσης μεταχείρισης. |
| --- | --- |

2.10

| 2.11 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη σαφή στάση που υιοθετείται στη Λευκή Βίβλο όσον αφορά την εφαρμογή των ισχυόντων καθεστώτων ευθύνης στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και την προσπάθεια αξιοποίησης των εν λόγω καθεστώτων προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι νέοι κίνδυνοι που μπορεί να δημιουργήσει η τεχνητή νοημοσύνη, μέσω της αντιμετώπισης των κενών επιβολής όπου είναι δύσκολο να καθοριστεί ο αντικειμενικά υπεύθυνος οικονομικός φορέας, και με προσαρμογή των καθεστώτων στη μεταβαλλόμενη λειτουργικότητα των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. |
| --- | --- |

2.11

| 2.12 | Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να αναγνωρίσει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν γνωρίζει σύνορα και ότι οι προσπάθειες που καταβάλλονται δεν μπορούν και δεν θα πρέπει να περιορίζονται στην Ευρώπη. Θα πρέπει να επιτευχθεί γενική παγκόσμια συναίνεση, λαμβάνοντας ως βάση τις συζητήσεις και την έρευνα νομικών εμπειρογνωμόνων, σε μια προσπάθεια θέσπισης ενός κοινού διεθνούς νομικού πλαισίου. |
| --- | --- |

2.12

| 2.13 | Σε κάθε περίπτωση, η ΕΟΚΕ εξακολουθεί να αντιτίθεται σθεναρά στη θέσπιση οποιασδήποτε μορφής νομικής προσωπικότητας για την τεχνητή νοημοσύνη. Κάτι τέτοιο θα υπονομεύσει την προληπτική διορθωτική δράση του νόμου περί ευθύνης και δημιουργεί σοβαρό ηθικό κίνδυνο στο πλαίσιο τόσο της ανάπτυξης όσο και της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης, όταν δίνει ευκαιρίες κατάχρησης. |
| --- | --- |

2.13

Ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου

| 2.14 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση βάσει κινδύνου για τον έλεγχο του αντικτύπου της τεχνητής νοημοσύνης. Η Επιτροπή ανακοινώνει ρυθμιστικό πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη υψηλού κινδύνου, το οποίο θα πρέπει να συμμορφώνεται με απαιτήσεις που αφορούν την αρτιότητα, την ακρίβεια, την αναπαραγωγιμότητα, τη διαφάνεια, την ανθρώπινη εποπτεία και τη διακυβέρνηση των δεδομένων. Σύμφωνα με τη Λευκή Βίβλο, δύο στοιχεία συνιστούν από κοινού την τεχνητή νοημοσύνη υψηλού κινδύνου: i) η εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης αφορά τομέα υψηλού κινδύνου και ii) η χρήση της εφαρμογής τεχνητής νοημοσύνης είναι υψηλού κινδύνου. Στη Λευκή Βίβλο παρατίθενται επιπλέον δύο παραδείγματα εφαρμογών ή χρήσεων τεχνητής νοημοσύνης που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ότι ενέχουν εκ φύσεως υψηλό κίνδυνο, δηλαδή ανεξαρτήτως τομέα. Επίσης, η βιομετρική αναγνώριση χαρακτηρίζεται ως εγγενώς υψηλού κινδύνου εφαρμογή. Ο εξαντλητικός κατάλογος των τομέων υψηλού κινδύνου (μολονότι αναθεωρείται περιοδικά) περιλαμβάνει τώρα τους ακόλουθους τομείς ως δυνητικά υψηλού κινδύνου: ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, μεταφορές, ενέργεια και τμήματα του δημόσιου τομέα. |
| --- | --- |

2.14

| 2.15 | Το δεύτερο κριτήριο, δηλαδή η επικίνδυνη χρήση μιας εφαρμογής τεχνητής νοημοσύνης, είναι λιγότερο αυστηρό, γεγονός που υποδηλώνει ότι θα μπορούσαν να εξεταστούν διαφορετικά επίπεδα κινδύνου. Η ΕΟΚΕ προτείνει να προστεθούν στο σημείο αυτό η κοινωνία και το περιβάλλον ως τομείς επιπτώσεων. |
| --- | --- |

2.15

| 2.16 | Σύμφωνα με τη λογική της Λευκής Βίβλου, μια εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου που χρησιμοποιείται σε τομέα χαμηλού κινδύνου δεν θα υπάγεται καταρχήν στο ρυθμιστικό πλαίσιο. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι ανεπιθύμητες δυσμενείς επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου σε έναν τομέα χαμηλού κινδύνου θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εξαίρεση εφαρμογών ή χρήσεων τεχνητής νοημοσύνης από τη ρύθμιση, παρέχοντας ένα «παράθυρο» για παράκαμψη των κανόνων: ας πάρουμε, για παράδειγμα, τη στοχευμένη διαφήμιση (τομέας χαμηλού κινδύνου), η οποία έχει αποδειχθεί ότι δυνητικά μπορεί να προκαλέσει διαχωρισμό, διακρίσεις και διάσπαση, για παράδειγμα κατά τη διάρκεια εκλογών ή μέσω εξατομικευμένης τιμολόγησης (χρήση ή αποτέλεσμα υψηλού κινδύνου). Η ΕΟΚΕ συνιστά την καταγραφή των κοινών χαρακτηριστικών των εφαρμογών ή χρήσεων τεχνητής νοημοσύνης που πρέπει να θεωρούνται «καθαυτές» υψηλού κινδύνου, ανεξάρτητα από τον τομέα στον οποίο χρησιμοποιούνται. |
| --- | --- |

2.16

| 2.17 | Παρότι η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη για διενέργεια ελέγχου συμμόρφωσης της τεχνητής νοημοσύνης, εκφράζει φόβους ότι μια μεμονωμένη (ή ακόμα και τακτικά επαναλαμβανόμενη) προγενέστερη αξιολόγηση συμμόρφωσης δεν αρκεί για να εγγυηθεί την αξιόπιστη και ανθρωποκεντρική ανάπτυξη, αξιοποίηση και χρήση της τεχνητής νοημοσύνης με βιώσιμο τρόπο. Η αξιόπιστη τεχνητή νοημοσύνη χρειάζεται μια σταθερή, συστηματική, κοινωνικοτεχνική προσέγγιση η οποία θα εξετάζει την τεχνολογία από όλες τις απόψεις και μέσα από διάφορα πρίσματα. Στο πλαίσιο της χάραξης πολιτικής, κάτι τέτοιο προϋποθέτει μια πολυεπιστημονική προσέγγιση, με συνεχή συνεργασία μεταξύ φορέων χάραξης πολιτικής, ακαδημαϊκών από διάφορους κλάδους, κοινωνικών εταίρων, επαγγελματικών οργανώσεων, επαγγελματιών, επιχειρήσεων και ΜΚΟ. Ιδίως όσον αφορά τις υπηρεσίες δημοσίου συμφέροντος που σχετίζονται με την υγεία, την ασφάλεια και την ευημερία των πολιτών και βασίζονται στην εμπιστοσύνη, πρέπει να διασφαλιστεί ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης είναι προσαρμοσμένα στις πρακτικές απαιτήσεις και δεν μπορούν να υπερισχύουν της ανθρώπινης αρμοδιότητας. |
| --- | --- |

2.17

Βιομετρική αναγνώριση

| 2.18 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόσκληση της Επιτροπής για έναρξη δημόσιου διαλόγου σχετικά με τη χρήση βιομετρικής αναγνώρισης που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη. Η βιομετρική αναγνώριση των μικρο-εκφράσεων, του τρόπου βάδισης, (του τόνου) της φωνής, του καρδιακού ρυθμού, της θερμοκρασίας κ.λπ. χρησιμοποιείται ήδη για την αξιολόγηση ή ακόμα και την πρόβλεψη της συμπεριφοράς, της ψυχικής κατάστασης και των συναισθημάτων μας, ακόμη και σε διαδικασίες πρόσληψης. Πρέπει να καταστεί σαφές ότι δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που υποδηλώνουν ότι τα μύχια συναισθήματα ή η ψυχική κατάσταση ενός προσώπου μπορούν να «αναγνωστούν» με ακρίβεια από την έκφραση του προσώπου του, τον τρόπο βάδισης, τον καρδιακό ρυθμό, τον τόνο της φωνής ή τη θερμοκρασία, πόσο μάλλον να προβλεφθεί με βάση αυτά η μελλοντική συμπεριφορά. |
| --- | --- |

2.18

| 2.19 | Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ) περιορίζει σε κάποιο μόνο βαθμό την επεξεργασία των βιομετρικών δεδομένων. Σύμφωνα με τον ΓΚΠΔ, τα βιομετρικά δεδομένα ορίζονται ως τα «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τα οποία προκύπτουν από ειδική τεχνική επεξεργασία συνδεόμενη με φυσικά, βιολογικά ή συμπεριφορικά χαρακτηριστικά φυσικού προσώπου και τα οποία επιτρέπουν ή επιβεβαιώνουν την αδιαμφισβήτητη ταυτοποίηση του εν λόγω φυσικού προσώπου». Ωστόσο, πολλές τεχνολογίες βιομετρικής αναγνώρισης δεν έχουν σχεδιαστεί με σκοπό την αδιαμφισβήτητη ταυτοποίηση ενός προσώπου αλλά μόνο για την αξιολόγηση της συμπεριφοράς ή των συναισθημάτων του. Οι χρήσεις αυτές ενδεχομένως να μην εμπίπτουν στον ορισμό (της επεξεργασίας) βιομετρικών δεδομένων του ΓΚΠΔ. |
| --- | --- |

2.19

| 2.20 | Η βιομετρική αναγνώριση που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει επίσης το ευρύτερο δικαίωμά μας για σεβασμό της ιδιωτικής ζωής, της ταυτότητας, της αυτονομίας και της ψυχολογικής ακεραιότητας, δημιουργώντας μια κατάσταση στην οποία τελούμε υπό καθεστώς (συνεχούς) επιτήρησης, παρακολούθησης και ταυτοποίησης. Η εν λόγω κατάσταση θα μπορούσε να δημιουργήσει ψυχολογικό «αποτρεπτικό αποτέλεσμα», στο πλαίσιο του οποίου οι άνθρωποι έχουν την τάση να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους σε έναν συγκεκριμένο άγραφο κανόνα. Το γεγονός αυτό συνιστά παραβίαση του θεμελιώδους δικαιώματός μας στην ιδιωτική ζωή (ηθική και ψυχολογική ακεραιότητα). Επιπλέον, η βιομετρική αναγνώριση που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να επηρεάσει άλλα θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες, όπως η ελευθερία του συνέρχεσθαι και το δικαίωμα ίσης μεταχείρισης. |
| --- | --- |

2.20

| 2.21 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να επιτρέπεται κάθε χρήση βιομετρικής αναγνώρισης μόνο αν υπάρχει επιστημονικά τεκμηριωμένο αποτέλεσμα, σε ελεγχόμενα περιβάλλοντα και υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Δεν θα πρέπει να επιτρέπεται η ευρεία χρήση βιομετρικής αναγνώρισης που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη με σκοπό την επιτήρηση, τον εντοπισμό, την αξιολόγηση ή την κατηγοριοποίηση ανθρώπων, ανθρώπινων συμπεριφορών και ανθρώπινων συναισθημάτων. |
| --- | --- |

2.21

Αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία και τις δεξιότητες

| 2.22 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η Λευκή Βίβλος δεν διαθέτει στρατηγική για τον τρόπο αντιμετώπισης του αντίκτυπου της τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία, ενώ το στοιχείο αυτό αναφερόταν ρητά στην ευρωπαϊκή στρατηγική για την τεχνητή νοημοσύνη του 2018. |
| --- | --- |

2.22

| 2.23 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την έγκαιρη και ενεργό συμμετοχή των εργαζομένων και παρόχων υπηρεσιών κάθε κατηγορίας, συμπεριλαμβανομένων των ελεύθερων επαγγελματιών, των αυτοαπασχολούμενων και των περιστασιακά απασχολούμενων — όχι μόνο των ανθρώπων που σχεδιάζουν ή αναπτύσσουν την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και όσων αγοράζουν, εφαρμόζουν, εργάζονται με συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ή επηρεάζονται από αυτά. Ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να πραγματοποιηθεί πριν από την εισαγωγή των τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο εργασίας, σύμφωνα με τους ισχύοντες εθνικούς κανόνες και πρακτικές. Στον χώρο εργασίας, η πρόσβαση στα δεδομένα των εργαζομένων και η διακυβέρνησή τους θα πρέπει να διέπονται από τις αρχές και τους κανονισμούς που έχουν αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης από τους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

2.23

| 2.24 | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να επιστήσει ιδιαιτέρως την προσοχή στην τεχνητή νοημοσύνη που χρησιμοποιείται σε διαδικασίες πρόσληψης, απόλυσης, ελέγχου και αξιολόγησης των εργαζομένων. Στη Λευκή Βίβλο γίνεται μνεία στην τεχνητή νοημοσύνη που χρησιμοποιείται σε διαδικασίες πρόσληψης ως παράδειγμα εφαρμογής υψηλού κινδύνου η οποία θα υπαχθεί σε ρύθμιση ανεξαρτήτως τομέα. Η ΕΟΚΕ συνιστά να επεκταθεί αυτός ο τομέας χρήσης ώστε να συμπεριληφθεί η τεχνητή νοημοσύνη που χρησιμοποιείται στις διαδικασίες απόλυσης, ελέγχου και αξιολόγησης των εργαζομένων, αλλά και να διερευνηθούν τα κοινά χαρακτηριστικά των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης που θα οδηγούν σε χρήση υψηλού κινδύνου στο χώρο εργασίας, ανεξάρτητα από τον τομέα. Οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που δεν είναι επιστημονικά τεκμηριωμένες, όπως η ανίχνευση συναισθήματος μέσω της βιομετρικής αναγνώρισης, δεν θα πρέπει να επιτρέπονται σε εργασιακά περιβάλλοντα. |
| --- | --- |

2.24

| 2.25 | Για να καταστεί δυνατή η προσαρμογή στις ταχείες εξελίξεις στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, είναι απαραίτητη η διατήρηση ή η απόκτηση δεξιοτήτων στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, η χάραξη πολιτικής και οι οικονομικοί πόροι θα πρέπει επίσης να να διοχετεύονται στην εκπαίδευση και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων σε κλάδους που δεν θα απειληθούν από τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης (π.χ. εργασίες για τις οποίες η ανθρώπινη αλληλεπίδραση είναι καίρια όπως οι υπηρεσίες δημόσιου συμφέροντος που σχετίζονται με την υγεία, την ασφάλεια και την ευημερία των ανθρώπων και βασίζονται στην εμπιστοσύνη, εργασίες όπου άνθρωπος και μηχανή συνεργάζονται ή εργασίες που θα θέλαμε να εξακολουθήσουν να τις κάνουν άνθρωποι). |
| --- | --- |

2.25

3.   Τεχνητή νοημοσύνη και κορονοϊός

| 3.1 | Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση του κορονοϊού και της νόσου COVID-19, καθώς και στην προστασία των ατόμων από την έκθεση σε αυτά, να βοηθήσει στην ανακάλυψη ενός εμβολίου και να διερευνήσει δυνατότητες θεραπείας. Είναι όμως επίσης σημαντικό να είμαστε ειλικρινείς και ξεκάθαροι σχετικά με το τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει η τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

3.1

| 3.2 | Αρτιότητα και αποτελεσματικότητα: η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης που βασίζεται στα δεδομένα για την πρόβλεψη της εξάπλωσης του κορονοϊού είναι δυνάμει προβληματική, διότι τα δεδομένα για τον κορονοϊό είναι πολύ λίγα για να μπορέσει η τεχνητή νοημοσύνη να επιτύχει αξιόπιστα αποτελέσματα. Επιπλέον, τα ελάχιστα δεδομένα που διατίθενται είναι ελλιπή και μεροληπτικά. Η χρήση των δεδομένων αυτών για προσεγγίσεις μηχανικής μάθησης θα μπορούσε να οδηγήσει σε ψευδώς αρνητικά και ψευδώς θετικά αποτελέσματα. |
| --- | --- |

3.2

| 3.3 | Η διαφάνεια όσον αφορά τα δεδομένα και τα μοντέλα που χρησιμοποιούνται, καθώς και η εξηγησιμότητα των αποτελεσμάτων είναι ύψιστης σημασίας. Αυτή τη στιγμή συγκεκριμένα, ο κόσμος δεν έχει την πολυτέλεια να λαμβάνει αποφάσεις βασιζόμενος σε «αδιαφανή συστήματα». |
| --- | --- |

3.3

| 3.4 | Στο πλαίσιο της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης για την καταπολέμηση της συγκεκριμένης πανδημίας, ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των δεοντολογικών αρχών και της ισχύουσας νομοθεσίας είναι σημαντικότερος από ποτέ. Ειδικότερα όταν τα εργαλεία της τεχνητής νοημοσύνης είναι πιθανόν να παραβιάσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, πρέπει να υπάρχει έννομο συμφέρον για τη χρήση τους, η οποία πρέπει να είναι απολύτως αναγκαία, αναλογική και, προπάντων, χρονικά περιορισμένη. |
| --- | --- |

3.4

| 3.5 | Τέλος, πρέπει να διασφαλίσουμε δικαιοσύνη και συμπερίληψη. Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που αναπτύσσονται για την καταπολέμηση της πανδημίας θα πρέπει να είναι αμερόληπτα και να μην εισάγουν διακρίσεις. Επιπλέον, θα πρέπει να είναι διαθέσιμα σε όλους και να λαμβάνουν υπόψη τις κοινωνικές και τις πολιτιστικές διαφορές των χωρών που πλήττονται. |
| --- | --- |

3.5

Εφαρμογές παρακολούθησης και ανίχνευσης και εφαρμογές παρακολούθησης της υγείας

| 3.6 | Σύμφωνα με τους ιολόγους και τους επιδημιολόγους, το άνοιγμα της κοινωνίας και της οικονομίας με τη λήξη των περιοριστικών μέτρων απαιτεί αποτελεσματική ιχνηλάτηση, εντοπισμό, παρακολούθηση και προστασία της υγείας των ανθρώπων. Επί του παρόντος, αναπτύσσονται πολλές εφαρμογές για την ιχνηλάτηση, τον εντοπισμό και τη διενέργεια υγειονομικών ελέγχων, δραστηριότητες που διεξάγονται συνήθως (όπως και κατά το παρελθόν) από επαγγελματίες. Πολλές κυβερνήσεις παγκοσμίως έχουν δείξει μεγάλη εμπιστοσύνη σε εφαρμογές παρακολούθησης και ανίχνευσης ως μέσο για να ανοίξουν ξανά οι κοινωνίες. |
| --- | --- |

3.6

| 3.7 | Η αξιοποίηση των εφαρμογών αυτού του είδους αποτελεί πολύ ριζοσπαστικό βήμα. Ως εκ τούτου, προτού ληφθεί απόφαση για τη χρήση τους είναι σημαντικό να εξεταστούν με κριτικό πνεύμα η χρησιμότητα, η αναγκαιότητα και η αποτελεσματικότητά τους, καθώς και ο κοινωνικός και νομικός αντίκτυπός τους. Πρέπει να εξακολουθεί να υφίσταται η επιλογή της μη χρήσης τους, και θα πρέπει να δίδεται προτεραιότητα σε λιγότερο παρεμβατικές λύσεις. |
| --- | --- |

3.7

| 3.8 | Η αποτελεσματικότητα και η αξιοπιστία των εφαρμογών παρακολούθησης και ανίχνευσης είναι άκρως σημαντικές, διότι η αναποτελεσματικότητα και η αναξιοπιστία μπορούν να οδηγήσουν σε πολλά ψευδώς θετικά και ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα, σε ψευδή αίσθηση ασφάλειας και, συνεπώς, σε μεγαλύτερο κίνδυνο μόλυνσης. Οι αρχικές επιστημονικές προσομοιώσεις εγείρουν σοβαρές αμφιβολίες ως προς το αν μια εφαρμογή παρακολούθησης θα έχει οποιαδήποτε θετική επίπτωση στην εξάπλωση του ιού, ακόμα και με χρήση της τάξης του 80 % ή 90 %. Επίσης, μια εφαρμογή δεν μπορεί να καταχωρίσει ειδικές περιστάσεις, όπως την ύπαρξη πλέξιγκλας και παραθύρων ή τη χρήση μέσων ατομικής προστασίας. |
| --- | --- |

3.8

| 3.9 | Επιπλέον, οι συγκεκριμένες εφαρμογές οδηγούν σε (μερική) αναστολή διαφόρων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών, καθώς σχετίζονται με την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, το δικαίωμα στην ασφάλεια, στην ίση μεταχείριση και στην ιδιωτική ζωή. |
| --- | --- |

3.9

| 3.10 | Η ιδιωτική ζωή είναι πολύ σημαντική, αφορά δε πολλά περισσότερα πράγματα από τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα και την ανωνυμία. Αφορά το δικαίωμα του ατόμου να μην τελεί υπό επιτήρηση και παρακολούθηση. Έχει αποδειχθεί επιστημονικά ότι οι άνθρωποι που ξέρουν ότι παρακολουθούνται, αρχίζουν να συμπεριφέρονται διαφορετικά. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το εν λόγω «αποτρεπτικό αποτέλεσμα» συνιστά παραβίαση της ιδιωτικής ζωής μας. Η ίδια ευρεία έννοια της ιδιωτικής ζωής θα πρέπει να συμπεριληφθεί στον διάλογο σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

3.10

| 3.11 | Συντρέχει κίνδυνος τα δεδομένα που συλλέγονται (τώρα ή στο μέλλον) να χρησιμοποιηθούν όχι μόνο για την καταπολέμηση της τρέχουσας πανδημίας αλλά και για την κατάρτιση προφίλ, την κατηγοριοποίηση και τη βαθμολόγηση ατόμων για διαφορετικούς σκοπούς. Θα μπορούσε κάλλιστα να σκεφτεί κανείς ότι ελλοχεύει ο «κίνδυνος αποκλίνουσας εφαρμογής» στο απώτερο μέλλον που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεπιθύμητους τύπους κατάρτισης προφίλ στους τομείς της παρακολούθησης και της εποπτείας, να παίζει ρόλο στην αποδοχή για ασφάλιση ή κοινωνικές παροχές, στην πρόσληψη ή απόλυση κ.λπ. Συνεπώς, τα δεδομένα που συλλέγονται με τη χρήση των συγκεκριμένων εφαρμογών δεν επιτρέπεται σε καμία περίπτωση να χρησιμοποιούνται για κατάρτιση προφίλ, βαθμολόγηση κινδύνων, κατηγοριοποίηση ή πρόβλεψη. |
| --- | --- |

3.11

| 3.12 | Επιπλέον, κάθε λύση τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιείται σε αυτές τις έκτακτες περιστάσεις, ακόμα και με τις καλύτερες προθέσεις, θα δημιουργήσει προηγούμενο, είτε μας αρέσει είτε όχι. Προηγούμενες περιπτώσεις κρίσεων έχουν δείξει ότι, παρά τις καλές προθέσεις, τέτοιου είδους μέτρα ουσιαστικά δεν θα καταργηθούν ποτέ. |
| --- | --- |

3.12

| 3.13 | Συνεπώς, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης κατά τη διάρκεια της παρούσας πανδημίας θα πρέπει πάντοτε να αξιολογείται με βάση ορισμένες εκτιμήσεις, όπως i) είναι αποτελεσματική και αξιόπιστη; ii) υπάρχουν λιγότερο παρεμβατικές λύσεις; iii) είναι τα οφέλη της σημαντικότερα από τις ανησυχίες κοινωνικού και δεοντολογικού χαρακτήρα και από τις ανησυχίες που συνδέονται με τα θεμελιώδη δικαιώματα; και iv) μπορεί να επιτευχθεί σοβαρός συμβιβασμός μεταξύ αντικρουόμενων θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών; Επιπλέον, συστήματα τέτοιου είδους δεν επιτρέπεται να τίθενται σε γενικευμένη χρήση υπό οποιαδήποτε μορφή υποχρέωσης ή εξαναγκασμού. |
| --- | --- |

3.13

| 3.14 | Η ΕΟΚΕ προτρέπει τους φορείς χάραξης πολιτικής να μην υποκύπτουν με μεγάλη ευκολία στον τεχνολογικό λυσισμό. Δεδομένης της σοβαρότητας της κατάστασης, συνιστάται οι εφαρμογές που συνδέονται με έργα σχεδιασμένα για να συμβάλουν στον έλεγχο της πανδημίας να βασίζονται σε αξιόπιστη έρευνα στην επιδημιολογία, την κοινωνιολογία, την ψυχολογία, το δίκαιο, την ηθική και τις επιστήμες συστημάτων. Πριν από τη λήψη απόφασης για τη χρήση των εν λόγω συστημάτων πρέπει να διεξάγονται αναλύσεις και προσομοιώσεις αποτελεσματικότητας, αναγκαιότητας και ευαισθησίας. |
| --- | --- |

3.14

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/94 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/94

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — “Ένα νέο σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία — Για μια πιο καθαρή και πιο ανταγωνιστική Ευρώπη”»

[COM(2020) 98 final]

(2020/C 364/13)

| Εισηγητής: | ο κ. Antonello PEZZINI |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Cillian LOHAN |

Εισηγητής:

ο κ. Antonello PEZZINI

Συνεισηγητής:

ο κ. Cillian LOHAN

| Αίτηση γνωμοδότησης | Επιτροπή, 22.4.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 25.6.2020 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 215/2/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Επιτροπή, 22.4.2020

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

25.6.2020

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

215/2/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) είναι πεπεισμένη ότι η βιωσιμότητα αποτελεί έναν από τους πυλώνες ανάπτυξης της Ευρώπης του μέλλοντος, μέσω προσεκτικής και χωρίς αποκλεισμούς μετάβασης η οποία στηρίζεται στο πνεύμα της κυκλικής οικονομίας. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η μετάβαση της ευρωπαϊκής οικονομίας στην κυκλικότητα είναι εξαρτημένη από το κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο στο οποίο αναγκάζεται να αναπτυχθεί επί του παρόντος, ωστόσο οι προκλήσεις της υγειονομικής κρίσης πρέπει να μετατραπούν σε ευκαιρία για αναγέννηση, πάνω σε νέες βάσεις, με προϋποθέσεις για την επίσπευση του σχεδιασμού των νέων κυκλικών διαδικασιών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Το νέο πνεύμα που διέπει την κυκλική οικονομία θα πρέπει να είναι η ευκαιρία να επιταχυνθεί, με νέα κριτήρια, η έννοια του πλούτου των εδαφικών οντοτήτων, ώστε να υπερβαίνει το ΑΕγχΠ (1). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στη διάδοση ενός «πνεύματος κυκλικότητας» μέσω της εκπαίδευσης, της ανάπτυξης ικανοτήτων και μέσω αυξημένης ευθύνης, ώστε να ενθαρρυνθούν οι πολίτες να προσαρμοστούν και να αλλάξουν τις συνήθειες και τις καθημερινές συμπεριφορές τους. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η Ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία (ECESP) αξίζει να ενισχυθεί και θα μπορούσε να υποστηρίξει διάφορες πολιτικές πρωτοβουλίες που θα βοηθήσουν στη διευκόλυνση της μετάβασης στην κυκλικότητα. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις του σχεδίου δράσης για την κυκλική οικονομία (CEAP) και θεωρεί ότι τα μεταβατικά μέτρα πρέπει να ληφθούν δεόντως υπόψη κατά την κατάρτιση σχεδίων για την οικονομική και κοινωνική ανασυγκρότηση, μετά την ολέθρια κατάσταση που προκάλεσε η νόσος COVID-19. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Είναι αναγκαίο να αναγνωριστεί η συμπληρωματικότητα που υπάρχει μεταξύ των κλιματικών αλλαγών, των πολιτικών της κυκλικής οικονομίας και της κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων και να καταφανεί η κυκλικότητα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ειδικά στους τομείς των κατασκευών και των μεταφορών, χωρίς να παραβλέπεται η στήριξη των γεωργικών διαδικασιών και του συστήματος τροφίμων, τα οποία είναι απαραίτητα για τη μείωση των αποβλήτων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι το προτεινόμενο σύμφωνο δεξιοτήτων και απασχόλησης, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου+, αποτελεί εξαιρετική ευκαιρία για την εφαρμογή των προβλεπόμενων προγραμμάτων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η πρακτική του οικολογικού σχεδιασμού πρέπει να συνεχίσει να επεκτείνεται, βελτιώνοντας τη διάρκεια ζωής των προϊόντων και την προγραμματισμένη ανάκτηση των συστατικών στοιχείων, και να λειτουργήσει ως κίνητρο για μια δυναμική αγορά δευτερογενών πρώτων υλών η οποία θα βασίζεται σε νομικά δεσμευτικές παρεμβάσεις, με υποχρεωτικές διατάξεις για την ανακύκλωση και την ψηφιακή ιχνηλάτηση. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η Επιτροπή, όπως έχει συμβεί ήδη με τα «προϊόντα που καταναλώνουν ενέργεια», θα πρέπει, σε συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους κλάδους, να προχωρήσει στην έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που θα καθορίζουν τα χαρακτηριστικά νέων προϊόντων τα οποία μπορούν να γίνουν θρεπτικές ουσίες για άλλα προϊόντα. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στη διαδικασία τυποποίησης των τυπικών χαρακτηριστικών των βιώσιμων προϊόντων, με αφετηρία τους τομείς υψηλής έντασης πόρων, στο πλαίσιο του συστήματος «ποιότητα και συμμόρφωση», που περιλαμβάνει την αξιολόγηση της συμμόρφωσης, και πρέπει επίσης να γίνεται ευρύτερη χρήση πράσινων δημόσιων συμβάσεων και να λαμβάνεται υπόψη η πιστοποίηση των δευτερογενών πρώτων υλών. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.11.1 | Οι εθνικοί φορείς τυποποίησης, σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς (2), θα πρέπει, το συντομότερο δυνατό, να αναπτύξουν πρακτικές αναφοράς (PdR) (3) και εναρμονισμένα πρότυπα, για να διευκολύνουν τη μετάβαση στη νέα οικονομία λειτουργικότητας. |
| --- | --- |

1.11.1

| 1.12. | Η πρακτική εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας θα απαιτήσει ισχυρή συνεργασία των ενδιαφερόμενων μερών, και η ΕΟΚΕ ζητεί σαφείς πολιτικές και χρηματοδοτική στήριξη, ιδίως στον τομέα της διαφήμισης, προκειμένου αυτός να απολέσει τον εντόνως καταναλωτικό χαρακτήρα του και να προωθήσει, στο πλαίσιο των κανόνων της ελεύθερης αγοράς, τις πτυχές της ανθεκτικότητας των προϊόντων και της δυνατότητας επαναχρησιμοποίησης. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί καθοριστικής σημασίας την παροχή καλύτερων πληροφοριών και δεδομένων στους καταναλωτές σχετικά με τη διαχείριση των προϊόντων, την ιχνηλασιμότητα και τη διαφάνεια, με αξιοποίηση, μεταξύ άλλων, των ιδιαιτεροτήτων των προϊόντων και των ψηφιακών τεχνολογιών, ώστε να διευκολύνεται η ροή πληροφοριών σχετικά με τη σύνθεση και τις δυνατότητες επισκευής. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να προωθηθούν, μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων, συγκεκριμένες δοκιμές διαδικασιών της κυκλικής οικονομίας σε διάφορους τομείς, σε σημαντικό αριθμό ευρωπαϊκών πόλεων, κέντρων γεωργικών τροφίμων και αγροτικών περιοχών, προκειμένου να αξιοποιηθούν σημαντικές εμπειρίες στις αλυσίδες παραγωγής και κατανάλωσης οι οποίες θα χρησιμοποιηθούν ως ορθές πρακτικές. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί σημαντικό περιθώριο στους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, σε επίπεδο εδαφικής εγγύτητας, ώστε να διαδραματίσουν καίριο ρόλο ανταποκρινόμενοι στις νέες ευκαιρίες, μέσω της ανάπτυξης συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, της δημιουργίας παραδειγμάτων «εδαφικής κοινωνικής ευθύνης» (4) και κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων με βάση τις αρχές της κυκλικότητας. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Τέλος, η ΕΟΚΕ ζητεί όλες οι προτεινόμενες δράσεις να υπόκεινται σε κατάλληλες εκτιμήσεις επιπτώσεων που θα λαμβάνουν υπόψη τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις. |
| --- | --- |

1.16.

2.   Κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο για μια ευρωπαϊκή κυκλική οικονομία

| 2.1. | Οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές σε ολόκληρο τον κόσμο συνειδητοποιούν ολοένα και περισσότερο τη ζημιά που προκαλούν στη βιώσιμη ανάπτυξη τα γραμμικά οικονομικά μοντέλα που έχουν υιοθετηθεί μέχρι τώρα, τα οποία χαρακτηρίζονται από υψηλά επίπεδα κατανάλωσης υλικών και πόρων, χρήση τεχνικών προγραμματισμένης σταδιακής αχρήστευσης των προϊόντων και κίνητρα αγοράς κάθε νέας έκδοσης των προϊόντων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Το 2019, εξορύχτηκαν και υποβλήθηκαν σε επεξεργασία πάνω από 92 δισεκατομμύρια τόνοι υλικών, συμβάλλοντας περίπου στο ήμισυ των παγκόσμιων εκπομπών CO2 (5) και δημιουργώντας σημαντικά προβλήματα στο περιβάλλον και στην ανθρώπινη υγεία. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.2.1 | Περισσότερο από το 90 % της απώλειας βιοποικιλότητας παγκοσμίως οφείλεται στην εξόρυξη και την επεξεργασία των πόρων (6). |
| --- | --- |

2.2.1

| 2.2.2 | Περίπου 20 % των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου οφείλονται στην εξόρυξη και την επεξεργασία μετάλλων και μεταλλικών ορυκτών (7). |
| --- | --- |

2.2.2

| 2.2.3 | Επιπλέον, η ΕΕ είναι υποχρεωμένη να εισάγει, με σημαντικό κόστος, το μεγαλύτερο μέρος των πρώτων υλών που χρειάζεται. |
| --- | --- |

2.2.3

| 2.3. | Η κυκλική οικονομία, η οποία προωθεί:






  — | την κοινωνική και περιβαλλοντική ευθύνη των επιχειρήσεων· |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

την κοινωνική και περιβαλλοντική ευθύνη των επιχειρήσεων·

| — | νέα ποιοτική απασχόληση σε τοπικό επίπεδο· |
| --- | --- |

—

νέα ποιοτική απασχόληση σε τοπικό επίπεδο·

| — | τη διάθεση των αποβλήτων· |
| --- | --- |

—

τη διάθεση των αποβλήτων·

| — | τη συνεχή και ασφαλή χρήση των φυσικών πόρων· |
| --- | --- |

—

τη συνεχή και ασφαλή χρήση των φυσικών πόρων·

| — | ένα κυκλικό σύστημα σχεδιασμού-παραγωγής-διανομής-κατανάλωσης· |
| --- | --- |

—

ένα κυκλικό σύστημα σχεδιασμού-παραγωγής-διανομής-κατανάλωσης·

| — | τον επαναχαρακτηρισμό και την επαναχρησιμοποίηση των καταλοίπων στο τέλος του κύκλου ζωής· |
| --- | --- |

—

τον επαναχαρακτηρισμό και την επαναχρησιμοποίηση των καταλοίπων στο τέλος του κύκλου ζωής·

είναι ικανή να αναπτύξει μια λειτουργική οικονομία, η οποία μπορεί να αποφέρει σημαντικά οφέλη στην κοινωνία.

| 2.4. | Προς το παρόν, μόνο το 8,6 % των δραστηριοτήτων παγκοσμίως διεξάγονται με κυκλικό τρόπο. Ωστόσο, η μετάβαση προς τη συγκεκριμένη διάσταση απαιτεί στενή συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η μετάβαση σε κυκλικές διαδικασίες της ευρωπαϊκής οικονομίας είναι εξαρτημένη από το κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο στο οποίο αναγκάζεται να αναπτυχθεί επί του παρόντος, σε μια περίοδο που η πανδημία του κορονοϊού έχει προκαλέσει τη χειρότερη οικονομική ύφεση μετά τη Μεγάλη Ύφεση του 1929. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.5.1 | Λόγω της νόσου COVID-19, οι εταιρείες βρίσκονται αντιμέτωπες με απώλεια εσόδων και διακόπτουν τις αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ εξαπλώνεται παντού το φαινόμενο του κλεισίματος εργοστασίων και της ανεργίας. |
| --- | --- |

2.5.1

| 2.6. | Το υφιστάμενο τρίπτυχο κινδύνων —ανεξέλεγκτες πανδημίες, ανεπαρκή οπλοστάσια της οικονομικής πολιτικής και «μαύροι κύκνοι» της γεωπολιτικής (δηλαδή, τα εντελώς απρόβλεπτα γεγονότα)— θα μπορούσαν να ωθήσουν την παγκόσμια οικονομία σε συνεχή ύφεση, ενώ όλοι οι τομείς της ευρωπαϊκής κοινωνίας αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι για μια βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη απαιτούνται μέθοδοι που να λαμβάνουν ταυτόχρονα υπόψη την τεχνολογική διάσταση, την αύξηση της παραγωγικότητας και την αποτελεσματικότερη χρήση των πόρων. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Από την άλλη πλευρά, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο πλανήτης μπορούν να μετατραπούν σε σπουδαία ευκαιρία για επανεκκίνηση, μέσω ώθησης στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης, σε νέες βάσεις, θέτοντας τις προϋποθέσεις για να επισπευσθεί ο σχεδιασμός των νέων κυκλικών διαδικασιών. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένως διατυπώσει τη γνώμη της σχετικά με την ανάγκη για μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Από κοινού με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έχει δρομολογήσει την ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία (ECESP) (8), υπογραμμίζοντας ότι «υπάρχουν προφανή εμπόδια που παρακωλύουν την επίτευξη μιας κυκλικής οικονομίας, παρά τα μέχρι στιγμής επιτεύγματα.» |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Όπως τόνισε η ομάδα συντονισμού της πλατφόρμας ECESP, η μετάβαση προς μια χωρίς αποκλεισμούς, κλιματική ουδέτερη και κυκλική οικονομία πρέπει να ξεκινήσει άμεσα. (9) |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Στις 6 Απριλίου 2020 η ΕΟΚΕ εξέδωσε κοινή δήλωση στην οποία υπογραμμίζεται ότι σε αυτή την περίοδο μεγάλης αβεβαιότητας, μόνο ένα συνολικό ευρωπαϊκό σχέδιο οικονομικής ανάκαμψης θα δώσει τη δυνατότητα να αντιμετωπιστεί η πανδημία COVID-19 και να οικοδομηθεί εκ νέου μια πιο βιώσιμη ευρωπαϊκή οικονομία. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 3.1. | Στο νέο σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία (CEAP) παρουσιάζεται μια σειρά νέων πρωτοβουλιών που αφορούν τον πλήρη κύκλο σχεδιασμού και ζωής των προϊόντων που θα επιτρέπουν στους πολίτες και τις επιχειρήσεις να συμμετέχουν πλήρως στην κυκλική οικονομία. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Στο πλαίσιο της βιομηχανικής στρατηγικής της ΕΕ, προτείνονται μέτρα σχετικά με τα ακόλουθα:






  — | διασφάλιση ότι τα βιώσιμα προϊόντα θα είναι ο κανόνας στην Ένωση, μέσω νομοθετικής πράξης σχετικά με τη στρατηγική για τα βιώσιμα προϊόντα, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα προϊόντα που διατίθενται στην ενωσιακή αγορά έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να διαρκούν περισσότερο· |
| --- | --- | --- |

3.2.

—

διασφάλιση ότι τα βιώσιμα προϊόντα θα είναι ο κανόνας στην Ένωση, μέσω νομοθετικής πράξης σχετικά με τη στρατηγική για τα βιώσιμα προϊόντα, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα προϊόντα που διατίθενται στην ενωσιακή αγορά έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να διαρκούν περισσότερο·

| — | ενδυνάμωση των καταναλωτών, με πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες, με πραγματικό «δικαίωμα επισκευής»· |
| --- | --- |

—

ενδυνάμωση των καταναλωτών, με πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες, με πραγματικό «δικαίωμα επισκευής»·

| — | έμφαση στους τομείς που χρησιμοποιούν περισσότερους πόρους και έχουν αυξημένο δυναμικό κυκλικότητας, όπως:






  — | ηλεκτρονικά προϊόντα και ΤΠΕ: «Πρωτοβουλία για την κυκλικότητα των ηλεκτρονικών προϊόντων»· |
| --- | --- | --- |

—

έμφαση στους τομείς που χρησιμοποιούν περισσότερους πόρους και έχουν αυξημένο δυναμικό κυκλικότητας, όπως:

—

ηλεκτρονικά προϊόντα και ΤΠΕ: «Πρωτοβουλία για την κυκλικότητα των ηλεκτρονικών προϊόντων»·

| — | ηλεκτρικές στήλες και οχήματα: νέο κανονιστικό πλαίσιο για τις ηλεκτρικές στήλες· |
| --- | --- |

—

ηλεκτρικές στήλες και οχήματα: νέο κανονιστικό πλαίσιο για τις ηλεκτρικές στήλες·

| — | συσκευασίες: νέες υποχρεωτικές απαιτήσεις που θα καθορίζουν τι επιτρέπεται στην ενωσιακή αγορά· |
| --- | --- |

—

συσκευασίες: νέες υποχρεωτικές απαιτήσεις που θα καθορίζουν τι επιτρέπεται στην ενωσιακή αγορά·

| — | πλαστικές ύλες: νέες υποχρεωτικές απαιτήσεις σχετικά με το ανακυκλωμένο περιεχόμενο· |
| --- | --- |

—

πλαστικές ύλες: νέες υποχρεωτικές απαιτήσεις σχετικά με το ανακυκλωμένο περιεχόμενο·

| — | κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα: νέα στρατηγική της ΕΕ για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας του τομέα· |
| --- | --- |

—

κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα: νέα στρατηγική της ΕΕ για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας του τομέα·

| — | κατασκευές και κτίρια: γενική στρατηγική για ένα βιώσιμο δομικό περιβάλλον· |
| --- | --- |

—

κατασκευές και κτίρια: γενική στρατηγική για ένα βιώσιμο δομικό περιβάλλον·

| — | τρόφιμα: νέα νομοθετική πρωτοβουλία για την επαναχρησιμοποίηση, ώστε να αντικατασταθούν οι συσκευασίες και τα επιτραπέζια σκεύη/είδη στις υπηρεσίες εστίασης· |
| --- | --- |

—

τρόφιμα: νέα νομοθετική πρωτοβουλία για την επαναχρησιμοποίηση, ώστε να αντικατασταθούν οι συσκευασίες και τα επιτραπέζια σκεύη/είδη στις υπηρεσίες εστίασης·

| — | μείωση των αποβλήτων: αποφυγή της παραγωγής αποβλήτων και μετατροπή τους σε ποιοτικούς δευτερογενείς πόρους· |
| --- | --- |

—

μείωση των αποβλήτων: αποφυγή της παραγωγής αποβλήτων και μετατροπή τους σε ποιοτικούς δευτερογενείς πόρους·

| — | λειτουργική κυκλικότητα για τους πολίτες, τις περιφέρειες και τις πόλεις· |
| --- | --- |

—

λειτουργική κυκλικότητα για τους πολίτες, τις περιφέρειες και τις πόλεις·

| — | ενίσχυση του ρόλου της τυποποίησης· |
| --- | --- |

—

ενίσχυση του ρόλου της τυποποίησης·

| — | οριζόντιες δράσεις: η κυκλικότητα ως προϋπόθεση για την κλιματική ουδετερότητα· |
| --- | --- |

—

οριζόντιες δράσεις: η κυκλικότητα ως προϋπόθεση για την κλιματική ουδετερότητα·

| — | δράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο· |
| --- | --- |

—

δράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο·

| — | παρακολούθηση της προόδου. |
| --- | --- |

—

παρακολούθηση της προόδου.

Πρόκειται για περίπου 35 δράσεις την τριετή περίοδο μέσα του 2020/μέσα του 2023, με πρωτοβουλίες στον τομέα των ηλεκτρονικών, των αποβλήτων και των υπηρεσιών για τους ανθρώπους και το περιβάλλον.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) είναι πεπεισμένη ότι η βιωσιμότητα αποτελεί έναν από τους πυλώνες ανάπτυξης της Ευρώπης του μέλλοντος και ότι, μέσω προσεκτικής και συμμετοχικής μετάβασης προς μια κυκλική οικονομία, οι πολίτες, οι καταναλωτές, οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι, θα είναι σε θέση, με ισχυρές επενδύσεις, να συμβάλουν όχι μόνο στον σεβασμό του περιβάλλοντος αλλά και στην ανάπτυξη μιας έννοιας ανοικτής και χωρίς αποκλεισμούς κοινωνίας η οποία διασφαλίζει πόρους για τις μελλοντικές γενιές. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.1.1 | Ειδικότερα, σε σχέση με τις γεωργικές διαδικασίες και το σύστημα τροφίμων μπορούν να προκύψουν σημαντικά οφέλη από την κυκλική οικονομία προκειμένου να μειωθούν τα απόβλητα και να βελτιωθεί η ευημερία των πολιτών. |
| --- | --- |

4.1.1

| 4.1.2 | Θα απαιτηθούν μεγάλες επενδύσεις για την ανάπτυξη πράσινων τεχνολογιών, νέων οργανικών λιπασμάτων και βιομεθανίου. |
| --- | --- |

4.1.2

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη σειρά των νομοθετικών και πολιτικών μέτρων που προτείνονται στο σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία και θεωρεί ότι πρέπει να ληφθούν δεόντως υπόψη τα μέτρα μετάβασης στην κυκλική οικονομία, ειδικά μετά την ολέθρια κατάσταση που προκάλεσε η νόσος COVID-19. |
| --- | --- |

4.2.

5.   Συνοχή σε ευρωπαϊκό επίπεδο

| 5.1. | Θεωρούμε ότι είναι αναγκαίο να αναγνωριστεί η συμπληρωματικότητα που υπάρχει μεταξύ της κλιματικής αλλαγής και των πολιτικών της κυκλικής οικονομίας. Επίσης οι εισροές ενέργειας πρέπει να προέρχονται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και να μην είναι γραμμικές όπως τα ορυκτά καύσιμα. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.1.1 | Η κυκλικότητα στη χρήση της ενέργειας υλοποιείται επίσης μέσω της έμφασης στην εξοικονόμηση και την ενεργειακή απόδοση, οι οποίες καθίστανται ακόμα πιο επιτακτικές στον τομέα των μεταφορών. |
| --- | --- |

5.1.1

| 5.2. | Θα πρέπει να ενθαρρύνεται σε όλα τα επίπεδα η ανάπτυξη των ικανοτήτων που απαιτούνται για την προώθηση της κυκλικής οικονομίας. Το προτεινόμενο σύμφωνο δεξιοτήτων και απασχόλησης, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου+ αποτελεί εξαιρετική ευκαιρία για την εφαρμογή των προβλεπόμενων προγραμμάτων. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Δεν πρέπει να υποτιμάται ο ρόλος των δημοσίων συμβάσεων στην επίτευξη της εν λόγω μετάβασης. Τα ελάχιστα περιβαλλοντικά κριτήρια (CAM), που ήδη περιλαμβάνονται στις οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις (10), θα πρέπει να καταστούν υποχρεωτικά, με τις κατάλληλες τεχνικές προδιαγραφές (11). Θα πρέπει να παρέχεται στους εργολάβους ειδική κατάρτιση προκειμένου να διασφαλίζεται η παροχή όλων των κυκλικών ευκαιριών και οι ενδεχόμενοι φραγμοί να μην εμποδίζουν τις κυκλικές δημόσιες συμβάσεις. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο οι διάφορες πρωτοβουλίες που θα πρέπει να υλοποιηθούν κατά τους προσεχείς μήνες να εξετάσουν, με σαφήνεια, τρόπους βελτίωσης της κυκλικότητας και της βιωσιμότητας των επενδύσεων, κυρίως στις πιο ευάλωτες χώρες από διαρθρωτική και οικονομική άποψη. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.4.1 | Οι εν λόγω πρωτοβουλίες πρέπει να προωθηθούν σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές και τις κοινωνικές δυνάμεις, με ιδιαίτερη έμφαση στη δημιουργία νέων και καλύτερων θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

5.4.1

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει τη σκοπιμότητα της θέσπισης νομικά δεσμευτικών απαιτήσεων για την τόνωση της αγοράς δευτερογενών πρώτων υλών, ιδίως για τις συσκευασίες, τα οχήματα, τα δομικά υλικά και τις μπαταρίες. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Ο οικολογικός σχεδιασμός των προϊόντων αποτελεί καθοριστικό στοιχείο για την εφαρμογή κυκλικών διαδικασιών. Το πεδίο εφαρμογής του οικολογικού σχεδιασμού πρέπει να συνεχίσει να διευρύνεται ώστε να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος όλων των σταδίων παραγωγής, κάτι που θα διευκολύνει την ανάκτηση των συστατικών στοιχείων ως κινητήρια δύναμη για μια δυναμική αγορά δευτερογενών πρώτων υλών. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.6.1 | Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή, όπως έχει συμβεί ήδη με τα «προϊόντα που καταναλώνουν ενέργεια» (12), θα πρέπει να προχωρήσει στην έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που να καθορίζουν τα χαρακτηριστικά διαφόρων προϊόντων κοινής χρήσης τα οποία μετά τη χρήση μπορούν να γίνουν θρεπτικές ουσίες για άλλα προϊόντα. |
| --- | --- |

5.6.1

| 5.7. | Η τυποποίηση των τεχνικών χαρακτηριστικών στον τομέα της κυκλικής οικονομίας είναι ιδιαίτερα σημαντική. Δεδομένου του έντονου οριζόντιου χαρακτήρα και της μεγάλης πολυπλοκότητας του θέματος, είναι απαραίτητο να ενισχυθεί σημαντικά ο συντονισμός μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών, των αρχών τυποποίησης και των νομοθετικών ενεργειών. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Η διαδικασία της τυποποίησης τεχνικών χαρακτηριστικών των βιώσιμων προϊόντων, ιδίως στους τομείς υψηλής έντασης πόρων, είναι ιδιαίτερα σημαντική, ιδίως για τις διαδικασίες ανάθεσης οικολογικών δημόσιων συμβάσεων και για την ταξινόμηση των πρώτων υλών και των δευτερογενών υλικών. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Η ΕΟΚΕ ζητεί όλες οι προτεινόμενες δράσεις να υπόκεινται σε κατάλληλες εκτιμήσεις επιπτώσεων που θα λαμβάνουν υπόψη τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Η συνεχιζόμενη συζήτηση για την αξία και την ανάγκη έμπρακτης εφαρμογής των αρχών της κυκλικής οικονομίας μπορεί να είναι μια ευκαιρία για αποφασιστική αντιμετώπιση του θέματος, που έχει συζητηθεί επανειλημμένα, της υπέρβασης του παραδοσιακού ΑΕγχΠ, δηλαδή της συμπερίληψης νέων στοιχείων όσον αφορά την οικονομική τάση που χρησιμοποιείται σήμερα στα τρία συστήματα υπολογισμού του ΑΕγχΠ (13), όπως: δημιουργία συστημάτων αλληλεγγύης για μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς· διαβίωση εντός των ορίων του πλανήτη μας· δίκαιη κατανομή αγαθών. |
| --- | --- |

5.10.

6.   Εκπαίδευση και πνεύμα κυκλικότητας

| 6.1. | Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, είναι απολύτως αναγκαίο να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στη διάδοση ενός «πνεύματος κυκλικότητας» μέσω της εκπαίδευσης, της ανάπτυξης ικανοτήτων και μέσω αυξημένης ευθύνης, καθώς και μέσω της ενίσχυσης του διαλόγου με την κοινωνία πολιτών, ώστε να ενθαρρυνθούν οι πολίτες να προσαρμοστούν και να αλλάξουν τις συνήθειες και τις καθημερινές συμπεριφορές τους. Είναι επίσης θεμελιώδους σημασίας μια ισχυρή διατομεακή συνεργασία. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.1.1 | Η κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων, ως συγκεκριμένο στοιχείο της λειτουργικής οικονομίας, συνδυάζεται απόλυτα με το πνεύμα της κυκλικής οικονομίας, δεδομένου ότι επιτρέπει μια εξαιρετική συνέργεια μεταξύ των συμφερόντων των επιχειρηματιών και των συμφερόντων των εργαζομένων, σε συνδυασμό με τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία αποσκοπεί στη μείωση των αποβλήτων και των περιττών αποβλήτων. |
| --- | --- |

6.1.1

| 6.2. | Θα πρέπει να υποβληθούν προτάσεις για την ενσωμάτωση των αρχών της κυκλικής οικονομίας στα σχολικά προγράμματα σπουδών και στα προγράμματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και για τη χρηματοδότηση της τεχνικής εκπαίδευσης υψηλής εξειδίκευσης και τη στήριξη των δημιουργικών ικανοτήτων. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Το πρόγραμμα Erasmus+ θα καταστεί ιδιαίτερα χρήσιμο για την προώθηση της ανταλλαγής γνώσεων σχετικά με την κυκλική οικονομία μεταξύ των διαφόρων χωρών της Ευρώπης. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Η μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό της ΕΟΚΕ (14) και η σχετική γνωμοδότηση πρωτοβουλίας NAT/764 σχετικά με την «ανάπτυξη συνεργειών μεταξύ διαφορετικών χαρτών πορείας για την κυκλική οικονομία», σε συνδυασμό με το δίκτυο που δραστηριοποιείται στην ευρωπαϊκή πλατφόρμα των ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία, παρέχουν μια σταθερή βάση για την ανταλλαγή πληροφοριών και την παραγωγή γνώσης μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Οι οικονομικοί φορείς και η κοινωνία πολιτών, μεταξύ άλλων μέσω της αξιοποίησης κατάλληλων κονδυλίων όπως το κονδύλι «Αποστολές» του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», θα μπορούσαν να δρομολογήσουν συγκεκριμένες δοκιμές όσον αφορά τις διαδικασίες της κυκλικής οικονομίας σε διάφορους τομείς, σε σημαντικό αριθμό κατάλληλων ευρωπαϊκών δήμων. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Ωστόσο, καθοριστικό στοιχείο για την εφαρμογή κυκλικών διαδικασιών αποτελεί ο οικολογικός σχεδιασμός των προϊόντων. |
| --- | --- |

6.6.

7.   Οι καταναλωτές ως πρωταγωνιστές της εφαρμογής

| 7.1. | Η πρακτική εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας απαιτεί ένα ισχυρό δίκτυο ενδιαφερόμενων μερών που να είναι ενημερωμένα, εμπλεκόμενα και συνδεδεμένα. Οι βασικές πολιτικές και η διαρθρωτική στήριξη για τις διάφορες ομάδες ενδιαφερομένων θα πρέπει να προσδιοριστούν, να επανεξετάζονται τακτικά και να κοινοποιούνται με αποτελεσματικό τρόπο. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Πρέπει επίσης να εξεταστεί ο ρόλος της διαφήμισης προκειμένου να απολέσει τον εντόνως καταναλωτικό χαρακτήρα της και, στο πλαίσιο των κανόνων της ελεύθερης αγοράς, να προωθεί τις πτυχές της ανθεκτικότητας των προϊόντων και της δυνατότητας επαναχρησιμοποίησης χωρίς να γίνεται παραπλανητική και αποπροσανατολιστική. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.2.1 | Είναι σημαντικό η διαφήμιση να επικεντρώνεται στις αρχές του ρεαλισμού, της μόδας και της τυπικότητας, όπου συγκεκριμένα παραδείγματα, η έμφαση στη βιώσιμη ανάπτυξη, τα θετικά χαρακτηριστικά της ανθεκτικότητας του προϊόντος φαίνεται να έχουν αξία για τον καταναλωτή και την κοινωνία. |
| --- | --- |

7.2.1

| 7.3. | Το δικαίωμα επισκευής προϊόντων σε εύλογες και ανάλογες τιμές πρέπει να αναγνωριστεί και να συμπεριληφθεί στις εγγυήσεις του προϊόντος, μεταξύ άλλων μέσω φορολογικών μέτρων και δικτύων υπηρεσιών επισκευής εγγύτητας και με τη διευκόλυνση της πρόσβασης (15). Από αυτήν την άποψη, η καταπολέμηση της προγραμματισμένης απαξίωσης πρέπει να γίνει αναπόσπαστο μέρος των νέων τεχνικών και τυποποιημένων χαρακτηριστικών του οικολογικά βιώσιμου, εύκολα επισκευάσιμου και ανακτήσιμου προϊόντος. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την επιτυχή σύμπραξη με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ανάπτυξη μιας καινοτόμου διοργανικής πλατφόρμας (ECESP) και αναμένει ότι η εντολή της θα επεκταθεί στο μέλλον. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.4.1 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ενδείκνυται η εξέταση μιας διαφορετικής κατανομής της φορολογίας, που θα ελαφρύνει τη φορολογία επί της εργασίας, προκειμένου να αυξηθεί η φορολογία επί των πόρων και, ιδίως, σε λιγότερο βιώσιμα προϊόντα και σε εκείνα με προφανή απαξίωση. |
| --- | --- |

7.4.1

| 7.4.2 | Η αρχή της αυστηρότερης φορολογίας πρέπει να εφαρμόζεται στα προϊόντα που εισάγονται στην ΕΕ και τα οποία φαίνεται να μην είναι ευαίσθητα στα κριτήρια της κυκλικής οικονομίας. |
| --- | --- |

7.4.2

| 7.5. | Θα πρέπει να υπάρξει ρητή αναγνώριση και στήριξη του ρόλου των κοινωνικών επιχειρήσεων στην κυκλική οικονομία προκειμένου οι δραστηριότητες με εμπειρία στην επαναχρησιμοποίηση, την επισκευή και την αναγέννηση/ανάπλαση να μπορούν να επωφελούνται από μεγαλύτερη κοινωνική αξία, καθώς συμμετέχουν στην ανάπτυξη δεξιοτήτων των πιο ευάλωτων ατόμων της κοινωνίας. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη παροχής καλύτερων πληροφοριών στους Ευρωπαίους καταναλωτές σχετικά με τη διαχείριση των προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των πλεονεκτημάτων του κυκλικού σχεδιασμού και της κυκλικής κατασκευής, καθώς και σχετικά με την ιχνηλασιμότητα και τη διαφάνεια, με αξιοποίηση, μεταξύ άλλων, των διαβατηρίων προϊόντων και ψηφιακών τεχνολογιών όπως η αλυσίδα συστοιχιών, ώστε να διευκολύνεται η ροή πληροφοριών σχετικά με τη σύνθεση, τις δυνατότητες επισκευής και το τέλος του κύκλου ζωής. |
| --- | --- |

7.6.

| 7.7. | Οι αξιόπιστες, συγκρίσιμες και επαληθεύσιμες πληροφορίες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο ώστε να μπορούν οι αγοραστές να λαμβάνουν πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις, ενώ μειώνουν τον κίνδυνο προβολής ψευδοοικολογικής ταυτότητας («green washing»). |
| --- | --- |

7.7.

| 7.8. | Οι τοπικές αρχές αποτελούν βασικούς παράγοντες στη διαχείριση των υδάτων, των αποβλήτων και των δευτερογενών κόμβων πρώτων υλών. Μπορούν, στο πλαίσιο συμπράξεων, να δρομολογήσουν δοκιμές για την ανάπτυξη της κυκλικής καινοτομίας. |
| --- | --- |

7.8.

| 7.9. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την ανάπτυξη των αρχών της «εδαφικής κοινωνικής ευθύνης», η οποία επισημάνθηκε ήδη σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις, αρχές οι οποίες διασφαλίζουν τη δημόσια και ιδιωτική ευθύνη της κυκλικής αειφορίας σε εδαφικό επίπεδο. |
| --- | --- |

7.9.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  ΕΕ C 100 της 30.4 2009, σ. 53.

1

(2)  CEN, CENELEC και ETSI.

2

(3)  Βλ. UNI Italia και διαδικασίες προτυποποίησης του κανονισμού 1025/2012.

3

(4)  ΕΕ C 175 της 28.7.2009, σ. 63.

4

(5)  Βλ. Circular Economy and Material Value Chains, World Economic Forum 2020.

5

Circular Economy and Material Value Chains,

(6)  Βλ. United Nations Environment Programme (UNEP), Natural Resources for the Future We Want, 2019.

6

United Nations Environment Programme (UNEP), Natural Resources for the Future We Want,

(7)  Βλ. Energy Transitions Commission, Mission Possible: Reaching Net-Zero Carbon Emissions by Mid-Century, 2018.

7

Energy Transitions Commission, Mission Possible: Reaching Net-Zero Carbon Emissions by Mid-Century,

(8)  ΕΟΚΕ-2017-02666-05-00-decbur — Εντολή της ομάδας συντονισμού.

8

(9)  Joint statement on the new Circular Economy Action Plan (CEAP) by members of the Coordination Group (CG) of the European Circular Economy Stakeholder Platform — March 2020.

9

Joint statement on the new Circular Economy Action Plan (CEAP) by members of the Coordination Group (CG) of the European Circular Economy

(10)  Οδηγίες 2014/23/ΕΕ (ΕΕ L 94 της 28.3.2014, σ. 1), 2014/24/ΕΕ (ΕΕ L 94 της 28.3.2014, σ. 65), 2014/25/ΕΕ (ΕΕ L 94 της 28.3.2014, σ. 243).

10

(11)  Βλ. UNI/PdR: Κατευθυντήριες γραμμές 2019 για τον τρόπο επαλήθευσης του ανακυκλωμένου και/ή ανακτημένου περιεχομένου και/ή των υποπροϊόντων στα προϊόντα που υπόκεινται στα Ελάχιστα Περιβαλλοντικά Κριτήρια.

11

(12)  Βλ. οδηγία 2005/32/ΕΚ (ΕΕ L 191 της 22.7.2005, σ. 29) όπως αναδιατυπώθηκε στην οδηγία 2009/125/ΕΚ (ΕΕ L 285 της 31.10.2009, σ. 10).

12

(13)  Πρβ. SEC 2010 ΕΕ.

13

(14)  https://www.eesc.europa.eu/en/our-work/publications-other-work/publications/circular-economy-strategies-and-roadmaps-europe-executive-summary.

14

(15)  Βλ. οδηγία 1999/85/ΕΚ του Συμβουλίου, της 22 Οκτωβρίου 1999, όσον αφορά τη δυνατότητα δοκιμαστικής εφαρμογής μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ στις υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού (ΕΕ L 277 της 28.10.1999, σ. 34): μικροεπισκευές ποδηλάτων, υποδημάτων και δερμάτινων προϊόντων, ενδυμάτων και υφασμάτινων ειδών οικιακής χρήσης, επισκευή και ανακαίνιση ιδιωτικών κατοικιών, οικιακή βοήθεια.

15

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/101 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/101

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Διαμόρφωση του ψηφιακού μέλλοντος της Ευρώπης»

[COM(2020) 67 final]

(2020/C 364/14)

| Εισηγητής: | ο κ. Ulrich SAMM |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Jakob Krištof POČIVAVŠEK |

Εισηγητής:

ο κ. Ulrich SAMM

Συνεισηγητής:

ο κ. Jakob Krištof POČIVAVŠEK

| Αίτηση γνωμοδότησης | Επιτροπή, 9.3.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Έγκριση από το τμήμα | 25.6.2020 |
| Έγκριση από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 216/1/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Επιτροπή, 9.3.2020

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Έγκριση από το τμήμα

25.6.2020

Έγκριση από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

216/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) έχει ήδη επιδοκιμάσει τις πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης μιας ψηφιακής οικονομίας και κοινωνίας και εκφράζει τώρα την ικανοποίησή της για την ενίσχυση των προσπαθειών προς αυτήν την κατεύθυνση με τη θέσπιση δέσμης νέων πρωτοβουλιών σε ένα ευρύ φάσμα τομέων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας ευρωπαϊκής πορείας προς την ψηφιοποίηση με την αξιοποίηση των ευκαιριών που παρουσιάζονται για την οικονομία σε συνδυασμό με την προστασία των δεδομένων μας για τη διαφύλαξη της ιδιωτικής ζωής και της αυτοδιάθεσης. Η ανθρωποκεντρική προσέγγιση που υιοθετείται σε όλες τις πρωτοβουλίες τις Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Ευρώπη κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά χρειάζεται να διανύσει ακόμη πολύ δρόμο. Η ψηφιοποίηση εξελίσσεται ταχέως και η ευρωπαϊκή νομοθεσία πρέπει να συμβαδίζει. Αυτό απαιτεί ένα άρτιο και φιλόδοξο κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο θα περιλαμβάνει νομικά δεσμευτικούς κανόνες δεοντολογίας και σαφείς κανόνες περί ευθύνης. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι αυτή η δυναμική εξέλιξη απαιτεί επίσης ευέλικτες και προσαρμοστικές διαδικασίες με τον συνεχή διάλογο απαραίτητο μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών, ο οποίος θα πρέπει να είναι υποχρεωτικός για τους εργαζόμενους, ώστε να μπορούν να εκφράζουν τις απόψεις τους. Η ΕΟΚΕ, ως εκπρόσωπος των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, είναι έτοιμη να διαδραματίσει τον ρόλο που της αναλογεί. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Είναι σημαντικό να πραγματοποιηθούν επενδύσεις στις κατάλληλες μελλοντικές τεχνολογίες, να προωθηθεί η κατάρτιση των ατόμων και να δημιουργηθεί ένα κλίμα εμπιστοσύνης στους πολίτες, ενθαρρύνοντάς τους να συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία μετασχηματισμού. Η ψηφιακή μετάβαση πρέπει να είναι δίκαιη, βιώσιμη και κοινωνικά αποδεκτή. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι χρειάζεται να οικοδομήσουμε μία πραγματική ευρωπαϊκή ενιαία αγορά δεδομένων — έναν ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων που να βασίζεται σε ευρωπαϊκούς κανόνες και αξίες. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία για χάραξη μιας νέας βιομηχανικής στρατηγικής της ΕΕ, η οποία θα καθορίζει δράσεις για τη διευκόλυνση της μετάβασης προς μια πιο ψηφιακή, καθαρή, κυκλική και παγκοσμίως ανταγωνιστική βιομηχανία της ΕΕ με βιώσιμες επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας στρατηγικής για τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία δεν θα πρέπει να ορίζεται κατ’ αντιδιαστολή προς αυτή των άλλων κρατών και δεν θα πρέπει να ακυρώνει τα οφέλη της παγκόσμιας συνεργασίας. Εντούτοις, οι ανάγκες των Ευρωπαίων πολιτών και το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, το οποίο συνδέεται με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται δεόντως υπόψη. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η εκπαίδευση και η κατάρτιση που παρέχουν ψηφιακές δεξιότητες είναι καίριας σημασίας για την προετοιμασία σε μια ψηφιακή ζωή. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εστιάζει στην ανάπτυξη των ψηφιακών ικανοτήτων και δεξιοτήτων, αλλά καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να κάνει καλύτερη διάκριση μεταξύ των τεχνικών και των κοινωνικών ικανοτήτων, παρόλο που και οι δύο είναι ζωτικής σημασίας. Πρέπει να καταβληθούν πρόσθετες προσπάθειες και να παρέχονται τα κατάλληλα μέσα για την ψηφιακή εκπαίδευση των μελών των κοινωνικά ευάλωτων ομάδων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Το ψηφιακό μέλλον της Ευρώπης που θα βασίζεται σε μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση θα επιτευχθεί μόνον εάν οι πολίτες δείχνουν εμπιστοσύνη. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκοπεύει να προβεί σε σαφή διάκριση μεταξύ των εφαρμογών υψηλού κινδύνου, οι οποίες θα πρέπει να υπόκεινται σε αυστηρή ρύθμιση, και των εφαρμογών χαμηλού κινδύνου, όπου αρκεί να βασίζεται κανείς σε μηχανισμούς αυτορρύθμισης και αγοράς. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη γενική αυτή προσέγγιση, αλλά τονίζει επίσης ότι απαιτείται λεπτομερής και εμπεριστατωμένη ανάλυση των διαφόρων εφαρμογών. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την ανθρωποκεντρική προσέγγιση που εφαρμόζεται σε ό,τι αφορά τις προκλήσεις που προκύπτουν από τις επιγραμμικές πλατφόρμες για τους εργαζόμενους. Μία από τις σημαντικές συνιστώσες της προσέγγισης αυτής είναι η θέσπιση ενός ενισχυμένου νομικού πλαισίου το οποίο θα αποτρέπει τις επισφαλείς συνθήκες εργασίας και θα διασφαλίζει τα δικαιώματα των εργαζομένων στο Διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένων των συλλογικών διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανάπτυξη των ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών για το ψηφιακό μέλλον δεν έχει καλυφθεί, ιδίως εάν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι οι διασυνοριακές υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης θα μπορούσαν να ενισχύσουν την (ψηφιακή) ενιαία αγορά και να βελτιώσουν τις ρυθμίσεις δημόσιου χαρακτήρα και τον συντονισμό. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Με την πρόσφατη και εν εξελίξει πανδημία COVID-19, η κοινωνία έχει έρθει αντιμέτωπη με την πραγματικότητα όσον αφορά τη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών και το γεγονός αυτό έχει δημιουργήσει πολλές νέες προκλήσεις. Η ανάγκη για επικοινωνία, εκπαίδευση και εργασία εξ αποστάσεως έχει καταδείξει ότι πολλοί άνθρωποι δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένοι να χρησιμοποιήσουν με αποτελεσματικό τρόπο τις πιο σύγχρονες ψηφιακές τεχνολογίες, αλλά ούτε και οι ψηφιακές υποδομές είναι ικανές να εξασφαλίσουν ίση πρόσβαση και χωρίς αποκλεισμούς συμμετοχή σε όλους τους πολίτες μέσω των ψηφιακών τεχνολογιών. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ανάγκη αλλαγής των συνηθειών εξαιτίας των μέτρων που έχουν λάβει οι εθνικές κυβερνήσεις για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης της νόσου COVID-19 ενδεχομένως να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις στις πρακτικές κατανάλωσης και στις εργασιακές σχέσεις. Οι θετικές και οι αρνητικές επιπτώσεις αυτής της αλλαγής θα πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την ανάπτυξη νέων πολιτικών στο πλαίσιο αυτό. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα πρέπει να παρακολουθείται μέσω μιας ολοκληρωμένης και χρηματοδοτούμενης από την ΕΕ ερευνητικής πρωτοβουλίας με άξονα την εργασία και θέμα την «ψηφιοποίηση υπέρ της αξιοπρεπούς εργασίας» Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η ψηφιοποίηση θα είναι μακροπρόθεσμα επιτυχής μόνο με αποδοτικό και φιλικό προς τους εργαζομένους σχεδιασμό της πρωτοβουλίας «Βιομηχανία 4.0» (1). |
| --- | --- |

1.12.

2.   Εισαγωγή και κύρια σημεία της ανακοίνωσης

| 2.1. | Με την παρούσα ανακοίνωση, η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει ένα γενικό έγγραφο στο οποίο παρατίθεται μια σειρά πρωτοβουλιών που θα συμβάλουν στη διαμόρφωση του ψηφιακού μέλλοντος της Ευρώπης. Η ανάγκη ανάληψης από την Ευρώπη ηγετικού ρόλου κατά τη διαδικασία δίκαιης μετάβασης προς έναν υγιή πλανήτη και έναν νέο ψηφιακό κόσμο προϋποθέτει ότι οι προκλήσεις που συνιστούν ο οικολογικός και ψηφιακός μετασχηματισμός αντιμετωπίζονται από κοινού, ούτως ώστε οι ψηφιακές τεχνολογίες να στηρίζουν την Πράσινη Συμφωνία σύμφωνα με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Για τον σκοπό αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανήγγειλε μια δέσμη πρωτοβουλιών. Οι διάφορες πρωτοβουλίες που παρουσιάστηκαν και ανακοινώθηκαν για το τρέχουν και το επόμενο έτος χωρίζονται σε τρεις βασικούς πυλώνες:
  Τεχνολογία στην υπηρεσία των ανθρώπων:






  — | Λευκή Βίβλος για την τεχνητή νοημοσύνη (COM(2020) 65 final / βλ. INT/894), |
| --- | --- | --- |

2.2.

Τεχνολογία στην υπηρεσία των ανθρώπων:

—

Λευκή Βίβλος για την τεχνητή νοημοσύνη (COM(2020) 65 final / βλ. INT/894),

| — | Στρατηγική για την κβαντική τεχνολογία, τις αλυσίδες συστοιχιών και την υπερυπολογιστική, |
| --- | --- |

—

Στρατηγική για την κβαντική τεχνολογία, τις αλυσίδες συστοιχιών και την υπερυπολογιστική,

| — | Σχέδιο δράσης για τα δίκτυα 5G και 6G (όπως παρουσιάζεται στην ανακοίνωση COM(2020) 50 final / βλ. TEN/704), |
| --- | --- |

—

Σχέδιο δράσης για τα δίκτυα 5G και 6G (όπως παρουσιάζεται στην ανακοίνωση COM(2020) 50 final / βλ. TEN/704),

| — | Σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση και ένα ενισχυμένο θεματολόγιο δεξιοτήτων, |
| --- | --- |

—

Σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση και ένα ενισχυμένο θεματολόγιο δεξιοτήτων,

| — | Πρωτοβουλίες για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες, |
| --- | --- |

—

Πρωτοβουλίες για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες,

| — | Πρότυπα για ασφαλείς και χωρίς σύνορα ροές και υπηρεσίες δεδομένων του δημόσιου τομέα. |
| --- | --- |

—

Πρότυπα για ασφαλείς και χωρίς σύνορα ροές και υπηρεσίες δεδομένων του δημόσιου τομέα.

Μια δίκαιη και ανταγωνιστική οικονομία:

| — | Ευρωπαϊκή στρατηγική δεδομένων (όπως παρουσιάζεται στην ανακοίνωση COM(2020) 66 final / βλ. TEN/708), |
| --- | --- |

—

Ευρωπαϊκή στρατηγική δεδομένων (όπως παρουσιάζεται στην ανακοίνωση COM(2020) 66 final / βλ. TEN/708),

| — | Επανεξέταση της καταλληλότητας των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ, |
| --- | --- |

—

Επανεξέταση της καταλληλότητας των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ,

| — | Δέσμη μέτρων για τη βιομηχανική στρατηγική, |
| --- | --- |

—

Δέσμη μέτρων για τη βιομηχανική στρατηγική,

| — | Ανακοίνωση σχετικά με τη φορολογία των επιχειρήσεων τον 21ο αιώνα, |
| --- | --- |

—

Ανακοίνωση σχετικά με τη φορολογία των επιχειρήσεων τον 21ο αιώνα,

| — | Νέο θεματολόγιο για τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

—

Νέο θεματολόγιο για τους καταναλωτές.

Μια ανοικτή, δημοκρατική και βιώσιμη κοινωνία:

| — | Νέοι και αναθεωρημένοι κανόνες για την εμβάθυνση της εσωτερικής αγοράς ψηφιακών υπηρεσιών, |
| --- | --- |

—

Νέοι και αναθεωρημένοι κανόνες για την εμβάθυνση της εσωτερικής αγοράς ψηφιακών υπηρεσιών,

| — | Αναθεώρηση του κανονισμού eIDAS, |
| --- | --- |

—

Αναθεώρηση του κανονισμού eIDAS,

| — | Σχέδιο δράσης για τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και τον οπτικοακουστικό τομέα, |
| --- | --- |

—

Σχέδιο δράσης για τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και τον οπτικοακουστικό τομέα,

| — | Ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία, |
| --- | --- |

—

Ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία,

| — | Ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, |
| --- | --- |

—

Ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο,

| — | Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη ψηφιακού μοντέλου υψηλής ακρίβειας της Γης, |
| --- | --- |

—

Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη ψηφιακού μοντέλου υψηλής ακρίβειας της Γης,

| — | Πρωτοβουλία κυκλικών ηλεκτρονικών, |
| --- | --- |

—

Πρωτοβουλία κυκλικών ηλεκτρονικών,

| — | Προώθηση των ηλεκτρονικών μητρώων υγείας. |
| --- | --- |

—

Προώθηση των ηλεκτρονικών μητρώων υγείας.

| 2.3. | Προκειμένου να προβληθούν τα συμφέροντα της Ευρώπης ως παγκόσμιου παράγοντα, ανακοινώθηκε επίσης η θέσπιση μιας στρατηγικής παγκόσμιας ψηφιακής συνεργασίας και μιας στρατηγικής για την τυποποίηση. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Ο ευρωπαϊκός τρόπος — ο άνθρωπος στο επίκεντρο της ψηφιοποίησης

| 3.1. | Η ψηφιοποίηση προσφέρει πληθώρα νέων δυνατοτήτων που επιτρέπουν στους ανθρώπους, με πρωτοφανή τρόπο, να κάνουν επιλογές για μια καλύτερη ζωή. Ωστόσο, όσο περισσότερο η ψηφιοποίηση επηρεάζει τη ζωή μας και όσο περισσότερο διασυνδεόμαστε, τόσο πιο ευάλωτοι είμαστε σε κακόβουλες δραστηριότητες στον κυβερνοχώρο, στη χειραγώγηση και στις τεχνολογίες που υπονομεύουν την αυτονομία μας. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται, ως εκ τούτου, υπέρ μιας ευρωπαϊκής πορείας προς την ψηφιοποίηση με βάση τις ευρωπαϊκές αξίες και με αξιοποίηση των ευκαιριών που παρουσιάζονται για την οικονομία σε συνδυασμό με την προστασία των δεδομένων μας για τη διαφύλαξη της ιδιωτικής ζωής και της αυτοδιάθεσης. Η ανθρωποκεντρική προσέγγιση που υιοθετείται σε όλες τις πρωτοβουλίες τις Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την ανθρωποκεντρική προσέγγιση που εφαρμόζεται σε ό,τι αφορά τις προκλήσεις που προκύπτουν από τις επιγραμμικές πλατφόρμες για τους εργαζόμενους. Μία από τις σημαντικές συνιστώσες της προσέγγισης αυτής είναι η θέσπιση ενός ενισχυμένου πλαισίου το οποίο θα αποτρέπει τις επισφαλείς συνθήκες εργασίας και θα διασφαλίζει τα δικαιώματα των εργαζομένων στο Διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένων των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι στις πλατφόρμες απασχολούνται τόσο αυτοαπασχολούμενοι όσο και μισθωτοί. Οι αυτοαπασχολούμενοι διατηρούν εργασιακές σχέσεις τύπου Β2Β (μεταξύ επιχειρήσεων) ή B2C (επιχείρησης προς καταναλωτή). Οι κώδικες δεοντολογίας και οι όροι συναλλαγών για τις σχέσεις Β2Β που έχουν θεσπιστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα πρέπει να παρέχουν συνθήκες δίκαιου ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων όλων των μεγεθών και να αποτρέπουν την ψευδή αυτοαπασχόληση. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης τη σημασία των ψηφιακών λύσεων για την υλοποίηση της Πράσινης Συμφωνίας, ιδίως σε ό,τι αφορά την κυκλική οικονομία. Η κατανάλωση ενέργειας, πρώτων υλών για τις ΤΠΕ και η ανακυκλωσιμότητα του εξοπλισμού ΤΠΕ συγκαταλέγονται, ωστόσο, μεταξύ των πρόσθετων προκλήσεων που πρέπει να αντιμετωπιστούν στην πορεία. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η Ευρώπη κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά χρειάζεται να διανύσει ακόμη πολύ δρόμο. Ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων και οι κατευθυντήριες γραμμές δεοντολογίας για την τεχνητή νοημοσύνη αποτέλεσαν, για παράδειγμα, σημαντικό βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση. Εντούτοις, η ψηφιοποίηση εξελίσσεται ταχέως και η ευρωπαϊκή νομοθεσία πρέπει να συμβαδίζει. Αυτό απαιτεί ένα άρτιο και φιλόδοξο κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο θα περιλαμβάνει νομικά δεσμευτικούς κανόνες δεοντολογίας και σαφείς κανόνες περί ευθύνης. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι αυτή η δυναμική εξέλιξη απαιτεί επίσης ευέλικτες και προσαρμοστικές διαδικασίες με τον συνεχή διάλογο απαραίτητο μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών. Η ΕΟΚΕ, ως εκπρόσωπος των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, είναι έτοιμη να διαδραματίσει τον ρόλο που της αναλογεί. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι δεν δίνεται σαφής έμφαση στην ανάγκη για βιώσιμες δημοκρατικές δομές για την ανάπτυξη ικανοτήτων και τη δημιουργία εμπιστοσύνης στις εργασιακές σχέσεις. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η ψηφιοποίηση μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη θεμελιωδών αλλαγών στις επιχειρήσεις μόνον εάν υφίσταται σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ της διοίκησης της επιχείρησης και των εκπροσώπων των εργαζομένων. Ωστόσο, η άνοδος των λαϊκιστικών κινημάτων τον 21ο αιώνα θέτει υπό αμφισβήτηση τους παραδοσιακούς μηχανισμούς οικοδόμησης εμπιστοσύνης που βασίζονται στην κοινωνική ευαισθητοποίηση. Συνεπώς, θα πρέπει να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα για τη στήριξη του κοινωνικού διαλόγου σε επίπεδο ΕΕ. Το ζήτημα αυτό αφορά τις κοινωνικές ρυθμίσεις στους κόλπους των επιχειρήσεων, τις οικονομικές τους επιδόσεις και την ενίσχυση της δημοκρατικής αλλαγής εν γένει. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Μια δίκαιη και ανταγωνιστική οικονομία

| 4.1. | Τα δεδομένα έχουν καταστεί βασικός παράγοντας για την οικονομία μας. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι χρειάζεται να οικοδομήσουμε μία πραγματική ευρωπαϊκή ενιαία αγορά δεδομένων — έναν ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων που να βασίζεται σε ευρωπαϊκούς κανόνες και αξίες. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία για χάραξη μιας νέας βιομηχανικής στρατηγικής της ΕΕ, η οποία θα καθορίζει δράσεις για τη διευκόλυνση της μετάβασης προς μια πιο ψηφιακή, καθαρή, κυκλική και παγκοσμίως ανταγωνιστική βιομηχανία της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης μιας στρατηγικής για τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι για την εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού οι κανόνες που εφαρμόζονται εκτός διαδικτύου –από τους κανόνες για τον ανταγωνισμό και την ενιαία αγορά, την προστασία των καταναλωτών, έως την πνευματική ιδιοκτησία, τη φορολογία και τα δικαιώματα των εργαζομένων– θα πρέπει επίσης να εφαρμόζονται στο διαδίκτυο. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η σημαντική αύξηση των επενδύσεων (στα κράτη μέλη της ΕΕ) σε συνδυασμό με ένα ισχυρό ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την έρευνα και την καινοτομία θα είναι απαραίτητα για τη διατήρηση ενός παγκόσμιου επιπέδου υπολογιστικής υψηλών επιδόσεων και ότι μια βιομηχανική προσέγγιση για την ανάπτυξη της επόμενης γενιάς μικροτσίπ χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης στην Ευρώπη θα συμβάλει ώστε η ΕΕ να εξαρτάται λιγότερο από τις εισαγωγές. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι η καινοτομία και οι επενδύσεις, ιδίως οι δημόσιες, μπορούν επίσης να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των περιφερειακών ανισοτήτων όσον αφορά την ανάπτυξη, εάν οι απομακρυσμένες περιοχές έχουν επίσης πρόσβαση στις ψηφιακές υποδομές και, ως εκ τούτου, στην ψηφιακή αγορά. Αυτό αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση ούτως ώστε να μην παραγκωνιστεί κανείς κατά την ψηφιακή μετάβαση. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία δεν θα πρέπει να ορίζεται κατ’ αντιδιαστολή προς αυτή των άλλων κρατών και δεν θα πρέπει να ακυρώνει τα οφέλη της παγκόσμιας συνεργασίας. Εντούτοις, οι ανάγκες των Ευρωπαίων πολιτών και το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται δεόντως υπόψη, λαμβάνοντας ως σημείο αναφοράς τα μέτρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η τήρηση των ευρωπαϊκών αξιών (προστασία δεδομένων, προστασία της ιδιωτικής ζωής, κοινωνική προστασία, βιωσιμότητα) θα μπορούσε να καταστεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα εφόσον αυξηθεί η ευαισθητοποίηση του κοινού και των επιχειρήσεων σχετικά με τις μεθόδους χρήσης δεδομένων από τρίτους (ΗΠΑ) και τις δυνατότητες επιτήρησης των ψηφιακών συστημάτων (Κίνα). |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι πρέπει να διασφαλιστεί ότι ο συστημικός ρόλος ορισμένων επιγραμμικών πλατφορμών και η ισχύς τους στην αγορά δεν θα θέσουν σε κίνδυνο τη δικαιοσύνη και τον ανοικτό χαρακτήρα που διέπουν την αγορά μας. Για τον σκοπό αυτό, αλλά και για την τόνωση της ανάπτυξης των επιγραμμικών πλατφορμών στην ΕΕ, οι κανόνες σε επίπεδο ΕΕ θα πρέπει να διασφαλίζουν ισότιμους όρους ανταγωνισμού και πρόσβαση στους κύριους παράγοντες της ψηφιακής καινοτομίας (2) (ιδίως όσον αφορά τα δεδομένα) και στο οικοσύστημα των προϊόντων που χρησιμοποιούν οι καταναλωτές. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι η διασφάλιση της δικαιοσύνης στην ψηφιακή οικονομία αποτελεί μείζονα πρόκληση, είναι, ωστόσο, υψίστης σημασίας. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόθεση θέσπισης πρόσθετων κανόνων, όταν αυτό απαιτείται, για τη διασφάλιση της δυνατότητας διεκδίκησης αγορών, της δικαιοσύνης και της καινοτομίας, αλλά και της δυνατότητας εισόδου στην αγορά, καθώς και των δημόσιων συμφερόντων, οι οποίοι δεν περιορίζονται στον ανταγωνισμό ή σε οικονομικές παραμέτρους. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η φορολόγηση της ψηφιακής οικονομίας θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στο πλαίσιο αυτό. Οι διεθνείς και ευρωπαϊκές λύσεις όσον αφορά την ψηφιακή φορολογία θα είναι σημαντικές και η ΕΕ πρέπει να καταβάλει προσπάθειες για να επιτύχει μια δίκαιη ψηφιακή φορολογία, η οποία να προλαμβάνει τον κατακερματισμό και τα μονομερή μέτρα. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία που αποσκοπεί στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας για τους εργαζομένους σε πλατφόρμες, εστιάζοντας ιδίως σε δεξιότητες και εκπαίδευση. Εντούτοις, οι προκλήσεις που αφορούν το καθεστώς απασχόλησης, την εκπροσώπηση και τα μέτρα για την ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες, καθώς και την επίλυση των διαφορών και την επιβολή των δικαιωμάτων θα πρέπει να επίσης να αντιμετωπιστούν στην πορεία. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους διασυνοριακούς εργαζόμενους. Κατόπιν αιτήματος της επερχόμενης γερμανικής Προεδρίας του Συμβουλίου, η ΕΟΚΕ θα καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση σχετικά με την αξιοπρεπή εργασία στην οικονομία των πλατφορμών. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανάπτυξη των ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών για το ψηφιακό μέλλον δεν έχει καλυφθεί στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ιδίως εάν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι οι διασυνοριακές υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης θα μπορούσαν να ενισχύσουν την (ψηφιακή) ενιαία αγορά και να βελτιώσουν τις ρυθμίσεις δημόσιου χαρακτήρα και τον συντονισμό. |
| --- | --- |

4.9.

5.   Ο ρόλος της εκπαίδευσης στην προετοιμασία για μια ψηφιακή ζωή

| 5.1. | Η εκπαίδευση και η κατάρτιση που παρέχουν ψηφιακές δεξιότητες είναι καίριας σημασίας για την προετοιμασία για μια ψηφιακή ζωή. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εστιάζει στην ανάπτυξη των ψηφιακών ικανοτήτων και δεξιοτήτων, αλλά καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να κάνει καλύτερη διάκριση μεταξύ των τεχνικών και των κοινωνικών ικανοτήτων, παρόλο που και οι δύο είναι ζωτικής σημασίας. Η δημιουργία «ικανότητας προς εργασία» –αντί της προσαρμογής μόνο της «απασχολησιμότητας»– απαιτεί μέτρα για τη συνεχή στήριξη της δια βίου μάθησης. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Μελλοντικά, οι περισσότεροι επαγγελματίες θα πρέπει να διαθέτουν τεχνικές δεξιότητες (προγραμματισμός σε διάφορα επίπεδα). Αυτό αποτελεί πρόκληση για τα εκπαιδευτικά συστήματα και τους οργανισμούς επαγγελματικής κατάρτισης στα κράτη μέλη. Οι επαγγελματίες χρειάζεται να εκπαιδευτούν για να χειρίζονται νέα εργαλεία και πρέπει να γνωρίζουν τα χαρακτηριστικά, τους περιορισμούς και τους κινδύνους που συνδέονται με αυτά, καθότι αυτοί φέρουν την τελική ευθύνη. Ωστόσο, τουλάχιστον οι βασικές τεχνικές δεξιότητες θα πρέπει να αποκτώνται από όσο τα δυνατόν περισσότερους πολίτες προκειμένου να μπορούν να κατανοούν, να χρησιμοποιούν και να αξιοποιούν τις ψηφιακές τεχνολογίες και εργαλεία με παραγωγικό, χωρίς αποκλεισμούς και ασφαλή τρόπο. Οι βασικές τεχνικές δεξιότητες είναι απαραίτητες για τη στήριξη των ατόμων όλων των ηλικιών, αλλά ιδίως των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, ούτως ώστε να μπορούν να κατανοούν και να χρησιμοποιούν με ασφάλεια τις ψηφιακές τεχνολογίες και τα ψηφιακά εργαλεία. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Οι κοινωνικές δεξιότητες δεν απαιτούν ιδιαίτερες τεχνικές γνώσεις, αλλά θα πρέπει να διδάσκονται από όσο το δυνατόν νεαρότερη ηλικία. Οι κοινωνικές δεξιότητες βοηθούν τα παιδιά, τους καταναλωτές και τους πολίτες να κατανοήσουν το ιστορικό πλαίσιο των ψηφιακών συστημάτων και να τα αξιοποιήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Συμβάλλουν επίσης στον εντοπισμό πιθανών απειλών που σχετίζονται με τη χειραγώγηση και εγκληματικές ενέργειες και στην αξιολόγηση του όγκου των λαμβανόμενων πληροφοριών. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η γενική εκπαίδευση εξακολουθεί να αποτελεί την καλύτερη προετοιμασία για τις μελλοντικές εξελίξεις. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Απαιτούνται ειδικές δεξιότητες, γνώσεις και κατανόηση για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και την αξιοποίηση αυτής στην εργασία. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ θα ήθελε να αξιοποιήσει την εμπειρία της Φινλανδίας, η οποία προτείνει την κατάρτιση όσο το δυνατόν περισσότερων ατόμων στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης μέσω διαδικτυακών μαθημάτων. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Όπως έχει τονίσει η ΕΟΚΕ και στο παρελθόν, σε αυτούς τους ταχέως μεταβαλλόμενους καιρούς της ψηφιακής εποχής, η παροχή βοήθειας στους πολίτες προκειμένου να αποκτήσουν τις ελάχιστες δυνατές δεξιότητες δεν επαρκεί και είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί ότι η εγγύηση δεξιοτήτων αποτελεί εγγυημένη διαδρομή που επιτρέπει και ενθαρρύνει τους ανθρώπους να προχωρήσουν περαιτέρω και να φθάσουν στο υψηλότερο εφικτό επίπεδο δεξιοτήτων (3). |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου τον ρόλο των κοινωνικών εταίρων στην επίτευξη μιας ισότιμης και δίκαιης μετάβασης. Είναι σημαντικό η στρατηγική να προβλέπει τις ανάγκες για δεξιότητες και, ως εκ τούτου, να στηρίζει την έγκαιρη και κατάλληλη ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων και την αναβάθμιση των ήδη υφιστάμενων. Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων και η συμμετοχή τους είναι υψίστης σημασίας τόσο στο πλαίσιο αυτό, όσο και κατά τις συζητήσεις που πραγματοποιούνται για την εισαγωγή νέων τεχνολογιών. |
| --- | --- |

5.6.

6.   Αξιοπιστία και υπευθυνότητα — εμπιστοσύνη στην ψηφιακή ζωή

| 6.1. | Το ψηφιακό μέλλον της Ευρώπης που θα βασίζεται σε μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση θα επιτευχθεί μόνον εάν οι πολίτες έχουν εμπιστοσύνη. Η ΕΟΚΕ ζητεί την πρόβλεψη κατάλληλων εγγυήσεων για την ιδιωτική ζωή, την ασφάλεια και τη διαχείριση των δεδομένων και, τέλος, για τη διαφάνεια των αλγορίθμων της τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες θα συμβάλουν στην οικοδόμηση αυτής της εμπιστοσύνης. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκοπεύει να προβεί σε σαφή διάκριση μεταξύ των εφαρμογών υψηλού κινδύνου, οι οποίες θα πρέπει να υπόκεινται σε αυστηρή ρύθμιση, και των εφαρμογών χαμηλού κινδύνου, όπου αρκεί να βασίζεται κανείς σε μηχανισμούς αυτορρύθμισης και αγοράς. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη γενική αυτή προσέγγιση, αλλά τονίζει επίσης ότι απαιτείται τώρα, αλλά και για τις μελλοντικές εξελίξεις, λεπτομερής και εμπεριστατωμένη ανάλυση των διαφόρων εφαρμογών. Σε περίπτωση αμφιβολίας, οι εφαρμογές θα πρέπει να θεωρούνται υψηλού κινδύνου. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ειδικότερα την απόφαση περί ταξινόμησης ως εφαρμογές υψηλού κινδύνου αυτές που έχουν αντίκτυπο στα δικαιώματα των εργαζομένων και των αιτούντων εργασία και προτείνει την αξιοποίηση αυτής με στόχο την ενίσχυση των ψηφιακών δικαιωμάτων των εργαζομένων. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη ζητήσει την ανάπτυξη τυποποιημένων διαδικασιών ελέγχου για την αξιολόγηση της λειτουργικότητας και των περιορισμών των ψηφιακών συστημάτων (π.χ. μεροληψία, προκαταλήψεις, διακρίσεις, ανθεκτικότητα, ευρωστία, ασφάλεια κ.λπ.). Ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου, οι έλεγχοι αυτοί θα πρέπει να διενεργούνται από τους σχεδιαστές και τις ίδιες τις επιχειρήσεις ή από ανεξάρτητα ιδρύματα. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ιδέα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προβλεφθεί ένα εθελοντικό σύστημα επισήμανσης, παρόμοιο με αυτό που είχε ήδη προτείνει η ΕΟΚΕ που αφορούσε ένα ευρωπαϊκό πιστοποιητικό για αξιόπιστες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να δρομολογήσει ευρεία συζήτηση σχετικά με τις εξαιρέσεις βάσει των οποίων θα επιτρέπεται η αναγνώριση προσώπου για τη βιομετρική ταυτοποίηση εξ αποστάσεως. Οι κανονισμοί θα πρέπει επίσης να απαγορεύουν την εφαρμογή δυσανάλογων μέτρων επιτήρησης στον εργασιακό χώρο και τις διακρίσεις βάσει μεροληπτικών αλγορίθμων. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η εμπιστοσύνη δεν αρκεί από μόνη της. Η κριτική σκέψη που βασίζεται στη γενική μόρφωση παραμένει ουσιαστικής σημασίας. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης, η οποία αποτελεί απειλή για τη δημοκρατία μας. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η εμπιστοσύνη συμπεριλαμβάνει και τον σεβασμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων για ενημέρωση και διαβούλευση, τα οποία, όπως κατοχυρώνεται από τις Συνθήκες της ΕΕ, σε περίπτωση αλλαγών στον χώρο εργασίας μετατρέπουν τους «εργαζόμενους» σε «πολίτες στην εργασία». |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η νομοθεσία της ΕΕ είναι ιδιαιτέρως σημαντική για την προστασία των καταναλωτών και των εργαζομένων, οι οποίοι δεν διαθέτουν ψηφιακές δεξιότητες σε επαγγελματικό επίπεδο. |
| --- | --- |

6.7.

7.   Οι επιπτώσεις της κρίσης της νόσου COVID-19 στον ψηφιακό μετασχηματισμό

| 7.1. | Με την πρόσφατη και εν εξελίξει πανδημία COVID-19, η κοινωνία έχει έρθει αντιμέτωπη με την πραγματικότητα όσον αφορά τη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών και το γεγονός αυτό έχει δημιουργήσει πολλές νέες προκλήσεις. Η ανάγκη για επικοινωνία, εκπαίδευση και εργασία εξ αποστάσεως έχει καταδείξει ότι πολλοί άνθρωποι δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένοι να χρησιμοποιήσουν με αποτελεσματικό τρόπο τις πιο σύγχρονες ψηφιακές τεχνολογίες, αλλά ούτε και οι ψηφιακές υποδομές είναι ικανές να εξασφαλίσουν ίση πρόσβαση ή χωρίς αποκλεισμούς συμμετοχή σε όλους τους πολίτες μέσω των ψηφιακών τεχνολογιών. Τα ψηφιακά δίκτυα δεν έχουν ακόμη αναβαθμιστεί επαρκώς ώστε να μπορούν να ανταπεξέρχονται στις αυξημένες ανάγκες. Θα πρέπει να πραγματοποιηθούν επαρκείς επενδύσεις ούτως ώστε να προσφέρεται αποτελεσματική επικοινωνία υψηλής ταχύτητας όχι μόνον για εμπορικούς αλλά και ιδιωτικούς σκοπούς, ακόμη και σε απομακρυσμένες περιοχές. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις ευάλωτες ομάδες. Ιδίως τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τα οποία δεν διαθέτουν επαρκείς δεξιότητες, εμπειρία ή το κατάλληλο υλισμικό για να χρησιμοποιούν τις επιγραμμικές πλατφόρμες, έχουν παραγκωνιστεί χωρίς να τους παρέχονται χρήσιμα μέσα για την επικοινωνία. Το γεγονός αυτό έχει καταστήσει τις κοινωνικές σχέσεις μεταξύ των μελών της οικογένειας και άλλων ατόμων πιο δύσκολες, αποκλείοντας ή δυσχεραίνοντας παράλληλα την πρόσβαση σε κοινωνικές και άλλες δημόσιες υπηρεσίες. Πρέπει να καταβληθούν πρόσθετες προσπάθειες και να παρέχονται τα κατάλληλα μέσα για την ψηφιακή εκπαίδευση των μελών των κοινωνικά ευάλωτων ομάδων. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Επιπλέον, η επιβολή καραντίνας και το προσωρινό κλείσιμο των συνόρων μεταξύ των κρατών μελών έχουν καταδείξει ορισμένες περαιτέρω επιπτώσεις και ελλείψεις όσον αφορά την τρέχουσα κατάσταση στην ψηφιακή ενιαία αγορά σχετικά με τους μεθοριακούς εργαζομένους και την τηλεργασία. Η κρίση της νόσου COVID-19 έχει επίσης οδηγήσει σε τεράστια άνοδο του ηλεκτρονικού εμπορίου και των πληρωμών χωρίς μετρητά, καθώς και σε αύξηση των αθέμιτων και δόλιων πρακτικών. Η ανάγκη αλλαγής των συνηθειών εξαιτίας των μέτρων που έχουν λάβει οι εθνικές κυβερνήσεις για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης της νόσου COVID-19 ενδεχομένως να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις στις πρακτικές κατανάλωσης και στις εργασιακές σχέσεις μακροπρόθεσμα. Οι θετικές και οι αρνητικές επιπτώσεις αυτής της αλλαγής θα πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την ανάπτυξη νέων πολιτικών στο πλαίσιο αυτό. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Ο ψηφιακός κόσμος έχει κινητοποιηθεί πλήρως προκειμένου να παρέχει εμπειρογνωμοσύνη για την αντιμετώπιση της κρίσης της νόσου COVID-19. Το ζήτημα των ψηφιακών εφαρμογών παρακολούθησης (ιχνηλάτηση επαφών), οι οποίες έχουν ως στόχο την ενημέρωση των ατόμων που έχουν έρθει σε επαφή τις τελευταίες ημέρες με άτομο που έχει διαγνωστεί με τη νόσο COVID-19, αποτέλεσε το αντικείμενο πολλών συζητήσεων. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το ότι η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την ψηφιακή παρακολούθηση αυτών των επαφών, γνωστή ως «πανευρωπαϊκό σύστημα ιχνηλάτησης με προστασία της ιδιωτικής ζωής» (PEPP-PT — Pan European Privacy Preserving Proximity Tracing), δεν έτυχε θετικής ανταπόκρισης, γεγονός που θα επέτρεπε τη συμπερίληψη τυποποιημένων εφαρμογών στις εθνικές στρατηγικές για την υγεία. |
| --- | --- |

7.4.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 17.

1

(2)  De STREEL, A., Συμβολή στην ανάπτυξη: Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Ενιαία Αγορά. Επίτευξη βελτιωμένων δικαιωμάτων για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της Ευρώπης, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Λουξεμβούργο, 2019.

2

Συμβολή στην ανάπτυξη: Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Ενιαία Αγορά.

(3)  ΕΕ C 173 της 31.5. 2017, σ. 45.

3

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/108 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/108

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Μια νέα βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη»

[COM(2020) 102 final]

(2020/C 364/15)

| Εισηγητής: | ο κ. Mihai IVAŞCU |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Dirk BERGRATH |

Εισηγητής:

ο κ. Mihai IVAŞCU

Συνεισηγητής:

ο κ. Dirk BERGRATH

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 22.4.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Έγκριση από το τμήμα | 25.6.2020 |
| Έγκριση από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 207/4/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 22.4.2020

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Έγκριση από το τμήμα

25.6.2020

Έγκριση από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

207/4/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της πρέπει να παραμείνουν ενωμένα για την προστασία της κυριαρχίας τους. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι, για να διατηρήσει η Ευρώπη τον ηγετικό της ρόλο παγκοσμίως, χρειάζεται μια ισχυρή και ανταγωνιστική βιομηχανική βάση. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την κρίσιμη σημασία της μετάβασης σε μια ουδέτερη, από πλευράς ανθρακούχων εκπομπών, οικονομία και της αντιστροφής της τρέχουσας καμπύλης κατάρρευσης της βιοποικιλότητας. Χωρίς τη θέσπιση μιας πράσινης βιομηχανικής στρατηγικής ως ακρογωνιαίο λίθο της Πράσινης Συμφωνίας, η ΕΕ δεν θα κατορθώσει ποτέ να επιτύχει μια ουδέτερη, από πλευράς ανθρακούχων εκπομπών, οικονομία μέσα σε διάστημα μιας γενεάς. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η νέα βιομηχανική στρατηγική πρέπει να εξασφαλίζει τη σωστή ισορροπία μεταξύ της υποστήριξης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, της τήρησης του στόχου για επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 και της παροχής κινήτρων στους καταναλωτές για τη στροφή της κατανάλωσης σε βιώσιμα αγαθά και υπηρεσίες. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία που αποδίδει η Επιτροπή στους κοινωνικούς εταίρους και στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών κατά τον σχεδιασμό του μέλλοντος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι ο εποικοδομητικός κοινωνικός διάλογος και ο διάλογος με τους πολίτες σε όλα τα επίπεδα θα συμβάλει στην επιτυχημένη υλοποίηση της στρατηγικής. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η κυκλική οικονομία είναι καίριας σημασίας για την ανάπτυξη του μελλοντικού οικονομικού μοντέλου της Ευρώπης. Πρέπει να αναζητηθούν βιώσιμες και οικονομικές εναλλακτικές λύσεις για τα ορυκτά καύσιμα και να δοθεί έμφαση στις αποκεντρωμένες και συνεργατικές λύσεις καθαρής ενέργειας. Η κυκλική οικονομία θα βελτιώσει επίσης σε μεγάλο βαθμό την αποδοτικότητα των οικονομικών δραστηριοτήτων ως προς τη χρήση των πόρων και θα μειώσει την εξάρτησή μας από τις εισαγωγές κρίσιμων πρώτων υλών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι η βιομηχανική πολιτική πρέπει να συμβαδίζει με μια σταθερή εμπορική και εξωτερική πολιτική, η οποία, με τη σειρά της, πρέπει να αναπτύξει στρατηγικές για την εξασφάλιση της πρόσβασης σε πρώτες ύλες. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι ζωτικής σημασίας η Ευρώπη να γεφυρώσει το χάσμα με τις ΗΠΑ, την Κίνα και άλλες χώρες σε ορισμένες τεχνολογίες. Η αξιοποίηση των ανταγωνιστικών μας πλεονεκτημάτων και, συγχρόνως, η χρηματοδότηση της Ε&Δ είναι το κλειδί προκειμένου να καταστεί η Ευρώπη παγκόσμιος ηγέτης. Η οικοδόμηση μιας ενοποιημένης ευρωπαϊκής αγοράς κεφαλαίων, συμπεριλαμβανομένης μιας ευρωπαϊκής αγοράς επιχειρηματικών κεφαλαίων, είναι ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η βιομηχανία της Ευρώπης είτε θα ψηφιοποιηθεί είτε θα πάψει να υφίσταται. Οι επενδύσεις σε τομείς ΤΠΕ όπως η οικονομία δεδομένων, το διαδίκτυο των πραγμάτων, το υπολογιστικό νέφος, η τεχνητή νοημοσύνη και τα προηγμένα συστήματα μεταποίησης πρέπει να φτάνουν σε όλες τις περιφέρειες και τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η εσωτερική αγορά αποτελεί τη βάση για την ανταγωνιστικότητά μας σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο κανονισμός για τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων θα πρέπει να εφαρμόζεται από όλα τα κράτη μέλη, εάν είναι απαραίτητο, ενισχυμένος και επικαιροποιημένος. Όποιος επιθυμεί να αποτελέσει μέρος της ενιαίας αγοράς θα πρέπει να συμμορφώνεται με τους κανόνες της, συμπεριλαμβανομένων των αρχών για την κλιματική ουδετερότητα. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Για την αποκατάσταση των θέσεων εργασίας, της ανάπτυξης και της εμπιστοσύνης, είναι αναγκαία η αύξηση της επιχειρηματικότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ΕΕ θα πρέπει να προωθήσει και να χρηματοδοτήσει εκπαιδευτικά προγράμματα για την προώθηση της δημιουργίας ενός νέου βιώσιμου οικονομικού και κοινωνικού περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η βιομηχανική πολιτική θα πρέπει να έχει ισχυρή κοινωνική διάσταση. Οι ποιοτικές θέσεις εργασίας, η κοινωνική προστασία και οι εύρυθμα λειτουργούσες δημόσιες υπηρεσίες δημιουργούν το κατάλληλο περιβάλλον για ακμάζουσες βιομηχανικές δραστηριότητες. Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων αποτελεί, εν προκειμένω, σημαντική κινητήρια δύναμη για μια οικονομική ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την ταχεία υλοποίηση του ευρωπαϊκού ενιαίου διπλώματος ευρεσιτεχνίας. Χάρη σε αυτό, οι βιομηχανίες θα μπορούν να αναπτύσσουν, να καινοτομούν και να προστατεύουν την τεχνογνωσία τους σε ευρωπαϊκό και σε διεθνές επίπεδο με εύλογο κόστος. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Για να αντιμετωπιστούν οι διεθνείς διαφορές στις τιμές του άνθρακα, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητα τα ακόλουθα: εισαγωγή μέτρων για τη συνοριακή προσαρμογή, περιβαλλοντικά πρότυπα που πρέπει να τηρούν οι εισαγωγείς, επιδοτήσεις για τις εξαγωγές χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, χρήση μέσων εμπορικής άμυνας και δράσεις για την αντιμετώπιση των διαφορών στην τιμολόγηση των ανθρακούχων εκπομπών στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών. Απώτερος στόχος θα πρέπει να είναι ο καθορισμός παγκόσμιας τιμής για τον άνθρακα. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΟΝΕ πρέπει να ολοκληρωθεί ώστε να εξασφαλιστεί ότι διατίθενται όλα τα οικονομικά εργαλεία για την αντιμετώπιση της εκτεταμένης δυσμενούς οικονομικής κρίσης που προκαλείται από την κρίση στον τομέα της υγείας λόγω της νόσου COVID-19. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η μόνη δυνατότητα που έχουν τα κράτη μέλη για να ξεπεράσουν αυτήν την κρίση είναι μέσω της συντονισμένης δράσης, μην αφήνοντας κανέναν στο περιθώριο και αποκαθιστώντας την ικανότητα των επιχειρήσεων να παράγουν προστιθέμενη αξία, να επενδύουν σε ένα βιώσιμο μέλλον και να διατηρούν/δημιουργούν ποιοτικές θέσεις εργασίας. Το σχέδιο ανάκαμψης της ΕΕ, η Πράσινη Συμφωνία και η νέα βιομηχανική στρατηγική, που αναπτύχθηκαν με ολοκληρωμένο τρόπο, συνιστούν μια τολμηρή και φιλόδοξη δέσμη μέτρων πολιτικής για την έξοδο από την κρίση της πανδημίας και την προετοιμασία του κοινού μας μέλλοντος. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Οι ΜΜΕ πιθανότατα θα πληγούν περισσότερο από την παρούσα κρίση. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση να χορηγηθεί βοήθεια στις ΜΜΕ να επεκταθούν, να αναπτύξουν νέα επιχειρηματικά μοντέλα και να προσελκύσουν εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, για παράδειγμα με τη χορήγηση δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών στους εργαζομένους. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Ενδιάμεσες δομές, όπως τα δίκτυα ΜΜΕ, οι οργανισμοί περιφερειακής ανάπτυξης και οι συνεργατικοί σχηματισμοί πρέπει να στηρίζουν και να ενισχύουν τις στρατηγικές αξιακές αλυσίδες και να συγκεντρώνουν όλους τους δυναμικούς παράγοντες για την ενίσχυση των οικονομικών οικοσυστημάτων. |
| --- | --- |

1.17.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την παρούσα ανακοίνωση σχετικά με μια νέα βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη, αλλά εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι παραθέτει μόνο έναν κατάλογο μελλοντικών έργων και μέτρων αντί να παρουσιάσει μια σαφή βραχυπρόθεσμη, μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη συγκεκριμένη και ολοκληρωμένη στρατηγική για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ παρακινεί την Επιτροπή να εκδώσει συγκεκριμένο σχέδιο δράσης με σαφείς ετήσιους στόχους και διαδικασίες παρακολούθησης, σε στενή συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ορισμένες διαφορές σε σύγκριση με προηγούμενες ανακοινώσεις:






  — | διαθέτει μια στρατηγική προσέγγιση, δεδομένου ότι δίδει πολύ μεγαλύτερη έμφαση στη «διττή» μετάβαση στον ψηφιακό τομέα και στον τομέα του ουδέτερου ισοζυγίου άνθρακα, |
| --- | --- | --- |

2.2.

—

διαθέτει μια στρατηγική προσέγγιση, δεδομένου ότι δίδει πολύ μεγαλύτερη έμφαση στη «διττή» μετάβαση στον ψηφιακό τομέα και στον τομέα του ουδέτερου ισοζυγίου άνθρακα,

| — | υποστηρίζει την υιοθέτηση μιας περισσότερο συνεργατικής προσέγγισης για τη βιομηχανική πολιτική, π.χ. τονίζοντας την ανάγκη για την οικοδόμηση ισχυρών βιομηχανικών οικοσυστημάτων ή την προώθηση βιομηχανικών συμμαχιών, |
| --- | --- |

—

υποστηρίζει την υιοθέτηση μιας περισσότερο συνεργατικής προσέγγισης για τη βιομηχανική πολιτική, π.χ. τονίζοντας την ανάγκη για την οικοδόμηση ισχυρών βιομηχανικών οικοσυστημάτων ή την προώθηση βιομηχανικών συμμαχιών,

| — | τείνει να επιτρέπει μεγαλύτερη κρατική χρηματοδότηση για στρατηγικά βιομηχανικά έργα μέσω της χαλάρωσης της κανονικής νομοθεσίας της ΕΕ για τις επιδοτήσεις ή με την ανάληψη μεγάλων έργων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, |
| --- | --- |

—

τείνει να επιτρέπει μεγαλύτερη κρατική χρηματοδότηση για στρατηγικά βιομηχανικά έργα μέσω της χαλάρωσης της κανονικής νομοθεσίας της ΕΕ για τις επιδοτήσεις ή με την ανάληψη μεγάλων έργων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος,

| — | υιοθετεί μια πιο αποφασιστική στάση όσον αφορά τις εξωτερικές σχέσεις, καθώς προτείνει τη χρήση της κανονιστικής εξουσίας της ΕΕ για την προάσπιση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, |
| --- | --- |

—

υιοθετεί μια πιο αποφασιστική στάση όσον αφορά τις εξωτερικές σχέσεις, καθώς προτείνει τη χρήση της κανονιστικής εξουσίας της ΕΕ για την προάσπιση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης,

| — | επικεντρώνεται στην απαλλαγή των ενεργοβόρων βιομηχανιών της Ευρώπης από τις ανθρακούχες εκπομπές. |
| --- | --- |

—

επικεντρώνεται στην απαλλαγή των ενεργοβόρων βιομηχανιών της Ευρώπης από τις ανθρακούχες εκπομπές.

| 2.3. | Σε αυτό το ταραχώδες διεθνές περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της πρέπει να παραμείνουν ενωμένα για την προστασία της κυριαρχίας τους. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι, προκειμένου η Ευρώπη να διατηρήσει τον ηγετικό της ρόλο στον κόσμο, χρειάζεται μια ανταγωνιστική και ισχυρή βιομηχανική βάση που θα στηρίξει τις προσπάθειες της ΕΕ για την επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης, τη συμμόρφωση με τη συμφωνία του Παρισιού και την επιστροφή σε ένα οικολογικό αποτύπωμα (1) μικρότερο από «μια γη ετησίως», το συντομότερο δυνατόν και το αργότερο έως το 2040. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την κρίσιμη σημασία της μετάβασης σε μια ουδέτερη, από πλευράς ανθρακούχων εκπομπών, οικονομία και της αντιστροφής της τρέχουσας καμπύλης κατάρρευσης της βιοποικιλότητας. Μια κοινή βιομηχανική στρατηγική μπορεί να επιτύχει μόνο μέσω της συμμετοχής και της συνεργασίας όλων των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων μερών και μέσω ενός ολοκληρωμένου στρατηγικού σχεδιασμού, με τη συγκέντρωση των πόρων των ευρωπαϊκών φορέων, των περιφερειακών και των τοπικών θεσμικών οργάνων, των βιομηχανικών συνεργατικών σχηματισμών, των επιχειρήσεων, των κοινωνικών εταίρων, των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας, των πανεπιστημίων και των ερευνητικών ομάδων, καθώς και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η νέα βιομηχανική στρατηγική πρέπει να διασφαλίζει τη σωστή ισορροπία μεταξύ της υποστήριξης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων ώστε αυτές να αναπτυχθούν με φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο, τηρώντας τον στόχο μας για επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 και παρέχοντας κίνητρα στους καταναλωτές για τη στροφή της κατανάλωσης σε βιώσιμα αγαθά και υπηρεσίες. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να αναπτύξουμε περαιτέρω την εργαλειοθήκη για μια βιώσιμη βιομηχανική πολιτική, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η καλή διαχείριση της μετάβασης σε μια ψηφιακή και κλιματικά ουδέτερη οικονομία μπορεί να αναζωογονήσει τη βιομηχανία της Ευρώπης και να δημιουργήσει νέες ποιοτικές θέσεις εργασίας σε νέες βιώσιμες αλυσίδες αξίας. Ως εκ τούτου, η προτεινόμενη δομή διακυβέρνησης θα πρέπει να ενισχύσει την οικείωση της βιομηχανικής στρατηγικής σε όλα τα επίπεδα και να ενθαρρύνει τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την προώθηση ενός μεγάλου προγράμματος ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων. Μια νέα ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική, η οποία να ανταποκρίνεται στις νέες ανάγκες των Ευρωπαίων, να ενισχύει την αύξηση του ΑΕγχΠ, να προωθεί τη διαπεριφερειακή συνοχή, να μειώνει τις εισοδηματικές ανισότητες και να βελτιώνει την ποιότητα ζωής μέσω επενδύσεων και καινοτομίας, μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία μιας κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας, να τονώσει την αλληλεγγύη, να ενισχύσει τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και, ως εκ τούτου, να αντιπροσωπεύει την «ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία». |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία που αποδίδει η Επιτροπή στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών κατά τον σχεδιασμό του μέλλοντος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι μόνο η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, των κοινωνικών εταίρων και των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών μπορεί να δημιουργήσει το κατάλληλο περιβάλλον για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Στο πλαίσιο αυτό, ο εποικοδομητικός κοινωνικός διάλογος και ο διάλογος με τους πολίτες σε όλα τα επίπεδα αποτελεί σημαντική εγγύηση για την επιτυχημένη υλοποίηση της στρατηγικής. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ έχει από καιρό αναγνωρίσει ότι «υπάρχουν, εντός της επιχειρηματικής κοινότητας, ηγέτες στον τομέα της ενσωμάτωσης της βιωσιμότητας. Πολλές επιχειρήσεις μάλιστα προπορεύονται της πολιτικής. Η πολιτική πρέπει να δημιουργεί το σταθερό περιβάλλον και την ασφάλεια που θα εγγυάται ότι η βέλτιστη πρακτική θα μετουσιώνεται σε κοινή πρακτική. Αυτό θα καταστήσει τις επιχειρήσεις ικανές να παρέχουν βιώσιμες λύσεις» και προτρέπει την Επιτροπή να λάβει υπόψη αυτές τις συστάσεις κατά τη χάραξη των μελλοντικών πολιτικών (2). Πρέπει να σημειωθεί ότι η κοινωνική οικονομία έχει μακρά παράδοση σε θέματα βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Το 2019, η βιομηχανική παραγωγή επέστρεψε τελικά στα προ της κρίσης (προ του 2007) επίπεδα. Η βιομηχανία εξακολουθεί να αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας μας και πρέπει να προσφέρει τις λύσεις για τις πολλαπλές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κοινωνία μας. Η βιομηχανία διαδραματίζει επίσης σημαντικό κοινωνικό ρόλο λόγω των δραστηριοτήτων υψηλής προστιθέμενης αξίας που αναλαμβάνει, των ποιοτικών θέσεων εργασίας και της δημιουργίας έμμεσης απασχόλησης σε συναφείς υπηρεσίες. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη συνολική δέσμη προτάσεων που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση και ευελπιστεί στον ταχύ σχεδιασμό και την υλοποίησή τους. Ωστόσο, η δραστική μείωση της βιομηχανικής παραγωγής λόγω της κρίσης του κορονοϊού προϋποθέτει ότι τα μέτρα έκτακτης ανάγκης που λαμβάνουν οι κυβερνήσεις και υποστηρίζονται από την Επιτροπή για τη διάσωση των βιώσιμων επιχειρήσεων και την προστασία του εισοδήματος των εργαζομένων πρέπει να συνεχιστούν για όσο διάστημα είναι αναγκαία. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η ΕΟΚΕ έχει προ πολλού αναγνωρίσει τη σημασία των νεοφυών και των επεκτεινόμενων επιχειρήσεων για την οικοδόμηση ενός ανταγωνιστικού και καινοτόμου βιομηχανικού τομέα. Επομένως, συνεχίζει να απευθύνει έκκληση «για μια συντονισμένη προσέγγιση πολιτικής για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις η οποία θα λαμβάνει υπόψη την ποικιλομορφία των μοντέλων των επιχειρήσεων, ενώ επικροτεί τις ειδικές δράσεις για τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας» (3). |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την εξαγγελθείσα πρόταση για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η πολύ ευρύτερη πρόκληση μιας δίκαιης και χωρίς αποκλεισμούς μετάβασης δεν εξετάζεται άμεσα στην ανακοίνωση. Επιμένει ότι είναι αναγκαίο ένα φιλόδοξο σχέδιο δράσης για να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη να τηρήσουν τις υποσχέσεις τους όσον αφορά τη διακήρυξη για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

2.12.

3.   Πράσινη Ευρώπη

| 3.1. | Η Ευρώπη χρειάζεται μια βιώσιμη βιομηχανική πολιτική που να προωθεί τη δίκαιη μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Για την εκπλήρωση αυτού του στόχου απαιτείται ένα ισχυρό πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να αναλαμβάνει ζωτικό ρόλο όσον αφορά τη χρηματοδότηση της μετάβασης αυτής. Οι επενδύσεις θα πρέπει να υποστηρίζουν αφενός την ποιότητα του περιβάλλοντος και, αφετέρου, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των Ευρωπαίων. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Πολλοί από τους στόχους που έχουμε θέσει για το 2030 μπορούν να επεκταθούν έως το 2050, εφόσον επιδιώκουμε να μεταβούμε σε μια ήπειρο χωρίς εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η βιομηχανική στρατηγική, όπως και η στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, «θα πρέπει να περιλαμβάνει τόσο την εσωτερική όσο και την εξωτερική δράση της ΕΕ και να προάγει τη μέγιστη συνάφεια μεταξύ τους. [...]. Οι ακρογωνιαίοι λίθοι της υλοποίησης πρέπει να συνίστανται στην καινοτομία, στην προσανατολισμένη στη βιωσιμότητα διεθνή συνεργασία και εμπορικές συμφωνίες και στην κινητοποίηση των επιχειρήσεων και της κοινωνίας των πολιτών» (4). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Τόσο οι παραδοσιακοί όσο και οι αναδυόμενοι βιομηχανικοί τομείς θα πρέπει να αναπτύξουν μια προορατική προσέγγιση, με την πρόβλεψη των αλλαγών, την προσαρμογή σε αυτές και τη διαχείρισή τους χάρη σε νέες βιώσιμες τεχνολογίες, θέσεις εργασίας και νέες δεξιότητες που θα ανταποκρίνονται στις προκλήσεις του μέλλοντος, σύμφωνα με τον κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Θα πρέπει να σχεδιαστούν νέες πολιτικές για τις δεξιότητες με τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, προκειμένου να επιταχυνθεί η προσαρμογή των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης ώστε να ανταποκρίνονται στη ζήτηση για νέες θέσεις εργασίας. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΕ θα πρέπει να καταστεί παγκόσμιος ηγέτης στην κυκλική οικονομία και στις καθαρές τεχνολογίες. Θα καταβάλει προσπάθειες για την απαλλαγή των ενεργοβόρων βιομηχανιών από τις ανθρακούχες εκπομπές. Η κυκλική οικονομία είναι καίριας σημασίας για την ανάπτυξη του μελλοντικού οικονομικού μοντέλου της Ευρώπης. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι «προϊόντα ή υπηρεσίες που τηρούν τις αρχές της κυκλικότητας θα πρέπει σαφώς να διαφοροποιούνται σε τιμή» και ότι «η μείωση των συντελεστών ή η απαλλαγή από τον ΦΠΑ για τα ανακυκλωμένα προϊόντα, καθώς και για τις δραστηριότητες επαναχρησιμοποίησης και επισκευής, μπορεί να δώσουν κίνητρα στους επιχειρηματίες να δραστηριοποιηθούν στον χώρο αυτό και να προσφέρουν στους καταναλωτές προϊόντα σε ανταγωνιστική τιμή [...]» (5). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η μετάβαση σε μια ουδέτερη, από πλευράς ανθρακούχων εκπομπών, οικονομία απαιτεί ασφαλείς πηγές καθαρής ενέργειας. Η μεταρρύθμιση του ενεργειακού κλάδου και η συνεργασία σε ευρωπαϊκή κλίμακα όσον αφορά τους παραγωγούς-καταναλωτές και την περαιτέρω διασύνδεση των δικτύων είναι πρωταρχικής σημασίας. Επιπλέον, πρέπει να διερευνηθούν βιώσιμες και οικονομικές εναλλακτικές λύσεις για τα ορυκτά καύσιμα και να δοθεί έμφαση σε αποκεντρωμένες και συνεργατικές λύσεις καθαρής ενέργειας, όπως οι συνεταιρισμοί ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι παραγωγοί-καταναλωτές και τα έξυπνα δίκτυα. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η δρομολόγηση της Ενεργειακής Ένωσης 2.0 πρέπει να θεωρηθεί ως η βάση ενός προγράμματος που επενδύει σε σημαντική αύξηση της προμήθειας (χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών) ενέργειας (συμπεριλαμβανομένου του υδρογόνου), ενσωματώνει τους διάφορους φορείς ενέργειας, δημιουργεί πανευρωπαϊκό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας για την αντιμετώπιση του διαλείποντος χαρακτήρα της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας και αναπτύσσει τεχνολογίες για την αποθήκευση ενέργειας. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Χωρίς τη θέσπιση μιας πράσινης βιομηχανικής στρατηγικής ως ακρογωνιαίο λίθο της Πράσινης Συμφωνίας, η ΕΕ δεν θα κατορθώσει ποτέ να επιτύχει μια ουδέτερη, από πλευράς ανθρακούχων εκπομπών, οικονομία μέσα σε διάστημα μιας γενεάς. Η Πράσινη Συμφωνία θα καθορίσει και θα διαμορφώσει τη χάραξη της βιομηχανικής πολιτικής όχι μόνο κατά τη διάρκεια της θητείας της Επιτροπής που μόλις ξεκίνησε, αλλά για μεγάλο χρονικό διάστημα και μετέπειτα. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Οι ηλιακοί συλλέκτες, τα αιολικά πάρκα και οι συσσωρευτές έχουν ζωτική σημασία για το νέο βιομηχανικό μας πρότυπο. Ωστόσο, απαιτούνται επίσης πρώτες ύλες οι οποίες ελέγχονται από τους ανταγωνιστές μας στη διεθνή σκηνή. Η βιομηχανική πολιτική πρέπει να συμβαδίζει με μια σταθερή εμπορική και εξωτερική πολιτική, η οποία, με τη σειρά της, πρέπει να εξασφαλίζει την πρόσβαση στους πόρους αυτούς. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Προκειμένου να επιτευχθεί το κατάλληλο επίπεδο επενδύσεων για τη χρηματοδότηση της Πράσινης Συμφωνίας, θα πρέπει επίσης να εξεταστεί το ενδεχόμενο επανεξέτασης των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων για επενδύσεις σε προϊόντα και διαδικασίες χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Επιπλέον, τα πρόσφατα συσταθέντα ταμεία καινοτομίας και εκσυγχρονισμού, καθώς και τα έσοδα από τους πλειστηριασμούς στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ, θα μπορούσαν να παράσχουν πρόσθετους πόρους για τη στήριξη μιας βιώσιμης βιομηχανικής πολιτικής και την αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων της μετάβασης. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Ψηφιακή Ευρώπη

| 4.1. | Οι νέες τεχνολογίες αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο ζούμε, καταναλώνουμε και επιχειρούμε. Πρόκειται για μια στρατηγική για τα δίκτυα 5G, ενώ άλλες οικονομικές δυνάμεις επενδύουν σε τεχνολογίες 6G. Η αξιοποίηση των ανταγωνιστικών μας πλεονεκτημάτων και, συγχρόνως, η χρηματοδότηση της Ε&Δ είναι το κλειδί προκειμένου να καταστεί η Ευρώπη παγκόσμιος ηγέτης. Μέχρι σήμερα, υστερούμε έναντι των ΗΠΑ, της Κίνας και άλλων χωρών σε ορισμένες τεχνολογίες. Η ψηφιακή τεχνολογία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο κάθε βήματος προόδου προς τη Βιομηχανία 4.0. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι ζωτικής σημασίας η Ευρώπη να γεφυρώσει το χάσμα. Αυτό πρέπει να υλοποιηθεί κατά τρόπο ώστε να εξισορροπούνται οι προβληματισμοί για την ασφάλεια με τις οικονομικές ανάγκες. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και στην έξυπνη χρήση των δεδομένων, με παράλληλη προστασία του απόρρητου χαρακτήρα των πληροφοριών των επιχειρήσεων και της ιδιωτικής ζωής των καταναλωτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι θεμελιώδους σημασίας, και αυτές μπορούν να επιτευχθούν μόνο με τη διοχέτευση ευρωπαϊκών κονδυλίων για την καινοτομία στις νέες ψηφιακές τεχνολογίες. Οι ΜΜΕ διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην εν λόγω διαδικασία και η εξασφάλιση της κατάλληλης χρηματοδότησης για την ανάπτυξή τους και την υλοποίηση καινοτομιών είναι καθοριστικής σημασίας. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη αναφέρει ότι «η Επιτροπή θα πρέπει να αναλύσει και να συμπληρώσει (χωρίς να υποκαταστήσει) τις ιδιωτικές πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην ανταλλαγή ορθών πρακτικών και εμπειριών μεταξύ των φορέων καινοτομίας» και ότι «η ΕΕ πρέπει να θεσπίσει πολιτικό, δημοσιονομικό και κανονιστικό πλαίσιο που θα στηρίζει την ευρείας κλίμακας εξάπλωση των νέων αυτών βιώσιμων μοντέλων» (6). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Πολύ συχνά, οι τεχνολογίες που αναπτύσσονται στην Ευρώπη διατίθενται στο εμπόριο αλλού. Η ΕΕ δεν κατόρθωσε να δημιουργήσει τεχνολογικούς γίγαντες. Πολύ λίγες νέες κορυφαίες καινοτόμες εταιρείες καταφέρνουν να αναπτυχθούν σε μεγάλες εταιρείες υψηλής έντασης έρευνας και ανάπτυξης. Για να γεφυρωθεί το τελικό στάδιο της μετάβασης από την έναρξη λειτουργίας μιας νεοφυούς επιχείρησης σε μια εταιρεία πλήρους κλίμακας, είναι σημαντικό να ολοκληρωθεί η δημιουργία μιας ενοποιημένης ευρωπαϊκής αγοράς κεφαλαίων, συμπεριλαμβανομένης μιας ευρωπαϊκής αγοράς επιχειρηματικών κεφαλαίων. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η βιομηχανία της Ευρώπης είτε θα ψηφιοποιηθεί είτε θα πάψει να υφίσταται και θα ξεπεραστεί από αποδοτικότερους και ταχύτερους ανταγωνιστές. Προς τούτο, κρίνεται επίσης σκόπιμο να εντατικοποιηθούν οι επενδύσεις ούτως ώστε να ενισχυθεί η αναπτυξιακή ισχύς των νέων τομέων ΤΠΕ, όπως η οικονομία των δεδομένων, το διαδίκτυο των πραγμάτων, το υπολογιστικό νέφος, η τεχνητή νοημοσύνη και η προηγμένη μεταποίηση. Οι επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές πρέπει να καλύπτουν το σύνολο των περιφερειών και όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Ο εφοδιασμός του ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού με ψηφιακές δεξιότητες για τη νέα φάση της εκβιομηχάνισης είναι πρωταρχικής σημασίας. Η ένταξη στην ψηφιακή εποχή μπορεί να επιτευχθεί μόνο με εξειδικευμένο και άρτια προετοιμασμένο εργατικό δυναμικό. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη δηλώσει ότι «προκειμένου να αξιοποιηθούν πλήρως οι τεχνολογικές μεταβολές, πρέπει να τεθούν στη διάθεση των Ευρωπαίων εργαζόμενων προγράμματα κατάρτισης, επανεκπαίδευσης, αναβάθμισης των δεξιοτήτων και διά βίου μάθησης» (7)· Για τον σκοπό αυτό απαιτούνται ενεργά μέσα για την αγορά εργασίας, καθώς και αποτελεσματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης που βασίζονται στην αλληλεγγύη, προκειμένου να διατηρηθεί το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η στρατηγική της Επιτροπής για τα δεδομένα πρέπει να συμπληρωθεί με έναν κανονισμό για τον θεμιτό ανταγωνισμό στην ψηφιακή οικονομία, ο οποίος θα εποπτεύεται από μια αρχή ψηφιακού ανταγωνισμού. Στο πλαίσιο αυτό, όσον αφορά τους χώρους δεδομένων για τους στρατηγικούς τομείς που προτείνει η Επιτροπή, θα απαιτηθούν επίσης κανονισμοί σχετικά με την πρόσβαση, την ελεύθερη ροή και την προστασία των δεδομένων καθώς και τη χρήση ειδικών αλγορίθμων, προκειμένου να οργανωθεί η πρόσβαση σε βιομηχανικά δεδομένα με δίκαιους, εύλογους και αμερόληπτους όρους (FRAND-fair, reasonable and non-discriminatory). Επιπλέον, οι εξελίξεις στην ψηφιοποίηση των συνόλων δεδομένων και οι καινοτόμες τεχνολογίες πρέπει να συμμορφώνονται πλήρως με τον ΓΚΠΔ (γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων) και την οδηγία ΠΔΤ (οδηγία για τις πληροφορίες του δημόσιου τομέα). |
| --- | --- |

4.6.

5.   Μια παγκόσμια ανταγωνιστική ΕΕ

| 5.1. | Η μελλοντική ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας είναι υψίστης σημασίας για την ευρωπαϊκή οικονομία ώστε να σημειωθεί πρόοδος σε μια ολοένα και πιο πολυπολική παγκόσμια οικονομία με αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις. Η εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς αποτελεί τη μελλοντική πορεία, με πιο ισότιμους όρους ανταγωνισμού σε σχέση με τις επιχειρήσεις τρίτων χωρών. Μια λειτουργική εσωτερική αγορά πρέπει να υποστηρίζεται από μια ισχυρή εμπορική πολιτική για την αντιμετώπιση των διεθνών φραγμών και των μη ανταγωνιστικών πρακτικών. Ο κανονισμός για τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων (8), ο οποίος τίθεται σε ισχύ τον Οκτώβριο του 2020, αποτελεί σημαντικό βήμα για την προστασία των βασικών περιουσιακών στοιχείων της ΕΕ, αλλά η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι σημαντικό να παρακολουθείται συνεχώς και, εάν χρειάζεται, να επικαιροποιείται και να τροποποιείται. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η εσωτερική αγορά συνιστά το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Ευρώπης και αποτελεί το επίκεντρο της συνεργασίας μας. Αντιπροσωπεύει το θεμέλιο για την ανταγωνιστικότητά μας σε παγκόσμιο επίπεδο. Η προστασία και η ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς πρέπει να είναι ο πυρήνας της νέας βιομηχανικής πολιτικής, με την εφαρμογή μέτρων για τη βελτίωση της ανάπτυξης και της αποδοτικότητάς της, καθώς και εκείνης των τεσσάρων ελευθεριών. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ εμμένει στην άποψή της ότι «ο διοικητικός φόρτος και η γραφειοκρατία συνεχίζουν να αποτελούν βασικό εμπόδιο για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις». Ως εκ τούτου, παρακινεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αποφύγει την αύξηση αυτού του διοικητικού φόρτου μέσω της υπερβολικής ρύθμισης και να εξετάσει τρόπους για τον εξορθολογισμό και τη μείωσή του (9), αποκλειστικά σε περιπτώσεις κατά τις οποίες αυτό δεν υπονομεύει τα κοινωνικά και τα περιβαλλοντικά δικαιώματα. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Όσον αφορά την έρευνα και την ανάπτυξη, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή:






  — | να διατηρήσει και να υλοποιήσει τον φιλόδοξο στόχο επένδυσης του 3 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ στην Ε&Α, προκειμένου να γεφυρωθεί το χάσμα με τους κύριους ανταγωνιστές μας, όπως οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία, |
| --- | --- | --- |

5.4.

—

να διατηρήσει και να υλοποιήσει τον φιλόδοξο στόχο επένδυσης του 3 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ στην Ε&Α, προκειμένου να γεφυρωθεί το χάσμα με τους κύριους ανταγωνιστές μας, όπως οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία,

| — | να οικοδομήσει περαιτέρω μια πανευρωπαϊκή αγορά επιχειρηματικών κεφαλαίων η οποία θα βελτιώσει τη χρηματοδότηση καινοτόμων έργων υψηλού κινδύνου και υψηλών δυνατοτήτων, |
| --- | --- |

—

να οικοδομήσει περαιτέρω μια πανευρωπαϊκή αγορά επιχειρηματικών κεφαλαίων η οποία θα βελτιώσει τη χρηματοδότηση καινοτόμων έργων υψηλού κινδύνου και υψηλών δυνατοτήτων,

| — | να διασφαλίσει ότι η πρώτη βιομηχανική εφαρμογή δημόσιας χρηματοδοτούμενης Ε&Α θα πραγματοποιηθεί εντός της ΕΕ, |
| --- | --- |

—

να διασφαλίσει ότι η πρώτη βιομηχανική εφαρμογή δημόσιας χρηματοδοτούμενης Ε&Α θα πραγματοποιηθεί εντός της ΕΕ,

| — | να ενισχύσει τα συστήματα καινοτομίας στις περιοχές που βρίσκονται στην περιφέρεια ή σε εκείνες που αντιμετωπίζουν διαρθρωτικές αλλαγές. |
| --- | --- |

—

να ενισχύσει τα συστήματα καινοτομίας στις περιοχές που βρίσκονται στην περιφέρεια ή σε εκείνες που αντιμετωπίζουν διαρθρωτικές αλλαγές.

| 5.5. | Για την αποκατάσταση των θέσεων εργασίας, της ανάπτυξης και της εμπιστοσύνης, είναι αναγκαία η αύξηση της επιχειρηματικότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ΕΕ θα πρέπει να προωθήσει και να χρηματοδοτήσει εκπαιδευτικά προγράμματα για την προώθηση της σύστασης νέων επιχειρήσεων στο μέλλον. Η εκπαίδευση είναι ο δρόμος προς το μέλλον και η διδασκαλία της επιχειρηματικότητας στις νεότερες γενιές θα μπορούσε να αυξήσει τον αριθμό των επιχειρήσεων και να δημιουργήσει ένα πολύ πιο βιώσιμο οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Επιδιώκοντας την ενίσχυση της καινοτομίας, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή πρέπει να στοχεύουν στο να αναπαράγουν το περιβάλλον των επιτυχημένων συνεργατικών σχηματισμών καινοτομίας, όπως η Silicon Valley. Η ευνοϊκή ρύθμιση, τα φορολογικά κίνητρα, το εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό και η εύκολη πρόσβαση στη χρηματοδότηση θα επιτρέψουν στους Ευρωπαίους δημιουργούς καινοτομίας να παραμείνουν στην Ευρώπη και να αναβαθμίσουν τις ιδέες τους. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Η ΕΕ δεν μπορεί να διατηρήσει την ηγετική της θέση στον τομέα της καινοτομίας χωρίς έξυπνες πολιτικές για τη διανοητική ιδιοκτησία. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η ευρωπαϊκή καινοτομία και τα ευρωπαϊκά διπλώματα ευρεσιτεχνίας προστατεύονται επαρκώς από εχθρικές προθέσεις και από την οικονομική κατασκοπεία. Ως εκ τούτου, η εφαρμογή του ευρωπαϊκού ενιαίου διπλώματος ευρεσιτεχνίας επιβάλλεται! |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Η Ευρώπη δεν πρέπει να παραμένει αφελής όσον αφορά τον αθέμιτο ανταγωνισμό. Η προστασία των Ευρωπαίων καταναλωτών, των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και της ενιαίας αγοράς της Ευρώπης είναι καθοριστικής σημασίας για την ανάπτυξη της οικονομίας μας. Όποιος επιθυμεί να αποτελέσει μέρος της ενιαίας αγοράς θα πρέπει να συμμορφώνεται με τους εν λόγω κανόνες και να τους σέβεται πλήρως, συμπεριλαμβανομένων των αρχών για την κλιματική ουδετερότητα. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να επιταχύνει την έγκριση της Λευκής Βίβλου για μια νομική πράξη σχετικά με τις ξένες επιδοτήσεις, η οποία θα πραγματεύεται τις στρεβλωτικές επιπτώσεις που προκαλούν οι ξένες επιδοτήσεις στην ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη ταχθεί υπέρ «μιας βιομηχανικής πολιτικής για την Ευρώπη προσανατολισμένης στη χρήση, με χωρική προσαρμογή ανάλογα με τα τοπικά χαρακτηριστικά, και της προώθησης της συγκρότησης συνεργατικών σχηματισμών και της συνεργασίας, στο πλαίσιο της οποίας η διατήρηση της ποικιλίας συνδυάζεται με οφέλη κλίμακας σύμφωνα με τις αρχές της βιομηχανικής συμβίωσης και της κυκλικής οικονομίας» (10). |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | Η επανειλημμένα εξαγγελθείσα μεταρρύθμιση του πλαισίου ανταγωνισμού είναι ιδιαίτερα αναγκαία. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της για το γεγονός ότι η αναθεώρηση των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ αναβάλλεται για το 2021. Δεν υπάρχουν περιθώρια για πολιτικούς ελιγμούς κατά τον σχεδιασμό της μεταρρύθμισης. Η προσέγγιση θα πρέπει να βασίζεται σε παγκόσμιες εξελίξεις και όχι μόνο στην ενιαία αγορά, όπως συμβαίνει μέχρι σήμερα. |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | Επιπλέον, θα πρέπει να αυξηθούν η συνεργασία και η αλληλεπίδραση μεταξύ των διαφόρων επιπέδων τοπικής και εθνικής διακυβέρνησης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα ζητήσει μεγαλύτερες συνέργειες, ενώ «θεωρεί σκόπιμο να προαχθούν πλατφόρμες επικοινωνίας και συνεργασίας, με τη συμμετοχή όλων των κρατών μελών. Ό, τι λειτουργεί σε ένα κράτος μέλος μπορεί να λειτουργήσει και σε κάποιο άλλο και αυτό που έχει διερευνήσει ένα κράτος μέλος μπορεί να χρησιμοποιηθεί ή να ενισχυθεί από κάποιο άλλο. [...] Κανένα κράτος μέλος δεν μπορεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην παγκόσμια σκηνή από μόνο του» (11). |
| --- | --- |

5.12.

| 5.13. | Για να αντιμετωπιστούν οι διεθνείς διαφορές στις τιμές του άνθρακα, πρέπει να ληφθούν υπόψη ορισμένα μέτρα: εισαγωγή μέτρων για τη συνοριακή προσαρμογή, περιβαλλοντικά πρότυπα που πρέπει να τηρούν οι εισαγωγείς, επιδοτήσεις για τις εξαγωγές χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, χρήση μέσων εμπορικής άμυνας και δράσεις για την αντιμετώπιση των διαφορών στην τιμολόγηση των ανθρακούχων εκπομπών στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών. Απώτερος στόχος θα πρέπει να είναι ο καθορισμός παγκόσμιας τιμής για τον άνθρακα. |
| --- | --- |

5.13.

| 5.14. | Η αποδέσμευση της ισχύος των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών έχει καθοριστική σημασία. Η ολοκλήρωση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών και η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών αγοράς ούτως ώστε οι εταιρείες να μπορούν να χρηματοδοτούνται μέσα από τις ίδιες τις αγορές θα επιτρέψουν στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να έχουν πρόσβαση στα σωστά μέσα για τη χρηματοδότηση κάθε σταδίου της ανάπτυξής τους. |
| --- | --- |

5.14.

| 5.15. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η περιφερειακή διάσταση της διττής μετάβασης έχει παραβλεφθεί σε μεγάλο βαθμό στην ανακοίνωση. Ωστόσο, επιδοκιμάζει την πρόταση (ως μέρος του σχεδίου ανάκαμψης της ΕΕ) να αυξηθούν σημαντικά οι πόροι του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης από 7,5 δις ευρώ σε 40 δις ευρώ. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι αυτοί οι χρηματοδοτικοί πόροι θα καλύψουν τις ανάγκες όλων των περιφερειών που αντιμετωπίζουν ριζικό βιομηχανικό μετασχηματισμό. |
| --- | --- |

5.15.

| 5.16. | Η καλύτερη ενσωμάτωση και ο συντονισμός της εργαλειοθήκης για τη βιομηχανική πολιτική σε συνδυασμό με τις κατάλληλες δομές διακυβέρνησης θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι η Ευρώπη ανταποκρίνεται στους φιλόδοξους στόχους της να καταστεί μια πράσινη, ψηφιακή και κυκλική οικονομία, αυξάνοντας συγχρόνως την στρατηγική της αυτονομία και την οικονομική της ανθεκτικότητα. |
| --- | --- |

5.16.

| 5.17. | Ενδιάμεσες δομές, όπως τα δίκτυα ΜΜΕ, οι οργανισμοί περιφερειακής ανάπτυξης, οι συνεργατικοί σχηματισμοί, οι βιομηχανικές συμμαχίες και οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα πρέπει να στηρίζουν και να ενισχύουν τις στρατηγικές αξιακές αλυσίδες και να συγκεντρώνουν όλους τους δυναμικούς παράγοντες (καινοτόμες ΜΜΕ, μεγάλες εταιρείες, ερευνητικά ιδρύματα, επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας και δημόσιες αρχές) για την ενίσχυση των οικονομικών οικοσυστημάτων. |
| --- | --- |

5.17.

6.   Κορονοϊός

| 6.1. | Η πανδημία COVID-19 δημιούργησε μια τεράστια οικονομική ύφεση (σύμφωνα με τις προβλέψεις της ΕΚΤ αναμένεται οικονομική συρρίκνωση της τάξης περίπου του 8,7 % για την τρέχουσα χρονιά! (12)) η οποία, σε αντίθεση με άλλες κρίσεις του παρελθόντος, προκαλεί κραδασμούς τόσο στην προσφορά όσο και στην ζήτηση. Πρέπει να αξιοποιηθούν όλα τα μέσα προκειμένου να αποφευχθεί το ενδεχόμενο η προσωρινή απώλεια βιομηχανικής παραγωγής να καταστεί μόνιμη κατάσταση και/ή το πρόβλημα ρευστότητας να μετατραπεί σε κρίση φερεγγυότητας. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση της Επιτροπής για ένα σχέδιο για την ανάκαμψη της οικονομίας της ΕΕ (συμπεριλαμβανομένου του νέου μέσου ευρωπαϊκής ανάκαμψης «Επόμενη Γενιά ΕΕ»). Πράγματι, το σχέδιο αυτό:






  — | θα δώσει ώθηση στη νέα βιομηχανική στρατηγική με τον διπλασιασμό των πόρων του InvestEU, τη δημιουργία ενός Μηχανισμού Στρατηγικών Επενδύσεων και του νέου Μέσου Στήριξης της Φερεγγυότητας, |
| --- | --- | --- |

6.2.

—

θα δώσει ώθηση στη νέα βιομηχανική στρατηγική με τον διπλασιασμό των πόρων του InvestEU, τη δημιουργία ενός Μηχανισμού Στρατηγικών Επενδύσεων και του νέου Μέσου Στήριξης της Φερεγγυότητας,

| — | παρέχει μια πραγματικά ευρωπαϊκή απάντηση στην πανδημία η οποία είναι φιλόδοξη και θα έχει σημαντικό μακροοικονομικό αντίκτυπο. Θα συμβάλει στην αποφυγή περαιτέρω καταστροφής του κεφαλαίου (συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπινου κεφαλαίου), στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και στη δημιουργία σημαντικών πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων, |
| --- | --- |

—

παρέχει μια πραγματικά ευρωπαϊκή απάντηση στην πανδημία η οποία είναι φιλόδοξη και θα έχει σημαντικό μακροοικονομικό αντίκτυπο. Θα συμβάλει στην αποφυγή περαιτέρω καταστροφής του κεφαλαίου (συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπινου κεφαλαίου), στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και στη δημιουργία σημαντικών πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων,

| — | συμβάλλει στην αποφυγή μιας ασύμμετρης ανάκαμψης και ενισχύει την εσωτερική συνοχή και την αλληλεγγύη, |
| --- | --- |

—

συμβάλλει στην αποφυγή μιας ασύμμετρης ανάκαμψης και ενισχύει την εσωτερική συνοχή και την αλληλεγγύη,

| — | αυξάνει σημαντικά τους πόρους του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, |
| --- | --- |

—

αυξάνει σημαντικά τους πόρους του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης,

| — | προωθεί τις κοινές μας κοινωνικές και οικονομικές προτεραιότητες: επαναφορά της βιομηχανίας στην ομαλότητα, ενθάρρυνση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στη διττή ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, ανάπτυξη κοινών προγραμμάτων για την βιομηχανική ανασυγκρότηση, στήριξη της απασχόλησης σε δραστηριότητες προσανατολισμένες στο μέλλον. |
| --- | --- |

—

προωθεί τις κοινές μας κοινωνικές και οικονομικές προτεραιότητες: επαναφορά της βιομηχανίας στην ομαλότητα, ενθάρρυνση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στη διττή ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, ανάπτυξη κοινών προγραμμάτων για την βιομηχανική ανασυγκρότηση, στήριξη της απασχόλησης σε δραστηριότητες προσανατολισμένες στο μέλλον.

| 6.3. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει τα θεσμικά όργανα να καταλήξουν σύντομα σε συμφωνία για την έναρξη της εφαρμογής του εν λόγω σχεδίου το συντομότερο δυνατόν. Ο συνδυασμός της Πράσινης Συμφωνίας, του σχεδίου ανάκαμψης και της νέας βιομηχανικής στρατηγικής αποτελεί μια ισχυρή και συνεκτική εργαλειοθήκη για την καταπολέμηση της ύφεσης και την προετοιμασία του κοινού μας μέλλοντος. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Με τόσο πολλούς βιομηχανικούς τομείς να έχουν διακόψει τη λειτουργία τους λόγω των μέτρων περιορισμού (lockdown), η ΕΟΚΕ θεωρεί:






  — | ότι πρέπει επειγόντως να χαρτογραφηθεί ποια είναι η έκταση των επιπτώσεων της κρίσης COVID-19 στους βιομηχανικούς τομείς και στις αξιακές αλυσίδες, προκειμένου να προσδιοριστούν και να αντιμετωπιστούν οι ειδικές ανάγκες κάθε τομέα με στόχο την αποκατάσταση της παραγωγής/της απασχόλησης, |
| --- | --- | --- |

6.4.

—

ότι πρέπει επειγόντως να χαρτογραφηθεί ποια είναι η έκταση των επιπτώσεων της κρίσης COVID-19 στους βιομηχανικούς τομείς και στις αξιακές αλυσίδες, προκειμένου να προσδιοριστούν και να αντιμετωπιστούν οι ειδικές ανάγκες κάθε τομέα με στόχο την αποκατάσταση της παραγωγής/της απασχόλησης,

| — | αναγκαία την (επαν)οικοδόμηση ολοκληρωμένων βιομηχανικών αλυσίδων αξίας εντός της ΕΕ, προκειμένου να ενισχυθεί η στρατηγική αυτονομία και η οικονομική ανθεκτικότητα της Ευρώπης. Πρέπει να υποστηριχθεί η επανεγκατάσταση των στρατηγικών δραστηριοτήτων και να διασφαλιστεί η ασφάλεια του εφοδιασμού σε τομείς όπως η ενέργεια, η υγειονομική περίθαλψη και οι δραστικές φαρμακευτικές ουσίες. |
| --- | --- |

—

αναγκαία την (επαν)οικοδόμηση ολοκληρωμένων βιομηχανικών αλυσίδων αξίας εντός της ΕΕ, προκειμένου να ενισχυθεί η στρατηγική αυτονομία και η οικονομική ανθεκτικότητα της Ευρώπης. Πρέπει να υποστηριχθεί η επανεγκατάσταση των στρατηγικών δραστηριοτήτων και να διασφαλιστεί η ασφάλεια του εφοδιασμού σε τομείς όπως η ενέργεια, η υγειονομική περίθαλψη και οι δραστικές φαρμακευτικές ουσίες.

| 6.5. | Είναι πολύ σαφές ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να καταδείξει τη δύναμη και την ισχύ της στους δύσκολους αυτούς καιρούς. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η μόνη δυνατότητα που έχουν τα κράτη μέλη για να ξεπεράσουν αυτήν την κρίση είναι μέσω της συντονισμένης δράσης, μην αφήνοντας κανέναν στο περιθώριο. Δεν υπάρχουν περιθώρια για λαϊκίστικες ιδέες και εθνικά σχέδια. Η αλληλεγγύη, η συνεργασία και ο αλληλοσεβασμός είναι ζωτικής σημασίας για μια ταχεία ανάκαμψη, η οποία, για να είναι βιώσιμη, πρέπει να αντλήσει όλα τα αναγκαία διδάγματα από την έλλειψη σεβασμού των οικοσυστημάτων κατά το παρελθόν. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Η χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων θα στηρίξει μόνο παραγωγικές επενδύσεις εάν ένας από τους στόχους είναι η ανοδική σύγκλιση των οικονομικά ασθενέστερων κρατών μελών. Είναι καιρός να προταθούν συγκεκριμένα μέτρα ώστε να αποδειχθεί ότι όντως υπάρχει ευρωπαϊκή αλληλεγγύη όχι μόνο στα λόγια, αλλά στην πράξη. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Οι ΜΜΕ πιθανότατα θα πληγούν περισσότερο από την παρούσα κρίση, δεδομένου ότι, συνήθως εξαρτώνται από μεγάλες επιχειρήσεις και δεν διαθέτουν ρευστότητα. Η εξεύρεση του κατάλληλου εργαλείου για τη στήριξη όλων των ευρωπαϊκών ΜΜΕ είναι υψίστης σημασίας και η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση να χορηγηθεί βοήθεια στις ΜΜΕ να επεκταθούν και να προσελκύσουν εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, λόγου χάρη, με τη χορήγηση δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών στους εργαζομένους (13). |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Πρέπει να καθοριστούν και να υποστηριχθούν οι βιομηχανικοί κλάδοι και οι λοιποί τομείς καίριας σημασίας, από το ανθρώπινο δυναμικό έως την έρευνα, διαμορφώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο μια ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική που προστατεύει αυτούς τους στρατηγικούς τομείς της αγοράς και εγγυάται την ασφάλεια του εφοδιασμού με βασικά στοιχεία, όπως αναπνευστήρες, μάσκες και άλλα προϊόντα. Αυτό πρέπει να συνεπάγεται τη στήριξη των επιχειρήσεων που μετεγκαθιστούν την παραγωγική τους ικανότητα στην Ευρώπη, εξασφαλίζοντας στην ΕΕ τη δυνατότητα να ανακτήσει τον έλεγχο της παραγωγής και διασφαλίζοντας την αυτονομία της απέναντι στην παγκόσμια αγορά, με την τήρηση των αρχών μιας δίκαιης οικολογικής μετάβασης. Η αυξανόμενη εξάρτηση της ΕΕ από τις εισαγωγές φαρμάκων και δραστικών φαρμακευτικών ουσιών μπορεί να δημιουργήσει συστημικά προβλήματα προκαλώντας ελλείψεις σε φάρμακα και δημιουργώντας κινδύνους για την υγεία. Αυτή η κατάσταση εγείρει σοβαρές ανησυχίες για τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ. |
| --- | --- |

6.8.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Όπως ορίζεται από το Global Footprint Network [Δίκτυο για το παγκόσμιο αποτύπωμα] (https://www.footprintnetwork.org/).

1

Global Footprint Network

(2)  ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 95.

2

(3)  ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 20.

3

(4)  ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 95.

4

(5)  ΕΕ C 264 της 20.7.2016, σ. 98.

5

(6)  ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 57.

6

(7)  ΕΕ C 228 της 5.7.2019, σ. 58.

7

(8)  Κανονισμός (ΕΕ) 2019/452 (ΕΕ L 79 I της 21.3.2019, σ. 1).

8

(9)  ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 20.

9

(10)  ΕΕ C 97 της 24.3. 2020, σ. 31.

10

(11)  ΕΕ C 228 της 5.7.2019, σ. 67.

11

(12)  https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-performance-and-forecasts/economic-forecasts/spring-2020-economic-forecast-deep-and-uneven-recession-uncertain-recovery_el.

12

(13)  COM/2020/103 final.

13

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/116 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/116

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα α) «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Μακροπρόθεσμο σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της εφαρμογής και της επιβολής των κανόνων της ενιαίας αγοράς»

[COM(2020) 94 final]

β) «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Εντοπισμός και αντιμετώπιση των φραγμών στην ενιαία αγορά»

[COM(2020) 93 final]

(2020/C 364/16)

| Εισηγητής: | ο κ. Gerardo LARGHI |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Gonçalo LOBO XAVIER |

Εισηγητής:

ο κ. Gerardo LARGHI

Συνεισηγητής:

ο κ. Gonçalo LOBO XAVIER

| Αίτηση γνωμοδότησης | α) | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 22.4.2020 |
| --- | --- | --- |

Αίτηση γνωμοδότησης

α)

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 22.4.2020

| β) | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 22.4.2020 |
| --- | --- |

β)

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 22.4.2020

Νομική βάση

α) και β): Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

25.6.2020

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

212/2/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει το «Μακροπρόθεσμο σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της εφαρμογής και της επιβολής των κανόνων της ενιαίας αγοράς» (1) που υπέβαλε η Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να υποστηρίξει και επικροτεί την ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Εντοπισμός και αντιμετώπιση των φραγμών στην ενιαία αγορά» (2). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα, η ανεπαρκής ή αναποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ συνιστά την αχίλλειο πτέρνα του δικαίου της ΕΕ και, ως εκ τούτου, πολλές περιπτώσεις απάτης και παράνομης συμπεριφοράς δεν έχουν αντιμετωπιστεί. Η εφαρμογή του ενωσιακού δικαίου είναι ζωτικής σημασίας για την οικοδόμηση της εμπιστοσύνης των επιχειρήσεων και των καταναλωτών και τη διασφάλιση της πλήρους αξιοποίησης του δυναμικού της ενιαίας αγοράς για τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι, για να είναι αποτελεσματική μια στρατηγική εφαρμογής, πρέπει: 1) να βασίζεται σε μια ισχυρή εταιρική σχέση με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων· 2) να καθιερώνει την ευρύτερη συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο μεταξύ των υφιστάμενων δικτύων επιβολής της νομοθεσίας, ώστε να εξασφαλίζεται ότι τα προβλήματα που πλήττουν ταυτόχρονα πολλαπλούς τομείς αντιμετωπίζονται με στοχευμένο τρόπο· 3) να αναπτύσσει στρατηγικές και μέσα για την αντιμετώπιση εκτεταμένων παραβάσεων σε επίπεδο ΕΕ, κατά τρόπο ώστε να μπορεί να αναλαμβάνεται ενιαία αποτελεσματική και διαφανής δράση για την προστασία όλων των ενδιαφερόμενων μερών και να διασφαλίζεται η διακρατική επιβολή της νομοθεσίας· 4) να αξιοποιεί το δυναμικό των νέων τεχνολογιών. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να προβλέψει στο σχέδιο δράσης σαφώς καθορισμένο ρόλο για τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών, τους επιχειρηματίες, τους εργαζομένους και τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την ιδέα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να μετατρέψει το SOLVIT σε ένα αποτελεσματικό προεπιλεγμένο εργαλείο για τους αδικαιολόγητους φραγμούς στην ενιαία αγορά, ωστόσο είναι σημαντικό το SOLVIT να διαθέτει μια πιο δομημένη διαδικασία προκειμένου να μπορεί να παραπέμπει στην Επιτροπή σημαντικές υποθέσεις και να δραστηριοποιείται σε όλους τους τομείς και τα πεδία πολιτικής. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία που εστιάζεται στη βελτίωση της εκ των προτέρων αξιολόγησης των περιοριστικών ρυθμίσεων σύμφωνα με την οδηγία σχετικά με τον έλεγχο αναλογικότητας (3). Η ενεργός συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων στον «έλεγχο αναλογικότητας» θα πρέπει να αποτελεί τον κανόνα και όχι την εξαίρεση. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ενιαία ψηφιακή πύλη είναι ένας τρόπος για να καλυφθούν, μέσω των ψηφιακών τεχνολογιών, οι ανάγκες των επιχειρήσεων και των καταναλωτών για διαδικτυακή πληροφόρηση. Τα ενιαία σημεία επαφής θα ενσωματωθούν γρήγορα στην ενιαία ψηφιακή πύλη, ούτως ώστε οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές θα πρέπει να απευθύνονται σε έναν μόνο τόπο για παροχή βοήθειας και πληροφοριών. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το αίτημα της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να εγκρίνουν την πρόταση για την επιβολή της οδηγίας 2006/123/ΕΚ σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά, για τη θέσπιση διαδικασίας κοινοποίησης για τα συστήματα χορήγησης άδειας και τις απαιτήσεις που σχετίζονται με υπηρεσίες (4). |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η κρίση που συνδέεται με την εξάπλωση της νόσου COVID-19 ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την ενιαία αγορά, συγκεκριμένα οι αποκλίσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη, τις κοινωνικές εγγυήσεις και τα επίπεδα ευημερίας, ενδέχεται να αυξηθούν μετά το τέλος της πανδημίας. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, παρά τα πραγματικά επιτεύγματα της ενιαίας αγοράς, οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές εξακολουθούν να αναφέρουν πάρα πολλούς εναπομείναντες φραγμούς. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται το σχέδιο δράσης της Επιτροπής, σύμφωνα με το οποίο «Για την υπέρβαση των υφιστάμενων φραγμών στην ενιαία αγορά θα είναι απαραίτητη μια ουσιαστική εταιρική σχέση, σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, μεταξύ των διάφορων παραγόντων οι οποίοι είναι αρμόδιοι για την εφαρμογή και την επιβολή των κανόνων». |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ παρακινεί την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει τη νέα στρατηγική που αποσκοπεί στην επιβολή των κανόνων της ενιαίας αγοράς για την οικοδόμηση ενός ισχυρού πλαισίου συνεργασίας που θα ενσωματώνει όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη που δραστηριοποιούνται στην εφαρμογή του νομοθεσίας της ΕΕ. Μεταξύ άλλων, κρίνεται σκόπιμο οι οργανώσεις να συμμετέχουν πλήρως στις εργασίες της εξαγγελθείσας ειδικής ομάδας για την επιβολή των κανόνων της ενιαίας αγοράς (SMET / Single Market Enforcement Task force), η οποία θα πρέπει να λειτουργεί ως φόρουμ συζήτησης θεμάτων οριζόντιας εφαρμογής. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η επιβολή της νομοθεσίας αποτελεί κατ’ ουσία οριζόντιο πρόβλημα και, ως εκ τούτου, δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικό τρόπο. Είναι απαραίτητο να οργανωθούν καλύτερα και να εξορθολογιστούν οι διαδικασίες μεταξύ των διαφόρων δικτύων επιβολής της νομοθεσίας και να διευκολυνθεί η ανταλλαγή πληροφοριών και ορθών πρακτικών. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Ο κανονισμός όσον αφορά τη συνεργασία για την προστασία των καταναλωτών συνέβαλε στη δημιουργία γέφυρας μεταξύ των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των αρχών επιβολής του νόμου μέσω της καλύτερης αναγνώρισης της συνεργασίας τους. Ωστόσο, μολονότι θετικό, το πλαίσιο αυτό παραμένει ελλιπές και χρήζει περαιτέρω βελτίωσης, για παράδειγμα σε ό,τι αφορά την ταχύτητα ανταπόκρισης στις προειδοποιήσεις των πολιτών. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα δεδομένα και η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εποπτεία των αγορών. Ως εκ τούτου, θεωρεί ότι τα εν λόγω ψηφιακά εργαλεία θα πρέπει να αναπτυχθούν σε επίπεδο ΕΕ και να χρησιμοποιούνται από κοινού από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Οι αρχές επιβολής του νόμου αντιμετωπίζουν σήμερα ευρύ φάσμα ανέντιμων πρακτικών στην ενιαία αγορά, ενώ οι εργασίες τους υπόκεινται συχνά σε αυστηρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί την καλύτερη χρήση των περιορισμένων πόρων, τη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των υφιστάμενων δικτύων, την ανάπτυξη νέων συνεργειών μεταξύ όλων των φορέων και τη δημιουργία νέων εργαλείων βασισμένων στις νέες τεχνολογίες που μπορούν να συμβάλουν στην αποτελεσματική εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.17.

2.   Σχετικά με την ανακοίνωση με θέμα «Μακροπρόθεσμο σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της εφαρμογής και της επιβολής των κανόνων της ενιαίας αγοράς» [COM(2020) 94 final] — INT/899

2.1.   Προκλήσεις για την ενιαία αγορά

| 2.1.1. | Η ενιαία αγορά βρίσκεται στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού εγχειρήματος και έχει διευκολύνει τη ζωή των Ευρωπαίων καταναλωτών και των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Μια αποτελεσματική ενιαία αγορά θα πρέπει να επιτρέπει στους πολίτες της ΕΕ να απολαμβάνουν ευρύτερη επιλογή υπηρεσιών και προϊόντων και καλύτερες ευκαιρίες απασχόλησης. Η ενιαία αγορά θα πρέπει να τονώσει το εμπόριο και τον ανταγωνισμό και έχει θεμελιώδη σημασία για την επίτευξη του πράσινου, του βιομηχανικού και του ψηφιακού μετασχηματισμού της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Για να υλοποιηθεί αυτό, η Ευρώπη πρέπει να θεσπίσει προτεραιότητες βάσει κριτηρίων και να προχωρήσει με βάση καθιερωμένα κριτήρια προς μια σαφή πολιτική καθοδήγηση, δίδοντας απόλυτη προτεραιότητα στους ανθρώπους. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Για την ενίσχυση της συνεργασίας ως προς την επιβολή των κανόνων της ενιαίας αγοράς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε τη σύσταση ειδικής ομάδας για την επιβολή των κανόνων της ενιαίας αγοράς (SMET), ο ρόλος της οποίας θα είναι να αξιολογεί την κατάσταση της συμμόρφωσης της εθνικής νομοθεσίας με τους κανόνες της ενιαίας αγοράς, να ιεραρχεί τους φραγμούς που προκαλούν τις μεγαλύτερες ανησυχίες, να αντιμετωπίζουν τον αδικαιολόγητο κανονιστικό υπερθεματισμό, να συζητά θέματα οριζόντιας επιβολής και να παρακολουθεί την εφαρμογή του προτεινόμενου σχεδίου δράσης. Υπό αυτό το πρίσμα, η SMET θα πρέπει να θεσπίσει σαφή κριτήρια προκειμένου να αποφασιστεί ποιοι είναι οι φραγμοί που προκαλούν τις μεγαλύτερες ανησυχίες ανάλογα με την οικονομική τους αξία. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Η Επιτροπή σκοπεύει επίσης να χρησιμοποιήσει προληπτικούς μηχανισμούς με στόχο: την αποτροπή δημιουργίας νέων φραγμών στην παροχή υπηρεσιών στην ενιαία αγορά· τον εντοπισμό περιπτώσεων μη συμμόρφωσης· τη δημιουργία πλατφόρμας για την επιγραμμική επιβολή («εργαστήριο ηλεκτρονικής επιβολής») για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με παράνομα και μη συμμορφούμενα βιομηχανικά και καταναλωτικά προϊόντα· τη σύσταση ενιαίου ευρωπαϊκού σημείου εισόδου πληροφοριών για τις αρχές, με σκοπό τον έλεγχο των μη εδώδιμων προϊόντων και της επερχόμενης ενιαίας τελωνειακής θυρίδας· τη διασφάλιση ότι το σύστημα πληροφόρησης για την εσωτερική αγορά (IMI) θα καταστεί το προεπιλεγμένο εργαλείο διοικητικής συνεργασίας· τη δημιουργία ειδικού εργαλείου που θα επιτρέπει στους πολίτες και τις επιχειρήσεις να υποβάλλουν ανώνυμα αναφορά σχετικά με ρυθμιστικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν κατά την άσκηση των δικαιωμάτων τους στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς· τη βελτίωση της επιβολής της νομοθεσίας σε σχέση με τη νομοθεσία της ΕΕ στον αγροδιατροφικό τομέα (συμπεριλαμβανομένης της υγείας των ζώων και των φυτών)· την αξιολόγηση της ενσωμάτωσης των υφιστάμενων δομών (όπως το δίκτυο συνεργασίας για την προστασία των καταναλωτών, το ενωσιακό δίκτυο για τη συμμόρφωση των προϊόντων ή το παρατηρητήριο του EUIPO) και ενός εργαστηρίου που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα για την ενιαία αγορά ή το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» για τη δοκιμή και την εφαρμογή προηγμένων λύσεων ΤΠ· την ενίσχυση του αγώνα κατά των παραποιημένων και παράνομων προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων που παράγονται ή συναρμολογούνται από εισαγόμενα στοιχεία εντός της ΕΕ, και την παράταση της τρέχουσας εντολής της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF)· την ενίσχυση της επιβολής στην αγροδιατροφική αλυσίδα· την ανάπτυξη συστημάτων επισήμανσης και ιχνηλασιμότητας προωθώντας τη χρήση ψηφιακών εργαλείων που θα επιτρέψουν τη διενέργεια πιο στοχευμένων ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα και εντός της ΕΕ· την εφαρμογή του SOLVIT ως το προεπιλεγμένο εργαλείο επίλυσης διαφορών που σχετίζονται με την ενιαία αγορά· τον εξορθολογισμό της διαδικασίας χειρισμού των υποθέσεων, με τη διενέργεια προκαταρκτικής αξιολόγησης των καταγγελιών εντός δύο μηνών προκειμένου να καθοριστούν τα επόμενα βήματα· και τη χρήση του συστήματος «EU Pilot» υπό σαφείς προϋποθέσεις και χρονοδιαγράμματα, στις περιπτώσεις για τις οποίες φαίνεται να μπορεί να επιτευχθεί ταχεία λύση εντός σύντομου χρονικού διαστήματος: |
| --- | --- |

2.1.4.

2.2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.2.1. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η ολοκλήρωση και η αποτελεσματική επιβολή των κανόνων της ενιαίας αγοράς είναι υψίστης σημασίας, δεδομένου ότι αποτελεί μέσο για την επίτευξη των πολιτικών στόχων που κατοχυρώνονται στα ιδρυτικά κείμενα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και όχι αυτοσκοπό. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Οι κύριοι φραγμοί που εντοπίζονται στην υπό εξέταση ανακοίνωση είναι οι εξής: ρυθμιστικές επιλογές σε ενωσιακό και σε εθνικό επίπεδο, τον τρόπο μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο, εφαρμογής και επιβολής της νομοθεσίας, τη διοικητική ικανότητα και διοικητικές πρακτικές στα κράτη μέλη, το γενικό επιχειρηματικό και καταναλωτικό περιβάλλον, και βαθύτερα αίτια που δεν συνδέονται με τη δημόσια πολιτική, όπως η γλώσσα ή πολιτισμικές συνήθειες. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | Το SOLVIT καθίσταται το προεπιλεγμένο εργαλείο: η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο να διασφαλιστεί ότι οι διαδικασίες SOLVIT καθίστανται το προεπιλεγμένο εργαλείο για τους αδικαιολόγητους φραγμούς στην ενιαία αγορά Ωστόσο, το SOLVIT διαθέτει μόνο τον διάλογο και την ήπια ισχύ· επιπλέον, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί παράλληλα με διαφορές. Το σύστημα SOLVIT χρειάζεται μια πιο διαρθρωμένη διαδικασία για την παραπομπή σημαντικών υποθέσεων στην Επιτροπή. Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό το SOLVIT να λειτουργεί σε όλους τους τομείς και τα πεδία πολιτικής. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Η βελτίωση της εκ των προτέρων αξιολόγησης των περιοριστικών ρυθμίσεων σύμφωνα με την οδηγία σχετικά με τον έλεγχο αναλογικότητας (5) είναι ένα ιδιαίτερα ευπρόσδεκτο μέτρο. Ωστόσο, η Επιτροπή θα πρέπει να παρέχει διαρθρωμένη βοήθεια και καθοδήγηση προς τα κράτη μέλη σχετικά με τον τρόπο διεξαγωγής εκ των προτέρων αξιολογήσεων αναλογικότητας των νέων εθνικών κανονιστικών ρυθμίσεων που αφορούν τα επαγγέλματα βάσει της οδηγίας σχετικά με τον έλεγχο αναλογικότητας. Επιπλέον η ενεργός συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων στον «έλεγχο αναλογικότητας» θα πρέπει να αποτελεί τον κανόνα και όχι την εξαίρεση. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | Συγκέντρωση πληροφοριών και διοικητικές διαδικασίες: η ενιαία ψηφιακή πύλη είναι ένας τρόπος για να καλυφθούν, μέσω των ψηφιακών τεχνολογιών, οι ανάγκες των επιχειρήσεων και των καταναλωτών για διαδικτυακή πληροφόρηση, αλλά σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία για την ενιαία αγορά, τα κράτη μέλη οφείλουν επίσης να παρέχουν πληροφορίες στις επιχειρήσεις μέσω ενιαίων κέντρων εξυπηρέτησης. Διάφορες νομοθετικές πράξεις της ΕΕ προβλέπουν τον κεντρικό συντονισμό των ενιαίων σημείων επαφής. Αυτά θα ενσωματωθούν γρήγορα στην ενιαία ψηφιακή πύλη, ούτως ώστε οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές να χρειάζεται να απευθύνονται σε έναν μόνο τόπο για την παροχή βοήθειας και πληροφοριών. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να λαμβάνουν μία μόνο ενιαία και συντονισμένη απάντηση. |
| --- | --- |

2.2.5.

| 2.2.6. | Επί του παρόντος, η ΕΕ κλονίζεται στα ίδια τα θεμέλιά της, αφενός από εξωτερικούς παράγοντες, όπως η τρέχουσα πανδημία, η οποία έχει προκαλέσει πολλούς θανάτους και διάχυτο πανικό, βυθίζοντας το σύνολο της οικονομίας της ΕΕ σε ύφεση, και, αφετέρου, από εσωτερικούς παράγοντες όπως η απουσία εκείνου του κύματος αλληλεγγύης που οδήγησε στη γέννηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αναρωτιόμαστε, επομένως, τι χρειάζεται για να δημιουργηθεί μια ενιαία αγορά που δεν θα αποτελεί απλώς μια τεχνική και νομοθετική άσκηση, επανεξετάζοντας το σύνολο του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Είναι πολύ λογικό να διερωτόμαστε αν μια ενωμένη Ευρώπη — όπως κάποιοι την οραματιζόμαστε, κάποιοι αγωνίστηκαν σκληρά για να την οικοδομήσουν και άλλοι επιχείρησαν να την αποδομήσουν σταδιακά, τουλάχιστον από τη στιγμή που απορρίφθηκε το σύνταγμα της ΕΕ — θα συνεχίζει να υπάρχει το 2050 και πέραν αυτού ως πρότυπο ελευθερίας, φάρος πολιτισμού, θεματοφύλακας της ειρήνης, υπέρμαχος της αδελφοσύνης των λαών και υπερασπιστής της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών, σε έναν κόσμο χωρίς διακρίσεις και χωρίς σύνορα. |
| --- | --- |

2.2.6.

| 2.2.7. | Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο σε αυτή την ιδιαίτερα δύσκολη στιγμή, κατά την οποία η Ευρώπη ασφυκτιά λόγω της παρατεταμένης κρίσης, η οποία είναι συστημική και δεν ενεργοποιείται μόνο από την τρέχουσα κατάσταση της οικονομίας: δεν πρόκειται μόνο για οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση, αλλά και για κρίση κοινωνικών και πολιτιστικών αξιών. Αρκετοί πολίτες πιστεύουν ότι η μόνη αξιόπιστη λύση είναι να παραμερισθεί η καθαρά νομισματική και οικονομική προσέγγιση υπέρ μιας γνήσιας πολιτικής Ένωσης. |
| --- | --- |

2.2.7.

| 2.2.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι στον απόηχο της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19, από την οποία έχουν πληγεί όλες οι ευρωπαϊκές χώρες, καθιστά απαραίτητη την επανεξέταση ολόκληρου του συστήματος, όχι μόνο από οργανωτική άποψη, αλλά και όσον αφορά τη γέννηση νέων ιδεών και τη διαμόρφωση νέων επιχειρηματικών μοντέλων. |
| --- | --- |

2.2.8.

| 2.2.9. | Τα συστήματα πολιτικής προστασίας δεν λειτούργησαν σε όλες τις χώρες για να αντιμετωπιστεί η κρίση. Αντιθέτως, σε πολλές περιπτώσεις, τα συστήματα αυτά απέτυχαν: ούτε οι κεντρικές κυβερνήσεις, ούτε οι δήμοι, αλλά ούτε οι πολίτες δεν έδειξαν ότι ήταν έτοιμοι να αντιμετωπίσουν μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης και, συχνά, οι αντιδράσεις ήταν αργές και δαπανηρές, μάλιστα, ορισμένες φορές, ασυντόνιστες. |
| --- | --- |

2.2.9.

| 2.2.10. | Έχει καταστεί σαφές ότι, σε ορισμένους τομείς, η Ευρώπη εξαρτάται από τρίτες χώρες, μια κατάσταση η οποία απαιτεί επανεξέταση ορισμένων θεμελίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία πρέπει να επιδείξει ικανότητα αντίδρασης και αναδιοργάνωσής της. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις δημοτικές, τις περιφερειακές και τις κρατικές δημόσιες συμβάσεις, αλλά και να παρασχεθεί στήριξη στους τοπικούς προμηθευτές: οι δημόσιες συμβάσεις πρέπει να αποτελέσουν εγγύηση της οικονομικής ασφάλειας. |
| --- | --- |

2.2.10.

| 2.2.11. | Η τυποποίηση με γνώμονα την αγορά διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο πλαίσιο της «νέας προσέγγισης», η οποία εφαρμόζεται όχι μόνο στα προϊόντα αλλά και στις υπηρεσίες. |
| --- | --- |

2.2.11.

| 2.2.12. | Θα πρέπει να αξιολογείται με ακρίβεια η ανάγκη, η αποτελεσματικότητα και ο αντίκτυπος των μέτρων που πρόκειται να θεσπιστούν, ώστε, κατά τη ρύθμιση των υπηρεσιών που αφορούν την ενιαία αγορά, να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ των υπηρεσιών που σχετίζονται με την ενιαία αγορά και των άλλων υπηρεσιών. |
| --- | --- |

2.2.12.

| 2.2.13. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή σχετικά με τη σημασία όλων των μέτρων που αποσκοπούν στην προώθηση της ανάπτυξης, της εφαρμογής και της επιβολής του ενωσιακού δικαίου στην ενιαία αγορά. Τομείς όπως τα αγαθά και οι υπηρεσίες, οι δημόσιες συμβάσεις, η εποπτεία της αγοράς, το δίκαιο των εταιρειών, το δίκαιο των συμβάσεων και το εξωσυμβατικό δίκαιο, η καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, η ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, ο ανταγωνισμός και η ανάπτυξη εργαλείων για τη διακυβέρνηση απαιτούν επειγόντως τη δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς που θα σέβεται τα δικαιώματα των ατόμων, των παραγωγών, των εργαζομένων και των καταναλωτών, χωρίς να υπονομεύεται η ισορροπημένη οικονομική δραστηριότητα. |
| --- | --- |

2.2.13.

| 2.2.14. | Η ΕΟΚΕ ζητεί τη δημιουργία μιας δίκαιης ενιαίας αγοράς που θα συνεκτιμά την ανάγκη συμμόρφωσης με τους κανόνες για την εργασία, τους καταναλωτές και το περιβάλλον, σύμφωνα με την προσφάτως προταθείσα βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη (6) και τις αρχές της κυκλικής οικονομίας που παρατίθενται στο πρόγραμμα της Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη υιοθετήσει πλήρως τις εν λόγω αρχές και θεωρεί ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει ηγετικό ρόλο στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

2.2.14.

| 2.2.15. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την απόφαση σύστασης μιας ειδικής ομάδας για την επιβολή των κανόνων της ενιαίας αγοράς (SMET), η οποία θα απαρτίζεται από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή, σύμφωνα με τις προτάσεις και τις συστάσεις που διατύπωσε επανειλημμένα η ΕΟΚΕ (7). |
| --- | --- |

2.2.15.

| 2.2.16. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της καταπολέμησης κάθε μεμονωμένης περίπτωσης υπερβολικής ρύθμισης και εσφαλμένης εφαρμογής των κανόνων, η οποία, συχνά, υπονομεύει την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς. Η ΕΟΚΕ ζητεί μετ’ επιτάσεως να εκπροσωπηθεί στην εν λόγω ειδική ομάδα τουλάχιστον ως παρατηρητής. |
| --- | --- |

2.2.16.

| 2.2.17. | Όπως έχει ήδη επισημάνει σε αρκετές προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (8), η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον εντοπισμό από την Επιτροπή των κινδύνων και των καθυστερήσεων στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς που συνδέεται με τον κατακερματισμό της αγοράς, τις αποκλίσεις στους κανόνες εφαρμογής, την αβεβαιότητα όσον αφορά τον εμπιστευτικό χαρακτήρα των δεδομένων, τις αθέμιτες και όχι πάντοτε ελεγχόμενες χρήσεις των δικτύων ΤΠ, καθώς και το γεγονός ότι οι παράνομες υπηρεσίες είναι διαθέσιμες στο διαδίκτυο, κυρίως λόγω της ανεπαρκούς επιβολής της νομοθεσίας μέσω της φορολόγησης και της επιβολής κυρώσεων από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ συνιστά οι Γενικές Διευθύνσεις της Επιτροπής να διαχειριστούν τα ζητήματα αυτά βάσει μιας οριζόντιας προσέγγισης. |
| --- | --- |

2.2.17.

| 2.2.18. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι νόμοι της ΕΕ εξακολουθούν να μην επιβάλλονται αποτελεσματικά. Οι Ευρωπαίοι πολίτες χρειάζονται να τους αναγνωριστεί το δικαίωμα ουσιαστικής συλλογικής δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το οποίο θα πρέπει να θεσπιστεί με σαφή τρόπο και χωρίς καθυστερήσεις. Αυτό θα βοηθούσε σημαντικά να εξασφαλιστεί, ως έσχατη λύση, η λογοδοσία για τη μη συμμόρφωση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, συμβάλλοντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο στην οικειοθελή συμμόρφωση με τους εν λόγω κανόνες (9). |
| --- | --- |

2.2.18.

| 2.2.19. | Μερικές φορές, φαίνεται ότι τα κράτη μέλη παραβιάζουν κανόνες της ενιαίας αγοράς που έχουν συμφωνηθεί ή δημιουργούν και ανέχονται εμπόδια στην εθνική τους νομοθεσία, με σκοπό τη δημιουργία πρόσθετης προστασίας στην αγορά τους για τις εθνικές επιχειρήσεις και την αποκόμιση οφελών γι’ αυτές. Τα οφέλη είναι συχνά πολύ βραχυπρόθεσμα, αλλά αυτό ζημιώνει τις ΜΜΕ και τις νεοφυείς επιχειρήσεις, όπως και τους μεμονωμένους πολίτες και καταναλωτές που εκτίθενται σε κίνδυνο από μη συμμορφούμενα προϊόντα ή έχουν λιγότερες επιλογές στη διάθεσή τους. |
| --- | --- |

2.2.19.

| 2.2.20. | Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το αίτημα της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να εγκρίνουν την πρόταση οδηγίας για την κοινοποίηση των εθνικών κανόνων δυνάμει της οδηγίας για τις υπηρεσίες (10). Ωστόσο, η εν λόγω συμφωνία δεν θα πρέπει να υπονομεύσει την ισχύουσα οδηγία για τις υπηρεσίες μέσω εξαιρέσεων από την υποχρέωση κοινοποίησης όσον αφορά τους εδαφικούς περιορισμούς (συμπεριλαμβανομένου του αστικού χωροταξικού σχεδιασμού) ή αφαιρώντας από την Επιτροπή τις εξουσίες που διαθέτει σήμερα όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων. |
| --- | --- |

2.2.20.

2.3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 2.3.1. | Το πεδίο εφαρμογής της ενιαίας αγοράς σημαίνει ότι η ΕΕ είναι σε θέση να δημιουργήσει ένα πολυμερές, ανοικτό, χωρίς διακρίσεις και βασιζόμενο σε κανόνες εμπορικό σύστημα. Οι επιχειρήσεις τρίτων χωρών πρέπει να συμμορφώνονται με τους κανόνες της ΕΕ προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση στην ενιαία αγορά, μεταξύ άλλων σε τομείς όπως η υγεία, το περιβάλλον, η ασφάλεια τροφίμων και προϊόντων και η προστασία των καταναλωτών. |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απόφαση της Επιτροπής να συνδυάσει τα ήδη υπάρχοντα εργαλεία για τη στήριξη της ανάπτυξης μιας ενιαίας αγοράς με νέα εργαλεία (όπως ένα κεντρικό σημείο πληροφόρησης στο οποίο θα μπορούν να απευθύνονται οι δημόσιοι υπάλληλοι στα κράτη μέλη εάν έχουν ερωτήματα για πρακτικά ζητήματα, πλατφόρμες για ανταλλαγές με κράτη μέλη όπως η πλατφόρμα που χρησιμοποιείται στις οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις και βελτιωμένη πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τους κανόνες και τις απαιτήσεις για τους χρήστες μέσω της ενιαίας ψηφιακής πύλης). |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.3.3. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να προσθέσει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις ακόλουθες αρχές:






  α) | επικουρικότητα και «διπλή επικουρικότητα»· |
| --- | --- | --- |

2.3.3.

α)

επικουρικότητα και «διπλή επικουρικότητα»·

| β) | αμοιβαία αναγνώριση· |
| --- | --- |

β)

αμοιβαία αναγνώριση·

| γ) | καινοτομία και προφύλαξη· |
| --- | --- |

γ)

καινοτομία και προφύλαξη·

| δ) | το γενικό συμφέρον σε σχέση με ορισμένες υπηρεσίες (π.χ. τραπεζικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες). |
| --- | --- |

δ)

το γενικό συμφέρον σε σχέση με ορισμένες υπηρεσίες (π.χ. τραπεζικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες).

| 2.3.4. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την απόφαση να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις δημόσιες συμβάσεις. Οι διαχειριστές και οι δικαιούχοι των κονδυλίων της ΕΕ πρέπει να βοηθηθούν να βελτιώσουν τις πρακτικές τους όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις, ώστε να εξασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού και να χρησιμοποιηθούν οι δημόσιες συμβάσεις ως στρατηγικό εργαλείο για την επίτευξη βασικών στόχων πολιτικής, όπως οι αρχές της κυκλικής οικονομίας. |
| --- | --- |

2.3.4.

3.   Σχετικά με την ανακοίνωση με θέμα «Εντοπισμός και αντιμετώπιση των φραγμών στην ενιαία αγορά» [COM (2020) 93 final] — INT/908

3.1.   Φραγμοί στην ενιαία αγορά

| 3.1.1. | Η ανακοίνωση της Επιτροπής για τον εντοπισμό και την άρση των φραγμών στην ενιαία αγορά επικεντρώνεται στους 13 κύριους φραγμούς, καταδεικνύοντας ότι οι φραγμοί αυτοί δεν είναι μόνο κανονιστικοί ή διοικητικοί, αλλά και πρακτικού χαρακτήρα. Οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ αντιμετωπίζουν, συχνά, πολλούς περιορισμούς ταυτοχρόνως. Αυτό αφορά ιδίως τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), τους επαγγελματίες και τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Για να προταθούν πιθανές λύσεις σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών, η ανακοίνωση εντοπίζει πέντε κύρια βαθύτερα αίτια των φραγμών: ρυθμιστικές επιλογές σε ενωσιακό και σε εθνικό επίπεδο, τον τρόπο μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο, εφαρμογής και επιβολής της νομοθεσίας, τη διοικητική ικανότητα και διοικητικές πρακτικές στα κράτη μέλη, το γενικό επιχειρηματικό και καταναλωτικό περιβάλλον, και βαθύτερα αίτια που δεν συνδέονται με τη δημόσια πολιτική, όπως η γλώσσα και οι πολιτισμικές συνήθειες. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Μερικές φορές, φαίνεται ότι τα κράτη μέλη παραβιάζουν κανόνες της ενιαίας αγοράς που έχουν συμφωνηθεί ή δημιουργούν και ανέχονται εμπόδια στην εθνική τους νομοθεσία, με σκοπό τη δημιουργία πρόσθετης προστασίας στην αγορά τους για τις εθνικές επιχειρήσεις και την αποκόμιση οφελών γι’ αυτές. |
| --- | --- |

3.1.3.

3.2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.2.1. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση την άποψη που διατυπώνει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της όσον αφορά τον εντοπισμό των εναπομεινάντων φραγμών για τη δημιουργία μιας πραγματικής ενιαίας αγοράς. Αυτοί οι φραγμοί δεν είναι μόνο κανονιστικοί ή διοικητικοί αλλά και πρακτικοί, με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ να αντιμετωπίζουν, συχνά, πολλούς περιορισμούς ταυτοχρόνως. Αυτό έχει αρνητικές επιπτώσεις ιδίως για τις ΜΜΕ και τους ελεύθερους επαγγελματίες. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι μια αποτελεσματική στρατηγική εφαρμογής πρέπει: 1) να βασίζεται σε μια ισχυρή εταιρική σχέση με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων· 2) να καθιερώνει την ευρύτερη συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο μεταξύ των υφιστάμενων δικτύων επιβολής της νομοθεσίας, ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι παραβάσεις και τα προβλήματα που πλήττουν ταυτόχρονα πολλαπλούς τομείς αντιμετωπίζονται με στοχευμένο τρόπο· 3) να αναπτύσσει στρατηγικές και μέσα για την αντιμετώπιση εκτεταμένων παραβάσεων σε επίπεδο ΕΕ, κατά τρόπο ώστε να μπορεί να αναλαμβάνεται δράση για την προστασία όλων των ενδιαφερόμενων μερών και να διασφαλίζεται η διακρατική επιβολή της νομοθεσίας· 4) να αξιοποιεί το δυναμικό των νέων τεχνολογιών για την προώθηση αποτελεσματικών δράσεων επιβολής και στενότερης εποπτείας της αγοράς. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα, η ανεπαρκής ή αναποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ συνιστά την αχίλλειο πτέρνα του δικαίου της ΕΕ, με αποτέλεσμα πολλές περιπτώσεις απάτης και παράνομης συμπεριφοράς να μην έχουν αντιμετωπιστεί. Η αυστηρή επιβολή του δικαίου της ΕΕ είναι ουσιαστικής σημασίας για να οικοδομηθεί η εμπιστοσύνη των καταναλωτών και να διασφαλιστεί ότι οι επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι και οι καταναλωτές αξιοποιούν πλήρως το δυναμικό της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Η ζημία που έχει προκληθεί στην ενιαία αγορά από την κρίση λόγω της νόσου COVID-19 θα διογκώσει τις ζημίες που προκλήθηκαν από την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι, μετά τη λήξη της πανδημίας, οι διαφορές μεταξύ των χωρών της ΕΕ όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη, τις κοινωνικές εγγυήσεις και τα επίπεδα ευημερίας θα αυξηθούν, με συνέπειες για την ενιαία αγορά και την ανάπτυξή της. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η τρέχουσα κατάσταση θα μπορούσε κάλλιστα να οδηγήσει σε συρρίκνωση της ενιαίας αγοράς σε μια απλή ζώνη ελεύθερων συναλλαγών —η οποία δεν συνιστά φυσικό αποτέλεσμα ενός υπερεθνικού πολιτικού εγχειρήματος, αλλά απλώς τον χαμηλότερο κοινό παρονομαστή των εθνικών συμφερόντων των κρατών. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τις ενδιαφερόμενες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να ενημερώνουν σαφώς τους Ευρωπαίους πολίτες σχετικά με τους περιορισμούς της ενιαίας αγοράς, ούτως ώστε να έχουν μια ρεαλιστική ιδέα του τι μπορούν πράγματι να αναμένουν από την υλοποίησή της και την επιβολή των κανόνων της. Αυτό καθιστά σημαντικό να μην επιβληθούν ούτε περιττά και αδικαιολόγητα μέτρα, τα οποία να εγείρουν πράγματι φραγμούς στη λειτουργία των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ (11), συμπεριλαμβανομένων των ελεύθερων επαγγελμάτων, αλλά ούτε πλήρης εναρμόνιση, η οποία δεν είναι δικαιολογημένη, δεδομένου ότι πρέπει να υπερισχύουν άλλες αρχές, όπως, για παράδειγμα, τα δικαιώματα και η προστασία των καταναλωτών. Η ενιαία αγορά πρέπει να αντικατοπτρίζει το δόγμα «δύναμη στην πολυμορφία», η οποία θα πρέπει να είναι καίριας σημασίας για την ευρωπαϊκή πολιτική παράλληλα με την εναρμόνιση. |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | Η τυποποίηση διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο πλαίσιο της «νέας προσέγγισης», η οποία εφαρμόζεται όχι μόνο στα προϊόντα αλλά και στις υπηρεσίες. |
| --- | --- |

3.2.7.

| 3.2.8. | Ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο όπως αυτό που έχει καταρτίσει η Επιτροπή για την άρση των εναπομενόντων εμποδίων συνιστά ένα φιλόδοξο και αξιέπαινο εγχείρημα, αλλά πρέπει να συνοδεύεται από σημαντικές επενδύσεις στις διαδικασίες ενημέρωσης, προειδοποίησης, μάθησης, κατάρτισης, ένταξης και τυποποίησης. |
| --- | --- |

3.2.8.

3.3.   Η κοινωνική διάσταση της ενιαίας αγοράς

| 3.3.1. | Η ΕΟΚΕ ζητεί νέου από την Επιτροπή να συνεκτιμήσει την κοινωνική διάσταση της ΕΕ προκειμένου να προωθήσει τη δημιουργία ποιοτικών και αποδοτικών θέσεων εργασίας, να ενθαρρύνει τη διασυνοριακή κινητικότητα, να βελτιώσει τις ικανότητες και τις δεξιότητες και να αυξήσει τις επενδύσεις στις ΜΜΕ που αισθάνονται ότι είναι ιδιαίτερα περιορισμένες λόγω των κανόνων που επιβάλλει η ΕΕ και αποκομίζουν τα ελάχιστα οφέλη από την ισχύουσα κατάσταση. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ επικροτεί την έγκριση της στρατηγικής για τις ΜΜΕ για μια βιώσιμη και ψηφιακή Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι κανόνες που προβλέπονται για την ενιαία αγορά είναι χρήσιμοι μόνο στον βαθμό που συμβάλλουν στην ανάπτυξη μιας υγιούς κοινωνικής οικονομίας της αγοράς με στόχο την πρόληψη της φτώχειας, των ανισοτήτων, των διακρίσεων και του κοινωνικού αποκλεισμού, με ιδιαίτερη έμφαση στη διασφάλιση της ένταξης των νέων στην κοινωνία. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Μεταξύ των ΜΜΕ και των εργαζομένων υπάρχει το έντονο αίσθημα ότι αυτοί είναι που πλήττονται περισσότερο από τις οικονομικές κρίσεις, την εισαγωγή του ευρώ και, επί του παρόντος, από την πολύ σοβαρή πανδημία που έχει ωθήσει την ευρωπαϊκή οικονομία σε ύφεση. Αυτό σημαίνει ότι κάθε μέτρο για την υποστήριξη μιας ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς πρέπει να συνεπάγεται απλούστερη, άμεση και αποτελεσματική επικοινωνία, λιγότερη γραφειοκρατία και κανόνες που να μπορούν να κατανοούνται από όλους. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης τα μελλοντικά μέτρα για την πράσινη οικονομία και το σχέδιο δράσης της Επιτροπής για την ενιαία αγορά να περιλαμβάνουν κανόνες για τον τομέα της κοινωνικής οικονομίας, ώστε να εξασφαλιστούν ίσοι όροι για τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας και να προωθηθεί η ανάπτυξη αυτού του τομέα. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Η στήριξη των νέων επιχειρηματιών και των καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών αποτελεί βασική πτυχή του προγράμματος για την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απόφαση να στηριχθούν τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα, και συγκεκριμένα η κυκλική οικονομία, οι προηγμένες τεχνολογίες, οι λύσεις χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) που αξιοποιούν αποδοτικά τους πόρους και άλλες πρωτοβουλίες που αποσκοπούν, για παράδειγμα, στην προώθηση της διεθνούς διάστασης των επιχειρήσεων, στην προσέλκυση ταλέντων και στη βελτίωση των δεξιοτήτων του προσωπικού. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι θα πρέπει να υποστηριχθούν οι ΜΜΕ που επενδύουν σε έργα στον ψηφιακό τομέα. Τα έργα αυτά θα πρέπει επίσης να σχεδιάζονται έτσι ώστε να ωφελούν τις επιχειρήσεις, τους καταναλωτές και την κοινωνία των πολιτών στο σύνολό της. |
| --- | --- |

3.3.6.

3.4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.4.1. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές εταιρείες όταν ανταγωνίζονται στις παγκόσμιες αγορές ολιγοπώλια ή μονοπώλια, τα οποία, σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι κρατικής ιδιοκτησίας. Ως παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν ο σιδηροδρομικός τομέας, οι αεροπορικές μεταφορές και η αιολική ενέργεια, τομείς όπου οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν έντονο ανταγωνισμό (από εταιρείες τρίτων χωρών, ιδίως από την Κίνα). |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την Επιτροπή στις προσπάθειές της να διασφαλίσει τη συμμόρφωση των επιγραμμικών πλατφορμών ώστε να μη διατίθενται στην αγορά παράνομα και μη ασφαλή προϊόντα. Τονίζει τη σημασία κάθε ξεχωριστού μέτρου για τον έλεγχο της συμμόρφωσης των προϊόντων που πωλούνται σε διαδικτυακές πλατφόρμες και για την εγγύηση της ασφάλειας των προϊόντων στην παγκόσμια επιγραμμική αλυσίδα εφοδιασμού. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θα ήθελε να συστήσει στην Επιτροπή να εξετάσει επίσης, στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας, θέματα όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι εμπορικές επικοινωνίες, η εμπορική προώθηση και η διαφήμιση, οι νομικές και οι συμβατικές εγγυήσεις στην πώληση αγαθών και υπηρεσιών, καθώς και ειδικές διατάξεις για την εφαρμογή και την επιβολή των κανόνων της εσωτερικής αγοράς στον τραπεζικό και τον ασφαλιστικό τομέα. |
| --- | --- |

3.4.3.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  COM(2020) 94 final.

1

(2)  COM(2020) 93 final.

2

(3)  EE L 173 της 9.7.2018, σ. 25.

3

(4)  COM(2016) 821 final.

4

(5)  EE L 173 της 9.7.2018, σ. 25.

5

(6)  COM(2020) 102 final.

6

(7)  Βλέπε ΕΕ C 43 της 15.2.2012, σ. 14 και τις υπόλοιπες προαναφερόμενες γνωμοδοτήσεις.

7

(8)  Βλέπε συνημμένο κατάλογο.

8

(9)  Η ΕΟΚΕ έχει καταρτίσει μια σειρά γνωμοδοτήσεων επί του θέματος, μεταξύ των οποίων τις εξής: ΕΕ C 309 της 16.12.2006, σ. 1, ΕΕ C 324 της 30.12.2006, σ. 1, ΕΕ C 162 της 25.6.2008, σ. 1, ΕΕ C 228 της 22.9.2009, σ. 40 και ΕΕ C 128 της 18.5.2010, σ. 97.

9

(10)  COM(2016) 821 final.

10

(11)  ΕΕ C 376 της 22.12.2011, σ. 51.

11

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/124 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/124

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η ώρα της Ευρώπης: ανασύνταξη και προετοιμασία για την επόμενη γενιά»

[COM(2020) 456 final]

«Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ τροφοδοτεί το σχέδιο ανάκαμψης για την Ευρώπη»

[COM(2020) 442 final]

«Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη θέσπιση Μέσου Ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη στήριξη της ανάκαμψης μετά την πανδημία COVID-19»

[COM(2020) 441 final/2 — 2020/0111 (NLE)]

«Τροποποιημένη πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2021-2027»

[COM(2020) 443 final/2, διαδικασία 2018/0166 (APP)]

«Τροποποιημένη πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για το σύστημα των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

[(COM(2020) 445 final — 2018/0135 (CNS)]

«Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2014-2020»

[COM(2020) 446 final — 2020/0109 (APP)] και

«Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος-πλαισίου έρευνας και καινοτομίας “Ορίζων Ευρώπη” και των κανόνων συμμετοχής και διάδοσής του, Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του ειδικού προγράμματος υλοποίησης του προγράμματος Ορίζων Ευρώπη — Πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και καινοτομίας, Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση Μηχανισμού Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας, Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κανόνων για τη στήριξη των στρατηγικών σχεδίων που πρέπει να καταρτίζονται από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (στρατηγικά σχέδια της ΚΓΠ) και να χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ), και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1305/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου»

[COM(2020) 459 final — 2018/0224 (COD)]

(2020/C 364/17)

| Γενικός εισηγητής: | ο κ. Petru Sorin DANDEA |
| --- | --- |
| Γενικός εισηγητής: | ο κ. Tommaso DI FAZIO |
| Γενικός εισηγητής: | ο κ. Petr ZAHRADNÍK |

Γενικός εισηγητής:

ο κ. Petru Sorin DANDEA

Γενικός εισηγητής:

ο κ. Tommaso DI FAZIO

Γενικός εισηγητής:

ο κ. Petr ZAHRADNÍK

| Έγγραφα αναφοράς | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17/6/2020 [COM(2020) 459 final — 2018/0224 (COD)]
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10/6/2020 [COM(2020) 459 final — 2018/0224 (COD)]
  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 17/6/2020
  COM(2020) 441 final/2 — 2020/0111 (NLE)
  COM(2020) 442 final
  COM(2020) 443 final — 2018/0166 (APP)
  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2/7/2020
  COM(2020) 445 final — 2018/0135 (CNS)
  COM(2020) 446 final — 2020/0109 (APP)
  COM(2020) 456 final |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 43 παράγραφος 2, άρθρο 173 παράγραφος 3, άρθρο 182 παράγραφος 1, άρθρο 188 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή |
| Απόφαση του Προεδρείου | 9.6.2020 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 206/4/5 |

Έγγραφα αναφοράς

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17/6/2020 [COM(2020) 459 final — 2018/0224 (COD)]

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10/6/2020 [COM(2020) 459 final — 2018/0224 (COD)]

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 17/6/2020

COM(2020) 441 final/2 — 2020/0111 (NLE)

COM(2020) 442 final

COM(2020) 443 final — 2018/0166 (APP)

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2/7/2020

COM(2020) 445 final — 2018/0135 (CNS)

COM(2020) 446 final — 2020/0109 (APP)

COM(2020) 456 final

Νομική βάση

Άρθρο 43 παράγραφος 2, άρθρο 173 παράγραφος 3, άρθρο 182 παράγραφος 1, άρθρο 188 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή

Απόφαση του Προεδρείου

9.6.2020

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

206/4/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση των σοβαρών οικονομικών και κοινωνικών συνεπειών της πανδημίας COVID-19 σε όλα τα κράτη μέλη. Συνεπώς υποστηρίζει σαφώς την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα το ευρωπαϊκό μέσο ανάκαμψης «Next Generation EU», καθότι αποτελεί ειδικό μέσο για ταχεία και ουσιαστική ανάκαμψη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεκτίμησε τις οικονομικές και κοινωνικές ασυμμετρίες που προκάλεσαν τα μέτρα τα οποία λήφθηκαν μετά την κρίση τού 2008 και θεμελίωσε τις δράσεις της στην αρχή της αλληλεγγύης μεταξύ όλων ανεξαιρέτως των χωρών. Επιστρέφει έτσι στις θεμελιακές αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως ορίζονται στις ιδρυτικές Συνθήκες και περνά στην εφαρμογή τους με αποφασιστικότητα. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συνειδητοποιεί πλήρως τη δεινή οικονομική κατάσταση εκτάκτου ανάγκης λόγω πανδημίας και συμφωνεί με τη δέσμη μέτρων που εγκρίθηκαν για να μετριάσουν τον αρνητικό αντίκτυπο στις οικονομικές επιδόσεις. Οι επιπτώσεις είναι ποικίλες: μεταξύ άλλων, δεν σημειώνεται μόνο μια άνευ προηγουμένου διαταραχή της ζήτησης και μείωση της ρευστότητας, αλλά και αναστολή της λειτουργίας των αλυσίδων εφοδιασμού και σοβαρά εφοδιαστικά προβλήματα, καθώς εμφανίστηκαν διακοπές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και πολλές εταιρείες αντιμετώπισαν προβλήματα με τα εξαρτήματα, την εργασία, τις πρώτες ύλες κ.τ.λ., με αποτέλεσμα να αναγκαστούν να σταματήσουν τις διαδικασίες παραγωγής. Υπ’ αυτήν την έννοια πρέπει και τα προτεινόμενα μέτρα να έχουν έκτακτο χαρακτήρα και η ΕΟΚΕ ζητά να είναι πολύ περιεκτικά. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Συνεπώς η ΕΟΚΕ επικροτεί την απόφαση να εξοπλιστεί η ΕΕ με ένα σημαντικό οικονομικό μέσο που θα επιτρέψει σε όλα τα κράτη μέλη να πετύχουν ταχεία και ουσιαστική οικονομική και κοινωνική ανάκαμψη. Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προικοδοτήσει το έκτακτο ταμείο ανάκαμψης με όλα όσα χρειάζονται για να αναζωογονηθεί η οικονομία της ΕΕ και, επιπλέον, να παγιώσει εκ νέου τη θέση της στον παγκόσμιο ανταγωνισμό, παραλλήλως με τα κοινωνικά επιτεύγματα που χαρακτηρίζουν την ΕΕ και είναι ανάγκη να παραμένουν μεταξύ των ουσιωδών στόχων της. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ έχει πολύ θετική οπτική έναντι των δύο κύριων αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Με την πρώτη απόφαση εισάγεται ένα έκτακτο μέσο οικονομικής ανάκαμψης ως μέρος του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ). Το ΠΔΠ είναι ένα μέσο του οποίου οι διαδικαστικοί κανόνες έχουν γίνει δεκτοί από όλα τα κράτη μέλη, έχει λειτούργησε καλά για μεγάλο χρονικό διάστημα και, ως εκ τούτου, είναι πλήρως λειτουργικό. Η δεύτερη κύρια απόφαση είναι η σύναψη κοινού δανείου που θα εξοφληθεί σε μακροπρόθεσμη βάση. Έτσι δεν θα χρειαστεί να επωμιστούν τα κράτη μέλη άμεσα και σε σύντομο χρονικό ορίζοντα το έκτακτο οικονομικό βάρος, καθώς όλα ανεξαιρέτως έχουν πληγεί σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό από τις αρνητικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της πανδημίας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η δεύτερη απόφαση οδήγησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ζητήσει έγκριση για να βασιστεί στην υψηλή αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας της ΕΕ στη χρηματοπιστωτική αγορά ώστε να συνάψει, σε διαδοχικές δόσεις, κοινά ευρωπαϊκά δάνεια με μεγάλο μακροπρόθεσμο ορίζοντα αποπληρωμής και χαμηλά επιτόκια για όλα τα κράτη μέλη. Τα οικονομικά μέτρα πρέπει να συμβάλουν στην αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας το συντομότερο δυνατό, στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και στην οικοδόμηση μιας ΕΕ περισσότερο βιώσιμης και ισότιμης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις δύο εγκριθείσες κύριες αποφάσεις διότι, όπως αναφέρθηκε επανειλημμένως στα νομοθετικά και μη νομοθετικά έγγραφα που κατατέθηκαν, οι οικονομίες των κρατών μελών δεν μπορούν από μόνες τους να αντέξουν περισσότερο χρόνο τις αντίξοες επιπτώσεις της κρίσης, καθότι όλες τους αλληλεξαρτώνται λόγω της πολύχρονης ενοποίησης της ενιαίας αγοράς, η οποία είχε τη θετική επίδραση που ήθελαν οι ιδρυτές της ΕΕ και οι ιδρυτικές Συνθήκες. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Συνολικά, στο ευρύτερο πλαίσιο του συνολικού ΠΔΠ, το πρόγραμμα για το ευρωπαϊκό μέσο ανάκαμψης έκτακτης ανάγκης δίνει το στίγμα για τον τρόπο μελλοντικής διάθεσης και αξιοποίησης των κοινών οικονομικών πόρων της ΕΕ. Επιπροσθέτως, το συνολικό ποσό των 750 δισ. ευρώ, όσο και αν φαίνεται γιγαντιαίο, σίγουρα είναι εντός των ορίων των οικονομικών μέσων της ΕΕ (ισούται με μόλις 4,1 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ το 2019) και μπορεί να έχει αποπληρωθεί πλήρως μέχρι το 2058. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επαινεί την καινοτόμο και πρωτότυπη προσέγγιση με την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αυξήσει τη δημοσιονομική βάση της ΕΕ —με συγκρίσιμους όρους— από 1,1 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ σε περίπου 1,7 % ή και παραπάνω αν χρειαστεί στο μέλλον. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η απόκριση αυτή δίνει το στίγμα του σύγχρονου τρόπου μελλοντικής διάθεσης και αξιοποίησης των κοινών οικονομικών πόρων της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την έντονη ικανοποίησή της διότι το προσφάτως προταθέν μέσο θα συντονίζεται στενά με τη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η οποία έχει αποδείξει τον βιώσιμο χαρακτήρα της. Επίσης, τάσσεται υπέρ της πρότασης να καθορίσουν τα κράτη μέλη τις ανάγκες τους στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για έναν προϋπολογισμό της ΕΕ με τη θέσπιση πρόσθετων πραγματικών ιδίων πόρων βασισμένων σε διαφορετικούς τύπους φορολόγησης (έσοδα από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ, ψηφιακή φορολογία, έσοδα μεγάλων εταιρειών). Ειδικότερα η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η τεράστια οικονομική στήριξη που χρειάζονται τα κράτη μέλη για να ξεπεράσουν την οικονομική κρίση πρέπει να συνοδεύεται από ένα πιο φιλόδοξο πρόγραμμα φορολογικής μεταρρύθμισης, την Φορολογική Ένωση, με στόχο να εδραιωθεί ένα σύστημα εναρμονισμένης φορολόγησης βασισμένο στις αρχές του δίκαιου ανταγωνισμού και της αλληλεγγύης και να αποφευχθούν οι στρεβλώσεις και διακρίσεις που υπάρχουν στις χώρες της ΕΕ και έχουν οδηγήσει σε φαινόμενα καιροσκοπίας τόσο σε επίπεδο κράτους όσο και σε επίπεδο μεμονωμένων φορολογουμένων, υποσκάπτοντας έτσι την ενότητα της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκπονήσει ένα έγγραφο βάσης που θα χαίρει αμέριστης υποστήριξης και ομοφωνίας, με θέμα τους ιδίους οικονομικούς πόρους της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι απαιτείται μακροπρόθεσμο χρονικό πλαίσιο για την αποπληρωμή του Ευρωπαϊκού Μέσου Ανάκαμψης έκτακτης ανάγκης, αλλά η τελική λύση που αφορά τους ιδίους πόρους πρέπει να έχει εγκριθεί πολύ πριν από εκείνη την ημερομηνία. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ καλεί με έμφαση να τεθούν τα μέτρα που προτάθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε λειτουργία το συντομότερο δυνατό, καθώς ο παράγων χρόνος έχει ουσιώδη σημασία. Καλεί επομένως το Συμβούλιο να ομοφωνήσει χωρίς χρονοτριβή, πείθοντας όσα κράτη μέλη επί του παρόντος αντιτίθενται στο σχέδιο για την αξία που έχουν η ενότητα και η συνοχή σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία και θυμίζοντάς τους ότι όλες ανεξαιρέτως οι χώρες αλληλεξαρτώνται οικονομικά και κοινωνικά. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Τέλος η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η κρίση κατέδειξε για άλλη μια φορά την ανάγκη επίσπευσης των τρεχουσών μεταρρυθμίσεων της ευρωζώνης και την ανάγκη άρσης των περιορισμών που επιμένουν εμποδίζοντας την πραγματική οικονομική, κοινωνική, φορολογική και πολιτική ολοκλήρωση. Πρόκειται για θέμα που έχει ήδη επισημάνει η ΕΟΚΕ, στο διάστημα της προηγούμενης οικονομικής κρίσης που ξέσπασε το 2008. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Σύνοψη της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 2.1. | Για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19 και των άμεσων οικονομικών και κοινωνικών συνεπειών της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε στις 27 Ιουνίου 2020 ένα προσωρινό ευρωπαϊκό μέσο ανάκαμψης έκτακτης ανάγκης («Next Generation EU») ύψους 750 δισ. ευρώ για να τονώσει τη χρηματοδοτική ικανότητα παρέμβασης του προϋπολογισμού της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Το μέσο ανάκαμψης ενσωματώνεται στο ενισχυμένο ΠΔΠ για το διάστημα 2021-2027, ώστε να διοχετευτούν γρήγορα επενδύσεις εκεί που χρειάζονται περισσότερο, να ενισχυθεί η ενιαία αγορά, να ενταθεί η συνεργασία σε τομείς όπως η υγεία και η διαχείριση κρίσεων, καθώς και να εφοδιαστεί η ΕΕ με έναν μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό για την προώθηση της οικολογικής και της ψηφιακής μετάβασης και για την οικοδόμηση μιας πιο δίκαιης και ανθεκτικής οικονομίας. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Το σχέδιο ανάκαμψης διαθέτει συνιστώσα επιχορηγήσεων ύψους 440 δισ. ευρώ που θα διανεμηθούν σε όλες τις γραμμές του πρoϋπoλoγισμού. Επιπλέον θα δοθούν ως εγγυήσεις 60 δισ. ευρώ. Περίπου 250 δισ. ευρώ θα δοθούν στα κράτη μέλη σε μορφή δανείων. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Για να χρηματοδοτήσει τα προτεινόμενα μέτρα ανάκαμψης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δανειστεί έως και 750 δισ. ευρώ στις χρηματοπιστωτικές αγορές, εξ ονόματος της ΕΕ, για μέτρα ανάκαμψης κατά την περίοδο 2021-2024. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Προς επίτευξη αυτού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αξιοποιήσει το υπάρχον περιθώριο, δηλαδή τη διαφορά ανάμεσα στο ανώτατο όριο των ιδίων πόρων στον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό (τα μέγιστα ποσά που δύναται να ζητήσει η EE από τα κράτη μέλη για να καλύψει τις οικονομικές της υποχρεώσεις) και στο ανώτατο όριο των πραγματικών δαπανών (ανώτατο όριο πληρωμών ΠΔΠ). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Το ανώτατο όριο ιδίων πόρων θα αυξηθεί εκτάκτως και προσωρινώς κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες. Η αύξηση θα προστεθεί στο μόνιμο ανώτατο όριο ιδίων πόρων που έχει οριστεί στο 1,4 % του ΑΕΠ της ΕΕ. Η πρόταση αυτή γίνεται εξαιτίας της οικονομικής αβεβαιότητας και του Μπρέξιτ. Η αύξηση κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες θα καταργηθεί όταν αποπληρωθούν όλα τα ποσά και δεν υφίστανται πλέον υποχρεώσεις. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Έχοντας ως εγγύηση το περιθώριο του προϋπολογισμού της, η ΕΕ θα είναι σε θέση να εκδώσει χρεόγραφα και ομολογίες με σχετικά προνομιακούς όρους σε σύγκριση με πολλά από τα μεμονωμένα κράτη μέλη. Τα κεφάλαια που θα αντληθούν θα αποπληρωθούν από τους επόμενους προϋπολογισμούς της ΕΕ, αρχής γενομένης μετά το 2027 και το αργότερο έως το 2058. Τα δάνεια θα αποπληρωθούν από τα δανειζόμενα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Καθότι η συνιστώσα δανεισμού ανέρχεται σε 250 δισ. ευρώ, η ΕΕ συνολικά πρέπει να καταβάλει 500 δισ. ευρώ μέσω του μηχανισμού ιδίων πόρων (ωστόσο θα καταλογίζεται ευθύνη στην ΕΕ για κάθε αθέτηση δανειακών υποχρεώσεων των κρατών μελών ως προς τα υπόλοιπα 250 δισ. ευρώ). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Για να διευκολυνθεί η αποπληρωμή των κεφαλαίων που αντλήθηκαν από τις αγορές και για περαιτέρω βοήθεια ώστε να μειωθεί η πίεση που ασκείται στους εθνικούς προϋπολογισμούς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προτείνει πρόσθετους νέους ιδίους πόρους –που θα προστεθούν στους ήδη προταθέντες– σε μεταγενέστερο στάδιο της περιόδου 2021-2027. Οι εν λόγω πόροι θα συνδέονται στενά με τις προτεραιότητες της ΕΕ (κλιματική αλλαγή, κυκλική οικονομία και φορολογική ισότητα). |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η αξιοποίηση των ποσών της δέσμης μέτρων ανάκαμψης δομείται σε τρεις πυλώνες. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.10.1. | ΠΥΛΩΝΑΣ 1 — Στήριξη των κρατών μελών για να ανακάμψουν, να αποκαταστήσουν τις οικονομίες τους και να βγουν από την κρίση πιο δυνατά. Αυτό απαιτεί μια σειρά μέσων που θα στηρίξουν τις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις των κρατών μελών, με έμφαση εκεί όπου οι επιπτώσεις της κρίσης και οι ανάγκες ανθεκτικότητας είναι ισχυρότερες.






  — | Ο νέος Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με κεφάλαια ύψους 560 δισ. ευρώ θα αξιοποιηθεί για επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που θα φέρουν ανάκαμψη και ανθεκτικότητα. |
| --- | --- | --- |

2.10.1.

—

Ο νέος Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με κεφάλαια ύψους 560 δισ. ευρώ θα αξιοποιηθεί για επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που θα φέρουν ανάκαμψη και ανθεκτικότητα.

| — | Μέσω της πρωτοβουλίας REACT-EU θα παρασχεθεί πρόσθετη χρηματοδότηση της πολιτικής συνοχής, ύψους 55 δισ. ευρώ, από τώρα έως το 2022. |
| --- | --- |

—

Μέσω της πρωτοβουλίας REACT-EU θα παρασχεθεί πρόσθετη χρηματοδότηση της πολιτικής συνοχής, ύψους 55 δισ. ευρώ, από τώρα έως το 2022.

| — | Θα γίνουν αλλαγές στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+). |
| --- | --- |

—

Θα γίνουν αλλαγές στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+).

| — | Προτείνεται να ενισχυθεί το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, φθάνοντας συνολικά στα 40 δισ. ευρώ. |
| --- | --- |

—

Προτείνεται να ενισχυθεί το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, φθάνοντας συνολικά στα 40 δισ. ευρώ.

| — | Προτείνεται «ενίσχυση του προϋπολογισμού για το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης κατά 15 δισ. ευρώ». |
| --- | --- |

—

Προτείνεται «ενίσχυση του προϋπολογισμού για το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης κατά 15 δισ. ευρώ».

| 2.10.2. | ΠΥΛΩΝΑΣ 2 — Επανεκκίνηση της οικονομίας και συμβολή στην επανεκκίνηση των ιδιωτικών επενδύσεων.






  — | Με το νέο Μέσο Στήριξης της Φερεγγυότητας θα αξιοποιηθούν οι εγγυήσεις του προϋπολογισμού της ΕΕ για να κινητοποιηθούν ιδιωτικές επενδύσεις ώστε να στηρίξουν επειγόντως το μετοχικό κεφάλαιο βιώσιμων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων όλων των οικονομικών κλάδων. |
| --- | --- | --- |

2.10.2.

—

Με το νέο Μέσο Στήριξης της Φερεγγυότητας θα αξιοποιηθούν οι εγγυήσεις του προϋπολογισμού της ΕΕ για να κινητοποιηθούν ιδιωτικές επενδύσεις ώστε να στηρίξουν επειγόντως το μετοχικό κεφάλαιο βιώσιμων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων όλων των οικονομικών κλάδων.

| — | Θα ενισχυθεί το InvestEU, καθώς είναι το πλέον κατάλληλο για να κινητοποιήσει επενδύσεις και να στηρίξει τις ενωσιακές πολιτικές ανάκαμψης σε τομείς όπως οι βιώσιμες υποδομές, καινοτομία και ψηφιοποίηση. |
| --- | --- |

—

Θα ενισχυθεί το InvestEU, καθώς είναι το πλέον κατάλληλο για να κινητοποιήσει επενδύσεις και να στηρίξει τις ενωσιακές πολιτικές ανάκαμψης σε τομείς όπως οι βιώσιμες υποδομές, καινοτομία και ψηφιοποίηση.

| — | Στο πλαίσιο του InvestEU, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να σχεδιαστεί Μηχανισμός Στρατηγικών Επενδύσεων ώστε να αυξηθεί η ανθεκτικότητα της Ευρώπης μέσα από τη στρατηγική αυτονομία ζωτικών αλυσίδων εφοδιασμού, σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

—

Στο πλαίσιο του InvestEU, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να σχεδιαστεί Μηχανισμός Στρατηγικών Επενδύσεων ώστε να αυξηθεί η ανθεκτικότητα της Ευρώπης μέσα από τη στρατηγική αυτονομία ζωτικών αλυσίδων εφοδιασμού, σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 2.10.3. | ΠΥΛΩΝΑΣ 3 — Αξιοποίηση των διδαγμάτων από την κρίση και αντιμετώπιση των στρατηγικών προκλήσεων της Ευρώπης.






  — | Το νέο πρόγραμμα για την υγεία EU4Health, με χρηματοδότηση 9,4 δισ. ευρώ, θα διασφαλίζει «ότι η Ένωση διαθέτει τις κρίσιμης σημασίας ικανότητες ώστε να ανταποκρίνεται με ταχύτητα σε μελλοντικές κρίσεις στον τομέα της υγείας». |
| --- | --- | --- |

2.10.3.

—

Το νέο πρόγραμμα για την υγεία EU4Health, με χρηματοδότηση 9,4 δισ. ευρώ, θα διασφαλίζει «ότι η Ένωση διαθέτει τις κρίσιμης σημασίας ικανότητες ώστε να ανταποκρίνεται με ταχύτητα σε μελλοντικές κρίσεις στον τομέα της υγείας».

| — | Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ rescEU θα ενισχυθεί με αύξηση του κονδυλίου κατά 2 δισ. ευρώ. |
| --- | --- |

—

Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ rescEU θα ενισχυθεί με αύξηση του κονδυλίου κατά 2 δισ. ευρώ.

| — | Το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» θα αναβαθμιστεί στα 94,4 δισ. ευρώ. |
| --- | --- |

—

Το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» θα αναβαθμιστεί στα 94,4 δισ. ευρώ.

| — | Προτείνεται αύξηση «για τον Μηχανισμό Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας στα 86 δισ. ευρώ, μέσω νέας Εγγύησης Εξωτερικής Δράσης, καθώς και του Ευρωπαϊκού Ταμείου για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη [μέσω] πρόσθετης στήριξης ύψους 1 δισ. ευρώ». |
| --- | --- |

—

Προτείνεται αύξηση «για τον Μηχανισμό Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας στα 86 δισ. ευρώ, μέσω νέας Εγγύησης Εξωτερικής Δράσης, καθώς και του Ευρωπαϊκού Ταμείου για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη [μέσω] πρόσθετης στήριξης ύψους 1 δισ. ευρώ».

| — | Προτείνεται «πρόσθετο κονδύλιο ύψους 5 δισ. ευρώ για την ενίσχυση του μέσου ανθρωπιστικής βοήθειας». |
| --- | --- |

—

Προτείνεται «πρόσθετο κονδύλιο ύψους 5 δισ. ευρώ για την ενίσχυση του μέσου ανθρωπιστικής βοήθειας».

| 2.11. | Παράλληλα με τις ενισχύσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μέσου Ανάκαμψης έκτακτης ανάγκης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να ενισχυθούν κι άλλα προγράμματα με στόχο να αξιοποιηθούν πλήρως για να καταστεί η ΕΕ ανθεκτικότερη και να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της πανδημίας και των συνεπειών της:
  το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη», ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη», το πρόγραμμα για την ενιαία αγορά καθώς και τα προγράμματα στήριξης της συνεργασίας στους τομείς της φορολογίας και των τελωνείων, το Erasmus+, το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη», η Κοινή Γεωργική Πολιτική και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας, το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης και το Ταμείο για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Συνόρων, το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας, η προενταξιακή βοήθεια εκ μέρους της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.11.

το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη», ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη», το πρόγραμμα για την ενιαία αγορά καθώς και τα προγράμματα στήριξης της συνεργασίας στους τομείς της φορολογίας και των τελωνείων, το Erasmus+, το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη», η Κοινή Γεωργική Πολιτική και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας, το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης και το Ταμείο για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Συνόρων, το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας, η προενταξιακή βοήθεια εκ μέρους της ΕΕ.

| 2.12. | Το ταμείο ανάκαμψης θα είναι μέρος της δομής του προϋπολογισμού της ΕΕ. Συνεπώς θα απαιτηθεί προγραμματισμός για την εκταμίευση, η οποία συνδέεται με το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο (και άρα μακροοικονομικές προϋποθέσεις). Η εκταμίευση συνδέεται επίσης με τα συστήματα δημοσιονομικής διαχείρισης και ελέγχου εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώ εφαρμόζεται και έλεγχος προϋπολογισμού από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Για να καλυφθεί η μεταβατική περίοδος μέχρι την επικύρωση της τροποποιημένης απόφασης περί ιδίων πόρων και ωσότου διατεθούν τα τόσο αναγκαία κονδύλια στους εργαζομένους, στις επιχειρήσεις και στα κράτη μέλη ήδη εντός του 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την προσαρμογή του τρέχοντος μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού 2014-2020 ώστε να καταστεί εφικτή η αύξηση των δαπανών εντός του 2020. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Η στρατηγική ανάπτυξης της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία —συμπεριλαμβανομένου του Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης— και η ψηφιακή στρατηγική και βιομηχανική στρατηγική της Ένωσης έχουν ζωτική σημασία για τη βιώσιμη ανάκαμψη της ΕΕ και παραμένουν στον πυρήνα των προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς έχουν τη δύναμη να ωθήσουν την οικονομία και να προετοιμάσουν το μέλλον για την επόμενη γενιά. Συνεπώς οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις που τις προωθούν πρέπει να συμπεριληφθούν σε όλα τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Μολονότι τον Μάιο 2018 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε να καταργηθούν όλες οι διορθώσεις στο σκέλος των εσόδων (εκπτώσεις) λόγω των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19, τώρα υποστηρίζει ότι η σταδιακή κατάργηση των εκπτώσεων και το σχέδιο ανάκαμψης ενδέχεται να επιφέρουν δυσανάλογες αυξήσεις των εισφορών ορισμένων κρατών μελών στον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό. Προς αποφυγή τούτου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να επιμηκυνθεί το διάστημα σταδιακής κατάργησης των ισχυουσών εκπτώσεων. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Άλλο βασικό στοιχείο της δέσμης μέτρων για την ανάκαμψη είναι η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εκπόνησης κανονισμού σχετικού με την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ από γενικευμένες ελλείψεις στα του κράτους δικαίου. |
| --- | --- |

2.16.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Όσον αφορά την παρουσίαση του σχεδίου ανάκαμψης από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Ursula von der Leyen στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 27 Μαΐου 2020, η ΕΟΚΕ εκτιμά ιδιαιτέρως και συμμερίζεται τα ουσιαστικά και σημαντικά κίνητρα που οδήγησαν στο ευρωπαϊκό μέσο ανάκαμψης έκτακτης ανάγκης. Το εν λόγω μέσο αποτελεί δίκαιο σύμφωνο που συνάπτουν οι γενιές με στόχο τη δημιουργία μιας ενισχυμένης και στραμμένης στο μέλλον ΕΕ. Θα διαθέτει τα κατάλληλα μέσα που θα το καθιστούν ισχυρότερο και συνεκτικότερο έτσι ώστε οι επόμενες γενιές να ωφελούνται σε μεγάλο βαθμό, αντί απλώς να κουβαλούν το βάρος ενός ιδιαιτέρως μακροπρόθεσμου χρέους που συνάπτεται σήμερα. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, η πρόταση έχει εξαιρετικό —έως και επαναστατικό— χαρακτήρα για τους ακόλουθους λόγους:






  — | Για πρώτη φορά οι δημοσιονομικοί πόροι της ΕΕ θα αλληλεπιδρούν με έμμεσο χρέος που θα αποπληρώνεται σε εύρος 30 ετών από σήμερα. |
| --- | --- | --- |

3.2.

—

Για πρώτη φορά οι δημοσιονομικοί πόροι της ΕΕ θα αλληλεπιδρούν με έμμεσο χρέος που θα αποπληρώνεται σε εύρος 30 ετών από σήμερα.

| — | Για πρώτη φορά οι πόροι είναι δανεικοί από τις χρηματοπιστωτικές αγορές και η λύση θα δοκιμαστεί σε επίπεδο αγοράς. Στο διάστημα αυτό, όλο το ποσό θα είναι εγγυημένο από την ΕΕ συνολικά. |
| --- | --- |

—

Για πρώτη φορά οι πόροι είναι δανεικοί από τις χρηματοπιστωτικές αγορές και η λύση θα δοκιμαστεί σε επίπεδο αγοράς. Στο διάστημα αυτό, όλο το ποσό θα είναι εγγυημένο από την ΕΕ συνολικά.

| — | Η λύση ενδέχεται να οδηγήσει σε μελλοντική αύξηση των ιδίων πόρων της ΕΕ και σε αντίστοιχη μείωσης της άμεσης εξάρτησης των ιδίων πόρων από τις εισφορές των κρατών μελών. |
| --- | --- |

—

Η λύση ενδέχεται να οδηγήσει σε μελλοντική αύξηση των ιδίων πόρων της ΕΕ και σε αντίστοιχη μείωσης της άμεσης εξάρτησης των ιδίων πόρων από τις εισφορές των κρατών μελών.

| — | Ενδέχεται επίσης να αυξηθεί η χρηματοοικονομική βάση της Ένωσης από το σημερινό 1,1 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ σε περίπου 1,7 % με συγκρίσιμους όρους. |
| --- | --- |

—

Ενδέχεται επίσης να αυξηθεί η χρηματοοικονομική βάση της Ένωσης από το σημερινό 1,1 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ σε περίπου 1,7 % με συγκρίσιμους όρους.

| — | Η λύση είναι εξόχως υποστηρικτική, όχι μόνο για όσους επλήγησαν άμεσα από την πανδημία, αλλά και για όσους χρειάζονται βοήθεια στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις τους. |
| --- | --- |

—

Η λύση είναι εξόχως υποστηρικτική, όχι μόνο για όσους επλήγησαν άμεσα από την πανδημία, αλλά και για όσους χρειάζονται βοήθεια στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις τους.

| — | Η πρόταση στηρίζεται κατά πολύ στην αξιοποίηση των χρηματοδοτικών μέσων, διασφαλίζοντας έτσι αποδοτικότερη αναδιανομή των πόρων. |
| --- | --- |

—

Η πρόταση στηρίζεται κατά πολύ στην αξιοποίηση των χρηματοδοτικών μέσων, διασφαλίζοντας έτσι αποδοτικότερη αναδιανομή των πόρων.

| 3.3. | Στο παρόν στάδιο είναι ανάγκη να αποφευχθούν αμφίπλευρες αρνητικές επιδράσεις και να επιδειχθεί αλληλεγγύη προς τις χώρες που επλήγησαν περισσότερο από την πανδημία και/ή τις οικονομίες που είναι ασθενέστερες λόγω των σημερινών ανισορροπιών και περιορισμών στην ευρωζώνη. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη της την εξαγγελία του Ευρωπαϊκού Μέσου Ανάκαμψης έκτακτης ανάγκης καθώς και όσα προτείνονται στην τροποποιημένη πρόταση για το ΠΔΠ 2021-2027 σχετικά με την αύξηση της φορολογικής (δημοσιονομικής) βάσης της ΕΕ και την προσαρμογή της στις τρέχουσες επείγουσες ανάγκες. Τα προτεινόμενα δημοσιονομικά μέτρα συμπληρώνουν μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί στο πλαίσιο της νομισματικής και των διαρθρωτικών πολιτικών και μέτρα που εντάσσονται σε κανονιστικά πλαίσια. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Σε πολλές προγενέστερες γνωμοδοτήσεις, και ιδιαιτέρως στη γνωμοδότηση του 2018 για το ΠΔΠ 2021-2027, η ΕΟΚΕ τάχθηκε υπέρ ενός ισχυρού ενωσιακού προϋπολογισμού και του εφοδιασμού της ΕΕ με χρηματοδοτικούς πόρους που επιτρέπουν την αξιόπιστη υλοποίηση του θεματολογίου των πολιτικών της (1). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Όσον αφορά τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της ΕΕ, η ΕΟΚΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επί μακρόν επιμένουν στην ανάγκη επαρκών, αυτόνομων, διαφανών και δίκαιων ιδίων πόρων και στην άρση της κυριαρχίας των εισφορών που βασίζονται στο ακαθάριστο εθνικό εισόδημα. Η ΕΟΚΕ στηρίζει τα πορίσματα της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου για τους Ιδίους Πόρους υπό την προεδρία του Μάριο Μόντι (2). Οι τρόποι άντλησης πόρων πρέπει να συμπληρώνουν και να ενισχύουν τους στόχους πολιτικής της ΕΕ. Επομένως η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για πρόσθετους πραγματικούς ιδίους πόρους (3). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκπονήσει τεκμηριωμένο κείμενο πολιτικής και δοκιμή σκοπιμότητας για ιδίους πόρους. Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι θα χρειαστεί κάποιο διάστημα ωσότου εγκριθεί τελική λύση. Ωστόσο κρίνει εξαιρετικά καλή την άρση της τρέχουσας αβεβαιότητας ως προς τον τρόπο χρηματοδότησης του ενωσιακού προϋπολογισμού. Χωρίς λύση, το όλο οικοδόμημα είναι τρωτό. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης για τη σταδιακή κατάργηση των ισχυουσών εκπτώσεων ορισμένων κρατών μελών, που είναι καθαροί χρηματοδότες, σε μεγαλύτερο εύρος χρόνου από όσο προτάθηκε το 2018. Ωστόσο η ΕΟΚΕ τηρεί τη θέση που εξέφρασε στις πρόσφατες γνωμοδοτήσεις της, όπου κατ’ ουσίαν ζητά να καταργηθεί κάθε σύστημα εκπτώσεων (4). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Καθώς το ευρωπαϊκό μέσο ανάκαμψης έκτακτης ανάγκης συμπεριλήφθηκε στον προϋπολογισμό της ΕΕ, θα συνδεθεί με το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο — όσον αφορά τις προϋποθέσεις — και με το σύστημα διαχείρισης και ελέγχου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επιπλέον του ελέγχου από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι πιθανές συγκρούσεις μεταξύ κρατών μελών και Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή μεταξύ Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα μπορούσαν να επιφέρουν σημαντικές καθυστερήσεις στην εκταμίευση των κεφαλαίων. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Κατά την ΕΟΚΕ, τα κράτη μέλη χρειάζεται να βελτιώσουν εμφανώς την ικανότητα προγραμματισμού τους εάν πρόκειται να κατανεμηθεί πρόσθετο ποσό ύψους 165 δισ. ευρώ κατά τα πρώτα τρία έτη του νέου οικονομικού πλαισίου και να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά. Η ΕΟΚΕ συστήνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει πώς θα καταστούν πιο ελαστικοί οι κανόνες ώστε να στηριχθούν τα κράτη μέλη κατά τον πρόσθετο προγραμματισμό που απαιτείται. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει ικανοποίηση για την επιστολή που εστάλη από τους προέδρους των κύριων πολιτικών ομάδων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με την οποία ενθαρρύνουν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο να συμφωνήσουν τάχιστα επί της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης με το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 15ης Μαΐου 2020, όπου το δεύτερο τάσσεται υπέρ μιας δέσμης μέτρων ανάκαμψης ύψους 2 τρισ. ευρώ για την αντιμετώπιση των συνεπειών της COVID-19 (5). |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η δέσμη μέτρων με την οποία θεσπίζεται το Μέσο Ανάκαμψης και προσαρμόζεται το ΠΔΠ 2021-2027 στις ανάγκες της περιόδου που έπεται τής COVID-19 θεωρείται έκτακτου χαρακτήρα στο πλαίσιο της ενωσιακής χρηματοδότησης, αλλά παραλλήλως αναγκαία και επείγουσα. Η πολιτική επί του προϋπολογισμού της ΕΕ στις παρούσες συνθήκες πολύ απλά θα στερείτο ευελιξίας και θα ήταν ανίκανη να στηρίξει όποια δράση θα στόχευε στην παροχή βοήθειας για να αντιμετωπιστεί η κρίση. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται επίσης ότι η πρόταση είναι η καλύτερη δυνατή στις παρούσες πολιτικές περιστάσεις. |
| --- | --- |

3.13.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Όσον αφορά τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, η ΕΟΚΕ επαινεί ιδιαιτέρως τη σύνδεση με τη διαδικασία Ευρωπαϊκού Εξαμήνου καθώς και τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που προσφέρονται ως βάση και σημείο αναφοράς για χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Σε σχέση με την πρωτοβουλία REACT-EU, η ΕΟΚΕ επικροτεί όχι μόνο την όντως δυναμική αύξηση της βάσης της πολιτικής για τη συνοχή αλλά και τους έκτακτους κανόνες ευελιξίας που αποσκοπούν στη σημαντική στήριξη των κλάδων με τις μεγαλύτερες ανάγκες και στη στήριξη επειγουσών προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει εμφατικά τη μεγάλη αύξηση των κονδυλίων υπέρ του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης και τα προτεινόμενα μέτρα στους άλλους πυλώνες του Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης. Ο προγραμματισμένος μηχανισμός μπορεί πλέον να στηρίξει ευκολότερα και ισχυρότερα τη διαρθρωτική στροφή προς νέες και πιο ποικίλες οικονομικές δραστηριότητες, στοιχείο που αποτελεί σημαντικό μέρος της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Για να υπάρξει επιστροφή στην κατάσταση προ κρίσης, πρέπει να δημιουργηθούν ευνοϊκές συνθήκες για ιδιωτικές επενδύσεις. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση θέσπισης Μέσου Στήριξης της Φερεγγυότητας που θα βοηθά υγιείς επιχειρήσεις οι οποίες επλήγησαν από την πανδημία. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το περιεχόμενο του δεύτερου πυλώνα του προγράμματος «Next Generation EU», που εστιάζει στην ανάκαμψη της επενδυτικής δραστηριότητας, η οποία θα υποστηριχθεί με καινοτόμα χρηματοδοτικά μέσα. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με το περιεχόμενο του τρίτου πυλώνα του προγράμματος «Next Generation EU», που αφορά ζητήματα για τα οποία ως τώρα αρμόδια ήταν κυρίως τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η δομή του προγράμματος «Next Generation EU» είναι ισορροπημένη και απαντά στις ανάγκες που πρέπει να ικανοποιηθούν με τους κοινούς ενωσιακούς πόρους, ενώ παραλλήλως τηρείται η αρχή της επικουρικότητας. |
| --- | --- |

4.7.

Βρυξέλλες, 16. Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 106, ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 131, ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 63 και ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 1.

1

(2)  ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ: Τελική έκθεση και συστάσεις της ομάδας υψηλού επιπέδου για τους ιδίους πόρους του Δεκεμβρίου 2016 https://ec.europa.eu/budget/mff/hlgor/library/reports-communication/hlgor-report_20170104.pdf

2

(3)  ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 106 και ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 131.

3

(4)  ΕΕ C 440 της 6.12. 2018, σ. 106.

4

(5)  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2020-0124_EL.html

5

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/132 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/132

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας»

[COM (2020) 408 final — 2020/0104 (COD)] και

«Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μέσου τεχνικής υποστήριξης»

[COM (2020) 409 final — 2020/0103 (COD)]

(2020/C 364/18)

| Γενικός εισηγητής: | ο κ. Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙAΔΗΣ |
| --- | --- |

Γενικός εισηγητής:

ο κ. Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙAΔΗΣ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10.6.2020
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.6.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 175 παράγραφος 3 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| | |
| Έγκριση από την Ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 208/4/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10.6.2020

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.6.2020

Νομική βάση

Άρθρο 175 παράγραφος 3 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Έγκριση από την Ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

208/4/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον προτεινόμενο Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (στο εξής: ο «Μηχανισμός») (1). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Πέρα από την οικονομική της διάσταση, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προωθεί ουσιαστικά την εμβάθυνση και την ενοποίηση της ευρωπαϊκής οικογένειας, καθότι ενισχύει την αλληλεγγύη και τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποδεικνύει, μεταξύ άλλων, ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει η κατάλληλη πολιτική βούληση, μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά μείζονες κρίσεις, να προσφέρει σοβαρές και αξιόπιστες λύσεις και να κάνει τους αναγκαίους και ρεαλιστικούς συμβιβασμούς, συμβάλλοντας τελικά στην ουσιαστική προώθηση του ευρωπαϊκού ιδεώδους. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι ο Μηχανισμός θα πρέπει να στηρίξει τη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα και την ψηφιακή οικονομία με τη χρήση χρηματοδοτικών κονδυλίων από το «Next Generation EU» (Ευρωπαϊκό Μέσο Ανάκαμψης) (2) για την άμβλυνση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα στις περιφέρειες που πλήττονται περισσότερο. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Υπό το πρίσμα της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19, η ανάγκη για βιώσιμη, πράσινη και ψηφιακή ανάκαμψη έχει καταστεί ακόμη πιο πιεστική, όπως και η ανάγκη στήριξης των πλέον ευάλωτων περιφερειών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι «υποστηρίζει την ισχυρή σύνδεση μεταξύ του προγράμματος στήριξης των μεταρρυθμίσεων (3) και του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου» (4). Ως εκ τούτου, τα σχέδια που υποβάλλουν τα κράτη μέλη θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τις κύριες προκλήσεις που προσδιορίζονται στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και θα πρέπει να είναι εναρμονισμένα με τις αρχές της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του ψηφιακού θεματολογίου. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Ο ταχύς και αποτελεσματικός συντονισμός των δράσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι απαραίτητος ούτως ώστε να αποφευχθούν καθυστερήσεις που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την επίτευξη των στόχων του Μηχανισμού. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Απαιτείται άμεση και πλήρης αντίδραση από τα κράτη μέλη, δεδομένου του μικρού χρονικού διαστήματος εντός του οποίου θα πρέπει να προετοιμαστούν και να ολοκληρωθούν τα διάφορα σχέδια έργων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό τα κράτη μέλη να συνεργάζονται στενά με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την έγκριση, την παρακολούθηση και τη διασφάλιση της επιτυχημένης ολοκλήρωσης των σχεδίων έργων που υποβάλλονται στο πλαίσιο του Μηχανισμού. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Τα σχέδια θα πρέπει να παράσχουν άμεση χρηματοδοτική στήριξη σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύ σημαντικό κάθε μέτρο που ανακοινώνεται, ιδίως εκείνα τα μέτρα που εξασφαλίζουν χρηματοδοτική στήριξη, να συνοδεύεται από σαφείς και φιλικές προς τις επιχειρήσεις πληροφορίες σχετικά με το είδος της στήριξης που παρέχεται, τον τρόπο με τον οποίο μια ΜΜΕ μπορεί να έχει ουσιαστική πρόσβαση στα διάφορα υφιστάμενα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ, με ποιον θα πρέπει να επικοινωνήσει σε επίπεδο ΕΕ εάν έχει ερωτήσεις, ποιοι είναι οι εθνικοί φορείς που συμμετέχουν στη διοχέτευση των κονδυλίων, ποιοι είναι οι εθνικοί παράγοντες στους οποίους μπορούν να απευθύνονται οι ΜΜΕ, ποιος είναι ο ρόλος των εθνικών τραπεζών και ποιες είναι οι υποχρεώσεις τους. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η υποβολή, η έγκριση, η παρακολούθηση και η ολοκλήρωση των έργων θα μπορούσε να επιταχυνθεί με την ενεργό συμμετοχή ιδιωτικών εταιρειών παροχής συμβουλών με παγκόσμια εμπειρία στους σχετικούς τομείς. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου την ανάγκη ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών εντός της ΕΕ και την επιτάχυνση των γραφειοκρατικών διαδικασιών όσον αφορά την κατανομή και την εκταμίευση των διαθέσιμων πόρων, με την παροχή της απαραίτητης τεχνικής υποστήριξης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (5). |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Ο ρόλος και οι απόψεις των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να ενσωματωθούν στα σχέδια που υποβάλλουν τα κράτη μέλη. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ έχει ήδη ζητήσει έναν πιο ενεργό ρόλο για την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών «...όσον αφορά συγκεκριμένα την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με το περιεχόμενο των προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων μεταξύ του οράματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του αντίστοιχου των κρατών μελών» (6). |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης μπορεί να λειτουργήσει ως αποτελεσματικό συμπλήρωμα των δεσμών μέτρων που προτείνονται από την Επιτροπή για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19. |
| --- | --- |

1.15.

2.   Εισαγωγή και γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Στόχος του προτεινόμενου Μηχανισμού είναι η προώθηση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής της Ένωσης με τη βελτίωση της ανθεκτικότητας και της ικανότητας προσαρμογής των κρατών μελών, τον μετριασμό των κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων της κρίσης και τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης που αποσκοπούν στην επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας στην Ευρώπη έως το 2050, ώστε να συνεισφέρει στην αποκατάσταση του αναπτυξιακού δυναμικού των οικονομιών των κρατών μελών στον απόηχο της κρίσης λόγω της COVID-19, να ενισχύσει τη δημιουργία θέσεων εργασίας και να προωθήσει τη βιώσιμη ανάπτυξη. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ο Μηχανισμός θα διαρθρωθεί γύρω από την εξασφάλιση μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης και δανείων προκειμένου να παρασχεθεί βοήθεια στις χώρες —ιδίως σε εκείνες με χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα και υψηλό ποσοστό ανεργίας— να αντιμετωπίσουν επαρκώς τις σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Τα δάνεια θα διαδραματίσουν συμπληρωματικό ρόλο στην μη επιστρεπτέα στήριξη και θα επωφελούνται από τις μακρές διάρκειες ληκτότητας και τα ευνοϊκά επιτόκια που απολαμβάνει η Ένωση. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η πανδημία COVID-19 αποτελεί την καθοριστική παγκόσμια κρίση της σύγχρονης εποχής στον τομέα της υγείας, η οποία, έως τις 12 Ιουνίου 2020, είχε στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερα από 420 000 άτομα (7). Η πανδημία COVID-19 είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια κρίση στον τομέα της υγείας: είχε τρομακτικό κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο σε ολόκληρο τον κόσμο, η κλίμακα του οποίου εξακολουθεί να είναι δύσκολο να αξιολογηθεί. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση σχετικά με τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές που δημοσίευσε η Παγκόσμια Τράπεζα (Global Economic Prospects, Ιούνιος 2020), ο κλυδωνισμός που έχει προκαλέσει ο κορονοϊός θα επιφέρει τη βαθύτερη παγκόσμια ύφεση μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η παγκόσμια οικονομία αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 5,2 % το 2020, ποσοστό περίπου τριπλάσιο του μεγέθους της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008-09. Μεταξύ των προηγμένων οικονομιών, οι πραγματικοί ρυθμοί αύξησης του ΑΕγχΠ για το 2020 αναμένεται να είναι -6,1 % στις ΗΠΑ και -9,1 % στη ζώνη του ευρώ, αντίστοιχα. Όπως αναφέρεται ρητά στην έκθεση που εξέδωσε η Παγκόσμια Τράπεζα τον Ιούνιο του 2020 (8): «Δεδομένου ότι πάνω από το 90 % των αναδυόμενων αγορών και των αναπτυσσόμενων οικονομιών αναμένεται να πληγούν από συρρίκνωση του κατά κεφαλήν εισοδήματος το 2020, είναι πολύ πιθανόν εκατομμύρια άνθρωποι να ξανακυλήσουν στην φτώχεια».
  Οι οικονομικές επιπτώσεις του κλυδωνισμού λόγω της COVID-19 είναι οι ακόλουθες (9):






  1) | αυξημένη αβεβαιότητα, η οποία ενισχύει την προληπτική αποταμίευση· |
| --- | --- | --- |

2.5.

Οι οικονομικές επιπτώσεις του κλυδωνισμού λόγω της COVID-19 είναι οι ακόλουθες (9):

1)

αυξημένη αβεβαιότητα, η οποία ενισχύει την προληπτική αποταμίευση·

| 2) | μείωση της κατανάλωσης· |
| --- | --- |

2)

μείωση της κατανάλωσης·

| 3) | περιορισμός της προθυμίας για παραγωγικές επενδύσεις· |
| --- | --- |

3)

περιορισμός της προθυμίας για παραγωγικές επενδύσεις·

| 4) | αύξηση της ανεργίας, ποσοστό της οποίας ενδέχεται να καταστεί μόνιμο· |
| --- | --- |

4)

αύξηση της ανεργίας, ποσοστό της οποίας ενδέχεται να καταστεί μόνιμο·

| 5) | μείωση του όγκου των παγκόσμιων εμπορικών συναλλαγών καθώς και σημαντικές διαταραχές στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού· |
| --- | --- |

5)

μείωση του όγκου των παγκόσμιων εμπορικών συναλλαγών καθώς και σημαντικές διαταραχές στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού·

| 6) | πτώση των τιμών των βασικών εμπορευμάτων (ιδίως της τιμής του πετρελαίου), καθιστώντας ιδιαίτερα δύσκολη τη χρηματοδότηση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών των παραδοσιακών εξαγωγέων βασικών εμπορευμάτων· |
| --- | --- |

6)

πτώση των τιμών των βασικών εμπορευμάτων (ιδίως της τιμής του πετρελαίου), καθιστώντας ιδιαίτερα δύσκολη τη χρηματοδότηση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών των παραδοσιακών εξαγωγέων βασικών εμπορευμάτων·

| 7) | κατακόρυφη αύξηση των απαιτούμενων ασφαλίστρων κινδύνου για την κατοχή επισφαλών στοιχείων ενεργητικού. |
| --- | --- |

7)

κατακόρυφη αύξηση των απαιτούμενων ασφαλίστρων κινδύνου για την κατοχή επισφαλών στοιχείων ενεργητικού.

| 2.6. | Όπως είναι πλέον ευρέως γνωστό, τα μέτρα που μπορούν να βοηθήσουν να επιλυθεί η κρίση στον τομέα της υγείας μπορούν να οδηγήσουν σε επιδείνωση της οικονομικής κρίσης και αντιστρόφως. Η επιπέδωση της καμπύλης της πανδημίας αναπόφευκτα επιδεινώνει την καμπύλη της μακροοικονομικής ύφεσης και θέτει σε κίνδυνο όλες τις αλυσίδες εφοδιασμού, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είναι ζωτικής σημασίας για την ανθρώπινη επιβίωση (τρόφιμα και φάρμακα). Σε περίπτωση που ο αντίκτυπος της πανδημίας συνεχίσει να αυξάνεται, ενδέχεται να προκύψουν χρηματοπιστωτικές κρίσεις, με αποτέλεσμα την κατάρρευση του δανεισμού, μια μεγαλύτερη παγκόσμια ύφεση και βραδύτερη ανάκαμψη. Όπως αναφέρεται στην έκθεση Global Economic Prospects της Παγκόσμιας Τράπεζας που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2020, «τα αυξανόμενα επίπεδα χρέους κατέστησαν το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα πιο ευάλωτο σε εκτεταμένες πιέσεις που ασκούνται στην χρηματοπιστωτική αγορά». |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ως εκ τούτου, υπάρχει ανάγκη για επείγουσα και ευρείας κλίμακας χρηματοδοτική παρέμβαση προκειμένου να περιοριστούν οι οικονομικές επιπτώσεις της πρόσφατης κρίσης και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών ανθεκτικότερες και καλύτερα προετοιμασμένες για το μέλλον. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Οι οικονομικές προτεραιότητες θα πρέπει να είναι οι εξής:






  1) | είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι εξακολουθούν να απασχολούνται ακόμη και αν τελούν σε καραντίνα ή αναγκάζονται να παραμένουν στην κατοικία τους· |
| --- | --- | --- |

2.8.

1)

είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι εξακολουθούν να απασχολούνται ακόμη και αν τελούν σε καραντίνα ή αναγκάζονται να παραμένουν στην κατοικία τους·

| 2) | οι κυβερνήσεις θα πρέπει να διοχετεύσουν τη χρηματοδοτική στήριξη σε δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς που υποστηρίζουν τις ευάλωτες ομάδες πολιτών· |
| --- | --- |

2)

οι κυβερνήσεις θα πρέπει να διοχετεύσουν τη χρηματοδοτική στήριξη σε δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς που υποστηρίζουν τις ευάλωτες ομάδες πολιτών·

| 3) | οι ΜΜΕ θα πρέπει να προστατευτούν από την πτώχευση (η ανάγκη για χρήματα των φορολογουμένων προκειμένου να στηριχθούν οι μεγάλες μη χρηματοδοτικές εταιρείες είναι πολύ λιγότερο προφανής)· |
| --- | --- |

3)

οι ΜΜΕ θα πρέπει να προστατευτούν από την πτώχευση (η ανάγκη για χρήματα των φορολογουμένων προκειμένου να στηριχθούν οι μεγάλες μη χρηματοδοτικές εταιρείες είναι πολύ λιγότερο προφανής)·

| 4) | θα χρειαστούν πολιτικές για τη στήριξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος καθώς τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια κλιμακώνονται· |
| --- | --- |

4)

θα χρειαστούν πολιτικές για τη στήριξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος καθώς τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια κλιμακώνονται·

| 5) | θα πρέπει να εγκριθούν δέσμες φορολογικών μέτρων αναλογικές προς την απώλεια του ΑΕγχΠ ως συνέπεια της κρίσης. |
| --- | --- |

5)

θα πρέπει να εγκριθούν δέσμες φορολογικών μέτρων αναλογικές προς την απώλεια του ΑΕγχΠ ως συνέπεια της κρίσης.

| 2.9. | Η Επιτροπή προτείνει τώρα τη διάθεση ενισχυμένου προϋπολογισμού της ΕΕ για την αποκατάσταση των άμεσων οικονομικών και κοινωνικών ζημιών που προκάλεσε η πανδημία COVID-19, την επανεκκίνηση της ανάκαμψης και την προετοιμασία για ένα καλύτερο μέλλον για την επόμενη γενιά. Για να διασφαλιστεί ότι η ανάκαμψη θα είναι βιώσιμη, ομοιόμορφη, χωρίς αποκλεισμούς και δίκαιη για όλα τα κράτη μέλη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία ενός νέου μέσου ανάκαμψης Next Generation EU, το οποίο θα ενσωματώνεται σε έναν ισχυρό, σύγχρονο και ανανεωμένο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ. Το εμβληματικό στοιχείο του Next Generation EU είναι ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (10). |
| --- | --- |

2.9.

3.   Γενικές αρχές του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και του Μέσου Τεχνικής υποστήριξης

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί και υποστηρίζει θερμά τον προτεινόμενο Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ο Μηχανισμός) και το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης (το Μέσο), στόχος των οποίων είναι η παροχή χρηματοδοτικής στήριξης μεγάλης κλίμακας για δημόσιες επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις, ιδίως στο πεδίο της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, η οποία αναμένεται όχι μόνο να καταστήσει τις οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές και καλύτερες για το μέλλον, αλλά και να τις βοηθήσει να ξεπεράσουν ταχύτερα και αποτελεσματικότερα τις επιπτώσεις της πανδημίας. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ ανησυχεί βαθύτατα για τις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας στα κράτη μέλη, ιδίως σε ό,τι αφορά την αύξηση της ανεργίας, η οποία, σε ορισμένες χώρες της Νότιας Ευρώπης, έχει φτάσει ακόμη και το 33 % μεταξύ των νέων, καθώς και την αύξηση των ποσοστών φτώχειας. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η πανδημία φαίνεται να αποτελεί «το χειρότερο οικονομικό σοκ από την εποχή της Μεγάλης Ύφεσης, με καταστροφικές συνέπειες για εκατομμύρια πολίτες και επιχειρήσεις μας, και φυσικά, με τη δυνατότητα εμβάθυνσης της οικονομικής και κοινωνικής απόκλισης — ο κίνδυνος ενός μεγάλου κατακερματισμού» (11). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη υπογραμμίσει το γεγονός ότι η πρόσφατη εξέλιξη της οικονομίας «δεν υπήρξε ομοιόμορφη στο σύνολο του εδάφους της ΕΕ και της ευρωζώνης και ότι η πρόοδος ως προς τη σύγκλιση εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής. Το ζήτημα της βιωσιμότητας συνιστά επίσης μια ολοένα και πιο σύνθετη πρόκληση για την ΕΕ» (12). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι «η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Ένα δίδαγμα από την πρόσφατη μακροχρόνια οικονομική κρίση και τις βαθιές κοινωνικές πληγές που άφησε σε πολλά κράτη μέλη είναι ότι η απουσία οικονομικής και κοινωνικής σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών και των περιφερειών αποτελεί απειλή για την πολιτική βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού εγχειρήματος και όλων των οφελημάτων που έχει αποφέρει στους Ευρωπαίους πολίτες» (13). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι «[οι] πρωτοβουλίες αυτές θα πρέπει να συνοδεύονται από την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, δηλαδή της ικανότητάς της να αυξάνει την παραγωγικότητα και το βιοτικό επίπεδο με βιώσιμο τρόπο, ενώ ταυτόχρονα να καθίσταται κλιματικά ουδέτερη, μεταξύ άλλων μέσω της έρευνας, της ανάπτυξης, της βελτίωσης και της αύξησης των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού» (14) |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ διατηρεί την πεποίθηση ότι «[η] ανάπτυξη της ανθεκτικότητας της οικονομίας και της αγοράς εργασίας με οικονομική, κοινωνική, περιβαλλοντική και θεσμική βιωσιμότητα θα πρέπει να είναι η αρχή που διέπει τις πολιτικές οι οποίες θα εξασφαλίσουν τη σύγκλιση προς τα πάνω και τη δικαιοσύνη κατά τη μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία (δηλαδή, μια οικονομία στην οποία αντισταθμίζονται οι εκπομπές και η απορρόφηση αερίων του θερμοκηπίου), με παράλληλη αντιμετώπιση των ζητημάτων που θέτουν η ψηφιοποίηση και οι δημογραφικές μεταβολές» (15). Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ στηρίζει, επομένως, το αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να δεσμευτεί για την επίτευξη ουδέτερου ισοζυγίου διοξειδίου του άνθρακα έως το 2050, και να προσαρμόσει αναλόγως τον στόχο της για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030. Η έκθεση του 2019 σχετικά με το χάσμα των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) επισημαίνει ότι οι εκπομπές σε παγκόσμιο επίπεδο πρέπει να μειώνονται κατά 7,6 % ετησίως, ξεκινώντας από τώρα, προκειμένου να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη στον 1,5 oC. Αυτό συνεπάγεται την υιοθέτηση ενός στόχου μείωσης των εκπομπών κατά 68 % έως το 2030. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι οι κύριοι στόχοι του Μηχανισμού θα πρέπει να είναι:






  1) | η προώθηση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής της Ένωσης, |
| --- | --- | --- |

3.8.

1)

η προώθηση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής της Ένωσης,

| 2) | ο μετριασμός του κοινωνικού και του οικονομικού αντικτύπου της κρίσης, και |
| --- | --- |

2)

ο μετριασμός του κοινωνικού και του οικονομικού αντικτύπου της κρίσης, και

| 3) | η στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης που αποσκοπεί στην επίτευξη μιας κλιματικά ουδέτερης Ευρώπης έως το 2050, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στην αποκατάσταση του αναπτυξιακού δυναμικού των οικονομιών των κρατών μελών την επαύριο της κρίσης της νόσου COVID-19, ενθαρρύνοντας τη δημιουργία θέσεων εργασίας και προωθώντας τη βιώσιμη ανάπτυξη. |
| --- | --- |

3)

η στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης που αποσκοπεί στην επίτευξη μιας κλιματικά ουδέτερης Ευρώπης έως το 2050, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στην αποκατάσταση του αναπτυξιακού δυναμικού των οικονομιών των κρατών μελών την επαύριο της κρίσης της νόσου COVID-19, ενθαρρύνοντας τη δημιουργία θέσεων εργασίας και προωθώντας τη βιώσιμη ανάπτυξη.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι οι εν λόγω επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να εστιαστούν στις προκλήσεις και τις επενδυτικές ανάγκες που σχετίζονται με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν μια βιώσιμη ανάκαμψη. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Είναι πλέον ευρέως αποδεκτό ότι οι πολιτικές τόνωσης της οικονομίας έχουν πλεονεκτήματα έναντι των παραδοσιακών φορολογικών κινήτρων και ότι οι ευνοϊκές για το κλίμα πολιτικές προσφέρουν επίσης σημαντικά οικονομικά πλεονεκτήματα. Τα πράσινα κατασκευαστικά έργα, όπως η μόνωση των κτιρίων ή οι υποδομές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μπορούν να αποφέρουν υψηλότερα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα λόγω του μειωμένου μακροπρόθεσμου ενεργειακού κόστους και των θετικών δευτερογενών αποτελεσμάτων που διοχετεύονται στην ευρύτερη οικονομία. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι, εκτός από τα κονδύλια για τον έλεγχο της επιδημίας και τη σχετική βιοϊατρική έρευνα, καθώς και για την επένδυση στην ασφάλεια των συνόρων, τα ασφαλή ταξίδια και το ασφαλές εμπόριο, τώρα είναι η στιγμή για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και τις κυβερνήσεις να ενστερνιστούν την ταξινομία της ΕΕ για βιώσιμες επενδύσεις (2019), να καταργήσουν σταδιακά τα ορυκτά καύσιμα με ανάπτυξη των υφιστάμενων τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, να ανακατευθύνουν τις επιδοτήσεις από τα ορυκτά καύσιμα σε πράσινα και έξυπνα έργα υποδομών για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν, να επενδύσουν σε κυκλικές οικονομίες χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, να στραφούν από τη βιομηχανική στην αναγεννητική γεωργία και να επενδύσουν στην επισιτιστική ασφάλεια, να προωθήσουν τις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού, να μειώσουν τις ανάγκες μεταφορών και να αξιοποιήσουν τα όρια της ψηφιακής επανάστασης, διασφαλίζοντας παράλληλα την ασφάλεια των δικτύων ΤΠΕ (16). |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας ότι οι καθαρές μορφές ενέργειας μπορούν να βοηθήσουν στην ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας, με ένα φιλόδοξο θεματολόγιο για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και στόχους για την κλιματική αλλαγή μέσω του εκσυγχρονισμού των ενεργειακών συστημάτων. Δεδομένου ότι, σε αυτή την περίοδο κρίσης, οι κυβερνήσεις δρομολογούν άμεσα ή έμμεσα περισσότερο από το 70 % των παγκόσμιων επενδύσεων στον τομέα της ενέργειας, οι δράσεις τους είναι σημαντικότερες από κάθε άλλη φορά. Τα πλαίσια πολιτικής μπορούν να κατευθύνουν τις επενδύσεις που σχετίζονται με την ενέργεια σε πιο βιώσιμη πορεία, καθιστώντας παράλληλα την ενεργειακή απόδοση, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την αποθήκευση σε συσσωρευτές πρωταρχικούς παράγοντες της οικονομικής ανάκαμψης. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στα προγράμματα τόνωσης του κλάδου της ενέργειας για τη στήριξη του υπάρχοντος εργατικού δυναμικού, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την προώθηση της μείωσης των εκπομπών. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (17) συνιστά το εξής «Οικοδομήστε πάνω σε όσα ήδη διαθέτετε — και θέστε μεγαλόπνοους στόχους». Οι πολιτικές που θεμελιώνονται στις υπάρχουσες νομικές και θεσμικές δομές είναι ευκολότερο να επεκταθούν σε ευρεία κλίμακα. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί απόλυτα ότι ο Μηχανισμός που θεσπίζεται με τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να συνεισφέρει στην ενσωμάτωση των δράσεων για το κλίμα και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα στις υπόλοιπες πολιτικές και στην επίτευξη ενός συνολικού στόχου για διάθεση ποσοστού 25 % των δαπανών του προϋπολογισμού της ΕΕ στη στήριξη των κλιματικών στόχων. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι ο προτεινόμενος Μηχανισμός θα πρέπει να θα διαρθρωθεί γύρω από την εξασφάλιση μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης προκειμένου να παρασχεθεί βοήθεια στις χώρες —ιδίως σε εκείνες με χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα και υψηλά ποσοστά ανεργίας— να αντιμετωπίσουν επαρκώς τις σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας, ενώ τα δάνεια θα διαδραματίζουν συμπληρωματικό ρόλο στην μη επιστρεπτέα στήριξη και θα επωφελούνται από τις μακρές διάρκειες ληκτότητας και τα ευνοϊκά επιτόκια που απολαμβάνει η Ένωση. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να αξιοποιήσει την πλήρη ισχύ του προϋπολογισμού της ΕΕ για την κινητοποίηση επενδύσεων και την εμπροσθοβαρή χρηματοδότηση κατά τα πρώτα κρίσιμα έτη της ανάκαμψης μέσω της συνδυασμένης έγκρισης ενός Ευρωπαϊκού Μέσου Ανάκαμψης έκτακτης ανάγκης ύψους 808 984,090 εκατ. ευρώ (σε τρέχουσες τιμές) και ενός ενισχυμένου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) για την περίοδο 2021-2027. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει «τη συνέχιση αποτελεσματικών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, σε συνδυασμό με εύστοχες επενδυτικές στρατηγικές» (18). |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη θέσπιση ενός αυτόνομου Μέσου Τεχνικής Υποστήριξης, το οποίο θα είναι διαθέσιμο για όλα τα κράτη μέλη, ως διάδοχο του Προγράμματος Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (ΠΣΔΜ) (19). |
| --- | --- |

3.17.

4.   Κατάρτιση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας: υποβολή, αξιολόγηση και προθεσμίες

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κονδύλια του Μηχανισμού πρέπει να διατεθούν όσο το δυνατόν ταχύτερα στα κράτη μέλη, τα οποία με τη σειρά τους θα πρέπει να τα αξιοποιήσουν αποτελεσματικά προκειμένου να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη του Μηχανισμού. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταρτίσουν εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας τα οποία θα καθορίζουν το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τα επόμενα τέσσερα έτη. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα εν λόγω σχέδια θα πρέπει να στοχοθετήσουν τις κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη, όπως αυτές προσδιορίζονται στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, σε τομείς όπως η ανταγωνιστικότητα, η παραγωγικότητα, η εκπαίδευση και οι δεξιότητες, η υγεία, η απασχόληση και η οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή. Τα σχέδια θα πρέπει επίσης να διασφαλίζουν ότι οι εν λόγω επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις εστιάζουν με ενδεδειγμένο τρόπο στις προκλήσεις που συνδέονται με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, ώστε να συμβάλουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας και βιώσιμης ανάπτυξης και να καταστήσουν την Ένωση πιο ανθεκτική. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι αναγκαίο να ενισχυθεί το ισχύον πλαίσιο για την παροχή στήριξης στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και να τους παρασχεθεί άμεση χρηματοδοτική στήριξη μέσω ενός καινοτόμου μέσου για την προστασία τους από την πτώχευση. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Κάθε μέτρο που ανακοινώνεται, ιδίως εκείνα τα μέτρα που εξασφαλίζουν χρηματοδοτική στήριξη θα πρέπει να συνοδεύεται από σαφείς και φιλικές προς τις επιχειρήσεις πληροφορίες σχετικά με το είδος της στήριξης που παρέχεται, τον τρόπο με τον οποίο μια ΜΜΕ μπορεί να έχει ουσιαστική πρόσβαση στα διάφορα υφιστάμενα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ, με ποιον θα πρέπει να επικοινωνήσει σε επίπεδο ΕΕ εάν έχει ερωτήσεις, ποιοι είναι οι εθνικοί φορείς που συμμετέχουν στη διοχέτευση των κονδυλίων, ποιοι είναι οι εθνικοί παράγοντες στους οποίους μπορούν να απευθύνονται οι ΜΜΕ, ποιος είναι ο ρόλος των εθνικών τραπεζών και ποιες είναι οι υποχρεώσεις τους, κ.λπ. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, θα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη ο ρόλος και οι απόψεις των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη προτείνει «να θεσπιστεί κανόνας σύμφωνα με τον οποίο δεν θα πρέπει να παρέχεται χρηματοδότηση σε κράτος μέλος εάν δεν έχει προηγηθεί η πλήρης υιοθέτηση της εφαρμογής της αρχής της εταιρικής σχέσης με την πραγματική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις δέσμες πολυετών μεταρρυθμιστικών δεσμεύσεων (20). Η εφαρμογή της αρχής της εταιρικής σχέσης είναι πρωταρχικής σημασίας για τη διασφάλιση της υλοποίησης μεταρρυθμίσεων που βασίζονται σε τεκμήρια και συνδέονται με την πραγματική κατάσταση της οικονομίας κάθε κράτους μέλους» (21). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη ότι η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογήσει κάθε σχέδιο με βάση διαφανή κριτήρια, ειδικότερα, μεταξύ άλλων: κατά πόσον το σχέδιο αναμένεται να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις προκλήσεις που προσδιορίζονται στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, κατά πόσον συμβάλλει στην ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού και της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας του κράτους μέλους και στην ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής· κατά πόσον το σχέδιο περιλαμβάνει μέτρα που σχετίζονται με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση· και κατά πόσον η εκτίμηση κόστους που παρέχεται από το κράτος μέλος είναι εύλογη και αληθοφανής, και ανάλογη προς τον αναμενόμενο αντίκτυπο στην οικονομία. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η κατανομή των κονδυλίων θα πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη τα κριτήρια σύγκλισης (22). |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί εύλογα τα εξής:






  1) | η χρηματοδοτική στήριξη και οι σχετικές δράσεις που αναλαμβάνονται από τα κράτη μέλη υπό την αιγίδα του Μηχανισμού θα πρέπει είναι εμπροσθοβαρείς έως το τέλος του 2024, ενώ η μη επιστρεπτέα χρηματοδοτική στήριξη, για τουλάχιστον το 60 % του συνόλου, θα πρέπει να δεσμευτεί έως το τέλος του 2022· |
| --- | --- | --- |

4.10.

1)

η χρηματοδοτική στήριξη και οι σχετικές δράσεις που αναλαμβάνονται από τα κράτη μέλη υπό την αιγίδα του Μηχανισμού θα πρέπει είναι εμπροσθοβαρείς έως το τέλος του 2024, ενώ η μη επιστρεπτέα χρηματοδοτική στήριξη, για τουλάχιστον το 60 % του συνόλου, θα πρέπει να δεσμευτεί έως το τέλος του 2022·

| 2) | τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλουν σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας το αργότερο έως τις 30 Απριλίου, υπό μορφή χωριστού παραρτήματος των εθνικών τους προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων· |
| --- | --- |

2)

τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλουν σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας το αργότερο έως τις 30 Απριλίου, υπό μορφή χωριστού παραρτήματος των εθνικών τους προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων·

| 3) | τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν προσχέδιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας μαζί με το σχέδιο προϋπολογισμού του επόμενου έτους στις 15 Οκτωβρίου του προηγούμενου έτους· |
| --- | --- |

3)

τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν προσχέδιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας μαζί με το σχέδιο προϋπολογισμού του επόμενου έτους στις 15 Οκτωβρίου του προηγούμενου έτους·

| 4) | τα εναπομείναντα έτη από το 2024 και έως το τέλος του ΠΔΠ (2027) θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη για την προώθηση της υλοποίησης των σχετικών επιτόπιων δράσεων και για την επίτευξη της αναμενόμενης ανάκαμψης στους σχετικούς οικονομικούς και κοινωνικούς τομείς και την προώθηση της ανθεκτικότητας και της σύγκλισης. |
| --- | --- |

4)

τα εναπομείναντα έτη από το 2024 και έως το τέλος του ΠΔΠ (2027) θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη για την προώθηση της υλοποίησης των σχετικών επιτόπιων δράσεων και για την επίτευξη της αναμενόμενης ανάκαμψης στους σχετικούς οικονομικούς και κοινωνικούς τομείς και την προώθηση της ανθεκτικότητας και της σύγκλισης.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να προβλεφθεί επαρκής χρονική περίοδος για την αποτελεσματική υλοποίηση και επίτευξη των στόχων του προτεινόμενου «Μηχανισμού». Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τον κίνδυνο να μην επιτευχθούν τελικά οι στόχοι που έχει θέσει ο Μηχανισμός, σε περίπτωση που επικρατήσουν οι απόψεις που προκρίνουν μια σύντομη χρονική περίοδο για την εφαρμογή του. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για ταχύ και αποτελεσματικό συντονισμό των δράσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ώστε να αποφευχθούν καθυστερήσεις που θα έθεταν σε κίνδυνο την επίτευξη των στόχων του Μηχανισμού. Απαιτείται άμεση και πλήρης αντίδραση από τα κράτη μέλη, δεδομένου του μικρού χρονικού διαστήματος εντός του οποίου θα πρέπει να προετοιμαστούν και να ολοκληρωθούν τα διάφορα σχέδια έργων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεργαστούν στενά με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την έγκριση, την παρακολούθηση και τη διασφάλιση της επιτυχημένης ολοκλήρωσης των σχεδίων έργων που υποβάλλονται στο πλαίσιο του Μηχανισμού. Η υποβολή, η έγκριση, η παρακολούθηση και η ολοκλήρωση των έργων θα μπορούσε να επιταχυνθεί με την ενεργό συμμετοχή ιδιωτικών εταιρειών παροχής συμβουλών με παγκόσμια εμπειρία στους σχετικούς τομείς. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου την ανάγκη ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών εντός της ΕΕ και την επιτάχυνση των γραφειοκρατικών διαδικασιών όσον αφορά την κατανομή και την εκταμίευση των διαθέσιμων πόρων, με την παροχή της απαραίτητης τεχνικής υποστήριξης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (23). |
| --- | --- |

4.13.

5.   Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας θεσμικών ικανοτήτων για τη βελτίωση της διοικητικής ποιότητας. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές θα πρέπει να είναι συγκεκριμένες για κάθε χώρα και να εδράζονται στη δημοκρατική στήριξη, αποφεύγοντας την ενιαία προσέγγιση για όλα τα κράτη μέλη (24) |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης θα πρέπει να έχει ως στόχο να συνοδεύει τις εθνικές αρχές των αιτούντων κρατών μελών σε όλα ή σε συγκεκριμένα στάδια της μεταρρυθμιστικής διαδικασίας. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει με έμφαση ότι είναι αναγκαίο το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης να υποστηρίξει τις αρχές των κρατών μελών στις προσπάθειές τους να σχεδιάσουν μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τις δικές τους προτεραιότητες και να ενισχύσουν την ικανότητά τους να αναπτύσσουν και να εφαρμόζουν μεταρρυθμιστικές πολιτικές και στρατηγικές, καθώς και να επωφεληθούν από ορθές πρακτικές και παραδείγματα από ομολόγους τους. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης μπορεί να λειτουργήσει ως αποτελεσματικό συμπλήρωμα των δεσμών μέτρων που προτείνονται από την Επιτροπή για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19. |
| --- | --- |

5.4.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας COM(2020) 408 final, 28.5.2020.

1

(2)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ο προϋπολογισμός της ΕΕ τροφοδοτεί το σχέδιο ανάκαμψης για την Ευρώπη, COM(2020) 442 final

2

(3)  Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Λειτουργίας Σταθεροποίησης Επενδύσεων, COM(2018) 387 final

3

(4)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 121.

4

(5)  ΕΕ C 237 της 6.7. 2018, σ. 53.

5

(6)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 121.

6

(7)  https://ourworldindata.org/grapher/total-deaths-covid-19

7

(8)  Παγκόσμια Τράπεζα, Global Economic Prospects, Ιούνιος 2020

8

Global Economic Prospects

(9)  Κουντούρη Φ., Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Έγγραφο εργασίας 2020.

9

(10)  Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, COM(2020) 408 final, 28.5.2020

10

(11)  Παρατηρήσεις του Επιτρόπου Gentiloni κατά τη συνέντευξη Τύπου σχετικά με τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, δελτίο τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 28 Μαΐου 2020

11

(12)  ΕΕ C 47 της 11.2.2020, σ. 106

12

(13)  ΕΕ C 353, της 18.10.2019, σ. 23.

13

(14)  Ό.π.

14

(15)  Ό.π.

15

(16)  Κουντούρη, Φ., Never Waste a Good Crisis: For a Sustainable Recovery from COVID-19 (Ποτέ μην αφήνεις μια καλή κρίση να πάει χαμένη: για μια βιώσιμη ανάκαμψη από την COVID-19), Απρίλιος 2020

16

Never Waste a Good Crisis: For a Sustainable Recovery from COVID-19

(17)  Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας:: https://www.iea.org/

17

(18)  ΕΕ C 47 της 11.2.2020, σ. 106

18

(19)  Κανονισμός (ΕΕ) 2017/825 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 2017, για τη θέσπιση του προγράμματος στήριξης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για την περίοδο 2017 έως 2020 και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1305/2013 (EE L 129 της 19.5. 2017, σ. 1).

19

(20)  Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 240/2014 της Επιτροπής, της 7ης Ιανουαρίου 2014, σχετικά με τον ευρωπαϊκό κώδικα δεοντολογίας για την εταιρική σχέση στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων (ΕΕ L 74 της 14.3.2014, σ. 1).

20

(21)  ΕΕ C 237 της 6.7. 2018, σ. 53.

21

(22)  Ό.π.

22

(23)  Ό.π.

23

(24)  Ό.π.

24

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/139 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/139

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος InvestEU»

[COM(2020) 403 final — 2020/0108 (COD)]

και «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (EE) 2015/1017 όσον αφορά τη δημιουργία Μέσου Στήριξης της Φερεγγυότητας»

[COM(2020) 404 final — 2020/0106 (COD)]

(2020/C 364/19)

| Γενικός εισηγητής: | ο κ. Ronny LANNOO |
| --- | --- |

Γενικός εισηγητής:

ο κ. Ronny LANNOO

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο, 11.6.2020
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.6.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 172, 173, 175 παρ. 3, 182 παρ. 1 και 304 της ΣΛΕΕ |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή |
| Απόφαση του προεδρείου | 9.6.2020 |
| Έγκριση από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 208/0/8 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο, 11.6.2020

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.6.2020

Νομική βάση

Άρθρα 172, 173, 175 παρ. 3, 182 παρ. 1 και 304 της ΣΛΕΕ

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή

Απόφαση του προεδρείου

9.6.2020

Έγκριση από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

208/0/8

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Από την έναρξη της κρίσης της νόσου COVID-19, η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει την πεποίθησή της σε διάφορες δηλώσεις ότι σε αυτήν την περίοδο τεράστιας αβεβαιότητας μόνο ένα συνολικό ευρωπαϊκό σχέδιο για την ανάκαμψη της οικονομίας θα μπορέσει να μας βοηθήσει να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες της πανδημίας και να ανασυγκροτήσουμε μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική ευρωπαϊκή οικονομία. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει, ως εκ τούτου, την ικανοποίησή της για τη φιλόδοξη δέσμη μέτρων υπέρ της ανάκαμψης που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τονίζει ότι η ανάκαμψη θα επιτευχθεί μόνον μέσω μιας ισχυρής και ομόφωνης πολιτικής ηγεσίας. Η ΕΟΚΕ επιμένει ότι η θέσπιση αυτών των μέτρων αντικατοπτρίζει τον επείγοντα χαρακτήρα της ανησυχητικής κοινωνικοοικονομικής κατάστασης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Προκειμένου να διασφαλιστεί η ταχεία και βιώσιμη ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας, είναι καίριας σημασίας να διατεθούν οι αναγκαίοι χρηματοδοτικοί πόροι. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ στηρίζει σθεναρά την ενίσχυση του προϋπολογισμού της ΕΕ, και καλεί τους Ευρωπαίους φορείς λήψης αποφάσεων να καταλήξουν γρήγορα σε συμφωνία όσον αφορά τόσο το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) 2021-2027 όσο και το νέο μέσο ανάκαμψης «Next Generation EU». |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ενίσχυση του προγράμματος InvestEU και του συμπληρωματικού Μέσου Στήριξης της Φερεγγυότητας, και ζητεί την επίτευξη ταχείας συμφωνίας για αυτές τις προτάσεις ούτως ώστε να εξασφαλιστεί ότι και τα δύο προγράμματα θα καταστούν γρήγορα λειτουργικά και ότι θα αναπτυχθεί επαρκής αριθμός επιλέξιμων έργων που θα επωφεληθούν από αυτά. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Δεδομένου ότι σχεδόν το σύνολο των χρηματοδοτικών πόρων του InvestEU θα διατεθούν από το «Next Generation EU» και όχι από το ΠΔΠ 2021-2027, γεγονός που σημαίνει ότι το πρόγραμμα θα πρέπει να εφαρμοστεί έως το τέλος του 2026, η ΕΟΚΕ καλεί τους νομοθέτες να θεσπίσουν διατάξεις προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν θα δημιουργηθεί χρηματοδοτικό κενό μετά το 2026 και πριν από την έναρξη του ΠΔΠ την περίοδο μετά το 2027. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την υποστήριξή της (1) στον στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση των χρηματοδοτικών δραστηριοτήτων στην ΕΕ στο πλαίσιο του επόμενου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ. Η επίτευξη του εν λόγω στόχου έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία ενόψει της οικονομικής κάμψης εξαιτίας της πανδημίας COVID-19. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ συνεχίζει να στηρίζει την επικέντρωση σε μακροπρόθεσμα επενδυτικά έργα υψηλού δημόσιου ενδιαφέροντος, με παράλληλη τήρηση των κριτηρίων της βιώσιμης ανάπτυξης. Είναι ζωτικής σημασίας η κρίση της νόσου COVID-19 να μην απομακρύνει την ΕΕ από τους μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους της, όπως περιγράφονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, τη στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη του 2020 και τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι ιδίως το πρόγραμμα InvestEU διαθέτει τα κατάλληλα μέσα για να προσφέρει μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση και να στηρίξει τις ενωσιακές πολιτικές κατά την ανάκαμψη από μια βαθιά οικονομική και κοινωνική κρίση. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό να οριστούν σαφώς ποια έργα είναι επιλέξιμα να λάβουν στήριξη στο πλαίσιο του νέου πέμπτου σκέλους, δεδομένου ότι αυτό είναι ζωτικής σημασίας για τη δημιουργία συμπληρωματικότητας με τα άλλα τέσσερα σκέλη πολιτικής. Η ΕΟΚΕ τάσσεται επίσης υπέρ ενός ευρύτερου ορισμού της καινοτομίας που υπερβαίνει την τεχνολογία πληροφοριών και την ψηφιοποίηση. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, και ιδίως οι πολύ μικρές και οι μικρές επιχειρήσεις, έχουν πληγεί σε μεγάλο βαθμό από την τρέχουσα κρίση και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να είναι σαφώς επιλέξιμες για τη λήψη στήριξης στο πλαίσιο του πέμπτου σκέλους. Για τον σκοπό αυτό, η διαρθρωτική συνεργασία μεταξύ των εταίρων υλοποίησης και των ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών αρχών είναι ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ ζητεί συγκεκριμένες και σαφείς κατευθυντήριες γραμμές για τον προσδιορισμό των έργων που είναι επιλέξιμα για στήριξη από το InvestEU, καθώς και των δυνατοτήτων για συνέργειες μεταξύ των πολυάριθμων προγραμμάτων της ΕΕ, διασφαλίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την επαρκή και αποτελεσματική εφαρμογή τους. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η κρίση COVID-19έχει επηρεάσει όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ· εντούτοις, ορισμένες χώρες έχουν πληγεί περισσότερο από άλλες. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ανάκαμψη μετά την κρίση COVID-19 δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε μεγαλύτερες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το νέο Μέσο Στήριξης της Φερεγγυότητας (ΜΣΦ), και υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι όντως θα ωφεληθούν εκείνα τα κράτη μέλη των οποίων οι οικονομίες επλήγησαν περισσότερο από τις επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Ενώ είναι ζωτικής σημασίας να εξασφαλιστεί η ταχεία ανάκαμψη, είναι εξίσου σημαντικό οι διαθέσιμοι πόροι να διατεθούν σε επιχειρήσεις που διαθέτουν βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα. Αυτό θα συμβάλει στη δημιουργία μιας βιώσιμης και ανθεκτικής ευρωπαϊκής οικονομίας. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει, αφενός, τον ρόλο που διαδραματίζουν οι ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές για να διασφαλίσουν ότι τα εν λόγω μέσα μπορούν να κινητοποιήσουν τα αναμενόμενα ποσά για επενδύσεις και, αφετέρου, τον ηγετικό ρόλο του Ομίλου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων [ΕΤΕπ και Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ)], καθώς και τη σημαντική ανάγκη για κατάλληλες δομές για τους εταίρους υλοποίησης, ιδίως σε εθνικό επίπεδο. Είναι σημαντικό η ροή κεφαλαίων μέσω του Ομίλου ΕΤΕπ και των αναπτυξιακών τραπεζών και ιδρυμάτων να είναι διαφανής και σαφής και τα κεφάλαια να είναι εύκολα προσβάσιμα. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Η κρίση της νόσου COVID-19, η οποία συνιστά κατ’ αρχάς κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την ανθρώπινη υγεία, οδήγησε σε σοβαρούς οικονομικούς και κοινωνικούς κλυδωνισμούς με απότομη συρρίκνωση της οικονομικής παραγωγής, εκτίναξη της ανεργίας, υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου (μείωση του πραγματικού εισοδήματος, εργασιακή ανασφάλεια, περιορισμός των μετακινήσεων) και δραστική μείωση του όγκου του εξωτερικού εμπορίου τόσο εντός της ΕΕ όσο και με τρίτες χώρες. Η κρίση επέφερε επίσης τη ραγδαία επιδείνωση των δεικτών των δημόσιων οικονομικών και την κάμψη των επενδύσεων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Στις 27 Μαΐου 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ένα φιλόδοξο σχέδιο ανάκαμψης, το σχέδιο «Next Generation EU», και αναθεωρημένη πρόταση για τον συνολικό προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 (2). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) 2021-2027, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκοπεύει να παράσχει στην οικονομία της ΕΕ ένα επενδυτικό πρόγραμμα ικανό να καλύπτει τους εγκάρσιους στόχους όσον αφορά την απλούστευση, την ευελιξία, τις συνέργειες και τη συνοχή μεταξύ των σχετικών πολιτικών της ΕΕ. Η ανάγκη για ένα τέτοιο επενδυτικό πρόγραμμα έχει αυξηθεί περαιτέρω λόγω της πανδημίας COVID-19. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Συνεπώς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέσυρε την προηγούμενη πρότασή της για το πρόγραμμα InvestEU του Μαΐου 2018 και υπέβαλε νέα πρόταση (3), στην οποία αντικατοπτρίζεται η μερική συμφωνία που επιτεύχθηκε ήδη μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου τον Απρίλιο 2019. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Με στόχο να βελτιωθεί η ετοιμότητα του προγράμματος InvestEU και η ανταπόκρισή του στην οικονομική και κοινωνική κρίση που προκάλεσε η πανδημία COVID-19, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να αυξηθεί η χρηματοδότηση του αρχικού προγράμματος InvestEU, έτσι ώστε να συνεκτιμά τις υψηλότερες επενδυτικές ανάγκες εν γένει και το περιβάλλον αυξημένου κινδύνου. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Επιπλέον, η νέα πρόταση διευρύνει το πεδίο εφαρμογής του προγράμματος InvestEU με τη δημιουργία ενός πέμπτου σκέλους, μια στρατηγική επενδυτική διευκόλυνση, προκειμένου να καλυφθούν οι μελλοντικές ανάγκες της ευρωπαϊκής οικονομίας και να διασφαλιστεί ή να διατηρηθεί η στρατηγική αυτονομία σε βασικούς τομείς. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Το ενισχυμένο πρόγραμμα InvestEU θα είναι σε θέση να παρέχει στήριξη σε επιχειρήσεις κατά τη φάση της ανάκαμψης, ταυτόχρονα δε, σύμφωνα με τους αρχικούς στόχους, θα εξασφαλίζει ισχυρή εστίαση των επενδυτών στις μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες πολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης, όπως ο πράσινος και ο ψηφιακός μετασχηματισμός. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε επίσης πρόταση (4) για τη δημιουργία ενός προσωρινού μέσου μετοχικού τύπου, το Μέσο Στήριξης της Φερεγγυότητας. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Το Μέσο Στήριξης της Φερεγγυότητας (ΜΣΦ) θα στηρίζει τις επιχειρήσεις των οποίων το επιχειρηματικό μοντέλο είναι κατά τα άλλα βιώσιμο, όμως αντιμετωπίζουν προβλήματα φερεγγυότητας λόγω της κρίσης COVID-19. Σκοπός είναι να βοηθηθούν ώστε να αντεπεξέλθουν στη δύσκολη αυτή συγκυρία και να γίνουν φορείς ανάκαμψης όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν. Ένας άλλος στόχος της πρότασης είναι η αντιστάθμιση των αναμενόμενων στρεβλώσεων στην ενιαία αγορά, δεδομένου ότι ορισμένα κράτη μέλη μπορεί να μην διαθέτουν επαρκή δημοσιονομικά μέσα για να παρέχουν κατάλληλη στήριξη στις επιχειρήσεις που την έχουν ανάγκη. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Το Μέσο Στήριξης της Φερεγγυότητας αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή όσο το δυνατόν συντομότερα εντός του 2020, το αργότερο μέχρι τις αρχές Οκτωβρίου του 2020, ώστε να είναι πλήρως λειτουργικό χωρίς καθυστέρηση κατά τη διάρκεια του 2021. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει (5) τη στήριξή της προς το πρόγραμμα InvestEU και τη συνέχιση και την επέκταση ενός χρηματοοικονομικού μέσου, βασισμένου στην αρχή της εγγύησης, το οποίο θεωρεί απαραίτητο, μεταξύ άλλων, για τη μακροπρόθεσμη εξέλιξη και διαχείριση του προϋπολογισμού της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αύξηση του προϋπολογισμού του προγράμματος InvestEU με την οποία η εγγύηση της ΕΕ θα ανέλθει σε 75,2 δισεκατ. ευρώ (σε τρέχουσες τιμές και συμπεριλαμβανομένου του νέου στρατηγικού επενδυτικού σκέλους) έτσι ώστε να επιτευχθεί κινητοποίηση πρόσθετων επενδύσεων ύψους 1 τρισ. ευρώ. Η ΕΟΚΕ ζητεί ισόρροπη κατανομή των κονδυλίων μεταξύ των στόχων πολιτικής. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το πρόσθετο πέμπτο σκέλος, το ευρωπαϊκό στρατηγικό επενδυτικό σκέλος, το οποίο θα λάβει χρηματοδότηση ύψους 31,2 δισεκατ. ευρώ από την εγγύηση της ΕΕ για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε στρατηγικούς τομείς και βασικές αξιακές αλυσίδες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είναι ζωτικής σημασίας για τον πράσινο και τον ψηφιακό μετασχηματισμό. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό να οριστούν σαφώς ποια έργα είναι επιλέξιμα για στήριξη στο πλαίσιο του πέμπτου σκέλους, διότι έτσι διαμορφώνεται συμπληρωματικότητα με τα άλλα τέσσερα σκέλη. Η ΕΟΚΕ τάσσεται επίσης υπέρ ενός ευρύτερου ορισμού της καινοτομίας που υπερβαίνει την τεχνολογία πληροφοριών και την ψηφιοποίηση. Θα πρέπει να αναφέρεται ρητά ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ιδίως οι πολύ μικρές και οι μικρές επιχειρήσεις, είναι επίσης επιλέξιμες στο πλαίσιο αυτού του σκέλους. Αυτό κατέχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία υπό το πρίσμα της μείωσης της εγγύησης της ΕΕ που χορηγείται στο σκέλος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις —από 11,25 δισεκατ. ευρώ σε 10,17 δισεκατ. ευρώ (σε τρέχουσες τιμές)— σε σύγκριση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Για τον σκοπό αυτό, ζωτική σημασία κατέχει η διαρθρωτική συνεργασία μεταξύ των εταίρων υλοποίησης και των χρηματοοικονομικών διαμεσολαβητών και των ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών αρχών. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι επενδύσεις σε δεξιότητες είναι ουσιώδους σημασίας για τη μετάβαση σε μια πιο πράσινη και δίκαιη οικονομία και, ως εκ τούτου, οι κοινωνικές επενδύσεις δεν θα πρέπει να παραμελούνται στο πλαίσιο του προγράμματος InvestEU. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ιδίως οι πολύ μικρές και οι μικρές επιχειρήσεις, πλήττονται σημαντικά από την κρίση της νόσου COVID-19 και από τα περιοριστικά μέτρα που έλαβαν οι περισσότερες χώρες της ΕΕ. Για τον λόγο αυτό, είναι καίριας σημασίας να διασφαλιστεί επαρκής χρηματοδότηση που θα τους επιτρέψει να ανακάμψουν από την κρίση. Η στήριξη αυτή πρέπει να λειτουργεί με γνώμονα τη ζήτηση, γεγονός που σημαίνει ότι πρέπει να διατίθενται τόσο χρεωστικά προϊόντα όσο και προϊόντα μετοχικού κεφαλαίου. Δεδομένου ότι η εγγυητική ικανότητα του σκέλους για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις μειώνεται, η μείωση αυτή θα πρέπει να αντισταθμίζεται καθιστώντας τα χαρτοφυλάκια των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ιδίως των πολύ μικρών και των μικρών επιχειρήσεων, επιλέξιμα στο πλαίσιο του στρατηγικού επενδυτικού σκέλους. Αυτό θα πρέπει να συνοδεύεται από αναλογικές απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων προκειμένου να αποφεύγεται η δημιουργία υπερβολικής διοικητικής επιβάρυνσης για τις πιο μικρές επιχειρήσεις με περιορισμένους πόρους, καθώς κάτι τέτοιο θα τις αποθαρρύνει να ζητούν στήριξη από το InvestEU. Ο ρόλος των εταίρων υλοποίησης και των χρηματοοικονομικών διαμεσολαβητών είναι ζωτικής σημασίας ώστε να διασφαλιστεί ότι τα κονδύλια φθάνουν σε αυτές τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Κατά τη διάρκεια της τρέχουσας κρίσης, οι κυβερνητικές πολιτικές και η κυβερνητική στήριξη έχουν καταστεί ιδιαίτερα σημαντικές· ωστόσο, η ικανότητα των κυβερνήσεων των κρατών μελών να στηρίζουν τους τομείς και τις επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο από την κρίση ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει, ως εκ τούτου, την ικανοποίησή της για το νέο Μέσο Στήριξης της Φερεγγυότητας και για το γεγονός ότι το μέσο, ενώ είναι ανοιχτό σε όλα τα κράτη μέλη, θα εστιάζει στις χώρες των οποίων οι οικονομίες επλήγησαν περισσότερο από τις επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 ή/και στις οποίες η διαθεσιμότητα κρατικής στήριξης της φερεγγυότητας είναι πιο περιορισμένη. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η στήριξη θα πρέπει να παρέχεται αποκλειστικά σε επιχειρήσεις των οποίων το επιχειρηματικό μοντέλο είναι βιώσιμο και οι οποίες δεν αντιμετώπιζαν δυσκολίες πριν από την κρίση της νόσου COVID-19. Επικροτεί επίσης την ενσωμάτωση του Μέσου Στήριξης της Φερεγγυότητας στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ). Προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποδοτική χρήση των πόρων, είναι σκόπιμο να επιτραπεί η ευέλικτη στροφή προς και από άλλα σκέλη πολιτικής του ΕΤΣΕ. Τέλος, θα πρέπει να προβλεφθεί μια ισόρροπη κατανομή των διαθέσιμων πόρων με γνώμονα την αγορά, μεταξύ των προϊόντων μετοχικού κεφαλαίου και των προϊόντων οιονεί μετοχικού κεφαλαίου, όπως τα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η διπλή μετάβαση (πράσινη και ψηφιακή) πρέπει να ενθαρρυνθεί στο πλαίσιο του Μέσου Στήριξης της Φερεγγυότητας. Οι προϋποθέσεις αυτές θα πρέπει επίσης να είναι ρεαλιστικές και εφικτές για τις πολύ μικρές και τις μικρές επιχειρήσεις και τους παραδοσιακούς τομείς. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η κρίση COVID-19 έχει επηρεάσει όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ· εντούτοις, ορισμένες χώρες έχουν πληγεί περισσότερο από άλλες. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ανάκαμψη μετά την κρίση COVID-19 δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε μεγαλύτερες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών. Ενώ δεν καθορίζονται γεωγραφικές ποσοστώσεις ούτε για το InvestEU, ούτε για το νέο Μέσο Στήριξης της Φερεγγυότητας (ΜΣΦ), η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι το διοικητικό συμβούλιο του ΜΣΦ θα καθορίσει συγκεκριμένα όρια γεωγραφικής συγκέντρωσης. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η απλούστευση, η αυξημένη διαφάνεια και το μεγαλύτερο δυναμικό για συνέργειες που προσφέρει η θέσπιση του InvestEU ως συνολικού χρηματοδοτικού μέσου έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία όσον αφορά τη δημιουργία του επενδυτικού σχεδίου για μια βιώσιμη Ευρώπη και άλλων συνιστωσών του σχεδίου ανάκαμψης της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ ζητεί συγκεκριμένες και σαφείς κατευθυντήριες γραμμές για τον προσδιορισμό των έργων που είναι επιλέξιμα και των δυνατοτήτων συνέργειας μεταξύ των πολυάριθμων προγραμμάτων της ΕΕ, διασφαλίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την επαρκή και αποτελεσματική εφαρμογή τους. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η κρίση της νόσου COVID-19 δεν θα πρέπει να απομακρύνει την ΕΕ από τους μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους της, όπως περιγράφονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, τη στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη του 2020 και τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Στο πρόσφατο ψήφισμά της (6), η ΕΟΚΕ δήλωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να χρηματοδοτήσει δραστηριότητες που πληρούν δύο κριτήρια: την επανεγκατάσταση στρατηγικών κλάδων παραγωγής, οι οποίοι καθιστούν ανεξάρτητη την Ευρώπη, ιδίως σε ό,τι αφορά την προστασία της υγείας και την ανταπόκριση σε καταστάσεις εκτάκτου κινδύνου για την υγεία, και παρέχουν ποιοτικές θέσεις εργασίας, αλλά, ταυτόχρονα και την απόδοση μεγαλύτερης έμφασης σε βιώσιμες επενδύσεις που είναι κοινωνικά υπεύθυνες και φιλικές προς το περιβάλλον. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όπως και οι μεγάλες επιχειρήσεις και οι κοινωνικές επιχειρήσεις, θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην αναδιάρθρωση του ευρωπαϊκού συστήματος παραγωγής. |
| --- | --- |

3.12.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+)» (ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 131).

1

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+)

(2)  Ανακοίνωση για το σχέδιο ανάκαμψης: Η ώρα της Ευρώπης: ανασύνταξη και προετοιμασία για την επόμενη γενιά

2

Η ώρα της Ευρώπης: ανασύνταξη και προετοιμασία για την επόμενη γενιά

(3)  Πρόταση κανονισμού για τη θέσπιση του προγράμματος InvestEU

3

Πρόταση κανονισμού για τη θέσπιση του προγράμματος InvestEU

(4)  Πρόταση κανονισμού όσον αφορά τη δημιουργία Μέσου Στήριξης της Φερεγγυότητας

4

Πρόταση κανονισμού όσον αφορά τη δημιουργία Μέσου Στήριξης της Φερεγγυότητας

(5)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+)» (ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 131).

5

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+)

(6)  Προτάσεις της ΕΟΚΕ για την ανασυγκρότηση και την ανάκαμψη μετά την κρίση της νόσου COVID-19

6

Προτάσεις της ΕΟΚΕ για την ανασυγκρότηση και την ανάκαμψη μετά την κρίση της νόσου COVID-19

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/143 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/143

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πλαισίου με στόχο την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 (ευρωπαϊκός νόμος για το κλίμα)»

[COM(2020) 80 final — 2020/0036 (COD)]

(2020/C 364/20)

| Εισηγητής: | ο κ. Jan DIRX |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Tellervo KYLÄ-HARAKKA-RUONALA |

Εισηγητής:

ο κ. Jan DIRX

Συνεισηγήτρια:

η κ. Tellervo KYLÄ-HARAKKA-RUONALA

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 10.3.2020
  Συμβούλιο, 13.3.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 192 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 29.6.2020 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 210/2/9 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 10.3.2020

Συμβούλιο, 13.3.2020

Νομική βάση

Άρθρο 192 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

29.6.2020

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

210/2/9

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Όπως πολλά βασικά θεσμικά όργανα και άτομα της ΕΕ, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η κλιματική δράση και η οικονομική ανασυγκρότηση και ανάκαμψη από την κρίση του κορονοϊού μπορούν και πρέπει να συμβαδίζουν. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την αποκατάσταση της ευρωπαϊκής οικονομίας μέσω της προώθησης μιας αποτελεσματικής και πλήρως βιώσιμης δέσμης δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί, συνεπώς, την πρόταση για έναν ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα ως ένα από τα μέσα που συμβάλλουν στην επιθυμητή και αναγκαία ανοικοδόμηση της ευρωπαϊκής οικονομίας. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προσέγγιση της μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα σε επίπεδο ΕΕ συνολικά αντί σε κάθε κράτος μέλος μεμονωμένα. Η προσέγγιση αυτή έχει το πλεονέκτημα ότι μπορεί να επιτευχθεί βέλτιστος επιμερισμός των προσπαθειών σε ολόκληρη την ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Η ΕΟΚΕ είναι επίσης πεπεισμένη ότι η μέγιστη υποστήριξη στην πολιτική για το κλίμα θα καθιερωθεί εάν ο γενικός στόχος είναι η επίτευξη της υψηλότερης μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου με το χαμηλότερο κοινωνικοοικονομικό κόστος. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ παρακινεί την Επιτροπή να λάβει πλήρως υπόψη τον αντίκτυπο της κρίσης του κορονοϊού αξιολογώντας τον στόχο εκπομπών του 2030 (και να επιλέξει μείωση τουλάχιστον κατά 55 % έως το 2030 με τις αντίστοιχες νομοθετικές προτάσεις). Για παράδειγμα, στην έκθεση του 2019 του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) για το χάσμα των εκπομπών αναφέρεται ότι απαιτείται ένας ακόμη πιο φιλόδοξος στόχος μείωσης των εκπομπών έως το 2030 σε παγκόσμιο επίπεδο προκειμένου να περιοριστεί η υπερθέρμανση του πλανήτη στον 1,5 oC, όπως ορίζεται στη συμφωνία του Παρισιού. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι όλοι θα πρέπει να λάβουν επιπλέον μέτρα για να επιτύχουν τον καθορισμένο στόχο κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Σύμφωνα με το πρόσφατο Ευρωβαρόμετρο (πριν από την κρίση του κορονοϊού) το 92 % των πολιτών της ΕΕ υποστηρίζει τον στόχο κλιματικής ουδετερότητας. Για τη διατήρηση της στήριξης απαιτείται η επιτάχυνση της δράσης για το κλίμα ταυτόχρονα με την οικονομική ανάκαμψη και ανασυγκρότηση. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να διαδραματίσει πρωταρχικό και καθοδηγητικό ρόλο στην αναβληθείσα σύνοδο κορυφής για το κλίμα του Νοεμβρίου του 2020 στη Γλασκόβη και στις επόμενες συνόδους κορυφής για το κλίμα, προκειμένου να ενθαρρύνει την ενεργό συμμετοχή τουλάχιστον όλων των σημαντικών παραγόντων σε παγκόσμιο επίπεδο στις προσπάθειες που καταβάλλονται υπέρ της κλιματικής ουδετερότητας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η επίτευξη του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας στην Ένωση έως το 2050 σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι εφικτή μόνο εάν κάθε χώρα συμβάλλει πλήρως και εγκαίρως στον μετριασμό και την προσαρμογή. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η Επιτροπή μπορεί να εκδώσει συστάσεις σε ένα κράτος μέλος εάν τα μέτρα του εν λόγω κράτους μέλους δεν συνάδουν με τον στόχο του μετριασμού ή είναι ανεπαρκή για να εξασφαλιστεί πρόοδος στην προσαρμογή, βάσει σαφών και διαφανών κριτηρίων αξιολόγησης. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ προτείνει το έγγραφο αξιολόγησης οποιουδήποτε σχεδίου μέτρου ή νομοθετικής πρότασης σε σχέση με τον στόχο κλιματικής ουδετερότητας να καταστεί προσβάσιμο στο κοινό μόλις ολοκληρωθεί η αξιολόγηση. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η πρόταση της Επιτροπής καλύπτει ορθώς τόσο τον μετριασμό όσο και την προσαρμογή, «σύμφωνα με το άρθρο 7 της συμφωνίας του Παρισιού». |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ προτείνει τη δημιουργία μιας πλατφόρμας ενδιαφερομένων μερών για το ευρωπαϊκό σύμφωνο για το κλίμα, όπως διατυπώνεται στη γνωμοδότησή μας για το σύμφωνο για το κλίμα, με σκοπό την οργάνωση και τη διευκόλυνση της ενεργού συμμετοχής «όλων των μερών της κοινωνίας». |
| --- | --- |

1.9.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η τρέχουσα παγκόσμια κρίση του κορονοϊού (COVID-19) καθιστά σαφές για άλλη μια φορά πόσο ευάλωτη είναι η ζωή στον πλανήτη μας. Ενώ είναι απαραίτητο να καταπολεμηθεί πλήρως η κρίση του κορονοϊού και οι συνακόλουθες οικονομικές, κοινωνικές και οικολογικές επιπτώσεις, είναι επίσης απαραίτητο να συνεχίσουμε να επικεντρωνόμαστε στην πρόληψη και, όπου χρειάζεται, στην καταπολέμηση άλλων εξελίξεων που απειλούν την ποιότητα ζωής, όπως η κλιματική αλλαγή και η απώλεια βιοποικιλότητας (1). Ή, όπως προειδοποίησε η εκτελεστική γραμματέας της Σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC) Patricia Espinosa, όταν ανακοίνωσε την αναβολή της συνόδου κορυφής για την αλλαγή του κλίματος του Νοεμβρίου του 2020 (COP26) στη Γλασκόβη, «Η νόσος COVID-19 είναι η πιο πιεστική απειλή για την ανθρωπότητα σήμερα, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η κλιματική αλλαγή είναι η μεγαλύτερη απειλή μακροπρόθεσμα». |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Για την ΕΟΚΕ αυτό σημαίνει ότι η κλιματική δράση και η οικονομική ανάκαμψη και ανασυγκρότηση από την κρίση του κορονοϊού μπορούν και πρέπει να συμβαδίζουν. Τα μέτρα ανάκαμψης και ανασυγκρότησης πρέπει να συμβαδίζουν με τον κλιματικό στόχο και η κλιματική δράση πρέπει να αναλαμβάνεται κατά τρόπο που να ελαχιστοποιεί το κόστος και να αποφέρει οικονομικά οφέλη. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Με αυτό το πνεύμα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης τις ακόλουθες δηλώσεις βασικών θεσμικών οργάνων και ατόμων της ΕΕ:
  Με συντριπτική πλειοψηφία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε στις 16 Απριλίου να τεθεί η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία στο επίκεντρο της επικείμενης δέσμης μέτρων ανάκαμψης και ανασυγκρότησης της ΕΕ «προκειμένου να δοθεί ώθηση στην οικονομία, να βελτιωθεί η ανθεκτικότητά της και να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας, και ταυτόχρονα να συμβάλει στην οικολογική μετάβαση, στη βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη».
  Την ίδια ημέρα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen δήλωσε επίσης ότι η Ευρώπη πρέπει να διπλασιάσει τις επενδύσεις στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Frans Timmermans στέλνει το ίδιο μήνυμα σε μια ανοιχτή επιστολή σε επτά ευρωπαϊκά ενημερωτικά δελτία. Και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Charles Michel επιθυμεί επίσης να αξιοποιηθεί αυτή η ευκαιρία προκειμένου η ΕΕ να καταστεί πιο πράσινη: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να γίνει καλύτερη από πριν, πρέπει να εκμεταλλευτούμε αυτή την κρίση». |
| --- | --- |

2.3.

Με συντριπτική πλειοψηφία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε στις 16 Απριλίου να τεθεί η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία στο επίκεντρο της επικείμενης δέσμης μέτρων ανάκαμψης και ανασυγκρότησης της ΕΕ «προκειμένου να δοθεί ώθηση στην οικονομία, να βελτιωθεί η ανθεκτικότητά της και να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας, και ταυτόχρονα να συμβάλει στην οικολογική μετάβαση, στη βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη».

Την ίδια ημέρα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen δήλωσε επίσης ότι η Ευρώπη πρέπει να διπλασιάσει τις επενδύσεις στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Frans Timmermans στέλνει το ίδιο μήνυμα σε μια ανοιχτή επιστολή σε επτά ευρωπαϊκά ενημερωτικά δελτία. Και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Charles Michel επιθυμεί επίσης να αξιοποιηθεί αυτή η ευκαιρία προκειμένου η ΕΕ να καταστεί πιο πράσινη: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να γίνει καλύτερη από πριν, πρέπει να εκμεταλλευτούμε αυτή την κρίση».

| 2.4. | Όλα αυτά μπορούν να επιτευχθούν με την αποκατάσταση της ευρωπαϊκής οικονομίας μέσω της προώθησης μιας πλήρως βιώσιμης δέσμης αποτελεσματικών δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, που να καλύπτει για παράδειγμα θέματα όπως η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, η βιώσιμη ενέργεια, οι επενδύσεις σε δίκτυα, οι καθαρές διαδικασίες παραγωγής ή η ανακύκλωση, ενισχύοντας παράλληλα τη βιώσιμη κατανάλωση. Επιπλέον, απαιτείται η ενίσχυση των καταβοθρών και της αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα μέσω π.χ. της βιώσιμης διαχείρισης των δασών και του εδάφους για την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας. Ο ευρωπαϊκός νόμος για το κλίμα είναι ένα από τα μέσα που συμβάλλουν στην επιθυμητή και αναγκαία ανοικοδόμηση της ευρωπαϊκής οικονομίας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση για έναν ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα (2) που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 4 Μαρτίου 2020, η οποία θεσπίζει ένα νομικό πλαίσιο για την επίτευξη του στόχου κλιματικής ουδετερότητας στην Ένωση έως το 2050. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την επιθυμία και την αναγκαιότητα του στόχου επίτευξης κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 και, εάν είναι δυνατόν, νωρίτερα προκειμένου να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου της Συμφωνίας του Παρισιού, σύμφωνα με τον οποίο η υπερθέρμανση του πλανήτη πρέπει να παραμείνει πολύ κάτω από τους 2 oC και πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες για να διατηρηθεί κάτω από τον 1,5 oC. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Είναι αυτονόητο για την ΕΟΚΕ ότι, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της συμφωνίας του Παρισιού, είναι απαραίτητο τουλάχιστον όλοι οι σημαντικοί παράγοντες σε παγκόσμιο επίπεδο να καταβάλλουν εντατικές προσπάθειες υπέρ της κλιματικής ουδετερότητας. Αυτό απαιτεί, αφενός, την άσκηση ενεργού κλιματικής διπλωματίας εκ μέρους της ΕΕ και, αφετέρου, την εφαρμογή μέτρων —όπως η τιμολόγηση του διοξειδίου του άνθρακα— ούτως ώστε να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες της ΕΕ όσον αφορά το αποτύπωμα των αερίων του θερμοκηπίου σε σχέση με τους ανταγωνιστές από χώρες εκτός της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η πρόταση για τον ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (3) που δημοσίευσε η Επιτροπή στις 11 Δεκεμβρίου 2019. Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη μπορεί να γίνει η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος έως το 2050, με την ενίσχυση της οικονομίας, τη βελτίωση της υγείας και της ποιότητας ζωής των ανθρώπων, τη μέριμνα για τη φύση χωρίς να αφήνει κανέναν στο περιθώριο. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η ΕΟΚΕ σημείωσε με ικανοποίηση ότι, σε πολιτικό επίπεδο, αυτός ο στόχος επίτευξης καθαρής κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 έχει ήδη εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμά του της 14ης Μαρτίου 2019 και από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στα συμπεράσματά του της 12ης Δεκεμβρίου 2019. Και στις 5 Μαρτίου 2020 το Συμβούλιο Περιβάλλοντος της ΕΕ υπέβαλε στην UNFCCC, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της, τη μακροπρόθεσμη στρατηγική ανάπτυξης με χαμηλές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της (με στόχο την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας στην ΕΕ έως το 2050) (4). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η επίτευξη του στόχου κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 θα απαιτήσει πολλά από τις κυβερνήσεις, τους δήμους, τις επιχειρήσεις, τα συνδικάτα, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τους πολίτες. Και αυτό σημαίνει ότι όλοι θα πρέπει να λάβουν επιπλέον μέτρα για να επιτύχουν αυτόν τον καθορισμένο στόχο έως το 2050, ή όπως το θέτει η Επιτροπή: «Χρειάζεται να ληφθούν πρόσθετα μέτρα με τη συνεισφορά όλων των τομέων, καθώς οι υφιστάμενες πολιτικές αναμένεται να μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μόνο κατά 60 % μέχρι το 2050, και άρα χρειάζεται να γίνουν ακόμα πολλά για να επιτευχθεί κλιματική ουδετερότητα» (5). |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό να εξεταστούν τα σημεία που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 3 της παρούσας πρότασης, όσον αφορά «τις διεθνείς εξελίξεις και τις προσπάθειες που καταβάλλονται» και «την ανταγωνιστικότητα της ενωσιακής οικονομίας». Η ΕΟΚΕ εφιστά ιδιαίτερα την προσοχή στη σημασία της «ανάγκης να διασφαλιστεί ισότιμη και κοινωνικά δίκαιη μετάβαση» [άρθρο 3 παράγραφος 3 στοιχείο η)]. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι πρέπει να προληφθεί κυρίως η ενεργειακή πενία και συνιστά το θέμα αυτό να αποτελέσει μέρος της αξιολόγησης των εθνικών μέτρων, όπως ορίζεται στο άρθρο 6 της πρότασης. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Έως τον Σεπτέμβριο του 2020, η Επιτροπή επιθυμεί να ζητήσει την επανεξέταση του στόχου της Ένωσης για το κλίμα έως το 2030 υπό το πρίσμα του στόχου κλιματικής ουδετερότητας και να διερευνήσει επιλογές για έναν νέο στόχο μείωσης των εκπομπών από 50 έως 55 % έως το 2030 σε σύγκριση με το 1990, καθώς και να υποβάλει τις αντίστοιχες νομοθετικές προτάσεις έως τα μέσα του 2021. Η ΕΟΚΕ αναμένει ότι ο νέος στόχος για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030 θα στηριχθεί σε εκτεταμένη επανεξέταση και σε ενδεδειγμένη εκτίμηση των επιπτώσεων. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης ότι υπάρχουν αποφασιστικά επιχειρήματα που συνηγορούν υπέρ του στόχου για ελάχιστη μείωση των εκπομπών κατά 55 % έως το 2030, προκειμένου η ΕΕ να ανταποκριθεί από την πλευρά της στη μαζική παγκόσμια ανάγκη για μείωση των εκπομπών. Για παράδειγμα, η έκθεση του 2019 (6) του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) για το χάσμα των εκπομπών υποδεικνύει ότι απαιτείται ένας ακόμη πιο φιλόδοξος στόχος μείωσης των εκπομπών έως το 2030 σε παγκόσμιο επίπεδο προκειμένου να περιοριστεί η υπερθέρμανση του πλανήτη στον 1,5 oC, όπως ορίζεται στη συμφωνία του Παρισιού (7). |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Κατά τη διενέργεια εκτιμήσεων αντικτύπου, είναι σημαντικό να αναγνωριστεί ότι η κρίση του κορονοϊού έχει πρωτοφανείς οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες, οι οποίες από την πλευρά τους έχουν επιπτώσεις στον αντίκτυπο των μέτρων που πρόκειται να ληφθούν για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο δυνητικός αντίκτυπος της κρίσης COVID-19 δεν μπορεί και δεν πρέπει να οδηγήσει σε χαλάρωση του στόχου μείωσης των εκπομπών έως το 2030. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Η ΕΟΚΕ ζητεί η διαδικασία αυτή να υλοποιηθεί με τρόπο ώστε η ΕΕ να μπορεί να διαδραματίσει πρωταρχικό και καθοδηγητικό ρόλο στην αναβληθείσα σύνοδο κορυφής για το κλίμα του Νοεμβρίου του 2020 στη Γλασκόβη και στις επόμενες συνόδους κορυφής για το κλίμα, προκειμένου να ενθαρρύνει την ενεργό συμμετοχή τουλάχιστον όλων των σημαντικών παραγόντων σε παγκόσμιο επίπεδο στις προσπάθειες που καταβάλλονται υπέρ της κλιματικής ουδετερότητας. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να ξεκινήσει την προετοιμασία ενός ενδιάμεσου κλιματικού στόχου για το 2040, σχετικά με τη μείωση των εκπομπών, για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050, ή νωρίτερα, εάν είναι δυνατόν, με παράλληλη νομοθετική πρόταση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για τον σκοπό αυτό, συμπεριλαμβανομένης της υποβολής πρότασης για τον καθορισμό νέων υποχρεώσεων μείωσης των εκπομπών για την περίοδο 2031-2040, η οποία θα πρέπει να εγκριθεί πριν από το 2028. Ο καθορισμός ενός στόχου σε εύθετο χρόνο είναι αναγκαίος για την εξασφάλιση του υψηλότερου δυνατού βαθμού προβλεψιμότητας και διαφάνειας για την κοινωνία και όλους τους οικονομικούς τομείς. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Σύμφωνα με το πρόσφατο Ευρωβαρόμετρο (πριν από την κρίση του κορονοϊού) το 93 % των πολιτών θεωρεί την κλιματική αλλαγή σοβαρό πρόβλημα και το 92 % υποστηρίζει τον στόχο κλιματικής ουδετερότητας της ΕΕ (8). Για τη διατήρηση της στήριξης απαιτείται η επιτάχυνση της δράσης για το κλίμα ταυτόχρονα με την οικονομική ανασυγκρότηση και ανάκαμψη. |
| --- | --- |

2.16.

3.   Ανάθεση αρμοδιότητας

| 3.1. | Ο προτεινόμενος νόμος για το κλίμα (άρθρο 3) αναθέτει στην Επιτροπή την αρμοδιότητα να «συμπληρώσει» τον νόμο για το κλίμα, «μέσω του καθορισμού μιας πορείας σε επίπεδο Ένωσης με σκοπό την επίτευξη του στόχου κλιματικής ουδετερότητας που ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 έως το 2050». Επιπλέον, εντός έξι μηνών μετά από κάθε παγκόσμιο απολογισμό που αναφέρεται στο άρθρο 14 της συμφωνίας του Παρισιού, η Επιτροπή επανεξετάζει την πορεία.
  Αντί να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο η Επιτροπή να υποβάλει νομοθετική πρόταση για τον καθορισμό και την προσαρμογή της πορείας, εάν το κρίνει σκόπιμο ως αποτέλεσμα της επανεξέτασης. |
| --- | --- |

3.1.

Αντί να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο η Επιτροπή να υποβάλει νομοθετική πρόταση για τον καθορισμό και την προσαρμογή της πορείας, εάν το κρίνει σκόπιμο ως αποτέλεσμα της επανεξέτασης.

| 3.2. | Σε κάθε περίπτωση, είναι απαραίτητο να συνεχίσουμε να προστατεύουμε τους δημοκρατικούς κανόνες του θεσμικού μας συστήματος. Αυτό περιλαμβάνει το δικαίωμα των φορέων της κοινωνίας των πολιτών και των οργανώσεών τους, όπως η ΕΟΚΕ, να συμβάλλουν στη δημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων. Σε αυτό το σημείο, θα θέλαμε να αναφερθούμε σε αυτό που αναφέρει η Επιτροπή στο άρθρο 8 του σχεδίου νόμου για το κλίμα: «Η Επιτροπή συνεργάζεται με όλα τα μέρη της κοινωνίας [...]». |
| --- | --- |

3.2.

4.   Αξιολόγηση της προόδου και των μέτρων

| 4.1. | Σύμφωνα με το άρθρο 5, η Επιτροπή αξιολογεί την πρόοδο και τα μέτρα της Ένωσης. Η Επιτροπή αξιολογεί «κάθε σχέδιο μέτρου και κάθε νομοθετική πρόταση υπό το πρίσμα του στόχου για κλιματική ουδετερότητα [...] πριν από την έγκριση και συμπεριλαμβάνει την ανάλυση αυτή στην εκτίμηση επιπτώσεων που τυχόν συνοδεύει το εν λόγω μέτρο ή πρόταση».
  Αυτό σημαίνει στην πράξη ότι, στις εκτιμήσεις επιπτώσεων που συνοδεύουν τις προτάσεις της, η Επιτροπή συμπεριλαμβάνει την εξέταση των επιπτώσεων στην κλιματική ουδετερότητα. Η ΕΟΚΕ συμβουλεύει την Επιτροπή να διερευνήσει εάν αυτό μπορεί να επιτευχθεί βάσει του υφιστάμενου πλαισίου για τη βελτίωση της νομοθεσίας χωρίς αλλαγές στη νομοθεσία. |
| --- | --- |

4.1.

Αυτό σημαίνει στην πράξη ότι, στις εκτιμήσεις επιπτώσεων που συνοδεύουν τις προτάσεις της, η Επιτροπή συμπεριλαμβάνει την εξέταση των επιπτώσεων στην κλιματική ουδετερότητα. Η ΕΟΚΕ συμβουλεύει την Επιτροπή να διερευνήσει εάν αυτό μπορεί να επιτευχθεί βάσει του υφιστάμενου πλαισίου για τη βελτίωση της νομοθεσίας χωρίς αλλαγές στη νομοθεσία.

| 4.2. | Το άρθρο 5 ορίζει ότι το αποτέλεσμα αυτής της αξιολόγησης θα δημοσιοποιηθεί κατά την έγκριση. Ωστόσο, το Δικαστήριο (στην υπόθεση C 57/16 P, Client Earth κατά Επιτροπής, επί της οποίας εκδόθηκε απόφαση στις 4 Σεπτεμβρίου 2018) ήταν πολύ σαφές στο ότι ακόμη και τα σχέδια εκθέσεων εκτίμησης επιπτώσεων θα πρέπει να είναι «άμεσα προσβάσιμα» σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 (9). Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει να αλλάξει η διατύπωση στο ότι το έγγραφο αξιολόγησης θα είναι προσβάσιμο στο κοινό μόλις ολοκληρωθεί η αξιολόγηση. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η επίτευξη του στόχου κλιματικής ουδετερότητας στην Ένωση έως το 2050 σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι εφικτή μόνο εάν κάθε χώρα συμβάλει πλήρως και εγκαίρως στον μετριασμό και την προσαρμογή.
  Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ακόλουθη πρόθεση της Επιτροπής: η Επιτροπή μπορεί να εκδώσει συστάσεις σε ένα κράτος μέλος εάν τα μέτρα του εν λόγω κράτους μέλους δεν συνάδουν με τον στόχο του μετριασμού ή είναι ανεπαρκή για να εξασφαλιστεί πρόοδος στην προσαρμογή σε σχέση με τα εθνικά σχέδια. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την Επιτροπή σε αυτό και συνιστά στις προτάσεις της να επιλέξει έναν αποτελεσματικό συνδυασμό μέτρων κατάλληλων για τις περιστάσεις. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητεί να καταστεί σαφές σε σχέση με ποιους στόχους και κριτήρια αξιολογείται η πρόοδος σε κάθε κράτος μέλος. |
| --- | --- |

4.3.

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ακόλουθη πρόθεση της Επιτροπής: η Επιτροπή μπορεί να εκδώσει συστάσεις σε ένα κράτος μέλος εάν τα μέτρα του εν λόγω κράτους μέλους δεν συνάδουν με τον στόχο του μετριασμού ή είναι ανεπαρκή για να εξασφαλιστεί πρόοδος στην προσαρμογή σε σχέση με τα εθνικά σχέδια. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την Επιτροπή σε αυτό και συνιστά στις προτάσεις της να επιλέξει έναν αποτελεσματικό συνδυασμό μέτρων κατάλληλων για τις περιστάσεις. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητεί να καταστεί σαφές σε σχέση με ποιους στόχους και κριτήρια αξιολογείται η πρόοδος σε κάθε κράτος μέλος.

| 4.4. | Η πρόταση της Επιτροπής στοχεύει στην επίτευξη μιας κλιματικά ουδέτερης Ευρωπαϊκής Ένωσης έως το 2050. Αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει κάθε κράτος μέλος να επιτύχει την κλιματική ουδετερότητα ξεχωριστά. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει αυτήν την προσέγγιση —η οποία στην πραγματικότητα αποτελεί συνέχεια της υφιστάμενης προσέγγισης της νομοθεσίας της ΕΕ για το κλίμα, διότι αυτή η προσέγγιση έχει το πλεονέκτημα ότι μπορεί να επιτευχθεί βέλτιστος επιμερισμός των προσπαθειών σε ολόκληρη την ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο κάθε κράτος μέλος να υποχρεούται να αναφέρει στο εθνικό του σχέδιο δράσης για την ενέργεια και το κλίμα που θα υποβληθεί έως την 1η Ιανουαρίου 2029 [σύμφωνα με το άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 (10) για τη διακυβέρνηση] κατά πόσον και πότε επιθυμεί να επιτύχει κλιματική ουδετερότητα και τι είδους μέτρα προτίθεται να λάβει για την επίτευξη βέλτιστου αποτελέσματος σε επίπεδο ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων μέτρων που συμβάλλουν στις προσπάθειες που καταβάλλουν άλλα κράτη μέλη ή θα υλοποιηθούν σε ένα ή περισσότερα άλλα κράτη μέλη. Κατ’ αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ότι οι ρυθμίσεις αυτές δρομολογούνται εγκαίρως και μέσω εκτελεστών συμφωνιών. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ είναι επίσης πεπεισμένη ότι η μέγιστη υποστήριξη για την πολιτική για το κλίμα θα πραγματοποιηθεί εάν ο γενικός στόχος είναι η επίτευξη της υψηλότερης μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου με το χαμηλότερο κοινωνικοοικονομικό κόστος. Κατά συνέπεια, οι αντισταθμίσεις/αποζημιώσεις μεταξύ των κρατών μελών θα πρέπει να είναι δυνατές εάν διέπονται από ένα σταθερό κανονιστικό πλαίσιο που συμπληρώνεται με την επιβολή. Είναι επίσης σημαντικό να αναγνωριστεί ότι στο υφιστάμενο σύστημα οι τομείς ΣΕΔΕ ρυθμίζονται μέσω ενός καθεστώτος σε επίπεδο ΕΕ, ενώ άλλοι τομείς εμπίπτουν στον επιμερισμό των προσπαθειών των εθνικών ανώτατων ορίων εκπομπών. Με την πάροδο του χρόνου, περισσότεροι τομείς θα εμπίπτουν προφανώς στο πλαίσιο της εμπορίας εκπομπών. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Εκτός από το ΣΕΔΕ, υπάρχουν πολλές νομοθετικές πράξεις σε επίπεδο ΕΕ, όπως τεχνικές απαιτήσεις βάσει των οποίων ελέγχονται οι εκπομπές των διαφόρων τομέων και, ως εκ τούτου, αποτελούν μέρος της υλοποίησης του συνολικού στόχου. Η θέσπιση κανονιστικής ρύθμισης σε επίπεδο ΕΕ είναι ιδιαίτερα σημαντική στους τομείς που σχετίζονται με την ορθή λειτουργία της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης τη δέουσα παρακολούθηση των πιθανών επιπτώσεων των μέτρων της ΕΕ στο παγκόσμιο πλαίσιο. Σε αυτές περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, επιπτώσεις στις ξένες επενδύσεις και στο εμπόριο, καθώς και οι επακόλουθες επιπτώσεις στην εξέλιξη των εκπομπών τόσο άμεσα όσο και έμμεσα. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η πρόταση της Επιτροπής αναφέρει: «... η δράση σε επίπεδο ΕΕ θα πρέπει να αποσκοπεί στην οικονομικά αποδοτική επίτευξη μακροπρόθεσμων στόχων για το κλίμα, ενώ παράλληλα διασφαλίζει δικαιοσύνη και περιβαλλοντική ακεραιότητα». Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι εξακολουθούν να εγείρονται πολλά ερωτήματα, τόσο διαδικαστικά (ποια είναι η καλύτερη προσέγγιση λήψης αποφάσεων;) όσο και ουσιαστικά (ποια είναι τα δίκαια και οικονομικά εφικτά κριτήρια διανομής που εγγυώνται υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος;) σχετικά με τον τρόπο επίτευξης αυτού του στόχου. Επομένως, το στοιχείο της διαδικασίας (η συνεχιζόμενη συζήτηση σε οριζόντιο επίπεδο μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της ΕΟΚΕ και της ΕτΠ, και σε κάθετο με τα κράτη μέλη) είναι σημαντικό. Αυτό που είναι ακόμη πιο θεμελιώδες είναι το ερώτημα τι πρέπει να κάνουμε εάν τα κράτη μέλη θέλουν να επιτύχουν κλιματική ουδετερότητα στις χώρες τους νωρίτερα από το 2050 και ο στόχος αυτός δεν θα είναι ο πλέον αποδοτικός από άποψη κόστους και/ή για το κλίμα σε επίπεδο ΕΕ. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να παράσχουν διευκρινίσεις και οδηγίες σχετικά με αυτό το θέμα το συντομότερο δυνατόν. |
| --- | --- |

4.8.

5.   Προσαρμογή

| 5.1. | Η πρόταση της Επιτροπής καλύπτει ορθώς τόσο τον μετριασμό όσο και την προσαρμογή, «σύμφωνα με το άρθρο 7 της Συμφωνίας του Παρισιού». Ειδικά όσον αφορά την προσαρμογή, η Επιτροπή προτείνει την επέκταση της δράσης της ΕΕ προς την εθνική δράση προσαρμογής.
  Σε γενικές γραμμές, με τη δράση της τοπικής αυτοδιοίκησης θεωρείται ότι συνδέεται περισσότερο η προσαρμογή παρά ο μετριασμός. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η Επιτροπή θα πρέπει να διευκρινίσει τον βαθμό στον οποίο θα πρέπει να εκχωρηθούν αρμοδιότητες σε επίπεδο ΕΕ και τις υποχρεώσεις που πρέπει να επιβληθούν στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

5.1.

Σε γενικές γραμμές, με τη δράση της τοπικής αυτοδιοίκησης θεωρείται ότι συνδέεται περισσότερο η προσαρμογή παρά ο μετριασμός. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η Επιτροπή θα πρέπει να διευκρινίσει τον βαθμό στον οποίο θα πρέπει να εκχωρηθούν αρμοδιότητες σε επίπεδο ΕΕ και τις υποχρεώσεις που πρέπει να επιβληθούν στα κράτη μέλη.

| 5.2. | Επιπλέον, απομένει να εξεταστεί ποια είναι η υποχρέωση για τα «σχετικά θεσμικά όργανα της ΕΕ». Η πρόταση ορίζει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να υιοθετήσουν εθνικές στρατηγικές και σχέδια προσαρμογής. Δεν απαιτείται συγκεκριμένη δράση —όπως ένα σχέδιο— για τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η Επιτροπή προτείνει να αποκτήσει την εξουσία να αξιολογεί όχι μόνο τις δράσεις μετριασμού, αλλά και τις δράσεις προσαρμογής από τα κράτη μέλη [άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο β)]. Εάν η Επιτροπή διαπιστώσει ότι τα μέτρα ενός κράτους μέλους είναι «ανεπαρκή για να διασφαλιστεί πρόοδος ως προς την προσαρμογή, όπως αναφέρεται στο άρθρο 4, μπορεί να εκδίδει συστάσεις προς το εν λόγω κράτος μέλος». Αυτή είναι μια πολύ ανοικτή διάταξη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να καθορίσει η Επιτροπή τα κριτήρια για μια τέτοια αξιολόγηση. |
| --- | --- |

5.3.

6.   Συμμετοχή του κοινού

| 6.1. | Η ΕΟΚΕ το θεωρεί δεδομένο και επομένως επικροτεί το άρθρο 8 (συμμετοχή του κοινού) του νόμου για το κλίμα. Η ενεργός συμμετοχή «όλων των μερών της κοινωνίας» είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία της πολιτικής για το κλίμα στην ΕΕ, δεδομένου ότι οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών (επιχειρήσεις, εργαζόμενοι, καταναλωτές και πολίτες και οι οργανώσεις τους) είναι αυτοί που επιτυγχάνουν στην πράξη τους στόχους για το κλίμα.
  Η ΕΟΚΕ καλεί, επομένως, την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν όλους αυτούς τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών να συμμετάσχουν και να υποβάλουν τις προτάσεις τους για μια απτή πολιτική και συγκεκριμένες δράσεις στο πεδίο του κλίματος. |
| --- | --- |

6.1.

Η ΕΟΚΕ καλεί, επομένως, την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν όλους αυτούς τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών να συμμετάσχουν και να υποβάλουν τις προτάσεις τους για μια απτή πολιτική και συγκεκριμένες δράσεις στο πεδίο του κλίματος.

| 6.2. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε πρόσφατα δημόσια διαβούλευση για να συγκεντρώσει απόψεις σχετικά με τρόπους συνεργασίας με το κοινό όσον αφορά τη δράση για το κλίμα (11). Αυτό θα λειτουργήσει ως βάση για τη δρομολόγηση, κατά το 3ο τρίμηνο του 2020, ενός «συμφώνου για το κλίμα» από την Επιτροπή. Με το ευρωπαϊκό σύμφωνο για το κλίμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκοπεύει να φέρει σε επαφή ενδιαφερόμενους φορείς, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειών, των τοπικών αρχών, των τοπικών κοινοτήτων, της κοινωνίας των πολιτών, των σχολείων, των επιχειρήσεων και των ατόμων. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Λαμβάνοντας υπόψη τις θετικές εμπειρίες με την ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία που δημιουργήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και σύμφωνα με τις προτάσεις της γνωμοδότησής μας σχετικά με το σύμφωνο για το κλίμα (NAT/785) (12), η ΕΟΚΕ προτείνει τη δημιουργία μιας πλατφόρμας ενδιαφερομένων μερών για το ευρωπαϊκό σύμφωνο για το κλίμα που θα βασίζεται στις αρχές της ενσωμάτωσης, της διαφάνειας και της πραγματικής συμμετοχής και οικείωσης από τους τοπικούς φορείς για το κλίμα. |
| --- | --- |

6.3.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Ορισμένοι εμπειρογνώμονες υποστηρίζουν ότι η βιοποικιλότητα είναι ένα φυσικό εμπόδιο για τη μετάδοση ιών και ασθενειών από την άγρια ζωή στον άνθρωπο (ζωονόσοι). Επομένως, η απώλεια βιοποικιλότητας μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερες πανδημίες στο μέλλον. Αυτό είναι ένα επίκαιρο πρόσθετο επιχείρημα.

1

(2)  Ευρωπαϊκός νόμος για το κλίμα.

2

(3)  Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία.

3

(4)  Υποβολή στην UNFCCC.

4

(5)  Ευρωπαϊκός νόμος για το κλίμα, βλ. για παράδειγμα σελίδα 2.

5

(6)  Έκθεση του 2019 σχετικά με το χάσμα των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

6

(7)  Η έκθεση του 2019 σχετικά με το χάσμα των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) επισημαίνει ότι οι εκπομπές σε παγκόσμιο επίπεδο πρέπει να μειώνονται κατά 7,6 % ετησίως, ξεκινώντας από τώρα, προκειμένου να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη στον 1,5 oC. Σύμφωνα με υπολογισμούς αυτό σημαίνει ότι πρέπει να υιοθετηθεί ένας στόχος μείωσης των εκπομπών κατά 68 % έως το 2030.

7

o

(8)  Στήριξη των πολιτών στη δράση για το κλίμα.

8

(9)  ΕΕ L 145 της 31.5.2001, σ. 43.

9

(10)  ΕΕ L 328 της 21.12.2018, σ. 1.

10

(11)  Διαβούλευση σχετικά με το ευρωπαϊκό σύμφωνο για το κλίμα.

11

(12)  https://www.eesc.europa.eu/el/our-work/opinions-information-reports/opinions/european-climate-pact-exploratory-opinion

12

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/149 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/149

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων (2021)»

[COM(2020) 78 final]

(2020/C 364/21)

| Εισηγητής: ο κ. | Alberto MAZZOLA |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Alberto MAZZOLA

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 10.3.2020
  Συμβούλιο, 13.3.2020
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 13/03/2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 91 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Απόφαση του Προεδρείου | 24.4.2020 |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 23.6.2020 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 209/1/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 10.3.2020

Συμβούλιο, 13.3.2020

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 13/03/2020

Νομική βάση

Άρθρο 91 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Απόφαση του Προεδρείου

24.4.2020

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Εγκρίθηκε από το τμήμα

23.6.2020

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

209/1/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση της Επιτροπής και στηρίζει τους στόχους της, ιδίως όσον αφορά την ενθάρρυνση και στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των κρατών μελών, των περιφερειακών και τοπικών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και των παραγόντων της αγοράς στην ενίσχυση του μεριδίου των σιδηροδρόμων στις επιβατικές και εμπορευματικές μεταφορές. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ φρονεί πως το Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων πρέπει να φέρει το ευρύ κοινό, αποτελούμενο από τους πολίτες, τους εργαζομένους στους σιδηροδρόμους, τους κοινωνικούς εταίρους, τις επιχειρήσεις και τις ακαδημαϊκές κοινότητες, και ιδίως τους Ευρωπαίους νέους, εγγύτερα στον δημόσιο διάλογο των θεσμικών οργάνων της ΕΕ σχετικά με τις πολιτικές βιωσιμότητας και κινητικότητας της ΕΕ και με το μέλλον της ευρωπαϊκής κινητικότητας, με στόχο την προώθηση του σιδηροδρόμου ως βιώσιμου, καινοτόμου και ασφαλούς μέσου μεταφοράς. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Το Έτος Σιδηροδρόμων θα πρέπει, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, να αποτελέσει ευκαιρία προβολής των επιδόσεων βιωσιμότητας των σιδηροδρόμων, επίσης ως κατάλληλου μέσου για την αντικατάσταση, εφόσον υπάρχουν οι υποδομές, των πτήσεων μικρών αποστάσεων, της Στρατηγικής για την έξυπνη και βιώσιμη κινητικότητα και των επενδυτικών πολιτικών της ΕΕ για τους σιδηροδρόμους. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την αξιολόγηση, κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Έτους Σιδηροδρόμων, της ποιότητας των σιδηροδρομικών υπηρεσιών και, αν κριθεί αναγκαίο, την προσαρμογή τους στις ανάγκες των επιβατών προκειμένου να πληρούν τα κριτήρια που καθορίζονται στο Πρωτόκολλο 26 για τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος που προσαρτάται στη ΣΛΕΕ, καθώς επίσης και την ανάπτυξη έργων που προωθούν μια ολιστική προσέγγιση της προσβασιμότητας, την ενίσχυση του συνδέσμου μεταξύ ψηφιοποίησης και βιωσιμότητας, την ανταλλαγή απόψεων με την επενδυτική κοινότητα σχετικά με δυνητικές πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης της Επιτροπής για τη βιώσιμη χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ ζητεί πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Έτους Σιδηροδρόμων που θα αποσκοπούν στην ανάκτηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στις δημόσιες συγκοινωνίες και ειδικότερα στους σιδηροδρόμους και στην καλύτερη προβολή, ιδίως στους νέους Ευρωπαίους, της ελκυστικότητας μιας σταδιοδρομίας στους σιδηροδρόμους, μέσω της στήριξης κοινών πρωτοβουλιών με τους κοινωνικούς εταίρους, τα πανεπιστήμια, την ακαδημαϊκή κοινότητα εν γένει και τις ευρωπαϊκές οργανώσεις νέων. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ είναι πλήρως πεπεισμένη πως το Έτος Σιδηροδρόμων πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με τον βιώσιμο τουρισμό και νέας ώθησης στην πρωτοβουλία DiscoverEU. Η ΕΟΚΕ στηρίζει θερμά την πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να δώσει σε κάθε Ευρωπαίο πολίτη, όταν κλείσει τα 18, το δικαίωμα να αποκτήσει μία κάρτα DiscoverEU ως σύμβολο της ενωσιακής ταυτότητας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Επισημαίνει δε πως το Έτος Σιδηροδρόμων πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την παροχή περισσότερων πληροφοριών σχετικά με το χρονοδιάγραμμα πρωτοβουλιών της Europalia και την προβολή σε ευρύτερο κοινό του περιεχομένου που έχει ήδη δημιουργηθεί σε υφιστάμενες πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως κινηματογραφικά φεστιβάλ (Κάννες, Βενετία, Βερολίνο) και εκθέσεις τέχνης. Στο ίδιο πλαίσιο, οι σιδηροδρομικοί σταθμοί και τα μουσεία θα μπορούσαν το 2021 να αποτελέσουν βήμα για μείζονες πρωτοβουλίες που θα συνδέουν το μέλλον και το παρελθόν των σιδηροδρόμων με μείζονες κλάδους όπως η αρχιτεκτονική και οι κατασκευές, ο σχεδιασμός, ο ηλεκτρομηχανικός τομέας, τα τρόφιμα και ο τουρισμός. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να συμπεριλάβει στο πολιτιστικό της πρόγραμμα για το 2021 έκθεση με θέμα τους σιδηροδρόμους. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Είναι αναγκαίο το Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων να επιδιώξει τη συμμετοχή όλων των ευρωπαϊκών μουσείων σιδηροδρόμων, να προσκαλέσει τους πολίτες να ανακαλύψουν τις συλλογές τους, μεταξύ άλλων μέσω της ψηφιοποίησής τους, να προωθήσει ανταλλαγές μεταξύ μουσείων και ευρωπαϊκή περιοδεία των μουσείων σιδηροδρόμων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ είναι απόλυτα πεπεισμένη ότι το Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων πρέπει να αποτελέσει επίσης ευκαιρία προώθησης ιδιαίτερα φιλόδοξων στόχων με ευρωπαϊκή κοινωνικοοικονομική και συμβολική προστιθέμενη αξία — μεταξύ άλλων ως τρόπος αντίδρασης στη δραματική κρίση της νόσου COVID-19 — όπως η επαναδρομολόγηση της προσπάθειας επίτευξης ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού δικτύου υψηλής ταχύτητας όπως προβλέπει η Λευκή Βίβλος για τις Μεταφορές (2011) που θα συνδέει όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και πόλεις άνω των 500 000 κατοίκων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της αξιοποίησης του Ευρωπαϊκού Έτους Σιδηροδρόμων και ως μοναδική ευκαιρία προβολής των επιδόσεων ασφαλείας των σιδηροδρόμων, οι οποίες είναι μοναδικές μεταξύ των χερσαίων τρόπων μεταφοράς. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η 11η Ιουνίου κάθε έτους έχει καθιερωθεί ως Διεθνής Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Ασφάλεια στις Ισόπεδες Διαβάσεις (ILCAD) και ότι το 2020 η ILCAD εόρτασε τη 12η επέτειό της. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην εν λόγω ημέρα στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Έτους Σιδηροδρόμων. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Πρόταση της Επιτροπής

| 2.1. | Η πρόταση για την ανακήρυξη του 2021 ως Ευρωπαϊκού Έτους Σιδηροδρόμων έχει ως στόχο την προώθηση των σιδηροδρομικών μεταφορών σύμφωνα με τους στόχους που ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, μεταξύ άλλων όσον αφορά τη βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα. Μέσω σχεδίων, συζητήσεων, εκδηλώσεων, εκθέσεων και πρωτοβουλιών σε όλη την Ευρώπη, καθώς και μέσω του Ευρωπαϊκού Έτους Σιδηροδρόμων ο σιδηρόδρομος θα προαχθεί ως ένα ελκυστικό και βιώσιμο μέσο μετακίνησης σε ολόκληρη την Ευρώπη, με αποδέκτες τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τις αρχές και με έμφαση στην πανευρωπαϊκή και καινοτόμο διάστασή του. Προσεγγίζοντας τους πολίτες, πέρα από τον σιδηροδρομικό τομέα, μέσω ειδικών εκδηλώσεων και επικοινωνιακών εκστρατειών, θα πείσει περισσότερα άτομα και επιχειρήσεις να κάνουν χρήση του σιδηροδρόμου (1). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Στόχος του Ευρωπαϊκού Έτους Σιδηροδρόμων είναι η ενθάρρυνση και η υποστήριξη των προσπαθειών της Ένωσης, των κρατών μελών, των περιφερειακών και τοπικών αρχών και άλλων οργανισμών να αυξήσουν το ποσοστό των επιβατών και των εμπορευμάτων που διακινούνται σιδηροδρομικώς. Ειδικότερα, το Ευρωπαϊκό Έτος θα πρέπει να προωθήσει τον σιδηρόδρομο ως έναν βιώσιμο, καινοτόμο και ασφαλή τρόπο μεταφοράς, προσεγγίζοντας το ευρύτερο κοινό, ιδίως τη νεολαία. Θα πρέπει επίσης να επισημαίνει την ευρωπαϊκή, διασυνοριακή διάσταση του σιδηροδρόμου, που φέρνει πιο κοντά τους πολίτες, τους επιτρέπει να εξερευνήσουν την Ένωση σε όλη την πολυμορφία της, προωθεί τη συνοχή και συμβάλλει στην ολοκλήρωση της ενωσιακής εσωτερικής αγοράς. Θα πρέπει επίσης να αναδείξει τη συμβολή των σιδηροδρόμων στην οικονομία, τη βιομηχανία και την κοινωνία εν γένει της Ένωσης και να προωθήσει τις σιδηροδρομικές μεταφορές ως σημαντικό στοιχείο των σχέσεων μεταξύ της Ένωσης και τρίτων χωρών (2). |
| --- | --- |

2.2.

3.   Ο σιδηρόδρομος και η πανδημία της νόσου COVID-19

| 3.1. | Ο σιδηροδρομικός τομέας επλήγη και εξακολουθεί να πλήττεται από τα περιοριστικά μέτρα που έλαβαν τα κράτη μέλη προκειμένου να ανακόψουν την εξάπλωση της πανδημίας COVID-19 και από την κατακόρυφη πτώση των μετακινήσεων. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Σύμφωνα με τις πρώτες χοντρικές εκτιμήσεις κλαδικών οργανώσεων όπως η CER, η απώλεια εσόδων όλων συνολικά των επιχειρήσεων επιβατικών σιδηροδρομικών μεταφορών λόγω της πανδημίας φτάνει τα 900 εκατ. ευρώ ανά εβδομάδα από την έναρξη της κρίσης. Ο αντίκτυπος της έξαρσης της νόσου COVID-19 προκάλεσε μέση μείωση στα έσοδα των εμπορευματικών σιδηροδρόμων ύψους περίπου 25 % σε όλη την ΕΕ-27 τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 2020 και απώλεια εσόδων ύψους περίπου 78 εκατ. ευρώ ανά εβδομάδα. Παρότι οι εμπορευματικοί σιδηρόδρομοι έδειξαν ισχυρή ανθεκτικότητα, θα μπορούσαν να έχουν δείξει ακόμα μεγαλύτερη αν τα μέτρα «πράσινης λωρίδας» ίσχυαν πλήρως για τις σιδηροδρομικές μεταφορές, αν τα τέλη τροχαίας πρόσβασης είχαν μηδενιστεί και αν η Ελβετία ανέστελλε την απαγόρευση που θέσπισε την 1η Ιανουαρίου του 2020. Οι φορείς σιδηροδρομικών υποδομών αντιμετωπίζουν ολοένα αυξανόμενο αντίκτυπο από την έξαρση της νόσου. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Παρά την ιδιαίτερα απότομη πτώση της ζήτησης, οι σιδηροδρομικοί φορείς και οι εργαζόμενοι στους σιδηροδρόμους εξακολουθούν να παρέχουν υπηρεσίες, όπου αυτό είναι δυνατό, επιτρέποντας έτσι στο ιατρικό προσωπικό και τους εργαζόμενους σε ζωτικούς κλάδους να μεταβαίνουν στην εργασία τους. Επιπλέον, οι σιδηροδρομικοί φορείς δρομολόγησαν ιατρικούς σιδηροδρόμους ώστε να επιτρέψουν τη μεταφορά νοσούντων από τις βαρύτερα πληγείσες περιοχές σε λιγότερο πολυσύχναστα νοσοκομεία. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ανάκαμψη της Ευρώπης μετά τη νόσο COVID-19 θα αποτελέσει επίσης ευκαιρία ανάκαμψης και βελτίωσης των σιδηροδρομικών μεταφορών επιβατών και εμπορευμάτων. Το σχέδιο ανάκαμψης της ΕΕ, προσανατολισμένο στην Πράσινη Συμφωνία και το Ψηφιακό θεματολόγιο, θα παρέχει βραχυπρόθεσμη στήριξη στις σιδηροδρομικές υπηρεσίες και θα επικεντρώνεται στη βραχυπρόθεσμη έως μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση, ενδεχομένως συμπεριλαμβάνοντας τις κρατικές ενισχύσεις, προκειμένου οι σιδηρόδρομοι να ανακάμψουν μετά την τεράστια απώλεια εσόδων που προκάλεσε η κρίση του κορονοϊού. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Εάν μετά το πέρας της κρίσης της νόσου COVID-19, οι σιδηρόδρομοι αναμένεται να αντικαταστήσουν ορισμένες αεροπορικές διαδρομές, θα πρέπει να επωφεληθούν από τις κρατικές ενισχύσεις που προορίζονταν για τις διαδρομές αυτές, ιδίως για να αποφευχθεί η απώλεια θέσεων εργασίας και να καταστεί δυνατή η επανεκπαίδευση των ενδιαφερομένων ατόμων. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Οι εργαζόμενοι στις μεταφορές ήταν και παραμένουν σε άμεση επαφή με τους επιβάτες στην πρώτη γραμμή και αντιμετωπίζουν κίνδυνο μόλυνσης από τον ιό κατά την εκτέλεση των καθημερινών τους καθηκόντων. Είναι επίσης αυτοί που πλήττονται από τις καταστροφικές οικονομικές επιπτώσεις του ιού — τόσο ως εργαζόμενοι στους σιδηροδρόμους όσο και ως πολίτες. Οι εργαζόμενοι στους σιδηροδρόμους διατηρούν την Ευρώπη εν κινήσει σε δύσκολους καιρούς, εξασφαλίζοντας την παροχή ιατρικής φροντίδας και βασικών αγαθών εκεί όπου χρειάζονται. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η αναγέννηση της Ευρώπης μετά τη νόσο COVID-19 θα αποτελέσει επίσης αναγέννηση των επιβατικών σιδηροδρόμων και επιβεβαίωση των εμπορευματικών σιδηροδρόμων. Οι πόροι που θα διαθέσει το αναθεωρημένο ΠΔΠ 2021-2027 και οι οποίοι θα αποτελούν αντικείμενο διαχείρισης σε ενωσιακό και σε εθνικό επίπεδο θα πρέπει επίσης να διατεθούν στους σιδηροδρόμους προκειμένου να μην εγκαταλειφθούν οι στόχοι της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του Ψηφιακού Θεματολογίου. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ευρεία ποικιλία σιδηροδρομικών έργων μπορούν να απορροφήσουν τους επιπρόσθετους πόρους του ΠΔΠ και της πρωτοβουλίας Next Generation EU: έργα σιδηροδρομικών υποδομών -επιβατικών ή εμπορευματικών μεταφορών, εθνικά ή διασυνοριακά, συμβατές ή υψηλών ταχυτήτων γραμμές-, έργα σιδηροδρομικού τροχαίου υλικού, καθώς και όλα τα έργα που σχετίζονται με την αυτοματοποίηση και την ψηφιοποίηση του συστήματος σιδηροδρόμων, μεταξύ των οποίων οι τεχνολογίες ψηφιακής αυτόματης ζεύξης, η περαιτέρω ηλεκτροκίνηση του ευρωπαϊκού δικτύου, η ανάπτυξη του ERTMS (Ευρωπαϊκό Σύστημα Διαχείρισης της Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας), η αναβάθμιση των αμαξοστοιχιών με τεχνολογία πέδησης για όλες τις κλιματολογικές συνθήκες και τα προγράμματα διάλυσης για την ανανέωση του τροχαίου υλικού. Οι αναβαθμίσεις των σιδηροδρομικών σταθμών (ιδίως όσον αφορά πλατφόρμες με πρόσβαση για άτομα μειωμένης κινητικότητας) θα αποτελούσε άλλο ένα πεδίο όπου απαιτούνται πόροι και μπορούν να επιτευχθούν βραχυπρόθεσμα θετικά οικονομικά αποτελέσματα. Η τόνωση των επενδύσεων στο ΔΕΔ-Μ και η συντήρηση και ανανέωση των υφιστάμενων γραμμών θα μπορούσε να συνεισφέρει ουσιαστικά και γρήγορα στην οικονομική ανάκαμψη της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Οι γενικοί στόχοι βελτίωσης της ικανότητας και της αποδοτικότητας των εμπορευματικών και επιβατικών σιδηροδρομικών μεταφορών, στο πλαίσιο ενός έξυπνου πολυτροπικού συστήματος μεταφορών, όπως περιγράφεται στην ανακοίνωση για την Πράσινη Συμφωνία, ενδέχεται μακροπρόθεσμα να συνεισφέρουν ουσιαστικά στην οικονομική ανάκαμψη, μειώνοντας το μερίδιο αγοράς των οδικών εμπορευματικών μεταφορών και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των μεταφορών. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Οι πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Έτους Σιδηροδρόμων πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη έμφαση στην ανάκτηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στις δημόσιες συγκοινωνίες και ιδίως στους σιδηροδρόμους. Πρέπει να δρομολογηθούν πρωτοβουλίες με στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τα πρόσθετα μέτρα υγιεινής που έλαβαν οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, τις πολιτικές χρήσης μάσκας και κοινωνικής αποστασιοποίησης. Όσον αφορά τα δικαιώματα των επιβατών, πρέπει να υπάρξει σαφήνεια όσον αφορά τις υποχρεωτικές επιστροφές τιμήματος και τα οικειοθελή κουπόνια (vouchers). Αυτά τα μέτρα πρέπει να συνοδεύονται από ολοκληρωμένη εφαρμογή των δικαιωμάτων των επιβατών σε όλες τις σιδηροδρομικές υπηρεσίες, καθ' όλο το μήκος των διαδρομών των επιβατών, με τη δέουσα εξήγησή τους στο κοινό και την αποτελεσματική επιβολή τους μέσω εναλλακτικών συστημάτων επίλυσης διαφορών και εθνικών οργάνων αστυνόμευσης. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

Ιστορικό

| 4.1. | Η μακρά ιστορία των σιδηροδρόμων και της σχετικής τεχνολογίας θα εορταστεί σε πολλές επετείους το 2021. Όπως υπογραμμίζεται από την Europalia στον κατάλογο των καλλιτεχνικών φεστιβάλ της για το 2021, οι βελγικοί και οι γαλλικοί σιδηρόδρομοι θα γιορτάσουν την 175η επέτειο της σιδηροδρομικής σύνδεσης μεταξύ Παρισιού και Βρυξελλών. Το 1846, οι δύο πρωτεύουσες ήταν οι πρώτες στον κόσμο που συνδέθηκαν με σιδηροδρομική γραμμή. Την ίδια χρονιά, οι Βρυξέλλες και το Λονδίνο συνδέθηκαν επίσης με σιδηροδρομική σύνδεση μέσω της ζεύξης Οστάνδης-Ντόβερ. Το 2021 θα συμπέσει επίσης με την 25η επέτειο των τρένων Thalys και την 170ή επέτειο της πρώτης λειτουργίας της Σαξωνο-βοημικής σιδηροδρομικής σύνδεσης μεταξύ Πράγας και Δρέσδης. Άλλες σιδηροδρομικές επέτειοι το 2021 περιλαμβάνουν την 50ή επέτειο του Σιδηροδρομικού Μουσείου του Mulhouse και την 75η επέτειο των Σιδηροδρόμων του Λουξεμβούργου. Αξίζει να σημειωθεί επίσης ότι το 2021 αποτελεί επίσης την 45η επέτειο του πρώτου τρένου Pendolino στην Ιταλία, την 40ή επέτειο του TGV στη Γαλλία και την 30ή επέτειο του ICE στη Γερμανία. Αποτελεί ακόμη την 20ή επέτειο της έκδοσης της πρώτης λευκής βίβλου της ΕΕ για τους σιδηροδρόμους στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Το Έτος Σιδηροδρόμων θα αποτελέσει ευκαιρία να εορταστεί η ιστορία των σιδηροδρόμων, η ιστορία της τεχνολογικής τους προόδου και η ιστορία μιας ευρωπαϊκής ηπείρου που έρχεται ολοένα πιο κοντά χάρη στις σιδηροδρομικές συνδέσεις. Ταυτόχρονα, αποτελεί ευκαιρία αξιολόγησης της μέχρι σήμερα προόδου. |
| --- | --- |

4.2.

Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία

| 4.3. | Το 2019 η Επιτροπή παρουσίασε την ανακοίνωσή της για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Η ανακοίνωση πιέζει την ΕΕ να απαλλάξει σταδιακά την οικονομία της από τις ανθρακούχες εκπομπές με στόχο την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050, ενώ σκιαγραφεί μια στρατηγική πολιτικής για την επίτευξη του στόχου αυτού. Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία συμβάλλει στη στρατηγική της Επιτροπής για την υλοποίηση του Θεματολογίου των Ηνωμένων Εθνών για το 2030 και των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Μεταξύ άλλων πρωτοβουλιών, στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία διατυπώνεται το αίτημα να επιταχυνθεί η μετάβαση στη βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα, δεδομένου ότι οι μεταφορές ευθύνονται για το ένα τέταρτο των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ και εξακολουθούν να αυξάνονται. Στη μείωση θα πρέπει να συμβάλουν όλοι οι τρόποι μεταφοράς. Μεταξύ άλλων δράσεων, δυνάμει της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, σημαντικό μέρος του 75 % των εσωτερικών εμπορευματικών μεταφορών που πραγματοποιούνται σήμερα οδικώς θα πρέπει να στραφεί προς τις σιδηροδρομικές και εσωτερικές πλωτές μεταφορές. Απαιτείται ταχεία δράση για να υλοποιηθεί αυτό τα φιλόδοξο σχέδιο και να εξασφαλιστεί η αύξηση του μεριδίου μεταφορών του σιδηροδρόμου, με πρόβλεψη ισχυρότερων κινήτρων για την προώθηση των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Για την υλοποίηση των γενικών στόχων της Πράσινης Συμφωνίας, η Επιτροπή θα παρουσιάσει Στρατηγική για την έξυπνη και βιώσιμη κινητικότητα το τελευταίο τρίμηνο του 2020. Η στρατηγική αυτή θα επικεντρώνεται μεταξύ άλλων σε πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην αύξηση της ικανότητας και τη βελτίωση της διαχείρισης της εμπορευματικής ικανότητας στους σιδηροδρόμους και τις εσωτερικές πλωτές μεταφορές, καθώς και στη δημιουργία έξυπνου, ομαλού και φιλικού προς τον χρήστη πολυτροπικού συστήματος μεταφορών με στόχο τη μείωση του μεριδίου αγοράς των οδικών μεταφορών και την ενίσχυση της ελκυστικότητας των πολυτροπικών μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των σιδηροδρομικών. Πρωτοβουλίες προς τούτο έχουν ήδη προγραμματιστεί για το 2021. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Το Έτος Σιδηροδρόμων θα αποτελέσει ευκαιρία να υπογραμμιστούν και να αναδειχθούν οι επιδόσεις βιωσιμότητας των σιδηροδρόμων, της Στρατηγικής για την έξυπνη και βιώσιμη κινητικότητα και των επενδυτικών πολιτικών της ΕΕ για τους σιδηροδρόμους. Οι επενδύσεις στις σιδηροδρομικές υποδομές είναι ικανές να τονώσουν την οικονομία, να δημιουργήσουν ποιοτικές θέσεις εργασίας που θα είναι κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμες και να καταστήσουν τις σιδηροδρομικές υπηρεσίες ελκυστικότερες για τους πελάτες. Η ευαισθητοποίηση σχετικά με το ζήτημα θα επηρεάσει τη συμπεριφορά των καταναλωτών και τις επιλογές μέσων όσον αφορά τις δημόσιες συγκοινωνίες και την κινητικότητα χαμηλών εκπομπών. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Το Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων θα αποτελέσει επίσης ευκαιρία να αξιολογηθεί η ποιότητα των σιδηροδρομικών υπηρεσιών και, αν κριθεί αναγκαίο, να προσαρμοστούν στις ανάγκες των χρηστών προκειμένου να πληρούν τα κριτήρια που ορίζονται στο Πρωτόκολλο 26 για τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος που προσαρτάται στη ΣΛΕΕ. |
| --- | --- |

4.7.

Το Ψηφιακό Θεματολόγιο για την Ευρώπη

| 4.8. | Το ψηφιακό θεματολόγιο της ΕΕ πρέπει να καταβάλει μεγάλες προσπάθειες για τη συμπερίληψη του σιδηροδρομικού τομέα στην ψηφιακή επανάσταση και σε όλα τα μέτρα στήριξης που σχεδιάζονται προς τούτο. Πρέπει να συμβάλει στην τόνωση της εφαρμογής του ERTMS, στην ανάπτυξη λύσεων κινητικότητας ως υπηρεσίας, σε νέες λύσεις έκδοσης εισιτηρίων, παράλληλα με την ανάπτυξη δικτύου 5G στο βασικό και το ολοκληρωμένο δίκτυο ΔΕΔ-Μ. Αυτό θα επιτρέψει στους σιδηροδρόμους να ανταποκρίνονται στη ζήτηση των σημερινών και των αυριανών τους πελατών. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Οι εργαζόμενοι πρέπει να λάβουν τη δέουσα υποστήριξη στην τρέχουσα διαδικασία ψηφιοποίησης και οι θέσεις εργασίας τους να εξασφαλιστούν. Οι ειδικές απαιτήσεις ανά φύλο χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής προκειμένου να εξασφαλιστεί η ισότητα των φύλων. Οι προβληματισμοί των εργαζομένων κατά τη διαδικασία μετασχηματισμού πρέπει να βρουν δέουσα ανταπόκριση, μέσω της συμμετοχής των εκπροσώπων τους και των συνδικαλιστικών οργανώσεων. Οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν πρόσβαση σε κατάρτιση και μετεκπαίδευση προκειμένου να παραμείνουν σε υψηλής ποιότητας και βιώσιμες θέσεις εργασίας. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Δεδομένου ότι το σύστημα 5G θα αναγάγει την κινητή και τη διαδικτυακή τεχνολογία στο καθεστώς της τεχνολογίας γενικού σκοπού, η ΕΟΚΕ προτρέπει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να ολοκληρώσουν την ενιαία ψηφιακή αγορά, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης ικανοτήτων για την ενσωμάτωση και τη χρήση των υπηρεσιών 5G με στόχο την προάσπιση και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών βιομηχανιών όπως οι μεταφορές και ιδίως οι σιδηροδρομικές. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναθέσει την εκπόνηση μελέτης σχετικά με τον βιολογικό αντίκτυπο της ακτινοβολίας του 5G και με τον κίνδυνο παρεμβολών σε άλλες ζώνες συχνοτήτων (3). |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Οι δημογραφικές, οικονομικές και πολιτικές τάσεις θα διαμορφώσουν νέους τρόπους μετακίνησης σε αστικές και μη αστικές περιοχές, και θα είναι επιτακτική η ανάγκη για τους σιδηροδρόμους να προσαρμοστούν προκειμένου να είναι σε θέση να ενσωματωθούν σε μια πολυτροπική και ακόμα πιο ψηφιοποιημένη αλυσίδα μεταφορών. Ειδικότερα, αυξανόμενος αριθμός ηλικιωμένων και νέων ενδέχεται να πειστούν να χρησιμοποιούν συχνότερα τους σιδηροδρόμους τόσο σε αστικές περιοχές όσο και για μακρινές διαδρομές, εάν οι σιδηρόδρομοι επιδείξουν μεγαλύτερη μέριμνα για την κάλυψη νέων αναγκών άνεσης και προσβασιμότητας. Ταυτόχρονα, μια εξοικειωμένη με την τεχνολογία γενιά πελατών θα βασίζεται πολύ λιγότερο στις ιδιωτικές συγκοινωνίες, προτιμώντας λύσεις κοινών μετακινήσεων και δημοσίων συγκοινωνιών, εφόσον η ποιότητα των υπηρεσιών είναι επαρκής. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμης σημασίας για τους σιδηροδρόμους η βελτίωση των τεχνολογιών έκδοσης εισιτηρίων τους, που θα καθιστά ευκολότερη την αγορά εισιτηρίου με τη δυνατότητα συνδυασμού διαφορετικών σκελών ταξιδίου σε ένα εισιτήριο, καθώς και η πρόβλεψη της μελλοντικής δυνατότητας έκδοσης πολυτροπικών εισιτηρίων. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποστηρίξει πρωτοβουλίες προς τούτο, για παράδειγμα μέσω καθοδήγησης από ειδικούς, ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών, επιχορηγήσεων κλπ. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Καθώς η πολυτροπικότητα είναι ουσιαστικής σημασίας ιδιαίτερα για τις σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές, είναι σημαντικό να αξιοποιηθεί το Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων για την προώθηση του διαλόγου μεταξύ των πελατών των μεταφορών, του σιδηροδρομικού και άλλων τομέων μεταφορών, τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο, για τον προσδιορισμό των πρακτικών προβλημάτων που εμποδίζουν την ανάπτυξη των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών και την εξεύρεση λύσεων που θα καταστήσουν τις υπηρεσίες σιδηροδρομικών μεταφορών ελκυστικές στους πελάτες. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να συμμετάσχουν όλοι οι κλάδοι των μεταφορών σε αυτόν το διάλογο. Η εξεύρεση προτύπων συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων που δεν αντιβαίνουν στο δίκαιο ανταγωνισμού ενδέχεται να αποτελεί σημαντική πτυχή αυτού του διαλόγου. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Η ψηφιοποίηση των σιδηροδρόμων θα επιτρέψει επίσης στους σιδηροδρόμους να συνεχίζουν να προσαρμόζουν τις υπηρεσίες τους για να καλύπτουν ολοένα αποδοτικότερα τις ανάγκες των φορτωτών, π.χ. με τη μεγιστοποίηση της χρήσης της διαθέσιμης σιδηροδρομικής δυναμικότητας και την ανάμειξη διαφορετικών ειδών εμπορευματικών υπηρεσιών. Δεδομένης της τρέχουσας πτωτικής τάσης του μεριδίου αγοράς των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, πρέπει να δοθεί έμφαση στις δυνατότητες βελτίωσης της αποδοτικότητας και της ευελιξίας των παρεχόμενων υπηρεσιών. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Οι διαχειριστές σιδηροδρομικών υποδομών πρέπει να μεριμνήσουν για την ολοένα μεγαλύτερη ψηφιοποίησή τους, ώστε να βελτιώσουν την επιχειρησιακή τους απόδοση όσον αφορά τη συνέπεια και τη δυναμικότητα. Μεγάλη ώθηση σε αυτήν την κατεύθυνση θα δώσει η εξάπλωση του συστήματος αυτόματου ελέγχου των σιδηροδρόμων ERTMS. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η ανάπτυξη του ERTMS πρέπει να επιταχυνθεί δραματικά. Οι απαιτούμενες επενδύσεις (που ξεπερνούν τα 100 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένης της ψηφιακής σύμπλεξης) θα αναζητηθούν στο σχέδιο ανάκαμψης και η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τους σιδηροδρόμους να αναπτύξουν ένα ολοκληρωμένο και διαλειτουργικό πλαίσιο κινητικότητας ως υπηρεσίας, μαζί με άλλα μέσα μεταφοράς. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Η ελεύθερη ροή δεδομένων είναι ζωτικής σημασίας για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των σιδηροδρόμων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί αποτελεσματικές λύσεις για την εξάλειψη των προβλημάτων που συνδέονται με την προσβασιμότητα, τη διαλειτουργικότητα και τη διαβίβαση δεδομένων, με παράλληλη κατοχύρωση της επαρκούς προστασίας των δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής, του θεμιτού ανταγωνισμού και της διεύρυνσης των επιλογών των καταναλωτών, καθώς και της παροχής στατικών και δυναμικών πληροφοριών στους επιβάτες. Οι ίδιες προϋποθέσεις πρέπει να ισχύουν για τις δημόσιες και τις ιδιωτικές εταιρείες, με αμοιβαιότητα όσον αφορά την ανταλλαγή δεδομένων και την αντιστάθμιση του κόστους (4). |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Για τους προαναφερθέντες λόγους, το θέμα της ψηφιοποίησης των σιδηροδρόμων πρέπει να αποτελεί ένα από τα σημεία εστίασης του Έτους Σιδηροδρόμων. Ειδικότερα, η σύνδεση μεταξύ ψηφιοποίησης και βιωσιμότητας πρέπει να υπογραμμιστεί με κατάλληλες επικοινωνιακές πρωτοβουλίες. |
| --- | --- |

4.17.

Εργαζόμενοι στους σιδηροδρόμους

| 4.18. | Οι ευρωπαϊκοί σιδηρόδρομοι απασχολούν άμεσα περίπου 1,3 εκατομμύρια Ευρωπαίους πολίτες, και περίπου 1 εκατομμύριο ακόμη έμμεσα, γεγονός που τους καθιστά έναν από τους μεγαλύτερους εργοδότες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις αποτελούν ουσιαστικό παράγοντα όσον αφορά την κατάρτιση των νέων και συμβάλλουν έτσι στην καταπολέμηση της ανεργίας των νέων στην Ευρώπη, ιδίως σε οικονομικά δύσκολους καιρούς. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Το Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων είναι επίσης Έτος Εργαζομένων στους Σιδηροδρόμους. Πρέπει να εξασφαλιστούν υψηλής ποιότητες θέσεις εργασίας για τους εργαζόμενους στις μεταφορές και ασφαλής, αξιόπιστη υπηρεσία για τους καταναλωτές. Στο πνεύμα της κοινωνικής Ευρώπης, οι συνθήκες εργασίας των εργαζομένων πρέπει να βρίσκονται στο κέντρο της προσοχής. Το μισθολογικό και το κοινωνικό ντάμπινγκ δεν έχει θέση στον σιδηροδρομικό τομέα και πρέπει να εξαλειφθεί. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Οι εργαζόμενοι στους σιδηροδρόμους δικαιούνται δημόσια αναγνώριση. Προς τούτο, είναι σημαντική η προβολή των επιτευγμάτων τους και η αναγνώριση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν. Πανευρωπαϊκές δράσεις αναμένεται να βοηθήσουν στην αναγνώριση των επιτευγμάτων των εργαζομένων και στην υπογράμμιση της ζήτησης για ποιοτικές θέσεις εργασίας. Όλοι οι εργαζόμενοι στους σιδηροδρόμους πρέπει να προστατεύονται από το μισθολογικό και το κοινωνικό ντάμπινγκ προκειμένου να διατηρηθούν ασφαλείς οι σιδηροδρομικές δραστηριότητες στην Ευρώπη. Αυτό δεν μπορεί να διασφαλιστεί παρά με ενεργή κοινωνική εταιρική σχέση στον τομέα. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Η ψηφιοποίηση αποτελεί, φυσικά, τόσο ευκαιρία όσο και επιχειρηματική ανάγκη για τους σιδηροδρόμους. Μόνο με την ψηφιοποίηση των εσωτερικών τους διεργασιών και του τρόπου παροχής των υπηρεσιών τους θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις προκλήσεις του σήμερα. Ταυτόχρονα, ωστόσο, κατά την υλοποίηση της ψηφιοποίησης χρειάζεται να επιδειχθεί η μέγιστη δυνατή σύνεση, προκειμένου να αποφευχθούν αποσυντονιστικές μεταβάσεις και κοινωνική διχόνοια. Είναι εντελώς ζωτικής σημασίας οι Ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι να συναντώνται στο πλαίσιο του τομεακού κοινωνικού διαλόγου της ΕΕ για τους σιδηροδρόμους προκειμένου να αποφασίζουν σχετικά με κοινά σχέδια, με στόχο τόσο τον καλύτερο εντοπισμό και την πρόβλεψη του αντικτύπου της αυτοματοποίησης και της ψηφιοποίησης όσο και τη διατήρηση ενός υψηλού επιπέδου απασχόλησης και κοινωνικών εγγυήσεων στο πλαίσιο μιας κοινωνικά δίκαιης μετάβασης (5). |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Το κλειδί για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης είναι να δοθεί έμφαση στις επαγγελματικές μεταβάσεις, με την υποστήριξη της διά βίου μάθησης και των επενδύσεων στην απασχολησιμότητα του προσωπικού για την αποφυγή απολύσεων. Ο σιδηροδρομικός τομέας καλείται να αντιμετωπίσει δύο σημαντικές προκλήσεις που αφορούν, αφενός, τη μη ισορροπημένη ηλικιακή πυραμίδα του προσωπικού του και, αφετέρου, τις δυσκολίες πρόσληψης, κυρίως όσον αφορά τους νέους και τις γυναίκες (6). |
| --- | --- |

4.22.

| 4.23. | Το Έτος Σιδηροδρόμων πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία να προβληθεί καλύτερα, ιδίως στους νέους Ευρωπαίους, η ελκυστικότητα μιας σταδιοδρομίας στους σιδηροδρόμους, μέσω της στήριξης κοινών πρωτοβουλιών με τους κοινωνικούς εταίρους, τα πανεπιστήμια, την ακαδημαϊκή κοινότητα εν γένει και τις ευρωπαϊκές οργανώσεις νέων. |
| --- | --- |

4.23.

Υποδομές

| 4.24. | Το πλαίσιο ΔΕΔ-Μ έχει συμβάλει σημαντικά στον εντοπισμό των απαραίτητων σημαντικών χρηματοδοτικών πόρων για νέες σιδηροδρομικές υποδομές (περίπου 500 δισ. ευρώ μόνο για το βασικό δίκτυο έως το 2030), παρόλο που οι διαθέσιμοι πόροι δεν επαρκούν για την κάλυψη όλων των αναγκών. Η ολοκλήρωση του βασικού δικτύου πρέπει να οδηγήσει σε ένα ευρωπαϊκό δίκτυο υψηλών ταχυτήτων που θα εξυπηρετεί σχεδόν όλες τις πρωτεύουσες και τις μείζονες ευρωπαϊκές πόλεις (άνω των 500 000 κατοίκων). Επιπλέον η συντήρηση των υποδομών ΔΕΔ-Μ είναι ένα ζήτημα που έχει υποτιμηθεί σε μεγάλο βαθμό σε αρκετές χώρες, στις οποίες αναδύεται μάλλον δραματικά, ενώ σε άλλες χώρες έχει ληφθεί δεόντως υπόψη. |
| --- | --- |

4.24.

| 4.25. | Παρότι η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την προώθηση σιδηροδρομικών συνδέσεων μεταξύ μεγάλων πόλεων μέσω τρένων υψηλής ταχύτητας και του δικτύου ΔΕΔ-Μ, υπενθυμίζουμε ωστόσο τη σημασία της διατήρησης ικανού επιπέδου χρηματοδότησης για τις εθνικές και περιφερειακές γραμμές. |
| --- | --- |

4.25.

| 4.26. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την τόνωση των επενδύσεων προκειμένου να ολοκληρωθεί το δίκτυο, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών και περιφερειακών περιοχών, και να καλυφθεί η χρηματοδότηση τακτικής και έκτακτης συντήρησης για ολόκληρο το δίκτυο ΔΕΔ-Μ μέσω του σχεδίου ανάκαμψης της ΕΕ. Περαιτέρω πρόσθετοι πόροι είναι απαραίτητοι για την ανάπτυξη των σιδηροτροχιών, τις επενδύσεις στις υποδομές και την πύκνωση του επιβατικού και εμπορευματικού δικτύου. Κάθε ευρώ που επενδύεται στους σιδηροδρόμους δημιουργεί και συντηρεί θέσεις εργασίας, μεταξύ άλλων στη βιομηχανία εφοδιασμού των σιδηροδρόμων και στις περιφέρειες. |
| --- | --- |

4.26.

Βιώσιμη χρηματοδότηση

| 4.27. | Το Σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χρηματοδότηση της αειφόρου ανάπτυξης (COM(2018) 97 final) αποσκοπεί στον αναπροσανατολισμό των ροών κεφαλαίου σε βιώσιμες επενδύσεις με στόχο, πρώτον, την επίτευξη αειφόρου και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, δεύτερον, τη διαχείριση των χρηματοπιστωτικών κινδύνων που απορρέουν από την κλιματική αλλαγή, την εξάντληση των φυσικών πόρων, την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και τα κοινωνικά ζητήματα και, τρίτον, την ενίσχυση της διαφάνειας και την καλλιέργεια του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού στις χρηματοπιστωτικές και οικονομικές δραστηριότητες, τρίτον. |
| --- | --- |

4.27.

| 4.28. | Το ενοποιημένο σύστημα κατηγοριοποίησης της ΕΕ (ταξινομία), που θα παρέχει σαφήνεια σχετικά με το ποιες δραστηριότητες μπορούν να θεωρηθούν βιώσιμες, είναι ιδιαίτερα σημαντικό. |
| --- | --- |

4.28.

| 4.29. | Βασισμένη στην ανάπτυξη της ταξινομίας της βιωσιμότητας της ΕΕ και στα μέχρι στιγμής αποτελέσματα του σχεδίου δράσης, η Επιτροπή ανακοίνωσε την αναθεώρηση του σχεδίου δράσης στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. |
| --- | --- |

4.29.

| 4.30. | Η ΕΟΚΕ επικρότησε τις προτάσεις σχετικά με την ταξινομία, οι οποίες αποτελούν ένα πρώτο βήμα προς την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για τη χρηματοδότηση της αειφόρου ανάπτυξης (7). Η ΕΟΚΕ επικρότησε επίσης την πρόταση σχετικά με την εκπόνηση νέων δεικτών αναφοράς χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και δεικτών αναφοράς θετικού αντικτύπου άνθρακα. Εξάλλου, το εν λόγω θεμέλιο οφείλει να είναι σύμφωνο με τις υψηλές φιλοδοξίες που προβάλλονται στο σχέδιο δράσης, σύμφωνα με τις οποίες «[η] Ευρώπη είναι σε πλεονεκτική θέση για να αναλάβει ηγετική θέση παγκοσμίως». Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι να αναληφθεί δράση που θα συνάδει με την εν λόγω φιλοδοξία και να διαμορφωθεί αναλόγως η ταξινομία. |
| --- | --- |

4.30.

| 4.31. | Δεδομένων των διαπιστευτηρίων τους βιωσιμότητας, οι σιδηρόδρομοι αναμένεται να βρουν ευκαιρίες σε όλες τις πρωτοβουλίες βιώσιμης χρηματοδότησης. Παρότι παραμένει αδιαμφισβήτητο ότι η χρηματοδότηση για τη συντήρηση και την περαιτέρω επέκταση των σιδηροδρομικών υποδομών καθαυτή αποτελεί δημόσιο καθήκον και πρέπει να βασίζεται στον δημόσιο προϋπολογισμό, πρέπει να δοθεί προσοχή στις χρηματοδοτικές ανάγκες του μελλοντικού συστήματος σιδηροδρόμων, και ειδικότερα στο τροχαίο υλικό και τους σιδηροδρομικούς σταθμούς, καθώς και στη διερεύνηση της δυνατότητας ιδιωτικών επενδυτών να συμμετέχουν σε σιδηροδρομικά έργα. |
| --- | --- |

4.31.

| 4.32. | Για να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα του πλαισίου πολιτικής που παρέχουν οι πρωτοβουλίες της Επιτροπής για τη βιώσιμη χρηματοδότηση, είναι σημαντικό τα κράτη μέλη της ΕΕ να ολοκληρώσουν ει δυνατόν συντομότερα τη διαδικασία κύρωσης του Πρωτοκόλλου του Λουξεμβούργου του 2007 στη Σύμβαση του Κέιπ Τάουν του 2001 σχετικά με τις διεθνείς ασφάλειες επί κινητού εξοπλισμού για θέματα που αφορούν ειδικά το σιδηροδρομικό τροχαίο υλικό (το λεγόμενο Σιδηροδρομικό Πρωτόκολλο του Λουξεμβούργου). |
| --- | --- |

4.32.

| 4.33. | Είναι ανάγκη οι σιδηρόδρομοι και η κοινότητα των ιδιωτικών επενδυτών να συναντηθούν και να ανταλλάξουν ιδέες για πιθανές συνέργειες, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών βιώσιμης χρηματοδότησης της Επιτροπής. Το Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων πρέπει να προγραμματίσει δραστηριότητες που θα επιτρέψουν την πραγματοποίηση αυτών των ανταλλαγών, με τη συμμετοχή τόσο της σιδηροδρομικής κοινότητας όσο και αυτής των ιδιωτικών επενδυτών, ιδίως δε των μακροπρόθεσμων επενδυτών όπως τα ασφαλιστικά, επενδυτικά και συνταξιοδοτικά ταμεία. |
| --- | --- |

4.33.

Προσβασιμότητα

| 4.34. | Η προώθηση της καθολικής πρόσβασης όπως ορίζεται στο Πρωτόκολλο 26 για τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος και στις παραπομπές του στις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος προϋποθέτει την ικανή πρόσβαση όλων των χρηστών σε όλη την επικράτεια (εδαφική προσβασιμότητα), καθώς γίνεται αντιληπτό ότι οι συνθήκες πρόσβασης (χρόνος αναμονής, πυκνότητα των σημείων πρόσβασης, υποδομές κλπ.) διαφέρουν ανάλογα με τις ανάγκες των χρηστών. Η ίση μεταχείριση και προώθηση της καθολικής πρόσβασης συνεπάγεται επίσης την καταπολέμηση κάθε μορφής διακρίσεων. |
| --- | --- |

4.34.

| 4.35. | Για να καταστεί ελκυστικότερη η χρήση σιδηροδρόμων για καθημερινές μετακινήσεις καθώς και για μακρών αποστάσεων και διασυνοριακά ταξίδια, θα είναι σημαντική η ενίσχυση των δικαιωμάτων των επιβατών, η ευαισθητοποίησή τους σχετικά με αυτήν την προστασία, καθώς και η διατήρηση και ενδεχομένως βελτίωση της οικονομικής προσιτότητας και ποιότητας υπηρεσιών των σιδηροδρομικών μεταφορών. |
| --- | --- |

4.35.

| 4.36. | Οι ευρωπαϊκές σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, οι διαχειριστές σταθμών και οι διαχειριστές υποδομών βελτιώνουν συνεχώς την ταξιδιωτική εμπειρία των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα ή αναπηρίες. Οι σιδηροδρομικές υπηρεσίες είναι μακράν πιο προσβάσιμες από ό,τι στο παρελθόν, και πολλοί επιβάτες με αναπηρία μπορούν να χρησιμοποιήσουν τους σιδηροδρόμους χωρίς συνδρομή. Οι σιδηροδρομικές εταιρίες συνεισφέρουν ουσιαστικά στη βελτίωση της κοινωνικής ένταξης των ατόμων με αναπηρία και είναι προσηλωμένες στην υλοποίηση των δεσμεύσεών τους στον τομέα, από κοινού με τις δημόσιες αρχές και τις ενώσεις επιβατών. |
| --- | --- |

4.36.

| 4.37. | Έχουν γίνει επενδύσεις για τη συνέχιση της εξάλειψης φραγμών στους σταθμούς και στα τρένα την επόμενη δεκαετία, προκειμένου να διευκολυνθεί η ταξιδιωτική εμπειρία των επιβατών με μειωμένη κινητικότητα ή αναπηρίες. |
| --- | --- |

4.37.

| 4.38. | Θα χρειαστεί συνεχής χρηματοδότηση από τρίτους, είτε από εθνικές κυβερνήσεις είτε απευθείας από την ΕΕ, προκειμένου να βελτιώνεται συνεχώς η προσβασιμότητα του σιδηροδρομικού δικτύου σύμφωνα με τις επιταγές της υφιστάμενης νομοθεσίας της ΕΕ για την προσβασιμότητα των σιδηροδρόμων. |
| --- | --- |

4.38.

| 4.39. | Το Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων θα αποτελέσει επίσης ευκαιρία για την ανάπτυξη έργων που προωθούν μια ολιστική προσέγγιση της προσβασιμότητας, εξετάζοντας όχι μόνο τις πρωτοβουλίες του σιδηροδρομικού τομέα τόσο στους σταθμούς όσο και στα τρένα για τη βελτίωση της συνδρομής και της προσβασιμότητας, αλλά κάθε τι που χρειάζεται προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι όλοι οι επιβάτες θα είναι σε θέση να φτάσουν στους μεταφορικούς κόμβους καθαυτούς. |
| --- | --- |

4.39.

Βιώσιμος τουρισμός

| 4.40. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μία από τις πιο ανεπτυγμένες και πιο δημοφιλείς τουριστικές περιοχές παγκοσμίως. Η ΕΕ ευθύνεται για το 40 % των διεθνών τουριστικών αφίξεων παγκοσμίως και το 31 % των εσόδων του διεθνούς τουρισμού. Στην ΕΕ βρίσκονται τόσο κάποιες από τις κυριότερες αγορές προέλευσης τουριστών όσο και κάποιοι από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς παγκοσμίως. Το 2016, σχεδόν 270 εκατομμύρια κάτοικοι της ΕΕ (2/3 των τότε κατοίκων) πραγματοποίησαν τουλάχιστον ένα ταξίδι αναψυχής, πάνω από το ήμισυ των οποίων ήταν διεθνή. Οι μεταφορές καταλαμβάνουν τυπικά μερίδιο 27 % των δαπανών για ένα ταξίδι αναψυχής. |
| --- | --- |

4.40.

| 4.41. | Η αντιμετώπιση του σχετικού με τον τουρισμό περιβαλλοντικού αντικτύπου των μεταφορών αποτελεί μία από τις κύριες προκλήσεις που εντοπίζονται στην Ατζέντα της Επιτροπής για έναν αειφόρο και ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό τουρισμό (COM2007/621). |
| --- | --- |

4.41.

| 4.42. | Το κίνημα των μαθητικών κινητοποιήσεων για το κλίμα (Fridays for Future), καθώς και η αύξηση των ακραίων μετεωρολογικών και κλιματικών φαινομένων κάνουν τους πολίτες να επανεξετάζουν τα συνήθη ταξιδιωτικά τους σχέδια και να εξετάζουν τον σιδηρόδρομο ως μέσο που θα τους μεταφέρει στον προορισμό τους. Οι ταξιδιώτες αναψυχής και διακοπών αποτελούν τη μεγαλύτερη κατηγορία μεμονωμένων σιδηροδρομικών επιβατών. |
| --- | --- |

4.42.

| 4.43. | Σήμερα, ο ευρωπαϊκός τουρισμός βρίσκεται σε στάδιο μετάβασης, με παγιωμένους προορισμούς να αναπτύσσουν νέα οράματα για την ανάπτυξη του τουρισμού με μεγαλύτερο σεβασμό στις αρχές της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Απαιτούνται νέα πρότυπα τουριστικής ανάπτυξης για την αντιμετώπιση του περιβαλλοντικού αντικτύπου και του υπερβολικού τουρισμού. |
| --- | --- |

4.43.

| 4.44. | Για πολλά κράτη μέλη, ευρωπαϊκές περιφέρειες και πόλεις, ο τουρισμός αποτελεί βασικό παράγοντα συμβολής στον οικονομικό και κοινωνικό ιστό, ενώ παράλληλα παρέχει απασχόληση και εισόδημα. Ωστόσο, η πανδημία της νόσου COVID-19 έπληξε σοβαρά αυτό το οικοσύστημα, |
| --- | --- |

4.44.

| 4.45. | Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να αναληφθεί δράση προκειμένου ο διεθνής, ηπειρωτικός και εθνικός τουρισμός να ανακάμψει, προς όφελος ευρέων τομέων της οικονομίας της ΕΕ. Οι σιδηρόδρομοι μπορούν να συνδράμουν τουριστικούς προορισμούς που δεν εξυπηρετούνται επαρκώς από τις αερομεταφορές, να ανοίξουν νέους δρόμους και να καλλιεργήσουν νέες αξιακές αλυσίδες. Για τους ευρωπαϊκούς σιδηροδρόμους, πρόκειται για ευκαιρία να ανταποκριθούν στην αυξανόμενη ζήτηση των ευαισθητοποιημένων για το κλίμα τουριστών στην αγορά. |
| --- | --- |

4.45.

| 4.46. | Το Έτος Σιδηροδρόμων πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με τον βιώσιμο τουρισμό και τις νέες τουριστικές διαδρομές που μπορούν να ανακαλύψουν οι Ευρωπαίοι πολίτες χάρη στις σιδηροδρομικές συνδέσεις. Η αλλαγή τουριστικής συμπεριφοράς πρέπει να αποτελέσει έννοια που θα αναπτυχθεί και θα προβληθεί με κατάλληλες επικοινωνιακές πρωτοβουλίες, με την κοινή στήριξη της σιδηροδρομικής κοινότητας, της ευρωπαϊκής πολιτιστικής βιομηχανίας και των εθνικών και ευρωπαϊκών εκπροσώπων του τουριστικού τομέα. |
| --- | --- |

4.46.

| 4.47. | Σε αυτό το πλαίσιο, το Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων θα πρέπει να αποτελέσει επίσης ευκαιρία για την καλύτερη προβολή και την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης του κοινού όσον αφορά τις ιστορικές και γραφικές σιδηροδρομικές διαδρομές σε ολόκληρη την Ευρώπη, όπως η Orient Express από το Παρίσι στη Βενετία, η σιδηροδρομική διαδρομή Creusot που διασχίζει την ανατολική και νότια Γαλλία, η γραμμή που συνδέει το Μόναχο με το παλάτι Neuschwanstein στη Γερμανία, η διαδρομή που διασχίζει την κοιλάδα d’Orcia στην Ιταλία, οι σιδηροδρομικές διαδρομές Malopolska στην Πολωνία και πολλές άλλες σε ολόκληρη την ήπειρο. |
| --- | --- |

4.47.

DiscoverEU

| 4.48. | Για πολλούς λόγους, σημαντικός αριθμός νέων Ευρωπαίων δεν έχουν, ή έχουν ελάχιστα ταξιδέψει στην Ευρώπη. Παρότι υφίστανται προγράμματα εκπαιδευτικών ανταλλαγών, η ΕΕ μόλις εγκαινίασε εργαλείο που θα επιτρέπει σε κάθε Ευρωπαίο να αποκτήσει ταξιδιωτική εμπειρία η οποία θα συνδέει καλύτερα τους νέους με την ευρωπαϊκή ταυτότητα, θα ευαισθητοποιεί σχετικά με τις βασικές αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα τους εξοικειώνει με ένα αειφόρο και καθαρό μέσο μεταφοράς. Η πρωτοβουλία DiscoverEU της Ευρωπαϊκής Ένωσης δίνει στους ανθρώπους την ευκαιρία να ανακαλύψουν την Ευρώπη μέσω εμπειριών μάθησης. Ταξιδεύοντας πρωτίστως με τρένο (υπάρχουν εξαιρέσεις προκειμένου να μπορούν να συμμετάσχουν οι κάτοικοι νησιών ή απομακρυσμένων περιοχών), οι νέοι Ευρωπαίοι μπορούν να ανακαλύψουν την Ευρώπη, τις πόλεις και τις κωμοπόλεις της. |
| --- | --- |

4.48.

| 4.49. | Ο ρόλος των ταξιδιών στη δημιουργία ευρωπαϊκής ταυτότητας έχει αναγνωριστεί ήδη από τις προπαρασκευαστικές εργασίες για τη συμπερίληψη του κλάδου στη Συνθήκη της Λισαβόνας. Ο καθηγητής Richard Jobs έδειξε πρόσφατα τον ειδικότερο ρόλο που διαδραμάτισε η κάρτα Interrail στη διαμόρφωση κοινών ευρωπαϊκών αξιών (8). |
| --- | --- |

4.49.

| 4.50. | Το Έτος Σιδηροδρόμων πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία για να δοθεί νέα ώθηση στην πρωτοβουλία DiscoverEU, υποστηρίζοντας τους στόχους της και απευθυνόμενο στους νέους Ευρωπαίους που δεν έχουν ακόμα συμμετάσχει σε αυτήν. Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να δώσει σε κάθε Ευρωπαίο πολίτη, όταν κλείσει τα 18, το δικαίωμα να αποκτήσει μία κάρτα DiscoverEU ως σύμβολο της ενωσιακής ταυτότητας. |
| --- | --- |

4.50.

Europalia και λοιπά ευρωπαϊκά μουσεία σιδηροδρόμων

| 4.51. | Κάθε δύο χρόνια, η Europalia παρουσιάζει στο κοινό του Βελγίου και των γειτονικών χωρών πρόγραμμα εκδηλώσεων και εκθέσεων σχετικά με θέματα με έντονη ευρωπαϊκή διάσταση και προοπτική. Παραδοσιακά, η Europalia προσελκύει υψηλούς αριθμούς επισκεπτών, πολλοί εξ αυτών από το εξωτερικό. |
| --- | --- |

4.51.

| 4.52. | Το θέμα της επόμενης έκδοσης (που ξεκινάει τον Οκτώβριο του 2021) θα είναι οι σιδηρόδρομοι και η επίδραση που είχαν και συνεχίζουν να έχουν στον τρόπο με τον οποίο ταξιδεύουμε, εργαζόμαστε, επικοινωνούμε και ζούμε στην Ευρώπη. Θα δοθεί έμφαση στους σιδηροδρόμους ως «προδρόμους» των προσπαθειών της ΕΕ να φέρει κοντά έθνη και πολίτες, καθώς και στα τρένα ως καθοριστικούς παράγοντες στροφής στην πράσινη κινητικότητα, αξιοποιώντας τις ιδέες που περιγράφονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και στην επίδραση των σιδηροδρόμων στις τέχνες και αναδεικνύοντας τον ρόλο των σιδηροδρόμων ως ισχυρού παράγοντα προώθησης κοινωνικών, οικονομικών και βιομηχανικών αλλαγών. |
| --- | --- |

4.52.

| 4.53. | Σε αυτό το πλαίσιο, θα ήταν χρήσιμο το Έτος Σιδηροδρόμων να χρησιμοποιηθεί για την παροχή περισσότερων πληροφοριών σχετικά με το χρονοδιάγραμμα πρωτοβουλιών της Europalia και την προβολή σε ευρύτερο κοινό του περιεχομένου που έχει ήδη δημιουργηθεί σε υφιστάμενες πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως κινηματογραφικά φεστιβάλ (Κάννες, Βενετία, Βερολίνο) και εκθέσεις τέχνης. Στο ίδιο πλαίσιο, οι σιδηροδρομικοί σταθμοί και τα μουσεία θα μπορούσαν το 2021 να αποτελέσουν βήμα για μείζονες πρωτοβουλίες που θα συνδέουν το μέλλον και το παρελθόν των σιδηροδρόμων με μείζονες κλάδους όπως η αρχιτεκτονική και οι κατασκευές, ο σχεδιασμός, ο τουρισμός, ο ηλεκτρομηχανικός τομέας, τα τρόφιμα και ο τουρισμός. |
| --- | --- |

4.53.

| 4.54. | Είναι επίσης αναγκαίο το Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων να επιδιώξει τη συμμετοχή όλων των ευρωπαϊκών μουσείων σιδηροδρόμων, να προσκαλέσει τους πολίτες να ανακαλύψουν τις συλλογές τους, μεταξύ άλλων μέσω της ψηφιοποίησής τους, να προωθήσει ανταλλαγές μεταξύ μουσείων και ευρωπαϊκή περιοδεία των μουσείων σιδηροδρόμων. |
| --- | --- |

4.54.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  COM(2020) 78 final.

1

(2)  COM(2020) 78 final.

2

(3)  ΕΕ C 353 της 18.10.2019, σ. 79.

3

(4)  ΕΕ C 353 της 18.10.2019, σ. 79.

4

(5)  ΕΕ C 47 της 11.02. 2020, σ. 23.

5

(6)  ΕΕ C 47 της 11.02. 2020, σ. 23.

6

(7)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 103.

7

(8)  Βλ. Jobs, R.I. (2017). Backpack Ambassador — How Youth Travel Integrated Europe (Ο πρέσβης με το σακίδιο — Πώς τα ταξίδια των νέων οδήγησαν στην ολοκλήρωση της Ευρώπης), University of Chicago Press, σ. 249.

8

Backpack Ambassador — How Youth Travel Integrated Europe (Ο πρέσβης με το σακίδιο — Πώς τα ταξίδια των νέων οδήγησαν στην ολοκλήρωση της Ευρώπης)

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/158 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/158

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση μέτρων για μια βιώσιμη σιδηροδρομική αγορά στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19»

[COM(2020) 260 final — 2020/0127 (COD)]

(2020/C 364/22)

| Γενικός εισηγητής: ο κ. | Alberto MAZZOLA |
| --- | --- |

Γενικός εισηγητής: ο κ.

Alberto MAZZOLA

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 8.7.2020
  Συμβούλιο, 30.6.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 91 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Εγκρίθηκε από τον πρόεδρο της ΕΟΚΕ | 25.6.2020 (επείγουσα διαδικασία, άρθρο 62 του εσωτερικού κανονισμού) |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 211/2/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 8.7.2020

Συμβούλιο, 30.6.2020

Νομική βάση

Άρθρο 91 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Εγκρίθηκε από τον πρόεδρο της ΕΟΚΕ

25.6.2020 (επείγουσα διαδικασία, άρθρο 62 του εσωτερικού κανονισμού)

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

211/2/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και την θεωρεί σύμφωνη με το σημείο 3.2 της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ TEN/710 (1) με θέμα «Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων (2021)», όπου —μεταξύ των παρατηρήσεων σχετικά με την ανθεκτικότητα που επέδειξε ο σιδηροδρομικός τομέας, ακόμη και κατά την κορύφωση της επιδημίας COVID-19— η ΕΟΚΕ υποστήριξε ότι «παρότι οι εμπορευματικοί σιδηρόδρομοι έδειξαν ισχυρή ανθεκτικότητα, θα μπορούσαν να έχουν δείξει ακόμα μεγαλύτερη [...] αν τα τέλη τροχαίας πρόσβασης είχαν μηδενιστεί [...]». |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό τα κράτη μέλη και οι διαχειριστές υποδομής να εφαρμόσουν το συντομότερο δυνατόν τις παρεκκλίσεις που χορηγούνται από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου που υποδεικνύεται στην πρόταση. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι τα προτεινόμενα μέτρα θα αποδειχθούν χρήσιμα τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και κατά τη συνολική διάρκεια της περιόδου εφαρμογής τους. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ συνιστά, ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι νομοθέτες να εξετάσουν το ενδεχόμενο παράτασης της ισχύος των εν λόγω μέτρων πριν από τη λήξη της περιόδου ισχύος των προτεινόμενων παρεκκλίσεων, ιδίως σε περίπτωση που η οικονομική ανάκαμψη του συγκεκριμένου τομέα αποδειχθεί βραδύτερη από την αναμενόμενη. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία των διατάξεων που αποσκοπούν να διασφαλίσουν ότι τα κράτη μέλη αποζημιώνουν τους διαχειριστές υποδομής για οποιαδήποτε οικονομική ζημία επιφέρει η εφαρμογή των παρεκκλίσεων από την οδηγία 2012/34/ΕΕ (2) που προτείνει η Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.4.

2.   Η πρόταση της Επιτροπής

| 2.1. | Η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπεί, όπως και άλλες πρόσφατες προτάσεις, στην οικονομική αρωγή του ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού τομέα μέσω ενδεδειγμένων μέτρων. Στην προκειμένη περίπτωση, τα μέτρα αφορούν την απαλλαγή από τα τέλη τροχαίας πρόσβασης για τη χρήση σιδηροδρομικής υποδομής, τη μείωση ή την αναβολή των τελών αυτών, καθώς και την απαλλαγή από τα τέλη κράτησης. Καλύπτουν την περίοδο αναφοράς από την 1η Μαρτίου 2020 έως την 31η Δεκεμβρίου 2020, για την οποία τα τέλη μπορούν να τροποποιηθούν, κατά παρέκκλιση από το άρθρο 27 της οδηγίας 2012/34/ΕΕ. Η δήλωση δικτύου, στην οποία περιλαμβάνονται όλα τα εφαρμοστέα τέλη, πρέπει επομένως να δημοσιεύεται το αργότερο τέσσερις μήνες πριν από την καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή αιτήματος χορήγησης μεταφορικής ικανότητας υποδομής. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ειδικότερα, προτείνεται να προβλεφθεί παρέκκλιση από την αρχή που περιλαμβάνεται στο άρθρο 31 παράγραφος 3 της οδηγίας, σύμφωνα με την οποία το τέλος για την ελάχιστη δέσμη πρόσβασης πρέπει να ορίζεται ίσο με το κόστος που προκύπτει άμεσα ως αποτέλεσμα της εκτέλεσης των σιδηροδρομικών μεταφορών. Κατά παρέκκλιση από ορισμένες διατάξεις της οδηγίας 2012/34/ΕΕ, τα κράτη μέλη επιτρέπεται να προβαίνουν σε προς τα κάτω προσαρμογές όσον αφορά την επιβολή προσαυξήσεων κατά την τρέχουσα περίοδο πίνακα δρομολογίων. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 36 της οδηγίας 2012/34/ΕΕ, επιτρέπεται στους διαχειριστές υποδομής να αποφασίζουν την παραίτησή τους από τα τέλη κράτησης για ματαιώσεις σιδηροδρομικών διαδρομών εξαιτίας των διαταραχών που προκάλεσε η πανδημία. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η Επιτροπή προτείνει επίσης να επιτραπεί στα κράτη μέλη να αποζημιώνουν τους διαχειριστές υποδομής για τις οικονομικές ζημίες που επιφέρει καθεμία από τις προαναφερθείσες παρεκκλίσεις από την οδηγία 2012/34/ΕΕ (τέλη με βάση το άμεσο κόστος, προσαυξήσεις και τέλη κράτησης). Κατά παρέκκλιση από την οδηγία 2012/34/ΕΕ, προτείνεται η αποζημίωση των διαχειριστών υποδομής εντός περιόδου μικρότερης από εκείνη που καθορίζεται στο άρθρο 8 παράγραφος 4 της εν λόγω οδηγίας, δηλαδή έως τις 31 Δεκεμβρίου του έτους που έπεται του έτους κατά το οποίο πραγματοποιήθηκε η απώλεια. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η δήλωση δικτύου ορίζει λεπτομερώς τους γενικούς κανόνες, τις προθεσμίες, τις διαδικασίες και τα κριτήρια για τα συστήματα χρέωσης και κατανομής χωρητικότητας και περιέχει πληροφορίες για την υποβολή αιτημάτων χωρητικότητας υποδομής. Προτείνεται να οριστεί ότι οι δηλώσεις δικτύου πρέπει να επικαιροποιούνται και να τροποποιούνται χωρίς καθυστέρηση. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Οι σιδηρόδρομοι υπέστησαν σημαντική και αναπάντεχη διαταραχή της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας λόγω της έξαρσης της πανδημίας COVID-19, με κατακόρυφη πτώση των μετακινήσεων. Στο απόγειο της κρίσης, η χρήση των σιδηροδρόμων μειώθηκε κατά περισσότερο από 90 % σε αρκετές χώρες και, ακόμη και μετά την άρση των περιοριστικών μέτρων, τα στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των επιβατών δεν έφθασαν ακόμη ούτε καν στο 50 % των προ της κρίσης επιπέδων. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Σύμφωνα με τις πρώτες κατά προσέγγιση εκτιμήσεις των κλαδικών ενώσεων, όπως η Ομοσπονδία Ευρωπαϊκών Σιδηροδρόμων (CER), η απώλεια εσόδων του συνόλου των επιβατικών μεταφορών λόγω της πανδημίας ανέρχεται σε 900 εκατ. ευρώ ανά εβδομάδα από την έναρξη της κρίσης. Ο αντίκτυπος της έξαρσης της νόσου COVID-19 προκάλεσε μέση μείωση στα έσοδα των εμπορευματικών σιδηροδρόμων ύψους περίπου 25 % σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ των 27) κατά τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 2020 και απώλεια εσόδων ύψους περίπου 78 εκατ. ευρώ ανά εβδομάδα. Οι διαχειριστές σιδηροδρομικής υποδομής επηρεάζονται όλο και περισσότερο από την έξαρση της νόσου COVID-19 λόγω της μείωσης της μετακινήσεων και των εσόδων που προκαλεί. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η μείωση των τελών τροχαίας πρόσβασης κάτω του επιπέδου που προβλέπεται από την οδηγία 2012/34/ΕΕ και η αυξημένη ευελιξία των διαχειριστών υποδομής όσον αφορά την κατανομή των σιδηροδρομικών δρομολογίων θα μετριάσουν εν μέρει τον αντίκτυπο της κρίσης στους φορείς εκμετάλλευσης σιδηροδρόμων. |
| --- | --- |

3.3.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Βλέπε σελίδα 149 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας.

1

(2)  ΕΕ L 343 της 14.12.2012, σ. 32.

2

---

| 28.10.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 364/160 |
| --- | --- | --- | --- |

28.10.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 364/160

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Εφαρμογή των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών 1 Ιανουαρίου 2018 — 31 Δεκεμβρίου 2018»

[COM(2019) 455 final]

(2020/C 364/23)

Εισηγήτρια: η κ.

Συνεισηγητής: ο κ.

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 19.12.2019 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Εξωτερικές σχέσεις |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.6.2020 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 16.7.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 553 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 203/0/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 19.12.2019

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Εξωτερικές σχέσεις

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.6.2020

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

16.7.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

553

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

203/0/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η πανδημία της νόσου COVID-19 είχε σοβαρές και άνευ προηγουμένου επιπτώσεις στον παγκοσμιοποιημένο μας κόσμο και τους πολίτες του, καθώς και στο εμπόριο και τις επενδύσεις. Σύμφωνα με εκτιμήσεις Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), το παγκόσμιο εμπόριο θα σημειώσει πτώση κατά 13 % έως 32 % το 2020 (1). Ως σημαντική κινητήρια δύναμη οικονομικής μεγέθυνσης, δημιουργίας θέσεων εργασίας και βιώσιμης ανάπτυξης, το εμπόριο θα διαδραματίσει καίριας σημασίας ρόλο στην προώθηση μιας βιώσιμης οικονομικής ανάκαμψης από την κρίση, ενώ παράλληλα θα βοηθήσει τις επιχειρήσεις να ανασυστήσουν και να αναδιοργανώσουν τις κλυδωνισμένες αξιακές αλυσίδες τους. Η Ευρώπη χρειάζεται επειγόντως ένα ισχυρό, κοινωνικό, βιώσιμο και χωρίς αποκλεισμούς σχέδιο ανάκαμψης της ΕΕ, το οποίο θα στηρίξει τις επιχειρήσεις και τους πολίτες ώστε να εξέλθουν από αυτή την κρίση και να διαφυλάξουν την αξιοπρεπή απασχόληση, μεταξύ άλλων μέσω της αξιοποίησης του διεθνούς εμπορίου. Αυτό το σχέδιο θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί με τη χρήση ευρωομολόγων ή άλλων κοινών ευρωπαϊκών χρεογράφων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Αυτή η κρίση αναδεικνύει πόσο σημαντική είναι η παγκόσμια συνεργασία και η διαδικασία μεταρρύθμισης του ΠΟΕ προκειμένου να εξασφαλιστεί ένας ισχυρός και αποτελεσματικός οργανισμός που θα μπορεί να δρα κατά του προστατευτισμού και του μονομέρειας. Έχει έρθει η στιγμή ο ΠΟΕ να διαδραματίσει τον ρόλο του στην ενεργή προαγωγή των βασικών προτύπων εργασίας και της συμφωνίας του Παρισιού (2). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Στο πλαίσιο της έγκαιρης αναθεώρησης της εμπορικής στρατηγικής της ΕΕ που ανακοινώθηκε, πρέπει να αντληθούν σημαντικά διδάγματα από αυτή την κρίση. Η ΕΕ δεν είναι αυτάρκης και εξαρτάται από την πρόσβαση σε διεθνείς αγορές. Οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού πρέπει να καταστούν πιο ανθεκτικές, να διαφοροποιηθούν περισσότερο και να γίνουν πιο υπεύθυνες. Απαιτείται η χρήση ισχυρότερων μέσων για την υλοποίηση ενός θεματολογίου βιώσιμων εμπορικών συναλλαγών και επενδύσεων σε όλες τις διαστάσεις του. Αυτό το θεματολόγιο πρέπει να συνάδει με την Πράσινη Συμφωνία και να διαπνέεται από τον ίδιο βαθμό φιλοδοξίας όσον αφορά την αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή των εργασιακών διατάξεων. Οι συστάσεις που διατύπωσε η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) σε μια σειρά πρόσφατων και τρεχουσών σημαντικών γνωμοδοτήσεων σχετικά με τις εμπορικές συναλλαγές της ΕΕ θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο αυτής της αναθεώρησης (3). Η νέα εμπορική στρατηγική της ΕΕ θα πρέπει να υπερβεί τα παλιά εμπορικά μοντέλα, δημιουργώντας ένα νέο μοντέλο που θα είναι οικονομικά ανθεκτικό, πιο πράσινο, κοινωνικά βιώσιμο και υπεύθυνο. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η κοινωνία πολιτών διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ευαισθητοποίηση σχετικά με την εφαρμογή της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ. Μπορεί να συμβάλει στην προβολή των οφελών της και είναι κρίσιμης σημασίας για τη διατύπωση προβληματισμών και την επισήμανση ελλείψεων. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ λυπάται ιδιαιτέρως για το γεγονός ότι το έργο και η φωνή των εγχώριων συμβουλευτικών ομάδων (ΕΣΟ) εξακολουθούν να μην αντανακλώνται σε μεγάλο βαθμό στην έκθεση εφαρμογής. Η συμβολή των προγραμμάτων εργασίας των ΕΣΟ και οι κοινές δηλώσεις με ΕΣΟ σε χώρες εταίρους θα πρέπει να αντανακλώνται σε μεγαλύτερο βαθμό σε μελλοντικές εκθέσεις. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Σε μελλοντικές συμφωνίες, το πεδίο εποπτείας των ΕΣΟ θα καλύπτει το σύνολο της συμφωνίας, ενώ παράλληλα οι ΕΣΟ θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στον αντίκτυπο στο εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη (ΕΒΑ). Ο αντίκτυπος των συστάσεων των ΕΣΟ, κυρίως αλλά όχι αποκλειστικά στη διερεύνηση περιπτώσεων μη τήρησης δεσμεύσεων τύπου ΕΒΑ, χρήζει σημαντικής ενίσχυσης. Η ομάδα εμπειρογνωμόνων με τα κράτη μέλη για τον τομέα ΕΒΑ, ο νέος επικεφαλής για την εφαρμογή των εμπορικών συμφωνιών (CTEO) και τα σχετικά θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να καθιερώσουν μια δομημένη διαδικασία ανταλλαγής απόψεων με σκοπό την παρακολούθηση, ενώ η διεξαγωγή κοινών συνεδριάσεων μεταξύ ΕΣΟ θα πρέπει να αποτελεί μέρος των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνιών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Οι συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΣ) δημιουργούν ένα πλαίσιο ώστε οι επιχειρήσεις να αναπτύξουν μακροχρόνιες σχέσεις με νέους πελάτες και προμηθευτές, να αδράξουν ευκαιρίες σε νέες χώρες και να αναπτύξουν τοπική ικανότητα ώστε να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις τους. Ένα φιλόδοξο διμερές και πολυμερές εμπορικό θεματολόγιο που θα αντανακλά τα παραπάνω διδάγματα και η πλήρης εφαρμογή των υφιστάμενων ΣΕΣ της ΕΕ πρέπει να θέσουν τα θεμέλια. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ετήσια έκθεση εφαρμογής των ΣΕΣ παρέχει ένα ολοκληρωμένη και σαφή επισκόπηση του εμπορικού δικτύου της ΕΕ. Μετρά την πρόοδο και τις επιδόσεις των επιμέρους ΣΕΣ και επισημαίνει ελλείψεις σε επίπεδο εφαρμογής. Ωστόσο, πρέπει να ενισχύσει τις δυνατότητες ενημέρωσής της και να συνδεθεί καλύτερα με παλαιότερες εκθέσεις και τον συνολικό κύκλο ζωής της πολιτικής αξιολόγησης του εμπορίου. Οι μελέτες αξιολόγησης των επιπτώσεων στην αειφορία (SIA) θα πρέπει ιδίως να χρησιμοποιούνται ως πηγές πληροφοριών. Κατά την κατάρτιση μελλοντικών εκθέσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να διαβουλεύεται κατά προτεραιότητα με την κοινωνία πολιτών. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η εξασφάλιση και η ανάλυση δεδομένων φαίνεται να είναι η μεγαλύτερη πρόκληση. Η έκθεση θα πρέπει να χρησιμοποιεί τα εθνικά δεδομένα με μεγαλύτερη συνέπεια, αντικατοπτρίζοντας τις διαφορετικές πραγματικότητες ανά κράτος μέλος ή περιφέρεια της ΕΕ και, όπου χρειάζεται, να επενδύει στην ενεργή συλλογή δεδομένων. Ο καθορισμός κριτηρίων καθιστά τις συγκρίσεις πιο απτές. Άλλες πηγές, όπως η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) για την παραβίαση των εργασιακών δικαιωμάτων, θα πρέπει να συμπληρώνουν την εικόνα. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Οι μελλοντικές εκθέσεις θα πρέπει να εξετάζουν πιο συστηματικά το εμπόριο υπηρεσιών και την εξέλιξή του. Υπάρχει ανάγκη για πιο αναλυτικά δεδομένα, ανά τομέα και τρόπο εφοδιασμού, για την αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι επιχειρήσεις όλων των μεγεθών επωφελούνται από τις ευκαιρίες που προσφέρουν οι ΣΕΣ της ΕΕ. Για να βοηθήσει τους εξαγωγείς υπηρεσιών, η αναθεωρημένη βάση δεδομένων σχετικά με την πρόσβαση στις αγορές θα πρέπει να καλύπτει τις υπηρεσίες με συνέπεια και να συμπληρωθεί από έναν οδηγό της ΕΕ για τους Ευρωπαίους εξαγωγείς υπηρεσιών και επενδυτές. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Για να προσφέρει προστιθέμενη αξία σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, η ετήσια έκθεση θα πρέπει να αποδίδει μεγαλύτερη προσοχή σε συγκεκριμένους τομείς και ομάδες. Οι καταναλωτές θα πρέπει να κατανοήσουν πώς οι αυξήσεις στις εμπορικές ροές μπορούν να μεταφραστούν σε απτά οφέλη. Τα δεδομένα πρέπει να παρουσιάζουν μια καλύτερη συμμετρία μεταξύ φιλόδοξων στόχων διαπραγμάτευσης για τους καταναλωτές και της μετέπειτα υλοποίησής τους. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Το ποσοστό χρησιμοποίησης προτιμήσεων (ΠΧΠ) είναι ένας σημαντικός δείκτης για την εφαρμογή των ΣΕΣ. Η έκθεση δείχνει ότι το ΠΧΠ είναι εν γένει χαμηλότερο για τις εξαγωγές της ΕΕ σε χώρες εταίρους απ’ ό,τι για τις εισαγωγές στην ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν κοινή δράση με στόχο τη βελτίωση της χρήσης των εμπορικών προτιμήσεων και την αύξηση της ενημέρωσης σχετικά με τα εμπορικά οφέλη, ιδίως μεταξύ των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ). Σε συνεργασία με την επιχειρηματική κοινότητα της ΕΕ, θα πρέπει να προωθήσουν τις ΣΕΣ στην εθνική τους γλώσσα και να αναπτύξουν εθνικά σχέδια δράσης για την εφαρμογή κάθε ΣΕΣ. Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων ευαισθητοποίησης θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι εισαγωγείς σε χώρες εταίρους. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η διαφάνεια είναι κρίσιμης σημασίας για τη βελτίωση της πρόσβασης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στις αγορές δημόσιων συμβάσεων σε χώρες εταίρους των ΣΕΣ. Η δημοσίευση προσκλήσεων υποβολής προσφορών τρίτων χωρών σε ένα ειδικό τμήμα της βάσης δεδομένων «Tender Electronic Daily» της ΕΕ θα ενισχύσει σημαντικά την ικανότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων κάθε μεγέθους να επωφελούνται από το κεφάλαιο για τις δημόσιες συμβάσεις. Επιπλέον, η ΕΕ θα πρέπει να προαγάγει βέλτιστες πρακτικές σχετικά με τον τρόπο συμπερίληψης περιβαλλοντικών και κοινωνικών κριτηρίων στις δημόσιες συμβάσεις. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Οι ΣΕΣ προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες για εξαγωγές γεωργικών προϊόντων της ΕΕ, ενώ οι γεωγραφικές ενδείξεις (ΓΕ) αυξάνουν την ανταγωνιστικότητα των παραγωγών γεωργικών προϊόντων της ΕΕ τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ. Εντούτοις, η εφαρμογή των διατάξεων για τα γεωργικά προϊόντα φαίνεται να υπολείπεται των φιλόδοξων στόχων τους. Η ιχνηλασιμότητα των προϊόντων και η ικανότητα επιβολής της αρχής της προφύλαξης είναι καίριας σημασίας για την εξασφάλιση τροφίμων καλής ποιότητας και του ασφαλούς εφοδιασμού με τέτοια τρόφιμα. Η αποδοτική εποπτεία της εφαρμογής των υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών προτύπων (SPS) προϋποθέτει τη διενέργεια επιθεωρήσεων με επαρκείς πόρους. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Παρότι έχουν παρέλθει αρκετά έτη από τη σύναψη των ΣΕΣ, εξακολουθούμε να παρατηρούμε έλλειψη προόδου όσον αφορά τη συμμόρφωση με τις δεσμεύσεις ΕΒΑ σε ορισμένες χώρες εταίρους. Υποστηρίζοντας πλήρως τις νομικές ενέργειες που κίνησε εντέλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο της διαμάχης για τα εργασιακά δικαιώματα με την Κορέα, η ΕΟΚΕ εκφράζει, ωστόσο, ανησυχίες σχετικά με τον πραγματικό αντίκτυπο της έκθεσης της ομάδας, δεδομένου ότι τα κεφάλαια ΕΒΑ στερούνται επί του παρόντος δεσμευτικών μέσων επιβολής. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ ζητεί να σημειωθεί σταθερή πρόοδος όσον αφορά την αναθεώρηση της συνολικής εμπορικής και οικονομικής συμφωνίας (CETA) σχετικά με την αποτελεσματική εκτελεστότητα των εργασιακών και περιβαλλοντικών διατάξεων (4). Στη διαδικασία αναθεώρησης θα πρέπει να συμμετάσχουν οι ΕΣΟ αμφότερων των μερών, καθώς και να υπάρξει διαβούλευση μαζί τους. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί θερμά τις πρόσφατες πρωτοβουλίες της Επιτροπής και των κρατών μελών να εντείνουν τις προσπάθειες για το εμπόριο και τη βιωσιμότητα. Στις διαπραγματεύσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο, η ΕΕ εισέρχεται σε μια νέα πορεία, εξασφαλίζοντας βιώσιμους ισότιμους όρους ανταγωνισμού και εφαρμόζοντας το κεφάλαιο για τον γενικό μηχανισμό επίλυσης διαφορών με πρόσβαση σε μέσα προσφυγής, κάτι που αντανακλά τη μοναδική σχέση των μερών. Στην ανακοίνωση για την Πράσινη Συμφωνία ζητείται η συμφωνία του Παρισιού να καταστεί σημαντικό στοιχείο για όλες τις μελλοντικές συνολικές εμπορικές συμφωνίες — ένα θετικό βήμα που θα πρέπει να επεκταθεί ώστε να καλυφθούν οι θεμελιώδεις και επικαιροποιημένες συμβάσεις της ΔΟΕ που έχουν επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Ως ο αναγνωρισμένος φορέας σε διεθνές επίπεδο, η ΔΟΕ θα πρέπει να εμπλακεί στην εποπτεία της εφαρμογής των συμβάσεών της στο πλαίσιο των ΣΕΣ. Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στην ανάπτυξη νέου διαλόγου μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τον τρόπο ενίσχυσης των κεφαλαίων ΕΒΑ ώστε να ανταποκρίνονται πλήρως στις νομικά δεσμευτικές υποχρεώσεις τους (5). Στο πλαίσιο αυτού του διαλόγου, τόσο τα περιβαλλοντικά όσο και τα εργασιακά πρότυπα πρέπει να συνεχίσουν να αποτελούν θέμα υψηλής προτεραιότητας στο θεματολόγιο για την εφαρμογή και την επιβολή. |
| --- | --- |

1.15.

2.   Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Στην ανακοίνωσή της του 2015 με τίτλο «Εμπόριο για όλους», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύτηκε να υποβάλλει έκθεση σε ετήσια βάση σχετικά με την εφαρμογή των πλέον σημαντικών εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ. Πρόκειται για την τρίτη έκθεση σχετικά με αυτό το θέμα και είναι η πρώτη φορά που η ΕΟΚΕ έχει διατυπώσει συστάσεις. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι ΣΕΣ συνιστούν όλο και μεγαλύτερο μέρος των εμπορικών συναλλαγών της ΕΕ. Το 2018, το 31 % των εμπορευματικών συναλλαγών της ΕΕ με τον υπόλοιπο κόσμο καλύφθηκε από προτιμησιακές εμπορικές συμφωνίες και αυτό το ποσοστό αναμένεται να υπερβεί το 40 % εάν ληφθούν υπόψη οι εμπορικές συμφωνίες που έχουν συναφθεί έκτοτε. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Επί του παρόντος, η ΕΕ έχει το μεγαλύτερο εμπορικό δίκτυο παγκοσμίως, με 44 προτιμησιακές εμπορικές συμφωνίες που καλύπτουν 76 χώρες. Η ετήσια έκθεση εφαρμογής καλύπτει διάφορους τύπους εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ:






  — | τις συμφωνίες «πρώτης γενιάς», οι οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγματεύσεων πριν από το 2006 και εστιάζουν στην κατάργηση των δασμών· |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

τις συμφωνίες «πρώτης γενιάς», οι οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγματεύσεων πριν από το 2006 και εστιάζουν στην κατάργηση των δασμών·

| — | τις συμφωνίες «νέας γενιάς», οι οποίες επεκτείνονται σε νέους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών, των επενδύσεων, των δημόσιων συμβάσεων, του ανταγωνισμού, των επιχορηγήσεων, κανονιστικών ζητημάτων και της βιώσιμης ανάπτυξης· |
| --- | --- |

—

τις συμφωνίες «νέας γενιάς», οι οποίες επεκτείνονται σε νέους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών, των επενδύσεων, των δημόσιων συμβάσεων, του ανταγωνισμού, των επιχορηγήσεων, κανονιστικών ζητημάτων και της βιώσιμης ανάπτυξης·

| — | τις σφαιρικές και σε βάθος συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών (DCFTA), οι οποίες δημιουργούν ισχυρότερους οικονομικούς δεσμούς μεταξύ της ΕΕ και των γειτονικών χωρών της· |
| --- | --- |

—

τις σφαιρικές και σε βάθος συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών (DCFTA), οι οποίες δημιουργούν ισχυρότερους οικονομικούς δεσμούς μεταξύ της ΕΕ και των γειτονικών χωρών της·

| — | τις συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ), οι οποίες εστιάζουν στις αναπτυξιακές ανάγκες των περιοχών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού. |
| --- | --- |

—

τις συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ), οι οποίες εστιάζουν στις αναπτυξιακές ανάγκες των περιοχών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού.

| 2.4. | Από το 2015, η ΕΕ έχει ολοκληρώσει εκ των υστέρων αξιολογήσεις των εμπορικών συμφωνιών της με το Μεξικό, τη Χιλή και τη Νότια Κορέα. Εκ των υστέρων αξιολογήσεις των συμφωνιών με τα κράτη CARIFORUM και έξι μεσογειακές χώρες, καθώς και των συμφωνιών ΕΕ-Μολδαβίας και ΕΕ-Γεωργίας, της συμφωνίας ΕΕ-Κολομβίας, Ισημερινού και Περού και της συμφωνίας ΕΕ-Κεντρικής Αμερικής βρίσκονται σε εξέλιξη. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η παρούσα έκθεση του 2019 παρέχει μια ενημέρωση σχετικά με την εφαρμογή 35 σημαντικών εμπορικών συμφωνιών με 62 εταίρους, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης για το πρώτο πλήρες έτος εφαρμογής για τη CETA. Επιπλέον, στην έκθεση περιγράφονται οι εργασίες που είχαν αναληφθεί πριν από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας οικονομικής εταιρικής σχέσης ΕΕ-Ιαπωνίας και περιλαμβάνονται ειδικά κεφάλαια για τις ΜΜΕ, τις υπηρεσίες και το εμπόριο γεωργικών προϊόντων. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Στόχος της έκθεσης είναι η διερεύνηση του αντικτύπου των διατάξεων που περιλαμβάνονται στα ειδικά κεφάλαια ΕΒΑ, τα οποία αποτελούν μέρος όλων των εμπορικών συμφωνιών νέας γενιάς της ΕΕ, καθώς και των εκθέσεων σχετικά με νομικές ενέργειες επιβολής που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ. Το ολοκληρωμένο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την έκθεση παρέχει αναλυτικές πληροφορίες για κάθε επιμέρους συμφωνία. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Η πανδημία της νόσου COVID-19 και οι παγκόσμιες και οι ενωσιακές εμπορικές συναλλαγές

| 3.1. | Η πανδημία της νόσου COVID-19 θα έχει σοβαρές και άνευ προηγουμένου επιπτώσεις στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο του εμπορίου. Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θα σημειωθεί μείωση ρεκόρ 9,7 % στο παγκόσμιο εμπόριο, πιθανή μείωση 9,2 % στις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών εκτός της ΕΕ των 27 και 8,8 % μείωση στις εισαγωγές εκτός της ΕΕ των 27 για το 2020 (6). Έχουμε παρατηρήσει μεγάλης κλίμακας διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού, ad hoc περιορισμούς στις εξαγωγές σε αγαθά που σχετίζονται με την κρίση, όπως ιατρικές προμήθειες, πιο αυστηρούς τελωνειακούς και συνοριακούς ελέγχους, καθώς και περιορισμούς στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και των προμηθευτών υπηρεσιών. Αυτή η κρίση έχει φέρει στο φως μια ανησυχητική κατάσταση αστάθειας και κινδύνους που σχετίζονται με εξαιρετικά κατακερματισμένες και μη διαφοροποιημένες αλυσίδες εφοδιασμού. Αναδεικνύει επίσης πόσο σημαντικό είναι οι οικονομίες να βασίζονται σε εύρυθμες και οικονομικά ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες, ιδίως δημόσιες υπηρεσίες υγείας, ώστε το εμπόριο να διατηρείται σε υγιή επίπεδα και να συνεχίζεται. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Αυτή η κρίση αναδεικνύει τη σημασία της παγκόσμιας συνεργασίας, καθώς και το γεγονός ότι οι εθνικές και μονομερείς λύσεις δεν είναι η απάντηση, ούτε σε ευρωπαϊκό ούτε σε παγκόσμιο επίπεδο. Κατά συνέπεια, η διαδικασία μεταρρύθμισης του ΠΟΕ πρέπει να συνεχιστεί ώστε να εξασφαλιστεί ένας ισχυρός και αποτελεσματικός οργανισμός που θα μπορεί να δρα κατά του προστατευτισμού και της μονομέρειας. Έχει έρθει η στιγμή ο ΠΟΕ να διαδραματίσει τον ρόλο του στην ενεργή προαγωγή των βασικών προτύπων εργασίας και της συμφωνίας του Παρισιού (7). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι, εάν υφίσταται το κατάλληλο πλαίσιο πολιτικής, το εμπόριο μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματική κινητήρια δύναμη μεγέθυνσης, δημιουργίας θέσεων εργασίας και βιώσιμης ανάπτυξης. Το 2017, μία στις επτά θέσεις εργασίας στην ΕΕ εξαρτιόταν από τις εξαγωγές, κάτι που αντιστοιχεί σε 36 εκατομμύρια θέσεις εργασίας και ποσοστό απασχόλησης στην ΕΕ 15,3 %. Επιπλέον, η σημασία της ενιαίας αγοράς για τις εμπορικές συναλλαγές της ΕΕ και τα θετικά της δευτερογενή αποτελέσματα καταδεικνύονται από το γεγονός ότι το ένα πέμπτο των θέσεων εργασίας που υποστηρίζονταν από τις εξαγωγές βρισκόταν σε διαφορετικό κράτος μέλος (8). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Το εμπόριο θα διαδραματίσει καίριας σημασίας ρόλο στην προώθηση μιας βιώσιμης οικονομικής ανάκαμψης, ενώ παράλληλα θα βοηθήσει τις επιχειρήσεις να ανασυστήσουν και να αναδιοργανώσουν τις κλυδωνισμένες αξιακές αλυσίδες τους. Ένα σχέδιο ανάκαμψης της ΕΕ, το οποίο πρέπει να είναι ισχυρό, κοινωνικό, βιώσιμο και χωρίς αποκλεισμούς, θα προσφέρει στις επιχειρήσεις ευκαιρίες για ενίσχυση της θέσης τους στο διεθνές εμπόριο και διαφύλαξη της αξιοπρεπούς απασχόλησης. Αυτό το σχέδιο θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί με τη χρήση ευρωομολόγων ή άλλων κοινών ευρωπαϊκών χρεογράφων. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Στο πλαίσιο των επερχόμενων εκθέσεων του 2020 και του 2021 θα πρέπει να διενεργηθεί μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση πολιτικής του εμπορικού περιβάλλοντος μετά την κρίση της νόσου COVID, καθώς και του τρόπου με τον οποίο θα εξασφαλιστεί ότι παρέχει οφέλη για όλους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να διαβουλευτεί κατά προτεραιότητα με την κοινωνία πολιτών για την κατάρτιση μελλοντικών εκθέσεων για την εφαρμογή των ΣΕΣ και η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να συμβάλει συνεισφέροντας τη δική της εμπειρία στον εν λόγω τομέα. Στόχος της νέας εμπορικής στρατηγικής ήταν η ανάκαμψη από την κρίση της νόσου COVID και, για την ενίσχυση του παγκόσμιου εμπορίου, θα πρέπει να συνεκτιμηθούν οι ακόλουθοι παράγοντες — παράγοντες που έχουν προκύψει λόγω της κρίσης, αλλά απορρέουν επίσης από τη δέσμευση της ΕΕ για μετάβαση σε μια οικονομία με ουδέτερο ισοζύγιο του άνθρακα. Η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική πρέπει να ενισχύσει τη βιομηχανική κυριαρχία σε σημαντικούς τομείς όπως τα φαρμακευτικά προϊόντα και ο ιατρικός εξοπλισμός. Αυτό πρέπει να συμβεί σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Οι συστάσεις που έχει διατυπώσει η ΕΟΚΕ σε μια σειρά πρόσφατων και τρεχουσών σημαντικών γνωμοδοτήσεων σχετικά με τις εμπορικές συναλλαγές της ΕΕ (9) θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο αυτής της έγκαιρης αναθεώρησης της εμπορικής στρατηγικής. Κατά τις τρέχουσες διμερείς διαπραγματεύσεις και τις διαπραγματεύσεις με τον ΠΟΕ, θα πρέπει επειγόντως να γίνει απολογισμός των επιπτώσεων της πανδημίας της νόσου COVID ώστε να αντιμετωπιστούν οι σχετικές προκλήσεις, και κυρίως οι περιορισμοί στις εξαγωγές και η βιωσιμότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, και να επανεξεταστούν οι εμπορικές εντολές συνολικά. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Παρότι το μεγάλο δίκτυο κανόνων προτιμησιακών εμπορικών συναλλαγών της ΕΕ παρέχει σημαντική προβλεψιμότητα και βεβαιότητα για τις επιχειρήσεις της ΕΕ, αυτή η κρίση καταδεικνύει την επείγουσα ανάγκη για ισχυρότερα μέσα που θα αντιμετωπίζουν το θέμα της βιωσιμότητας του εμπορίου σε όλες τις διαστάσεις του, δηλαδή την οικονομική, την κοινωνική και την περιβαλλοντική. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε να παραπέμψει σε τρέχουσες εργασίες σχετικά με μια ειδική γνωμοδότηση για τις βιώσιμες αλυσίδες εφοδιασμού (10), η οποία αναμένεται να εκδοθεί τον Σεπτέμβριο του 2020. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού θα πρέπει να καταστούν πιο ανθεκτικές και πιο υπεύθυνες. Οι διαφοροποιημένες εμπορικές σχέσεις αποτελούν σημαντικό στοιχείο της οικονομικής βιωσιμότητας, καθώς παρέχουν ασφάλεια έναντι διαταραχών σε συγκεκριμένες χώρες και περιφέρειες. Η εμπορική πολιτική της ΕΕ μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση. Οι ΣΕΣ δημιουργούν ένα πλαίσιο ώστε οι επιχειρήσεις να αναπτύξουν μακροχρόνιες σχέσεις με νέους προμηθευτές, να δραστηριοποιηθούν σε νέες χώρες και να αναπτύξουν τοπική ικανότητα ώστε να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις τους. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η αναζωογόνηση των εμπορικών ροών πρέπει να βασιστεί σε ισχυρές δεσμεύσεις όσον αφορά τα κοινωνικά και εργασιακά πρότυπα και την αποτελεσματική επιβολή τους. Η διαταραχή των διαδικασιών εφοδιασμού και παραγωγής έχει καταδείξει τη σημασία θέσπισης και αποτελεσματικής επιβολής μέτρων για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, καθώς και της διατήρησης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων για τον εφοδιασμό με αγαθά και υπηρεσίες παγκοσμίως. Η επικύρωση, η εφαρμογή και η επιβολή των βασικών συμβάσεων της ΔΟΕ σχετικά με την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και των συλλογικών διαπραγματεύσεων συνιστούν έναν σημαντικό τρόπο εξασφάλισης ασφαλών και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας, μαζί με όλες τις θεμελιώδεις και επικαιροποιημένες συμβάσεις της ΔΟΕ. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Δεδομένων των μέτρων οικονομικής ανάκαμψης εξαιρετικά μεγάλης κλίμακας που πρέπει να ληφθούν στην ΕΕ και παγκοσμίως, η Πράσινη Συμφωνία δεν πρέπει να παραγκωνιστεί, αλλά θα πρέπει να καταστεί προτεραιότητα με ταχείες διαδικασίες στις υφιστάμενες και μελλοντικές εμπορικές σχέσεις της ΕΕ, με στόχο την πραγματοποίηση μιας δίκαιης από κοινωνική και περιβαλλοντική άποψη μετάβασης. Τα μέτρα της Πράσινης Συμφωνίας πρέπει να ληφθούν υπόψη σε όλα τα στοιχεία των ΣΕΣ, συμπεριλαμβανομένης της προαγωγής βέλτιστων πρακτικών σχετικά με τον τρόπο συμπερίληψης περιβαλλοντικών και κοινωνικών κριτηρίων στις δημόσιες συμβάσεις. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Γενικές παρατηρήσεις σχετικά με την ετήσια έκθεση

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί θερμά την ετήσια έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των ΣΕΣ, την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατάρτισε για πρώτη φορά το 2017, καθώς παρέχει μια ολοκληρωμένη και σαφή επισκόπηση του εμπορικού δικτύου της ΕΕ. Επιτρέπει τη μέτρηση της προόδου και των επιδόσεων των επιμέρους ΣΕΣ. Δεδομένου τούτου, θα πρέπει να επισημαίνει ελλείψεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν είναι μετρήσιμες με οικονομικές στατιστικές, όπως τα κεφάλαια ΕΒΑ. Ως εκ τούτου, οι μελλοντικές εκθέσεις θα πρέπει να βασίζονται με μεγαλύτερη σαφήνεια στα συμπεράσματα παλαιότερων εκθέσεων και να χρησιμοποιούν μέτρα ανιχνεύσιμης παρακολούθησης. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ο χρόνος είναι σημαντικός παράγοντας για την εφαρμογή και τη μέτρηση των επιδόσεων των ΣΕΣ. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ετήσιες εκθέσεις είναι μόνο μια σύντομη αποτύπωση σταθερών τάσεων που ενδέχεται να αποκρυσταλλωθούν με την πάροδο του χρόνου ή χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης και οι οποίες πρέπει να εξετάζονται στο πλαίσιο μιας πολιτικής αξιολόγησης με καλύτερη διασύνδεση. Κάθε εμπορική συμφωνία τίθεται υπό ουσιαστική αξιολόγηση σε διάφορα χρονικά σημεία του κύκλου ζωής της. Η ΕΟΚΕ συνιστά, συνεπώς, την προσέγγιση των μελλοντικών εκθέσεων με πιο ολιστικό τρόπο και την επανεξέταση των πορισμάτων προηγούμενων εκτιμήσεων αντικτύπου που διενεργήθηκαν πριν και κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Οι ΕΕΑ θα πρέπει ιδίως να χρησιμοποιούνται ως πηγή πληροφοριών και θα πρέπει να μελετώνται σε συνδυασμό με τις εργασίες εφαρμογής. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Οι πληροφορίες είναι κρίσιμης σημασίας για την προσαρμογή της εμπορικής και επενδυτικής πολιτικής της ΕΕ και τη μεγιστοποίηση των οφελών της. Η εξασφάλιση και η ανάλυση δεδομένων φαίνεται να είναι η μεγαλύτερη πρόκληση. Η ΕΕ θα πρέπει, συνεπώς, να χρησιμοποιεί τα εθνικά δεδομένα με μεγαλύτερη συνέπεια, ώστε να αντικατοπτρίζονται οι διαφορετικές πραγματικότητες ανά κράτος μέλος ή περιφέρεια της ΕΕ και, όπου χρειάζεται, να επενδύει στην ενεργή συλλογή δεδομένων. Ο καθορισμός κριτηρίων καθιστά τα πορίσματα πιο απτά προς σύγκριση. Όσον αφορά το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη, και ιδίως την κατάσταση των εργασιακών προτύπων στις χώρες, άλλες πηγές δεδομένων, όπως η ΔΟΕ, πρέπει να συμπληρώνουν την εικόνα. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Το ΠΧΠ είναι ένας σημαντικός δείκτης εφαρμογής. Ωστόσο, αναλύει μόνο τις εμπορευματικές συναλλαγές και δεν εκφράζονται πραγματικά όλα τα οφέλη, όπως η πρόσβαση στην αγορά των δημόσιων συμβάσεων, μέσω δασμολογικών προτιμήσεων. Το μέσο ΠΧΠ για εισαγωγές από χώρες εταίρους της ΕΕ με προτιμησιακό καθεστώς στην ΕΕ ήταν 87 % το 2018· ήταν εν γένει χαμηλότερο για τις εξαγωγές της ΕΕ σε χώρες εταίρους. Ωστόσο, ο ακριβής υπολογισμός του μέσου ΠΧΠ δεν είναι διαθέσιμος δεδομένου ότι η ΕΕ βασίζεται σε δεδομένα που συλλέγονται από την χώρα εισαγωγής και αυτά τα στατιστικά στοιχεία δεν είναι εναρμονισμένα. Για την παροχή μιας πιο ολοκληρωμένης εικόνας, πρέπει να αναπτυχθούν άλλοι δείκτες για την αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι επιχειρήσεις όλων των μεγεθών επωφελούνται από τις ευκαιρίες που προσφέρουν οι ΣΕΣ της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Το 2018, οι εξαγωγές υπηρεσιών αντιπροσώπευαν το 32 % της συνολικής αξίας των εξαγωγών της ΕΕ και περίπου το 59 %, εάν υπολογιστούν ως εμπορική δραστηριότητα σε όρους προστιθέμενης αξίας (TiVA) (11). Δυστυχώς, το τμήμα της έκθεση που αφορά ειδικά το εμπόριο υπηρεσιών δεν αντανακλά επαρκώς την υψηλή αξία του εμπορίου υπηρεσιών για την ΕΕ (25,2 % του ΑΕγχΠ) και δεν είναι λεπτομερές. Οι μελλοντικές εκθέσεις θα πρέπει να μελετούν πιο συστηματικά το εμπόριο υπηρεσιών και την εξέλιξή του, όχι μόνο ως σύνολο, αλλά και σε τομεακό επίπεδο και ανά τρόπο εφοδιασμού. Για παράδειγμα, ολοένα και μεγαλύτερο μέρος των επαγγελματικών υπηρεσιών καλύπτεται από εμπορικές συμφωνίες. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες, όπως οι δικηγόροι, οι μηχανικοί ή οι αρχιτέκτονες, παρέχουν εξαιρετικά εξειδικευμένες υπηρεσίες που συχνά συνδέονται με άλλες σχετικές υπηρεσίες και προμήθειες, ωστόσο δεν αντανακλώνται στην έκθεση. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ ζητεί οι μελλοντικές εκθέσεις να δώσουν περισσότερη προσοχή σε συγκεκριμένους τομείς και ομάδες που απουσιάζουν σε μεγάλο βαθμό από την έκθεση. Τα οφέλη των εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ για τις ΜΜΕ και το εμπόριο γεωργικών προϊόντων έχουν ήδη επισημανθεί επαρκώς. Όσον αφορά τη γεωργία, η εξέταση των σωρευτικών επιπτώσεων των ΣΕΣ σε συγκεκριμένους τομείς είναι σημαντική και θα πρέπει να πραγματοποιηθεί πριν από την έναρξη νέων διαπραγματεύσεων. Ιδίως για τους καταναλωτές, μια αύξηση των εμπορικών ροών πρέπει να μεταφράζεται σε απτά οφέλη. Για αυτό τον λόγο, η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει την εισαγωγή «ειδικού κεφαλαίου με θέμα το εμπόριο και τους καταναλωτές στα κεφάλαια ΕΒΑ, στο οποίο θα ενσωματώνονται τα σχετικά διεθνή πρότυπα για τους καταναλωτές και θα ενισχύεται η συνεργασία όσον αφορά την κατοχύρωση των δικαιωμάτων τους» (12). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει πλήρως τη συμπερίληψη στην έκθεση ενός ειδικού κεφαλαίου για την υλοποίηση των στόχων ΕΒΑ. Η εστίαση αυτού του κεφαλαίου θα πρέπει να υπερβαίνει τις αναληφθείσες δραστηριότητες και να προσδιορίζει τα αποτελέσματά τους και θα πρέπει να εξετάζονται σε αυτό απόψεις και γνώμες που έχουν διατυπωθεί, καθώς και μέτρα παρακολούθησης. Η ΕΟΚΕ λυπάται ιδιαιτέρως για το γεγονός ότι το έργο και η φωνή των ΕΣΟ όσον αφορά την εποπτεία του αντικτύπου των συμφωνιών στις δεσμεύσεις ΕΒΑ απουσιάζουν σε μεγάλο βαθμό από την έκθεση, παρά τη θεσμική τους συμβολή στο πλαίσιο όλων των συμφωνιών νέας γενιάς. Η συμβολή των προγραμμάτων εργασίας των ΕΣΟ και οι κοινές δηλώσεις με ΕΣΟ σε χώρες εταίρους θα πρέπει να αντανακλώνται σε μεγαλύτερο βαθμό σε μελλοντικές εκθέσεις. |
| --- | --- |

4.7.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με την εφαρμογή των ΣΕΣ

| 5.1. | Η κοινωνία πολιτών διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ευαισθητοποίηση σχετικά με την εφαρμογή της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ, μπορεί να συμβάλει στην προβολή των οφελών της και έχει κρίσιμο ρόλο στη διατύπωση προβληματισμών και την επισήμανση ελλείψεων. Η ΕΟΚΕ συμβάλλει ενεργά σε όλα τα παραπάνω, μέσω των γνωμοδοτήσεών της και ως μέλος ΕΣΟ. Η επέκταση του πεδίου εποπτείας των μελλοντικών ΕΣΟ σε όλες τις πτυχές της συμφωνίας, με παράλληλη απόδοση ιδιαίτερης προσοχής στο εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη, θα μπορούσε να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για προαγωγή της βελτίωσης της εφαρμογής των ΣΕΣ της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ στηρίζει, συνεπώς, αυτή την επέκταση (13). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Οι ΕΣΟ αποτελούν σημαντικό επίτευγμα των ΣΕΣ νέας γενιάς, ωστόσο πρέπει να ενισχυθούν προκειμένου να εκπληρώσουν τα καθήκοντα εποπτείας τους με επιτυχία, ιδίως στον τομέα ΕΒΑ και, σε μελλοντικές ΣΕΣ της ΕΕ, πέραν αυτού του τομέα. Η ομάδα εμπειρογνωμόνων με τα κράτη μέλη για τον τομέα ΕΒΑ και ο νέος CTEO θα πρέπει να συνδεθούν στενά με τις εργασίες των ΕΣΟ, με τη δημιουργία δομών υποβολής εκθέσεων και ανταλλαγής. Τα παραπάνω θα πρέπει να συμπληρωθούν με ανταλλαγή πληροφοριών με τη ΔΟΕ σχετικά με την εφαρμογή του κεφαλαίου ΕΒΑ όσον αφορά τα εργασιακά θέματα. Για περισσότερη προβολή και διοργανική παρακολούθηση, υπάρχει ανάγκη για διαρθρωμένο διάλογο μεταξύ των ΕΣΟ της ΕΕ, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης της ΕΕ (ΕΥΕΔ), του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κρατών μελών. Προκειμένου να αξιοποιηθεί στο μέγιστο ο διάλογος με την κοινωνία πολιτών σε χώρες εταίρους, η διοργάνωση κοινών συνεδριάσεων μεταξύ ΕΣΟ είναι επιτακτική ανάγκη. Αυτές οι συνεδριάσεις θα πρέπει αποτελέσουν μέρος των διαπραγματεύσεων του κειμένου της συμφωνίας. Οι ΕΣΟ θα μπορούσαν πράγματι να συμβάλουν μέσω κοινών έργων και κοινών συστάσεων. Με τον αυξανόμενο αριθμό ΣΕΣ και, κατ’ επέκταση, ΕΣΟ, υπάρχει επείγουσα ανάγκη για εφαρμογή συστημικών λύσεων με διαθεσιμότητα επαρκών πόρων, τόσο ανθρώπινων όσο και οικονομικών. Δεν υπάρχει κοινή λύση για όλα τα ζητήματα. Οποιαδήποτε πιθανή νέα προσέγγιση, όπως η περιφερειοποίηση των ΕΣΟ, θα πρέπει να διασφαλίζει την αποτελεσματική τους λειτουργία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που συνεπάγεται η εφαρμογή της εκάστοτε συμφωνίας και να εξασφαλίζει τη συμμετοχή των ίδιων των ΕΣΟ στη διαμόρφωσή τους. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί θερμά μια σειρά πρόσφατων πρωτοβουλιών για την ενίσχυση της εφαρμογής και της επιβολής των ΣΕΣ. Ο διορισμός CTEO σηματοδοτεί μια σαφή πολιτική δέσμευση και στρατηγική. Θα πρέπει να οδηγήσει σε πιο αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή όλων των στοιχείων των ΣΕΣ και να ενισχύσει τον ρόλο της κοινωνίας πολιτών στην εφαρμογή των συμφωνιών, μεταξύ άλλων μέσω της υποβολής καταγγελιών. Το πρόσφατο ανεπίσημο έγγραφο των υπουργών εμπορίου της Γαλλίας και των Κάτω Χωρών (14) είναι μια ευπρόσδεκτη πρωτοβουλία για την έναρξη νέου διαλόγου σχετικά με το πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι τα κεφάλαια ΕΒΑ ανταποκρίνονται πλήρως στις νομικά δεσμευτικές υποχρεώσεις τους. Στο πλαίσιο αυτού του διαλόγου, τόσο τα περιβαλλοντικά όσο και τα εργασιακά πρότυπα πρέπει να συνεχίσουν να αποτελούν θέμα υψηλής προτεραιότητας στο θεματολόγιο για την εφαρμογή και την επιβολή. Αντικατοπτρίζοντας τη μοναδική τους σχέση, το σχέδιο κειμένου της ΕΕ για μια μελλοντική εμπορική συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο ανοίγει ένα νέο μονοπάτι ώστε να δοθεί προτεραιότητα στους ισότιμους όρους ανταγωνισμού και στη βιωσιμότητα και, κυρίως, για οποιαδήποτε παραβίαση, εφαρμόζει τον γενικό μηχανισμό επίλυσης διαφορών με πρόσβαση σε μέσα προσφυγής (15). Η αναγωγή της τήρησης της συμφωνίας του Παρισιού σε σημαντικό στοιχείο για όλες τις μελλοντικές συνολικές εμπορικές συμφωνίες, όπως προαναγγέλθηκε στην ανακοίνωση για την Πράσινη Συμφωνία (16), αποτελεί θετικό βήμα που πρέπει να επεκταθεί ώστε συμπεριληφθούν επίσης η τήρηση και η εφαρμογή των θεμελιωδών και επικαιροποιημένων συμβάσεων της ΔΟΕ που έχουν επικυρώσει όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Σύμφωνα με τη νέα πρωτοβουλία της, η ΔΟΕ θα πρέπει να συμμετέχει στην εποπτεία της εφαρμογής των συμβάσεων της ΔΟΕ σε ΣΕΣ, δεδομένου ότι αναγνωρίζεται, σε διεθνές επίπεδο, ότι εποπτεύει, συνδράμει και διερευνά παραβιάσεις, προτείνοντας παράλληλα λύσεις. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Παρότι έχουν παρέλθει αρκετά έτη από τη σύναψη των ΣΕΣ, εξακολουθούμε να παρατηρούμε έλλειψη προόδου όσον αφορά τη συμμόρφωση με τις δεσμεύσεις ΕΒΑ σε ορισμένες χώρες εταίρους. Τον Δεκέμβριο του 2018, η ΕΕ ζήτησε τη σύσταση μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων προκειμένου να διεξαχθεί έρευνα σχετικά με τη διαμάχη ΕΕ-Κορέας για τα εργασιακά δικαιώματα, και κυρίως για τη μη επικύρωση των θεμελιωδών και επικαιροποιημένων συμβάσεων της ΔΟΕ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί αυτή την πρώτη χρήση των διαδικασιών επίλυσης διαφορών που σχετίζονται με ΕΒΑ (17)· εκφράζει μόνο τη λύπη της για τη διάρκεια της διαδικασίας, δεδομένου ότι η συμφωνία επικυρώθηκε πριν από οκτώ έτη. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ έχει συστήσει την περαιτέρω ενίσχυση των εποπτικών μηχανισμών της κοινωνίας πολιτών, μέσω της παροχής σε αυτούς της δυνατότητας «να ενεργοποιούν ανεξάρτητα έρευνες για παραβιάσεις των σαφών δεσμεύσεων ΕΒΑ» (18). Δυστυχώς, το πεδίο εφαρμογής των αρμοδιοτήτων της ομάδας δεν περιλάμβανε μεγάλο αριθμό πρόσθετων νομοθετικών διατάξεων και παραβιάσεις του δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι και η ΔΟΕ έχει ζητήσει από την Κορέα να διορθώσει αυτή την κατάσταση (19). Η προφορική παρουσίαση φορέων της κοινωνίας πολιτών, πέραν της υποβολής γραπτών φιλικών παρατηρήσεων, θα πρέπει να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος της ακρόασης της ομάδας. Μένει να δούμε το αποτέλεσμα της έκθεσης της ομάδας και τον δεσμευτικό της αντίκτυπο, δεδομένου ότι τα υφιστάμενα κεφάλαια ΕΒΑ στερούνται μέσα επιβολής ευρύτερης εμβέλειας. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ ζητεί να σημειωθεί σταθερή πρόοδος όσον αφορά την αναθεώρηση της CETA σχετικά με την αποτελεσματική εφαρμογή των εργασιακών και περιβαλλοντικών διατάξεων (20). Στη διαδικασία αναθεώρησης θα πρέπει να συμμετάσχουν οι ΕΣΟ αμφότερων των μερών, καθώς και να υπάρξει διαβούλευση μαζί τους (21). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Οι ΣΕΣ προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες για εξαγωγές γεωργικών προϊόντων της ΕΕ, ενώ οι ΓΕ αυξάνουν την ανταγωνιστικότητα των παραγωγών γεωργικών προϊόντων της ΕΕ τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ. Με συνδυασμένες εισαγωγές και εξαγωγές ύψους 254 δισ. EUR το 2018, η ΕΕ παραμένει η μεγαλύτερη εμπορική δύναμη παγκοσμίως στον τομέα των γεωργικών προϊόντων (22). Παρότι το ζήτημα του εμπορίου γεωργικών προϊόντων εξετάζεται συχνά ενδελεχώς κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, η εφαρμογή των διατάξεων φαίνεται να υπολείπεται των φιλόδοξων στόχων τους. Η ιχνηλασιμότητα των προϊόντων και η ικανότητα επιβολής της αρχής της προφύλαξης είναι καίριας σημασίας για την εξασφάλιση τροφίμων καλής ποιότητας και του ασφαλούς εφοδιασμού με τέτοια τρόφιμα. Η αποδοτική εποπτεία της εφαρμογής των υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών προτύπων (SPS) προϋποθέτει τη διενέργεια επιθεωρήσεων με επαρκείς πόρους. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Παρά τις σημαντικές ευκαιρίες για τις επιχειρήσεις, εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με τα οφέλη των ΣΕΣ, ιδίως κατά τα πρώτα έτη της εφαρμογής τους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν τις συμφωνίες, σε συνεργασία με την επιχειρηματική κοινότητα της ΕΕ, στις αντίστοιχες εθνικές τους γλώσσες μεταξύ δυνητικών εξαγωγέων ώστε να καλύψουν κενά γνώσης, ιδίως μεταξύ των ΜΜΕ. Στις δράσεις θα μπορούσε να περιλαμβάνεται η ανάπτυξη εθνικών σχεδίων εφαρμογής για κάθε ΣΕΣ πριν από την έναρξη ισχύος της. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Ως άμεσα επωφελούμενοι από την εξοικονόμηση από δασμούς, οι εισαγωγείς σε χώρες που είναι εμπορικοί εταίροι είναι βασικοί παράγοντες όσον αφορά τη χρήση δασμολογικών προτιμήσεων στο πλαίσιο μιας ΣΕΣ. Θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε κάθε προσπάθεια της ΕΕ για αύξηση του ΠΧΠ στις εξαγωγές της. Οι δραστηριότητες ευαισθητοποίησης θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν σεμινάρια σχετικά με τις ευκαιρίες που προσφέρει η αντίστοιχη ΣΕΣ και τον τρόπο υποβολής αίτησης για δασμολογικές προτιμήσεις. Η προβολή της ΕΕ σε χώρες εταίρους ΣΕΣ θα πρέπει να πραγματοποιείται σε στενή συνεργασία μεταξύ των αντιπροσωπειών της ΕΕ, των εθνικών αντιπροσωπειών και εκπροσώπων επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών επιμελητηρίων. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Οι υπηρεσίες συνιστούν μεγάλο μέρος των διατάξεων των σύγχρονων ΣΕΣ, ωστόσο τα πλεονεκτήματά τους είναι πιο δύσκολο να μελετηθούν σε σχέση με τις μειώσεις των δασμών. Για αυτό το ζήτημα, η διαφάνεια όσον αφορά τις κανονιστικές απαιτήσεις σε αγορές τρίτων χωρών είναι καίριας σημασίας για τη διευκόλυνση του εμπορίου. Η επερχόμενη συγχώνευση της βάσης δεδομένων της ΕΕ σχετικά με την πρόσβαση στις αγορές και της υπηρεσίας υποστήριξης για το εμπόριο παρέχει μια ευκαιρία για την κάλυψη όχι μόνο των αγαθών, αλλά και των υπηρεσιών με συνέπεια. Μια νέα δικτυακή πύλη θα πρέπει να παρέχει πληροφορίες σχετικά με την πρόσβαση στην αγορά και τους περιορισμούς ανά τρόπο εφοδιασμού για κάθε κωδικό CPC (23), καθώς και πληροφορίες σχετικά με την τεκμηρίωση, την πιστοποίηση, τη χορήγηση άδειας, τη δοκιμή και άλλες απαιτήσεις ανά τομέα. Επιπλέον, ένας οδηγός για τους Ευρωπαίους εξαγωγείς υπηρεσιών και επενδυτές για τους πλέον σημαντικούς εταίρους της ΕΕ με προτιμησιακό καθεστώς για υπηρεσίες, όπως η Ιαπωνία ή ο Καναδάς, θα μπορούσε να συμβάλει προς αυτή την κατεύθυνση. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Η ΕΕ είναι πιο ανοικτή αγορά δημόσιων συμβάσεων παγκοσμίως και οι ΣΕΣ παρέχουν ολοκληρωμένους κανόνες και σημαντικές ευκαιρίες πρόσβασης στην αγορά δημόσιων συμβάσεων για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις σε χώρες εταίρους. Υπάρχει, ωστόσο, έλλειψη διαφάνειας και έλλειψη συνεπών μέτρων για την ενσωμάτωση ρητρών εργασίας στις δημόσιες συμβάσεις, πολιτικές και πρακτικές (24), οι οποίες θα πρέπει να αντανακλώνται στις ΣΕΣ. Η δημοσίευση προσκλήσεων υποβολής προσφορών τρίτων χωρών σε ένα ειδικό τμήμα της βάσης δεδομένων «Tender Electronic Daily» της ΕΕ θα ενισχύσει σημαντικά την ικανότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων κάθε μεγέθους να επωφελούνται από το κεφάλαιο για τις δημόσιες συμβάσεις. Επιπλέον, ένα εξειδικευμένο εργαλείο αυτόματης μετάφρασης σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ για τις προσκλήσεις υποβολής προσφορών που δημοσιεύονται θα μπορούσε να συμβάλει στην υπέρβαση του εμποδίου που θέτει η γλώσσα. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Για να επωφεληθούν από προτιμησιακούς δασμούς στο πλαίσιο μιας ΣΕΣ, τα προϊόντα πρέπει να συμμορφώνονται με τους κανόνες καταγωγής. Η μείωση του διοικητικού κόστους που συνεπάγεται η υποβολή αίτησης για προτιμησιακούς δασμούς πρέπει να ληφθεί υπόψη ως σημαντικός παράγοντας στην αύξηση του ΠΧΠ, ιδίως για τις συναλλαγές χαμηλής αξίας. Η απλούστευση και η εναρμόνιση των κανόνων καταγωγής στις διάφορες ΣΕΣ θα ήταν κρίσιμης σημασίας σε αυτό το πλαίσιο. Επιπλέον, η νέα προσέγγιση για την επαλήθευση της καταγωγής που συμφωνήθηκε στις ΣΕΣ με τον Καναδά και την Ιαπωνία, με την αρχή εισαγωγής να εξακριβώνει κατά πόσο τα προϊόντα πληρούν τις απαιτήσεις καταγωγής, ενδέχεται να απαιτήσει εκ των πραγμάτων τη διαβίβαση εμπορικά ευαίσθητων δεδομένων από τον εξαγωγέα. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | Τα κεφάλαια των ΣΕΣ για τις επενδύσεις παρέχουν ασφάλεια δικαίου για τις εισερχόμενες και εξερχόμενες άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) και καταργούν φραγμούς για τις επενδύσεις. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις διαδραματίζουν ηγετικό ρόλο στην παροχή βιώσιμων, μακροπρόθεσμων επενδύσεων παγκοσμίως. Ωστόσο, η προσέλκυση τέτοιων επενδύσεων εξακολουθεί να συνιστά πρόκληση. Το Εξωτερικό Επενδυτικό Σχέδιο (ΕΕΣ) της ΕΕ, το οποίο εστιάζει στη βιώσιμη ανάπτυξη, την απασχόληση και τη μεγέθυνση, είναι ένα πολλά υποσχόμενο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, ωστόσο είναι πολύ περιορισμένο από γεωγραφική και θεματική άποψη, καθώς και από άποψη διαθέσιμης χρηματοδότησης. Η ΕΕ θα μπορούσε να στηρίξει αυτήν τη στρατηγική θέτοντας σχετικά ζητήματα βιωσιμότητας που αφορούν τις επενδύσεις σε υψηλή θέση στο πολιτικό θεματολόγιο κατά τη διάρκεια επίσημων επισκέψεων, συναντήσεων υψηλού επιπέδου και αποστολών σε αυτές τις χώρες, σε συντονισμό με τα κράτη μέλη της και την επιχειρηματική κοινότητα της ΕΕ. https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---relconf/documents/meetingdocument/wcms_091400.pdf |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε τρίτες χώρες είναι βασικοί παράγοντες και φορείς επιβολής της υπεύθυνης επιχειρηματικής συμπεριφοράς (RBC). Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι διατάξεις για τις εταιρικές ευθύνες στις εμπορικές και επενδυτικές συμφωνίες αυξάνονται και κινούνται προς διάφορες κατευθύνσεις (25). Με τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να κατέχουν ηγετική θέση παγκοσμίως σε αυτό τον τομέα, η ΕΕ βρίσκεται στην ιδανική θέση να ηγηθεί στον τομέα της δέουσας επιμέλειας· συνεπώς, η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ακολουθεί τις συστάσεις της για πρόταση νομοθεσίας της ΕΕ σε αυτό τον τομέα (26). |
| --- | --- |

5.12.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Προβλέψεις του ΠΟΕ για το εμπόριο, Απρίλιος 2020.

1

(2)  ΕΕ C 159 της 10.5.2019, σ. 15.

2

(3)  Οι πρόσφατες γνωμοδοτήσεις αναφέρονται στην ΕΕ C 47 της 11.2.2020. REX/529 «Μια επείγουσα ανάγκη μετά την πανδημία της νόσου COVID-19: σχεδιασμός ενός νέου μοντέλου για τις πολυμερείς σχέσεις» (βλέπε σελίδα ΧΧ της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας), τρέχουσα εργασία NAT/791 «Συμβατότητα της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία» και REX/532 «Βιώσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και αξιοπρεπής εργασίας στο διεθνές εμπόριο».

3

(4)  Κοινή ερμηνευτική πράξη της CETA, Οκτώβριος 2016.

4

(5)  Non-paper from the Netherlands and France on trade, social economic effects and sustainable development (Ανεπίσημο έγγραφο των Κάτω Χωρών και της Γαλλίας σχετικά με το εμπόριο, τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και τη βιώσιμη ανάπτυξη), Μάιος 2020.

5

(6)  «The impact of the COVID-19 pandemic on global and EU trade» (Ο αντίκτυπος της πανδημίας της νόσου COVID-19 στις παγκόσμιες και ενωσιακές εμπορικές συναλλαγές), Ομάδα επικεφαλής οικονομολόγου, ΓΔ Εμπορίου, Απρίλιος 2020.

6

(7)  ΕΕ C 159 της 10.5.2019, σ. 15.

7

(8)  ΕΕ C 47 της 11.2.2020, σ. 38.

8

(9)  Βλ. υποσημείωση 3.

9

(10)  Γνωμοδότηση REX/532 «Βιώσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και αξιοπρεπής εργασία στο διεθνές εμπόριο» (αναμένεται να εκδοθεί τον Σεπτέμβριο του 2020).

10

(11)  Καθώς οι υπηρεσίες αντιπροσωπεύουν επίσης σημαντικό ποσοστό του 34 % των εξαγωγών μεταποιημένων προϊόντων. Όλα τα δεδομένα προέρχονται από τη βάση δεδομένων για την αποτίμηση των εμπορικών συναλλαγών σε όρους προστιθέμενης αξίας (TiVA), 2016.

11

(12)  ΕΕ C 227 της 28.6.2018, σ. 27.

12

(13)  ΕΕ C 159 της 10.5.2019, σ. 28.

13

(14)  Βλ. υποσημείωση 5.

14

(15)  Draft text of the Agreement on the New Partnership with the United Kingdom (Σχέδιο κειμένου της συμφωνίας για τη νέα εταιρική σχέση με το Ηνωμένο Βασίλειο), 18 Μαρτίου 2020.

15

(16)  COM(2019) 640 final

16

(17)  Σημειώνοντας τις δύο διαδικασίες επίλυσης διαφορών που κινήθηκαν το 2019, κυρίως με την Ουκρανία και την Τελωνειακή Ένωση της Νότιας Αφρικής, στο πλαίσιο του γενικού μηχανισμού επίλυσης διαφορών για τις ΣΕΣ.

17

(18)  ΕΕ C 227 της 28.6.2018, σ. 27.

18

(19)  Φιλικές παρατηρήσεις υπόψη της ομάδας εμπειρογνωμόνων που αξιολογεί την τήρηση του κεφαλαίου για τη βιωσιμότητα από τη Δημοκρατία της Κορέας, Ιανουάριος 2020.

19

(20)  Βλ. υποσημείωση 4.

20

(21)  Κοινή δήλωση ΕΣΟ ΕΕ-Καναδά, Νοέμβριος 2019.

21

(22)  Agri-food trade in 2018 (Το εμπόριο γεωργικών προϊόντων το 2018), ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης, 2019.

22

(23)  Κωδικός κεντρικής ταξινόμησης προϊόντων με βάση τον κατάλογο τομεακής ταξινόμησης υπηρεσιών του ΠΟΕ.

23

(24)  Γενική έρευνα της ΔΟΕ του 2008, Labour clauses in public contracts, Integrating the social dimension into procurement policies and practices. [Εργασιακές ρήτρες στις δημόσιες συμβάσεις. Ενσωμάτωση της κοινωνικής διάστασης στις πολιτικές και τις πρακτικές για τις δημόσιες συμβάσεις].

24

(25)  Business Responsibilities and Investment Treaties (Εταιρικές ευθύνες και επενδυτικές συμφωνίες), Έγγραφο διαβούλευσης της Γραμματείας του ΟΟΣΑ, Ιανουάριος 2020.

25

(26)  ΕΕ C 47 της 11.2.2020, σ. 38.

26

---