# Dziennik Urzędowy C 282/2020

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 282 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 6326 sierpnia 2020 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 282

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 6326 sierpnia 2020

---

| Spis treści | Strona |
| --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i Opinie |
| | ZALECENIA |
| | Rada |
| 2020/C 282/01 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Belgii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Belgię programu stabilności na 2020 r. | 1 |
| 2020/C 282/02 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Bułgarii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Bułgarię programu konwergencji na 2020 r. | 8 |
| 2020/C 282/03 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Czech na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Czechy programu konwergencji na 2020 r. | 15 |
| 2020/C 282/04 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Danii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Danię programu konwergencji na 2020 r. | 22 |
| 2020/C 282/05 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Niemiec na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niemcy programu stabilności na 2020 r. | 27 |
| 2020/C 282/06 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Estonii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Estonię programu stabilności na 2020 r. | 33 |
| 2020/C 282/07 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Irlandii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Irlandię programu stabilności na 2020 r. | 39 |
| 2020/C 282/08 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Grecji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Grecję programu stabilności na 2020 r. | 46 |
| 2020/C 282/09 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Hiszpanii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Hiszpanię programu stabilności na 2020 r. | 54 |
| 2020/C 282/10 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Francji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Francję programu stabilności na 2020 r. | 62 |
| 2020/C 282/11 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Chorwacji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Chorwację programu konwergencji na 2020 r. | 68 |
| 2020/C 282/12 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Włoch na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Włochy programu stabilności na 2020 r. | 74 |
| 2020/C 282/13 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Cypru na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Cypr programu stabilności na 2020 r. | 82 |
| 2020/C 282/14 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Łotwy na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Łotwę programu stabilności na 2020 r. | 89 |
| 2020/C 282/15 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Litwy na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Litwę programu stabilności na 2020 r. | 95 |
| 2020/C 282/16 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Luksemburga na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Luksemburg programu stabilności na 2020 r. | 101 |
| 2020/C 282/17 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Węgier na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Węgry programu konwergencji na 2020 r. | 107 |
| 2020/C 282/18 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Malty na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Maltę programu stabilności na 2020 r. | 116 |
| 2020/C 282/19 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Niderlandów na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niderlandy programu stabilności na 2020 r. | 122 |
| 2020/C 282/20 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Austrii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Austrię programu stabilności na 2020 r. | 129 |
| 2020/C 282/21 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Polski na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Polskę programu konwergencji na 2020 r. | 135 |
| 2020/C 282/22 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Portugalii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Portugalię programu stabilności na 2020 r. | 142 |
| 2020/C 282/23 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Rumunii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Rumunię programu konwergencji na 2020 r. | 149 |
| 2020/C 282/24 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Słowenii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Słowenię programu stabilności na 2020 r. | 157 |
| 2020/C 282/25 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Słowacji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Słowację programu stabilności na 2020 r. | 164 |
| 2020/C 282/26 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Finlandii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Finlandię programu stabilności na 2020 r. | 171 |
| 2020/C 282/27 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Szwecji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Szwecję programu konwergencji na 2020 r. | 177 |
| 2020/C 282/28 | Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Zjednoczonego Królestwa na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Zjednoczone Królestwo programu konwergencji na 2020 r. | 183 |

Spis treści

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i Opinie

ZALECENIA

Rada

2020/C 282/01

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Belgii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Belgię programu stabilności na 2020 r.

1

2020/C 282/02

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Bułgarii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Bułgarię programu konwergencji na 2020 r.

8

2020/C 282/03

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Czech na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Czechy programu konwergencji na 2020 r.

15

2020/C 282/04

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Danii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Danię programu konwergencji na 2020 r.

22

2020/C 282/05

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Niemiec na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niemcy programu stabilności na 2020 r.

27

2020/C 282/06

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Estonii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Estonię programu stabilności na 2020 r.

33

2020/C 282/07

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Irlandii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Irlandię programu stabilności na 2020 r.

39

2020/C 282/08

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Grecji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Grecję programu stabilności na 2020 r.

46

2020/C 282/09

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Hiszpanii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Hiszpanię programu stabilności na 2020 r.

54

2020/C 282/10

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Francji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Francję programu stabilności na 2020 r.

62

2020/C 282/11

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Chorwacji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Chorwację programu konwergencji na 2020 r.

68

2020/C 282/12

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Włoch na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Włochy programu stabilności na 2020 r.

74

2020/C 282/13

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Cypru na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Cypr programu stabilności na 2020 r.

82

2020/C 282/14

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Łotwy na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Łotwę programu stabilności na 2020 r.

89

2020/C 282/15

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Litwy na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Litwę programu stabilności na 2020 r.

95

2020/C 282/16

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Luksemburga na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Luksemburg programu stabilności na 2020 r.

101

2020/C 282/17

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Węgier na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Węgry programu konwergencji na 2020 r.

107

2020/C 282/18

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Malty na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Maltę programu stabilności na 2020 r.

116

2020/C 282/19

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Niderlandów na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niderlandy programu stabilności na 2020 r.

122

2020/C 282/20

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Austrii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Austrię programu stabilności na 2020 r.

129

2020/C 282/21

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Polski na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Polskę programu konwergencji na 2020 r.

135

2020/C 282/22

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Portugalii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Portugalię programu stabilności na 2020 r.

142

2020/C 282/23

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Rumunii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Rumunię programu konwergencji na 2020 r.

149

2020/C 282/24

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Słowenii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Słowenię programu stabilności na 2020 r.

157

2020/C 282/25

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Słowacji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Słowację programu stabilności na 2020 r.

164

2020/C 282/26

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Finlandii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Finlandię programu stabilności na 2020 r.

171

2020/C 282/27

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Szwecji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Szwecję programu konwergencji na 2020 r.

177

2020/C 282/28

Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Zjednoczonego Królestwa na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Zjednoczone Królestwo programu konwergencji na 2020 r.

183

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i Opinie

ZALECENIA

Rada

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/1 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/1

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Belgii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Belgię programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/01)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Belgii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Belgii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Belgii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Belgii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Belgii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Belgii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Belgii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Belgii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-gospodarcze pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-gospodarcze pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Belgię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Belgię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-gospodarcze skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Wiąże się z tym ryzyko pogłębienia się dysproporcji międzyregionalnych i wewnątrzregionalnych w Belgii. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-gospodarcze skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Wiąże się z tym ryzyko pogłębienia się dysproporcji międzyregionalnych i wewnątrzregionalnych w Belgii. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 30 kwietnia 2020 r. Belgia przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 30 kwietnia 2020 r. Belgia przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Belgia jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia. |
| --- | --- |

(11)

Belgia jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia.

| (12) | W dniu 13 lipca 2018 r. Rada zaleciła Belgii zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (7) nie przekroczyła 1,8 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,6 % produktu krajowego brutto (PKB). Ponieważ oceniono, że Belgia kwalifikuje się do przyznania jej żądanego tymczasowego odchylenia wynoszącego 0,5 % PKB w ramach klauzuli dotyczącej reformy strukturalnej, wymaganą korektę strukturalną na 2019 r. zmniejszono do 0,1 % PKB, co odpowiada nominalnej stopie wzrostu wydatków pierwotnych netto nieprzekraczającej 2,8 % w 2019 r. Ogólna ocena Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2019 r. i w latach 2018 i 2019 w ujęciu łącznym. Jest to istotny czynnik w sprawozdaniu Komisji przygotowanym zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu, dotyczącym oceny przestrzegania przez Belgię kryterium długu w 2019 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 13 lipca 2018 r. Rada zaleciła Belgii zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (7) nie przekroczyła 1,8 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,6 % produktu krajowego brutto (PKB). Ponieważ oceniono, że Belgia kwalifikuje się do przyznania jej żądanego tymczasowego odchylenia wynoszącego 0,5 % PKB w ramach klauzuli dotyczącej reformy strukturalnej, wymaganą korektę strukturalną na 2019 r. zmniejszono do 0,1 % PKB, co odpowiada nominalnej stopie wzrostu wydatków pierwotnych netto nieprzekraczającej 2,8 % w 2019 r. Ogólna ocena Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2019 r. i w latach 2018 i 2019 w ujęciu łącznym. Jest to istotny czynnik w sprawozdaniu Komisji przygotowanym zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu, dotyczącym oceny przestrzegania przez Belgię kryterium długu w 2019 r.

| (13) | W programie stabilności na 2020 r. rząd federalny planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 1,9 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 7,5 % PKB w 2020 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 98,6 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do ok. 115 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(13)

W programie stabilności na 2020 r. rząd federalny planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 1,9 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 7,5 % PKB w 2020 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 98,6 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do ok. 115 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (14) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Belgia przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 2,3 % PKB. Obejmują one federalny system zasiłków dla tymczasowo bezrobotnych, dochód zastępczy dla osób samozatrudnionych, kwotę w budżecie federalnym na pokrycie wydatków związanych z kryzysem, różne świadczenia regionalne dla przedsiębiorstw lub osób oraz dotacje sektorowe. Kwota środków zwiększających deficyt w dużej mierze pokrywa się z szacunkami Komisji, po uwzględnieniu odmiennego traktowania kosztów automatycznych stabilizatorów. Ponadto Belgia zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Środki te dotyczą zarówno federalnych, jak i regionalnych gwarancji kredytowych dla przedsiębiorstw i osób samozatrudnionych; wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 11,8 % PKB. Wprowadzono również odroczenia płatności, zwłaszcza podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, ale w programie stabilności na 2020 r. nie przedstawiono tych środków w ujęciu liczbowym. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Belgię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(14)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Belgia przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 2,3 % PKB. Obejmują one federalny system zasiłków dla tymczasowo bezrobotnych, dochód zastępczy dla osób samozatrudnionych, kwotę w budżecie federalnym na pokrycie wydatków związanych z kryzysem, różne świadczenia regionalne dla przedsiębiorstw lub osób oraz dotacje sektorowe. Kwota środków zwiększających deficyt w dużej mierze pokrywa się z szacunkami Komisji, po uwzględnieniu odmiennego traktowania kosztów automatycznych stabilizatorów. Ponadto Belgia zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Środki te dotyczą zarówno federalnych, jak i regionalnych gwarancji kredytowych dla przedsiębiorstw i osób samozatrudnionych; wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 11,8 % PKB. Wprowadzono również odroczenia płatności, zwłaszcza podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, ale w programie stabilności na 2020 r. nie przedstawiono tych środków w ujęciu liczbowym. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Belgię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (15) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Belgii w 2020 r. wyniesie -8,9 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -4,2 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2020 r. osiągnie poziom 113,8 % PKB. |
| --- | --- |

(15)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Belgii w 2020 r. wyniesie -8,9 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -4,2 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2020 r. osiągnie poziom 113,8 % PKB.

| (16) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z nieprzestrzeganiem przez Belgię reguły dotyczącej zadłużenia w 2019 r. oraz planowanym przekroczeniem w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryteria deficytu i długu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostały spełnione. |
| --- | --- |

(16)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z nieprzestrzeganiem przez Belgię reguły dotyczącej zadłużenia w 2019 r. oraz planowanym przekroczeniem w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryteria deficytu i długu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostały spełnione.

| (17) | W reakcji na pandemię COVID-19 władze belgijskie przyjęły kompleksowy pakiet środków mających na celu łagodzenie społecznych i gospodarczych skutków gwałtownego pogorszenia koniunktury gospodarczej. Uruchomiono program gwarancji o wartości 50 mld EUR dla nowych kredytów krótkoterminowych udzielanych rentownym przedsiębiorstwom. Na szczeblu regionalnym i wspólnotowym wprowadzono również gwarancje dla pomostowych i standardowych kredytów dla firm, zaoferowano pomoc w formie bezpośrednich pożyczek na utrzymanie płynności finansowej przedsiębiorstw oraz środki w celu udzielenia wsparcia finansowego przedsiębiorstwom najbardziej dotkniętym kryzysem związanym z COVID-19. Spłata istniejących kredytów hipotecznych i kredytów dla przedsiębiorstw może zostać wydłużona. Przedsiębiorstwa, które bardzo ucierpiały w wyniku kryzysu, mogą również skorzystać z tymczasowego moratorium na prowadzenie postępowań upadłościowych. W celu zapewnienia ciągłości działania wprowadzono specjalne zachęty dla pracowników do dalszej pracy lub powrotu do niej. W niektórych przypadkach płatności składek na ubezpieczenia społeczne oraz podatków, takich jak podatek od wartości dodanej, podatek dochodowy od osób prawnych i od osób fizycznych, mogą zostać odroczone lub też płatnicy mogą zostać z nich zwolnieni. Rząd federalny wprowadził system zasiłków dla tymczasowo bezrobotnych ze względu na działanie siły wyższej dostępny dla przedsiębiorstw dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19, przy czym wysokość zasiłków podniesiono. Osoby samozatrudnione, których działalność została przerwana przez co najmniej siedem kolejnych dni, mogą uzyskać miesięczny dochód zastępczy. Degresywność zasiłków dla bezrobotnych została tymczasowo wstrzymana. Rząd federalny przygotowuje także dodatkowy zestaw środków zapobiegania niewypłacalności przedsiębiorstw, takich jak zwolnienie z podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych za rok podatkowy 2020. |
| --- | --- |

(17)

W reakcji na pandemię COVID-19 władze belgijskie przyjęły kompleksowy pakiet środków mających na celu łagodzenie społecznych i gospodarczych skutków gwałtownego pogorszenia koniunktury gospodarczej. Uruchomiono program gwarancji o wartości 50 mld EUR dla nowych kredytów krótkoterminowych udzielanych rentownym przedsiębiorstwom. Na szczeblu regionalnym i wspólnotowym wprowadzono również gwarancje dla pomostowych i standardowych kredytów dla firm, zaoferowano pomoc w formie bezpośrednich pożyczek na utrzymanie płynności finansowej przedsiębiorstw oraz środki w celu udzielenia wsparcia finansowego przedsiębiorstwom najbardziej dotkniętym kryzysem związanym z COVID-19. Spłata istniejących kredytów hipotecznych i kredytów dla przedsiębiorstw może zostać wydłużona. Przedsiębiorstwa, które bardzo ucierpiały w wyniku kryzysu, mogą również skorzystać z tymczasowego moratorium na prowadzenie postępowań upadłościowych. W celu zapewnienia ciągłości działania wprowadzono specjalne zachęty dla pracowników do dalszej pracy lub powrotu do niej. W niektórych przypadkach płatności składek na ubezpieczenia społeczne oraz podatków, takich jak podatek od wartości dodanej, podatek dochodowy od osób prawnych i od osób fizycznych, mogą zostać odroczone lub też płatnicy mogą zostać z nich zwolnieni. Rząd federalny wprowadził system zasiłków dla tymczasowo bezrobotnych ze względu na działanie siły wyższej dostępny dla przedsiębiorstw dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19, przy czym wysokość zasiłków podniesiono. Osoby samozatrudnione, których działalność została przerwana przez co najmniej siedem kolejnych dni, mogą uzyskać miesięczny dochód zastępczy. Degresywność zasiłków dla bezrobotnych została tymczasowo wstrzymana. Rząd federalny przygotowuje także dodatkowy zestaw środków zapobiegania niewypłacalności przedsiębiorstw, takich jak zwolnienie z podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych za rok podatkowy 2020.

| (18) | Belgijski system ochrony zdrowia funkcjonuje dobrze, jeśli chodzi o zapewnianie opieki doraźnej w szpitalach. W związku z pandemią COVID-19 zwrócono jednak uwagę na szereg niedociągnięć w odporności systemu ochrony zdrowia w obliczu poważnego kryzysu w dziedzinie zdrowia publicznego. Oznacza to, że w Belgii istnieje strukturalny niedobór personelu medycznego, któremu należy zaradzić. W najbliższej przyszłości najważniejsze nadal będzie zapewnienie wystarczającej ilości kluczowych produktów medycznych, w tym środków ochrony indywidualnej dla personelu medycznego i pracowników innych zawodów szczególnie narażonych na zakażenie. Dla skutecznego zarządzania kryzysem w dziedzinie zdrowia publicznego, takim jak pandemia COVID-19, w perspektywie krótko- i średnioterminowej zasadnicze znaczenie nadal będzie miała publiczna strategia opieki zdrowotnej w pełni skoordynowana z polityką prewencji i polityką opieki długoterminowej. Ważnym elementem w tym kontekście jest sprawne wdrożenie porozumienia konferencji międzyministerialnej w sprawie publicznej opieki zdrowotnej w celu tymczasowego zapewnienia placówkom opieki długoterminowej (kompetencja wspólnot) personelu szpitalnego i infrastruktury (kompetencja władz federalnych) podczas kryzysu związanego z COVID-19. |
| --- | --- |

(18)

Belgijski system ochrony zdrowia funkcjonuje dobrze, jeśli chodzi o zapewnianie opieki doraźnej w szpitalach. W związku z pandemią COVID-19 zwrócono jednak uwagę na szereg niedociągnięć w odporności systemu ochrony zdrowia w obliczu poważnego kryzysu w dziedzinie zdrowia publicznego. Oznacza to, że w Belgii istnieje strukturalny niedobór personelu medycznego, któremu należy zaradzić. W najbliższej przyszłości najważniejsze nadal będzie zapewnienie wystarczającej ilości kluczowych produktów medycznych, w tym środków ochrony indywidualnej dla personelu medycznego i pracowników innych zawodów szczególnie narażonych na zakażenie. Dla skutecznego zarządzania kryzysem w dziedzinie zdrowia publicznego, takim jak pandemia COVID-19, w perspektywie krótko- i średnioterminowej zasadnicze znaczenie nadal będzie miała publiczna strategia opieki zdrowotnej w pełni skoordynowana z polityką prewencji i polityką opieki długoterminowej. Ważnym elementem w tym kontekście jest sprawne wdrożenie porozumienia konferencji międzyministerialnej w sprawie publicznej opieki zdrowotnej w celu tymczasowego zapewnienia placówkom opieki długoterminowej (kompetencja wspólnot) personelu szpitalnego i infrastruktury (kompetencja władz federalnych) podczas kryzysu związanego z COVID-19.

| (19) | Po rekordowo wysokim poziomie zatrudnienia w 2019 r. i na początku 2020 r., z powodu kryzysu związanego z COVID-19 nastąpiło w Belgii gwałtowne zahamowanie wzrostu zatrudnienia. Działające w Belgii publiczne systemy wsparcia dochodów, takie jak system zasiłków dla tymczasowo bezrobotnych dostępny dla pracowników i pomostowe uprawnienia dla osób samozatrudnionych, zapewniają częściową rekompensatę utraty dochodów spowodowanej ograniczonym czasem pracy. Tego typu rozwiązania w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu pracy odgrywają zasadniczą rolę w ograniczaniu wpływu zmniejszenia produkcji na poziom zatrudnienia. Przewiduje się jednak, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 7 %, a w 2021 r. nieco spadnie do 6,6 %. Aby zapobiec sytuacji, w której wzrost bezrobocia nabrałby charakteru strukturalnego, konieczne będą dalsze wysiłki w celu zwiększenia skuteczności istniejących aktywnych polityk rynku pracy, która pozostaje niska, gdyż przy wysokim odsetku bezrobotnych korzystających z aktywnych instrumentów rynku pracy mało osób podejmuje pracę. Szczególną uwagę należy poświęcić całościowemu podejściu do osób najbardziej oddalonych od rynku pracy, które mogą być w największym stopniu dotknięte negatywnymi skutkami społeczno-gospodarczymi kryzysu związanego z COVID-19. Do grup znajdujących się w trudnej sytuacji należą w szczególności osoby o niskich kwalifikacjach, osoby wywodzące się ze środowisk migracyjnych oraz osoby z niepełnosprawnością. Oprócz tego klin podatkowy pozostaje średnio na wysokim poziomie w odniesieniu do wszystkich poziomów płac, z wyjątkiem osób o bardzo niskich dochodach (50 % średniego wynagrodzenia). Jest to istotny czynnik kształtujący stosunkowo wysokie koszty pracy, które mogą negatywnie wpływać na popyt na pracę, w szczególności w przypadku miejsc pracy charakteryzujących się niską wydajnością. |
| --- | --- |

(19)

Po rekordowo wysokim poziomie zatrudnienia w 2019 r. i na początku 2020 r., z powodu kryzysu związanego z COVID-19 nastąpiło w Belgii gwałtowne zahamowanie wzrostu zatrudnienia. Działające w Belgii publiczne systemy wsparcia dochodów, takie jak system zasiłków dla tymczasowo bezrobotnych dostępny dla pracowników i pomostowe uprawnienia dla osób samozatrudnionych, zapewniają częściową rekompensatę utraty dochodów spowodowanej ograniczonym czasem pracy. Tego typu rozwiązania w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu pracy odgrywają zasadniczą rolę w ograniczaniu wpływu zmniejszenia produkcji na poziom zatrudnienia. Przewiduje się jednak, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 7 %, a w 2021 r. nieco spadnie do 6,6 %. Aby zapobiec sytuacji, w której wzrost bezrobocia nabrałby charakteru strukturalnego, konieczne będą dalsze wysiłki w celu zwiększenia skuteczności istniejących aktywnych polityk rynku pracy, która pozostaje niska, gdyż przy wysokim odsetku bezrobotnych korzystających z aktywnych instrumentów rynku pracy mało osób podejmuje pracę. Szczególną uwagę należy poświęcić całościowemu podejściu do osób najbardziej oddalonych od rynku pracy, które mogą być w największym stopniu dotknięte negatywnymi skutkami społeczno-gospodarczymi kryzysu związanego z COVID-19. Do grup znajdujących się w trudnej sytuacji należą w szczególności osoby o niskich kwalifikacjach, osoby wywodzące się ze środowisk migracyjnych oraz osoby z niepełnosprawnością. Oprócz tego klin podatkowy pozostaje średnio na wysokim poziomie w odniesieniu do wszystkich poziomów płac, z wyjątkiem osób o bardzo niskich dochodach (50 % średniego wynagrodzenia). Jest to istotny czynnik kształtujący stosunkowo wysokie koszty pracy, które mogą negatywnie wpływać na popyt na pracę, w szczególności w przypadku miejsc pracy charakteryzujących się niską wydajnością.

| (20) | Należy wspierać mobilność pracowników w sektorach, w których występują znaczne niedobory, np. w służbie zdrowia, sektorze technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) oraz zawodach technicznych i wymagających wysokich kwalifikacji. Jednocześnie wystąpi duże zapotrzebowanie w odniesieniu do zmiany i podnoszenia kwalifikacji, które będzie wymagać zwiększenia udziału dorosłych w kształceniu i szkoleniu, w tym przez stosowanie okresów skróconego czasu pracy. Istnieją obawy, że funkcjonujące obecnie systemy zachęt do szkoleń nie docierają do osób, które skorzystałyby na nich najbardziej, takich jak pracownicy o niskich kwalifikacjach, osoby starsze i osoby wywodzące się ze środowisk migracyjnych. Jedną z głównych przeszkód w uzyskaniu zatrudnienia jest słaba znajomość języków obcych, zwłaszcza na dwujęzycznym rynku pracy w Brukseli. Na szczeblu wspólnotowym podejmuje się działania na rzecz zwiększenia liczby studentów w dziedzinach, takich jak nauki przyrodnicze, technika, inżynieria i matematyka, ale nadal brakuje całościowych strategii, które pozwolą na zaspokojenie popytu rynku na pracę w przyszłości. Ogólny poziom umiejętności cyfrowych jest dobry, ale utrzymuje się na niezmiennym poziomie. Wśród młodych ludzi, w szczególności tych mających niskie wykształcenie, poziom umiejętności cyfrowych jest niższy niż średnia unijna i w ciągu ostatnich lat pogarszał się. Dostępność odpowiedniego sprzętu i połączenia z internetem dla wszystkich uczniów oraz niezbędne programy szkoleń dla nauczycieli i programy mentoringu mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia dostępu do kształcenia na odległość. Jest to również konieczne, aby uniknąć pogłębienia się istniejących nierówności w systemie edukacji z powodu kryzysu związanego z COVID-19. |
| --- | --- |

(20)

Należy wspierać mobilność pracowników w sektorach, w których występują znaczne niedobory, np. w służbie zdrowia, sektorze technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) oraz zawodach technicznych i wymagających wysokich kwalifikacji. Jednocześnie wystąpi duże zapotrzebowanie w odniesieniu do zmiany i podnoszenia kwalifikacji, które będzie wymagać zwiększenia udziału dorosłych w kształceniu i szkoleniu, w tym przez stosowanie okresów skróconego czasu pracy. Istnieją obawy, że funkcjonujące obecnie systemy zachęt do szkoleń nie docierają do osób, które skorzystałyby na nich najbardziej, takich jak pracownicy o niskich kwalifikacjach, osoby starsze i osoby wywodzące się ze środowisk migracyjnych. Jedną z głównych przeszkód w uzyskaniu zatrudnienia jest słaba znajomość języków obcych, zwłaszcza na dwujęzycznym rynku pracy w Brukseli. Na szczeblu wspólnotowym podejmuje się działania na rzecz zwiększenia liczby studentów w dziedzinach, takich jak nauki przyrodnicze, technika, inżynieria i matematyka, ale nadal brakuje całościowych strategii, które pozwolą na zaspokojenie popytu rynku na pracę w przyszłości. Ogólny poziom umiejętności cyfrowych jest dobry, ale utrzymuje się na niezmiennym poziomie. Wśród młodych ludzi, w szczególności tych mających niskie wykształcenie, poziom umiejętności cyfrowych jest niższy niż średnia unijna i w ciągu ostatnich lat pogarszał się. Dostępność odpowiedniego sprzętu i połączenia z internetem dla wszystkich uczniów oraz niezbędne programy szkoleń dla nauczycieli i programy mentoringu mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia dostępu do kształcenia na odległość. Jest to również konieczne, aby uniknąć pogłębienia się istniejących nierówności w systemie edukacji z powodu kryzysu związanego z COVID-19.

| (21) | Belgia uruchomiła wiele programów mających na celu wsparcie płynności przedsiębiorstw, w tym system gwarancji państwa dla kredytów i kilka programów regionalnych zgłoszonych w ramach tymczasowych ram w zakresie pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej pandemii COVID-19. Sprawne i skuteczne wprowadzenie w życie takich programów, również przez pośredników, ma zasadnicze znaczenie dla umożliwienia przedsiębiorstwom, zwłaszcza małym i średnim oraz osobom samozatrudnionym, skorzystania z tych programów, tak aby objąć ich ochroną i aby ułatwić szybszą odbudowę gospodarki. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego, w tym pośredników. |
| --- | --- |

(21)

Belgia uruchomiła wiele programów mających na celu wsparcie płynności przedsiębiorstw, w tym system gwarancji państwa dla kredytów i kilka programów regionalnych zgłoszonych w ramach tymczasowych ram w zakresie pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej pandemii COVID-19. Sprawne i skuteczne wprowadzenie w życie takich programów, również przez pośredników, ma zasadnicze znaczenie dla umożliwienia przedsiębiorstwom, zwłaszcza małym i średnim oraz osobom samozatrudnionym, skorzystania z tych programów, tak aby objąć ich ochroną i aby ułatwić szybszą odbudowę gospodarki. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego, w tym pośredników.

| (22) | Pomimo działań rządu przedsiębiorstwa ponoszą koszty obciążenia administracyjnego w wysokości około 7 mld EUR rocznie (1,6 % PKB), z czego większość wynika z konieczności przestrzegania przepisów podatkowych i prawa pracy. System podatkowy jest bardzo złożony ze względu na różne wydatki podatkowe. Zarządzanie wynagrodzeniami jest dla przedsiębiorstw skomplikowane, zwłaszcza tych, które muszą operować w różnych systemach regionalnych. Przedsiębiorstwa doświadczają coraz więcej opóźnień w płatnościach ze strony organów publicznych, co przyczynia się do niepowodzenia w działalności gospodarczej i pogorszenia klimatu biznesowego. Istnieją duże opóźnienia w odniesieniu do pozwoleń na budowę, przeprowadzania połączeń elektrycznych i podłączania do sieci dystrybucji wody. Procedura przeniesienia własności należy do najbardziej czasochłonnych i najdroższych w Unii. Istnieją poważne rozbieżności regionalne w wymogach dotyczących wejścia na rynek dla oferentów usług rzemieślniczych i budowlanych. Skumulowany skutek wysokiego poziomu uregulowania, wysokich kosztów wynagrodzeń i sztywności na rynku pracy niekorzystnie rzutuje na wyniki osiągane przez sektor detaliczny. Zasady dotyczące godzin otwarcia sklepów, promocji sprzedaży, rabatów i kanałów dystrybucji w odniesieniu do leków dostępnych bez recepty negatywnie wpływają na warunki działania detalistów. Rozwój sieci 5G może zostać spowolniony między innymi z powodu rygorystycznych zdrowotnych i środowiskowych norm ochrony przed promieniowaniem (zwłaszcza w Brukseli), niejednakowych w poszczególnych regionach, przez wysokie podatki od anten w Brukseli oraz długie terminy wydawania zezwoleń na rozmieszczenie anten. W obszarze niewypłacalności nie istnieje specjalna uproszczona procedura pozasądowa dla małych i średnich przedsiębiorstw, a postępowanie upadłościowe mogą wszcząć wyłącznie dłużnicy. Niewystarczająca cyfryzacja i brak zasobów – pomimo stopniowej poprawy – pozostają wyzwaniem dla systemu wymiaru sprawiedliwości. Długotrwałe procedury w sądach administracyjnych są przyczyną znacznych opóźnień w udzielaniu zamówień publicznych i pozwoleń na budowę. Kluczowe organy odpowiedzialne za egzekwowanie prawa w ramach nadzoru rynku, konkurencji i transportu kolejowego nie zatrudniają wystarczającej liczby pracowników, aby móc w pełni wykonywać swoje zadania. |
| --- | --- |

(22)

Pomimo działań rządu przedsiębiorstwa ponoszą koszty obciążenia administracyjnego w wysokości około 7 mld EUR rocznie (1,6 % PKB), z czego większość wynika z konieczności przestrzegania przepisów podatkowych i prawa pracy. System podatkowy jest bardzo złożony ze względu na różne wydatki podatkowe. Zarządzanie wynagrodzeniami jest dla przedsiębiorstw skomplikowane, zwłaszcza tych, które muszą operować w różnych systemach regionalnych. Przedsiębiorstwa doświadczają coraz więcej opóźnień w płatnościach ze strony organów publicznych, co przyczynia się do niepowodzenia w działalności gospodarczej i pogorszenia klimatu biznesowego. Istnieją duże opóźnienia w odniesieniu do pozwoleń na budowę, przeprowadzania połączeń elektrycznych i podłączania do sieci dystrybucji wody. Procedura przeniesienia własności należy do najbardziej czasochłonnych i najdroższych w Unii. Istnieją poważne rozbieżności regionalne w wymogach dotyczących wejścia na rynek dla oferentów usług rzemieślniczych i budowlanych. Skumulowany skutek wysokiego poziomu uregulowania, wysokich kosztów wynagrodzeń i sztywności na rynku pracy niekorzystnie rzutuje na wyniki osiągane przez sektor detaliczny. Zasady dotyczące godzin otwarcia sklepów, promocji sprzedaży, rabatów i kanałów dystrybucji w odniesieniu do leków dostępnych bez recepty negatywnie wpływają na warunki działania detalistów. Rozwój sieci 5G może zostać spowolniony między innymi z powodu rygorystycznych zdrowotnych i środowiskowych norm ochrony przed promieniowaniem (zwłaszcza w Brukseli), niejednakowych w poszczególnych regionach, przez wysokie podatki od anten w Brukseli oraz długie terminy wydawania zezwoleń na rozmieszczenie anten. W obszarze niewypłacalności nie istnieje specjalna uproszczona procedura pozasądowa dla małych i średnich przedsiębiorstw, a postępowanie upadłościowe mogą wszcząć wyłącznie dłużnicy. Niewystarczająca cyfryzacja i brak zasobów – pomimo stopniowej poprawy – pozostają wyzwaniem dla systemu wymiaru sprawiedliwości. Długotrwałe procedury w sądach administracyjnych są przyczyną znacznych opóźnień w udzielaniu zamówień publicznych i pozwoleń na budowę. Kluczowe organy odpowiedzialne za egzekwowanie prawa w ramach nadzoru rynku, konkurencji i transportu kolejowego nie zatrudniają wystarczającej liczby pracowników, aby móc w pełni wykonywać swoje zadania.

| (23) | W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych oraz promowanie inwestycji prywatnych, w tym w drodze odpowiednich reform, które zarazem wsparłyby transformację przemysłową. Zgodnie z krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu na lata 2021–2030 Belgia potrzebuje znacznych inwestycji w zrównoważony transport, w szczególności w celu rozwiązania problemu zatorów komunikacyjnych i w celu zwiększenia elektromobilności. Przed kryzysem związanym z COVID-19 belgijskie regiony zapowiedziały realizację dużych wieloletnich planów w zakresie infrastruktury transportowej. Prowadzone są znaczne inwestycje w podmiejską kolej wokół Brukseli, sygnalizację, połączenia kolejowe z portami i transgraniczne połączenia kolejowe. Ponadto silnie inwestuje się obecnie w infrastrukturę metra, tramwajów i autobusów w Brukseli. W krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu wskazano również, że istnieje potrzeba znacznych inwestycji w odnawialne i elastyczne wytwarzanie energii elektrycznej, połączenia międzysystemowe, inteligentne sieci, magazynowanie energii i efektywność energetyczną, aby osiągnąć europejskie cele w zakresie energii i klimatu, dotrzymać zobowiązań prawnych Belgii do całkowitego wycofania energii jądrowej do 2025 r. i do odnowienia 80 % budynków, które powstały przed wprowadzeniem norm energetycznych. W przeciwieństwie do stosunkowo wysokiego poziomu prywatnej działalności badawczo-rozwojowej intensywność publicznych działań w tym zakresie pozostaje nieco poniżej poziomu większości państw członkowskich o podobnym poziomie rozwoju gospodarczego. Istnieje ryzyko, że w Belgii nastąpią opóźnienia w rozwoju sieci 5G, ponieważ Belgia nie planuje przydzielania pionierskich pasm dla sieci 5G w terminach przewidzianych w przepisach Unii. W marcu 2020 r. władze belgijskie rozpoczęły konsultacje publiczne w sprawie tymczasowych pozwoleń krajowych na wykorzystanie 200 MHz dostępnego widma w paśmie 3,6–3,8 GHz jako tymczasowego rozwiązania. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Belgii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Belgii optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(23)

W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych oraz promowanie inwestycji prywatnych, w tym w drodze odpowiednich reform, które zarazem wsparłyby transformację przemysłową. Zgodnie z krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu na lata 2021–2030 Belgia potrzebuje znacznych inwestycji w zrównoważony transport, w szczególności w celu rozwiązania problemu zatorów komunikacyjnych i w celu zwiększenia elektromobilności. Przed kryzysem związanym z COVID-19 belgijskie regiony zapowiedziały realizację dużych wieloletnich planów w zakresie infrastruktury transportowej. Prowadzone są znaczne inwestycje w podmiejską kolej wokół Brukseli, sygnalizację, połączenia kolejowe z portami i transgraniczne połączenia kolejowe. Ponadto silnie inwestuje się obecnie w infrastrukturę metra, tramwajów i autobusów w Brukseli. W krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu wskazano również, że istnieje potrzeba znacznych inwestycji w odnawialne i elastyczne wytwarzanie energii elektrycznej, połączenia międzysystemowe, inteligentne sieci, magazynowanie energii i efektywność energetyczną, aby osiągnąć europejskie cele w zakresie energii i klimatu, dotrzymać zobowiązań prawnych Belgii do całkowitego wycofania energii jądrowej do 2025 r. i do odnowienia 80 % budynków, które powstały przed wprowadzeniem norm energetycznych. W przeciwieństwie do stosunkowo wysokiego poziomu prywatnej działalności badawczo-rozwojowej intensywność publicznych działań w tym zakresie pozostaje nieco poniżej poziomu większości państw członkowskich o podobnym poziomie rozwoju gospodarczego. Istnieje ryzyko, że w Belgii nastąpią opóźnienia w rozwoju sieci 5G, ponieważ Belgia nie planuje przydzielania pionierskich pasm dla sieci 5G w terminach przewidzianych w przepisach Unii. W marcu 2020 r. władze belgijskie rozpoczęły konsultacje publiczne w sprawie tymczasowych pozwoleń krajowych na wykorzystanie 200 MHz dostępnego widma w paśmie 3,6–3,8 GHz jako tymczasowego rozwiązania. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Belgii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Belgii optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (24) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(24)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (25) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Belgia przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(25)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Belgia przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (26) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Belgia powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro. |
| --- | --- |

(26)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Belgia powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro.

| (27) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Belgii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Belgii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Belgii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(27)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Belgii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Belgii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Belgii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (28) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (8) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(28)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (8) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Belgii w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Zwiększenie ogólnej odporności systemu ochrony zdrowia i zapewnienie dostaw kluczowych produktów medycznych. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Łagodzenie wpływu kryzysu związanego z COVID-19 na zatrudnienie i sytuację społeczną, w szczególności przez wspieranie wykorzystywania skutecznych aktywnych instrumentów rynku pracy oraz wspieranie rozwoju umiejętności. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zapewnienie skutecznego wdrożenia środków mających na celu zapewnienie płynności małym i średnim przedsiębiorstwom i osobom samozatrudnionym oraz poprawę otoczenia biznesu. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na infrastrukturę dla zrównoważonego transportu, czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii, gospodarkę o obiegu zamkniętym, infrastrukturę cyfrową, taką jak sieć 5G i sieci gigabitowe, oraz badania naukowe i innowacje. |
| --- | --- |

3.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 1.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Publiczne wydatki pierwotne netto to wydatki publiczne ogółem z wyłączeniem wydatków z tytułu odsetek, wydatków na programy unijne w pełni równoważonych dochodami z funduszy unijnych oraz niedyskrecjonalnych zmian w wydatkach na zasiłki dla bezrobotnych. Nakłady brutto na środki trwałe finansowane z zasobów krajowych rozkłada się na okres czterech lat. Uwzględnia się dyskrecjonalne środki po stronie dochodów lub prawnie przewidziany wzrost dochodów. Działania jednorazowe, zarówno po stronie dochodów, jak i wydatków, są saldowane.

7

(8)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

8

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/8 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/8

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Bułgarii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Bułgarię programu konwergencji na 2020 r.

(2020/C 282/02)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Bułgarię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Bułgarię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Bułgarii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Bułgarii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Bułgarii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Bułgarii nie występują już zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W ubiegłych latach słabościom sektora finansowego towarzyszyły wysokie zadłużenie i kredyty zagrożone w sektorze przedsiębiorstw. Nie stwierdza się już zakłóceń równowagi w Bułgarii, ponieważ spójne działania w ramach polityki i korzystne otoczenie makroekonomiczne umożliwiły dalsze ograniczenie ryzyka i podatności na zagrożenia. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Bułgarii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Bułgarii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Bułgarii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Bułgarii nie występują już zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W ubiegłych latach słabościom sektora finansowego towarzyszyły wysokie zadłużenie i kredyty zagrożone w sektorze przedsiębiorstw. Nie stwierdza się już zakłóceń równowagi w Bułgarii, ponieważ spójne działania w ramach polityki i korzystne otoczenie makroekonomiczne umożliwiły dalsze ograniczenie ryzyka i podatności na zagrożenia.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-gospodarcze pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-gospodarcze pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować gotowością na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować gotowością na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych („funduszy ESI”) w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Bułgarię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych („funduszy ESI”) w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Bułgarię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-gospodarcze skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach Bułgarii ze względu na różne modele specjalizacji; dotyczy to w szczególności regionów, które w znacznym stopniu zależą od działalności gospodarczej opartej na bezpośrednim kontakcie z klientem. Wiąże się z tym istotne ryzyko pogłębienia się dysproporcji regionalnych w Bułgarii, co dodatkowo pogorszyłoby obserwowaną już tendencję wzrostu nierówności między stolicą a pozostałymi regionami kraju oraz między miastami a obszarami wiejskimi. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-gospodarcze skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach Bułgarii ze względu na różne modele specjalizacji; dotyczy to w szczególności regionów, które w znacznym stopniu zależą od działalności gospodarczej opartej na bezpośrednim kontakcie z klientem. Wiąże się z tym istotne ryzyko pogłębienia się dysproporcji regionalnych w Bułgarii, co dodatkowo pogorszyłoby obserwowaną już tendencję wzrostu nierówności między stolicą a pozostałymi regionami kraju oraz między miastami a obszarami wiejskimi. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 30 kwietnia 2020 r. Bułgaria przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 30 kwietnia 2020 r. Bułgaria przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Bułgaria jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(11)

Bułgaria jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu.

| (12) | W programie konwergencji na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 2,1 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 3,1 % PKB w 2020 r. W programie konwergencji na 2020 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 20,4 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 28,5 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(12)

W programie konwergencji na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 2,1 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 3,1 % PKB w 2020 r. W programie konwergencji na 2020 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 20,4 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 28,5 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Bułgaria przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe, mając na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 1,3 % PKB. Środki te obejmują wyższe wydatki na usługi w zakresie opieki zdrowotnej i ochrony socjalnej oraz system wsparcia zatrudnienia dla sektorów znajdujących się w trudnej sytuacji. Ponadto Bułgaria zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw; wartość tych środków oszacowano w programie konwergencji na 2020 r. na 0,6 % PKB. Środki te obejmują gwarancje państwowego Bułgarskiego Banku Rozwoju oraz odroczenia płatności podatku dochodowego od osób prawnych. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Bułgarię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Bułgaria przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe, mając na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 1,3 % PKB. Środki te obejmują wyższe wydatki na usługi w zakresie opieki zdrowotnej i ochrony socjalnej oraz system wsparcia zatrudnienia dla sektorów znajdujących się w trudnej sytuacji. Ponadto Bułgaria zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw; wartość tych środków oszacowano w programie konwergencji na 2020 r. na 0,6 % PKB. Środki te obejmują gwarancje państwowego Bułgarskiego Banku Rozwoju oraz odroczenia płatności podatku dochodowego od osób prawnych. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Bułgarię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Bułgarii w 2020 r. wyniesie 2,8 % PKB, a w 2021 r. –1,8 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Bułgarii w 2020 r. wyniesie 2,8 % PKB, a w 2021 r. –1,8 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Bułgarię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. W sprawozdaniu stwierdzono, po dokonaniu oceny wszystkich istotnych czynników, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 zostało spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Bułgarię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. W sprawozdaniu stwierdzono, po dokonaniu oceny wszystkich istotnych czynników, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 zostało spełnione.

| (16) | W dniu 13 marca 2020 r. Bułgaria ogłosiła stan nadzwyczajny na okres od dnia 13 marca 2020 r. do dnia 13 kwietnia 2020 r.; został on następnie przedłużony do dnia 13 maja 2020 r., a potem zastąpiony epidemicznym stanem wyjątkowym do dnia 14 czerwca 2020 r. W dniu 6 kwietnia 2020 r. bułgarski parlament przyjął przedstawiony przez rząd wniosek dotyczący zmiany budżetu państwa na 2020 r. W nowym budżecie przewidziano deficyt w wysokości 3,5 mld BGN (2,9 % PKB) ze względu na zwiększone wydatki na działania związane z kryzysem oraz oczekiwane zmniejszenie dochodów o 2,4 mld BGN. Przewiduje się pięciokrotne zwiększenie pułapu nowego długu, jaki może wyemitować rząd: z 2,2 mld BGN do 10 mld BGN. Bułgaria uruchomiła pakiet finansowy o łącznej wartości ponad 870 mln BGN w ramach kilku programów operacyjnych finansowanych z funduszy ESI na lata 2014–2020 w celu wsparcia systemu ochrony zdrowia i złagodzenia społeczno-gospodarczych skutków pandemii. |
| --- | --- |

(16)

W dniu 13 marca 2020 r. Bułgaria ogłosiła stan nadzwyczajny na okres od dnia 13 marca 2020 r. do dnia 13 kwietnia 2020 r.; został on następnie przedłużony do dnia 13 maja 2020 r., a potem zastąpiony epidemicznym stanem wyjątkowym do dnia 14 czerwca 2020 r. W dniu 6 kwietnia 2020 r. bułgarski parlament przyjął przedstawiony przez rząd wniosek dotyczący zmiany budżetu państwa na 2020 r. W nowym budżecie przewidziano deficyt w wysokości 3,5 mld BGN (2,9 % PKB) ze względu na zwiększone wydatki na działania związane z kryzysem oraz oczekiwane zmniejszenie dochodów o 2,4 mld BGN. Przewiduje się pięciokrotne zwiększenie pułapu nowego długu, jaki może wyemitować rząd: z 2,2 mld BGN do 10 mld BGN. Bułgaria uruchomiła pakiet finansowy o łącznej wartości ponad 870 mln BGN w ramach kilku programów operacyjnych finansowanych z funduszy ESI na lata 2014–2020 w celu wsparcia systemu ochrony zdrowia i złagodzenia społeczno-gospodarczych skutków pandemii.

| (17) | W odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19 Bułgaria wprowadziła środek wsparcia w dziedzinie zatrudnienia, w ramach którego państwo zobowiązuje się do wypłaty 60 % dochodu pracowników i zapłaty powiązanych składek na ubezpieczenie społeczne przez okres do trzech miesięcy, pod warunkiem że pracodawca pokryje różnicę i zobowiąże się do niezwalniania pracowników. Pracodawca jest również zobowiązany do utrzymania zatrudnienia przez kolejny okres o długości co najmniej równej długości okresu objętego dotacją. Do kwalifikujących się przedsiębiorstw należą przedsiębiorstwa z sektorów, które bezpośrednio odczuły ograniczenia nałożone w związku ze stanem nadzwyczajnym. Jak przewidziano w dekrecie nr 55 z dnia 30 marca 2020 r., do uzyskania wsparcia kwalifikują się również przedsiębiorstwa z innych sektorów, które udowodnią, że w marcu 2020 r. przez określony czas odnotowały spadek dochodów o 20 % w porównaniu z dochodami w marcu 2019 r. |
| --- | --- |

(17)

W odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19 Bułgaria wprowadziła środek wsparcia w dziedzinie zatrudnienia, w ramach którego państwo zobowiązuje się do wypłaty 60 % dochodu pracowników i zapłaty powiązanych składek na ubezpieczenie społeczne przez okres do trzech miesięcy, pod warunkiem że pracodawca pokryje różnicę i zobowiąże się do niezwalniania pracowników. Pracodawca jest również zobowiązany do utrzymania zatrudnienia przez kolejny okres o długości co najmniej równej długości okresu objętego dotacją. Do kwalifikujących się przedsiębiorstw należą przedsiębiorstwa z sektorów, które bezpośrednio odczuły ograniczenia nałożone w związku ze stanem nadzwyczajnym. Jak przewidziano w dekrecie nr 55 z dnia 30 marca 2020 r., do uzyskania wsparcia kwalifikują się również przedsiębiorstwa z innych sektorów, które udowodnią, że w marcu 2020 r. przez określony czas odnotowały spadek dochodów o 20 % w porównaniu z dochodami w marcu 2019 r.

| (18) | W celu wsparcia płynności w gospodarce zwiększono kapitał Bułgarskiego Banku Rozwoju o 700 mln BGN. Kwotę 500 mln BGN przeznaczono na gwarancje portfelowe dla banków, aby zapewnić przedsiębiorstwom bardziej elastyczne warunki kredytowe, natomiast 200 mln BGN przeznaczono na gwarancje na nieoprocentowane pożyczki do kwoty 4 500 BGN dla pracowników skierowanych przez przedsiębiorstwa na urlop bezpłatny lub osób samozatrudnionych. Bułgarski Bank Rozwoju będzie również wdrażać system gwarancji o wartości 100 mln EUR obejmujący pożyczki dla małych i średnich przedsiębiorstw („MŚP”) i finansowany ze środków programu operacyjnego „Innowacje i konkurencyjność” w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Zarządzający funduszem instrumentów finansowych w Bułgarii ponownie zbadał swoje portfolio i dostosowuje swoje instrumenty wsparcia dla przedsiębiorstw do aktualnej sytuacji gospodarczej. Narodowy Bank Bułgarii wprowadził pakiet środków o wartości 9,3 mld BGN, które mają pomóc utrzymać odporność systemu bankowego i zwiększyć jego elastyczność, aby osłabić negatywny wpływ ograniczeń na obywateli i przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

(18)

W celu wsparcia płynności w gospodarce zwiększono kapitał Bułgarskiego Banku Rozwoju o 700 mln BGN. Kwotę 500 mln BGN przeznaczono na gwarancje portfelowe dla banków, aby zapewnić przedsiębiorstwom bardziej elastyczne warunki kredytowe, natomiast 200 mln BGN przeznaczono na gwarancje na nieoprocentowane pożyczki do kwoty 4 500 BGN dla pracowników skierowanych przez przedsiębiorstwa na urlop bezpłatny lub osób samozatrudnionych. Bułgarski Bank Rozwoju będzie również wdrażać system gwarancji o wartości 100 mln EUR obejmujący pożyczki dla małych i średnich przedsiębiorstw („MŚP”) i finansowany ze środków programu operacyjnego „Innowacje i konkurencyjność” w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Zarządzający funduszem instrumentów finansowych w Bułgarii ponownie zbadał swoje portfolio i dostosowuje swoje instrumenty wsparcia dla przedsiębiorstw do aktualnej sytuacji gospodarczej. Narodowy Bank Bułgarii wprowadził pakiet środków o wartości 9,3 mld BGN, które mają pomóc utrzymać odporność systemu bankowego i zwiększyć jego elastyczność, aby osłabić negatywny wpływ ograniczeń na obywateli i przedsiębiorstwa.

| (19) | Kryzys związany z COVID-19 mocno uderzył w gospodarkę Bułgarii, zarówno w sektor usług, jak i przemysł wytwórczy. Negatywny wpływ został spotęgowany przez malejące popyt i podaż oraz zakłócenia w globalnych łańcuchach wartości. Działania podjęte przez rząd, aby stawić czoła sytuacji nadzwyczajnej, mogą pomóc w złagodzeniu skutków kryzysu, a ich szybka i skuteczna realizacja będzie miała zasadnicze znaczenie dla utrzymania poziomu zatrudnienia i poprawy płynności przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, i płynności niezależnych pracowników. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Zgodnie z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Bułgaria zniosła zakazy wywozu środków ochrony osobistej i utworzyła „uprzywilejowane korytarze” umożliwiające szybkie kontrole na przejściach granicznych. |
| --- | --- |

(19)

Kryzys związany z COVID-19 mocno uderzył w gospodarkę Bułgarii, zarówno w sektor usług, jak i przemysł wytwórczy. Negatywny wpływ został spotęgowany przez malejące popyt i podaż oraz zakłócenia w globalnych łańcuchach wartości. Działania podjęte przez rząd, aby stawić czoła sytuacji nadzwyczajnej, mogą pomóc w złagodzeniu skutków kryzysu, a ich szybka i skuteczna realizacja będzie miała zasadnicze znaczenie dla utrzymania poziomu zatrudnienia i poprawy płynności przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, i płynności niezależnych pracowników. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Zgodnie z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Bułgaria zniosła zakazy wywozu środków ochrony osobistej i utworzyła „uprzywilejowane korytarze” umożliwiające szybkie kontrole na przejściach granicznych.

| (20) | Kryzys związany z COVID-19 dodatkowo obciążył bułgarski system ochrony zdrowia, który już wcześniej charakteryzował się ograniczoną dostępnością wynikającą z niskiego poziomu finansowania ze środków publicznych, ubezpieczeniem zdrowotnym o ograniczonym zakresie, niewielką, choć rosnącą liczbą pielęgniarek i pielęgniarzy oraz nierównomiernym pod względem regionalnym rozmieszczeniem pracowników służby zdrowia. Należy zatem zwiększyć ogólną odporność bułgarskiego systemu ochrony zdrowia, jego dostępność i możliwości. Zapewnienie opieki (ogólnej i specjalistycznej) w warunkach ambulatoryjnych na większą skalę, również z wykorzystaniem telekonsultacji, odciążyłoby szpitale, natomiast badania i leczenie powinny być dostępne dla wszystkich, niezależnie od statusu ubezpieczenia zdrowotnego. Na terytorium całego kraju należy zapewnić odpowiedni dostęp do pracowników służby zdrowia i świadczonych przez nich usług zgodnie z potrzebami ludności. Integracja opieki podstawowej, długoterminowej i środowiskowej ma kluczowe znaczenie dla osób starszych i grup znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. |
| --- | --- |

(20)

Kryzys związany z COVID-19 dodatkowo obciążył bułgarski system ochrony zdrowia, który już wcześniej charakteryzował się ograniczoną dostępnością wynikającą z niskiego poziomu finansowania ze środków publicznych, ubezpieczeniem zdrowotnym o ograniczonym zakresie, niewielką, choć rosnącą liczbą pielęgniarek i pielęgniarzy oraz nierównomiernym pod względem regionalnym rozmieszczeniem pracowników służby zdrowia. Należy zatem zwiększyć ogólną odporność bułgarskiego systemu ochrony zdrowia, jego dostępność i możliwości. Zapewnienie opieki (ogólnej i specjalistycznej) w warunkach ambulatoryjnych na większą skalę, również z wykorzystaniem telekonsultacji, odciążyłoby szpitale, natomiast badania i leczenie powinny być dostępne dla wszystkich, niezależnie od statusu ubezpieczenia zdrowotnego. Na terytorium całego kraju należy zapewnić odpowiedni dostęp do pracowników służby zdrowia i świadczonych przez nich usług zgodnie z potrzebami ludności. Integracja opieki podstawowej, długoterminowej i środowiskowej ma kluczowe znaczenie dla osób starszych i grup znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji.

| (21) | Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 7,0 %, a w 2021 r. spadnie do 5,8 %. Od momentu wprowadzenia stanu nadzwyczajnego bezrobocie szybko rosło w sektorze usług handlu, zakwaterowania i gastronomii oraz w sektorze wytwórczym, w dużych miastach i wśród osób o wykształceniu średnim lub niższym. Rząd wprowadził środki służące ochronie zatrudnienia, w szczególności poprzez rozwiązania w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu, które należy szybko wdrożyć i dalej rozwijać. Aby zapobiegać dalszej utracie miejsc pracy, w obecnej sytuacji uzasadnione jest zapewnianie – we współpracy z partnerami społecznymi – szerokiego wsparcia pracodawcom i pracownikom, w tym osobom samozatrudnionym. W celu zaradzenia negatywnym skutkom na rynku pracy konieczne będzie wzmocnienie środków wdrożonych przez agencję zatrudnienia i zwiększenie możliwości tej agencji. Dalsze wysiłki na rzecz aktywizacji, podnoszenia i zmiany kwalifikacji pomogą obywatelom powrócić do pracy, a jednocześnie pozwolą na przygotowanie siły roboczej na wyzwania i możliwości wynikające z cyfryzacji. Kryzys związany z COVID-19 może również mieć znaczący wpływ na pracowników zatrudnionych nieformalnie, których dostęp do usług zdrowotnych i ochrony socjalnej jest ograniczony. Ukierunkowane środki z zakresu polityki mogłyby zapobiec większemu zubożeniu pracowników nieobjętych ochroną i grup znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, a także mogłyby polepszyć ich warunki życia w okresie odbudowy gospodarki. |
| --- | --- |

(21)

Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 7,0 %, a w 2021 r. spadnie do 5,8 %. Od momentu wprowadzenia stanu nadzwyczajnego bezrobocie szybko rosło w sektorze usług handlu, zakwaterowania i gastronomii oraz w sektorze wytwórczym, w dużych miastach i wśród osób o wykształceniu średnim lub niższym. Rząd wprowadził środki służące ochronie zatrudnienia, w szczególności poprzez rozwiązania w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu, które należy szybko wdrożyć i dalej rozwijać. Aby zapobiegać dalszej utracie miejsc pracy, w obecnej sytuacji uzasadnione jest zapewnianie – we współpracy z partnerami społecznymi – szerokiego wsparcia pracodawcom i pracownikom, w tym osobom samozatrudnionym. W celu zaradzenia negatywnym skutkom na rynku pracy konieczne będzie wzmocnienie środków wdrożonych przez agencję zatrudnienia i zwiększenie możliwości tej agencji. Dalsze wysiłki na rzecz aktywizacji, podnoszenia i zmiany kwalifikacji pomogą obywatelom powrócić do pracy, a jednocześnie pozwolą na przygotowanie siły roboczej na wyzwania i możliwości wynikające z cyfryzacji. Kryzys związany z COVID-19 może również mieć znaczący wpływ na pracowników zatrudnionych nieformalnie, których dostęp do usług zdrowotnych i ochrony socjalnej jest ograniczony. Ukierunkowane środki z zakresu polityki mogłyby zapobiec większemu zubożeniu pracowników nieobjętych ochroną i grup znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, a także mogłyby polepszyć ich warunki życia w okresie odbudowy gospodarki.

| (22) | Kryzys związany z COVID-19 w nieproporcjonalny sposób wpływa na grupy znajdujące się w trudnej sytuacji i pogłębia istniejące wyzwania społeczne. Odsetek osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym był już wysoki przed kryzysem, zwłaszcza wśród dzieci, osób starszych, osób z niepełnosprawnością i Romów, a transfery socjalne doprowadziły do zmniejszenia ubóstwa jedynie w ograniczonym stopniu. Nierówności dochodowe były jednymi z najwyższych w Unii, a wpływ systemu podatkowego i systemu zabezpieczenia społecznego na ograniczanie tych nierówności był jednym z najsłabszych. Kryzys wymaga środków, które usuną luki zidentyfikowane już w poprzednich latach, w szczególności w systemie dochodu minimalnego, będącym jednym z najmniej adekwatnych systemów w Unii służących wydźwignięciu beneficjentów z ubóstwa. Istotne są nadal takie kwestie jak zapewnienie ochrony socjalnej wszystkim, w tym osobom zatrudnionym na podstawie niestandardowych form zatrudnienia, osobom samozatrudnionym i gospodarstwom domowym o niskich dochodach, zapewnienie wsparcia dochodu, żywności i odpowiednich usług społecznych, a także zapewnienie osobom bezdomnym zakwaterowania i wsparcia w sytuacjach wyjątkowych. Reforma usług społecznych przyczyniłaby się do ustabilizowania systemu, natomiast ściślejsza współpraca między służbami opieki zdrowotnej i społecznej pozwoliłaby na lepsze dotarcie do osób, które nie są w stanie same się o siebie zadbać, i osób z niepełnosprawnością. Wiele romskich gospodarstw domowych, które już przed kryzysem doświadczały skrajnego ubóstwa, potrzebuje usług mediacji oraz podstawowych usług i wsparcia. |
| --- | --- |

(22)

Kryzys związany z COVID-19 w nieproporcjonalny sposób wpływa na grupy znajdujące się w trudnej sytuacji i pogłębia istniejące wyzwania społeczne. Odsetek osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym był już wysoki przed kryzysem, zwłaszcza wśród dzieci, osób starszych, osób z niepełnosprawnością i Romów, a transfery socjalne doprowadziły do zmniejszenia ubóstwa jedynie w ograniczonym stopniu. Nierówności dochodowe były jednymi z najwyższych w Unii, a wpływ systemu podatkowego i systemu zabezpieczenia społecznego na ograniczanie tych nierówności był jednym z najsłabszych. Kryzys wymaga środków, które usuną luki zidentyfikowane już w poprzednich latach, w szczególności w systemie dochodu minimalnego, będącym jednym z najmniej adekwatnych systemów w Unii służących wydźwignięciu beneficjentów z ubóstwa. Istotne są nadal takie kwestie jak zapewnienie ochrony socjalnej wszystkim, w tym osobom zatrudnionym na podstawie niestandardowych form zatrudnienia, osobom samozatrudnionym i gospodarstwom domowym o niskich dochodach, zapewnienie wsparcia dochodu, żywności i odpowiednich usług społecznych, a także zapewnienie osobom bezdomnym zakwaterowania i wsparcia w sytuacjach wyjątkowych. Reforma usług społecznych przyczyniłaby się do ustabilizowania systemu, natomiast ściślejsza współpraca między służbami opieki zdrowotnej i społecznej pozwoliłaby na lepsze dotarcie do osób, które nie są w stanie same się o siebie zadbać, i osób z niepełnosprawnością. Wiele romskich gospodarstw domowych, które już przed kryzysem doświadczały skrajnego ubóstwa, potrzebuje usług mediacji oraz podstawowych usług i wsparcia.

| (23) | Usprawnione świadczenie usług w zakresie kształcenia i szkolenia oraz lepiej wykwalifikowana siła robocza stanowiłyby również silną podstawę do odbudowy gospodarki i wspierałyby zrównoważony wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu w perspektywie średnioterminowej. Wciąż istnieją możliwości poprawy jakości, dopasowania do potrzeb rynku pracy i włączającego charakteru kształcenia i szkolenia w Bułgarii. Bułgaria jest jednym z państw członkowskich, w których status społeczno-ekonomiczny ma największy wpływ na efekty uczenia się. Włączenie Romów w kształcenie pozostaje wciąż wyzwaniem, przy czym odsetek osób wcześnie kończących naukę jest szczególnie wysoki wśród Romów i na obszarach wiejskich. Ogólny poziom umiejętności cyfrowych ludności (w wieku 16–74 lat) jest niski, w tym również wśród osób młodych (w wieku 16–19 lat). Poprawa umiejętności cyfrowych, na przykład poprzez lepiej dostosowane do technologii cyfrowych stopnie i programy nauczania, może pomóc w dostosowaniu się do zmian na rynku pracy wynikających z cyfryzacji oraz do konieczności cyfrowej pracy zdalnej. Jednocześnie nadal 11 % uczniów nie ma komputerów lub dostępu do internetu, a 2 000 nauczycieli nie ma komputerów. Obecny system nauczania na odległość stwarza więc ryzyko pogłębienia i tak już znacznych nierówności w dziedzinie kształcenia i szkolenia, mimo iż niedawno podjęto działania wspierające. Dodatkowe starania na rzecz podniesienia poziomu wiedzy cyfrowej wszystkich uczniów i poprawa ich dostępu do odpowiedniej infrastruktury technicznej miałyby pozytywny, długotrwały wpływ na ich dostęp do edukacji – w szczególności w przypadku grup znajdujących się w trudnej sytuacji, w tym Romów – a tym samym pomogłyby zmniejszyć wysoki odsetek osób wcześnie kończących naukę. |
| --- | --- |

(23)

Usprawnione świadczenie usług w zakresie kształcenia i szkolenia oraz lepiej wykwalifikowana siła robocza stanowiłyby również silną podstawę do odbudowy gospodarki i wspierałyby zrównoważony wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu w perspektywie średnioterminowej. Wciąż istnieją możliwości poprawy jakości, dopasowania do potrzeb rynku pracy i włączającego charakteru kształcenia i szkolenia w Bułgarii. Bułgaria jest jednym z państw członkowskich, w których status społeczno-ekonomiczny ma największy wpływ na efekty uczenia się. Włączenie Romów w kształcenie pozostaje wciąż wyzwaniem, przy czym odsetek osób wcześnie kończących naukę jest szczególnie wysoki wśród Romów i na obszarach wiejskich. Ogólny poziom umiejętności cyfrowych ludności (w wieku 16–74 lat) jest niski, w tym również wśród osób młodych (w wieku 16–19 lat). Poprawa umiejętności cyfrowych, na przykład poprzez lepiej dostosowane do technologii cyfrowych stopnie i programy nauczania, może pomóc w dostosowaniu się do zmian na rynku pracy wynikających z cyfryzacji oraz do konieczności cyfrowej pracy zdalnej. Jednocześnie nadal 11 % uczniów nie ma komputerów lub dostępu do internetu, a 2 000 nauczycieli nie ma komputerów. Obecny system nauczania na odległość stwarza więc ryzyko pogłębienia i tak już znacznych nierówności w dziedzinie kształcenia i szkolenia, mimo iż niedawno podjęto działania wspierające. Dodatkowe starania na rzecz podniesienia poziomu wiedzy cyfrowej wszystkich uczniów i poprawa ich dostępu do odpowiedniej infrastruktury technicznej miałyby pozytywny, długotrwały wpływ na ich dostęp do edukacji – w szczególności w przypadku grup znajdujących się w trudnej sytuacji, w tym Romów – a tym samym pomogłyby zmniejszyć wysoki odsetek osób wcześnie kończących naukę.

| (24) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił strategiczne znaczenie skutecznej administracji publicznej i dobrze funkcjonującej administracji cyfrowej, w tym e-zdrowia i e-zamówień. Unia wspiera reformy w tej dziedzinie, ale ich wdrażanie przebiega zbyt wolno, co negatywnie wpłynęło na skuteczność sektora publicznego w okresie izolacji. W związku z tym Bułgaria pozostaje w tyle pod względem świadczenia e-usług, należy zatem zachęcać obywateli i przedsiębiorstwa do korzystania z nich. Również kwestie związane z cyberbezpieczeństwem i bezpieczeństwem infrastruktury krytycznej powinny zostać w pełni rozwiązane. W przyszłości sprawna administracja publiczna będzie miała kluczowe znaczenie dla zapewnienia terminowego i skutecznego wdrażania środków odbudowy gospodarki. Szczególnie ważne są nadal współpraca i koordynacja na wszystkich szczeblach administracji, w tym w zakresie zamówień publicznych i koncesji, a także w odniesieniu do nadzoru rynku. Większa przewidywalność regulacyjna i większa stabilność, skuteczna kontrola realizacji polityki oraz zmniejszenie obciążenia administracyjnego poprawiłyby otoczenie biznesowe i promowałyby inwestycje, wpływając pozytywnie na tempo odbudowy gospodarki. |
| --- | --- |

(24)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił strategiczne znaczenie skutecznej administracji publicznej i dobrze funkcjonującej administracji cyfrowej, w tym e-zdrowia i e-zamówień. Unia wspiera reformy w tej dziedzinie, ale ich wdrażanie przebiega zbyt wolno, co negatywnie wpłynęło na skuteczność sektora publicznego w okresie izolacji. W związku z tym Bułgaria pozostaje w tyle pod względem świadczenia e-usług, należy zatem zachęcać obywateli i przedsiębiorstwa do korzystania z nich. Również kwestie związane z cyberbezpieczeństwem i bezpieczeństwem infrastruktury krytycznej powinny zostać w pełni rozwiązane. W przyszłości sprawna administracja publiczna będzie miała kluczowe znaczenie dla zapewnienia terminowego i skutecznego wdrażania środków odbudowy gospodarki. Szczególnie ważne są nadal współpraca i koordynacja na wszystkich szczeblach administracji, w tym w zakresie zamówień publicznych i koncesji, a także w odniesieniu do nadzoru rynku. Większa przewidywalność regulacyjna i większa stabilność, skuteczna kontrola realizacji polityki oraz zmniejszenie obciążenia administracyjnego poprawiłyby otoczenie biznesowe i promowałyby inwestycje, wpływając pozytywnie na tempo odbudowy gospodarki.

| (25) | W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Kryzys związany z COVID-19 dodatkowo uwydatnił znaczenie cyfryzacji i innowacji, czyli obszarów, w których Bułgaria, a w szczególności jej MŚP osiągają wyniki znacznie poniżej średniej unijnej. Istotnym tego przykładem jest kwestia widma, jakie ma być przydzielane w ramach pionierskich pasm sieci 5G, które, zgodnie z wymogami, jest niewystarczające do zapewnienia terminowego i skutecznego świadczenia usług 5G. Znane problemy dotyczące systemu szkolnictwa wyższego i systemu badań naukowych, takie jak rozdrobnienie, niski poziom finansowania oraz ograniczony transfer wiedzy i technologii, nadal wymagają rozwiązań. Jednocześnie Bułgaria jest gospodarką o największym zużyciu zasobów i energii i największej emisji gazów cieplarnianych w Unii; potrzeby inwestycyjne tego państwa w zakresie energii i dekarbonizacji w celu łatwiejszego przejścia na neutralność klimatyczną, zgodnie z krajowym planem Bułgarii w dziedzinie energii i klimatu, są bardzo duże. |
| --- | --- |

(25)

W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Kryzys związany z COVID-19 dodatkowo uwydatnił znaczenie cyfryzacji i innowacji, czyli obszarów, w których Bułgaria, a w szczególności jej MŚP osiągają wyniki znacznie poniżej średniej unijnej. Istotnym tego przykładem jest kwestia widma, jakie ma być przydzielane w ramach pionierskich pasm sieci 5G, które, zgodnie z wymogami, jest niewystarczające do zapewnienia terminowego i skutecznego świadczenia usług 5G. Znane problemy dotyczące systemu szkolnictwa wyższego i systemu badań naukowych, takie jak rozdrobnienie, niski poziom finansowania oraz ograniczony transfer wiedzy i technologii, nadal wymagają rozwiązań. Jednocześnie Bułgaria jest gospodarką o największym zużyciu zasobów i energii i największej emisji gazów cieplarnianych w Unii; potrzeby inwestycyjne tego państwa w zakresie energii i dekarbonizacji w celu łatwiejszego przejścia na neutralność klimatyczną, zgodnie z krajowym planem Bułgarii w dziedzinie energii i klimatu, są bardzo duże.

| (26) | Działania na rzecz transformacji, które mają rozwiązać problem dużej energochłonności Bułgarii, znacznej zależności od paliw kopalnych oraz nieefektywnego wykorzystania energii i zasobów, są na bardzo początkowym etapie. W krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu podkreślono zobowiązanie Bułgarii do dekarbonizacji gospodarki do 2050 r. w kontekście Europejskiego Zielonego Ładu, ale stwierdzono również, że Bułgaria zamierza utrzymać zależność od krajowych źródeł węgla brunatnego w 2050 r. i później. Zasięg i jakość infrastruktury transportowej w Bułgarii pozostają poniżej średniej unijnej, a transeuropejska sieć transportowa jest nadal niekompletna. Sieć platform multimodalnych, niektóre odcinki kolejowe i drogowe oraz europejskie systemy zarządzania ruchem kolejowym i inteligentne systemy transportowe są nadal słabo rozwinięte. Należy zająć się istotnymi kwestiami środowiskowymi, ponieważ mają one wpływ na trwały wzrost gospodarczy i stworzyły dodatkowe zagrożenia dla zdrowia podczas kryzysu związanego z COVID-19. Bułgaria jest jednym z państw członkowskich, w których odnotowano największą liczbę zgonów związanych z zanieczyszczeniem, a gospodarowanie odpadami i dotrzymanie zobowiązań w zakresie odprowadzania i oczyszczania ścieków komunalnych nadal stanowi wyzwanie. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Bułgarii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Bułgarii optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(26)

Działania na rzecz transformacji, które mają rozwiązać problem dużej energochłonności Bułgarii, znacznej zależności od paliw kopalnych oraz nieefektywnego wykorzystania energii i zasobów, są na bardzo początkowym etapie. W krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu podkreślono zobowiązanie Bułgarii do dekarbonizacji gospodarki do 2050 r. w kontekście Europejskiego Zielonego Ładu, ale stwierdzono również, że Bułgaria zamierza utrzymać zależność od krajowych źródeł węgla brunatnego w 2050 r. i później. Zasięg i jakość infrastruktury transportowej w Bułgarii pozostają poniżej średniej unijnej, a transeuropejska sieć transportowa jest nadal niekompletna. Sieć platform multimodalnych, niektóre odcinki kolejowe i drogowe oraz europejskie systemy zarządzania ruchem kolejowym i inteligentne systemy transportowe są nadal słabo rozwinięte. Należy zająć się istotnymi kwestiami środowiskowymi, ponieważ mają one wpływ na trwały wzrost gospodarczy i stworzyły dodatkowe zagrożenia dla zdrowia podczas kryzysu związanego z COVID-19. Bułgaria jest jednym z państw członkowskich, w których odnotowano największą liczbę zgonów związanych z zanieczyszczeniem, a gospodarowanie odpadami i dotrzymanie zobowiązań w zakresie odprowadzania i oczyszczania ścieków komunalnych nadal stanowi wyzwanie. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Bułgarii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Bułgarii optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (27) | Prawidłowo funkcjonujące ramy dotyczące niewypłacalności będą miały duże znaczenie dla ożywienia gospodarki realnej po kryzysie związanym z COVID-19, który może wywołać znaczny wzrost liczby upadłości. Takie ramy ułatwiłyby również szybszą restrukturyzację i uporządkowaną likwidację kredytów zagrożonych, ograniczając w ten sposób ich dalszą kumulację. Jednocześnie brak skuteczności ram dotyczących niewypłacalności prowadzi do powolnych i kosztownych postępowań upadłościowych. W czerwcu 2019 r. przyjęto plan działania w zakresie ram dotyczących niewypłacalności i zidentyfikowano istotne luki. Bułgaria rozpoczęła wdrażanie tego planu i przygotowuje działania następcze, w tym zmiany legislacyjne i działania na rzecz budowania zdolności. |
| --- | --- |

(27)

Prawidłowo funkcjonujące ramy dotyczące niewypłacalności będą miały duże znaczenie dla ożywienia gospodarki realnej po kryzysie związanym z COVID-19, który może wywołać znaczny wzrost liczby upadłości. Takie ramy ułatwiłyby również szybszą restrukturyzację i uporządkowaną likwidację kredytów zagrożonych, ograniczając w ten sposób ich dalszą kumulację. Jednocześnie brak skuteczności ram dotyczących niewypłacalności prowadzi do powolnych i kosztownych postępowań upadłościowych. W czerwcu 2019 r. przyjęto plan działania w zakresie ram dotyczących niewypłacalności i zidentyfikowano istotne luki. Bułgaria rozpoczęła wdrażanie tego planu i przygotowuje działania następcze, w tym zmiany legislacyjne i działania na rzecz budowania zdolności.

| (28) | W 2019 r. Bułgaria przyjęła kilka ustaw mających na celu transpozycję dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 (7) i (UE) 2018/843 (8) (czwartej i piątej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy), których wdrażanie jest w toku. Niedawno ukończona krajowa ocena ryzyka wykazuje niedociągnięcia, którym należy pilnie przeciwdziałać, aby zapobiegać praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Nie oceniono jeszcze właściwie zagrożeń związanych z nabywaniem obywatelstwa w ramach programów dla inwestorów i z aktywami wirtualnymi. Konieczne jest opracowanie i wdrożenie działań prowadzących do skutecznego stosowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy przez podmioty zobowiązane. Skuteczność wdrażania i egzekwowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy jest ograniczona, a wykorzystanie wywiadu finansowego – niewystarczające. |
| --- | --- |

(28)

W 2019 r. Bułgaria przyjęła kilka ustaw mających na celu transpozycję dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 (7) i (UE) 2018/843 (8) (czwartej i piątej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy), których wdrażanie jest w toku. Niedawno ukończona krajowa ocena ryzyka wykazuje niedociągnięcia, którym należy pilnie przeciwdziałać, aby zapobiegać praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Nie oceniono jeszcze właściwie zagrożeń związanych z nabywaniem obywatelstwa w ramach programów dla inwestorów i z aktywami wirtualnymi. Konieczne jest opracowanie i wdrożenie działań prowadzących do skutecznego stosowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy przez podmioty zobowiązane. Skuteczność wdrażania i egzekwowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy jest ograniczona, a wykorzystanie wywiadu finansowego – niewystarczające.

| (29) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(29)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (30) | Bułgarskie banki są ogólnie rentowne i dobrze skapitalizowane. Pomimo pewnych spadków w ostatnich latach wskaźnik kredytów zagrożonych i zaliczek brutto nadal utrzymuje się na jednym z najwyższych poziomów w Unii (7,2 % w trzecim kwartale 2019 r.), w szczególności w przypadku przedsiębiorstw niefinansowych i banków krajowych; ważne są dalsze wysiłki na rzecz promowania sprawnie funkcjonującego rynku wtórnego kredytów zagrożonych. Od końca 2018 r. tworzy się mniej rezerw na potrzeby kredytów zagrożonych, czemu niekiedy towarzyszą niedostateczne rezerwy z tytułu już istniejących kredytów zagrożonych o dużych opóźnieniach w spłacie. Kompleksowa ocena przeprowadzona przez Europejski Bank Centralny wykazała potrzebę zwiększenia kapitału w dwóch bankach. Proces rekapitalizacji dobiega końca. Zwiększone zapewnianie płynności przez banki w celu złagodzenia skutków kryzysu związanego z COVID-19 i powrotu na ścieżkę wzrostu gospodarczego powinno być powiązane ze stosowaniem przez banki oceny ryzyka kredytowego i ostrożnych standardów kredytowych, rzetelnych praktyk wyceny oraz dokładnej sprawozdawczości na temat wszelkiego pogorszenia jakości aktywów. |
| --- | --- |

(30)

Bułgarskie banki są ogólnie rentowne i dobrze skapitalizowane. Pomimo pewnych spadków w ostatnich latach wskaźnik kredytów zagrożonych i zaliczek brutto nadal utrzymuje się na jednym z najwyższych poziomów w Unii (7,2 % w trzecim kwartale 2019 r.), w szczególności w przypadku przedsiębiorstw niefinansowych i banków krajowych; ważne są dalsze wysiłki na rzecz promowania sprawnie funkcjonującego rynku wtórnego kredytów zagrożonych. Od końca 2018 r. tworzy się mniej rezerw na potrzeby kredytów zagrożonych, czemu niekiedy towarzyszą niedostateczne rezerwy z tytułu już istniejących kredytów zagrożonych o dużych opóźnieniach w spłacie. Kompleksowa ocena przeprowadzona przez Europejski Bank Centralny wykazała potrzebę zwiększenia kapitału w dwóch bankach. Proces rekapitalizacji dobiega końca. Zwiększone zapewnianie płynności przez banki w celu złagodzenia skutków kryzysu związanego z COVID-19 i powrotu na ścieżkę wzrostu gospodarczego powinno być powiązane ze stosowaniem przez banki oceny ryzyka kredytowego i ostrożnych standardów kredytowych, rzetelnych praktyk wyceny oraz dokładnej sprawozdawczości na temat wszelkiego pogorszenia jakości aktywów.

| (31) | Komisja monitoruje postępy Bułgarii w reformie sądownictwa i w walce z korupcją w kontekście mechanizmu współpracy i weryfikacji. Na skutek tego obszarów tych nie ujęto dotąd w zaleceniach skierowanych do Bułgarii, są one jednak istotne dla rozwoju korzystnych warunków społeczno-ekonomicznych w tym kraju. W najnowszym sprawozdaniu w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji z października 2019 r. odnotowano, że postępy poczynione przez Bułgarię są wystarczające do wypełnienia zobowiązań podjętych przez ten kraj w momencie przystąpienia do Unii. Bułgaria przeprowadziła szeroko zakrojoną reformę ram prawnych dotyczących zwalczania korupcji, jednak do budowania zaufania publicznego potrzebne są solidne wyniki w postaci prawomocnych wyroków skazujących w sprawach dotyczących korupcji na wysokim szczeblu. Ponadto nadal istnieje wiele wyzwań, w szczególności dotyczących zapewnienia skutecznych postępowań przygotowawczych, przywrócenia równowagi obciążenia pracą sądów oraz optymalizacji działania prokuratury na szczeblu lokalnym. Po zakończeniu stosowania mechanizmu współpracy i weryfikacji monitorowanie reform będzie prowadzone na szczeblu krajowym przez radę odpowiedzialną za monitorowanie następcze oraz na szczeblu Unii w ramach kompleksowego mechanizmu praworządności i, w stosownych przypadkach, w ramach europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(31)

Komisja monitoruje postępy Bułgarii w reformie sądownictwa i w walce z korupcją w kontekście mechanizmu współpracy i weryfikacji. Na skutek tego obszarów tych nie ujęto dotąd w zaleceniach skierowanych do Bułgarii, są one jednak istotne dla rozwoju korzystnych warunków społeczno-ekonomicznych w tym kraju. W najnowszym sprawozdaniu w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji z października 2019 r. odnotowano, że postępy poczynione przez Bułgarię są wystarczające do wypełnienia zobowiązań podjętych przez ten kraj w momencie przystąpienia do Unii. Bułgaria przeprowadziła szeroko zakrojoną reformę ram prawnych dotyczących zwalczania korupcji, jednak do budowania zaufania publicznego potrzebne są solidne wyniki w postaci prawomocnych wyroków skazujących w sprawach dotyczących korupcji na wysokim szczeblu. Ponadto nadal istnieje wiele wyzwań, w szczególności dotyczących zapewnienia skutecznych postępowań przygotowawczych, przywrócenia równowagi obciążenia pracą sądów oraz optymalizacji działania prokuratury na szczeblu lokalnym. Po zakończeniu stosowania mechanizmu współpracy i weryfikacji monitorowanie reform będzie prowadzone na szczeblu krajowym przez radę odpowiedzialną za monitorowanie następcze oraz na szczeblu Unii w ramach kompleksowego mechanizmu praworządności i, w stosownych przypadkach, w ramach europejskiego semestru.

| (32) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Bułgaria przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(32)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Bułgaria przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (33) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Bułgarii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Bułgarii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Bułgarii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(33)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Bułgarii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Bułgarii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Bułgarii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (34) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (9) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(34)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (9) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Bułgarii w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Uruchomienie odpowiednich zasobów finansowych w celu wzmocnienia odporności, dostępności i możliwości systemu ochrony zdrowia oraz zapewnienie zrównoważonego pod względem regionalnym rozmieszczenia pracowników służby zdrowia, zgodnie z potrzebami ludności. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Zapewnienie wszystkim odpowiedniej ochrony socjalnej i podstawowych usług oraz wzmocnienie aktywnych polityk rynku pracy. Poprawę dostępu do telepracy oraz promowanie umiejętności cyfrowych i równego dostępu do edukacji. Wyeliminowanie niedociągnięć w zakresie adekwatności systemu dochodu minimalnego. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Usprawnienie i przyspieszenie procedur w celu zapewnienia skutecznego wsparcia MŚP oraz osobom samozatrudnionym, a także zapewnienia im stałego dostępu do finansowania i elastycznych rozwiązań w zakresie płatności. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii i zasobów, infrastrukturę ekologiczną oraz zrównoważony transport, co będzie przyczyniać się do stopniowej dekarbonizacji gospodarki, m.in. w regionach górniczych. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Zminimalizowanie obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw dzięki poprawie skuteczności administracji publicznej i wzmocnieniu administracji cyfrowej. Zapewnienie skutecznego funkcjonowania ram dotyczących niewypłacalności. Zintensyfikowanie starań w celu zapewnienia odpowiedniej oceny ryzyka, środków łagodzących to ryzyko oraz skutecznego nadzoru i egzekwowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 8.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniająca rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 i uchylająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE (Dz.U. L 141 z 5.6.2015, s. 73).

7

(8)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2018/843 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę (UE) 2015/849 w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu oraz zmieniająca dyrektywy 2009/138/WE i 2013/36/UE (Dz.U. L 156 z 19.6.2018, s. 43).

8

(9)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

9

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/15 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/15

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Czech na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Czechy programu konwergencji na 2020 r.

(2020/C 282/03)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Czech jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Czech jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Czech zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Czech w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Czech w realizacji ich krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Czech zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Czech w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Czech w realizacji ich krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Czechy do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Czechy do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-gospodarcze skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na różne modele specjalizacji. W związku z tym obecna sytuacja niesie ze sobą znaczne ryzyko pogłębienia dysproporcji regionalnych i terytorialnych w Czechach lub tworzenia nowych dysproporcji terytorialnych na poziomie podregionalnym, pogarszając zaobserwowaną już tendencję do pogłębiania się dysproporcji między krajem karlowarskim i usteckim a resztą kraju. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-gospodarcze skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na różne modele specjalizacji. W związku z tym obecna sytuacja niesie ze sobą znaczne ryzyko pogłębienia dysproporcji regionalnych i terytorialnych w Czechach lub tworzenia nowych dysproporcji terytorialnych na poziomie podregionalnym, pogarszając zaobserwowaną już tendencję do pogłębiania się dysproporcji między krajem karlowarskim i usteckim a resztą kraju. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 7 maja 2020 r. Czechy przedłożyły swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 30 kwietnia 2020 r. – program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 7 maja 2020 r. Czechy przedłożyły swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 30 kwietnia 2020 r. – program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Czechy są obecnie objęte częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(11)

Czechy są obecnie objęte częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu.

| (12) | W programie konwergencji na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 0,3 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 5,1 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2021 r. deficyt obniży się do 4,1 % PKB. W programie konwergencji na 2020 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 30,8 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 37 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(12)

W programie konwergencji na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 0,3 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 5,1 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2021 r. deficyt obniży się do 4,1 % PKB. W programie konwergencji na 2020 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 30,8 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 37 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Czechy przyjęły w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 4 % PKB. Środki te obejmują wyrównawcze premie podatkowe i umorzenie zobowiązań z tytułu ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych na okres sześciu miesięcy dla osób samozatrudnionych (1 % PKB), rozwiązania w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu (1 % PKB), umorzenie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych i prawnych należnych w czerwcu 2020 r. (0,8 % PKB) oraz środki związane ze zdrowiem (0,7 % PKB). Ponadto Czechy zapowiedziały środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Obejmują one głównie systemy gwarancji w związku z udzielaniem pożyczek małym i średnim przedsiębiorstwom oraz dużym przedsiębiorstwom. W programie konwergencji na 2020 r. nie określa się jednak ilościowo zobowiązań warunkowych związanych z tymi zapowiedzianymi środkami. Większość środków stanowiących podstawę tego programu została również uwzględniona w prognozie Komisji z wiosny 2020 r. Nie można było uwzględnić kilku środków, które nie mogły zostać określone ilościowo lub zostały przedłużone poza datę graniczną. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Czechy są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Czechy przyjęły w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 4 % PKB. Środki te obejmują wyrównawcze premie podatkowe i umorzenie zobowiązań z tytułu ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych na okres sześciu miesięcy dla osób samozatrudnionych (1 % PKB), rozwiązania w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu (1 % PKB), umorzenie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych i prawnych należnych w czerwcu 2020 r. (0,8 % PKB) oraz środki związane ze zdrowiem (0,7 % PKB). Ponadto Czechy zapowiedziały środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Obejmują one głównie systemy gwarancji w związku z udzielaniem pożyczek małym i średnim przedsiębiorstwom oraz dużym przedsiębiorstwom. W programie konwergencji na 2020 r. nie określa się jednak ilościowo zobowiązań warunkowych związanych z tymi zapowiedzianymi środkami. Większość środków stanowiących podstawę tego programu została również uwzględniona w prognozie Komisji z wiosny 2020 r. Nie można było uwzględnić kilku środków, które nie mogły zostać określone ilościowo lub zostały przedłużone poza datę graniczną. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Czechy są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Czech w 2020 r. wyniesie -6,7 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -4,0 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Czech w 2020 r. wyniesie -6,7 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -4,0 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Czechy w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Czechy w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (16) | Aby ograniczyć skutki pandemii COVID-19, w Czechach ogłoszono stan nadzwyczajny obowiązujący od 12 marca 2020 r. do 17 maja 2020 r., zamykając szkoły, ograniczając możliwość organizowania imprez masowych i funkcjonowanie sklepów, a także istotnie ograniczając możliwości gromadzenia się ludzi. Między 15 marca 2020 r. a 17 maja 2020 r. granice lądowe również zostały częściowo zamknięte. Ograniczyło to liczbę wyjeżdżających z kraju pracowników czeskich i przyjeżdżających pracowników zagranicznych, tworząc lokalne wąskie gardła na rynku pracy, w szczególności w sektorze przetwórstwa przemysłowego i w pracy sezonowej, oraz wywarło wpływ na podstawowe łańcuchy dostaw. Aby pomóc gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom w trakcie kryzysu, rząd ogłosił pakiet środków stymulacyjnych obejmujących środki wsparcia bezpośredniego i gwarancje publiczne. Chociaż może on przynieść tymczasową ulgę, oczekuje się, że w 2020 r. sytuacja gospodarcza ulegnie znacznemu pogorszeniu w związku ze spadkiem popytu zewnętrznego i zakłóceniem działalności gospodarczej przez środki izolacji. Oczekuje się, że w 2021 r. realny PKB będzie stopniowo rosnąć, ale prawdopodobnie nie powróci do wartości z 2019 r. w objętym prognozą okresie 2020–2021. Negatywne skutki dla sektorów, takich jak transport, turystyka i sektor hotelarsko-gastronomiczny będą najprawdopodobniej znaczące. Bezrobocie wzrośnie, ale konsekwencje tej zmiany zostaną złagodzone przez istniejący uprzednio niedobór pracowników na rynku pracy, pakiet środków stymulacyjnych i niewielki odsetek umów na czas określony. Aby zapewnić wsparcie płynności, władze uruchomiły szereg programów gwarancji państwowych dla przedsiębiorstw każdej wielkości. Gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom dotkniętym kryzysem umożliwiono również odroczenie spłaty kredytów konsumenckich i hipotecznych przez okres trzech lub sześciu miesięcy. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Czeski bank centralny wprowadził również szereg środków mających na celu złagodzenie skutków kryzysu dla sektora finansowego. |
| --- | --- |

(16)

Aby ograniczyć skutki pandemii COVID-19, w Czechach ogłoszono stan nadzwyczajny obowiązujący od 12 marca 2020 r. do 17 maja 2020 r., zamykając szkoły, ograniczając możliwość organizowania imprez masowych i funkcjonowanie sklepów, a także istotnie ograniczając możliwości gromadzenia się ludzi. Między 15 marca 2020 r. a 17 maja 2020 r. granice lądowe również zostały częściowo zamknięte. Ograniczyło to liczbę wyjeżdżających z kraju pracowników czeskich i przyjeżdżających pracowników zagranicznych, tworząc lokalne wąskie gardła na rynku pracy, w szczególności w sektorze przetwórstwa przemysłowego i w pracy sezonowej, oraz wywarło wpływ na podstawowe łańcuchy dostaw. Aby pomóc gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom w trakcie kryzysu, rząd ogłosił pakiet środków stymulacyjnych obejmujących środki wsparcia bezpośredniego i gwarancje publiczne. Chociaż może on przynieść tymczasową ulgę, oczekuje się, że w 2020 r. sytuacja gospodarcza ulegnie znacznemu pogorszeniu w związku ze spadkiem popytu zewnętrznego i zakłóceniem działalności gospodarczej przez środki izolacji. Oczekuje się, że w 2021 r. realny PKB będzie stopniowo rosnąć, ale prawdopodobnie nie powróci do wartości z 2019 r. w objętym prognozą okresie 2020–2021. Negatywne skutki dla sektorów, takich jak transport, turystyka i sektor hotelarsko-gastronomiczny będą najprawdopodobniej znaczące. Bezrobocie wzrośnie, ale konsekwencje tej zmiany zostaną złagodzone przez istniejący uprzednio niedobór pracowników na rynku pracy, pakiet środków stymulacyjnych i niewielki odsetek umów na czas określony. Aby zapewnić wsparcie płynności, władze uruchomiły szereg programów gwarancji państwowych dla przedsiębiorstw każdej wielkości. Gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom dotkniętym kryzysem umożliwiono również odroczenie spłaty kredytów konsumenckich i hipotecznych przez okres trzech lub sześciu miesięcy. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Czeski bank centralny wprowadził również szereg środków mających na celu złagodzenie skutków kryzysu dla sektora finansowego.

| (17) | Wczesne wysiłki na rzecz złagodzenia zdrowotnych skutków pandemii COVID-19 przyczyniły się do spowolnienia tempa rozprzestrzeniania się wirusa w Czechach. Wprowadzono środki mające na celu zwiększenie podaży sprzętu medycznego i zapewnienie niezbędnej infrastruktury, a tym samym przygotowanie systemu ochrony zdrowia na przyjęcie większej liczby pacjentów. W ostatnich latach stan zdrowia ludności Czech znacznie się poprawił, zbliżając się do średniej UE. Istnieją jednak znaczne różnice regionalne w odniesieniu do średniego trwania życia, co częściowo zależy od czynników społeczno-gospodarczych i behawioralnych. Chociaż ogólny poziom niezaspokojonych – według subiektywnej oceny – potrzeb w zakresie opieki medycznej jest jednym z najniższych w UE, utrzymują się dysproporcje regionalne pod względem dystrybucji zasobów opieki zdrowotnej i personelu, który musiał stawić czoła zwiększonemu obciążeniu pracą. W nadchodzących latach znaczna część pracowników służby zdrowia ma przejść na emeryturę. Aby złagodzić skutki pandemii COVID-19, dalsze działania będą wymagały poprawy odporności systemu ochrony zdrowia i jego gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej, przy jednoczesnym wspieraniu równego dostępu do świadczonych w zwiększonym zakresie opieki podstawowej i opieki zintegrowanej w celu ograniczenia liczby możliwych do uniknięcia hospitalizacji. Może to również usprawnić profilaktykę i łagodzić inne problemy zdrowotne. Rozwiązania w zakresie e-zdrowia są nadal ograniczone pomimo istnienia krajowej strategii e-zdrowia na lata 2016–2020. |
| --- | --- |

(17)

Wczesne wysiłki na rzecz złagodzenia zdrowotnych skutków pandemii COVID-19 przyczyniły się do spowolnienia tempa rozprzestrzeniania się wirusa w Czechach. Wprowadzono środki mające na celu zwiększenie podaży sprzętu medycznego i zapewnienie niezbędnej infrastruktury, a tym samym przygotowanie systemu ochrony zdrowia na przyjęcie większej liczby pacjentów. W ostatnich latach stan zdrowia ludności Czech znacznie się poprawił, zbliżając się do średniej UE. Istnieją jednak znaczne różnice regionalne w odniesieniu do średniego trwania życia, co częściowo zależy od czynników społeczno-gospodarczych i behawioralnych. Chociaż ogólny poziom niezaspokojonych – według subiektywnej oceny – potrzeb w zakresie opieki medycznej jest jednym z najniższych w UE, utrzymują się dysproporcje regionalne pod względem dystrybucji zasobów opieki zdrowotnej i personelu, który musiał stawić czoła zwiększonemu obciążeniu pracą. W nadchodzących latach znaczna część pracowników służby zdrowia ma przejść na emeryturę. Aby złagodzić skutki pandemii COVID-19, dalsze działania będą wymagały poprawy odporności systemu ochrony zdrowia i jego gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej, przy jednoczesnym wspieraniu równego dostępu do świadczonych w zwiększonym zakresie opieki podstawowej i opieki zintegrowanej w celu ograniczenia liczby możliwych do uniknięcia hospitalizacji. Może to również usprawnić profilaktykę i łagodzić inne problemy zdrowotne. Rozwiązania w zakresie e-zdrowia są nadal ograniczone pomimo istnienia krajowej strategii e-zdrowia na lata 2016–2020.

| (18) | W 2019 r. i na początku 2020 r. rynek pracy w Czechach nadal działał prężnie, a większość wskaźników wskazywała na pozytywne wyniki. Wskaźnik zatrudnienia w dalszym ciągu rósł, a stopa bezrobocia spadła do najniższego poziomu w historii. Prognoza Komisji z wiosny 2020 przewiduje jednak, że w 2020 r. stopa bezrobocia wzrośnie do 5,0 %, a w 2021 r. nieznacznie spadnie do 4,2 %. Rząd szybko zareagował na pandemię COVID-19, wprowadzając wiele środków mających na celu ochronę dochodów i zatrudnienia, ze szczególnym naciskiem na przedsiębiorstwa i osoby samozatrudnione. Niektóre grupy znajdujące się w trudnej sytuacji na rynku pracy (pracownicy zatrudnieni na podstawie umów krótkoterminowych i pracownicy zatrudnieni za pośrednictwem agencji pracy tymczasowej) nie są jednak w pełni chronione przez proponowane środki łagodzące. Zamknięcie placówek zajmujących się opieką nad dziećmi i szkół w okresie izolacji mogło mieć szczególnie negatywny wpływ na kobiety w istotny sposób obciążone obowiązkami opiekuńczymi. Promowanie inwestycji w opiekę nad dziećmi i opiekę długoterminową w połączeniu z elastycznymi formami organizacji pracy, takimi jak praca zdalna, powinno ułatwić wyjście z kryzysu. Bardziej ukierunkowane aktywne polityki rynku pracy i zapewnianie umiejętności, w porozumieniu z partnerami społecznymi, wspiera zarówno zatrzymywanie pracowników, jak i przekwalifikowanie zawodowe. Działania informacyjne ze strony publicznych służb zatrudnienia mogą również ułatwić skuteczne ponowne wejście na rynek pracy, w szczególności w przypadku grup znajdujących się w trudnej sytuacji. Łatwiejszy i szybszy dostęp do ochrony socjalnej pomógłby uniknąć przypadków eksmisji i wpadania w pułapkę ubóstwa. Nierówności społeczno-gospodarcze i niski poziom inwestycji wciąż mają znaczący wpływ na wyniki kształcenia. Zapewnienie równego dostępu do wysokiej jakości kształcenia i szkolenia sprzyjających włączeniu społecznemu, w tym w kontekście cyfrowym, może przyczynić się do podniesienia poziomu umiejętności i upowszechnienia cyfrowego uczenia się. Szczególnie istotne znaczenie ma wspieranie umiejętności cyfrowych, w tym poprzez wspieranie i ustawiczne szkolenie nauczycieli i instruktorów. Wydatki publiczne w przeliczeniu na ucznia lub studenta na wszystkich poziomach kształcenia są stosunkowo niskie. Niedobór wykwalifikowanych nauczycieli wskazuje na potrzebę zwiększenia atrakcyjności zawodu, w szczególności dla utalentowanych młodych ludzi. |
| --- | --- |

(18)

W 2019 r. i na początku 2020 r. rynek pracy w Czechach nadal działał prężnie, a większość wskaźników wskazywała na pozytywne wyniki. Wskaźnik zatrudnienia w dalszym ciągu rósł, a stopa bezrobocia spadła do najniższego poziomu w historii. Prognoza Komisji z wiosny 2020 przewiduje jednak, że w 2020 r. stopa bezrobocia wzrośnie do 5,0 %, a w 2021 r. nieznacznie spadnie do 4,2 %. Rząd szybko zareagował na pandemię COVID-19, wprowadzając wiele środków mających na celu ochronę dochodów i zatrudnienia, ze szczególnym naciskiem na przedsiębiorstwa i osoby samozatrudnione. Niektóre grupy znajdujące się w trudnej sytuacji na rynku pracy (pracownicy zatrudnieni na podstawie umów krótkoterminowych i pracownicy zatrudnieni za pośrednictwem agencji pracy tymczasowej) nie są jednak w pełni chronione przez proponowane środki łagodzące. Zamknięcie placówek zajmujących się opieką nad dziećmi i szkół w okresie izolacji mogło mieć szczególnie negatywny wpływ na kobiety w istotny sposób obciążone obowiązkami opiekuńczymi. Promowanie inwestycji w opiekę nad dziećmi i opiekę długoterminową w połączeniu z elastycznymi formami organizacji pracy, takimi jak praca zdalna, powinno ułatwić wyjście z kryzysu. Bardziej ukierunkowane aktywne polityki rynku pracy i zapewnianie umiejętności, w porozumieniu z partnerami społecznymi, wspiera zarówno zatrzymywanie pracowników, jak i przekwalifikowanie zawodowe. Działania informacyjne ze strony publicznych służb zatrudnienia mogą również ułatwić skuteczne ponowne wejście na rynek pracy, w szczególności w przypadku grup znajdujących się w trudnej sytuacji. Łatwiejszy i szybszy dostęp do ochrony socjalnej pomógłby uniknąć przypadków eksmisji i wpadania w pułapkę ubóstwa. Nierówności społeczno-gospodarcze i niski poziom inwestycji wciąż mają znaczący wpływ na wyniki kształcenia. Zapewnienie równego dostępu do wysokiej jakości kształcenia i szkolenia sprzyjających włączeniu społecznemu, w tym w kontekście cyfrowym, może przyczynić się do podniesienia poziomu umiejętności i upowszechnienia cyfrowego uczenia się. Szczególnie istotne znaczenie ma wspieranie umiejętności cyfrowych, w tym poprzez wspieranie i ustawiczne szkolenie nauczycieli i instruktorów. Wydatki publiczne w przeliczeniu na ucznia lub studenta na wszystkich poziomach kształcenia są stosunkowo niskie. Niedobór wykwalifikowanych nauczycieli wskazuje na potrzebę zwiększenia atrakcyjności zawodu, w szczególności dla utalentowanych młodych ludzi.

| (19) | Czechy należą do krajów, które mogą być szczególnie dotknięte zmianami technologicznymi i które potrzebują znacznych inwestycji w tym obszarze. Transformacja cyfrowa będzie wymagać wsparcia, w tym w sektorach przemysłu i usług, poprzez ukierunkowane inwestycje w inteligentne rozwiązania i umiejętności. Cel pełnego objęcia terytorium stałymi łączami szerokopasmowymi został osiągnięty, ale mobilne usługi szerokopasmowe są nadal stosunkowo drogie. Opóźnienia w rozwoju infrastruktury mogą w szczególności wpływać na grupy znajdujące się w trudnej sytuacji i strukturalnie słabe regiony bardziej narażone na odizolowanie. Może to mieć również negatywny wpływ na monitorowanie i kontrolę w trakcie pandemii. Aby zaspokoić potrzeby w zakresie łączności, konieczne są inwestycje w sieci o bardzo dużej przepustowości, sieci telefonii stacjonarnej i komórkowej oraz odpowiednie środki po stronie popytu. W tym celu niezbędne będzie terminowe przydzielanie widma 5G w przewidywalnych warunkach sprzyjających inwestycjom. Poziom korzystania z bardzo szybkich usług szerokopasmowych jest ograniczony ze względu na niski popyt wynikający z wielu zmiennych, takich jak cena abonamentu oraz siła nabywcza ludności, wiek i wykształcenie. Władze angażują się w rozwój i integrację nowych technologii cyfrowych, ale utrudnia to utrzymujący się niski poziom umiejętności. Czeskie władze zobowiązały się do zachęcania do stosowania rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji, jednak mimo wysiłków rządu w tej dziedzinie, Czechy nadal pozostają w tyle za wiodącymi państwami członkowskimi pod względem stosownych badań i patentów. |
| --- | --- |

(19)

Czechy należą do krajów, które mogą być szczególnie dotknięte zmianami technologicznymi i które potrzebują znacznych inwestycji w tym obszarze. Transformacja cyfrowa będzie wymagać wsparcia, w tym w sektorach przemysłu i usług, poprzez ukierunkowane inwestycje w inteligentne rozwiązania i umiejętności. Cel pełnego objęcia terytorium stałymi łączami szerokopasmowymi został osiągnięty, ale mobilne usługi szerokopasmowe są nadal stosunkowo drogie. Opóźnienia w rozwoju infrastruktury mogą w szczególności wpływać na grupy znajdujące się w trudnej sytuacji i strukturalnie słabe regiony bardziej narażone na odizolowanie. Może to mieć również negatywny wpływ na monitorowanie i kontrolę w trakcie pandemii. Aby zaspokoić potrzeby w zakresie łączności, konieczne są inwestycje w sieci o bardzo dużej przepustowości, sieci telefonii stacjonarnej i komórkowej oraz odpowiednie środki po stronie popytu. W tym celu niezbędne będzie terminowe przydzielanie widma 5G w przewidywalnych warunkach sprzyjających inwestycjom. Poziom korzystania z bardzo szybkich usług szerokopasmowych jest ograniczony ze względu na niski popyt wynikający z wielu zmiennych, takich jak cena abonamentu oraz siła nabywcza ludności, wiek i wykształcenie. Władze angażują się w rozwój i integrację nowych technologii cyfrowych, ale utrudnia to utrzymujący się niski poziom umiejętności. Czeskie władze zobowiązały się do zachęcania do stosowania rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji, jednak mimo wysiłków rządu w tej dziedzinie, Czechy nadal pozostają w tyle za wiodącymi państwami członkowskimi pod względem stosownych badań i patentów.

| (20) | Aby wspierać odbudowę gospodarki, ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, w tym w drodze odpowiednich reform. W krajowym planie Czech w dziedzinie energii i klimatu mowa jest o konieczności przeprowadzenia ważnych inwestycji w celu skutecznego rozwiązania kwestii transformacji klimatycznej i energetycznej oraz dążenia do neutralności klimatycznej. Dotyczy to w szczególności promowania odnawialnych źródeł energii, efektywności energetycznej, infrastruktury i części systemu przesyłowego. Skutki zmiany klimatu są już widoczne w postaci susz i powodzi powodujących znaczne straty gospodarcze. Zanieczyszczenie powietrza jest również od dawna utrzymującym się problemem. Jednocześnie podatki od zanieczyszczeń są bardzo niskie. Węgiel nadal dominuje w sektorze energetycznym i pozostaje istotnym czynnikiem napędzającym działalność gospodarczą w trzech czeskich regionach. Ograniczone zdolności rozwojowe promotorów projektów i ograniczone wsparcie doradcze udzielane przez czeskie władze nadal stanowią istotne wąskie gardło dla stworzenia solidnej listy projektów wprowadzających w życie równolegle transformację klimatyczną i cyfrową w tych regionach. Ogólnie oczekuje się, że proces odchodzenia od węgla będzie miał istotne skutki społeczno-gospodarcze, a jak dotąd nie widać dużego zainteresowania inwestowaniem w technologie zeroemisyjne i niskoemisyjne. Produkcja energii ze źródeł odnawialnych jest na poziomie niższym od średniej UE. Sektor ten nie otrzymuje zachęt finansowych i brak jest odpowiednich ram prawnych i instytucjonalnych służących wspieraniu jego dalszego rozwoju. Wydaje się, że istnieje również niski poziom wiedzy na temat szerszych korzyści płynących z efektywności energetycznej. Przechodzenie na elektromobilność jest dość powolne, a transport drogowy staje się jednym z głównych konsumentów energii. Podatki transportowe są niskie i nie są uzależnione od emisji CO2. Infrastruktura ładowania pojazdów elektrycznych wciąż jest w zarodku. Wyniki w zakresie gospodarowania odpadami są umiarkowane w porównaniu z bardziej ambitnymi celami. Brakuje kompleksowej strategii rozwoju potencjału gospodarki o obiegu zamkniętym. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Czechom sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Czechom optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(20)

Aby wspierać odbudowę gospodarki, ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, w tym w drodze odpowiednich reform. W krajowym planie Czech w dziedzinie energii i klimatu mowa jest o konieczności przeprowadzenia ważnych inwestycji w celu skutecznego rozwiązania kwestii transformacji klimatycznej i energetycznej oraz dążenia do neutralności klimatycznej. Dotyczy to w szczególności promowania odnawialnych źródeł energii, efektywności energetycznej, infrastruktury i części systemu przesyłowego. Skutki zmiany klimatu są już widoczne w postaci susz i powodzi powodujących znaczne straty gospodarcze. Zanieczyszczenie powietrza jest również od dawna utrzymującym się problemem. Jednocześnie podatki od zanieczyszczeń są bardzo niskie. Węgiel nadal dominuje w sektorze energetycznym i pozostaje istotnym czynnikiem napędzającym działalność gospodarczą w trzech czeskich regionach. Ograniczone zdolności rozwojowe promotorów projektów i ograniczone wsparcie doradcze udzielane przez czeskie władze nadal stanowią istotne wąskie gardło dla stworzenia solidnej listy projektów wprowadzających w życie równolegle transformację klimatyczną i cyfrową w tych regionach. Ogólnie oczekuje się, że proces odchodzenia od węgla będzie miał istotne skutki społeczno-gospodarcze, a jak dotąd nie widać dużego zainteresowania inwestowaniem w technologie zeroemisyjne i niskoemisyjne. Produkcja energii ze źródeł odnawialnych jest na poziomie niższym od średniej UE. Sektor ten nie otrzymuje zachęt finansowych i brak jest odpowiednich ram prawnych i instytucjonalnych służących wspieraniu jego dalszego rozwoju. Wydaje się, że istnieje również niski poziom wiedzy na temat szerszych korzyści płynących z efektywności energetycznej. Przechodzenie na elektromobilność jest dość powolne, a transport drogowy staje się jednym z głównych konsumentów energii. Podatki transportowe są niskie i nie są uzależnione od emisji CO2. Infrastruktura ładowania pojazdów elektrycznych wciąż jest w zarodku. Wyniki w zakresie gospodarowania odpadami są umiarkowane w porównaniu z bardziej ambitnymi celami. Brakuje kompleksowej strategii rozwoju potencjału gospodarki o obiegu zamkniętym. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Czechom sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Czechom optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (21) | Dostęp do finansowania konwencjonalnego jest łatwiejszy niż ma to przeciętnie miejsce w UE, ale finansowanie ryzyka jest mniej rozwinięte. Finansowanie przedsiębiorstw krajowych wysokiego ryzyka, w szczególności w fazie zalążka i na etapie późniejszego rozwoju, pozostaje ograniczone. Chociaż udało się z sukcesem wprowadzić na rynek niektóre innowacyjne inicjatywy, finansowanie kapitału własnego i kapitału wysokiego ryzyka pozostaje na bardzo niskim poziomie. Badania naukowe i innowacje w Czechach są utrudnione z powodu braku reformy systemowej. Pomimo utrzymującego się stałego wzrostu inwestycji prywatnych w badania naukowe i rozwój, duże przedsiębiorstwa, głównie z kapitałem zagranicznym, inwestują zauważalnie więcej w wartości niematerialne, takie jak badania i rozwój, niż małe i średnie przedsiębiorstwa krajowe. Sektor średniej i zaawansowanej technologii boryka się z problemem niedoboru wykwalifikowanej kadry ze względu na małą liczbę absolwentów w dziedzinie nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM) oraz brak odpowiednich szkoleń dla absolwentów. Jednocześnie promowanie i wspieranie przedsiębiorczości utrzymuje się na niskim poziomie, co utrudnia wzrost wydajności. Wysoki stopień rozdrobnienia sektora badań naukowych powoduje, że fundusze na badania i rozwój są zbyt rozproszone. Współpraca publiczno-prywatna jest utrudniona przez obecne praktyki w zakresie oceny kariery naukowej. Ściślejsza współpraca między środowiskiem akademickim a światem biznesu, w szczególności poprzez przedsiębiorstwa typu spin-off, mogłaby przyspieszyć transfer technologii i rozpowszechnianie innowacji. |
| --- | --- |

(21)

Dostęp do finansowania konwencjonalnego jest łatwiejszy niż ma to przeciętnie miejsce w UE, ale finansowanie ryzyka jest mniej rozwinięte. Finansowanie przedsiębiorstw krajowych wysokiego ryzyka, w szczególności w fazie zalążka i na etapie późniejszego rozwoju, pozostaje ograniczone. Chociaż udało się z sukcesem wprowadzić na rynek niektóre innowacyjne inicjatywy, finansowanie kapitału własnego i kapitału wysokiego ryzyka pozostaje na bardzo niskim poziomie. Badania naukowe i innowacje w Czechach są utrudnione z powodu braku reformy systemowej. Pomimo utrzymującego się stałego wzrostu inwestycji prywatnych w badania naukowe i rozwój, duże przedsiębiorstwa, głównie z kapitałem zagranicznym, inwestują zauważalnie więcej w wartości niematerialne, takie jak badania i rozwój, niż małe i średnie przedsiębiorstwa krajowe. Sektor średniej i zaawansowanej technologii boryka się z problemem niedoboru wykwalifikowanej kadry ze względu na małą liczbę absolwentów w dziedzinie nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM) oraz brak odpowiednich szkoleń dla absolwentów. Jednocześnie promowanie i wspieranie przedsiębiorczości utrzymuje się na niskim poziomie, co utrudnia wzrost wydajności. Wysoki stopień rozdrobnienia sektora badań naukowych powoduje, że fundusze na badania i rozwój są zbyt rozproszone. Współpraca publiczno-prywatna jest utrudniona przez obecne praktyki w zakresie oceny kariery naukowej. Ściślejsza współpraca między środowiskiem akademickim a światem biznesu, w szczególności poprzez przedsiębiorstwa typu spin-off, mogłaby przyspieszyć transfer technologii i rozpowszechnianie innowacji.

| (22) | Środki izolacji związane z pandemią COVID-19 wywarły presję na łańcuchy dostaw i wiele przedsiębiorstw nie było w stanie funkcjonować, a jednocześnie brakowało im rezerw płynnościowych. Najbardziej ucierpiał sektor motoryzacyjny i sektor usług. Działania w zakresie nadzoru rynku rozdzielone są między zbyt dużą liczbę organów, a współpraca i koordynacja nie są optymalne. Zainteresowanie oficjalnymi programami zapewniającymi przedsiębiorstwom gwarancje państwowe szybko przekroczyło możliwości finansowania. Istnieje możliwość poprawy koordynacji i przyspieszenia procesów w celu ukierunkowania wsparcia dla przedsiębiorstw. Niektóre zainteresowane strony uważają, że środki przyjęte przez czeskie władze w celu złagodzenia skutków kryzysu związanego z COVID-19 są biurokratyczne i trudne do wdrożenia w gospodarce realnej. Istnieją możliwości lepszej analizy danych niezbędnych do podejmowania szybkich, świadomych i optymalnych decyzji w sprawie ukierunkowanych strategii i środków odbudowy gospodarki. W ujęciu ogólnym, szybko zmieniające się przepisy i skomplikowane procedury administracyjne są postrzegane przez sektor biznesu jako przeszkody dla inwestycji. Obciążenia administracyjne są szczególnie problematyczne dla przedsiębiorstw typu start-up w zakresie licencji i zezwoleń. Ważną barierą są długie i skomplikowane procedury uzyskania pozwolenia na budowę. Proponowane nowe przepisy budowlane spotkały się z krytyką. Czechy należą do najmniej rozwiniętych państw członkowskich pod względem korzystania z cyfrowych usług publicznych. Liczba użytkowników administracji elektronicznej pozostaje znacznie poniżej średniej UE. Kraj wdraża swój plan w dziedzinie administracji elektronicznej. Od 2020 r. Czechy mają nową „cyfrową konstytucję”, która daje prawo, najpóźniej od 2025 r., do korzystania z prawie wszystkich usług publicznych drogą elektroniczną. Niemniej jednak stosunkowo niewiele gmin oferuje rozwiązania internetowe. Parlament prowadzi obecnie dyskusje nad zmianą kodeksu podatkowego, która ma na celu zwiększenie cyfryzacji systemu podatkowego, ponieważ poziom elektronicznego składania deklaracji pozostaje raczej niski w przypadku niektórych podatków. |
| --- | --- |

(22)

Środki izolacji związane z pandemią COVID-19 wywarły presję na łańcuchy dostaw i wiele przedsiębiorstw nie było w stanie funkcjonować, a jednocześnie brakowało im rezerw płynnościowych. Najbardziej ucierpiał sektor motoryzacyjny i sektor usług. Działania w zakresie nadzoru rynku rozdzielone są między zbyt dużą liczbę organów, a współpraca i koordynacja nie są optymalne. Zainteresowanie oficjalnymi programami zapewniającymi przedsiębiorstwom gwarancje państwowe szybko przekroczyło możliwości finansowania. Istnieje możliwość poprawy koordynacji i przyspieszenia procesów w celu ukierunkowania wsparcia dla przedsiębiorstw. Niektóre zainteresowane strony uważają, że środki przyjęte przez czeskie władze w celu złagodzenia skutków kryzysu związanego z COVID-19 są biurokratyczne i trudne do wdrożenia w gospodarce realnej. Istnieją możliwości lepszej analizy danych niezbędnych do podejmowania szybkich, świadomych i optymalnych decyzji w sprawie ukierunkowanych strategii i środków odbudowy gospodarki. W ujęciu ogólnym, szybko zmieniające się przepisy i skomplikowane procedury administracyjne są postrzegane przez sektor biznesu jako przeszkody dla inwestycji. Obciążenia administracyjne są szczególnie problematyczne dla przedsiębiorstw typu start-up w zakresie licencji i zezwoleń. Ważną barierą są długie i skomplikowane procedury uzyskania pozwolenia na budowę. Proponowane nowe przepisy budowlane spotkały się z krytyką. Czechy należą do najmniej rozwiniętych państw członkowskich pod względem korzystania z cyfrowych usług publicznych. Liczba użytkowników administracji elektronicznej pozostaje znacznie poniżej średniej UE. Kraj wdraża swój plan w dziedzinie administracji elektronicznej. Od 2020 r. Czechy mają nową „cyfrową konstytucję”, która daje prawo, najpóźniej od 2025 r., do korzystania z prawie wszystkich usług publicznych drogą elektroniczną. Niemniej jednak stosunkowo niewiele gmin oferuje rozwiązania internetowe. Parlament prowadzi obecnie dyskusje nad zmianą kodeksu podatkowego, która ma na celu zwiększenie cyfryzacji systemu podatkowego, ponieważ poziom elektronicznego składania deklaracji pozostaje raczej niski w przypadku niektórych podatków.

| (23) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(23)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (24) | Wyniki sektora publicznego i skuteczność rządu w Czechach plasują się poniżej średniej UE. Jak wynika ze wskaźników międzynarodowych, uzyskuje on stosunkowo dobre wyniki w zakresie dostępu do informacji rządowych w procesie kształtowania polityki. Gorsze wyniki odnotowuje w zakresie profesjonalizmu służby cywilnej, przejrzystości rządu i kontroli korupcji. Lepsze planowanie strategiczne i koordynacja międzyresortowa, a także mniejsze rozdrobnienie w samorządzie terytorialnym poprawiłyby wydajność administracji publicznej. Ramy udzielania zamówień poprawiły się, ale mogą wymagać dalszego dopracowania. Mimo nieznacznej poprawy korupcja wciąż jest dla przedsiębiorstw problemem i może dalej utrudniać prowadzenie działalności gospodarczej. Nadal oczekuje się przyjęcia kilku środków antykorupcyjnych, takich jak ustawa o lobbingu lub ustawa w sprawie ochrony sygnalistów. |
| --- | --- |

(24)

Wyniki sektora publicznego i skuteczność rządu w Czechach plasują się poniżej średniej UE. Jak wynika ze wskaźników międzynarodowych, uzyskuje on stosunkowo dobre wyniki w zakresie dostępu do informacji rządowych w procesie kształtowania polityki. Gorsze wyniki odnotowuje w zakresie profesjonalizmu służby cywilnej, przejrzystości rządu i kontroli korupcji. Lepsze planowanie strategiczne i koordynacja międzyresortowa, a także mniejsze rozdrobnienie w samorządzie terytorialnym poprawiłyby wydajność administracji publicznej. Ramy udzielania zamówień poprawiły się, ale mogą wymagać dalszego dopracowania. Mimo nieznacznej poprawy korupcja wciąż jest dla przedsiębiorstw problemem i może dalej utrudniać prowadzenie działalności gospodarczej. Nadal oczekuje się przyjęcia kilku środków antykorupcyjnych, takich jak ustawa o lobbingu lub ustawa w sprawie ochrony sygnalistów.

| (25) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Czechy przyczynią się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(25)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Czechy przyczynią się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (26) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Czech, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Czech w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Czechach, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(26)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Czech, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Czech w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Czechach, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (27) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(27)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Czechom w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Zapewnienie odporności systemu ochrony zdrowia, zwiększenie dostępności personelu medycznego, podstawowej opieki zdrowotnej oraz integracji opieki, a także wdrożenie usług e-zdrowia. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Wspieranie zatrudnienia poprzez aktywne polityki rynku pracy, zapewnianie umiejętności, w tym umiejętności cyfrowych, oraz dostęp do możliwości w zakresie cyfrowego uczenia się. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw poprzez większe wykorzystanie instrumentów finansowych w celu zapewnienia wsparcia płynności, zmniejszenie obciążeń administracyjnych i poprawę administracji elektronicznej. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na wysokiej przepustowości infrastrukturę i technologię cyfrową, czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii oraz zrównoważoną infrastrukturę transportową, m.in. w regionach górniczych. Zapewnienie innowacyjnym przedsiębiorstwom dostępu do finansowania oraz poprawę współpracy publiczno-prywatnej w dziedzinie badań i rozwoju. |
| --- | --- |

3.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 15.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

7

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/22 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/22

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Danii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Danię programu konwergencji na 2020 r.

(2020/C 282/04)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu listopada 20r. W dniu grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Danii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu listopada 20r. W dniu grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Danii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Danii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Danii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Danii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Danii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Danii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Danii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Danię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Danię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | W dniu 7 maja 2020 r. Dania przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 5 maja 2020 r. – program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 7 maja 2020 r. Dania przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 5 maja 2020 r. – program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (10) | Dania jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(10)

Dania jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu.

| (11) | W programie konwergencji na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 3,7 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 8,0 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2021 r. deficyt obniży się do 2,4 % PKB. W programie konwergencji na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 33,2 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 40,7 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(11)

W programie konwergencji na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 3,7 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 8,0 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2021 r. deficyt obniży się do 2,4 % PKB. W programie konwergencji na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 33,2 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 40,7 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (12) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Dania przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 4,9 % PKB. Środki te obejmują wzmocnienie usług opieki zdrowotnej, tymczasową rekompensatę kosztów stałych przedsiębiorstw, tymczasowy system rekompensat wynagrodzeń oraz pomoc nadzwyczajną dla sektorów znajdujących się w trudnej sytuacji. Dania zapowiedziała ponadto środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. W programie konwergencji na 2020 r. wartość tych środków oszacowano na ok. 15 % PKB. Środki te obejmują odroczenia płatności podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych oraz gwarancje kredytowe (3,7 % PKB). W porównaniu z prognozą Komisji z wiosny 2020 r. główna różnica polega na tym, że w programie konwergencji na 2020 r. uwzględniono oczekiwane przyszłe straty wynikające z gwarancji rządowych udzielanych w związku z pandemią COVID-19 (0,5 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Danię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(12)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Dania przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 4,9 % PKB. Środki te obejmują wzmocnienie usług opieki zdrowotnej, tymczasową rekompensatę kosztów stałych przedsiębiorstw, tymczasowy system rekompensat wynagrodzeń oraz pomoc nadzwyczajną dla sektorów znajdujących się w trudnej sytuacji. Dania zapowiedziała ponadto środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. W programie konwergencji na 2020 r. wartość tych środków oszacowano na ok. 15 % PKB. Środki te obejmują odroczenia płatności podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych oraz gwarancje kredytowe (3,7 % PKB). W porównaniu z prognozą Komisji z wiosny 2020 r. główna różnica polega na tym, że w programie konwergencji na 2020 r. uwzględniono oczekiwane przyszłe straty wynikające z gwarancji rządowych udzielanych w związku z pandemią COVID-19 (0,5 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Danię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (13) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Danii w 2020 r. wyniesie -7,2 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -2,3 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB. |
| --- | --- |

(13)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Danii w 2020 r. wyniesie -7,2 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -2,3 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB.

| (14) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Danię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(14)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Danię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (15) | W pierwszej połowie 2020 r. duży wpływ na sytuację w Danii miała pandemia COVID-19, obciążając system ochrony zdrowia i znacznie ograniczając działalność gospodarczą w niektórych sektorach. Dania w odpowiednim czasie wprowadziła w życie środki mające na celu powstrzymanie pandemii i wzmocnienie systemu ochrony zdrowia, w tym dalekosiężne inicjatywy mające ograniczyć skutki gospodarcze pandemii. W wyniku pogorszenia koniunktury gospodarczej rząd i bank centralny wprowadzili szereg istotnych środków gospodarczych i finansowych, w tym bezpośrednie wsparcie w celu częściowego pokrycia kosztów stałych i wydatków na wynagrodzenia ponoszonych przez przedsiębiorstwa, odroczenia płatności podatków oraz zapewnianie płynności banków i przedsiębiorstw, programy kredytowe i inne środki polityki pieniężnej. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Środki te skutecznie ograniczyły wstrząs gospodarczy spowodowany pandemią COVID-19, ale nie zapobiegły znacznej utracie produkcji, dużej liczbie przypadków upadłości i niewypłacalności oraz zauważalnemu wzrostowi bezrobocia i liczby osób zagrożonych ubóstwem, w tym wśród osób znajdujących się w trudnej sytuacji (np. wśród osób z niepełnosprawnościami). Zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje się, że w 2020 r. stopa bezrobocia umiarkowanie wzrośnie do ok. 6,5 %, po czym nastąpi spadek do poziomu poniżej 6 % w 2021 r. |
| --- | --- |

(15)

W pierwszej połowie 2020 r. duży wpływ na sytuację w Danii miała pandemia COVID-19, obciążając system ochrony zdrowia i znacznie ograniczając działalność gospodarczą w niektórych sektorach. Dania w odpowiednim czasie wprowadziła w życie środki mające na celu powstrzymanie pandemii i wzmocnienie systemu ochrony zdrowia, w tym dalekosiężne inicjatywy mające ograniczyć skutki gospodarcze pandemii. W wyniku pogorszenia koniunktury gospodarczej rząd i bank centralny wprowadzili szereg istotnych środków gospodarczych i finansowych, w tym bezpośrednie wsparcie w celu częściowego pokrycia kosztów stałych i wydatków na wynagrodzenia ponoszonych przez przedsiębiorstwa, odroczenia płatności podatków oraz zapewnianie płynności banków i przedsiębiorstw, programy kredytowe i inne środki polityki pieniężnej. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Środki te skutecznie ograniczyły wstrząs gospodarczy spowodowany pandemią COVID-19, ale nie zapobiegły znacznej utracie produkcji, dużej liczbie przypadków upadłości i niewypłacalności oraz zauważalnemu wzrostowi bezrobocia i liczby osób zagrożonych ubóstwem, w tym wśród osób znajdujących się w trudnej sytuacji (np. wśród osób z niepełnosprawnościami). Zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje się, że w 2020 r. stopa bezrobocia umiarkowanie wzrośnie do ok. 6,5 %, po czym nastąpi spadek do poziomu poniżej 6 % w 2021 r.

| (16) | Trwający kryzys związany z COVID-19 pokazuje, że Dania musi stale dążyć do wzmocnienia odporności swojego systemu ochrony zdrowia. Jedną z kwestii budzących szczególne zaniepokojenie jest niedobór personelu medycznego oraz brak lekarzy specjalistów i wyspecjalizowanego personelu pielęgniarskiego, np. na intensywnej terapii (w szczególności personel pielęgniarski o specjalizacji anestezjologicznej). Kluczowe znaczenie ma stałe dążenie do rozwiązania tego problemu niedoboru siły roboczej. W perspektywie krótkoterminowej Dania powinna dążyć do zapewnienia dostępności kluczowych produktów medycznych, w tym środków ochrony indywidualnej dla personelu medycznego. Trwają badania nad wynalezieniem nie tylko metody leczenia przeciwwirusowego i szczepionki, ale również lepszych i szybszych testów. |
| --- | --- |

(16)

Trwający kryzys związany z COVID-19 pokazuje, że Dania musi stale dążyć do wzmocnienia odporności swojego systemu ochrony zdrowia. Jedną z kwestii budzących szczególne zaniepokojenie jest niedobór personelu medycznego oraz brak lekarzy specjalistów i wyspecjalizowanego personelu pielęgniarskiego, np. na intensywnej terapii (w szczególności personel pielęgniarski o specjalizacji anestezjologicznej). Kluczowe znaczenie ma stałe dążenie do rozwiązania tego problemu niedoboru siły roboczej. W perspektywie krótkoterminowej Dania powinna dążyć do zapewnienia dostępności kluczowych produktów medycznych, w tym środków ochrony indywidualnej dla personelu medycznego. Trwają badania nad wynalezieniem nie tylko metody leczenia przeciwwirusowego i szczepionki, ale również lepszych i szybszych testów.

| (17) | W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Dania osiąga dobre wyniki w dziedzinie cyfryzacji, o czym świadczy tabela wyników agendy cyfrowej opracowana przez Komisję Europejską. Aby jednak utrzymać tę silną pozycję w perspektywie długoterminowej, zapewnić swoją konkurencyjność i skorzystać z transformacji cyfrowej, Dania potrzebuje inwestycji w infrastrukturę cyfrową, a także w edukację, szkolenia i podnoszenie kwalifikacji. Duński krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu wskazuje na istotne potrzeby inwestycyjne w celu zapewnienia skutecznej transformacji klimatycznej i energetycznej. Największe inwestycje są niezbędne do uruchamiania nowych zdolności w zakresie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych; istotne potrzeby inwestycyjne stwierdzono również w gospodarstwach domowych (efektywność energetyczna i przekształcanie dostaw ciepła), zrównoważonym transporcie, przemyśle, a także w zakresie biogazu i systemów ciepłowniczych. Celem Danii w zakresie polityki klimatycznej jest ograniczenie do 2030 r. emisji gazów cieplarnianych o 70 % w porównaniu z 1990 r. oraz osiągnięcie neutralności klimatycznej najpóźniej do 2050 r. Z myślą o tych celach należałoby obniżyć zużycie energii, wymagając, by inwestycje opierały się na kompleksowym podejściu i koncentrowały na sektorach, w których potencjalne oszczędności energii są szczególnie obiecujące. Odbudowę gospodarki po kryzysie związanym z COVID-19 można wspierać poprzez przyspieszenie planowanych zielonych inwestycji oraz promowanie ambitnych projektów inwestycyjnych w dziedzinie środowiska, klimatu, energii i infrastruktury, na przykład dotyczących mieszkalnictwa, morskich farm wiatrowych, łączności energetycznej i elektryfikacji kolei. Transport jest największym źródłem emisji gazów cieplarnianych w Danii, dalsze działania polityczne w tej dziedzinie są więc szczególnie istotne. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Danii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Danii optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(17)

W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Dania osiąga dobre wyniki w dziedzinie cyfryzacji, o czym świadczy tabela wyników agendy cyfrowej opracowana przez Komisję Europejską. Aby jednak utrzymać tę silną pozycję w perspektywie długoterminowej, zapewnić swoją konkurencyjność i skorzystać z transformacji cyfrowej, Dania potrzebuje inwestycji w infrastrukturę cyfrową, a także w edukację, szkolenia i podnoszenie kwalifikacji. Duński krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu wskazuje na istotne potrzeby inwestycyjne w celu zapewnienia skutecznej transformacji klimatycznej i energetycznej. Największe inwestycje są niezbędne do uruchamiania nowych zdolności w zakresie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych; istotne potrzeby inwestycyjne stwierdzono również w gospodarstwach domowych (efektywność energetyczna i przekształcanie dostaw ciepła), zrównoważonym transporcie, przemyśle, a także w zakresie biogazu i systemów ciepłowniczych. Celem Danii w zakresie polityki klimatycznej jest ograniczenie do 2030 r. emisji gazów cieplarnianych o 70 % w porównaniu z 1990 r. oraz osiągnięcie neutralności klimatycznej najpóźniej do 2050 r. Z myślą o tych celach należałoby obniżyć zużycie energii, wymagając, by inwestycje opierały się na kompleksowym podejściu i koncentrowały na sektorach, w których potencjalne oszczędności energii są szczególnie obiecujące. Odbudowę gospodarki po kryzysie związanym z COVID-19 można wspierać poprzez przyspieszenie planowanych zielonych inwestycji oraz promowanie ambitnych projektów inwestycyjnych w dziedzinie środowiska, klimatu, energii i infrastruktury, na przykład dotyczących mieszkalnictwa, morskich farm wiatrowych, łączności energetycznej i elektryfikacji kolei. Transport jest największym źródłem emisji gazów cieplarnianych w Danii, dalsze działania polityczne w tej dziedzinie są więc szczególnie istotne. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Danii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Danii optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (18) | Ogólne wydatki na badania i rozwój nie przełożyły się na wyższy wzrost wydajności w Danii. Brakuje zintegrowanej strategii innowacji, która jasno określałaby, co Dania chce osiągnąć w tej dziedzinie w kontekście globalnym. Działalność w zakresie badań naukowych i innowacji jest nadal skoncentrowana w niewielkiej liczbie dużych przedsiębiorstw i fundacji oraz głównie w sektorze farmaceutycznym i sektorze biotechnologii. Osiem największych przedsiębiorstw odpowiada za prawie 40 % całkowitych prywatnych wydatków na badania i rozwój (w porównaniu ze średnią światową wynoszącą 19 %). Ogólne wydatki na badania i rozwój są wysokie, ale całkowita liczba spółek aktywnych w tej dziedzinie zmniejszyła się od 2009 r., w znacznym stopniu dlatego, że małe przedsiębiorstwa nie angażują się w badania i rozwój. Tylko 33 % MŚP wprowadzało innowacje produktowe lub procesowe. W związku z tym konieczne mogą być dalsze działania polityczne, aby poszerzyć bazę innowacji w celu włączenia w nią większej liczby przedsiębiorstw. W związku ze zmianą zapotrzebowania na umiejętności w następstwie pandemii COVID-19, a także w świetle przyszłych zmian technologicznych konieczne są trwałe inwestycje w programy podnoszenia i zmiany kwalifikacji, w tym w ramach uczenia się dorosłych. |
| --- | --- |

(18)

Ogólne wydatki na badania i rozwój nie przełożyły się na wyższy wzrost wydajności w Danii. Brakuje zintegrowanej strategii innowacji, która jasno określałaby, co Dania chce osiągnąć w tej dziedzinie w kontekście globalnym. Działalność w zakresie badań naukowych i innowacji jest nadal skoncentrowana w niewielkiej liczbie dużych przedsiębiorstw i fundacji oraz głównie w sektorze farmaceutycznym i sektorze biotechnologii. Osiem największych przedsiębiorstw odpowiada za prawie 40 % całkowitych prywatnych wydatków na badania i rozwój (w porównaniu ze średnią światową wynoszącą 19 %). Ogólne wydatki na badania i rozwój są wysokie, ale całkowita liczba spółek aktywnych w tej dziedzinie zmniejszyła się od 2009 r., w znacznym stopniu dlatego, że małe przedsiębiorstwa nie angażują się w badania i rozwój. Tylko 33 % MŚP wprowadzało innowacje produktowe lub procesowe. W związku z tym konieczne mogą być dalsze działania polityczne, aby poszerzyć bazę innowacji w celu włączenia w nią większej liczby przedsiębiorstw. W związku ze zmianą zapotrzebowania na umiejętności w następstwie pandemii COVID-19, a także w świetle przyszłych zmian technologicznych konieczne są trwałe inwestycje w programy podnoszenia i zmiany kwalifikacji, w tym w ramach uczenia się dorosłych.

| (19) | Dania podjęła działania w celu wzmocnienia swoich ram przeciwdziałania praniu pieniędzy (AML). W 2019 r. przyjęto nowe przepisy, a organy krajowe i organy regulacyjne zaczęły wdrażać szereg środków mających wzmocnić duńskie ramy AML. Organowi nadzoru finansowego przyznano uprawnienia do nakładania sankcji oraz wyższy budżet, aby wzmocnić jego zdolności nadzorcze w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy. Jednostka analityki finansowej otrzymała również dodatkowe zasoby kadrowe i finansowe. Kluczowe znaczenie ma to, by wzmocnione ramy AML przełożyły się na skuteczny nadzór i egzekwowanie przepisów. Organ nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy będzie w szczególności musiał w pełni wdrożyć podejście oparte na analizie ryzyka. Jednostka analityki finansowej po zwiększeniu zdolności będzie musiała wykazać, że niedociągnięcia, na które zwrócił uwagę duński trybunał obrachunkowy, zostały odpowiednio usunięte. |
| --- | --- |

(19)

Dania podjęła działania w celu wzmocnienia swoich ram przeciwdziałania praniu pieniędzy (AML). W 2019 r. przyjęto nowe przepisy, a organy krajowe i organy regulacyjne zaczęły wdrażać szereg środków mających wzmocnić duńskie ramy AML. Organowi nadzoru finansowego przyznano uprawnienia do nakładania sankcji oraz wyższy budżet, aby wzmocnić jego zdolności nadzorcze w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy. Jednostka analityki finansowej otrzymała również dodatkowe zasoby kadrowe i finansowe. Kluczowe znaczenie ma to, by wzmocnione ramy AML przełożyły się na skuteczny nadzór i egzekwowanie przepisów. Organ nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy będzie w szczególności musiał w pełni wdrożyć podejście oparte na analizie ryzyka. Jednostka analityki finansowej po zwiększeniu zdolności będzie musiała wykazać, że niedociągnięcia, na które zwrócił uwagę duński trybunał obrachunkowy, zostały odpowiednio usunięte.

| (20) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(20)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (21) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Dania przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(21)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Dania przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (22) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Danii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Danii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Danii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(22)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Danii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Danii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Danii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (23) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(23)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Danii w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Zwiększenie odporności systemu ochrony zdrowia, w tym przez zapewnienie wystarczających zasobów kluczowych produktów medycznych oraz rozwiązanie problemu niedoboru personelu medycznego. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na zieloną i cyfrową transformację, w szczególności na czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii, zrównoważony transport oraz badania i innowacje. Wspieranie zintegrowanej strategii innowacyjnej obejmującej szerszą bazę inwestycji. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Poprawę skuteczności nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz skuteczne egzekwowanie ram przeciwdziałania praniu pieniędzy. |
| --- | --- |

3.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 20.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

7

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/27 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/27

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Niemiec na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niemcy programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/05)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Niemcy jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Niemcy jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe na 2020 r. dotyczące Niemiec zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Niemiec w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Niemiec w realizacji ich krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Niemczech występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W szczególności, wysoka nadwyżka na rachunku obrotów bieżących odzwierciedla obniżony poziom inwestycji w stosunku do oszczędności i może pociągać za sobą skutki o charakterze transgranicznym. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe na 2020 r. dotyczące Niemiec zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Niemiec w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Niemiec w realizacji ich krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Niemczech występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W szczególności, wysoka nadwyżka na rachunku obrotów bieżących odzwierciedla obniżony poziom inwestycji w stosunku do oszczędności i może pociągać za sobą skutki o charakterze transgranicznym.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Niemcy do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Niemcy do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych sektorach i regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Wiąże się z tym ryzyko pogłębienia się dysproporcji w Niemczech. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych sektorach i regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Wiąże się z tym ryzyko pogłębienia się dysproporcji w Niemczech. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 20 kwietnia 2020 r. Niemcy przedłożyły krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 30 kwietnia 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 20 kwietnia 2020 r. Niemcy przedłożyły krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 30 kwietnia 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Niemcy są obecnie objęte częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlegają regule dotyczącej zadłużenia. |
| --- | --- |

(11)

Niemcy są obecnie objęte częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlegają regule dotyczącej zadłużenia.

| (12) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 1,4 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 71⁄4 % PKB w 2020 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 59,8 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 751⁄4 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(12)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 1,4 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 71⁄4 % PKB w 2020 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 59,8 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 751⁄4 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Niemcy przyjęły w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe w 2020 r. stanowią 7,2 % PKB. Środki te obejmują wsparcie płynności na rzecz przedsiębiorstw, ukierunkowaną pomoc dla małych przedsiębiorstw i samozatrudnionych dzięki dotacjom i pożyczkom, a także łatwiejszy dostęp do systemów zatrudnienia w obniżonym wymiarze czasu pracy, aby zapobiec zwolnieniom. Ponadto Niemcy zapowiedziały środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 24,9 % PKB. Środki te obejmują gwarancje kredytowe udzielane głównie przez państwowy bank rozwoju KfW oraz nowy, utworzony w odpowiedzi na pandemię COVID-19, Fundusz Stabilizacji Gospodarczej. W przeciwieństwie do programu stabilności na 2020 r. szacunki Komisji nie uwzględniają odroczeń płatności podatków ani rekompensat budżetowych z tytułu obniżenia dochodów podatkowych z powodu pogorszenia koniunktury gospodarczej jako działań dyskrecjonalnych mających wpływ na budżet. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Niemcy są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Niemcy przyjęły w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe w 2020 r. stanowią 7,2 % PKB. Środki te obejmują wsparcie płynności na rzecz przedsiębiorstw, ukierunkowaną pomoc dla małych przedsiębiorstw i samozatrudnionych dzięki dotacjom i pożyczkom, a także łatwiejszy dostęp do systemów zatrudnienia w obniżonym wymiarze czasu pracy, aby zapobiec zwolnieniom. Ponadto Niemcy zapowiedziały środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 24,9 % PKB. Środki te obejmują gwarancje kredytowe udzielane głównie przez państwowy bank rozwoju KfW oraz nowy, utworzony w odpowiedzi na pandemię COVID-19, Fundusz Stabilizacji Gospodarczej. W przeciwieństwie do programu stabilności na 2020 r. szacunki Komisji nie uwzględniają odroczeń płatności podatków ani rekompensat budżetowych z tytułu obniżenia dochodów podatkowych z powodu pogorszenia koniunktury gospodarczej jako działań dyskrecjonalnych mających wpływ na budżet. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Niemcy są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Niemiec w 2020 r. wyniesie -7,0 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -1,5 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 75,6 % PKB w 2020 i 71,8 % w 2021 r. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Niemiec w 2020 r. wyniesie -7,0 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -1,5 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 75,6 % PKB w 2020 i 71,8 % w 2021 r.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Niemcy w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Niemcy w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (16) | Pierwsze zakażenie zarejestrowano w Niemczech 27 stycznia 2020 r., a liczba przypadków zachorowań na COVID-19 zaczęła gwałtownie rosnąć w marcu 2020 r. Władze Niemiec zareagowały wprowadzeniem środków izolacji, aby powstrzymać rozprzestrzenianie się wirusa, takich jak zamknięcie wszystkich innych niż niezbędne sklepów detalicznych, restauracji, miejsc oferujących usługi kulturalne lub rozrywkowe, ośrodków sportowych, szkół i uniwersytetów. Zakazano wszelkich zgromadzeń publicznych z udziałem ponad dwóch osób, a obywateli wezwano do ograniczenia kontaktów społecznych do minimum. Środki izolacji jako takie nie objęły sektora przetwórstwa przemysłowego. Jednak z powodu zakłóceń w handlu zagranicznym i obniżonego popytu duże fabryki były zamknięte na okres kilku tygodni. Prognozy gospodarcze uległy wyraźnemu pogorszeniu – prognozy Komisji z wiosny wskazywały na spadek poziomu PKB o 6,5 % w 2020 r. Nawet jeśli rozszerzenie zakresu rozwiązań dotyczących zatrudnienia w obniżonym wymiarze czasu pracy (Kurzarbeit) pomaga przedsiębiorstwom zatrzymywać pracowników, wydaje się, że nie da się uniknąć wzrostu bezrobocia. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 4 %, a w 2021 r. spadnie do 3,5 %. |
| --- | --- |

(16)

Pierwsze zakażenie zarejestrowano w Niemczech 27 stycznia 2020 r., a liczba przypadków zachorowań na COVID-19 zaczęła gwałtownie rosnąć w marcu 2020 r. Władze Niemiec zareagowały wprowadzeniem środków izolacji, aby powstrzymać rozprzestrzenianie się wirusa, takich jak zamknięcie wszystkich innych niż niezbędne sklepów detalicznych, restauracji, miejsc oferujących usługi kulturalne lub rozrywkowe, ośrodków sportowych, szkół i uniwersytetów. Zakazano wszelkich zgromadzeń publicznych z udziałem ponad dwóch osób, a obywateli wezwano do ograniczenia kontaktów społecznych do minimum. Środki izolacji jako takie nie objęły sektora przetwórstwa przemysłowego. Jednak z powodu zakłóceń w handlu zagranicznym i obniżonego popytu duże fabryki były zamknięte na okres kilku tygodni. Prognozy gospodarcze uległy wyraźnemu pogorszeniu – prognozy Komisji z wiosny wskazywały na spadek poziomu PKB o 6,5 % w 2020 r. Nawet jeśli rozszerzenie zakresu rozwiązań dotyczących zatrudnienia w obniżonym wymiarze czasu pracy (Kurzarbeit) pomaga przedsiębiorstwom zatrzymywać pracowników, wydaje się, że nie da się uniknąć wzrostu bezrobocia. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 4 %, a w 2021 r. spadnie do 3,5 %.

| (17) | Aby złagodzić negatywne skutki gospodarcze, rząd niemiecki zareagował sprawnie i przyjął daleko idące środki. Na pilną pomoc małym przedsiębiorstwom, osobom samozatrudnionym i freelancerom przeznaczono do 50 mld EUR (dotacje bezpośrednie). Rząd, dzięki nowo utworzonemu Funduszowi Stabilizacji Gospodarczej oraz państwowemu bankowi rozwoju KfW, zwiększył wolumen kredytów i pożyczek dla firm różnej wielkości i zwiększył dostęp do nich, pokrywając do 80–90 % ryzyka kredytowego banków udzielających kredytów (w niektórych szczególnych przypadkach do 100 %). Fundusz Stabilizacji Gospodarczej może również wspierać duże przedsiębiorstwa, zapewniając – tymczasowo – dodatkowy kapitał własny. Aby zwiększyć płynność przedsiębiorstw, wprowadzono dostosowania w zakresie odroczeń płatności podatku oraz zaliczek i kar podatkowych. Zmieniono przepisy dotyczące niewypłacalności, aby uniknąć procedur niewypłacalności technicznej. Poszczególne kraje związkowe (Länder) uzupełniają środki federalne własnymi programami wsparcia. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Kryzys związany z COVID-19 wywrze prawdopodobnie dodatkową presję na już i tak niską rentowność niemieckiego sektora bankowego. W związku z tym dalsze obniżanie kosztów w przypadku banków niemieckich wydaje się być uzasadnione, aby poprawić rentowność i uwolnić środki na inwestycje w zakresie technologii informacyjnej i organiczne tworzenie kapitału. W tym względzie pomocna byłaby również dalsza konsolidacja. |
| --- | --- |

(17)

Aby złagodzić negatywne skutki gospodarcze, rząd niemiecki zareagował sprawnie i przyjął daleko idące środki. Na pilną pomoc małym przedsiębiorstwom, osobom samozatrudnionym i freelancerom przeznaczono do 50 mld EUR (dotacje bezpośrednie). Rząd, dzięki nowo utworzonemu Funduszowi Stabilizacji Gospodarczej oraz państwowemu bankowi rozwoju KfW, zwiększył wolumen kredytów i pożyczek dla firm różnej wielkości i zwiększył dostęp do nich, pokrywając do 80–90 % ryzyka kredytowego banków udzielających kredytów (w niektórych szczególnych przypadkach do 100 %). Fundusz Stabilizacji Gospodarczej może również wspierać duże przedsiębiorstwa, zapewniając – tymczasowo – dodatkowy kapitał własny. Aby zwiększyć płynność przedsiębiorstw, wprowadzono dostosowania w zakresie odroczeń płatności podatku oraz zaliczek i kar podatkowych. Zmieniono przepisy dotyczące niewypłacalności, aby uniknąć procedur niewypłacalności technicznej. Poszczególne kraje związkowe (Länder) uzupełniają środki federalne własnymi programami wsparcia. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Kryzys związany z COVID-19 wywrze prawdopodobnie dodatkową presję na już i tak niską rentowność niemieckiego sektora bankowego. W związku z tym dalsze obniżanie kosztów w przypadku banków niemieckich wydaje się być uzasadnione, aby poprawić rentowność i uwolnić środki na inwestycje w zakresie technologii informacyjnej i organiczne tworzenie kapitału. W tym względzie pomocna byłaby również dalsza konsolidacja.

| (18) | Na początku roku sytuacja na rynku pracy była bardzo dobra, a następnie pogorszyła się na skutek pandemii COVID-19 i związanych z nią środków izolacji. Aby złagodzić zatrudnieniowe i społeczne skutki kryzysu, rząd zapewnił znaczne wsparcie w ramach rozwiązań dotyczących zatrudnienia w obniżonym wymiarze czasu pracy (Kurzarbeit). Ułatwił warunki dostępu do niego, rozszerzył z mocą wsteczną program na pracowników tymczasowych i zwiększył poziom rekompensaty. Pomaga to utrzymywać miejsca pracy i chronić dochody gospodarstw domowych. Ulga finansowa dla pracodawców polega na zniesieniu obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w związku z utraconym czasem pracy. Ułatwiony dostęp do wsparcia dochodu minimalnego (na podstawie tomu II niemieckiego kodeksu socjalnego Sozialgesetzbuch/SGB) zapewnia pomoc w odniesieniu do utraty dochodów. Ponadto rodziny o niskich dochodach otrzymują wsparcie poprzez ułatwiony dostęp do otrzymywania świadczenia uzupełniającego na dziecko. Co więcej, najemcy, którym grozi utrata dochodów, są tymczasowo chronieni przed eksmisją. Choć Niemcy osiągają dobre wyniki w tablicy wskaźników społecznych towarzyszącej Europejskiemu filarowi praw socjalnych, w związku z obecnym kryzysem luki w zakresie objęcia ochroną socjalną, jeśli nie zostaną wyeliminowane, mogą prowadzić do zmniejszenia dochodów grup szczególnie wrażliwych. |
| --- | --- |

(18)

Na początku roku sytuacja na rynku pracy była bardzo dobra, a następnie pogorszyła się na skutek pandemii COVID-19 i związanych z nią środków izolacji. Aby złagodzić zatrudnieniowe i społeczne skutki kryzysu, rząd zapewnił znaczne wsparcie w ramach rozwiązań dotyczących zatrudnienia w obniżonym wymiarze czasu pracy (Kurzarbeit). Ułatwił warunki dostępu do niego, rozszerzył z mocą wsteczną program na pracowników tymczasowych i zwiększył poziom rekompensaty. Pomaga to utrzymywać miejsca pracy i chronić dochody gospodarstw domowych. Ulga finansowa dla pracodawców polega na zniesieniu obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w związku z utraconym czasem pracy. Ułatwiony dostęp do wsparcia dochodu minimalnego (na podstawie tomu II niemieckiego kodeksu socjalnego Sozialgesetzbuch/SGB) zapewnia pomoc w odniesieniu do utraty dochodów. Ponadto rodziny o niskich dochodach otrzymują wsparcie poprzez ułatwiony dostęp do otrzymywania świadczenia uzupełniającego na dziecko. Co więcej, najemcy, którym grozi utrata dochodów, są tymczasowo chronieni przed eksmisją. Choć Niemcy osiągają dobre wyniki w tablicy wskaźników społecznych towarzyszącej Europejskiemu filarowi praw socjalnych, w związku z obecnym kryzysem luki w zakresie objęcia ochroną socjalną, jeśli nie zostaną wyeliminowane, mogą prowadzić do zmniejszenia dochodów grup szczególnie wrażliwych.

| (19) | Jeśli chodzi o stawianie czoła skutkom zdrowotnym, dla Niemiec okazał się korzystny ich powszechnego system ochrony zdrowia, który zapewnia dostęp do wysokiej jakości opieki i udało im się szybko zwiększyć zdolności w zakresie przeprowadzania testów oraz prowadzenia intensywnej terapii. Jednak trwający kryzys związany z COVID-19 uwypukla ciągłą potrzebę wzmacniania odporności systemu ochrony zdrowia. Problemem pozostaje dostępność personelu pielęgniarskiego i atrakcyjność tego zawodu. Pomimo stosunkowo dużej liczby pielęgniarek na mieszkańca, szpitale coraz częściej zgłaszają istnienie nieobsadzonych stanowisk pielęgniarskich. Koordynacja między świadczeniodawcami opieki zdrowotnej w sektorze opieki podstawowej i szpitalnej oraz między opieką zdrowotną a opieką społeczną mogłaby również zostać usprawniona i wsparta za pomocą narzędzi cyfrowych. W przyspieszonym tempie wdrażana jest infrastruktura e-zdrowia, ale wykorzystywanie usług opieki zdrowotnej i społecznej online, e-recept i prowadzenie wymiany danych medycznych plasuje się znacznie poniżej średniej unijnej. Przyjęta w marcu 2020 r. nowa ustawa pomaga łagodzić skutki ekonomiczne pandemii COVID-19 głównie dla szpitali i lekarzy prowadzących prywatna praktykę. Trzeba będzie jednak zapewnić długoterminowe finansowanie zakładów opieki zdrowotnej w celu utrzymania opieki we wszystkich obszarach, ponieważ odroczenie operacji i terapii, które nie są niezbędne, negatywnie wpływa na dochody zakładów w sektorze ochrony zdrowia, podczas gdy dostępne środki wykorzystywane są do zakupu priorytetowych testów i sprzętu. Dysponując solidną bazą badawczą, Niemcy są w stanie zaangażować się w konkretne działania w zakresie badań naukowych i innowacji w odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19, w tym w opracowanie szczepionek i metod leczenia oraz rozwój sieci badawczej w celu łączenia i wzmocnienia działalności badawczej niemieckiej medycyny uniwersyteckiej, a także udzielić wsparcia Koalicji na rzecz innowacji dotyczących gotowości na wypadek wystąpienia epidemii. |
| --- | --- |

(19)

Jeśli chodzi o stawianie czoła skutkom zdrowotnym, dla Niemiec okazał się korzystny ich powszechnego system ochrony zdrowia, który zapewnia dostęp do wysokiej jakości opieki i udało im się szybko zwiększyć zdolności w zakresie przeprowadzania testów oraz prowadzenia intensywnej terapii. Jednak trwający kryzys związany z COVID-19 uwypukla ciągłą potrzebę wzmacniania odporności systemu ochrony zdrowia. Problemem pozostaje dostępność personelu pielęgniarskiego i atrakcyjność tego zawodu. Pomimo stosunkowo dużej liczby pielęgniarek na mieszkańca, szpitale coraz częściej zgłaszają istnienie nieobsadzonych stanowisk pielęgniarskich. Koordynacja między świadczeniodawcami opieki zdrowotnej w sektorze opieki podstawowej i szpitalnej oraz między opieką zdrowotną a opieką społeczną mogłaby również zostać usprawniona i wsparta za pomocą narzędzi cyfrowych. W przyspieszonym tempie wdrażana jest infrastruktura e-zdrowia, ale wykorzystywanie usług opieki zdrowotnej i społecznej online, e-recept i prowadzenie wymiany danych medycznych plasuje się znacznie poniżej średniej unijnej. Przyjęta w marcu 2020 r. nowa ustawa pomaga łagodzić skutki ekonomiczne pandemii COVID-19 głównie dla szpitali i lekarzy prowadzących prywatna praktykę. Trzeba będzie jednak zapewnić długoterminowe finansowanie zakładów opieki zdrowotnej w celu utrzymania opieki we wszystkich obszarach, ponieważ odroczenie operacji i terapii, które nie są niezbędne, negatywnie wpływa na dochody zakładów w sektorze ochrony zdrowia, podczas gdy dostępne środki wykorzystywane są do zakupu priorytetowych testów i sprzętu. Dysponując solidną bazą badawczą, Niemcy są w stanie zaangażować się w konkretne działania w zakresie badań naukowych i innowacji w odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19, w tym w opracowanie szczepionek i metod leczenia oraz rozwój sieci badawczej w celu łączenia i wzmocnienia działalności badawczej niemieckiej medycyny uniwersyteckiej, a także udzielić wsparcia Koalicji na rzecz innowacji dotyczących gotowości na wypadek wystąpienia epidemii.

| (20) | W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji dojrzałych projektów w zakresie inwestycji publicznych oraz promowanie inwestycji prywatnych. Inwestycje publiczne i prywatne nadal rosły w sposób zdecydowany w 2019 r., ale nie nadążały za potrzebami inwestycyjnymi. Poziom inwestycji publicznych jest niższy od wskaźnika odnowienia na szczeblu lokalnym, gdzie zaległości inwestycyjne się zmniejszyły, choć nadal utrzymują się na wysokim poziomie wynoszącym 4,0 % PKB, jednak proces ich zmniejszania jest hamowany ograniczeniami w zakresie zdolności i planowania. Priorytet można by nadać realizacji już zaplanowanych inwestycji w technologie ekologiczne i energię ekologiczną, na przykład projektom renowacji budynków i projektom związanym z odnawialnymi źródłami energii. Pomimo niedawnych inicjatyw osiągnięcie celów w zakresie obniżenia emisyjności w perspektywie krótko- i średnioterminowej oraz celów w zakresie neutralności klimatycznej do 2050 r. to nadal kwestie stanowiące wyzwanie. Dotyczy to również celów w zakresie efektywności środowiskowej i energetycznej, ponieważ zachęty cenowe, w szczególności niskie ceny ropy naftowej wynikające z obecnego kryzysu związanego z COVID-19, zniechęcają do proekologicznych i przyjaznych dla klimatu zachowań. Przekształcenie Niemiec w gospodarkę neutralną dla klimatu będzie wymagało znacznych inwestycji prywatnych i publicznych w dłuższym okresie, między innymi w energię ze źródeł odnawialnych, infrastrukturę elektroenergetyczną, efektywność energetyczną, gospodarkę o obiegu zamkniętym i zrównoważony transport. Ponadto niemiecki Federalny Urząd Kontroli skrytykował efektywność kosztową środków związanych z ekologiczną transformacją energetyczną. Potrzebne są dalsze wysiłki i trwałe inwestycje w sieci energetyczne, aby czerpać korzyści z w pełni zintegrowanego, zrównoważonego systemu energetycznego, wysyłającego spójne sygnały cenowe. Czystą mobilność można promować za pomocą odpowiednich środków regulacyjnych oraz bardziej zdecydowanych i szybszych inwestycji w zrównoważoną infrastrukturę transportową i rozwiązania w zakresie czystej mobilności. Dodatkowe inwestycje w badania i rozwój mają zasadnicze znaczenie, aby ukierunkować proces odbudowy ku bardziej zrównoważonej i konkurencyjnej gospodarce. Wydatki na edukację i badania wzrosły nieznacznie z 9,2 % PKB w 2017 r. do 9,31 % PKB w 2018 r., a więc nie udało się osiągnąć uprzednio założonego celu krajowego w wysokości 10 % PKB. Prywatne inwestycje w badania i rozwój są coraz bardziej skoncentrowane w dużych firmach. Pomimo wprowadzonych środków z zakresu polityki podaż mieszkań utrzymywała się znacznie poniżej celu w zakresie budownictwa mieszkaniowego zakładającego budowę 375 000 nowych mieszkań rocznie w latach 2017–2021. Strategie zachęcające do inwestowania w nowe budynki mieszkalne rozwiązałyby ten brak równowagi i poprawiłyby przystępność cenową mieszkań. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Niemcom sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Niemcom optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(20)

W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji dojrzałych projektów w zakresie inwestycji publicznych oraz promowanie inwestycji prywatnych. Inwestycje publiczne i prywatne nadal rosły w sposób zdecydowany w 2019 r., ale nie nadążały za potrzebami inwestycyjnymi. Poziom inwestycji publicznych jest niższy od wskaźnika odnowienia na szczeblu lokalnym, gdzie zaległości inwestycyjne się zmniejszyły, choć nadal utrzymują się na wysokim poziomie wynoszącym 4,0 % PKB, jednak proces ich zmniejszania jest hamowany ograniczeniami w zakresie zdolności i planowania. Priorytet można by nadać realizacji już zaplanowanych inwestycji w technologie ekologiczne i energię ekologiczną, na przykład projektom renowacji budynków i projektom związanym z odnawialnymi źródłami energii. Pomimo niedawnych inicjatyw osiągnięcie celów w zakresie obniżenia emisyjności w perspektywie krótko- i średnioterminowej oraz celów w zakresie neutralności klimatycznej do 2050 r. to nadal kwestie stanowiące wyzwanie. Dotyczy to również celów w zakresie efektywności środowiskowej i energetycznej, ponieważ zachęty cenowe, w szczególności niskie ceny ropy naftowej wynikające z obecnego kryzysu związanego z COVID-19, zniechęcają do proekologicznych i przyjaznych dla klimatu zachowań. Przekształcenie Niemiec w gospodarkę neutralną dla klimatu będzie wymagało znacznych inwestycji prywatnych i publicznych w dłuższym okresie, między innymi w energię ze źródeł odnawialnych, infrastrukturę elektroenergetyczną, efektywność energetyczną, gospodarkę o obiegu zamkniętym i zrównoważony transport. Ponadto niemiecki Federalny Urząd Kontroli skrytykował efektywność kosztową środków związanych z ekologiczną transformacją energetyczną. Potrzebne są dalsze wysiłki i trwałe inwestycje w sieci energetyczne, aby czerpać korzyści z w pełni zintegrowanego, zrównoważonego systemu energetycznego, wysyłającego spójne sygnały cenowe. Czystą mobilność można promować za pomocą odpowiednich środków regulacyjnych oraz bardziej zdecydowanych i szybszych inwestycji w zrównoważoną infrastrukturę transportową i rozwiązania w zakresie czystej mobilności. Dodatkowe inwestycje w badania i rozwój mają zasadnicze znaczenie, aby ukierunkować proces odbudowy ku bardziej zrównoważonej i konkurencyjnej gospodarce. Wydatki na edukację i badania wzrosły nieznacznie z 9,2 % PKB w 2017 r. do 9,31 % PKB w 2018 r., a więc nie udało się osiągnąć uprzednio założonego celu krajowego w wysokości 10 % PKB. Prywatne inwestycje w badania i rozwój są coraz bardziej skoncentrowane w dużych firmach. Pomimo wprowadzonych środków z zakresu polityki podaż mieszkań utrzymywała się znacznie poniżej celu w zakresie budownictwa mieszkaniowego zakładającego budowę 375 000 nowych mieszkań rocznie w latach 2017–2021. Strategie zachęcające do inwestowania w nowe budynki mieszkalne rozwiązałyby ten brak równowagi i poprawiłyby przystępność cenową mieszkań. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Niemcom sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Niemcom optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (21) | Nowoczesna infrastruktura cyfrowa i usługi cyfrowe mają kluczowe znaczenie w przypadku ograniczenia mobilności. Inwestycje w infrastrukturę cyfrową i usługi publiczne mogą wesprzeć ożywienie gospodarcze i pomóc zmniejszyć znaczną lukę, jaka utrzymuje się w Niemczech w porównaniu z innymi krajami, jeśli chodzi o zasięg sieci o bardzo dużej przepływności. Zasięg tej sieci w Niemczech w 2019 r. wynosił 32,7 %, w porównaniu ze średnią UE wynoszącą 44 %, natomiast zasięg systemu typu „światłowód do lokalu” wynosił 10,5 %, czyli znacznie poniżej średniej UE wynoszącej 33,5 %. Kryzys związany z COVID-19 podkreślił znaczenie usług cyfrowych opartych na sieci. Braki pod względem konektywności mogą być głównym czynnikiem utrudniającym inwestycje w cyfryzację, w szczególności w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), które nadal zbyt powoli wprowadzają u siebie technologie cyfrowe. Niemcy w dalszym ciągu osiągają słabsze wyniki w zakresie cyfrowych usług publicznych w porównaniu z innymi państwami członkowskimi UE pomimo poprawy w zakresie takich usług dla przedsiębiorstw. Poziom interakcji online między organami publicznymi a ogółem społeczeństwa pozostaje jednak bardzo niski. Wdrażanie ustawy o dostępie online postępuje powoli, a osiągnięcie celu, jakim jest cyfryzacja wszystkich 575 usług do końca 2022 r., będzie wyzwaniem. Aby uzyskać bardziej widoczną poprawę w dziedzinie cyfrowej administracji publicznej, ustawa ta powinna zostać wdrożona przez wszystkie zaangażowane organy publiczne, na szczeblu federalnym, krajów związkowych i samorządów terytorialnych. |
| --- | --- |

(21)

Nowoczesna infrastruktura cyfrowa i usługi cyfrowe mają kluczowe znaczenie w przypadku ograniczenia mobilności. Inwestycje w infrastrukturę cyfrową i usługi publiczne mogą wesprzeć ożywienie gospodarcze i pomóc zmniejszyć znaczną lukę, jaka utrzymuje się w Niemczech w porównaniu z innymi krajami, jeśli chodzi o zasięg sieci o bardzo dużej przepływności. Zasięg tej sieci w Niemczech w 2019 r. wynosił 32,7 %, w porównaniu ze średnią UE wynoszącą 44 %, natomiast zasięg systemu typu „światłowód do lokalu” wynosił 10,5 %, czyli znacznie poniżej średniej UE wynoszącej 33,5 %. Kryzys związany z COVID-19 podkreślił znaczenie usług cyfrowych opartych na sieci. Braki pod względem konektywności mogą być głównym czynnikiem utrudniającym inwestycje w cyfryzację, w szczególności w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), które nadal zbyt powoli wprowadzają u siebie technologie cyfrowe. Niemcy w dalszym ciągu osiągają słabsze wyniki w zakresie cyfrowych usług publicznych w porównaniu z innymi państwami członkowskimi UE pomimo poprawy w zakresie takich usług dla przedsiębiorstw. Poziom interakcji online między organami publicznymi a ogółem społeczeństwa pozostaje jednak bardzo niski. Wdrażanie ustawy o dostępie online postępuje powoli, a osiągnięcie celu, jakim jest cyfryzacja wszystkich 575 usług do końca 2022 r., będzie wyzwaniem. Aby uzyskać bardziej widoczną poprawę w dziedzinie cyfrowej administracji publicznej, ustawa ta powinna zostać wdrożona przez wszystkie zaangażowane organy publiczne, na szczeblu federalnym, krajów związkowych i samorządów terytorialnych.

| (22) | Ważne jest utrzymanie niskich obciążeń regulacyjnych i administracyjnych w odniesieniu do wdrażania środków wsparcia oraz w sposób bardziej uogólniony. Utrzymanie minimalnego obciążenia administracyjnego w zakresie dostępu do środków wsparcia powinno zapewnić otrzymywanie przez mniejsze przedsiębiorstwa takiego samego wsparcia od pośredników, jak większe przedsiębiorstwa. Ograniczenie innych obciążeń administracyjnych w szerszym zakresie, tj. w odniesieniu do kwestii niezwiązanych ze środkami wsparcia, na przykład poprzez elastyczne podejście do stosowania innych niż istotne biurokratycznych procedur, może stanowić dodatkową pomoc dla MŚP. |
| --- | --- |

(22)

Ważne jest utrzymanie niskich obciążeń regulacyjnych i administracyjnych w odniesieniu do wdrażania środków wsparcia oraz w sposób bardziej uogólniony. Utrzymanie minimalnego obciążenia administracyjnego w zakresie dostępu do środków wsparcia powinno zapewnić otrzymywanie przez mniejsze przedsiębiorstwa takiego samego wsparcia od pośredników, jak większe przedsiębiorstwa. Ograniczenie innych obciążeń administracyjnych w szerszym zakresie, tj. w odniesieniu do kwestii niezwiązanych ze środkami wsparcia, na przykład poprzez elastyczne podejście do stosowania innych niż istotne biurokratycznych procedur, może stanowić dodatkową pomoc dla MŚP.

| (23) | Jeszcze przed wystąpieniem kryzysu związanego z COVID-19 postęp technologiczny przekształcał rynek pracy, wymagając zwiększenia finansowania na kształcenie i szkolenie, w tym na zmianę i podnoszenie kwalifikacji oraz poprawę umiejętności cyfrowych. Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił tę potrzebę w jeszcze większym stopniu, w szczególności w przypadku pracowników zatrudnionych w sektorach, na które obowiązek dystansowania społecznego może wpływać przez dłuższy czas lub w przypadku pracowników zagrożonych bezrobociem. Nagłe przejście do bardziej zaawansowanego cyfrowo społeczeństwa i edukacji w domu może stanowić szczególne wyzwanie dla uczniów i studentów znajdujących się w trudnej sytuacji, którzy nie mają dostępu do rozwiązań cyfrowych ani nie otrzymują wsparcia w domu. Dotyczy to także uczniów i studentów z niepełnosprawnościami. Szczególną uwagę należy zwrócić na to, aby wszyscy uczniowie i studenci nabyli kluczowych umiejętności określonych w programach nauczania, i aby z powodu miesięcy spędzonych poza szkołą w wyniku pandemii COVID-19 nie pojawiły się nierówności edukacyjne mające negatywny wpływ na całe życie. Już istniejące nierówności w zakresie umiejętności podstawowych, związane z pochodzeniem społeczno-ekonomicznym i ze środowisk migracyjnych, mogą się pogłębić. Kryzys uwypuklił znaczenie dalszego doskonalenia systemu edukacji w celu promowania inteligentnej i sprzyjającej włączeniu społecznemu odbudowy gospodarki oraz kontynuowania procesu transformacji ekologicznej i cyfrowej. |
| --- | --- |

(23)

Jeszcze przed wystąpieniem kryzysu związanego z COVID-19 postęp technologiczny przekształcał rynek pracy, wymagając zwiększenia finansowania na kształcenie i szkolenie, w tym na zmianę i podnoszenie kwalifikacji oraz poprawę umiejętności cyfrowych. Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił tę potrzebę w jeszcze większym stopniu, w szczególności w przypadku pracowników zatrudnionych w sektorach, na które obowiązek dystansowania społecznego może wpływać przez dłuższy czas lub w przypadku pracowników zagrożonych bezrobociem. Nagłe przejście do bardziej zaawansowanego cyfrowo społeczeństwa i edukacji w domu może stanowić szczególne wyzwanie dla uczniów i studentów znajdujących się w trudnej sytuacji, którzy nie mają dostępu do rozwiązań cyfrowych ani nie otrzymują wsparcia w domu. Dotyczy to także uczniów i studentów z niepełnosprawnościami. Szczególną uwagę należy zwrócić na to, aby wszyscy uczniowie i studenci nabyli kluczowych umiejętności określonych w programach nauczania, i aby z powodu miesięcy spędzonych poza szkołą w wyniku pandemii COVID-19 nie pojawiły się nierówności edukacyjne mające negatywny wpływ na całe życie. Już istniejące nierówności w zakresie umiejętności podstawowych, związane z pochodzeniem społeczno-ekonomicznym i ze środowisk migracyjnych, mogą się pogłębić. Kryzys uwypuklił znaczenie dalszego doskonalenia systemu edukacji w celu promowania inteligentnej i sprzyjającej włączeniu społecznemu odbudowy gospodarki oraz kontynuowania procesu transformacji ekologicznej i cyfrowej.

| (24) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(24)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (25) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów z 2020 r. Niemcy przyczynią się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(25)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów z 2020 r. Niemcy przyczynią się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (26) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Niemcy powinny – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby ich polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro. |
| --- | --- |

(26)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Niemcy powinny – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby ich polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro.

| (27) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Niemiec, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Niemiec w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Niemczech, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(27)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Niemiec, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Niemiec w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Niemczech, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (28) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej. |
| --- | --- |

(28)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej.

| (29) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i niniejszej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach dla poszczególnych krajów z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniu 2 poniżej, |
| --- | --- |

(29)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i niniejszej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach dla poszczególnych krajów z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniu 2 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Niemcom w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Uruchomienie odpowiednich zasobów i wzmocnienie odporności systemu ochrony zdrowia, w tym przez wdrażanie usług e-zdrowia. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na zrównoważony transport, czyste, wydajne i zintegrowane systemy energetyczne, infrastrukturę i umiejętności cyfrowe, mieszkalnictwo, edukację oraz badania naukowe i innowacje. Poprawę cyfrowych usług publicznych na każdym szczeblu i wspieranie cyfryzacji w MŚP. Zmniejszenie obciążenia regulacyjnego i administracyjnego dla przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 24.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

7

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/33 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/33

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Estonii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Estonię programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/06)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Estonii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Estonii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Estonii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Estonii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Estonii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Estonii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Estonii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Estonii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Estonię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Estonię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych sektorach i regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Grozi to pogłębieniem się dysproporcji w Estonii. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych sektorach i regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Grozi to pogłębieniem się dysproporcji w Estonii. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 30 kwietnia 2020 r. Estonia przedłożyła krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 28 kwietnia 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 30 kwietnia 2020 r. Estonia przedłożyła krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 28 kwietnia 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Estonia jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu. W ramach zaleceń dla poszczególnych krajów przyjętych przez Radę w dniu 13 lipca 2018 r. (7) Rada zaleciła Estonii zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (8) nie przekroczyła 4,1 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,6 % produktu krajowego brutto (PKB). Ocena ogólna Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2019 r. W związku z uruchomieniem ogólnej klauzuli korekcyjnej dalsze kroki w ramach procedury znacznego odchylenia nie są jednak uzasadnione. |
| --- | --- |

(11)

Estonia jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu. W ramach zaleceń dla poszczególnych krajów przyjętych przez Radę w dniu 13 lipca 2018 r. (7) Rada zaleciła Estonii zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (8) nie przekroczyła 4,1 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,6 % produktu krajowego brutto (PKB). Ocena ogólna Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2019 r. W związku z uruchomieniem ogólnej klauzuli korekcyjnej dalsze kroki w ramach procedury znacznego odchylenia nie są jednak uzasadnione.

| (12) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 0,3 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 10,1 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2021 r. deficyt obniży się do 3,8 % PKB. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 8,4 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 21,9 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(12)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 0,3 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 10,1 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2021 r. deficyt obniży się do 3,8 % PKB. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 8,4 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 21,9 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Estonia przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że łączna wartość tych środków budżetowych wynosi 4,3 % PKB. Środki te obejmują wzmocnienie usług opieki zdrowotnej, pomoc doraźną dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji, tymczasowe subsydia płacowe oraz wyższe inwestycje publiczne. Ponadto Estonia zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do zapewnienia płynności przedsiębiorstw. Środki te obejmują gwarancje kredytowe i pożyczki dla przedsiębiorstw w wysokości 8,7 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Estonię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Estonia przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że łączna wartość tych środków budżetowych wynosi 4,3 % PKB. Środki te obejmują wzmocnienie usług opieki zdrowotnej, pomoc doraźną dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji, tymczasowe subsydia płacowe oraz wyższe inwestycje publiczne. Ponadto Estonia zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do zapewnienia płynności przedsiębiorstw. Środki te obejmują gwarancje kredytowe i pożyczki dla przedsiębiorstw w wysokości 8,7 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Estonię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Estonii w 2020 r. wyniesie -8,3 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -3,4 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych pozostanie poniżej poziomu 60 % PKB w latach 2020 i 2021, osiągając poziom 22,6 % PKB w 2021 r. W prognozie Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2020 r. będzie niższy, niż zakładano w programie stabilności na 2020 r., co odzwierciedla różnice w prognozach makroekonomicznych. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Estonii w 2020 r. wyniesie -8,3 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -3,4 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych pozostanie poniżej poziomu 60 % PKB w latach 2020 i 2021, osiągając poziom 22,6 % PKB w 2021 r. W prognozie Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2020 r. będzie niższy, niż zakładano w programie stabilności na 2020 r., co odzwierciedla różnice w prognozach makroekonomicznych.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Estonię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Estonię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (16) | W okresie od dnia 12 marca 2020 r. do dnia 17 maja 2020 r. rząd Estonii wprowadził sytuację nadzwyczajną w związku z pandemią COVID-19. Natychmiastowa reakcja rządu miała na celu zapobieżenie dalszemu rozprzestrzenianiu się wirusa i zapewnienie możliwie jak najbardziej normalnego funkcjonowania gospodarki Estonii. Ograniczenia mające na celu powstrzymanie rozprzestrzeniania się pandemii miały poważny wpływ na gospodarkę. Od momentu ogłoszenia sytuacji nadzwyczajnej liczba zarejestrowanych bezrobotnych wzrosła o 35 %. Największą liczbę nowych bezrobotnych odnotowano w takich sektorach jak: handel detaliczny i obsługa klienta, budownictwo, gastronomia, zakwaterowanie i organizacja imprez. Przewiduje się, że w 2020 r. stopa bezrobocia wzrośnie do 9,2 %, a w 2021 r. spadnie do 6,5 %. W dniu 15 kwietnia 2020 r. parlament Estonii zatwierdził dodatkowy budżet na 2020 r. Wprowadzono nowe środki mające na celu utrzymanie miejsc pracy, aby uniknąć masowych zwolnień i zapewnić płynność przedsiębiorstwom. Budżet obejmuje szeroki zakres środków, w tym wsparcie dla sektora opieki zdrowotnej, gmin i niektórych programów inwestycyjnych, a także nieukierunkowane wsparcie na utrzymanie płynności finansowej przedsiębiorstw (takie jak systemy gwarancji i odroczenia płatności podatków). Niektóre szczególne środki opracowano z myślą o mikroprzedsiębiorstwach i sektorze turystyki, w tym pewne środki ukierunkowane na regiony najbardziej dotknięte. Wprowadzono dodatkowe środki podatkowe, takie jak tymczasowe obniżenie podatku akcyzowego od oleju napędowego, gazu ziemnego i energii elektrycznej. Pakiet środków obejmuje tymczasowe zawieszenie płatności składek do drugiego filaru publicznego systemu emerytalnego. |
| --- | --- |

(16)

W okresie od dnia 12 marca 2020 r. do dnia 17 maja 2020 r. rząd Estonii wprowadził sytuację nadzwyczajną w związku z pandemią COVID-19. Natychmiastowa reakcja rządu miała na celu zapobieżenie dalszemu rozprzestrzenianiu się wirusa i zapewnienie możliwie jak najbardziej normalnego funkcjonowania gospodarki Estonii. Ograniczenia mające na celu powstrzymanie rozprzestrzeniania się pandemii miały poważny wpływ na gospodarkę. Od momentu ogłoszenia sytuacji nadzwyczajnej liczba zarejestrowanych bezrobotnych wzrosła o 35 %. Największą liczbę nowych bezrobotnych odnotowano w takich sektorach jak: handel detaliczny i obsługa klienta, budownictwo, gastronomia, zakwaterowanie i organizacja imprez. Przewiduje się, że w 2020 r. stopa bezrobocia wzrośnie do 9,2 %, a w 2021 r. spadnie do 6,5 %. W dniu 15 kwietnia 2020 r. parlament Estonii zatwierdził dodatkowy budżet na 2020 r. Wprowadzono nowe środki mające na celu utrzymanie miejsc pracy, aby uniknąć masowych zwolnień i zapewnić płynność przedsiębiorstwom. Budżet obejmuje szeroki zakres środków, w tym wsparcie dla sektora opieki zdrowotnej, gmin i niektórych programów inwestycyjnych, a także nieukierunkowane wsparcie na utrzymanie płynności finansowej przedsiębiorstw (takie jak systemy gwarancji i odroczenia płatności podatków). Niektóre szczególne środki opracowano z myślą o mikroprzedsiębiorstwach i sektorze turystyki, w tym pewne środki ukierunkowane na regiony najbardziej dotknięte. Wprowadzono dodatkowe środki podatkowe, takie jak tymczasowe obniżenie podatku akcyzowego od oleju napędowego, gazu ziemnego i energii elektrycznej. Pakiet środków obejmuje tymczasowe zawieszenie płatności składek do drugiego filaru publicznego systemu emerytalnego.

| (17) | Estonia przyjęła znaczne środki w celu powstrzymania rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19 i jego wpływu na zdrowie. Niemniej jednak w wyniku pandemii COVID-19 wyszły na jaw pewne słabości strukturalne systemu ochrony zdrowia związane z ograniczonymi zasobami finansowymi i ludzkimi. Odporność systemu nadwyrężyły niedobory personelu medycznego oraz nierówności w dostępie do podstawowej opieki zdrowotnej i dostępności kluczowych produktów medycznych. Estonia boryka się również z problemem zaległości dotyczących odroczonych i niedostępnych zabiegów leczniczych, które powstały w wyniku sytuacji nadzwyczajnej. Ponadto nawet przed wystąpieniem pandemii COVID-19 poziom niezaspokojonych – według subiektywnej oceny – potrzeb w zakresie opieki medycznej w Estonii, ze względu na długie terminy oczekiwania zarówno w przypadku opieki podstawowej, jak i specjalistycznej, był jednym z najwyższych w Unii. Czynniki te i zagrożenia związane z określonym stylem życia pozwalają wyjaśnić zły stan zdrowia ludności. Poprawa dostępności i odporności systemu ochrony zdrowia jest warunkiem koniecznym zapewnienia skutecznej reakcji na rozprzestrzenianie się pandemii i sprostania wyzwaniom związanym ze stanem zdrowia ludności. |
| --- | --- |

(17)

Estonia przyjęła znaczne środki w celu powstrzymania rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19 i jego wpływu na zdrowie. Niemniej jednak w wyniku pandemii COVID-19 wyszły na jaw pewne słabości strukturalne systemu ochrony zdrowia związane z ograniczonymi zasobami finansowymi i ludzkimi. Odporność systemu nadwyrężyły niedobory personelu medycznego oraz nierówności w dostępie do podstawowej opieki zdrowotnej i dostępności kluczowych produktów medycznych. Estonia boryka się również z problemem zaległości dotyczących odroczonych i niedostępnych zabiegów leczniczych, które powstały w wyniku sytuacji nadzwyczajnej. Ponadto nawet przed wystąpieniem pandemii COVID-19 poziom niezaspokojonych – według subiektywnej oceny – potrzeb w zakresie opieki medycznej w Estonii, ze względu na długie terminy oczekiwania zarówno w przypadku opieki podstawowej, jak i specjalistycznej, był jednym z najwyższych w Unii. Czynniki te i zagrożenia związane z określonym stylem życia pozwalają wyjaśnić zły stan zdrowia ludności. Poprawa dostępności i odporności systemu ochrony zdrowia jest warunkiem koniecznym zapewnienia skutecznej reakcji na rozprzestrzenianie się pandemii i sprostania wyzwaniom związanym ze stanem zdrowia ludności.

| (18) | Poprawa adekwatności siatki bezpieczeństwa socjalnego jest w Estonii od dawna wyzwaniem. Nawet przed obecnym kryzysem skuteczność świadczeń społecznych w Estonii w zmniejszaniu ubóstwa oceniano poniżej średniej UE. Istnieją ponadto luki w systemie świadczeń dla bezrobotnych w przypadku osób znajdujących się w nietypowych formach zatrudnienia i osób zatrudnianych na krótkie okresy. Negatywny wpływ pandemii COVID-19 na zatrudnienie i dochody, w połączeniu z brakiem odpowiedniej ochrony, może zwiększyć ubóstwo, w szczególności w przypadku gospodarstw domowych bez osób pracujących. Estonia wprowadziła tymczasowy mechanizm zmniejszonego wymiaru czasu pracy w postaci specjalnej dotacji dla poszkodowanych przedsiębiorstw celem utrzymania zatrudnienia. Środek ten jest ograniczony do okresu dwóch miesięcy, co może być niewystarczające do złagodzenia skutków kryzysu, ponieważ trudności mogą trwać dłużej i w niektórych sektorach gospodarki dawać się odczuć z opóźnieniem. Pandemia COVID-19 pogłębiła trudności z zapewnieniem przystępnych cenowo i dostępnych usług społecznych, w tym usług opieki długoterminowej, zwłaszcza dla osób starszych, osób z niepełnosprawnością i osób o niskich dochodach. Utrzymanie planu rozwoju zintegrowanego świadczenia usług socjalnych i zdrowotnych pomogłoby sprostać tym wyzwaniom. Ważne jest zapewnienie w odpowiednim czasie znaczącego zaangażowania partnerów społecznych w opracowywanie procesu wyjścia z kryzysu i odbudowy gospodarki przy jednoczesnym wzmacnianiu ich zdolności w tym zakresie. |
| --- | --- |

(18)

Poprawa adekwatności siatki bezpieczeństwa socjalnego jest w Estonii od dawna wyzwaniem. Nawet przed obecnym kryzysem skuteczność świadczeń społecznych w Estonii w zmniejszaniu ubóstwa oceniano poniżej średniej UE. Istnieją ponadto luki w systemie świadczeń dla bezrobotnych w przypadku osób znajdujących się w nietypowych formach zatrudnienia i osób zatrudnianych na krótkie okresy. Negatywny wpływ pandemii COVID-19 na zatrudnienie i dochody, w połączeniu z brakiem odpowiedniej ochrony, może zwiększyć ubóstwo, w szczególności w przypadku gospodarstw domowych bez osób pracujących. Estonia wprowadziła tymczasowy mechanizm zmniejszonego wymiaru czasu pracy w postaci specjalnej dotacji dla poszkodowanych przedsiębiorstw celem utrzymania zatrudnienia. Środek ten jest ograniczony do okresu dwóch miesięcy, co może być niewystarczające do złagodzenia skutków kryzysu, ponieważ trudności mogą trwać dłużej i w niektórych sektorach gospodarki dawać się odczuć z opóźnieniem. Pandemia COVID-19 pogłębiła trudności z zapewnieniem przystępnych cenowo i dostępnych usług społecznych, w tym usług opieki długoterminowej, zwłaszcza dla osób starszych, osób z niepełnosprawnością i osób o niskich dochodach. Utrzymanie planu rozwoju zintegrowanego świadczenia usług socjalnych i zdrowotnych pomogłoby sprostać tym wyzwaniom. Ważne jest zapewnienie w odpowiednim czasie znaczącego zaangażowania partnerów społecznych w opracowywanie procesu wyjścia z kryzysu i odbudowy gospodarki przy jednoczesnym wzmacnianiu ich zdolności w tym zakresie.

| (19) | Kryzys związany z COVID-19 dotknął estońskie przedsiębiorstwa w wielu sektorach, najbardziej ucierpiały jednak małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP). Negatywny wpływ na działalność gospodarczą wiązał się nie tylko z ograniczeniami, ale również ze spadkiem popytu na rynkach eksportowych i zakłóceniami globalnych łańcuchów wartości. Środki pomocy na utrzymanie płynności finansowej wprowadzone przez rząd mają na celu pomoc w łagodzeniu skutków, a ich szybkie i skuteczne wdrożenie będzie miało kluczowe znaczenie dla wspierania rentownych przedsiębiorstw we wszystkich sektorach dotkniętych kryzysem przy jednoczesnym utrzymaniu odporności sektora bankowego. Pomocne w poprawie płynności finansowej MŚP może być także odroczenie płatności podatków i możliwość tymczasowego zawieszenia spłat kredytów. Proces odbudowy gospodarki będzie ponadto zależał od sposobu ukierunkowania inwestycji. Obecny kryzys uwydatnił znaczenie rozwiązań cyfrowych i innowacyjnych w podtrzymaniu funkcjonowania gospodarki. Administracja elektroniczna funkcjonuje wprawdzie dobrze, jednak dalsza cyfryzacja MŚP zwiększyłaby ich odporność i pomogłaby przyspieszyć odbudowę gospodarki, sprzyjając wzrostowi wydajności w perspektywie średnioterminowej. W ostatnich latach cała gospodarka staje się coraz bardziej cyfrowa. Jednak wykorzystanie technologii informacyjnych i komunikacyjnych w sektorze produkcyjnym jest jak dotąd powolne. Chociaż ogólne wyniki Estonii w zakresie innowacji poprawiły się w 2019 r., poziom zdolności innowacyjnych i działalności innowacyjnej opartych na badaniach naukowych, jakie odnotowuje się w sektorze przedsiębiorstw, jest nadal niski. Innowacje oparte na badaniach naukowych i wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań w przedsiębiorstwach mogłyby poprawić konkurencyjność kraju i pobudzić wzrost gospodarczy. Aby pomóc przedsiębiorstwom wyjść z kryzysu związanego z COVID-19, ważne będzie zapewnienie im odpowiedniego dostępu do finansowania, w tym finansowania kapitałowego dla przedsiębiorstw typu start-up. |
| --- | --- |

(19)

Kryzys związany z COVID-19 dotknął estońskie przedsiębiorstwa w wielu sektorach, najbardziej ucierpiały jednak małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP). Negatywny wpływ na działalność gospodarczą wiązał się nie tylko z ograniczeniami, ale również ze spadkiem popytu na rynkach eksportowych i zakłóceniami globalnych łańcuchów wartości. Środki pomocy na utrzymanie płynności finansowej wprowadzone przez rząd mają na celu pomoc w łagodzeniu skutków, a ich szybkie i skuteczne wdrożenie będzie miało kluczowe znaczenie dla wspierania rentownych przedsiębiorstw we wszystkich sektorach dotkniętych kryzysem przy jednoczesnym utrzymaniu odporności sektora bankowego. Pomocne w poprawie płynności finansowej MŚP może być także odroczenie płatności podatków i możliwość tymczasowego zawieszenia spłat kredytów. Proces odbudowy gospodarki będzie ponadto zależał od sposobu ukierunkowania inwestycji. Obecny kryzys uwydatnił znaczenie rozwiązań cyfrowych i innowacyjnych w podtrzymaniu funkcjonowania gospodarki. Administracja elektroniczna funkcjonuje wprawdzie dobrze, jednak dalsza cyfryzacja MŚP zwiększyłaby ich odporność i pomogłaby przyspieszyć odbudowę gospodarki, sprzyjając wzrostowi wydajności w perspektywie średnioterminowej. W ostatnich latach cała gospodarka staje się coraz bardziej cyfrowa. Jednak wykorzystanie technologii informacyjnych i komunikacyjnych w sektorze produkcyjnym jest jak dotąd powolne. Chociaż ogólne wyniki Estonii w zakresie innowacji poprawiły się w 2019 r., poziom zdolności innowacyjnych i działalności innowacyjnej opartych na badaniach naukowych, jakie odnotowuje się w sektorze przedsiębiorstw, jest nadal niski. Innowacje oparte na badaniach naukowych i wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań w przedsiębiorstwach mogłyby poprawić konkurencyjność kraju i pobudzić wzrost gospodarczy. Aby pomóc przedsiębiorstwom wyjść z kryzysu związanego z COVID-19, ważne będzie zapewnienie im odpowiedniego dostępu do finansowania, w tym finansowania kapitałowego dla przedsiębiorstw typu start-up.

| (20) | W ramach sprzyjania odbudowie gospodarki ważne jest przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych oraz promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Jak ukazano w szczególności w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu, zrównoważony wzrost gospodarczy w Estonii zależy od postępów w dziedzinie dekarbonizacji przez zmniejszanie intensywności emisji dwutlenku węgla w sektorach energetyki, transportu i budownictwa, restrukturyzację przemysłu wydobycia łupka bitumicznego i poprawę produktywności zasobów, w tym wdrażanie modeli biznesowych gospodarki o obiegu zamkniętym. Efektywność wykorzystania zasobów w Estonii jest jedną z najniższych w Unii, a zużycie energii przewyższa średnią UE. Posiadanie nadrzędnej strategii dotyczącej gospodarki o obiegu zamkniętym, uzupełniającej krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu, pomogłoby w dążeniu do dekarbonizacji, ograniczeniu negatywnego wpływu przemysłu wydobycia łupka bitumicznego na środowisko i pobudzeniu gospodarki. Ze względu na peryferyjne położenie Estonii i małą gęstość zaludnienia kluczowe znaczenie dla działalności gospodarczej i eksportowej tego kraju ma dobrze funkcjonujący i połączony z innymi sieciami system transportowy. Estońska infrastruktura transportowa boryka się z problemami w zakresie jakości sieci połączeń i zrównoważoności. Transport kolejowy i intermodalny jest nadal słabo rozwinięty. Emisje gazów cieplarnianych z transportu drogowego wzrosły w ostatnich latach, a udział energii ze źródeł odnawialnych w transporcie pozostaje poniżej celów krajowych. Do kluczowych priorytetów inwestycyjnych Estonii należą: projekt Rail Baltica i projekty w zakresie międzysystemowych połączeń energetycznych, których celem jest poprawa bezpieczeństwa i integracji z wewnętrznym rynkiem. Wspieranie projektów inwestycyjnych uwzględniających aspekty środowiskowe i klimatyczne ma kluczowe znaczenie dla trwałej odbudowy gospodarki i zmniejszania dysproporcji między regionami. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Estonii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Estonii optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(20)

W ramach sprzyjania odbudowie gospodarki ważne jest przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych oraz promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Jak ukazano w szczególności w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu, zrównoważony wzrost gospodarczy w Estonii zależy od postępów w dziedzinie dekarbonizacji przez zmniejszanie intensywności emisji dwutlenku węgla w sektorach energetyki, transportu i budownictwa, restrukturyzację przemysłu wydobycia łupka bitumicznego i poprawę produktywności zasobów, w tym wdrażanie modeli biznesowych gospodarki o obiegu zamkniętym. Efektywność wykorzystania zasobów w Estonii jest jedną z najniższych w Unii, a zużycie energii przewyższa średnią UE. Posiadanie nadrzędnej strategii dotyczącej gospodarki o obiegu zamkniętym, uzupełniającej krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu, pomogłoby w dążeniu do dekarbonizacji, ograniczeniu negatywnego wpływu przemysłu wydobycia łupka bitumicznego na środowisko i pobudzeniu gospodarki. Ze względu na peryferyjne położenie Estonii i małą gęstość zaludnienia kluczowe znaczenie dla działalności gospodarczej i eksportowej tego kraju ma dobrze funkcjonujący i połączony z innymi sieciami system transportowy. Estońska infrastruktura transportowa boryka się z problemami w zakresie jakości sieci połączeń i zrównoważoności. Transport kolejowy i intermodalny jest nadal słabo rozwinięty. Emisje gazów cieplarnianych z transportu drogowego wzrosły w ostatnich latach, a udział energii ze źródeł odnawialnych w transporcie pozostaje poniżej celów krajowych. Do kluczowych priorytetów inwestycyjnych Estonii należą: projekt Rail Baltica i projekty w zakresie międzysystemowych połączeń energetycznych, których celem jest poprawa bezpieczeństwa i integracji z wewnętrznym rynkiem. Wspieranie projektów inwestycyjnych uwzględniających aspekty środowiskowe i klimatyczne ma kluczowe znaczenie dla trwałej odbudowy gospodarki i zmniejszania dysproporcji między regionami. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Estonii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Estonii optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (21) | Estoński sektor bankowy jest, ogólnie rzecz biorąc, w dobrej kondycji, nadal jednak istnieje ryzyko prania pieniędzy. Wprowadzono wprawdzie środki mające na celu ograniczenie narażenia na ryzyko przez zmniejszenie odsetka depozytów nierezydentów, jednak krajowa ocena ryzyka nie obejmuje innych produktów, które mogą stwarzać ryzyko, takich jak usługi powiernicze dla klientów niebędących rezydentami. Aktualizacja krajowej oceny ryzyka zapewniłaby odpowiednią identyfikację ryzyka i pozwoliłaby wdrożyć niezbędne środki je łagodzące. Podjęto już wprawdzie działania nadzorcze wobec banków i instytucji płatniczych, które nie przestrzegają przepisów, istnieje jednak możliwość dalszej poprawy skuteczności nadzoru i egzekwowania przepisów. W szczególności nie przyjęto jeszcze szeregu aktów ustawodawczych w celu wzmocnienia ram zapobiegawczych, zwiększenia skuteczności środków konfiskaty i zwiększenia sankcji administracyjnych. Dochodzenia w sprawach związanych z praniem pieniędzy przebiegają powoli. Nie wzmocniono jeszcze wystarczająco zdolności estońskiego organu nadzoru finansowego i nie wdrożono w pełni podejścia do nadzoru opartego na analizie ryzyka, w szczególności w odniesieniu do tematycznych kontroli na miejscu. Wymiana informacji między jednostką analityki finansowej a organami ścigania nie jest prowadzona w sposób wystarczająco aktywny. |
| --- | --- |

(21)

Estoński sektor bankowy jest, ogólnie rzecz biorąc, w dobrej kondycji, nadal jednak istnieje ryzyko prania pieniędzy. Wprowadzono wprawdzie środki mające na celu ograniczenie narażenia na ryzyko przez zmniejszenie odsetka depozytów nierezydentów, jednak krajowa ocena ryzyka nie obejmuje innych produktów, które mogą stwarzać ryzyko, takich jak usługi powiernicze dla klientów niebędących rezydentami. Aktualizacja krajowej oceny ryzyka zapewniłaby odpowiednią identyfikację ryzyka i pozwoliłaby wdrożyć niezbędne środki je łagodzące. Podjęto już wprawdzie działania nadzorcze wobec banków i instytucji płatniczych, które nie przestrzegają przepisów, istnieje jednak możliwość dalszej poprawy skuteczności nadzoru i egzekwowania przepisów. W szczególności nie przyjęto jeszcze szeregu aktów ustawodawczych w celu wzmocnienia ram zapobiegawczych, zwiększenia skuteczności środków konfiskaty i zwiększenia sankcji administracyjnych. Dochodzenia w sprawach związanych z praniem pieniędzy przebiegają powoli. Nie wzmocniono jeszcze wystarczająco zdolności estońskiego organu nadzoru finansowego i nie wdrożono w pełni podejścia do nadzoru opartego na analizie ryzyka, w szczególności w odniesieniu do tematycznych kontroli na miejscu. Wymiana informacji między jednostką analityki finansowej a organami ścigania nie jest prowadzona w sposób wystarczająco aktywny.

| (22) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(22)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (23) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Estonia przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(23)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Estonia przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (24) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Estonia powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro. |
| --- | --- |

(24)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Estonia powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro.

| (25) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Estonii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r., krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Estonii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Estonii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(25)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Estonii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r., krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Estonii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Estonii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (26) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (9) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(26)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (9) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Estonii w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Poprawę dostępności i odporności systemu ochrony zdrowia, w tym przez zajęcie się problemem niedoboru pracowników służby zdrowia, wzmocnienie podstawowej opieki zdrowotnej i zadbanie o zaopatrzenie w kluczowe produkty medyczne. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Zwiększenie adekwatności siatki bezpieczeństwa socjalnego, w tym przez rozszerzenie zakresu świadczeń dla bezrobotnych. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na cyfryzację przedsiębiorstw, badania naukowe i innowacje, czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystywanie energii, efektywną gospodarkę zasobami i zrównoważony transport, co będzie przyczyniać się do stopniowej dekarbonizacji gospodarki. Wspieranie zdolności innowacyjnych małych i średnich przedsiębiorstw oraz zapewnienie wystarczającego dostępu do finansowania. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Wzmożenie wysiłków w celu zapewnienia skutecznego nadzoru i egzekwowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 30.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Dz.U. C 320 z 10.9.2018, s. 24.

7

(8)  Publiczne wydatki pierwotne netto to wydatki publiczne ogółem z wyłączeniem wydatków z tytułu odsetek, wydatków na programy unijne w pełni równoważonych dochodami z funduszy unijnych oraz niedyskrecjonalnych zmian w wydatkach na zasiłki dla bezrobotnych. Nakłady brutto na środki trwałe finansowane z zasobów krajowych rozkłada się na okres czterech lat. Uwzględnia się dyskrecjonalne środki po stronie dochodów lub prawnie przewidziany wzrost dochodów. Działania jednorazowe, zarówno po stronie dochodów, jak i wydatków, są saldowane.

8

(9)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

9

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/39 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/39

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Irlandii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Irlandię programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/07)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr 2020 na rzecz koordynacji polityki gospodarczej. W należytym stopniu uwzględniono w niej Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Irlandię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr 2020 na rzecz koordynacji polityki gospodarczej. W należytym stopniu uwzględniono w niej Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Irlandię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Irlandii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Irlandii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Irlandii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Irlandii występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. Zakłócenia te dotyczą w szczególności wysokiego poziomu długu publicznego, zadłużenia sektora prywatnego oraz zobowiązań zagranicznych netto. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Irlandii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Irlandii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Irlandii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Irlandii występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. Zakłócenia te dotyczą w szczególności wysokiego poziomu długu publicznego, zadłużenia sektora prywatnego oraz zobowiązań zagranicznych netto.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Pandemia stanowi poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Pandemia stanowi poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie niezbędnych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie niezbędnych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Irlandię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Irlandię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Wiąże się z tym znaczne ryzyko pogłębienia się dysproporcji regionalnych w Irlandii. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Wiąże się z tym znaczne ryzyko pogłębienia się dysproporcji regionalnych w Irlandii. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 21 kwietnia 2020 r. Irlandia przedłożyła krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 30 kwietnia 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 21 kwietnia 2020 r. Irlandia przedłożyła krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 30 kwietnia 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Irlandia jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia. |
| --- | --- |

(11)

Irlandia jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia.

| (12) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego: z nadwyżki 0,4 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. do deficytu wynoszącego 7,4 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że deficyt obniży się do 4,1 % PKB w 2021 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 58,8 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 69,1 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(12)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego: z nadwyżki 0,4 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. do deficytu wynoszącego 7,4 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że deficyt obniży się do 4,1 % PKB w 2021 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 58,8 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 69,1 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Irlandia przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. Zgodnie z programem stabilności na 2020 r. wspomniane środki budżetowe stanowią około 2,0 % PKB. Środki te obejmują systemy wsparcia zatrudnienia i bezrobotnych przez okres dwunastu tygodni (około 1,4 % PKB) oraz dodatkowe wydatki na zwiększenie zdolności i dostępności systemu opieki zdrowotnej (około 0,6 % PKB). Ponadto Irlandia zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do zapewnienia wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na około 0,3 % PKB. Środki te obejmują gwarancje kredytowe i różne systemy pożyczek, zawieszenie odsetek i kar z tytułu niektórych opóźnionych płatności dokonywanych przez pracodawców, zawieszenie działalności związanej z egzekwowaniem zobowiązań oraz przerwy w spłacie do trzech miesięcy w przypadku kredytów dla przedsiębiorstw. W dniu 2 maja 2020 r. rząd ogłosił nowy pakiet środków wsparcia spłaty zadłużenia i wsparcia kapitałowego dla przedsiębiorstw o wartości około 2 % PKB, które to środki nie zostały uwzględnione w programie stabilności na 2020 r. ani w prognozie Komisji. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Irlandię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Irlandia przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. Zgodnie z programem stabilności na 2020 r. wspomniane środki budżetowe stanowią około 2,0 % PKB. Środki te obejmują systemy wsparcia zatrudnienia i bezrobotnych przez okres dwunastu tygodni (około 1,4 % PKB) oraz dodatkowe wydatki na zwiększenie zdolności i dostępności systemu opieki zdrowotnej (około 0,6 % PKB). Ponadto Irlandia zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do zapewnienia wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na około 0,3 % PKB. Środki te obejmują gwarancje kredytowe i różne systemy pożyczek, zawieszenie odsetek i kar z tytułu niektórych opóźnionych płatności dokonywanych przez pracodawców, zawieszenie działalności związanej z egzekwowaniem zobowiązań oraz przerwy w spłacie do trzech miesięcy w przypadku kredytów dla przedsiębiorstw. W dniu 2 maja 2020 r. rząd ogłosił nowy pakiet środków wsparcia spłaty zadłużenia i wsparcia kapitałowego dla przedsiębiorstw o wartości około 2 % PKB, które to środki nie zostały uwzględnione w programie stabilności na 2020 r. ani w prognozie Komisji. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Irlandię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Irlandii w 2020 r. wyniesie -5,6 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -2,9 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 66,4 % PKB w 2020 r., a w 2021 r. –66,7 %. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Irlandii w 2020 r. wyniesie -5,6 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -2,9 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 66,4 % PKB w 2020 r., a w 2021 r. –66,7 %.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Irlandię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Irlandię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (16) | W pierwszej połowie 2020 r. skutki pandemii COVID-19 były wyraźnie odczuwalne w Irlandii, a system ochrony zdrowia znalazł się pod ogromną presją. Irlandia wprowadziła pilne środki mające na celu jego wzmocnienie, a także – z myślą o przeciwdziałaniu pandemii – środki powstrzymujące jej rozprzestrzenianie się, które znacznie ograniczyły działalność gospodarczą w niektórych sektorach. Ponadto rząd wprowadził szereg środków gospodarczych mających na celu złagodzenie skutków kryzysu związanego z COVID-19 w możliwie największym stopniu. Objęły one programy subsydiowania wynagrodzeń służące ochronie miejsc pracy, świadczenia socjalne, tymczasowe zakazy dotyczące podwyżek czynszu i eksmisji, jak również środki wsparcia płynności i wsparcia jakości kredytowej dla przedsiębiorstw. Chociaż środki te mają na celu złagodzenie wstrząsu gospodarczego związanego z pandemią, ryzyko znacznej utraty produkcji, upadłości i niewypłacalności oraz wzrostu bezrobocia i liczby osób zagrożonych ubóstwem pozostaje wysokie. |
| --- | --- |

(16)

W pierwszej połowie 2020 r. skutki pandemii COVID-19 były wyraźnie odczuwalne w Irlandii, a system ochrony zdrowia znalazł się pod ogromną presją. Irlandia wprowadziła pilne środki mające na celu jego wzmocnienie, a także – z myślą o przeciwdziałaniu pandemii – środki powstrzymujące jej rozprzestrzenianie się, które znacznie ograniczyły działalność gospodarczą w niektórych sektorach. Ponadto rząd wprowadził szereg środków gospodarczych mających na celu złagodzenie skutków kryzysu związanego z COVID-19 w możliwie największym stopniu. Objęły one programy subsydiowania wynagrodzeń służące ochronie miejsc pracy, świadczenia socjalne, tymczasowe zakazy dotyczące podwyżek czynszu i eksmisji, jak również środki wsparcia płynności i wsparcia jakości kredytowej dla przedsiębiorstw. Chociaż środki te mają na celu złagodzenie wstrząsu gospodarczego związanego z pandemią, ryzyko znacznej utraty produkcji, upadłości i niewypłacalności oraz wzrostu bezrobocia i liczby osób zagrożonych ubóstwem pozostaje wysokie.

| (17) | Już przed pandemią COVID-19 szpitale pracowały przy niemal pełnym obłożeniu, a wskaźnik wykorzystania łóżek w systemie opieki doraźnej był jednym z najwyższych w krajach OECD. Wynikało to głównie z braku powszechnego dostępu do podstawowej opieki zdrowotnej i znacznej zależności od opieki szpitalnej. Wyzwania związane z rekrutacją i zatrzymywaniem pracowników doprowadziły do niedoborów personelu pielęgniarskiego w niektórych regionach i szpitalach. Świadczenie usług długoterminowej opieki domowej było niedostateczne i brakowało w tej dziedzinie ustawowo określonych uprawnień, a w ramach poszczególnych polityk zachęcano do korzystania z opieki instytucjonalnej. Pandemia COVID-19 wywarła bezprecedensową presję na system opieki zdrowotnej. Wprowadzono terminowe środki nadzwyczajne w celu zwiększenia wydolności szpitali i zapewnienia tymczasowych powszechnych usług opieki zdrowotnej. W perspektywie średnioterminowej Irlandia nadal musi jednak rozwiązać kwestie ograniczonej strukturalnej wydajności, elastyczności, odporności i dostępności swojego systemu opieki zdrowotnej. Celem ambitnej reformy Sláintecare jest zapewnienie powszechnie dostępnego i trwałego systemu ochrony zdrowia. Należy jednak poprawić plany jego wdrożenia pod względem celów pośrednich, wyjaśniając postępy w dostępie do publicznej podstawowej opieki zdrowotnej w okresie wdrażania, do czasu objęcia całego społeczeństwa podstawową opieką zdrowotną. Określenie jasnych celów pośrednich i terminów oraz solidnych ram monitorowania może przyczynić się do terminowego objęcia całego społeczeństwa podstawową opieką zdrowotną. Wdrożenie reform w zakresie opieki długoterminowej, w tym nowych sposobów pracy w społeczności poprzez wsparcie opieki domowej i reorganizację personelu pielęgniarskiego, może wymagać przeglądu, który obejmowałby istniejące obiekty, prognozy dotyczące przyszłego wzrostu popytu oraz odpowiednią analizę luk i którego wynikiem byłby plan realizacji. |
| --- | --- |

(17)

Już przed pandemią COVID-19 szpitale pracowały przy niemal pełnym obłożeniu, a wskaźnik wykorzystania łóżek w systemie opieki doraźnej był jednym z najwyższych w krajach OECD. Wynikało to głównie z braku powszechnego dostępu do podstawowej opieki zdrowotnej i znacznej zależności od opieki szpitalnej. Wyzwania związane z rekrutacją i zatrzymywaniem pracowników doprowadziły do niedoborów personelu pielęgniarskiego w niektórych regionach i szpitalach. Świadczenie usług długoterminowej opieki domowej było niedostateczne i brakowało w tej dziedzinie ustawowo określonych uprawnień, a w ramach poszczególnych polityk zachęcano do korzystania z opieki instytucjonalnej. Pandemia COVID-19 wywarła bezprecedensową presję na system opieki zdrowotnej. Wprowadzono terminowe środki nadzwyczajne w celu zwiększenia wydolności szpitali i zapewnienia tymczasowych powszechnych usług opieki zdrowotnej. W perspektywie średnioterminowej Irlandia nadal musi jednak rozwiązać kwestie ograniczonej strukturalnej wydajności, elastyczności, odporności i dostępności swojego systemu opieki zdrowotnej. Celem ambitnej reformy Sláintecare jest zapewnienie powszechnie dostępnego i trwałego systemu ochrony zdrowia. Należy jednak poprawić plany jego wdrożenia pod względem celów pośrednich, wyjaśniając postępy w dostępie do publicznej podstawowej opieki zdrowotnej w okresie wdrażania, do czasu objęcia całego społeczeństwa podstawową opieką zdrowotną. Określenie jasnych celów pośrednich i terminów oraz solidnych ram monitorowania może przyczynić się do terminowego objęcia całego społeczeństwa podstawową opieką zdrowotną. Wdrożenie reform w zakresie opieki długoterminowej, w tym nowych sposobów pracy w społeczności poprzez wsparcie opieki domowej i reorganizację personelu pielęgniarskiego, może wymagać przeglądu, który obejmowałby istniejące obiekty, prognozy dotyczące przyszłego wzrostu popytu oraz odpowiednią analizę luk i którego wynikiem byłby plan realizacji.

| (18) | Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do poziomu 7,4 %, a w 2021 r. nieznacznie spadnie do 7 %. W ramach reakcji na pandemię rząd w znacznym stopniu skorzystał z polityki wspierania dochodów i zatrudnienia, w szczególności systemów pracy w obniżonym wymiarze czasu, które powinny być nadal szybko wdrażane. Systemy te muszą zostać poddane przeglądowi i w razie potrzeby należy je rozszerzyć, aby pomóc w utrzymaniu zatrudnienia lub utrzymaniu dochodów. Stosunkowo duża liczba osób mieszkających w gospodarstwach domowych o małej intensywności pracy wymaga dalszych wysiłków na rzecz promowania zindywidualizowanych strategii aktywizacji. Wyzwania stojące przed Irlandią, jeśli chodzi o ubóstwo, jakość zatrudnienia oraz wspieranie zatrudnienia, w tym w odniesieniu do osób z niepełnosprawnościami, utrzymują się i mogą się nasilać w wyniku pandemii. Obecna sytuacja wymaga dalszego podnoszenia i zmiany kwalifikacji, we współpracy z partnerami społecznymi, w celu sprostania zmieniającym się potrzebom rynku pracy i przygotowania siły roboczej na transformację klimatyczną i energetyczną oraz przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym. W sektorze mieszkaniowym zidentyfikowano niedobór wykwalifikowanej siły roboczej, ale oczekuje się, że w trakcie przemian takie niedobory pojawią się też w innych sektorach. W kontekście pandemii COVID-19 zasadnicze znaczenie ma zapewnienie, by transformacja cyfrowa w dziedzinie kształcenia i pracy nie zwiększała nierówności edukacyjnych i społecznych. |
| --- | --- |

(18)

Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do poziomu 7,4 %, a w 2021 r. nieznacznie spadnie do 7 %. W ramach reakcji na pandemię rząd w znacznym stopniu skorzystał z polityki wspierania dochodów i zatrudnienia, w szczególności systemów pracy w obniżonym wymiarze czasu, które powinny być nadal szybko wdrażane. Systemy te muszą zostać poddane przeglądowi i w razie potrzeby należy je rozszerzyć, aby pomóc w utrzymaniu zatrudnienia lub utrzymaniu dochodów. Stosunkowo duża liczba osób mieszkających w gospodarstwach domowych o małej intensywności pracy wymaga dalszych wysiłków na rzecz promowania zindywidualizowanych strategii aktywizacji. Wyzwania stojące przed Irlandią, jeśli chodzi o ubóstwo, jakość zatrudnienia oraz wspieranie zatrudnienia, w tym w odniesieniu do osób z niepełnosprawnościami, utrzymują się i mogą się nasilać w wyniku pandemii. Obecna sytuacja wymaga dalszego podnoszenia i zmiany kwalifikacji, we współpracy z partnerami społecznymi, w celu sprostania zmieniającym się potrzebom rynku pracy i przygotowania siły roboczej na transformację klimatyczną i energetyczną oraz przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym. W sektorze mieszkaniowym zidentyfikowano niedobór wykwalifikowanej siły roboczej, ale oczekuje się, że w trakcie przemian takie niedobory pojawią się też w innych sektorach. W kontekście pandemii COVID-19 zasadnicze znaczenie ma zapewnienie, by transformacja cyfrowa w dziedzinie kształcenia i pracy nie zwiększała nierówności edukacyjnych i społecznych.

| (19) | Rząd wdrożył szereg środków mających na celu wsparcie podaży nieruchomości mieszkaniowych, które to środki przyczyniły się do zwiększenia liczby gotowych nieruchomości w ujęciu rocznym o prawie 57 % w okresie dwóch lat do września 2019 r. Wydaje się, że w połączeniu ze skutecznymi narzędziami makroostrożnościowymi przyczyniło się to do zmniejszenia inflacji cen nieruchomości mieszkaniowych. Popyt na nieruchomości mieszkaniowe jest jednak nadal wyższy niż ich podaż. Przystępność cenowa nieruchomości mieszkaniowych jest problemem dla wielu gospodarstw domowych, a inflacja w sektorze wynajmu utrzymuje się na wysokim poziomie. Lepsza infrastruktura, w połączeniu z planowaniem przestrzennym, mogłaby być kluczowym czynnikiem umożliwiającym poprawę w zakresie podaży nieruchomości mieszkaniowych. Ponadto usunięcie niedociągnięć administracyjnych w odniesieniu do opłaty od niezagospodarowanych lokali może ostatecznie przyczynić się do poprawy przystępności cenowej nieruchomości mieszkaniowych w perspektywie średnioterminowej. Braki w zakresie podaży mieszkań socjalnych nadal stanowią poważne wyzwanie pod względem promowania włączenia społecznego, również w przypadku osób w najtrudniejszej sytuacji. Najnowsze działania polityczne przyspieszyły proces budowania i oddawania do użytku mieszkań socjalnych, ale w czerwcu 2019 r. na listach oczekujących na mieszkanie socjalne w Irlandii nadal znajdowało się około 68 700 gospodarstw domowych. Konieczne są dalsze wysiłki w celu zaspokojenia potrzeb pozostałych gospodarstw domowych na bieżącej liście oczekujących oraz potencjalnych nowych wnioskodawców. Spośród około 10 000 zarejestrowanych osób bezdomnych w Irlandii 3 500 to dzieci. Budzi to obawy co do potencjalnego ryzyka pogłębienia nierówności oraz zakorzenionego ubóstwa i zwiększenia wykluczenia społecznego. Osoby samotnie wychowujące dzieci należą do grup najbardziej dotkniętych bezdomnością. Nadal utrzymują się znaczne różnice na poziomie regionów i miast, przy czym 69 % wszystkich bezdomnych dorosłych przebywa w rejonie Dublina. |
| --- | --- |

(19)

Rząd wdrożył szereg środków mających na celu wsparcie podaży nieruchomości mieszkaniowych, które to środki przyczyniły się do zwiększenia liczby gotowych nieruchomości w ujęciu rocznym o prawie 57 % w okresie dwóch lat do września 2019 r. Wydaje się, że w połączeniu ze skutecznymi narzędziami makroostrożnościowymi przyczyniło się to do zmniejszenia inflacji cen nieruchomości mieszkaniowych. Popyt na nieruchomości mieszkaniowe jest jednak nadal wyższy niż ich podaż. Przystępność cenowa nieruchomości mieszkaniowych jest problemem dla wielu gospodarstw domowych, a inflacja w sektorze wynajmu utrzymuje się na wysokim poziomie. Lepsza infrastruktura, w połączeniu z planowaniem przestrzennym, mogłaby być kluczowym czynnikiem umożliwiającym poprawę w zakresie podaży nieruchomości mieszkaniowych. Ponadto usunięcie niedociągnięć administracyjnych w odniesieniu do opłaty od niezagospodarowanych lokali może ostatecznie przyczynić się do poprawy przystępności cenowej nieruchomości mieszkaniowych w perspektywie średnioterminowej. Braki w zakresie podaży mieszkań socjalnych nadal stanowią poważne wyzwanie pod względem promowania włączenia społecznego, również w przypadku osób w najtrudniejszej sytuacji. Najnowsze działania polityczne przyspieszyły proces budowania i oddawania do użytku mieszkań socjalnych, ale w czerwcu 2019 r. na listach oczekujących na mieszkanie socjalne w Irlandii nadal znajdowało się około 68 700 gospodarstw domowych. Konieczne są dalsze wysiłki w celu zaspokojenia potrzeb pozostałych gospodarstw domowych na bieżącej liście oczekujących oraz potencjalnych nowych wnioskodawców. Spośród około 10 000 zarejestrowanych osób bezdomnych w Irlandii 3 500 to dzieci. Budzi to obawy co do potencjalnego ryzyka pogłębienia nierówności oraz zakorzenionego ubóstwa i zwiększenia wykluczenia społecznego. Osoby samotnie wychowujące dzieci należą do grup najbardziej dotkniętych bezdomnością. Nadal utrzymują się znaczne różnice na poziomie regionów i miast, przy czym 69 % wszystkich bezdomnych dorosłych przebywa w rejonie Dublina.

| (20) | Krajowy system bankowy jest ważnym źródłem płynności dla irlandzkich przedsiębiorstw. Terminowy dostęp do pożyczek może stanowić wyzwanie dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz dla tych przedsiębiorstw, które nie posiadają zabezpieczenia ani nie mają aktualnych powiązań z kredytodawcą. Irlandzkie władze i banki wprowadziły szereg środków mających na celu złagodzenie trudności finansowych, przed jakimi stają przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe. Ważne jest, aby środki te zapewniały niezbędną płynność i promowały trwałe rozwiązania restrukturyzacyjne dla kredytobiorców, których trudności finansowe są ściśle związane z pandemią i którzy – jak się oczekuje – powinni powrócić do prawidłowego funkcjonowania po okresie przejściowym. Tylko takie zrównoważone podejście może pomóc przedsiębiorstwom i gospodarstwom domowym w stawianiu czoła tymczasowym wyzwaniom bez pogarszania rentowności (już i tak niskiej) i osłabiania pierwszych postępów, jakie Irlandia poczyniła w ostatnich latach w zakresie poprawy stabilności finansowej swojego sektora bankowego. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. |
| --- | --- |

(20)

Krajowy system bankowy jest ważnym źródłem płynności dla irlandzkich przedsiębiorstw. Terminowy dostęp do pożyczek może stanowić wyzwanie dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz dla tych przedsiębiorstw, które nie posiadają zabezpieczenia ani nie mają aktualnych powiązań z kredytodawcą. Irlandzkie władze i banki wprowadziły szereg środków mających na celu złagodzenie trudności finansowych, przed jakimi stają przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe. Ważne jest, aby środki te zapewniały niezbędną płynność i promowały trwałe rozwiązania restrukturyzacyjne dla kredytobiorców, których trudności finansowe są ściśle związane z pandemią i którzy – jak się oczekuje – powinni powrócić do prawidłowego funkcjonowania po okresie przejściowym. Tylko takie zrównoważone podejście może pomóc przedsiębiorstwom i gospodarstwom domowym w stawianiu czoła tymczasowym wyzwaniom bez pogarszania rentowności (już i tak niskiej) i osłabiania pierwszych postępów, jakie Irlandia poczyniła w ostatnich latach w zakresie poprawy stabilności finansowej swojego sektora bankowego. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego.

| (21) | W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Aby umożliwić odbudowę gospodarki, Irlandia musi poczynić postępy w realizacji swoich ambitnych inwestycji w zakresie środowiska, klimatu, energii i infrastruktury. Irlandia pozostaje w tyle pod względem rozwiązania kwestii dekarbonizacji. Emisje gazów cieplarnianych w transporcie i sektorze budownictwa są wysokie i nadal wykazują tendencję wzrostową. Irlandia nie osiągnie założonych na 2020 r. celów w zakresie efektywności energetycznej i energii ze źródeł odnawialnych. Kraj ten jest uzależniony od importu energii i jest jednym z państw członkowskich, w których ceny energii elektrycznej są najwyższe, co może mieć negatywny wpływ zarówno na środowisko, jak i na konkurencyjność przedsiębiorstw. Przekształcenie Irlandii w gospodarkę neutralną dla klimatu będzie wymagało znacznych inwestycji prywatnych i publicznych w dłuższym okresie, między innymi w energię ze źródeł odnawialnych, infrastrukturę elektroenergetyczną, efektywność energetyczną i zrównoważony transport. Plan działań w dziedzinie klimatu stanowi wiarygodną inicjatywę mającą na celu odwrócenie trajektorii emisji. Konieczne będzie skuteczne i trwałe wdrażanie jego strategii i środków, aby ambitne cele przełożyć na konkretne wyniki. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Irlandii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Irlandii optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(21)

W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Aby umożliwić odbudowę gospodarki, Irlandia musi poczynić postępy w realizacji swoich ambitnych inwestycji w zakresie środowiska, klimatu, energii i infrastruktury. Irlandia pozostaje w tyle pod względem rozwiązania kwestii dekarbonizacji. Emisje gazów cieplarnianych w transporcie i sektorze budownictwa są wysokie i nadal wykazują tendencję wzrostową. Irlandia nie osiągnie założonych na 2020 r. celów w zakresie efektywności energetycznej i energii ze źródeł odnawialnych. Kraj ten jest uzależniony od importu energii i jest jednym z państw członkowskich, w których ceny energii elektrycznej są najwyższe, co może mieć negatywny wpływ zarówno na środowisko, jak i na konkurencyjność przedsiębiorstw. Przekształcenie Irlandii w gospodarkę neutralną dla klimatu będzie wymagało znacznych inwestycji prywatnych i publicznych w dłuższym okresie, między innymi w energię ze źródeł odnawialnych, infrastrukturę elektroenergetyczną, efektywność energetyczną i zrównoważony transport. Plan działań w dziedzinie klimatu stanowi wiarygodną inicjatywę mającą na celu odwrócenie trajektorii emisji. Konieczne będzie skuteczne i trwałe wdrażanie jego strategii i środków, aby ambitne cele przełożyć na konkretne wyniki. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Irlandii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Irlandii optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (22) | Wysiłki Irlandii na rzecz zmniejszenia różnic w wydajności między sektorami zagranicznym i krajowym nadal są niewystarczające. Z zadowoleniem przyjęto bezpośrednie wsparcie współpracy między przedsiębiorstwami a publicznymi ośrodkami badań naukowych w ramach Funduszu na rzecz Innowacji w dziedzinie Technologii Przełomowych (Disruptive Technologies Innovation Fund), na przykład za pośrednictwem projektów współpracy między przemysłem, w tym MŚP, a jednostkami badawczymi. Chociaż Irlandia zapewnia przedsiębiorstwom stosunkowo duże wsparcie publiczne, wsparcie to jest realizowane głównie poprzez system ulg podatkowych na rzecz badań i rozwoju. Wprawdzie wprowadzone niedawno zmiany w budżecie na 2020 r. sprawiły, że system ulg podatkowych stał się dla MŚP bardziej atrakcyjny, jest on jednak raczej korzystniejszy dla większych przedsiębiorstw wielonarodowych. W ramach programu na rzecz zatrudnienia w Irlandii w przyszłości (Future Jobs Ireland) określono kluczowe środki, które mogą pomóc w eliminowaniu słabych punktów gospodarki krajowej, w szczególności inicjatywy mające na celu zwiększenie wydajności przedsiębiorstw krajowych, zwłaszcza MŚP. Ważne jest, aby środki te były skutecznie wdrażane. Kryzys zwrócił również uwagę na potrzeby MŚP w zakresie transformacji cyfrowej, w szczególności dotyczące rozwiązań dla pracy zdalnej, szkolenia pracowników i cyberbezpieczeństwa. Infrastruktura cyfrowa ma zasadnicze znaczenie dla zwiększenia wydajności MŚP i promowania przedsiębiorczości. Ultraszybkie sieci szerokopasmowe są dostępne jedynie na 5 % obszarów wiejskich, czyli znacznie poniżej unijnej średniej wynoszącej 29 %, a Irlandia jest również jednym z krajów UE, w których korzystanie ze stałego łącza szerokopasmowego jest najdroższe. W związku z tym, że w ramach krajowego planu w dziedzinie sieci szerokopasmowych podpisano umowę na znaczne inwestycje publiczne w celu uzupełnienia braków w infrastrukturze, należy ściśle monitorować uruchomienie wspieranej ze środków publicznych ultraszybkiej sieci szerokopasmowej, zwłaszcza na obszarach wiejskich, i dopilnować, aby uruchomienie to odbyło się w terminie. |
| --- | --- |

(22)

Wysiłki Irlandii na rzecz zmniejszenia różnic w wydajności między sektorami zagranicznym i krajowym nadal są niewystarczające. Z zadowoleniem przyjęto bezpośrednie wsparcie współpracy między przedsiębiorstwami a publicznymi ośrodkami badań naukowych w ramach Funduszu na rzecz Innowacji w dziedzinie Technologii Przełomowych (Disruptive Technologies Innovation Fund), na przykład za pośrednictwem projektów współpracy między przemysłem, w tym MŚP, a jednostkami badawczymi. Chociaż Irlandia zapewnia przedsiębiorstwom stosunkowo duże wsparcie publiczne, wsparcie to jest realizowane głównie poprzez system ulg podatkowych na rzecz badań i rozwoju. Wprawdzie wprowadzone niedawno zmiany w budżecie na 2020 r. sprawiły, że system ulg podatkowych stał się dla MŚP bardziej atrakcyjny, jest on jednak raczej korzystniejszy dla większych przedsiębiorstw wielonarodowych. W ramach programu na rzecz zatrudnienia w Irlandii w przyszłości (Future Jobs Ireland) określono kluczowe środki, które mogą pomóc w eliminowaniu słabych punktów gospodarki krajowej, w szczególności inicjatywy mające na celu zwiększenie wydajności przedsiębiorstw krajowych, zwłaszcza MŚP. Ważne jest, aby środki te były skutecznie wdrażane. Kryzys zwrócił również uwagę na potrzeby MŚP w zakresie transformacji cyfrowej, w szczególności dotyczące rozwiązań dla pracy zdalnej, szkolenia pracowników i cyberbezpieczeństwa. Infrastruktura cyfrowa ma zasadnicze znaczenie dla zwiększenia wydajności MŚP i promowania przedsiębiorczości. Ultraszybkie sieci szerokopasmowe są dostępne jedynie na 5 % obszarów wiejskich, czyli znacznie poniżej unijnej średniej wynoszącej 29 %, a Irlandia jest również jednym z krajów UE, w których korzystanie ze stałego łącza szerokopasmowego jest najdroższe. W związku z tym, że w ramach krajowego planu w dziedzinie sieci szerokopasmowych podpisano umowę na znaczne inwestycje publiczne w celu uzupełnienia braków w infrastrukturze, należy ściśle monitorować uruchomienie wspieranej ze środków publicznych ultraszybkiej sieci szerokopasmowej, zwłaszcza na obszarach wiejskich, i dopilnować, aby uruchomienie to odbyło się w terminie.

| (23) | Jak potwierdzono w zaleceniu Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro na 2020 r., kluczowe znaczenie dla poprawy skuteczności i sprawiedliwości systemów podatkowych ma rozwiązanie problemu agresywnego planowania podatkowego. Odczuwane przez inne państwa członkowskie skutki uboczne strategii agresywnego planowania podatkowego stosowanych przez podatników wymagają skoordynowanych działań w ramach polityk krajowych w celu uzupełnienia prawodawstwa Unii. Irlandia podjęła działania w celu rozwiązania problemu agresywnego planowania podatkowego, wdrażając uzgodnione inicjatywy międzynarodowe i europejskie oraz podejmując pewne dodatkowe środki na szczeblu krajowym. Fakt, że wypłaty należności licencyjnych i dywidend stanowią wysoki odsetek PKB Irlandii, wskazuje jednak, że z irlandzkich przepisów podatkowych korzystają przedsiębiorstwa stosujące agresywne planowanie podatkowe i że konieczna będzie ocena skuteczności środków krajowych. Poszerzenie bazy podatkowej zwiększyłoby odporność dochodów na wahania gospodarcze i wstrząsy idiosynkratyczne oraz wzmocniłoby funkcjonowanie automatycznych stabilizatorów. Duża koncentracja podatków od przedsiębiorstw, w ramach której dziesięć największych firm odpowiada za 45 % tych podatków, ich zmienność i potencjalnie przejściowy charakter, a także rosnący udział tych podatków w dochodach podatkowych ogółem (w 2018 r. na rekordowym poziomie 18,7 %) uwydatniają ryzyko nadmiernego polegania na tych wpływach w celu finansowania stałych wydatków bieżących. |
| --- | --- |

(23)

Jak potwierdzono w zaleceniu Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro na 2020 r., kluczowe znaczenie dla poprawy skuteczności i sprawiedliwości systemów podatkowych ma rozwiązanie problemu agresywnego planowania podatkowego. Odczuwane przez inne państwa członkowskie skutki uboczne strategii agresywnego planowania podatkowego stosowanych przez podatników wymagają skoordynowanych działań w ramach polityk krajowych w celu uzupełnienia prawodawstwa Unii. Irlandia podjęła działania w celu rozwiązania problemu agresywnego planowania podatkowego, wdrażając uzgodnione inicjatywy międzynarodowe i europejskie oraz podejmując pewne dodatkowe środki na szczeblu krajowym. Fakt, że wypłaty należności licencyjnych i dywidend stanowią wysoki odsetek PKB Irlandii, wskazuje jednak, że z irlandzkich przepisów podatkowych korzystają przedsiębiorstwa stosujące agresywne planowanie podatkowe i że konieczna będzie ocena skuteczności środków krajowych. Poszerzenie bazy podatkowej zwiększyłoby odporność dochodów na wahania gospodarcze i wstrząsy idiosynkratyczne oraz wzmocniłoby funkcjonowanie automatycznych stabilizatorów. Duża koncentracja podatków od przedsiębiorstw, w ramach której dziesięć największych firm odpowiada za 45 % tych podatków, ich zmienność i potencjalnie przejściowy charakter, a także rosnący udział tych podatków w dochodach podatkowych ogółem (w 2018 r. na rekordowym poziomie 18,7 %) uwydatniają ryzyko nadmiernego polegania na tych wpływach w celu finansowania stałych wydatków bieżących.

| (24) | Pomimo wysiłków na rzecz wzmocnienia ram przeciwdziałania praniu pieniędzy Irlandia nadal stoi w obliczu zagrożeń związanych z jej zorientowaną na działalność międzynarodową gospodarką, która obejmuje znaczny napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz istnienie złożonych struktur prawnych z udziałem zagranicznych jednostek sponsorujących. Krajową ocenę ryzyka poddano przeglądowi w celu lepszego odzwierciedlenia rzeczywistej ekspozycji na ryzyko w przypadku podmiotów zawodowo zajmujących się świadczeniem usług na rzecz przedsiębiorstw i funduszy powierniczych. Niewystarczające zrozumienie kwestii ekspozycji na ryzyko przez te pomioty skutkuje niską liczbą zgłoszeń transakcji podejrzanych. Intensywność nadzoru jest niewystarczająca, aby zaradzić tym problemom, i nie bazuje na podejściu opartym na analizie ryzyka, co obniża skuteczność ram przeciwdziałania praniu pieniędzy. Aby ograniczyć stosowanie tajemnicy bankowej i określić beneficjentów rzeczywistych, uruchomiono dla przedsiębiorstw krajowy rejestr beneficjentów rzeczywistych. Należy stale monitorować jakość informacji dostarczanych do rejestru i jego skuteczność. |
| --- | --- |

(24)

Pomimo wysiłków na rzecz wzmocnienia ram przeciwdziałania praniu pieniędzy Irlandia nadal stoi w obliczu zagrożeń związanych z jej zorientowaną na działalność międzynarodową gospodarką, która obejmuje znaczny napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz istnienie złożonych struktur prawnych z udziałem zagranicznych jednostek sponsorujących. Krajową ocenę ryzyka poddano przeglądowi w celu lepszego odzwierciedlenia rzeczywistej ekspozycji na ryzyko w przypadku podmiotów zawodowo zajmujących się świadczeniem usług na rzecz przedsiębiorstw i funduszy powierniczych. Niewystarczające zrozumienie kwestii ekspozycji na ryzyko przez te pomioty skutkuje niską liczbą zgłoszeń transakcji podejrzanych. Intensywność nadzoru jest niewystarczająca, aby zaradzić tym problemom, i nie bazuje na podejściu opartym na analizie ryzyka, co obniża skuteczność ram przeciwdziałania praniu pieniędzy. Aby ograniczyć stosowanie tajemnicy bankowej i określić beneficjentów rzeczywistych, uruchomiono dla przedsiębiorstw krajowy rejestr beneficjentów rzeczywistych. Należy stale monitorować jakość informacji dostarczanych do rejestru i jego skuteczność.

| (25) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(25)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (26) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w Unii, która może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Irlandia przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(26)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w Unii, która może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Irlandia przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (27) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Irlandia powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką pozostałych państw członkowskich strefy euro. |
| --- | --- |

(27)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Irlandia powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką pozostałych państw członkowskich strefy euro.

| (28) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Irlandii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Irlandii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Irlandii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(28)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Irlandii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Irlandii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Irlandii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (29) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(29)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

| (30) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i niniejszej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniu 1, 2 i 4, |
| --- | --- |

(30)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i niniejszej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniu 1, 2 i 4,

NINIEJSZYM ZALECA Irlandii w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Poprawę dostępności systemu ochrony zdrowia i zwiększenie jego odporności, w tym poprzez reagowanie na potrzeby pracowników służby zdrowia i zapewnienie objęcia całego społeczeństwa podstawową opieką zdrowotną. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Wspieranie zatrudnienia poprzez rozwijanie umiejętności. Zajęcie się ryzykiem powstania przepaści cyfrowej, w tym w sektorze kształcenia. Zwiększenie podaży mieszkań socjalnych i nieruchomości mieszkaniowych w przystępnych cenach. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Dalsze wspieranie przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, zwłaszcza poprzez środki zapewniające ich płynność. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie prywatnych inwestycji, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystywanie energii, zrównoważony transport publiczny, zaopatrywanie w wodę i jej uzdatnianie, badania naukowe i innowacje oraz infrastrukturę cyfrową. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Rozszerzenie bazy podatkowej. Zintensyfikowanie działań na rzecz eliminowania cech systemu podatkowego, które ułatwiają agresywne planowanie podatkowe, w tym w odniesieniu do płatności transgranicznych. Zapewnienie skutecznego nadzoru i egzekwowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy w odniesieniu do podmiotów zawodowo zajmujących się świadczeniem usług na rzecz funduszy powierniczych i spółek. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 35.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

7

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/46 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/46

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Grecji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Grecję programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/08)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Grecję jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Grecję jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Grecji zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Grecji w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), a także postępów Grecji w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Grecji występują nadmierne zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W szczególności stwierdzone zakłócenia równowagi związane są z wysokim długiem publicznym, wysokim odsetkiem kredytów zagrożonych w bilansach banków oraz sektorem zagranicznym, w warunkach wciąż niskiego potencjału wzrostu gospodarczego i wysokiego bezrobocia. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Grecji zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Grecji w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), a także postępów Grecji w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Grecji występują nadmierne zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W szczególności stwierdzone zakłócenia równowagi związane są z wysokim długiem publicznym, wysokim odsetkiem kredytów zagrożonych w bilansach banków oraz sektorem zagranicznym, w warunkach wciąż niskiego potencjału wzrostu gospodarczego i wysokiego bezrobocia.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Pandemia stanowi poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia i wywołuje zakłócenia w globalnych łańcuchach dostaw, wahania na rynkach finansowych, wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Pandemia stanowi poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia i wywołuje zakłócenia w globalnych łańcuchach dostaw, wahania na rynkach finansowych, wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być wprowadzane pod warunkiem że są ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być wprowadzane pod warunkiem że są ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności finansów publicznych w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie niezbędnych środków koordynacji polityki w ramach paktu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności finansów publicznych w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie niezbędnych środków koordynacji polityki w ramach paktu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tym zakresie. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tym zakresie. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Grecję do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Grecję do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach Grecji ze względu na różne modele specjalizacji; dotyczy to w szczególności regionów, które są w znacznym stopniu uzależnione od turystyki oraz – ogólniej – od działalności gospodarczej opartej na bezpośrednim kontakcie z klientem. Pociąga to za sobą znaczne ryzyko pogłębiania się różnic regionalnych i terytorialnych w tym kraju, co dodatkowo nasila obserwowaną już tendencję narastania dysproporcji, w szczególności między stolicą a regionami wyspiarskimi i górskimi, które w okresie kryzysu finansowego pogłębiły się jeszcze bardziej. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym zniweczeniem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach Grecji ze względu na różne modele specjalizacji; dotyczy to w szczególności regionów, które są w znacznym stopniu uzależnione od turystyki oraz – ogólniej – od działalności gospodarczej opartej na bezpośrednim kontakcie z klientem. Pociąga to za sobą znaczne ryzyko pogłębiania się różnic regionalnych i terytorialnych w tym kraju, co dodatkowo nasila obserwowaną już tendencję narastania dysproporcji, w szczególności między stolicą a regionami wyspiarskimi i górskimi, które w okresie kryzysu finansowego pogłębiły się jeszcze bardziej. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym zniweczeniem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 30 kwietnia 2020 r. Grecja przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 30 kwietnia 2020 r. Grecja przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Grecja jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia. |
| --- | --- |

(11)

Grecja jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia.

| (12) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 1,5 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 4,7 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2021 r. deficyt obniży się do 0,2 % PKB. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 176,6 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 188,8 %, a w 2021 r. ponownie spadnie do 176,8 %. Prognozom budżetowym zagrażają pewne ryzyka, do których zalicza się zawisłe sprawy sądowe oraz zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(12)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 1,5 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 4,7 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2021 r. deficyt obniży się do 0,2 % PKB. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 176,6 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 188,8 %, a w 2021 r. ponownie spadnie do 176,8 %. Prognozom budżetowym zagrażają pewne ryzyka, do których zalicza się zawisłe sprawy sądowe oraz zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Grecja przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że łączna wartość tych środków budżetowych wynosi 5,4 % PKB. Środki te obejmują tymczasowe wsparcie gospodarcze dla pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek, indywidualnych przedsiębiorstw i przedstawicieli niektórych wolnych zawodów dotkniętych skutkami pandemii; wypłatę zaliczek zwrotnych przedsiębiorstwom, które odnotowały spadek obrotów; pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne w przypadku pracowników, których umowy o pracę zostały zawieszone; odroczenie płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne, w tym wprowadzenie systemów płatności ratalnej podatków, na okres co najmniej trzech miesięcy w odniesieniu do wszystkich przedsiębiorstw, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz pracowników najemnych, którzy zostali dotknięci skutkami pandemii COVID-19; a także dotacje na spłatę odsetek od pożyczek dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz wyższe wydatki na opiekę zdrowotną. Ponadto Grecja zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Jednym z takich środków jest zapewnienie – za pośrednictwem Greckiego Banku Rozwoju – zabezpieczenia gotówkowego w celu wsparcia działalności kredytowej banków. W prognozie Komisji z wiosny 2020 r. wszystkie odroczenia płatności podatków uznano jednak również za środki wsparcia płynności niemające negatywnego wpływu na budżet w 2020 r. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Grecję są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Grecja przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że łączna wartość tych środków budżetowych wynosi 5,4 % PKB. Środki te obejmują tymczasowe wsparcie gospodarcze dla pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek, indywidualnych przedsiębiorstw i przedstawicieli niektórych wolnych zawodów dotkniętych skutkami pandemii; wypłatę zaliczek zwrotnych przedsiębiorstwom, które odnotowały spadek obrotów; pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne w przypadku pracowników, których umowy o pracę zostały zawieszone; odroczenie płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne, w tym wprowadzenie systemów płatności ratalnej podatków, na okres co najmniej trzech miesięcy w odniesieniu do wszystkich przedsiębiorstw, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz pracowników najemnych, którzy zostali dotknięci skutkami pandemii COVID-19; a także dotacje na spłatę odsetek od pożyczek dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz wyższe wydatki na opiekę zdrowotną. Ponadto Grecja zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Jednym z takich środków jest zapewnienie – za pośrednictwem Greckiego Banku Rozwoju – zabezpieczenia gotówkowego w celu wsparcia działalności kredytowej banków. W prognozie Komisji z wiosny 2020 r. wszystkie odroczenia płatności podatków uznano jednak również za środki wsparcia płynności niemające negatywnego wpływu na budżet w 2020 r. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Grecję są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Grecji w 2020 r. wyniesie 6,4 % PKB, a w 2021 r. –2,1 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 196,4 % PKB w 2020 i 182,6 % w 2021 r. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Grecji w 2020 r. wyniesie 6,4 % PKB, a w 2021 r. –2,1 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 196,4 % PKB w 2020 i 182,6 % w 2021 r.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z nieprzestrzeganiem przez Grecję reguły dotyczącej zadłużenia w 2019 r. oraz planowanym przekroczeniem w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium długu określone w Traktacie i w rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 jest spełnione, podczas gdy kryterium deficytu nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z nieprzestrzeganiem przez Grecję reguły dotyczącej zadłużenia w 2019 r. oraz planowanym przekroczeniem w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium długu określone w Traktacie i w rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 jest spełnione, podczas gdy kryterium deficytu nie zostało spełnione.

| (16) | Jeśli chodzi o pandemię COVID-19, wydaje się, że szybka reakcja Grecji i wprowadzenie ograniczeń były właściwym działaniem, sądząc po stosunkowo niskiej liczbie potwierdzonych dotychczas zakażeń. Oczekuje się jednak, że skutki gospodarcze kryzysu związanego z COVID-19 będą poważne, ponieważ w porównaniu z innymi państwami członkowskimi Grecja w bardzo dużym stopniu polega na sektorze turystycznym i transportowym. Co się tyczy turystyki, w porównaniu z 2019 r. Grecja może utracić znaczną część przychodów. Turystyka jest najważniejszym sektorem eksportu usług greckiej gospodarki i odpowiada za 45 % eksportu usług. Ponadto oczekuje się, że spadek popytu w związku ze spowolnieniem globalnych przepływów handlowych wywołanym pandemią negatywnie wpłynie na grecki sektor przewozów morskich, który odpowiada za 40 % eksportu usług. Przewiduje się też, że na skutek środków izolacji, obniżenia dochodów do dyspozycji oraz wzrostu bezrobocia popyt wewnętrzny znacznie się skurczy. |
| --- | --- |

(16)

Jeśli chodzi o pandemię COVID-19, wydaje się, że szybka reakcja Grecji i wprowadzenie ograniczeń były właściwym działaniem, sądząc po stosunkowo niskiej liczbie potwierdzonych dotychczas zakażeń. Oczekuje się jednak, że skutki gospodarcze kryzysu związanego z COVID-19 będą poważne, ponieważ w porównaniu z innymi państwami członkowskimi Grecja w bardzo dużym stopniu polega na sektorze turystycznym i transportowym. Co się tyczy turystyki, w porównaniu z 2019 r. Grecja może utracić znaczną część przychodów. Turystyka jest najważniejszym sektorem eksportu usług greckiej gospodarki i odpowiada za 45 % eksportu usług. Ponadto oczekuje się, że spadek popytu w związku ze spowolnieniem globalnych przepływów handlowych wywołanym pandemią negatywnie wpłynie na grecki sektor przewozów morskich, który odpowiada za 40 % eksportu usług. Przewiduje się też, że na skutek środków izolacji, obniżenia dochodów do dyspozycji oraz wzrostu bezrobocia popyt wewnętrzny znacznie się skurczy.

| (17) | W obliczu epidemii COVID-19 Grecja uruchomiła krajowy plan pandemiczny i szybko wprowadziła szereg bezprecedensowych środków, w tym rygorystyczną kwarantannę i ograniczenie kontaktów personalnych, zwłaszcza w przypadku osób, co do których istnieje podejrzenie, że miały kontakt z osobami zakażonymi wirusem. Władze greckie wprowadziły obszerny pakiet środków mających na celu złagodzenie skutków gospodarczych i społecznych pandemii, o łącznej wartości sięgającej 10,5 % PKB w 2020 r. Należą do nich: środki fiskalne o wartości 5 % PKB i wpływie netto na budżet w wysokości 3,7 % PKB, jak również dalsze środki o wartości 1,9 % PKB w postaci tymczasowego odroczenia płatności podatków i zabezpieczeń gotówkowych dla banków komercyjnych, dzięki którym będzie można zapewnić dodatkowe pożyczki o wartości sięgającej 3,6 % PKB. Publiczna służba zdrowia otrzymała jednorazowy zastrzyk finansowy w wysokości 273 mln EUR, która to kwota zostanie przeznaczona m.in. na zatrudnienie 2 tys. dodatkowych pracowników opieki zdrowotnej, zakup materiałów i wyposażenia medycznego oraz zwiększenie liczby przeprowadzanych badań przesiewowych. |
| --- | --- |

(17)

W obliczu epidemii COVID-19 Grecja uruchomiła krajowy plan pandemiczny i szybko wprowadziła szereg bezprecedensowych środków, w tym rygorystyczną kwarantannę i ograniczenie kontaktów personalnych, zwłaszcza w przypadku osób, co do których istnieje podejrzenie, że miały kontakt z osobami zakażonymi wirusem. Władze greckie wprowadziły obszerny pakiet środków mających na celu złagodzenie skutków gospodarczych i społecznych pandemii, o łącznej wartości sięgającej 10,5 % PKB w 2020 r. Należą do nich: środki fiskalne o wartości 5 % PKB i wpływie netto na budżet w wysokości 3,7 % PKB, jak również dalsze środki o wartości 1,9 % PKB w postaci tymczasowego odroczenia płatności podatków i zabezpieczeń gotówkowych dla banków komercyjnych, dzięki którym będzie można zapewnić dodatkowe pożyczki o wartości sięgającej 3,6 % PKB. Publiczna służba zdrowia otrzymała jednorazowy zastrzyk finansowy w wysokości 273 mln EUR, która to kwota zostanie przeznaczona m.in. na zatrudnienie 2 tys. dodatkowych pracowników opieki zdrowotnej, zakup materiałów i wyposażenia medycznego oraz zwiększenie liczby przeprowadzanych badań przesiewowych.

| (18) | Aby nadal radzić sobie z pandemią COVID-19, należy poprawić wydajność, dostępność i odporność systemu opieki zdrowotnej. Płatności bezpośrednie na rzecz prywatnych usług zdrowotnych, a także opłaty nieformalne, ściśle związane z nieefektywnym zarządzaniem szpitalami, są nadal wysokie, co prowadzi do nierówności. Dostęp do usług opieki zdrowotnej jest nadal problemem, a poziom niezaspokojonych – według subiektywnej oceny – potrzeb w zakresie takiej opieki należy do najwyższych w Unii, przy czym dają się zaobserwować duże różnice w zależności od wysokości dochodów i statusu zatrudnienia pacjentów. Dopłaty nie zostały w wystarczającym stopniu uzależnione od kryterium dochodowego, by chronić słabsze grupy społeczne. Sytuację tę pogarsza nadwyżka podaży, a tym samym nadmierne spożycie często zbyt drogich leków. Aby zająć się tym problemem, Grecja wdraża właśnie ambitną reformę podstawowej opieki zdrowotnej, która ma zapewnić dostęp do najważniejszych usług medycznych wysokiej jakości w perspektywie krótkoterminowej. W długim okresie wprowadza zaś kompleksowy system opieki na potrzeby całego społeczeństwa, który będzie oparty na modelu „odźwiernego”. Wstępne dane wskazują, że ma to kluczowe znaczenie dla ochrony obywateli i ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa, umożliwiając wykorzystanie pełnych zdolności systemu do opieki nad pacjentami w zależności od ich potrzeb. Nie znaleziono jeszcze odpowiedniego rozwiązania w zakresie wydatków na opiekę zdrowotną: stabilność budżetową zapewnia w głównej mierze system nadpłaconych kwot, który znajduje się pod rosnącą presją z powodu niewystarczających środków strukturalnych. Pomimo pewnych pozytywnych działań podjętych w ostatnim czasie scentralizowane zamówienia publiczne są nadal słabe. W 2018 r. wydatki publiczne na opiekę zdrowotną były niższe od średniej unijnej, nawet po uwzględnieniu wartości nadpłaconych kwot, przekładającej się na dodatkowe 1 % PKB. Aby poprawić skuteczność, dostępność i ogólną odporność systemu ochrony zdrowia, należy zwiększyć wydajność tego systemu oraz zapewnić mu dodatkowe zasoby finansowe. |
| --- | --- |

(18)

Aby nadal radzić sobie z pandemią COVID-19, należy poprawić wydajność, dostępność i odporność systemu opieki zdrowotnej. Płatności bezpośrednie na rzecz prywatnych usług zdrowotnych, a także opłaty nieformalne, ściśle związane z nieefektywnym zarządzaniem szpitalami, są nadal wysokie, co prowadzi do nierówności. Dostęp do usług opieki zdrowotnej jest nadal problemem, a poziom niezaspokojonych – według subiektywnej oceny – potrzeb w zakresie takiej opieki należy do najwyższych w Unii, przy czym dają się zaobserwować duże różnice w zależności od wysokości dochodów i statusu zatrudnienia pacjentów. Dopłaty nie zostały w wystarczającym stopniu uzależnione od kryterium dochodowego, by chronić słabsze grupy społeczne. Sytuację tę pogarsza nadwyżka podaży, a tym samym nadmierne spożycie często zbyt drogich leków. Aby zająć się tym problemem, Grecja wdraża właśnie ambitną reformę podstawowej opieki zdrowotnej, która ma zapewnić dostęp do najważniejszych usług medycznych wysokiej jakości w perspektywie krótkoterminowej. W długim okresie wprowadza zaś kompleksowy system opieki na potrzeby całego społeczeństwa, który będzie oparty na modelu „odźwiernego”. Wstępne dane wskazują, że ma to kluczowe znaczenie dla ochrony obywateli i ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa, umożliwiając wykorzystanie pełnych zdolności systemu do opieki nad pacjentami w zależności od ich potrzeb. Nie znaleziono jeszcze odpowiedniego rozwiązania w zakresie wydatków na opiekę zdrowotną: stabilność budżetową zapewnia w głównej mierze system nadpłaconych kwot, który znajduje się pod rosnącą presją z powodu niewystarczających środków strukturalnych. Pomimo pewnych pozytywnych działań podjętych w ostatnim czasie scentralizowane zamówienia publiczne są nadal słabe. W 2018 r. wydatki publiczne na opiekę zdrowotną były niższe od średniej unijnej, nawet po uwzględnieniu wartości nadpłaconych kwot, przekładającej się na dodatkowe 1 % PKB. Aby poprawić skuteczność, dostępność i ogólną odporność systemu ochrony zdrowia, należy zwiększyć wydajność tego systemu oraz zapewnić mu dodatkowe zasoby finansowe.

| (19) | Potrzebne są środki w celu złagodzenia wpływu kryzysu związanego z COVID-19 na pracowników i przedsiębiorstwa. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 19,9 %, a w 2021 r. spadnie do 16,8 %. Grecja wprowadziła już tymczasowy program mający na celu zmniejszenie kosztów pracy w przypadku przedsiębiorstw, których działalność została zawieszona lub poważnie ucierpiała na skutek pandemii, przy jednoczesnej ochronie umów o pracę i wsparciu dochodu pracowników takich przedsiębiorstw. Bardziej zrównoważonym i elastycznym rozwiązaniem byłoby jednak wdrożenie kompleksowego mechanizmu zmniejszonego wymiaru czasu pracy i władze greckie podjęły kroki w tym kierunku, przyjmując system wsparcia na rzecz zatrudnienia SYN-ERGASIA, który ma zostać wprowadzony w okresie od dnia 15 czerwca do dnia 15 października 2020 r. Mechanizm taki umożliwiłby przedsiębiorstwom ograniczenie czasu pracy w sposób dopasowany do stopnia, w jakim zmuszone były ograniczyć swoją działalność, a jednocześnie pozwolił na utrzymanie funkcjonowania poszczególnych branż i zapobiegał sytuacji, w której przestój w pracy przeradza się w problem strukturalny. Rozszerzenie elastycznej organizacji pracy, takiej jak praca zdalna, która była jak dotąd wykorzystywana w Grecji w ograniczonym stopniu w porównaniu z innymi państwami członkowskimi, przyczyniłoby się również do podtrzymania działalności gospodarczej i utrzymania miejsc pracy w warunkach izolacji i ograniczenia kontaktów personalnych. |
| --- | --- |

(19)

Potrzebne są środki w celu złagodzenia wpływu kryzysu związanego z COVID-19 na pracowników i przedsiębiorstwa. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 19,9 %, a w 2021 r. spadnie do 16,8 %. Grecja wprowadziła już tymczasowy program mający na celu zmniejszenie kosztów pracy w przypadku przedsiębiorstw, których działalność została zawieszona lub poważnie ucierpiała na skutek pandemii, przy jednoczesnej ochronie umów o pracę i wsparciu dochodu pracowników takich przedsiębiorstw. Bardziej zrównoważonym i elastycznym rozwiązaniem byłoby jednak wdrożenie kompleksowego mechanizmu zmniejszonego wymiaru czasu pracy i władze greckie podjęły kroki w tym kierunku, przyjmując system wsparcia na rzecz zatrudnienia SYN-ERGASIA, który ma zostać wprowadzony w okresie od dnia 15 czerwca do dnia 15 października 2020 r. Mechanizm taki umożliwiłby przedsiębiorstwom ograniczenie czasu pracy w sposób dopasowany do stopnia, w jakim zmuszone były ograniczyć swoją działalność, a jednocześnie pozwolił na utrzymanie funkcjonowania poszczególnych branż i zapobiegał sytuacji, w której przestój w pracy przeradza się w problem strukturalny. Rozszerzenie elastycznej organizacji pracy, takiej jak praca zdalna, która była jak dotąd wykorzystywana w Grecji w ograniczonym stopniu w porównaniu z innymi państwami członkowskimi, przyczyniłoby się również do podtrzymania działalności gospodarczej i utrzymania miejsc pracy w warunkach izolacji i ograniczenia kontaktów personalnych.

| (20) | Kryzys związany z COVID-19 grozi ponownym zaostrzeniem sytuacji społecznej znacznej części ludności oraz pogłębieniem się nierówności dochodowych. Przed wybuchem pandemii odsetek ludności zagrożonej ubóstwem lub wykluczeniem społecznym w Grecji nadal należał do najwyższych w Unii, przy czym zagrożenie to było większe w przypadku dzieci i osób w wieku produkcyjnym niż w przypadku osób starszych. Poważnym problemem były również: ubóstwo pracujących, niewystarczający dostęp do przystępnych cenowo mieszkań oraz ubóstwo energetyczne. Aby złagodzić skutki kryzysu, konieczne będzie zapewnienie odpowiedniego dochodu zastępczego wszystkim pracownikom i osobom prowadzącym działalność na własny rachunek dotkniętym skutkami pandemii, w tym osobom, które nie mają stałego dostępu do ochrony socjalnej. Ważne będzie również wspieranie osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, m.in. osób biernych zawodowo i pracowników nierejestrowanych. W tym celu należy wzmocnić siatki bezpieczeństwa socjalnego. Wraz z większą liczbą osób uzależnionych od podstawowych środków osłonowych potrzebna będzie również poprawa adekwatności minimalnego wsparcia dochodu. Niezbędne jest też zapewnienie wszechstronnego dostępu do usług społecznych grupom najbardziej defaworyzowanym i potrzebującym, w tym osobom z niepełnosprawnościami, uchodźcom i osobom ubiegającym się o azyl. Ponadto usługi w zakresie opieki długoterminowej nie są wystarczająco rozwinięte. Grecja powinna też nadal wspierać dostęp do przystępnych cenowo mieszkań, zwłaszcza w przypadku gospodarstw domowych zagrożonych ubóstwem, na przykład poprzez wprowadzenie programu pomocy dla zagrożonych właścicieli nieruchomości z kredytem hipotecznym. |
| --- | --- |

(20)

Kryzys związany z COVID-19 grozi ponownym zaostrzeniem sytuacji społecznej znacznej części ludności oraz pogłębieniem się nierówności dochodowych. Przed wybuchem pandemii odsetek ludności zagrożonej ubóstwem lub wykluczeniem społecznym w Grecji nadal należał do najwyższych w Unii, przy czym zagrożenie to było większe w przypadku dzieci i osób w wieku produkcyjnym niż w przypadku osób starszych. Poważnym problemem były również: ubóstwo pracujących, niewystarczający dostęp do przystępnych cenowo mieszkań oraz ubóstwo energetyczne. Aby złagodzić skutki kryzysu, konieczne będzie zapewnienie odpowiedniego dochodu zastępczego wszystkim pracownikom i osobom prowadzącym działalność na własny rachunek dotkniętym skutkami pandemii, w tym osobom, które nie mają stałego dostępu do ochrony socjalnej. Ważne będzie również wspieranie osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, m.in. osób biernych zawodowo i pracowników nierejestrowanych. W tym celu należy wzmocnić siatki bezpieczeństwa socjalnego. Wraz z większą liczbą osób uzależnionych od podstawowych środków osłonowych potrzebna będzie również poprawa adekwatności minimalnego wsparcia dochodu. Niezbędne jest też zapewnienie wszechstronnego dostępu do usług społecznych grupom najbardziej defaworyzowanym i potrzebującym, w tym osobom z niepełnosprawnościami, uchodźcom i osobom ubiegającym się o azyl. Ponadto usługi w zakresie opieki długoterminowej nie są wystarczająco rozwinięte. Grecja powinna też nadal wspierać dostęp do przystępnych cenowo mieszkań, zwłaszcza w przypadku gospodarstw domowych zagrożonych ubóstwem, na przykład poprzez wprowadzenie programu pomocy dla zagrożonych właścicieli nieruchomości z kredytem hipotecznym.

| (21) | Kryzys związany z COVID-19 zahamował pozytywne zmiany na rynku pracy, jakie dały się zaobserwować w ostatnich latach, wzrasta też znowu bezrobocie. Aby wesprzeć solidną odbudowę rynku pracy po kryzysie, Grecja musi dokończyć reformy mające na celu zwiększenie skuteczności polityk na rzecz aktywizacji zawodowej, w szczególności programów szkoleń. Kluczowe znaczenie będzie miało zwiększenie zdolności publicznych służb zatrudnienia w zakresie zapewniania ciągłego i zindywidualizowanego wsparcia osobom poszukującym pracy. Należy przy tym zwrócić szczególną uwagę na młodzież i kobiety, które to grupy są bardziej narażone na brak możliwości zatrudnienia. Istnieje również możliwość poprawy dialogu społecznego poprzez wspieranie aktywnego i konstruktywnego zaangażowania partnerów społecznych w kształtowanie polityki, w tym w opracowywanie i wdrażanie środków mających na celu przeciwdziałanie skutkom kryzysu związanego z COVID-19. Rząd powinien skoncentrować swoje wysiłki na poprawie umiejętności podstawowych, w tym umiejętności cyfrowych, wszystkich obywateli. Zasadnicze znaczenie będzie miało rozwiązanie problemu słabych wyników edukacyjnych, podniesienie poziomu kształcenia i szkolenia zawodowego oraz rozszerzenie edukacji dorosłych. Aby ograniczyć niedopasowanie umiejętności i przyspieszyć odbudowę rynku pracy, konieczne jest podniesienie jakości kształcenia i szkolenia oraz dostosowanie go do potrzeb tego rynku. |
| --- | --- |

(21)

Kryzys związany z COVID-19 zahamował pozytywne zmiany na rynku pracy, jakie dały się zaobserwować w ostatnich latach, wzrasta też znowu bezrobocie. Aby wesprzeć solidną odbudowę rynku pracy po kryzysie, Grecja musi dokończyć reformy mające na celu zwiększenie skuteczności polityk na rzecz aktywizacji zawodowej, w szczególności programów szkoleń. Kluczowe znaczenie będzie miało zwiększenie zdolności publicznych służb zatrudnienia w zakresie zapewniania ciągłego i zindywidualizowanego wsparcia osobom poszukującym pracy. Należy przy tym zwrócić szczególną uwagę na młodzież i kobiety, które to grupy są bardziej narażone na brak możliwości zatrudnienia. Istnieje również możliwość poprawy dialogu społecznego poprzez wspieranie aktywnego i konstruktywnego zaangażowania partnerów społecznych w kształtowanie polityki, w tym w opracowywanie i wdrażanie środków mających na celu przeciwdziałanie skutkom kryzysu związanego z COVID-19. Rząd powinien skoncentrować swoje wysiłki na poprawie umiejętności podstawowych, w tym umiejętności cyfrowych, wszystkich obywateli. Zasadnicze znaczenie będzie miało rozwiązanie problemu słabych wyników edukacyjnych, podniesienie poziomu kształcenia i szkolenia zawodowego oraz rozszerzenie edukacji dorosłych. Aby ograniczyć niedopasowanie umiejętności i przyspieszyć odbudowę rynku pracy, konieczne jest podniesienie jakości kształcenia i szkolenia oraz dostosowanie go do potrzeb tego rynku.

| (22) | Od momentu podjęcia pierwszych działań w odpowiedzi na epidemię COVID-19 słusznie uznano, że priorytetem rządu powinno być zapewnienie zrównoważonej pomocy na utrzymanie płynności, w tym kapitału obrotowego, przedsiębiorstwom, które ucierpiały na skutek pandemii, zwłaszcza MŚP i mikroprzedsiębiorstwom, w szczególności za pomocą pożyczek i gwarancji. Na podstawie tymczasowych ram środków pomocy państwa Grecja wprowadziła trzy programy mające na celu zwiększenie płynności finansowej przedsiębiorstw, a mianowicie: (i) program wypłat zaliczek zwrotnych, (ii) program zabezpieczeń gotówkowych kredytów bankowych oraz (iii) program dotacji na spłatę odsetek dla kredytów bieżących. Ważne jest, aby w ramach tego procesu sektor bankowy, przy wsparciu ze strony władz, wypełniał swoją rolę pośrednika w utrzymywaniu koniecznych przepływów kredytowych, na podstawie odpowiedniej oceny ryzyka i ostrożnych standardów kredytowych, a jednocześnie prawidłowo informował o wszelkich przypadkach pogorszenia jakości aktywów. Wsparcie sektora bankowego, tak by był on w stanie oferować rentownym kredytobiorcom borykającym się ze skutkami kryzysu zrównoważone rozwiązania w zakresie restrukturyzacji zadłużenia, będzie miało zasadnicze znaczenie dla zabezpieczenia jakości aktywów i wzmocnienia odbudowy gospodarczej. |
| --- | --- |

(22)

Od momentu podjęcia pierwszych działań w odpowiedzi na epidemię COVID-19 słusznie uznano, że priorytetem rządu powinno być zapewnienie zrównoważonej pomocy na utrzymanie płynności, w tym kapitału obrotowego, przedsiębiorstwom, które ucierpiały na skutek pandemii, zwłaszcza MŚP i mikroprzedsiębiorstwom, w szczególności za pomocą pożyczek i gwarancji. Na podstawie tymczasowych ram środków pomocy państwa Grecja wprowadziła trzy programy mające na celu zwiększenie płynności finansowej przedsiębiorstw, a mianowicie: (i) program wypłat zaliczek zwrotnych, (ii) program zabezpieczeń gotówkowych kredytów bankowych oraz (iii) program dotacji na spłatę odsetek dla kredytów bieżących. Ważne jest, aby w ramach tego procesu sektor bankowy, przy wsparciu ze strony władz, wypełniał swoją rolę pośrednika w utrzymywaniu koniecznych przepływów kredytowych, na podstawie odpowiedniej oceny ryzyka i ostrożnych standardów kredytowych, a jednocześnie prawidłowo informował o wszelkich przypadkach pogorszenia jakości aktywów. Wsparcie sektora bankowego, tak by był on w stanie oferować rentownym kredytobiorcom borykającym się ze skutkami kryzysu zrównoważone rozwiązania w zakresie restrukturyzacji zadłużenia, będzie miało zasadnicze znaczenie dla zabezpieczenia jakości aktywów i wzmocnienia odbudowy gospodarczej.

| (23) | W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Zwiększenie inwestycji sprzyjających wzrostowi gospodarczemu w priorytetowych sektorach będzie miało zasadnicze znaczenie dla wzrostu w długim okresie i ograniczenia różnic między regionami. W 2019 r., podobnie jak w poprzednich latach, inwestycje publiczne były niższe od planowanych – o ponad 1 % PKB. Władze zajęły się utrzymującym się problemem niepełnego wykorzystania środków na takie inwestycje poprzez przyjęcie „krajowego programu rozwoju”, który ma na celu wzmocnienie przepisów dotyczących opracowywania, finansowania i realizacji wspieranych projektów oraz zarządzania takimi projektami, a także planu działania na rzecz lepszego prognozowania i monitorowania inwestycji publicznych. Biorąc pod uwagę istotną rolę, jaką inwestycje publiczne będą odgrywać w odbudowie gospodarki po kryzysie związanym z COVID-19, istotne jest zajęcie się wszelkimi pozostałymi przeszkodami natury administracyjnej oraz opracowanie wykazu nowych projektów. Utworzenie specjalnego instrumentu na potrzeby przygotowywania projektów mogłoby przyczynić się do dalszej poprawy i przyspieszenia inwestycji publicznych. Bardziej efektywne wdrażanie inwestycji publicznych dodatkowo stymulowałoby wzrost gospodarczy dzięki efektowi mnożnikowemu. Grecja odniosłaby również korzyści z bardziej efektywnego i zrównoważonego zarządzania zamówieniami publicznymi, stanowią one bowiem nie tylko niezbędny element starań o poprawę jakości wydatków publicznych i ich racjonalizację, lecz również gwarancję konkurencyjnego otoczenia działalności gospodarczej. Wymagałoby to zajęcia się – za pomocą odpowiednich środków ustawodawczych i administracyjnych – stwierdzonymi niedociągnięciami, takimi jak utrzymujące się zjawisko nieuzasadnionych rażąco niskich ofert. |
| --- | --- |

(23)

W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Zwiększenie inwestycji sprzyjających wzrostowi gospodarczemu w priorytetowych sektorach będzie miało zasadnicze znaczenie dla wzrostu w długim okresie i ograniczenia różnic między regionami. W 2019 r., podobnie jak w poprzednich latach, inwestycje publiczne były niższe od planowanych – o ponad 1 % PKB. Władze zajęły się utrzymującym się problemem niepełnego wykorzystania środków na takie inwestycje poprzez przyjęcie „krajowego programu rozwoju”, który ma na celu wzmocnienie przepisów dotyczących opracowywania, finansowania i realizacji wspieranych projektów oraz zarządzania takimi projektami, a także planu działania na rzecz lepszego prognozowania i monitorowania inwestycji publicznych. Biorąc pod uwagę istotną rolę, jaką inwestycje publiczne będą odgrywać w odbudowie gospodarki po kryzysie związanym z COVID-19, istotne jest zajęcie się wszelkimi pozostałymi przeszkodami natury administracyjnej oraz opracowanie wykazu nowych projektów. Utworzenie specjalnego instrumentu na potrzeby przygotowywania projektów mogłoby przyczynić się do dalszej poprawy i przyspieszenia inwestycji publicznych. Bardziej efektywne wdrażanie inwestycji publicznych dodatkowo stymulowałoby wzrost gospodarczy dzięki efektowi mnożnikowemu. Grecja odniosłaby również korzyści z bardziej efektywnego i zrównoważonego zarządzania zamówieniami publicznymi, stanowią one bowiem nie tylko niezbędny element starań o poprawę jakości wydatków publicznych i ich racjonalizację, lecz również gwarancję konkurencyjnego otoczenia działalności gospodarczej. Wymagałoby to zajęcia się – za pomocą odpowiednich środków ustawodawczych i administracyjnych – stwierdzonymi niedociągnięciami, takimi jak utrzymujące się zjawisko nieuzasadnionych rażąco niskich ofert.

| (24) | Pobudzenie dynamiki greckiej gospodarki będzie również wymagać usunięcia pewnych utrzymujących się od dawna słabości oraz wykorzystania ewentualnych przyszłych możliwości. Sektory o znacznych potrzebach inwestycyjnych obejmują transport i logistykę, w przypadku których wsparcia wymaga w szczególności transport kolejowy, bezpieczeństwo ruchu drogowego oraz modernizacja węzłów intermodalnych, jak również gospodarkę odpadami stałymi i ściekami komunalnymi, która wymaga inwestycji zrównoważonych środowiskowo. Przekształcenie Grecji w gospodarkę neutralną dla klimatu będzie również wymagało znacznych inwestycji prywatnych i publicznych w dłuższym okresie. Można by przyspieszyć planowane inwestycje, takie jak projekty na małą skalę w zakresie efektywności energetycznej, renowacji budynków i energii ze źródeł odnawialnych, co przyczyniłoby się do odbudowy gospodarczej po zakończeniu kryzysu związanego z COVID-19. W pracach przygotowawczych dotyczących średniookresowych środków w zakresie odbudowy można oprzeć się na inwestycjach przewidzianych w krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu, wykazach projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz planach rozwoju infrastruktury. Takie inwestycje mogłyby obejmować transgraniczne importowe i eksportowe połączenia energetyczne z sąsiadującymi państwami członkowskimi, aby zapewnić stałe dostawy energii elektrycznej obywatelom i przedsiębiorstwom w Grecji, a także środki mające na celu zapewnienie sprawiedliwej transformacji regionów, które najsilniej odczują skutki ambitnego planu Grecji przewidującego odejście od wytwarzania energii elektrycznej z węgla brunatnego. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Grecji sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to jej optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(24)

Pobudzenie dynamiki greckiej gospodarki będzie również wymagać usunięcia pewnych utrzymujących się od dawna słabości oraz wykorzystania ewentualnych przyszłych możliwości. Sektory o znacznych potrzebach inwestycyjnych obejmują transport i logistykę, w przypadku których wsparcia wymaga w szczególności transport kolejowy, bezpieczeństwo ruchu drogowego oraz modernizacja węzłów intermodalnych, jak również gospodarkę odpadami stałymi i ściekami komunalnymi, która wymaga inwestycji zrównoważonych środowiskowo. Przekształcenie Grecji w gospodarkę neutralną dla klimatu będzie również wymagało znacznych inwestycji prywatnych i publicznych w dłuższym okresie. Można by przyspieszyć planowane inwestycje, takie jak projekty na małą skalę w zakresie efektywności energetycznej, renowacji budynków i energii ze źródeł odnawialnych, co przyczyniłoby się do odbudowy gospodarczej po zakończeniu kryzysu związanego z COVID-19. W pracach przygotowawczych dotyczących średniookresowych środków w zakresie odbudowy można oprzeć się na inwestycjach przewidzianych w krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu, wykazach projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz planach rozwoju infrastruktury. Takie inwestycje mogłyby obejmować transgraniczne importowe i eksportowe połączenia energetyczne z sąsiadującymi państwami członkowskimi, aby zapewnić stałe dostawy energii elektrycznej obywatelom i przedsiębiorstwom w Grecji, a także środki mające na celu zapewnienie sprawiedliwej transformacji regionów, które najsilniej odczują skutki ambitnego planu Grecji przewidującego odejście od wytwarzania energii elektrycznej z węgla brunatnego. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Grecji sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to jej optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (25) | Mimo pewnych postępów poczynionych w poprzednich latach Grecja musi przyspieszyć działania mające poprawić jej wyniki w zakresie transformacji cyfrowej, m.in. wprowadzając narzędzia i usługi cyfrowe na potrzeby administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości i przedsiębiorstw. Utrzymanie tempa działań i zabezpieczenie korzyści osiągniętych dzięki uruchomieniu szeregu usług cyfrowych od momentu wybuchu epidemii COVID-19 będzie szczególnie istotne dla administracji publicznej i etapu odbudowy. Strategiczne podejście do przyspieszenia wdrażania technologii cyfrowych we wszystkich sektorach gospodarki, w tym w administracji publicznej, oraz zapewnienie interoperacyjności różnych systemów informacyjnych, w szczególności bazy danych o nadzorze rynku, pomogłoby zlikwidować lukę w zakresie wydajności w stosunku do państw członkowskich, których walutą jest euro, oraz złagodzić obciążenia administracyjne. Priorytetem jest również poprawa dostępności sieci o bardzo dużej przepustowości i wykorzystanie bardzo szybkiego internetu. Jeżeli chodzi o umiejętności cyfrowe, Grecja pozostaje poniżej średniej unijnej: w 2019 r. jedynie 51 % osób w wieku 16–74 lat w tym kraju posiadało przynajmniej podstawowe umiejętności cyfrowe, podczas gdy średnia unijna wynosiła 58 %. Poprawa umiejętności cyfrowych umożliwi wszystkim obywatelom w Grecji równy dostęp do usług elektronicznych, pomoże przedsiębiorstwom w skutecznym wykorzystywaniu pracy zdalnej oraz narzędzi elektronicznych, umożliwi też wszystkim osobom uczącym się – czy to w szkole, czy na uniwersytecie, czy też w ramach edukacji dorosłych – pełny udział w nauczaniu na odległość. Szczególną uwagę należy zwrócić na osoby ze środowisk defaworyzowanych, w tym uchodźców i osoby ubiegające się o azyl, oraz osoby mieszkające w regionach oddalonych i na obszarach wiejskich. |
| --- | --- |

(25)

Mimo pewnych postępów poczynionych w poprzednich latach Grecja musi przyspieszyć działania mające poprawić jej wyniki w zakresie transformacji cyfrowej, m.in. wprowadzając narzędzia i usługi cyfrowe na potrzeby administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości i przedsiębiorstw. Utrzymanie tempa działań i zabezpieczenie korzyści osiągniętych dzięki uruchomieniu szeregu usług cyfrowych od momentu wybuchu epidemii COVID-19 będzie szczególnie istotne dla administracji publicznej i etapu odbudowy. Strategiczne podejście do przyspieszenia wdrażania technologii cyfrowych we wszystkich sektorach gospodarki, w tym w administracji publicznej, oraz zapewnienie interoperacyjności różnych systemów informacyjnych, w szczególności bazy danych o nadzorze rynku, pomogłoby zlikwidować lukę w zakresie wydajności w stosunku do państw członkowskich, których walutą jest euro, oraz złagodzić obciążenia administracyjne. Priorytetem jest również poprawa dostępności sieci o bardzo dużej przepustowości i wykorzystanie bardzo szybkiego internetu. Jeżeli chodzi o umiejętności cyfrowe, Grecja pozostaje poniżej średniej unijnej: w 2019 r. jedynie 51 % osób w wieku 16–74 lat w tym kraju posiadało przynajmniej podstawowe umiejętności cyfrowe, podczas gdy średnia unijna wynosiła 58 %. Poprawa umiejętności cyfrowych umożliwi wszystkim obywatelom w Grecji równy dostęp do usług elektronicznych, pomoże przedsiębiorstwom w skutecznym wykorzystywaniu pracy zdalnej oraz narzędzi elektronicznych, umożliwi też wszystkim osobom uczącym się – czy to w szkole, czy na uniwersytecie, czy też w ramach edukacji dorosłych – pełny udział w nauczaniu na odległość. Szczególną uwagę należy zwrócić na osoby ze środowisk defaworyzowanych, w tym uchodźców i osoby ubiegające się o azyl, oraz osoby mieszkające w regionach oddalonych i na obszarach wiejskich.

| (26) | Po pomyślnym ukończeniu programu pomocy finansowej w ramach Europejskiego Mechanizmu Stabilności w 2018 r. Grecja jest obecnie objęta wzmocnionym nadzorem zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 472/2013 (7). Wprowadzenie wzmocnionego nadzoru w Grecji na mocy decyzji wykonawczych Komisji (UE) 2018/1192 (8) i (UE) 2019/338 (9) wynika z faktu, iż w średnim okresie Grecja musi w dalszym ciągu przyjmować środki w celu usunięcia potencjalnych źródeł zakłóceń równowagi makroekonomicznej, a jednocześnie realizować reformy strukturalne z myślą o wspieraniu solidnego i trwałego wzrostu gospodarczego. Na posiedzeniu Eurogrupy w dniu 22 czerwca 2018 r. Grecja podjęła zobowiązanie do kontynuowania wszystkich kluczowych reform przyjętych w ramach programu, dopóki nie zostaną one w pełni zrealizowane. Grecja jest również zobowiązana do wdrożenia konkretnych środków w zakresie polityki fiskalnej i fiskalno-strukturalnej, dobrobytu społecznego, stabilności finansowej, rynku pracy i rynku produktowego, prywatyzacji, funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, administracji publicznej oraz walki z korupcją. Wspomniane reformy strukturalne mają coraz większe znaczenie dla wysiłków Grecji na rzecz ponownego uruchomienia gospodarki. Pomyślne wdrożenie i ukończenie tych reform powinno w znacznym stopniu przyczynić się do wspierania wzrostu gospodarczego w Grecji w perspektywie średnio- i długoterminowej. W ramach wzmocnionego nadzoru Grecja jest zobowiązana do składania kwartalnych sprawozdań dotyczących postępów w realizacji swoich zobowiązań, przy czym korzystne sprawozdanie może, w cyklu półrocznym, otworzyć drogę do wprowadzenia środków dotyczących redukcji długu o wartości 0,7 % PKB rocznie. W kwietniu 2019 r. i w grudniu 2019 r. Eurogrupa podjęła decyzję o wypłaceniu pierwszych dwóch transz środków okołozadłużeniowych uzależnionych od prowadzenia odpowiedniej polityki – o wartości, odpowiednio, 970 mln EUR i 767 mln EUR. W dniu 20 maja 2020 r. opublikowano szóste sprawozdanie dotyczące wzmocnionego nadzoru, w którym dokonano oceny postępów Grecji w realizacji zobowiązań. |
| --- | --- |

(26)

Po pomyślnym ukończeniu programu pomocy finansowej w ramach Europejskiego Mechanizmu Stabilności w 2018 r. Grecja jest obecnie objęta wzmocnionym nadzorem zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 472/2013 (7). Wprowadzenie wzmocnionego nadzoru w Grecji na mocy decyzji wykonawczych Komisji (UE) 2018/1192 (8) i (UE) 2019/338 (9) wynika z faktu, iż w średnim okresie Grecja musi w dalszym ciągu przyjmować środki w celu usunięcia potencjalnych źródeł zakłóceń równowagi makroekonomicznej, a jednocześnie realizować reformy strukturalne z myślą o wspieraniu solidnego i trwałego wzrostu gospodarczego. Na posiedzeniu Eurogrupy w dniu 22 czerwca 2018 r. Grecja podjęła zobowiązanie do kontynuowania wszystkich kluczowych reform przyjętych w ramach programu, dopóki nie zostaną one w pełni zrealizowane. Grecja jest również zobowiązana do wdrożenia konkretnych środków w zakresie polityki fiskalnej i fiskalno-strukturalnej, dobrobytu społecznego, stabilności finansowej, rynku pracy i rynku produktowego, prywatyzacji, funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, administracji publicznej oraz walki z korupcją. Wspomniane reformy strukturalne mają coraz większe znaczenie dla wysiłków Grecji na rzecz ponownego uruchomienia gospodarki. Pomyślne wdrożenie i ukończenie tych reform powinno w znacznym stopniu przyczynić się do wspierania wzrostu gospodarczego w Grecji w perspektywie średnio- i długoterminowej. W ramach wzmocnionego nadzoru Grecja jest zobowiązana do składania kwartalnych sprawozdań dotyczących postępów w realizacji swoich zobowiązań, przy czym korzystne sprawozdanie może, w cyklu półrocznym, otworzyć drogę do wprowadzenia środków dotyczących redukcji długu o wartości 0,7 % PKB rocznie. W kwietniu 2019 r. i w grudniu 2019 r. Eurogrupa podjęła decyzję o wypłaceniu pierwszych dwóch transz środków okołozadłużeniowych uzależnionych od prowadzenia odpowiedniej polityki – o wartości, odpowiednio, 970 mln EUR i 767 mln EUR. W dniu 20 maja 2020 r. opublikowano szóste sprawozdanie dotyczące wzmocnionego nadzoru, w którym dokonano oceny postępów Grecji w realizacji zobowiązań.

| (27) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(27)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (28) | W obecnej sytuacji należy skoncentrować się w szczególności na dalszej reorganizacji banków, co pozwoli zachować stabilność finansową, uwolnić zdolności w sektorze bankowym i umożliwić finansowanie odbudowy gospodarczej. Sektor bankowy stał się wprawdzie bardziej odporny, co doprowadziło do zniesienia we wrześniu 2019 r. ograniczeń w przepływie kapitału, ale wciąż utrzymują się ryzyka i problemy wynikające ze skutków kryzysu. Obejmują one: nadal wysoki poziom kredytów zagrożonych, zgodną z wymogami kapitałowymi pozycję kapitałową, która musi jednak sprostać wyzwaniu w postaci rosnącego popytu na kapitał w perspektywie średnioterminowej, oraz niską rentowność uzależnioną od wzrostu akcji kredytowej. W związku z tym banki greckie są szczególnie narażone na ryzyko wzrostu kosztów finansowania i ponownego pogorszenia jakości aktywów na skutek pandemii COVID-19. Wspieranie ciągłości funkcjonowania rynku wtórnego kredytów zagrożonych, równolegle z nową działalnością pożyczkową i racjonalną restrukturyzacją kredytów długoterminowych zgodnie z ostrożnymi standardami kredytowymi, może odegrać kluczową rolę w realizacji podwójnego celu, jakim jest łagodzenie wpływu pandemii na jakość aktywów przy jednoczesnym rozwiązaniu problemu narosłych kredytów zagrożonych. Zasadniczym krokiem w tym kierunku może być wdrożenie reformy ram prawnych, która zniesie ograniczenia w zakresie egzekwowania z zabezpieczenia roszczeń wobec kredytobiorców niewywiązujących się ze spłat. |
| --- | --- |

(28)

W obecnej sytuacji należy skoncentrować się w szczególności na dalszej reorganizacji banków, co pozwoli zachować stabilność finansową, uwolnić zdolności w sektorze bankowym i umożliwić finansowanie odbudowy gospodarczej. Sektor bankowy stał się wprawdzie bardziej odporny, co doprowadziło do zniesienia we wrześniu 2019 r. ograniczeń w przepływie kapitału, ale wciąż utrzymują się ryzyka i problemy wynikające ze skutków kryzysu. Obejmują one: nadal wysoki poziom kredytów zagrożonych, zgodną z wymogami kapitałowymi pozycję kapitałową, która musi jednak sprostać wyzwaniu w postaci rosnącego popytu na kapitał w perspektywie średnioterminowej, oraz niską rentowność uzależnioną od wzrostu akcji kredytowej. W związku z tym banki greckie są szczególnie narażone na ryzyko wzrostu kosztów finansowania i ponownego pogorszenia jakości aktywów na skutek pandemii COVID-19. Wspieranie ciągłości funkcjonowania rynku wtórnego kredytów zagrożonych, równolegle z nową działalnością pożyczkową i racjonalną restrukturyzacją kredytów długoterminowych zgodnie z ostrożnymi standardami kredytowymi, może odegrać kluczową rolę w realizacji podwójnego celu, jakim jest łagodzenie wpływu pandemii na jakość aktywów przy jednoczesnym rozwiązaniu problemu narosłych kredytów zagrożonych. Zasadniczym krokiem w tym kierunku może być wdrożenie reformy ram prawnych, która zniesie ograniczenia w zakresie egzekwowania z zabezpieczenia roszczeń wobec kredytobiorców niewywiązujących się ze spłat.

| (29) | Europejski semestr zapewnia ramy umożliwiające w Unii stałą koordynację polityki gospodarczej i zatrudnienia, która może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Grecja przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(29)

Europejski semestr zapewnia ramy umożliwiające w Unii stałą koordynację polityki gospodarczej i zatrudnienia, która może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Grecja przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (30) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Grecja powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro. |
| --- | --- |

(30)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Grecja powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro.

| (31) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Grecji, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Grecji w 2019 r. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Grecji, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(31)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Grecji, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Grecji w 2019 r. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Grecji, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (32) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (10) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej. |
| --- | --- |

(32)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (10) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej.

| (33) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2, 3 i 4 poniżej, |
| --- | --- |

(33)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2, 3 i 4 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Grecji w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie zdolności obsługi zadłużenia przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Wzmocnienie odporności systemu ochrony zdrowia oraz zapewnienie odpowiedniego i równego dostępu do opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Łagodzenie wpływu kryzysu związanego z COVID-19 na zatrudnienie i sytuację społeczną, m.in. poprzez wprowadzenie środków, takich jak mechanizmy zmniejszonego wymiaru czasu pracy, i zapewnienie skutecznego wsparcia aktywizacji zawodowej. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Szybkie wdrożenie środków mających zapewnić gospodarce płynność oraz stały dopływ kredytów i innych form finansowania, ze szczególnym uwzględnieniem MŚP najbardziej dotkniętych kryzysem. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie prywatnych inwestycji, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na bezpieczny i zrównoważony transport i logistykę, czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii, infrastrukturę ochrony środowiska, a także wysokiej przepływności infrastrukturę cyfrową oraz umiejętności cyfrowe. Zwiększenie skuteczności administracji publicznej i skali cyfryzacji administracji publicznej oraz promowanie transformacji cyfrowej przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Kontynuowanie i zakończenie reform zgodnie z zobowiązaniami na okres po zakończeniu programu podjętymi na posiedzeniu Eurogrupy w dniu 22 czerwca 2018 r. w celu wznowienia trwałej odbudowy gospodarczej po stopniowym wycofaniu ograniczeń nałożonych z powodu pandemii COVID-19. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r..

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 42.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 472/2013 z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru gospodarczego i budżetowego nad państwami członkowskimi należącymi do strefy euro dotkniętymi lub zagrożonymi poważnymi trudnościami w odniesieniu do ich stabilności finansowej (Dz.U. L 140 z 27.5.2013, s. 1).

7

(8)  Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2018/1192 z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie wprowadzenia wzmocnionego nadzoru w Grecji (Dz.U. L 211 z 22.8.2018, s. 1).

8

(9)  Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2019/338 z dnia 20 lutego 2019 r. w sprawie przedłużenia wzmocnionego nadzoru w Grecji (Dz.U. L 60 z 28.2.2019, s. 17).

9

(10)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

10

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/54 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/54

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Hiszpanii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Hiszpanię programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/09)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Hiszpanię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Hiszpanię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe na 2020 r. dotyczące Hiszpanii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Hiszpanii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Hiszpanii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Hiszpanii występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W kontekście wciąż wysokiego bezrobocia powody do niepokoju dawał w dalszym ciągu wysoki poziom zadłużenia zewnętrznego i wewnętrznego, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym. Związane z tym ryzyko miało wymiar transgraniczny. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe na 2020 r. dotyczące Hiszpanii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Hiszpanii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Hiszpanii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Hiszpanii występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W kontekście wciąż wysokiego bezrobocia powody do niepokoju dawał w dalszym ciągu wysoki poziom zadłużenia zewnętrznego i wewnętrznego, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym. Związane z tym ryzyko miało wymiar transgraniczny.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Hiszpanię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Hiszpanię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach Hiszpanii ze względu na różne modele specjalizacji. Dotyczy to na przykład regionów najbardziej uzależnionych od turystyki, takich jak regiony położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego, Andaluzja, Baleary i Wyspy Kanaryjskie, gdzie ponad jedna czwarta miejsc pracy jest związana z tym sektorem. Wiąże się to ze znacznym ryzykiem pogłębienia się dysproporcji regionalnych w Hiszpanii. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach Hiszpanii ze względu na różne modele specjalizacji. Dotyczy to na przykład regionów najbardziej uzależnionych od turystyki, takich jak regiony położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego, Andaluzja, Baleary i Wyspy Kanaryjskie, gdzie ponad jedna czwarta miejsc pracy jest związana z tym sektorem. Wiąże się to ze znacznym ryzykiem pogłębienia się dysproporcji regionalnych w Hiszpanii. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 1 maja 2020 r. Hiszpania przedłożyła krajowy program reform na 2020 r. oraz program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 1 maja 2020 r. Hiszpania przedłożyła krajowy program reform na 2020 r. oraz program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Hiszpania jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega przejściowym ustaleniom w zakresie reguły dotyczącej zadłużenia. |
| --- | --- |

(11)

Hiszpania jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega przejściowym ustaleniom w zakresie reguły dotyczącej zadłużenia.

| (12) | W dniu 13 lipca 2018 r. Rada zaleciła Hiszpanii zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (7) nie przekroczyła 0,6 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,65 % produktu krajowego brutto (PKB). Ocena ogólna Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2019 r. Jest to istotny aspekt sprawozdania Komisji przygotowanego zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu, dotyczącego oceny przestrzegania przez Hiszpanię kryterium długu w 2019 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 13 lipca 2018 r. Rada zaleciła Hiszpanii zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (7) nie przekroczyła 0,6 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,65 % produktu krajowego brutto (PKB). Ocena ogólna Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2019 r. Jest to istotny aspekt sprawozdania Komisji przygotowanego zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu, dotyczącego oceny przestrzegania przez Hiszpanię kryterium długu w 2019 r.

| (13) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 2,8 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 10,3 % PKB w 2020 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 95,5 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 115,5 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(13)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 2,8 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 10,3 % PKB w 2020 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 95,5 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 115,5 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (14) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Hiszpania przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. Zgodnie z programem stabilności na 2020 r. łączna wartość środków budżetowych wynosi 3,2 % PKB. Ujęcie ilościowe środków zwiększających deficyt w dużej mierze pokrywa się z szacunkami Komisji, po uwzględnieniu odmiennego traktowania kosztów automatycznych stabilizatorów. Środki te obejmują wzmocnienie usług opieki zdrowotnej, zapewnienie wsparcia dochodu dla pracowników objętych mechanizmami zmniejszonego wymiaru czasu pracy, ukierunkowane zwolnienia ze składek na ubezpieczenia społeczne i specjalny zasiłek dla osób samozatrudnionych, którzy zaprzestaną prowadzenia działalności, gdy działalność ta została zawieszona lub gdy odnotowano znaczny spadek dochodów. Ponadto Hiszpania zapowiedziała środki, które nie mając bezpośredniego wpływu na budżet, przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 9,2 % PKB. Środki te obejmują w szczególności gwarancje kredytowe (8,8 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Hiszpanię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(14)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Hiszpania przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. Zgodnie z programem stabilności na 2020 r. łączna wartość środków budżetowych wynosi 3,2 % PKB. Ujęcie ilościowe środków zwiększających deficyt w dużej mierze pokrywa się z szacunkami Komisji, po uwzględnieniu odmiennego traktowania kosztów automatycznych stabilizatorów. Środki te obejmują wzmocnienie usług opieki zdrowotnej, zapewnienie wsparcia dochodu dla pracowników objętych mechanizmami zmniejszonego wymiaru czasu pracy, ukierunkowane zwolnienia ze składek na ubezpieczenia społeczne i specjalny zasiłek dla osób samozatrudnionych, którzy zaprzestaną prowadzenia działalności, gdy działalność ta została zawieszona lub gdy odnotowano znaczny spadek dochodów. Ponadto Hiszpania zapowiedziała środki, które nie mając bezpośredniego wpływu na budżet, przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 9,2 % PKB. Środki te obejmują w szczególności gwarancje kredytowe (8,8 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Hiszpanię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (15) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Hiszpanii w 2020 r. wyniesie -10,1 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -6,7 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 115,6 % PKB w 2020 r. i 113,7 % w 2021 r. |
| --- | --- |

(15)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Hiszpanii w 2020 r. wyniesie -10,1 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -6,7 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 115,6 % PKB w 2020 r. i 113,7 % w 2021 r.

| (16) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z nieprzestrzeganiem przez Hiszpanię reguły dotyczącej zadłużenia w 2019 r. oraz planowanym przekroczeniem w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryteria deficytu i długu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostały spełnione. |
| --- | --- |

(16)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z nieprzestrzeganiem przez Hiszpanię reguły dotyczącej zadłużenia w 2019 r. oraz planowanym przekroczeniem w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryteria deficytu i długu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostały spełnione.

| (17) | Środki przyjęte w celu powstrzymania rozprzestrzeniania się wirusa powodującego pandemię COVID-19 mają istotny wpływ na gospodarkę i mogą spowodować w tym roku spadek PKB o 9,4 %. Wpływ na zatrudnienie, choć trudny do obliczenia na tym etapie, również będzie znaczny. Od początku kryzysu związanego z COVID-19, od lutego do maja, niemal 700 000 osób straciło pracę. Wpływ na zatrudnienie jest obecnie złagodzony przez mechanizm zmniejszonego wymiaru czasu pracy (ERTE), którym objęto blisko 3,5 mln pracowników, dzięki czemu uniknięto jak dotąd wielu natychmiastowych zwolnień. Konsekwencje pandemii COVID-19 w Hiszpanii nasilą się z powodu wysokiego udziału zatrudnienia w małych i średnich przedsiębiorstwach (MŚP), dużego znaczenia sektorów, które zostały szczególnie mocno dotknięte przez pandemię i które prawdopodobnie będą się odbudowywać w wolniejszym tempie, w tym turystyki i handlu detalicznego, oraz wysokiego odsetka pracowników zatrudnionych na podstawie umów na czas określony (26,3 % w 2019 r.). Wszystkie te czynniki mogą prowadzić do znacznych strat w zatrudnieniu i zwiększyć wstrząs gospodarczy. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że stopa bezrobocia (wynosząca 13,6 % w lutym 2020 r.) wzrośnie w 2020 r. do 18,9 %, a w 2021 r. spadnie do 17 %. |
| --- | --- |

(17)

Środki przyjęte w celu powstrzymania rozprzestrzeniania się wirusa powodującego pandemię COVID-19 mają istotny wpływ na gospodarkę i mogą spowodować w tym roku spadek PKB o 9,4 %. Wpływ na zatrudnienie, choć trudny do obliczenia na tym etapie, również będzie znaczny. Od początku kryzysu związanego z COVID-19, od lutego do maja, niemal 700 000 osób straciło pracę. Wpływ na zatrudnienie jest obecnie złagodzony przez mechanizm zmniejszonego wymiaru czasu pracy (ERTE), którym objęto blisko 3,5 mln pracowników, dzięki czemu uniknięto jak dotąd wielu natychmiastowych zwolnień. Konsekwencje pandemii COVID-19 w Hiszpanii nasilą się z powodu wysokiego udziału zatrudnienia w małych i średnich przedsiębiorstwach (MŚP), dużego znaczenia sektorów, które zostały szczególnie mocno dotknięte przez pandemię i które prawdopodobnie będą się odbudowywać w wolniejszym tempie, w tym turystyki i handlu detalicznego, oraz wysokiego odsetka pracowników zatrudnionych na podstawie umów na czas określony (26,3 % w 2019 r.). Wszystkie te czynniki mogą prowadzić do znacznych strat w zatrudnieniu i zwiększyć wstrząs gospodarczy. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że stopa bezrobocia (wynosząca 13,6 % w lutym 2020 r.) wzrośnie w 2020 r. do 18,9 %, a w 2021 r. spadnie do 17 %.

| (18) | Władze Hiszpanii starały się złagodzić skutki pandemii COVID-19 oraz skrócić okres izolacji za pomocą różnych pakietów środków o łącznej wartości 145 mld EUR. W ramach wysiłków na rzecz zwalczania choroby COVID-19 władze zwiększyły wydatki na służbę zdrowia i usługi społeczne. Ułatwiły również korzystanie z ERTE w celu utrzymania zatrudnienia i wsparcia dochodów gospodarstw domowych. Pracownicy, których dotyczy ERTE, otrzymują świadczenie w wysokości 70 % podstawy ich składki na ubezpieczenie społeczne, w określonym przedziale wynoszącym od 502 EUR do 1 402 EUR. W okresie obowiązywania ERTE stosunek pracy pozostaje niezmieniony, a możliwość skorzystania z tego instrumentu prawnego z powodu działania siły wyższej w związku z COVID-19 przedłużono ostatnio co najmniej do dnia 30 czerwca 2020 r. Przedsiębiorstwa, które korzystają z ERTE, są zwolnione z obowiązku uiszczania bardzo dużej części składek na ubezpieczenie społeczne za pracowników objętych tym mechanizmem, pod warunkiem utrzymania ich miejsc pracy przez co najmniej sześć miesięcy po wznowieniu działalności. Środki te idą w parze ze specjalną pomocą dla MŚP i osób samozatrudnionych, stanowiących podstawę hiszpańskiej gospodarki, (odroczenie płatności podatków, obniżenie składek na ubezpieczenie społeczne i gwarancje państwowe) i są próbą udzielenia im pomocy w uniknięciu upadłości i szybkim wznowieniu działalności po zakończeniu kryzysu związanego z COVID-19. Przyjęto również środki mające na celu tymczasowe zagwarantowanie wsparcia dochodu osobom samozatrudnionym, osobom pracującym w ramach niestandardowych form zatrudnienia i pracownikom o słabszej pozycji na rynku, którzy w normalnych warunkach nie mają dostępu do środków ochrony socjalnej. |
| --- | --- |

(18)

Władze Hiszpanii starały się złagodzić skutki pandemii COVID-19 oraz skrócić okres izolacji za pomocą różnych pakietów środków o łącznej wartości 145 mld EUR. W ramach wysiłków na rzecz zwalczania choroby COVID-19 władze zwiększyły wydatki na służbę zdrowia i usługi społeczne. Ułatwiły również korzystanie z ERTE w celu utrzymania zatrudnienia i wsparcia dochodów gospodarstw domowych. Pracownicy, których dotyczy ERTE, otrzymują świadczenie w wysokości 70 % podstawy ich składki na ubezpieczenie społeczne, w określonym przedziale wynoszącym od 502 EUR do 1 402 EUR. W okresie obowiązywania ERTE stosunek pracy pozostaje niezmieniony, a możliwość skorzystania z tego instrumentu prawnego z powodu działania siły wyższej w związku z COVID-19 przedłużono ostatnio co najmniej do dnia 30 czerwca 2020 r. Przedsiębiorstwa, które korzystają z ERTE, są zwolnione z obowiązku uiszczania bardzo dużej części składek na ubezpieczenie społeczne za pracowników objętych tym mechanizmem, pod warunkiem utrzymania ich miejsc pracy przez co najmniej sześć miesięcy po wznowieniu działalności. Środki te idą w parze ze specjalną pomocą dla MŚP i osób samozatrudnionych, stanowiących podstawę hiszpańskiej gospodarki, (odroczenie płatności podatków, obniżenie składek na ubezpieczenie społeczne i gwarancje państwowe) i są próbą udzielenia im pomocy w uniknięciu upadłości i szybkim wznowieniu działalności po zakończeniu kryzysu związanego z COVID-19. Przyjęto również środki mające na celu tymczasowe zagwarantowanie wsparcia dochodu osobom samozatrudnionym, osobom pracującym w ramach niestandardowych form zatrudnienia i pracownikom o słabszej pozycji na rynku, którzy w normalnych warunkach nie mają dostępu do środków ochrony socjalnej.

| (19) | Mimo stosunkowo niskiego poziomu inwestycji system ochrony zdrowia w Hiszpanii zapewniał dobre efekty zdrowotne. Pandemia COVID-19 spowodowała jednak bezprecedensowe obciążenie systemu i ujawniła jego podatność na wstrząsy. Podejmowane natychmiastowo działania skupiają się na wzmacnianiu zdolności w zakresie personelu medycznego, kluczowych produktów medycznych i krytycznej infrastruktury, aby ratować życie i umożliwiać powrót do zdrowia w czasie pandemii. W czasie kryzysu związanego z COVID-19 szczególnie narażone były osoby niepełnosprawne i osoby starsze w domach opieki. Należy im zapewnić stały dostęp do opieki medycznej i społecznej, w tym usług w zakresie ratownictwa i intensywnej opieki medycznej. W dalszej kolejności wysiłki powinny koncentrować się na poprawie odporności systemu ochrony zdrowia, tak aby mógł on jak najszybciej wznowić optymalne funkcjonowanie i lepiej radzić sobie z nowymi wstrząsami. Pandemia COVID-19 ujawniła istniejące problemy strukturalne, z których część wynika z pewnych niedoborów inwestycji w infrastrukturę fizyczną oraz z niedostatków w rekrutacji i warunkach pracy pracowników służby zdrowia. Istnieją różnice regionalne pod względem wydatków, zasobów fizycznych i personelu, a koordynacja między różnymi szczeblami instytucji rządowych i samorządowych nie zawsze jest skuteczna. W perspektywie średniookresowej świadczenie opieki zdrowotnej mogłoby lepiej reagować na wyzwania związane ze starzeniem się społeczeństwa, rosnącą liczbą przypadków chorób przewlekłych i niepełnosprawnością. Główną rolę w tym zakresie odgrywa podstawowa opieka zdrowotna i opracowanie rozwiązań w zakresie e-zdrowia. W perspektywie średniookresowej istotne będzie zagwarantowanie, by prawdopodobne zmniejszenie zasobów w wyniku pogorszenia koniunktury gospodarczej nie miało wpływu na zakres usług opieki zdrowotnej i nie prowadziło do nierówności w dostępie do niej. |
| --- | --- |

(19)

Mimo stosunkowo niskiego poziomu inwestycji system ochrony zdrowia w Hiszpanii zapewniał dobre efekty zdrowotne. Pandemia COVID-19 spowodowała jednak bezprecedensowe obciążenie systemu i ujawniła jego podatność na wstrząsy. Podejmowane natychmiastowo działania skupiają się na wzmacnianiu zdolności w zakresie personelu medycznego, kluczowych produktów medycznych i krytycznej infrastruktury, aby ratować życie i umożliwiać powrót do zdrowia w czasie pandemii. W czasie kryzysu związanego z COVID-19 szczególnie narażone były osoby niepełnosprawne i osoby starsze w domach opieki. Należy im zapewnić stały dostęp do opieki medycznej i społecznej, w tym usług w zakresie ratownictwa i intensywnej opieki medycznej. W dalszej kolejności wysiłki powinny koncentrować się na poprawie odporności systemu ochrony zdrowia, tak aby mógł on jak najszybciej wznowić optymalne funkcjonowanie i lepiej radzić sobie z nowymi wstrząsami. Pandemia COVID-19 ujawniła istniejące problemy strukturalne, z których część wynika z pewnych niedoborów inwestycji w infrastrukturę fizyczną oraz z niedostatków w rekrutacji i warunkach pracy pracowników służby zdrowia. Istnieją różnice regionalne pod względem wydatków, zasobów fizycznych i personelu, a koordynacja między różnymi szczeblami instytucji rządowych i samorządowych nie zawsze jest skuteczna. W perspektywie średniookresowej świadczenie opieki zdrowotnej mogłoby lepiej reagować na wyzwania związane ze starzeniem się społeczeństwa, rosnącą liczbą przypadków chorób przewlekłych i niepełnosprawnością. Główną rolę w tym zakresie odgrywa podstawowa opieka zdrowotna i opracowanie rozwiązań w zakresie e-zdrowia. W perspektywie średniookresowej istotne będzie zagwarantowanie, by prawdopodobne zmniejszenie zasobów w wyniku pogorszenia koniunktury gospodarczej nie miało wpływu na zakres usług opieki zdrowotnej i nie prowadziło do nierówności w dostępie do niej.

| (20) | Pomimo, że od lat intensywnie generowano zatrudnienie, przed pandemią COVID-19 na rynku pracy w Hiszpanii nadal odnotowywano wysoki poziom bezrobocia oraz segmentację. Wstępne dane wskazują na znaczny wzrost poziomu bezrobocia w Hiszpanii w wyniku kryzysu związanego z COVID-19, co wpłynie na usługi społeczne oraz ograniczoną już teraz zdolność służb zatrudnienia do wspierania pracowników i pracodawców. W perspektywie średnioterminowej droga do odbudowy gospodarki powinna być przygotowana za pomocą środków wspierających zatrudnienie przyjmowanych w porozumieniu z partnerami społecznymi, takich jak stopniowe wycofywanie mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy, przegląd systemu zachęt do zatrudniania w celu lepszego promowania zrównoważonych form zatrudnienia, zwłaszcza młodych pracowników, a także elastyczność warunków pracy. Zwiększenie liczby studentów nauk ścisłych i związanych z technologiami cyfrowymi, podniesienie atrakcyjności kształcenia i szkolenia zawodowego oraz zapewnienie elastycznych możliwości podnoszenia i zmiany kwalifikacji mogą przyczynić się do zaspokojenia rosnącego zapotrzebowania na umiejętności techniczne niezbędne do transformacji ekologicznej i transformacji cyfrowej, które towarzyszyć będą odbudowie gospodarki. Ogólnie rzecz biorąc, poprawa poradnictwa edukacyjnego i zawodowego oraz zapewnienie odpowiedniego wsparcia defaworyzowanym uczniom i regionom słabiej rozwiniętym może przyczynić się do poprawy wyników kształcenia. Sukces ewentualnych środków przyjętych z myślą o osiągnięciu tych celów będzie w dużym stopniu zależał od czasu potrzebnego na zbudowanie szerokiego i długotrwałego konsensusu społecznego i politycznego wokół reform. |
| --- | --- |

(20)

Pomimo, że od lat intensywnie generowano zatrudnienie, przed pandemią COVID-19 na rynku pracy w Hiszpanii nadal odnotowywano wysoki poziom bezrobocia oraz segmentację. Wstępne dane wskazują na znaczny wzrost poziomu bezrobocia w Hiszpanii w wyniku kryzysu związanego z COVID-19, co wpłynie na usługi społeczne oraz ograniczoną już teraz zdolność służb zatrudnienia do wspierania pracowników i pracodawców. W perspektywie średnioterminowej droga do odbudowy gospodarki powinna być przygotowana za pomocą środków wspierających zatrudnienie przyjmowanych w porozumieniu z partnerami społecznymi, takich jak stopniowe wycofywanie mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy, przegląd systemu zachęt do zatrudniania w celu lepszego promowania zrównoważonych form zatrudnienia, zwłaszcza młodych pracowników, a także elastyczność warunków pracy. Zwiększenie liczby studentów nauk ścisłych i związanych z technologiami cyfrowymi, podniesienie atrakcyjności kształcenia i szkolenia zawodowego oraz zapewnienie elastycznych możliwości podnoszenia i zmiany kwalifikacji mogą przyczynić się do zaspokojenia rosnącego zapotrzebowania na umiejętności techniczne niezbędne do transformacji ekologicznej i transformacji cyfrowej, które towarzyszyć będą odbudowie gospodarki. Ogólnie rzecz biorąc, poprawa poradnictwa edukacyjnego i zawodowego oraz zapewnienie odpowiedniego wsparcia defaworyzowanym uczniom i regionom słabiej rozwiniętym może przyczynić się do poprawy wyników kształcenia. Sukces ewentualnych środków przyjętych z myślą o osiągnięciu tych celów będzie w dużym stopniu zależał od czasu potrzebnego na zbudowanie szerokiego i długotrwałego konsensusu społecznego i politycznego wokół reform.

| (21) | Skutki pandemii COVID-19 dla rynku pracy wywołały pilną potrzebę wsparcia dochodów gospodarstw domowych dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19. Ułatwienie korzystania z mechanizmu zmniejszonego wymiaru czasu pracy miało kluczowe znaczenie dla osiągnięcia tego celu. Jednak pracownicy zatrudnieni na czas określony na podstawie bardzo krótkich umów, którzy stanowią znaczną część nowych bezrobotnych i wśród których znajduje się wielu młodych pracowników, często nie kwalifikują się do standardowej ochrony przed bezrobociem. Zapewnienie, by wszyscy pracownicy, w tym pracownicy tymczasowi i osoby samozatrudnione, mieli dostęp do odpowiedniej ochrony socjalnej i aktywnej polityki rynku pracy, wykraczających poza środki nadzwyczajne już przyjęte przez rząd, jest potrzebne do wspierania trwałej odbudowy gospodarki i spójności społecznej. |
| --- | --- |

(21)

Skutki pandemii COVID-19 dla rynku pracy wywołały pilną potrzebę wsparcia dochodów gospodarstw domowych dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19. Ułatwienie korzystania z mechanizmu zmniejszonego wymiaru czasu pracy miało kluczowe znaczenie dla osiągnięcia tego celu. Jednak pracownicy zatrudnieni na czas określony na podstawie bardzo krótkich umów, którzy stanowią znaczną część nowych bezrobotnych i wśród których znajduje się wielu młodych pracowników, często nie kwalifikują się do standardowej ochrony przed bezrobociem. Zapewnienie, by wszyscy pracownicy, w tym pracownicy tymczasowi i osoby samozatrudnione, mieli dostęp do odpowiedniej ochrony socjalnej i aktywnej polityki rynku pracy, wykraczających poza środki nadzwyczajne już przyjęte przez rząd, jest potrzebne do wspierania trwałej odbudowy gospodarki i spójności społecznej.

| (22) | Kryzys związany z COVID-19 prawdopodobnie zwiększy już i tak wysoki poziom ubóstwa lub wykluczenia społecznego w Hiszpanii, zwłaszcza wśród rodzin z dziećmi. W 2019 r. Hiszpania była państwem członkowskim o najniższej średniej wysokości świadczeń rodzinnych na dziecko. Rodziny o dochodach od niskich do średnich nie mają prawa do świadczeń na dzieci przyznawanych zgodnie z surowymi zasadami, a ulgi podatkowe zapewniają im jedynie ograniczone korzyści. Wydatki na ochronę socjalną są nadal bardzo ukierunkowane na osoby starsze, a poziom wydatków na emerytury znacznie wzrośnie w perspektywie średnio- i długookresowej, jeżeli zapowiedziane odstępstwa od reformy emerytalnej z 2013 r. będą miały charakter stały i nie zostaną przyjęte żadne odpowiednie środki wyrównawcze. Trudna sytuacja gospodarcza i społeczna wynikająca z pandemii COVID-19 wymaga zamiast tego solidarności międzypokoleniowej, której celem będzie wsparcie młodszych pokoleń. Pomoc dla bezrobotnych w odniesieniu do osób długotrwale bezrobotnych oraz pracowników niekwalifikujących się do systemów składkowych jest obecnie rozproszona w wielu systemach, przez co niewiele osób jest w stanie z nich skorzystać. Istniejące regionalne systemy dochodu minimalnego docierają jedynie do 20 % potencjalnych beneficjentów, w warunkach dużych regionalnych dysproporcji pod względem zakresu, czasu trwania, warunków dostępu i adekwatności. W obecnej napiętej sytuacji przyjęto stały krajowy mechanizm dochodu gwarantowanego, obejmujący wg szacunków ponad dwa miliony beneficjentów, który zostanie uzupełniony istniejącymi regionalnymi systemami dochodu minimalnego. Mechanizm czeka na zatwierdzenie przez parlament. Nie jest możliwe dokonanie oceny jego wpływu na ograniczanie ubóstwa ani jego stabilności w perspektywie krótko- i średniookresowej. |
| --- | --- |

(22)

Kryzys związany z COVID-19 prawdopodobnie zwiększy już i tak wysoki poziom ubóstwa lub wykluczenia społecznego w Hiszpanii, zwłaszcza wśród rodzin z dziećmi. W 2019 r. Hiszpania była państwem członkowskim o najniższej średniej wysokości świadczeń rodzinnych na dziecko. Rodziny o dochodach od niskich do średnich nie mają prawa do świadczeń na dzieci przyznawanych zgodnie z surowymi zasadami, a ulgi podatkowe zapewniają im jedynie ograniczone korzyści. Wydatki na ochronę socjalną są nadal bardzo ukierunkowane na osoby starsze, a poziom wydatków na emerytury znacznie wzrośnie w perspektywie średnio- i długookresowej, jeżeli zapowiedziane odstępstwa od reformy emerytalnej z 2013 r. będą miały charakter stały i nie zostaną przyjęte żadne odpowiednie środki wyrównawcze. Trudna sytuacja gospodarcza i społeczna wynikająca z pandemii COVID-19 wymaga zamiast tego solidarności międzypokoleniowej, której celem będzie wsparcie młodszych pokoleń. Pomoc dla bezrobotnych w odniesieniu do osób długotrwale bezrobotnych oraz pracowników niekwalifikujących się do systemów składkowych jest obecnie rozproszona w wielu systemach, przez co niewiele osób jest w stanie z nich skorzystać. Istniejące regionalne systemy dochodu minimalnego docierają jedynie do 20 % potencjalnych beneficjentów, w warunkach dużych regionalnych dysproporcji pod względem zakresu, czasu trwania, warunków dostępu i adekwatności. W obecnej napiętej sytuacji przyjęto stały krajowy mechanizm dochodu gwarantowanego, obejmujący wg szacunków ponad dwa miliony beneficjentów, który zostanie uzupełniony istniejącymi regionalnymi systemami dochodu minimalnego. Mechanizm czeka na zatwierdzenie przez parlament. Nie jest możliwe dokonanie oceny jego wpływu na ograniczanie ubóstwa ani jego stabilności w perspektywie krótko- i średniookresowej.

| (23) | Kolejnym czynnikiem obciążającym związanym z pandemią COVID-19 w Hiszpanii jest to, że duża liczba MŚP odpowiada za znaczną część zatrudnienia. Aby zapobiec bankructwom, których można uniknąć, w trybie pilnym przyjęto pewne środki mające na celu zapewnienie pomocy na utrzymanie płynności finansowej dla przedsiębiorstw poprzez pożyczki i gwarancje, ze szczególnym uwzględnieniem MŚP i sektorów, które ucierpią z powodu kryzysu związanego z COVID-19 jeszcze bardziej i przez dłuższy okres, takich jak turystyka (która w 2019 r. odpowiadała za 12 % PKB Hiszpanii). Jeżeli środki te mają przynieść pożądane efekty, powinny zostać skutecznie i sprawnie wdrożone przez pośredników finansowych. Do poprawy przepływów środków pieniężnych MŚP przyczyni się również umożliwienie odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne oraz przyspieszenie płatności umownych przez organy publiczne. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Aby zapewnić skuteczność tych środków, ważne jest kontynuowanie starań na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych i zapewnienia wydajnych cyfrowych usług publicznych. Dla skutecznej odbudowy gospodarki kluczowe znaczenie ma wspieranie przedsiębiorstw w sektorach najbardziej dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19 oraz ochrona konkurencyjności przedsiębiorstw eksportowych, a także propagowanie umiędzynarodowienia jako sposobu zwiększenia odporności przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

(23)

Kolejnym czynnikiem obciążającym związanym z pandemią COVID-19 w Hiszpanii jest to, że duża liczba MŚP odpowiada za znaczną część zatrudnienia. Aby zapobiec bankructwom, których można uniknąć, w trybie pilnym przyjęto pewne środki mające na celu zapewnienie pomocy na utrzymanie płynności finansowej dla przedsiębiorstw poprzez pożyczki i gwarancje, ze szczególnym uwzględnieniem MŚP i sektorów, które ucierpią z powodu kryzysu związanego z COVID-19 jeszcze bardziej i przez dłuższy okres, takich jak turystyka (która w 2019 r. odpowiadała za 12 % PKB Hiszpanii). Jeżeli środki te mają przynieść pożądane efekty, powinny zostać skutecznie i sprawnie wdrożone przez pośredników finansowych. Do poprawy przepływów środków pieniężnych MŚP przyczyni się również umożliwienie odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne oraz przyspieszenie płatności umownych przez organy publiczne. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Aby zapewnić skuteczność tych środków, ważne jest kontynuowanie starań na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych i zapewnienia wydajnych cyfrowych usług publicznych. Dla skutecznej odbudowy gospodarki kluczowe znaczenie ma wspieranie przedsiębiorstw w sektorach najbardziej dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19 oraz ochrona konkurencyjności przedsiębiorstw eksportowych, a także propagowanie umiędzynarodowienia jako sposobu zwiększenia odporności przedsiębiorstw.

| (24) | W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Perspektywy odbudowy gospodarki Hiszpanii będą zależeć od jej zdolności do zwiększenia produktywności i wspierania innowacji, w tym poprzez transformację cyfrową i ekologiczną. We wszystkich regionach Hiszpanii wyniki w zakresie innowacyjności są poniżej średniej unijnej. Hiszpania uzyskuje słabe wyniki w zakresie zdolności przedsiębiorstw do wprowadzania innowacji, inwestowania w aktywa materialne oraz niematerialne i prawne oraz optymalnego wykorzystania umiejętności mieszkańców kraju, co może negatywnie wpłynąć na ich konkurencyjność w gospodarce opartej na wiedzy. Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił znaczenie cyfryzacji dla utrzymania dostępu do usług rządowych oraz kształcenia i szkolenia, a także dla zachowania miejsc pracy i aktywności gospodarczej. Przed okresem stosowania środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się wirusa jedynie połowa szkół w Hiszpanii dysponowała odpowiednimi platformami cyfrowego uczenia się, przy czym istniały dodatkowo znaczne różnice między regionami. Nagłe przejście na cyfrowe uczenie się było również szczególnym wyzwaniem dla uczniów znajdujących się w trudnej sytuacji, którzy nie mieli dostępu do rozwiązań cyfrowych w domu. Hiszpania powinna zapewnić wszystkim uczniom dostęp do cyfrowego uczenia się, w tym na obszarach wiejskich i w gospodarstwach domowych znajdujących się w trudnej sytuacji. Wspieranie cyfryzacji przedsiębiorstw przyczyniłoby się również do zwiększenia konkurencyjności hiszpańskich firm w globalnych łańcuchach wartości i zwiększyłoby ich możliwości eksportowe, zwłaszcza w przypadku MŚP i mikroprzedsiębiorstw. Wdrożenie cyfrowych rozwiązań, w tym zaawansowanych technologii cyfrowych, oraz zmniejszenie przepaści cyfrowej między obszarami miejskimi i wiejskimi poprawiłoby zdolność gospodarki Hiszpanii do wprowadzania innowacji. Ponadto wzmocnienie zarządzania w zakresie badań naukowych i innowacji na wszystkich poziomach, podniesienie jakości badań poprzez systematyczne oceny i zachęcanie organizacji badawczych do współpracy z sektorem prywatnym mogłoby zwiększyć skuteczność polityki w zakresie badań naukowych i innowacji oraz przyspieszyć rozpowszechnianie innowacji w celu wsparcia odbudowy gospodarki. |
| --- | --- |

(24)

W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Perspektywy odbudowy gospodarki Hiszpanii będą zależeć od jej zdolności do zwiększenia produktywności i wspierania innowacji, w tym poprzez transformację cyfrową i ekologiczną. We wszystkich regionach Hiszpanii wyniki w zakresie innowacyjności są poniżej średniej unijnej. Hiszpania uzyskuje słabe wyniki w zakresie zdolności przedsiębiorstw do wprowadzania innowacji, inwestowania w aktywa materialne oraz niematerialne i prawne oraz optymalnego wykorzystania umiejętności mieszkańców kraju, co może negatywnie wpłynąć na ich konkurencyjność w gospodarce opartej na wiedzy. Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił znaczenie cyfryzacji dla utrzymania dostępu do usług rządowych oraz kształcenia i szkolenia, a także dla zachowania miejsc pracy i aktywności gospodarczej. Przed okresem stosowania środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się wirusa jedynie połowa szkół w Hiszpanii dysponowała odpowiednimi platformami cyfrowego uczenia się, przy czym istniały dodatkowo znaczne różnice między regionami. Nagłe przejście na cyfrowe uczenie się było również szczególnym wyzwaniem dla uczniów znajdujących się w trudnej sytuacji, którzy nie mieli dostępu do rozwiązań cyfrowych w domu. Hiszpania powinna zapewnić wszystkim uczniom dostęp do cyfrowego uczenia się, w tym na obszarach wiejskich i w gospodarstwach domowych znajdujących się w trudnej sytuacji. Wspieranie cyfryzacji przedsiębiorstw przyczyniłoby się również do zwiększenia konkurencyjności hiszpańskich firm w globalnych łańcuchach wartości i zwiększyłoby ich możliwości eksportowe, zwłaszcza w przypadku MŚP i mikroprzedsiębiorstw. Wdrożenie cyfrowych rozwiązań, w tym zaawansowanych technologii cyfrowych, oraz zmniejszenie przepaści cyfrowej między obszarami miejskimi i wiejskimi poprawiłoby zdolność gospodarki Hiszpanii do wprowadzania innowacji. Ponadto wzmocnienie zarządzania w zakresie badań naukowych i innowacji na wszystkich poziomach, podniesienie jakości badań poprzez systematyczne oceny i zachęcanie organizacji badawczych do współpracy z sektorem prywatnym mogłoby zwiększyć skuteczność polityki w zakresie badań naukowych i innowacji oraz przyspieszyć rozpowszechnianie innowacji w celu wsparcia odbudowy gospodarki.

| (25) | Przekształcenie Hiszpanii w gospodarkę neutralną dla klimatu będzie wymagało znacznych inwestycji w długim przedziale czasu, między innymi w energię ze źródeł odnawialnych, zrównoważoną infrastrukturę energetyczną, sprawność energetyczną i zrównoważony transport. Konieczne jest skoncentrowanie inwestycji na pierwszym etapie działań, aby pomóc w przeprowadzeniu ekologicznej transformacji w okresie odbudowy gospodarki, zgodnie z hiszpańskim krajowym planem na rzecz energii i klimatu. Promowanie zintegrowanego systemu energetycznego powinno ułatwić upowszechnianie energii ze źródeł odnawialnych. Zmniejszenie zużycia energii w budynkach prywatnych i publicznych poprzez prowadzone na dużą skalę renowacje, a także rozwój inteligentnych sieci i magazynowania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych pomogłyby w lepszym zarządzaniu popytem na energię, przy równoczesnym wsparciu tworzenia miejsc pracy w okresie odbudowy gospodarki. Dalsze inwestycje w infrastrukturę energetyczną, w tym w połączenia międzysystemowe z resztą Unii, mogłyby przyczynić się do większej integracji wewnętrznego rynku energii Unii, przy jednoczesnym zwiększeniu konkurencji i ułatwieniu rozwoju energii ze źródeł odnawialnych. Należy również dokładać dodatkowych starań, by promować zrównoważony i efektywny transport, w tym udoskonalić usługi transportu publicznego i wspierać rozwój infrastruktury paliw alternatywnych, w szczególności do ładowania pojazdów elektrycznych. Inwestycje będą potrzebne również, by umożliwić większe wykorzystanie kolei w transporcie towarowym, w tym w ramach połączeń transgranicznych z Francją i Portugalią oraz połączeń z portami i centrami logistycznymi. Ponadto niektóre obszary Hiszpanii należą do najbardziej narażonych na zmianę klimatu w Europie. Zasoby wodne zmniejszają się, a jakość infrastruktury gospodarki wodnej i gospodarowania odpadami jest nierówna w różnych częściach kraju. Ekologiczne inwestycje, w tym ochrona lasów, mogą pomóc uporać się z negatywnymi skutkami zmiany klimatu, takimi jak fale upałów, susze, powodzie i pożary lasów, poprawić jakość powietrza oraz usprawnić gospodarowanie zasobami wodnymi i odpadami, a także rozwinąć potencjał gospodarki o obiegu zamkniętym. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Hiszpanii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Hiszpanii optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(25)

Przekształcenie Hiszpanii w gospodarkę neutralną dla klimatu będzie wymagało znacznych inwestycji w długim przedziale czasu, między innymi w energię ze źródeł odnawialnych, zrównoważoną infrastrukturę energetyczną, sprawność energetyczną i zrównoważony transport. Konieczne jest skoncentrowanie inwestycji na pierwszym etapie działań, aby pomóc w przeprowadzeniu ekologicznej transformacji w okresie odbudowy gospodarki, zgodnie z hiszpańskim krajowym planem na rzecz energii i klimatu. Promowanie zintegrowanego systemu energetycznego powinno ułatwić upowszechnianie energii ze źródeł odnawialnych. Zmniejszenie zużycia energii w budynkach prywatnych i publicznych poprzez prowadzone na dużą skalę renowacje, a także rozwój inteligentnych sieci i magazynowania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych pomogłyby w lepszym zarządzaniu popytem na energię, przy równoczesnym wsparciu tworzenia miejsc pracy w okresie odbudowy gospodarki. Dalsze inwestycje w infrastrukturę energetyczną, w tym w połączenia międzysystemowe z resztą Unii, mogłyby przyczynić się do większej integracji wewnętrznego rynku energii Unii, przy jednoczesnym zwiększeniu konkurencji i ułatwieniu rozwoju energii ze źródeł odnawialnych. Należy również dokładać dodatkowych starań, by promować zrównoważony i efektywny transport, w tym udoskonalić usługi transportu publicznego i wspierać rozwój infrastruktury paliw alternatywnych, w szczególności do ładowania pojazdów elektrycznych. Inwestycje będą potrzebne również, by umożliwić większe wykorzystanie kolei w transporcie towarowym, w tym w ramach połączeń transgranicznych z Francją i Portugalią oraz połączeń z portami i centrami logistycznymi. Ponadto niektóre obszary Hiszpanii należą do najbardziej narażonych na zmianę klimatu w Europie. Zasoby wodne zmniejszają się, a jakość infrastruktury gospodarki wodnej i gospodarowania odpadami jest nierówna w różnych częściach kraju. Ekologiczne inwestycje, w tym ochrona lasów, mogą pomóc uporać się z negatywnymi skutkami zmiany klimatu, takimi jak fale upałów, susze, powodzie i pożary lasów, poprawić jakość powietrza oraz usprawnić gospodarowanie zasobami wodnymi i odpadami, a także rozwinąć potencjał gospodarki o obiegu zamkniętym. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Hiszpanii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Hiszpanii optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (26) | Fragmentacja regulacyjna i bariery regulacyjne w Hiszpanii uniemożliwiają firmom korzystanie z ekonomii skali i negatywnie wpływają na ich wydajność. Ustawa o jedności rynku, która jest już egzekwowana przez sądy i organy ochrony konkurencji, powinna być bardziej aktywnie wykorzystywana do promowania lepszych uregulowań prawnych i konkurencji w procesie odbudowy gospodarki. W związku z tym niezwłocznie po ustaniu sytuacji nadzwyczajnej należy usunąć surowe ograniczenia własności i ograniczenia rynkowe, które miały na celu zapewnienie dostaw strategicznych towarów i świadczenia strategicznych usług w czasie pandemii COVID-19. Ogólniej rzecz biorąc, ściślejsza i trwała koordynacja działań na różnych szczeblach instytucji rządowych i samorządowych mogłaby zwiększyć skuteczność polityk ułatwiających odbudowę gospodarki. Zasadnicze znaczenie ma również zapewnienie, aby struktura zarządzania, już wprowadzona na mocy przepisów wdrażających dyrektywy w sprawie zamówień publicznych z 2014 r., mogła jak najszybciej sprawnie funkcjonować, aby zagwarantować efektywne wykorzystanie inwestycji publicznych, które mogą wesprzeć odbudowę gospodarki. Należy zintensyfikować prace nad kompleksową krajową strategią dotyczącą zamówień publicznych, w ścisłej współpracy z przedstawicielami wszystkich szczebli instytucji rządowych i samorządowych (centralnego, regionalnego i lokalnego) prowadzonej za pośrednictwem komitetu ds. współpracy. |
| --- | --- |

(26)

Fragmentacja regulacyjna i bariery regulacyjne w Hiszpanii uniemożliwiają firmom korzystanie z ekonomii skali i negatywnie wpływają na ich wydajność. Ustawa o jedności rynku, która jest już egzekwowana przez sądy i organy ochrony konkurencji, powinna być bardziej aktywnie wykorzystywana do promowania lepszych uregulowań prawnych i konkurencji w procesie odbudowy gospodarki. W związku z tym niezwłocznie po ustaniu sytuacji nadzwyczajnej należy usunąć surowe ograniczenia własności i ograniczenia rynkowe, które miały na celu zapewnienie dostaw strategicznych towarów i świadczenia strategicznych usług w czasie pandemii COVID-19. Ogólniej rzecz biorąc, ściślejsza i trwała koordynacja działań na różnych szczeblach instytucji rządowych i samorządowych mogłaby zwiększyć skuteczność polityk ułatwiających odbudowę gospodarki. Zasadnicze znaczenie ma również zapewnienie, aby struktura zarządzania, już wprowadzona na mocy przepisów wdrażających dyrektywy w sprawie zamówień publicznych z 2014 r., mogła jak najszybciej sprawnie funkcjonować, aby zagwarantować efektywne wykorzystanie inwestycji publicznych, które mogą wesprzeć odbudowę gospodarki. Należy zintensyfikować prace nad kompleksową krajową strategią dotyczącą zamówień publicznych, w ścisłej współpracy z przedstawicielami wszystkich szczebli instytucji rządowych i samorządowych (centralnego, regionalnego i lokalnego) prowadzonej za pośrednictwem komitetu ds. współpracy.

| (27) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(27)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (28) | Sprawne prowadzenie postępowań upadłościowych odegra również kluczową rolę w zapewnieniu płynności przedsiębiorstw i skutecznej realokacji zasobów, a także w promowaniu przedsiębiorczości i stabilności sektora finansowego. Konieczne jest zabezpieczenie zdolności systemu wymiaru sprawiedliwości do skutecznego prowadzenia takich postępowań. Jest to szczególnie ważne, ponieważ obecne zawieszenie działalności sądów i oczekiwany wzrost liczby spraw w związku z recesją wywołaną przez pandemię COVID-19 może jeszcze bardziej zwiększyć już istniejące wyzwania związane z coraz dłuższymi postępowaniami i coraz większymi zaległościami w rozpatrywaniu spraw. |
| --- | --- |

(28)

Sprawne prowadzenie postępowań upadłościowych odegra również kluczową rolę w zapewnieniu płynności przedsiębiorstw i skutecznej realokacji zasobów, a także w promowaniu przedsiębiorczości i stabilności sektora finansowego. Konieczne jest zabezpieczenie zdolności systemu wymiaru sprawiedliwości do skutecznego prowadzenia takich postępowań. Jest to szczególnie ważne, ponieważ obecne zawieszenie działalności sądów i oczekiwany wzrost liczby spraw w związku z recesją wywołaną przez pandemię COVID-19 może jeszcze bardziej zwiększyć już istniejące wyzwania związane z coraz dłuższymi postępowaniami i coraz większymi zaległościami w rozpatrywaniu spraw.

| (29) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Hiszpania przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(29)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Hiszpania przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (30) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Hiszpania powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich strefy euro. |
| --- | --- |

(30)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Hiszpania powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich strefy euro.

| (31) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Hiszpanii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Hiszpanii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Hiszpanii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(31)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Hiszpanii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Hiszpanii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Hiszpanii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (32) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (8) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej. |
| --- | --- |

(32)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (8) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej.

| (33) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2 i 4, |
| --- | --- |

(33)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2 i 4,

NINIEJSZYM ZALECA Hiszpanii podjęcie w latach 2020 i 2021 działań mających na celu:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki gospodarcze – prowadzenie polityki budżetowej mającej na celu osiągnięcie rozważnej średniookresowej sytuacji budżetowej i zapewnienie zdolności obsługi zadłużenia, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Wzmocnienie odporności i zwiększenie możliwości systemu ochrony zdrowia w odniesieniu do personelu medycznego, kluczowych produktów medycznych i krytycznej infrastruktury. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Wspieranie zatrudnienia za pomocą mechanizmów mających na celu zachowanie miejsc pracy, skutecznych zachęt do zatrudniania i rozwoju umiejętności. Zwiększenie zakresu ochrony przed bezrobociem, szczególnie pracowników nietypowych. Poprawę zasięgu i adekwatności systemów dochodu minimalnego i wsparcia rodziny, a także dostępu do cyfrowego uczenia się. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zapewnienie skutecznego wdrożenia środków mających na celu zapewnienie płynności MŚP oraz osobom samozatrudnionym, w tym przez unikanie opóźnień w płatnościach. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Skoncentrowanie inwestycji na transformacji ekologicznej i cyfrowej, w szczególności na wspieraniu badań naukowych i innowacji, czystym i efektywnym wytwarzaniu i wykorzystaniu energii, infrastrukturze energetycznej, gospodarce odpadami i gospodarce wodnej oraz zrównoważonym transporcie. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Poprawę koordynacji między różnymi szczeblami instytucji rządowych i samorządowych oraz wzmocnienie ram zamówień publicznych w celu skutecznego wspierania odbudowy gospodarki. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 48.

3

(4)  ozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Publiczne wydatki pierwotne netto to wydatki publiczne ogółem z wyłączeniem wydatków z tytułu odsetek, wydatków na programy unijne w pełni równoważonych dochodami z funduszy unijnych oraz niedyskrecjonalnych zmian w wydatkach na zasiłki dla bezrobotnych. Nakłady brutto na środki trwałe finansowane z zasobów krajowych rozkłada się na okres czterech lat. Uwzględnia się dyskrecjonalne środki po stronie dochodów lub prawnie przewidziany wzrost dochodów. Działania jednorazowe, zarówno po stronie dochodów, jak i wydatków, są saldowane.

7

(8)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

8

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/62 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/62

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Francji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Francję programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/10)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Francję jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Francję jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Francji zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Francji w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Francji w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że we Francji występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. Zakłócenia te dotyczyły w szczególności wysokiego długu publicznego oraz słabej dynamiki konkurencyjności w kontekście niskiego wzrostu wydajności. Związane z tym ryzyko ma wymiar transgraniczny. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Francji zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Francji w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Francji w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że we Francji występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. Zakłócenia te dotyczyły w szczególności wysokiego długu publicznego oraz słabej dynamiki konkurencyjności w kontekście niskiego wzrostu wydajności. Związane z tym ryzyko ma wymiar transgraniczny.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Francję do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Francję do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Dotyczy to w szczególności regionów, które w znacznym stopniu zależą od turystyki (takie jak regiony najbardziej oddalone) oraz – ogólniej rzecz biorąc – od działalności gospodarczej opartej na bezpośrednim kontakcie z klientem. Pociąga to za sobą znaczne ryzyko pogłębienia się dysproporcji regionalnych i terytorialnych we Francji, co dodatkowo pogarsza obserwowaną już tendencję stopniowego narastania dysproporcji między regionem stołecznym, dużymi miastami a resztą kraju, między obszarami miejskimi i wiejskimi oraz Francją metropolitalną a regionami najbardziej oddalonymi. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Dotyczy to w szczególności regionów, które w znacznym stopniu zależą od turystyki (takie jak regiony najbardziej oddalone) oraz – ogólniej rzecz biorąc – od działalności gospodarczej opartej na bezpośrednim kontakcie z klientem. Pociąga to za sobą znaczne ryzyko pogłębienia się dysproporcji regionalnych i terytorialnych we Francji, co dodatkowo pogarsza obserwowaną już tendencję stopniowego narastania dysproporcji między regionem stołecznym, dużymi miastami a resztą kraju, między obszarami miejskimi i wiejskimi oraz Francją metropolitalną a regionami najbardziej oddalonymi. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 7 maja 2020 r. Francja przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 30 kwietnia 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 7 maja 2020 r. Francja przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 30 kwietnia 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Francja jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz przejściowo podlega regule dotyczącej zadłużenia. W dniu 13 lipca 2018 r. Rada zaleciła Francji zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (7) nie przekroczyła 1,4 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,6 % produktu krajowego brutto (PKB). Ogólna ocena Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2019 r. i w latach 2018 i 2019 w ujęciu łącznym. Jest to istotny czynnik w sprawozdaniu Komisji przygotowanym zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu, dotyczącym oceny przestrzegania przez Francję kryterium długu w 2019 r. |
| --- | --- |

(11)

Francja jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz przejściowo podlega regule dotyczącej zadłużenia. W dniu 13 lipca 2018 r. Rada zaleciła Francji zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (7) nie przekroczyła 1,4 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,6 % produktu krajowego brutto (PKB). Ogólna ocena Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2019 r. i w latach 2018 i 2019 w ujęciu łącznym. Jest to istotny czynnik w sprawozdaniu Komisji przygotowanym zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu, dotyczącym oceny przestrzegania przez Francję kryterium długu w 2019 r.

| (12) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 3,0 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 9,0 % PKB w 2020 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po stabilizacji w 2019 r. na poziomie 98,1 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 115,2 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(12)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 3,0 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 9,0 % PKB w 2020 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po stabilizacji w 2019 r. na poziomie 98,1 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 115,2 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Francja przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 1,9 % PKB. Obejmują one: finansowanie programu zatrudnienia w zmniejszonym wymiarze czasu pracy (1,1 % PKB); dodatkowe wydatki na wzmocnienie usług opieki zdrowotnej, pokrycie ulg w składkach z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego i na wynagrodzenia personelu medycznego (0,4 % PKB), a także utworzenie funduszu solidarności w celu udzielenia bezpośredniego wsparcia małym i bardzo małym przedsiębiorstwom oraz osobom samozatrudnionym (0,3 % PKB). Ponadto Francja zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 17 % PKB. Środki te obejmują odroczenie płatności podatków i obciążeń socjalnych dla przedsiębiorstw; przyspieszony zwrot VAT i z tytułu ulgi podatkowej; utworzenie specjalnej rezerwy na bezpośrednie wsparcie dla przedsiębiorstw strategicznych przy pomocy inwestycji kapitałowych (3,1 % PKB) i gwarancji kredytowych (13,9 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Francję są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Francja przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 1,9 % PKB. Obejmują one: finansowanie programu zatrudnienia w zmniejszonym wymiarze czasu pracy (1,1 % PKB); dodatkowe wydatki na wzmocnienie usług opieki zdrowotnej, pokrycie ulg w składkach z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego i na wynagrodzenia personelu medycznego (0,4 % PKB), a także utworzenie funduszu solidarności w celu udzielenia bezpośredniego wsparcia małym i bardzo małym przedsiębiorstwom oraz osobom samozatrudnionym (0,3 % PKB). Ponadto Francja zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 17 % PKB. Środki te obejmują odroczenie płatności podatków i obciążeń socjalnych dla przedsiębiorstw; przyspieszony zwrot VAT i z tytułu ulgi podatkowej; utworzenie specjalnej rezerwy na bezpośrednie wsparcie dla przedsiębiorstw strategicznych przy pomocy inwestycji kapitałowych (3,1 % PKB) i gwarancji kredytowych (13,9 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Francję są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Francji w 2020 r. wyniesie -9,9 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -4,0 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 116,5 % PKB w 2020 r. i 111,9 % w 2021 r. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Francji w 2020 r. wyniesie -9,9 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -4,0 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 116,5 % PKB w 2020 r. i 111,9 % w 2021 r.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z nieprzestrzeganiem przez Francję reguły dotyczącej zadłużenia w 2019 r. oraz planowanym przekroczeniem w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryteria deficytu i długu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostały spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z nieprzestrzeganiem przez Francję reguły dotyczącej zadłużenia w 2019 r. oraz planowanym przekroczeniem w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryteria deficytu i długu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostały spełnione.

| (16) | Francuski system ochrony zdrowia jest skuteczny i osiąga dobre wyniki. Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił jednak niedociągnięcia w jego przygotowaniu do radzenia sobie w obliczu pandemii. Obejmują one: a) trudności w zapewnieniu odpowiedniej dostępności personelu medycznego, kluczowych dostaw i środków ochrony osobistej oraz b) utajone problemy strukturalne. Jeżeli chodzi o pierwsze z niedociągnięć, Francja uruchomiła swoją rezerwę personelu medycznego i paramedycznego, w tym studentów medycyny i emerytowanych lekarzy i pielęgniarek, oraz sprzętu medycznego i paramedycznego. Wyzwaniem pozostaje koordynacja działań we wszystkich segmentach systemu ochrony zdrowia. Jeżeli chodzi o drugie z niedociągnięć, problemy te wynikają z braku inwestycji w infrastrukturę fizyczną i zasoby ludzkie, ograniczonego dostosowania organizacji usług oraz niedostatecznej koordynacji między podmiotami prywatnymi i publicznymi. Ze względu na utrzymujące się różnice regionalne w niektórych regionach wyzwania te są jeszcze większe. Na przykład pomimo tego, że odsetek praktykujących lekarzy plasuje się na poziomie średniej unijnej, około 18 % ludności Francji mieszka na obszarach, gdzie dostęp do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej jest ograniczony. Konieczne są dalsze zdecydowane wysiłki na rzecz cyfryzacji świadczeń zdrowotnych, co jest podstawą rządowej strategii przekształcenia systemu ochrony zdrowia. Kryzys związany z COVID-19 pokazuje, że w czasach pandemii ważne jest lepsze wykorzystanie e-zdrowia, a zwłaszcza telemedycyny. |
| --- | --- |

(16)

Francuski system ochrony zdrowia jest skuteczny i osiąga dobre wyniki. Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił jednak niedociągnięcia w jego przygotowaniu do radzenia sobie w obliczu pandemii. Obejmują one: a) trudności w zapewnieniu odpowiedniej dostępności personelu medycznego, kluczowych dostaw i środków ochrony osobistej oraz b) utajone problemy strukturalne. Jeżeli chodzi o pierwsze z niedociągnięć, Francja uruchomiła swoją rezerwę personelu medycznego i paramedycznego, w tym studentów medycyny i emerytowanych lekarzy i pielęgniarek, oraz sprzętu medycznego i paramedycznego. Wyzwaniem pozostaje koordynacja działań we wszystkich segmentach systemu ochrony zdrowia. Jeżeli chodzi o drugie z niedociągnięć, problemy te wynikają z braku inwestycji w infrastrukturę fizyczną i zasoby ludzkie, ograniczonego dostosowania organizacji usług oraz niedostatecznej koordynacji między podmiotami prywatnymi i publicznymi. Ze względu na utrzymujące się różnice regionalne w niektórych regionach wyzwania te są jeszcze większe. Na przykład pomimo tego, że odsetek praktykujących lekarzy plasuje się na poziomie średniej unijnej, około 18 % ludności Francji mieszka na obszarach, gdzie dostęp do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej jest ograniczony. Konieczne są dalsze zdecydowane wysiłki na rzecz cyfryzacji świadczeń zdrowotnych, co jest podstawą rządowej strategii przekształcenia systemu ochrony zdrowia. Kryzys związany z COVID-19 pokazuje, że w czasach pandemii ważne jest lepsze wykorzystanie e-zdrowia, a zwłaszcza telemedycyny.

| (17) | Kryzys ten negatywnie wpływa na warunki społeczne i warunki panujące na rynku pracy we Francji. Pomimo wprowadzenia środków łagodzących stopa bezrobocia – zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2020 r. – wzrośnie do poziomu 10,1 % w 2020 r., a następnie spadnie do poziomu 9,7 % w 2021 r. Środki te obejmują zmianę i rozszerzenie mechanizmu obniżonego wymiaru czasu pracy, tymczasowe przedłużenie praw przysługujących osobom poszukującym pracy, a także środki przyjęte w celu wspierania przedsiębiorstw i pracowników oraz zapewnienia funkcjonowania służb publicznych i systemu ochrony zdrowia. Problemem pozostaje utrzymująca się segmentacja rynku pracy. W 2019 r. około dwóch trzecich nowych pracowników zatrudniono na podstawie umów krótkoterminowych na okres krótszy niż jeden miesiąc. Odsetek przechodzących z umów krótkoterminowych do umów na czas nieokreślony jest jednym z najniższych w Unii. Celem niedawnej reformy systemu świadczeń dla bezrobotnych (Unédic) było zwiększenie stabilności finansowej systemu oraz rozwiązanie problemu segmentacji, jednak ze względu na kryzys związany z COVID-19 niektóre elementy reformy dotyczące przyznawania świadczeń wstrzymano. W świetle pogorszonych warunków ważne jest, aby dostęp do świadczeń dla bezrobotnych oraz aktywne wspieranie zatrudnienia zostało zapewnione wszystkim osobom poszukującym pracy, niezależnie od poprzedniego statusu zatrudnienia. Aby zaradzić niedopasowaniu umiejętności i zwiększyć odporność rynku pracy, należy nadal wspierać przesunięcia siły roboczej między sektorami. Przed wybuchem pandemii COVID-19 pracodawcy coraz częściej sygnalizowali trudności w znalezieniu odpowiednich kandydatów, wskazując na potrzebę wspierania podnoszenia i zmiany kwalifikacji. Na przykład podczas gdy w sektorze technologii informacyjnych niedobór wykwalifikowanej siły roboczej jest szczególnie odczuwalny, absolwenci w tej dziedzinie stanowią jedynie 3,5 % całkowitej liczby absolwentów szkół wyższych. |
| --- | --- |

(17)

Kryzys ten negatywnie wpływa na warunki społeczne i warunki panujące na rynku pracy we Francji. Pomimo wprowadzenia środków łagodzących stopa bezrobocia – zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2020 r. – wzrośnie do poziomu 10,1 % w 2020 r., a następnie spadnie do poziomu 9,7 % w 2021 r. Środki te obejmują zmianę i rozszerzenie mechanizmu obniżonego wymiaru czasu pracy, tymczasowe przedłużenie praw przysługujących osobom poszukującym pracy, a także środki przyjęte w celu wspierania przedsiębiorstw i pracowników oraz zapewnienia funkcjonowania służb publicznych i systemu ochrony zdrowia. Problemem pozostaje utrzymująca się segmentacja rynku pracy. W 2019 r. około dwóch trzecich nowych pracowników zatrudniono na podstawie umów krótkoterminowych na okres krótszy niż jeden miesiąc. Odsetek przechodzących z umów krótkoterminowych do umów na czas nieokreślony jest jednym z najniższych w Unii. Celem niedawnej reformy systemu świadczeń dla bezrobotnych (Unédic) było zwiększenie stabilności finansowej systemu oraz rozwiązanie problemu segmentacji, jednak ze względu na kryzys związany z COVID-19 niektóre elementy reformy dotyczące przyznawania świadczeń wstrzymano. W świetle pogorszonych warunków ważne jest, aby dostęp do świadczeń dla bezrobotnych oraz aktywne wspieranie zatrudnienia zostało zapewnione wszystkim osobom poszukującym pracy, niezależnie od poprzedniego statusu zatrudnienia. Aby zaradzić niedopasowaniu umiejętności i zwiększyć odporność rynku pracy, należy nadal wspierać przesunięcia siły roboczej między sektorami. Przed wybuchem pandemii COVID-19 pracodawcy coraz częściej sygnalizowali trudności w znalezieniu odpowiednich kandydatów, wskazując na potrzebę wspierania podnoszenia i zmiany kwalifikacji. Na przykład podczas gdy w sektorze technologii informacyjnych niedobór wykwalifikowanej siły roboczej jest szczególnie odczuwalny, absolwenci w tej dziedzinie stanowią jedynie 3,5 % całkowitej liczby absolwentów szkół wyższych.

| (18) | W kontekście kryzysu związanego z COVID-19 jest szczególnie ważne, aby zapewnić funkcjonowanie infrastruktury krytycznej i swobodny obrót towarami na jednolitym rynku oraz – we współpracy z państwami sąsiadującymi – monitorować i zapewnić prawidłowe funkcjonowanie łańcuchów dostaw. W tym celu znoszenie wprowadzonych podczas kryzysu związanego z COVID-19 ograniczeń wywozowych na niektóre produkty lecznicze przyczyni się do zaspokojenia potrzeb obywateli w całej Unii w sposób spójny i w duchu solidarności, pozwoli uniknąć ryzyka niedoborów i zakłóceń w łańcuchach dostaw, a ostatecznie utoruje drogę do udanej, skoordynowanej na szczeblu Unii, strategii wyjścia z pandemii COVID-19. |
| --- | --- |

(18)

W kontekście kryzysu związanego z COVID-19 jest szczególnie ważne, aby zapewnić funkcjonowanie infrastruktury krytycznej i swobodny obrót towarami na jednolitym rynku oraz – we współpracy z państwami sąsiadującymi – monitorować i zapewnić prawidłowe funkcjonowanie łańcuchów dostaw. W tym celu znoszenie wprowadzonych podczas kryzysu związanego z COVID-19 ograniczeń wywozowych na niektóre produkty lecznicze przyczyni się do zaspokojenia potrzeb obywateli w całej Unii w sposób spójny i w duchu solidarności, pozwoli uniknąć ryzyka niedoborów i zakłóceń w łańcuchach dostaw, a ostatecznie utoruje drogę do udanej, skoordynowanej na szczeblu Unii, strategii wyjścia z pandemii COVID-19.

| (19) | Francja przyjęła wiele programów, aby wspierać płynność przedsiębiorstw, w tym na podstawie tymczasowych ram środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (8). Skuteczne i efektywne wdrażanie takich programów ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia, by przedsiębiorstwa, zwłaszcza małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), odniosły z nich korzyści. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. |
| --- | --- |

(19)

Francja przyjęła wiele programów, aby wspierać płynność przedsiębiorstw, w tym na podstawie tymczasowych ram środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (8). Skuteczne i efektywne wdrażanie takich programów ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia, by przedsiębiorstwa, zwłaszcza małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), odniosły z nich korzyści. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego.

| (20) | Ogólne otoczenie biznesowe we Francji poprawiło się, ale Francja musi kontynuować wysiłki na rzecz uproszczenia systemu podatkowego i zmniejszenia obciążenia administracyjnego przedsiębiorstw, zwłaszcza jeśli chce wspierać rzeczywistą odbudowę gospodarki w średnim terminie. Przykładowo, zgodnie z oceną Komisji, którą potwierdziły wskaźniki OECD dotyczące poziomu regulacji rynku produktów z 2018 r., pomimo poczynionych postępów i przyjęcia szeregu środków w sektorze usług, ograniczenia regulacyjne we Francji są nadal większe w porównaniu z innymi państwami członkowskimi, w szczególności w zakresie usług dla przedsiębiorstw, z których wiele to zawody regulowane, oraz w handlu detalicznym. Sektor usług, jako jeden z sektorów najbardziej dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19, będzie odgrywał ważną rolę w wychodzeniu z niego i w odbudowie. Zmiana wymogów w zakresie dostępu do działalności usługowej i jej wykonywania pobudziłaby innowacje, konkurencję i mobilność zawodową, co miałoby ogólnie pozytywny wpływ na gospodarkę. Elastyczność regulacyjna mogłaby również wzmocnić ożywienie działalności w zakresie handlu detalicznego po pandemii COVID-19. |
| --- | --- |

(20)

Ogólne otoczenie biznesowe we Francji poprawiło się, ale Francja musi kontynuować wysiłki na rzecz uproszczenia systemu podatkowego i zmniejszenia obciążenia administracyjnego przedsiębiorstw, zwłaszcza jeśli chce wspierać rzeczywistą odbudowę gospodarki w średnim terminie. Przykładowo, zgodnie z oceną Komisji, którą potwierdziły wskaźniki OECD dotyczące poziomu regulacji rynku produktów z 2018 r., pomimo poczynionych postępów i przyjęcia szeregu środków w sektorze usług, ograniczenia regulacyjne we Francji są nadal większe w porównaniu z innymi państwami członkowskimi, w szczególności w zakresie usług dla przedsiębiorstw, z których wiele to zawody regulowane, oraz w handlu detalicznym. Sektor usług, jako jeden z sektorów najbardziej dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19, będzie odgrywał ważną rolę w wychodzeniu z niego i w odbudowie. Zmiana wymogów w zakresie dostępu do działalności usługowej i jej wykonywania pobudziłaby innowacje, konkurencję i mobilność zawodową, co miałoby ogólnie pozytywny wpływ na gospodarkę. Elastyczność regulacyjna mogłaby również wzmocnić ożywienie działalności w zakresie handlu detalicznego po pandemii COVID-19.

| (21) | W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Mogłyby to być obszary wskazane w priorytetach w ramach Europejskiego Zielonego Ładu, w szczególności w zakresie niskoemisyjnych inicjatyw dotyczących transportu, energii ze źródeł odnawialnych i renowacji budynków. Wraz z cyfrową transformacją gospodarki mogłoby to pomóc w krótkoterminowym pobudzeniu ożywienia gospodarczego i w perspektywie średnioterminowej po zakończeniu kryzysu związanego z COVID-19 oraz wejściu Francji w perspektywie długoterminowej na ścieżkę zrównoważoności i neutralności dla klimatu, przy jednoczesnym promowaniu wiodącej pozycji technologicznej. Prace przygotowawcze dotyczące środków na rzecz odbudowy gospodarki mogą opierać się na krajowym planie Francji w dziedzinie energii i klimatu, projektach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz planach rozwoju infrastruktury. Dalsze inwestycje w infrastrukturę energetyczną, w tym w połączenia elektroenergetyczne, przyczyniłyby się do większej integracji wewnętrznego rynku energii Unii, przy jednoczesnym zwiększeniu konkurencji i ułatwieniu wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Francji sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Francji optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(21)

W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Mogłyby to być obszary wskazane w priorytetach w ramach Europejskiego Zielonego Ładu, w szczególności w zakresie niskoemisyjnych inicjatyw dotyczących transportu, energii ze źródeł odnawialnych i renowacji budynków. Wraz z cyfrową transformacją gospodarki mogłoby to pomóc w krótkoterminowym pobudzeniu ożywienia gospodarczego i w perspektywie średnioterminowej po zakończeniu kryzysu związanego z COVID-19 oraz wejściu Francji w perspektywie długoterminowej na ścieżkę zrównoważoności i neutralności dla klimatu, przy jednoczesnym promowaniu wiodącej pozycji technologicznej. Prace przygotowawcze dotyczące środków na rzecz odbudowy gospodarki mogą opierać się na krajowym planie Francji w dziedzinie energii i klimatu, projektach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz planach rozwoju infrastruktury. Dalsze inwestycje w infrastrukturę energetyczną, w tym w połączenia elektroenergetyczne, przyczyniłyby się do większej integracji wewnętrznego rynku energii Unii, przy jednoczesnym zwiększeniu konkurencji i ułatwieniu wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Francji sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Francji optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (22) | Okres izolacji udowodnił, że cyfryzacja ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania dostępu do usług administracji publicznej, usług edukacyjnych i medycznych oraz dla podtrzymania działalności gospodarczej – przez telepracę i handel elektroniczny. W perspektywie średnioterminowej cyfryzacja stwarza dla przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, większe możliwości wyjścia z kryzysu i rozwoju, ułatwia im bowiem kontakty z większą liczbą potencjalnych klientów, poprawia efektywność procesów produkcji oraz zapewnia zachęty do innowacji. Inwestycje w cyfryzację obejmują zapewnienie odpowiedniej infrastruktury, poprawę na szerszą skalę umiejętności cyfrowych ludności, a w szczególności ludności czynnej zawodowo. Jeżeli chodzi o obszary miejskie, wydaje się, że wdrożenie krajowego planu Francji budowy szybkich łączy szerokopasmowych (Plan France Très Haut Débit) przebiega zgodnie z planem. Na innych obszarach utrzymują się jednak bardzo znaczne różnice w zakresie dostępu do sieci o bardzo dużej szybkości transmisji. |
| --- | --- |

(22)

Okres izolacji udowodnił, że cyfryzacja ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania dostępu do usług administracji publicznej, usług edukacyjnych i medycznych oraz dla podtrzymania działalności gospodarczej – przez telepracę i handel elektroniczny. W perspektywie średnioterminowej cyfryzacja stwarza dla przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, większe możliwości wyjścia z kryzysu i rozwoju, ułatwia im bowiem kontakty z większą liczbą potencjalnych klientów, poprawia efektywność procesów produkcji oraz zapewnia zachęty do innowacji. Inwestycje w cyfryzację obejmują zapewnienie odpowiedniej infrastruktury, poprawę na szerszą skalę umiejętności cyfrowych ludności, a w szczególności ludności czynnej zawodowo. Jeżeli chodzi o obszary miejskie, wydaje się, że wdrożenie krajowego planu Francji budowy szybkich łączy szerokopasmowych (Plan France Très Haut Débit) przebiega zgodnie z planem. Na innych obszarach utrzymują się jednak bardzo znaczne różnice w zakresie dostępu do sieci o bardzo dużej szybkości transmisji.

| (23) | Francja posiada solidną bazę badawczą i potencjał badawczy do podjęcia konkretnych działań w zakresie badań naukowych i innowacji w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w tym opracowania szczepionek i leków. W związku z kryzysem związanym z COVID-19 i w kontekście jego następstw konieczna jest zacieśniona współpraca między sektorem publicznym i prywatnym w dziedzinie badań naukowych i innowacji. Jak zauważyła francuska Krajowa Rada ds. Produktywności, inwestycje w badania naukowe i innowacje mogłyby podnieść wydajność w perspektywie średnioterminowej. Są one również potrzebne w sektorach przyczyniających się do wzrostu gospodarczego, aby umożliwić przedsiębiorstwom wykorzystanie możliwości oferowanych przez transformację europejskiej gospodarki. |
| --- | --- |

(23)

Francja posiada solidną bazę badawczą i potencjał badawczy do podjęcia konkretnych działań w zakresie badań naukowych i innowacji w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w tym opracowania szczepionek i leków. W związku z kryzysem związanym z COVID-19 i w kontekście jego następstw konieczna jest zacieśniona współpraca między sektorem publicznym i prywatnym w dziedzinie badań naukowych i innowacji. Jak zauważyła francuska Krajowa Rada ds. Produktywności, inwestycje w badania naukowe i innowacje mogłyby podnieść wydajność w perspektywie średnioterminowej. Są one również potrzebne w sektorach przyczyniających się do wzrostu gospodarczego, aby umożliwić przedsiębiorstwom wykorzystanie możliwości oferowanych przez transformację europejskiej gospodarki.

| (24) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(24)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (25) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Francja przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(25)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Francja przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (26) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Francja powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro. |
| --- | --- |

(26)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Francja powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro.

| (27) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Francji, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Francji w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej we Francji, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(27)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Francji, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Francji w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej we Francji, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (28) | W świetle powyższej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (9) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej. |
| --- | --- |

(28)

W świetle powyższej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (9) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej.

| (29) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 3 i 4, |
| --- | --- |

(29)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 3 i 4,

NINIEJSZYM ZALECA Francji w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Wzmocnienie odporności systemu ochrony zdrowia poprzez zapewnienie odpowiednich dostaw kluczowych produktów medycznych i zrównoważonego rozmieszczenia personelu medycznego, oraz przez inwestycje w e-zdrowie. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Złagodzenie skutków dla zatrudnienia i skutków socjalnych kryzysu związanego z COVID-19, w tym przez promowanie umiejętności i aktywne wsparcie wszystkich osób poszukujących pracy. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zapewnienie skutecznego wdrożenia środków wspierających płynność przedsiębiorstw, w szczególności MŚP. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na zrównoważony transport, czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystywanie energii oraz infrastrukturę cyfrową, a także badania naukowe i innowacje. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Dalsze poprawienie otoczenia regulacyjnego, zmniejszenie obciążenia administracyjnego przedsiębiorstw oraz uproszczenie systemu podatkowego. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 55.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Publiczne wydatki pierwotne netto to wydatki publiczne ogółem z wyłączeniem wydatków z tytułu odsetek, wydatków na programy unijne w pełni równoważonych dochodami z funduszy unijnych oraz niedyskrecjonalnych zmian w wydatkach na zasiłki dla bezrobotnych. Nakłady brutto na środki trwałe finansowane z zasobów krajowych rozkłada się na okres czterech lat. Uwzględnia się dyskrecjonalne środki po stronie dochodów lub prawnie przewidziany wzrost dochodów. Działania jednorazowe, zarówno po stronie dochodów, jak i wydatków, są saldowane.

7

(8)  Dz.U. C 91I z 20.3.2020, s. 1.

8

(9)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

9

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/68 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/68

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Chorwacji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Chorwację programu konwergencji na 2020 r.

(2020/C 282/11)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Chorwację jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Chorwację jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Chorwacji zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Chorwacji w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Chorwacji w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Chorwacji występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej związane z wysokim poziomem długu publicznego, zadłużenia sektora prywatnego i zadłużenia zagranicznego przy niskim potencjale wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Chorwacji zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Chorwacji w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Chorwacji w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Chorwacji występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej związane z wysokim poziomem długu publicznego, zadłużenia sektora prywatnego i zadłużenia zagranicznego przy niskim potencjale wzrostu gospodarczego.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych („funduszy ESI”) w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Chorwację do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych („funduszy ESI”) w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Chorwację do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą znaczne i będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach Chorwacji ze względu na różne modele specjalizacji. Szczególnie dotknięte zostaną regiony przybrzeżne i wyspy, które w znacznym stopniu zależą od turystyki. Obecna sytuacja wymaga w związku z tym ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą znaczne i będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach Chorwacji ze względu na różne modele specjalizacji. Szczególnie dotknięte zostaną regiony przybrzeżne i wyspy, które w znacznym stopniu zależą od turystyki. Obecna sytuacja wymaga w związku z tym ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 30 kwietnia 2020 r. Chorwacja przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 30 kwietnia 2020 r. Chorwacja przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Chorwacja jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia. |
| --- | --- |

(11)

Chorwacja jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia.

| (12) | W programie konwergencji na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 0,4 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 6,8 % PKB w 2020 r., a następnie poprawę w kierunku deficytu, który ma wynieść 2,4 % PKB w 2021 r. W programie konwergencji na 2020 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 73,2 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 86,7 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(12)

W programie konwergencji na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 0,4 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 6,8 % PKB w 2020 r., a następnie poprawę w kierunku deficytu, który ma wynieść 2,4 % PKB w 2021 r. W programie konwergencji na 2020 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 73,2 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 86,7 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Chorwacja przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności jej systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i przedsiębiorstwom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 2,8 % PKB. Dwa główne środki to dotacje wypłacane przedsiębiorstwom na utrzymanie pracowników i zwolnienia podatkowe przyznawane przedsiębiorstwom najbardziej dotkniętym kryzysem. Ponadto Chorwacja wprowadziła środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie konwergencji na 2020 r. na 1,3 % PKB. Środki te obejmują odroczenia płatności podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych oraz składek na ubezpieczenia społeczne. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Chorwację są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Chorwacja przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności jej systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i przedsiębiorstwom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 2,8 % PKB. Dwa główne środki to dotacje wypłacane przedsiębiorstwom na utrzymanie pracowników i zwolnienia podatkowe przyznawane przedsiębiorstwom najbardziej dotkniętym kryzysem. Ponadto Chorwacja wprowadziła środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie konwergencji na 2020 r. na 1,3 % PKB. Środki te obejmują odroczenia płatności podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych oraz składek na ubezpieczenia społeczne. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Chorwację są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Chorwacji w 2020 r. wyniesie -7,1 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -2,2 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 88,6 % PKB w 2020 i 83,4 % w 2021 r. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Chorwacji w 2020 r. wyniesie -7,1 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -2,2 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 88,6 % PKB w 2020 i 83,4 % w 2021 r.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Chorwację w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Chorwację w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (16) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 Chorwacja szybko przedsięwzięła daleko idące środki w celu ochrony swoich obywateli i powstrzymania rozprzestrzeniania się wirusa. Pandemia (wraz z powiązanymi środkami powstrzymującymi jej rozprzestrzenianie się) doprowadziła do poważnych zakłóceń w działalności gospodarczej, co spowodowało negatywne skutki na rynku pracy. Zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2020 r. szacuje się, że realny PKB zmniejszy się o 9,1 % w 2020 r. i poprawi się o 7,5 % w 2021 r., podczas gdy stopa bezrobocia wzrośnie do 10,2 % w 2020 r., a następnie poprawi się do 7,4 % w 2021 r. Sektor turystyki, którego udział w chorwackiej gospodarce jest bardzo znaczący, zostanie poważnie dotknięty kryzysem. Jednocześnie Chorwacja musiała stawić czoła skutkom poważnego trzęsienia ziemi w Zagrzebiu w dniu 22 marca 2020 r. Aby złagodzić negatywne skutki dla gospodarki, Chorwacja wprowadziła szereg ambitnych środków obejmujących środki wsparcia wynagrodzeń, zwolnienia z podatków i odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne, wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), dodatkowe gwarancje na potrzeby ubezpieczeń eksportowych i moratoria na spłatę transzy pożyczek, a także środki szczególne na rzecz sektora turystyki i innych sektorów silnie dotkniętych kryzysem. |
| --- | --- |

(16)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 Chorwacja szybko przedsięwzięła daleko idące środki w celu ochrony swoich obywateli i powstrzymania rozprzestrzeniania się wirusa. Pandemia (wraz z powiązanymi środkami powstrzymującymi jej rozprzestrzenianie się) doprowadziła do poważnych zakłóceń w działalności gospodarczej, co spowodowało negatywne skutki na rynku pracy. Zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2020 r. szacuje się, że realny PKB zmniejszy się o 9,1 % w 2020 r. i poprawi się o 7,5 % w 2021 r., podczas gdy stopa bezrobocia wzrośnie do 10,2 % w 2020 r., a następnie poprawi się do 7,4 % w 2021 r. Sektor turystyki, którego udział w chorwackiej gospodarce jest bardzo znaczący, zostanie poważnie dotknięty kryzysem. Jednocześnie Chorwacja musiała stawić czoła skutkom poważnego trzęsienia ziemi w Zagrzebiu w dniu 22 marca 2020 r. Aby złagodzić negatywne skutki dla gospodarki, Chorwacja wprowadziła szereg ambitnych środków obejmujących środki wsparcia wynagrodzeń, zwolnienia z podatków i odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne, wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), dodatkowe gwarancje na potrzeby ubezpieczeń eksportowych i moratoria na spłatę transzy pożyczek, a także środki szczególne na rzecz sektora turystyki i innych sektorów silnie dotkniętych kryzysem.

| (17) | Pandemia COVID-19 wystawiła odporność chorwackiego systemu ochrony zdrowia na próbę. Chociaż dostęp do opieki zdrowotnej jest na ogół dobry w Chorwacji, poziom niezaspokojonych potrzeb w zakresie opieki medycznej – ze względu na odległość – należy do najwyższych w Unii. Bardziej równomierne rozmieszczenie geograficzne personelu medycznego i placówek opieki zdrowotnej pozwoliłoby na łatwiejszy dostęp do świadczeń zdrowotnych. Podział odpowiedzialności za placówki opieki zdrowotnej w Chorwacji między instytucje rządowe na szczeblu centralnym a władze okręgów mógłby zostać poprawiony. Instytucje rządowe na szczeblu centralnym muszą pokrywać zadłużenie szpitali należących do okręgów, ale ma ograniczony wpływ na sposób zarządzania tymi szpitalami. Ściślejsza współpraca między instytucjami rządowymi na szczeblu centralnym a okręgami ma kluczowe znaczenie dla zapewniania zaopatrzenia w kluczowe produkty medyczne i możliwości podjęcia kroków w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się COVID-19. Dzięki narzędziom e-zdrowia możliwe jest ograniczenie bezpośrednich kontaktów między personelem medycznym a pacjentami, co również zmniejsza ryzyko zakażeń. Stosowanie e-recept jest powszechne, ale odsetek cyfrowych skierowań i dokumentacji medycznej jest bardzo niski. |
| --- | --- |

(17)

Pandemia COVID-19 wystawiła odporność chorwackiego systemu ochrony zdrowia na próbę. Chociaż dostęp do opieki zdrowotnej jest na ogół dobry w Chorwacji, poziom niezaspokojonych potrzeb w zakresie opieki medycznej – ze względu na odległość – należy do najwyższych w Unii. Bardziej równomierne rozmieszczenie geograficzne personelu medycznego i placówek opieki zdrowotnej pozwoliłoby na łatwiejszy dostęp do świadczeń zdrowotnych. Podział odpowiedzialności za placówki opieki zdrowotnej w Chorwacji między instytucje rządowe na szczeblu centralnym a władze okręgów mógłby zostać poprawiony. Instytucje rządowe na szczeblu centralnym muszą pokrywać zadłużenie szpitali należących do okręgów, ale ma ograniczony wpływ na sposób zarządzania tymi szpitalami. Ściślejsza współpraca między instytucjami rządowymi na szczeblu centralnym a okręgami ma kluczowe znaczenie dla zapewniania zaopatrzenia w kluczowe produkty medyczne i możliwości podjęcia kroków w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się COVID-19. Dzięki narzędziom e-zdrowia możliwe jest ograniczenie bezpośrednich kontaktów między personelem medycznym a pacjentami, co również zmniejsza ryzyko zakażeń. Stosowanie e-recept jest powszechne, ale odsetek cyfrowych skierowań i dokumentacji medycznej jest bardzo niski.

| (18) | Ze względu na spowolnienie działalności gospodarczej pracodawcy mają trudności z wypłacaniem wynagrodzeń – oczekuje się, że doprowadzi to do wzrostu poziomu bezrobocia i ubóstwa i jeszcze bardziej pogłębi dysproporcje terytorialne. Tradycyjnie uczestnictwo w aktywnych instrumentach rynku pracy jest bardzo niskie, ale w obecnych okolicznościach takie programy zyskują na znaczeniu. Aby zapewnić wsparcie dla pracodawców i zminimalizować liczbę zwolnień, należy zwiększyć takie środki, jak również inne tymczasowe programy wsparcia, w szczególności mechanizmy obniżonego wymiaru czasu pracy. W perspektywie krótkoterminowej środki takie służą utrzymaniu miejsc pracy, ale w perspektywie średnioterminowej należy poprawić przewidywanie potrzeb rynku pracy na etapie odbudowy. Chorwackie publiczne służby zatrudnienia powinny zintensyfikować wysiłki na rzecz wspierania siły roboczej w rozwijaniu odpowiednich umiejętności (np. umiejętności cyfrowych), opracowania strategii informacyjnych skierowanych do ludności biernej zawodowo i przyczynienia się do zwalczania pracy nierejestrowanej poprzez propagowanie formalnego zatrudnienia. Świadczenia dla bezrobotnych nie zapewniają odpowiedniego zabezpieczenia dla zwolnionych pracowników, ponieważ zarówno ich zakres, jak i adekwatność, są małe. W kontekście wysokich wskaźników ubóstwa i wykluczenia społecznego, dysproporcji terytorialnych oraz czynników ryzyka związanych z wiekiem, płcią i niepełnosprawnością ocenia się, że również świadczenie zapewniające dochód minimalny przyczynia się do zmniejszania ubóstwa tylko w ograniczonym stopniu. |
| --- | --- |

(18)

Ze względu na spowolnienie działalności gospodarczej pracodawcy mają trudności z wypłacaniem wynagrodzeń – oczekuje się, że doprowadzi to do wzrostu poziomu bezrobocia i ubóstwa i jeszcze bardziej pogłębi dysproporcje terytorialne. Tradycyjnie uczestnictwo w aktywnych instrumentach rynku pracy jest bardzo niskie, ale w obecnych okolicznościach takie programy zyskują na znaczeniu. Aby zapewnić wsparcie dla pracodawców i zminimalizować liczbę zwolnień, należy zwiększyć takie środki, jak również inne tymczasowe programy wsparcia, w szczególności mechanizmy obniżonego wymiaru czasu pracy. W perspektywie krótkoterminowej środki takie służą utrzymaniu miejsc pracy, ale w perspektywie średnioterminowej należy poprawić przewidywanie potrzeb rynku pracy na etapie odbudowy. Chorwackie publiczne służby zatrudnienia powinny zintensyfikować wysiłki na rzecz wspierania siły roboczej w rozwijaniu odpowiednich umiejętności (np. umiejętności cyfrowych), opracowania strategii informacyjnych skierowanych do ludności biernej zawodowo i przyczynienia się do zwalczania pracy nierejestrowanej poprzez propagowanie formalnego zatrudnienia. Świadczenia dla bezrobotnych nie zapewniają odpowiedniego zabezpieczenia dla zwolnionych pracowników, ponieważ zarówno ich zakres, jak i adekwatność, są małe. W kontekście wysokich wskaźników ubóstwa i wykluczenia społecznego, dysproporcji terytorialnych oraz czynników ryzyka związanych z wiekiem, płcią i niepełnosprawnością ocenia się, że również świadczenie zapewniające dochód minimalny przyczynia się do zmniejszania ubóstwa tylko w ograniczonym stopniu.

| (19) | Niezawodność łączności internetowej jest problematyczna. Gospodarstwa domowe w Chorwacji nie mają powszechnego dostępu do szybkiego internetu w domu. Około 70 % gospodarstw domowych ma dostęp do stałych łączy szerokopasmowych, a jedynie 6 % ma dostęp do stałych łączy szerokopasmowych o przepływności co najmniej 100 Mb/s. W szczególności na obszarach wiejskich może to uniemożliwiać telepracę i uczenie się na odległość, zwłaszcza wśród grup znajdujących się w trudnej sytuacji, takich jak uczniowie z rodzin defaworyzowanych lub osoby z niepełnosprawnościami. Istnieje ryzyko, że grupy te mogą zostać wykluczone z nagłej zmiany w kierunku bardziej cyfrowego społeczeństwa. Należy rozszerzyć alternatywne metody organizacji pracy wykorzystujące technologię cyfrową, w ścisłej współpracy z partnerami społecznymi, ponieważ liczba pracujących zdalnie pracowników (6–7 %) jest równa połowie średniej unijnej. |
| --- | --- |

(19)

Niezawodność łączności internetowej jest problematyczna. Gospodarstwa domowe w Chorwacji nie mają powszechnego dostępu do szybkiego internetu w domu. Około 70 % gospodarstw domowych ma dostęp do stałych łączy szerokopasmowych, a jedynie 6 % ma dostęp do stałych łączy szerokopasmowych o przepływności co najmniej 100 Mb/s. W szczególności na obszarach wiejskich może to uniemożliwiać telepracę i uczenie się na odległość, zwłaszcza wśród grup znajdujących się w trudnej sytuacji, takich jak uczniowie z rodzin defaworyzowanych lub osoby z niepełnosprawnościami. Istnieje ryzyko, że grupy te mogą zostać wykluczone z nagłej zmiany w kierunku bardziej cyfrowego społeczeństwa. Należy rozszerzyć alternatywne metody organizacji pracy wykorzystujące technologię cyfrową, w ścisłej współpracy z partnerami społecznymi, ponieważ liczba pracujących zdalnie pracowników (6–7 %) jest równa połowie średniej unijnej.

| (20) | Niektóre sektory gospodarki są stale zagrożone niedoborem siły roboczej, głównie z powodu niedoboru wykwalifikowanej kadry. Promowanie zdobywania odpowiednich umiejętności, w tym umiejętności cyfrowych, w trakcie kształcenia i szkolenia wstępnego, a następnie poprzez zmianę i podnoszenie kwalifikacji, może zwiększyć wydajność i zaradzić lukom kompetencyjnym. Należy poprawić jakość i aspekt włączenia społecznego w systemie kształcenia i szkolenia na wszystkich poziomach; kontynuowana musi być również reforma programów nauczania. Wprowadzenie edukacji cyfrowej już przyniosło praktyczne korzyści w kryzysie związanym z COVID-19; potrzebny jest dalszy rozwój infrastruktury i materiałów przeznaczonych do cyfrowego kształcenia i szkolenia, a także dalszy rozwój umiejętności cyfrowych nauczycieli, uczniów i dorosłych. |
| --- | --- |

(20)

Niektóre sektory gospodarki są stale zagrożone niedoborem siły roboczej, głównie z powodu niedoboru wykwalifikowanej kadry. Promowanie zdobywania odpowiednich umiejętności, w tym umiejętności cyfrowych, w trakcie kształcenia i szkolenia wstępnego, a następnie poprzez zmianę i podnoszenie kwalifikacji, może zwiększyć wydajność i zaradzić lukom kompetencyjnym. Należy poprawić jakość i aspekt włączenia społecznego w systemie kształcenia i szkolenia na wszystkich poziomach; kontynuowana musi być również reforma programów nauczania. Wprowadzenie edukacji cyfrowej już przyniosło praktyczne korzyści w kryzysie związanym z COVID-19; potrzebny jest dalszy rozwój infrastruktury i materiałów przeznaczonych do cyfrowego kształcenia i szkolenia, a także dalszy rozwój umiejętności cyfrowych nauczycieli, uczniów i dorosłych.

| (21) | Chorwacja powinna wspierać stały dopływ kredytów i innych form finansowania, w tym finansowania pozabankowego, do rentownych kredytobiorców, którzy ucierpieli w wyniku kryzysu związanego z COVID-19. Chorwacja wprowadziła szereg środków stymulacyjnych i programów wsparcia dla MŚP. Należy w dalszym ciągu dążyć do zapewnienia przedsiębiorstwom szybkiego i stałego wsparcia płynności poprzez pożyczki i gwarancje, w szczególności gwarancje państwowe, ze szczególnym uwzględnieniem MŚP, aby przezwyciężyć kryzys i sprawnie przejść do etapu odbudowy. Chorwackie przedsiębiorstwa w dużym stopniu korzystają z kredytów bankowych i przepływów pieniężnych, aby zaspokoić swoje potrzeby w zakresie finansowania. Należy wesprzeć system bankowy gwarancjami, aby stworzyć nowe możliwości finansowania MŚP i zapewnić przedsiębiorstwom lepszy dostęp do nich. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Zwolnienia z podatków oraz odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne przyczyniły się również do zwiększenia płynności przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

(21)

Chorwacja powinna wspierać stały dopływ kredytów i innych form finansowania, w tym finansowania pozabankowego, do rentownych kredytobiorców, którzy ucierpieli w wyniku kryzysu związanego z COVID-19. Chorwacja wprowadziła szereg środków stymulacyjnych i programów wsparcia dla MŚP. Należy w dalszym ciągu dążyć do zapewnienia przedsiębiorstwom szybkiego i stałego wsparcia płynności poprzez pożyczki i gwarancje, w szczególności gwarancje państwowe, ze szczególnym uwzględnieniem MŚP, aby przezwyciężyć kryzys i sprawnie przejść do etapu odbudowy. Chorwackie przedsiębiorstwa w dużym stopniu korzystają z kredytów bankowych i przepływów pieniężnych, aby zaspokoić swoje potrzeby w zakresie finansowania. Należy wesprzeć system bankowy gwarancjami, aby stworzyć nowe możliwości finansowania MŚP i zapewnić przedsiębiorstwom lepszy dostęp do nich. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Zwolnienia z podatków oraz odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne przyczyniły się również do zwiększenia płynności przedsiębiorstw.

| (22) | Podjęto ponownie wysiłki na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych i ograniczeń regulacyjnych. Ogólnie rzecz biorąc, wysokie obciążenie administracyjne i regulacyjne, na przykład w obszarze zezwoleń, wymogów dotyczących sprawozdawczości – w pewnym stopniu – i procedur podatkowych nadal hamuje działalność gospodarczą. Identyfikacja obciążeń administracyjnych i finansowych odbywa się w drodze konsultacji z zainteresowanymi stronami oraz za pośrednictwem specjalnej strony internetowej; wprowadzane są środki mające na celu ograniczenie najbardziej uciążliwych z tych zobowiązań. Zapewnienie sprawnego dostępu do zawodów i ich wykonywania, poprzez usprawnienie ram regulacyjnych i związanych z nimi procedur administracyjnych, ma również kluczowe znaczenie, zwłaszcza dla MŚP i mikroprzedsiębiorstw, w tym dla osób pracujących na własny rachunek. Dokonano przeglądu opłat parafiskalnych, a w maju 2020 r. rząd przyjął pierwszy plan działania. |
| --- | --- |

(22)

Podjęto ponownie wysiłki na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych i ograniczeń regulacyjnych. Ogólnie rzecz biorąc, wysokie obciążenie administracyjne i regulacyjne, na przykład w obszarze zezwoleń, wymogów dotyczących sprawozdawczości – w pewnym stopniu – i procedur podatkowych nadal hamuje działalność gospodarczą. Identyfikacja obciążeń administracyjnych i finansowych odbywa się w drodze konsultacji z zainteresowanymi stronami oraz za pośrednictwem specjalnej strony internetowej; wprowadzane są środki mające na celu ograniczenie najbardziej uciążliwych z tych zobowiązań. Zapewnienie sprawnego dostępu do zawodów i ich wykonywania, poprzez usprawnienie ram regulacyjnych i związanych z nimi procedur administracyjnych, ma również kluczowe znaczenie, zwłaszcza dla MŚP i mikroprzedsiębiorstw, w tym dla osób pracujących na własny rachunek. Dokonano przeglądu opłat parafiskalnych, a w maju 2020 r. rząd przyjął pierwszy plan działania.

| (23) | W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Chorwacja powinna wspierać inwestycje w sektory pobudzające wzrost, przyczyniające się do transformacji ekologicznej i cyfrowej. Nowoczesna i solidna infrastruktura cyfrowa ma kluczowe znaczenie dla cyfrowej transformacji administracji publicznej i przedsiębiorstw. W kontekście transformacji cyfrowej warunkiem wstępnym są inwestycje w sieci o bardzo dużej przepływności, w tym w sieci 5G. Inwestycje powinny wspierać cele Chorwacji w zakresie dekarbonizacji i transformacji energetycznej nakreślone w chorwackim krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu. Chorwacja mogłaby w szczególności inwestować w zrównoważony transport miejski i kolejowy, efektywność energetyczną, odnawialne źródła energii oraz infrastrukturę ochrony środowiska. Ponadto, jeżeli chodzi o gospodarkę wodną i gospodarowanie odpadami, Chorwacja znacznie pozostaje w tyle za średnią unijną, a inwestycje są niezbędne do podtrzymania rozwoju gospodarczego Chorwacji. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Chorwacji sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Chorwacji optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(23)

W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Chorwacja powinna wspierać inwestycje w sektory pobudzające wzrost, przyczyniające się do transformacji ekologicznej i cyfrowej. Nowoczesna i solidna infrastruktura cyfrowa ma kluczowe znaczenie dla cyfrowej transformacji administracji publicznej i przedsiębiorstw. W kontekście transformacji cyfrowej warunkiem wstępnym są inwestycje w sieci o bardzo dużej przepływności, w tym w sieci 5G. Inwestycje powinny wspierać cele Chorwacji w zakresie dekarbonizacji i transformacji energetycznej nakreślone w chorwackim krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu. Chorwacja mogłaby w szczególności inwestować w zrównoważony transport miejski i kolejowy, efektywność energetyczną, odnawialne źródła energii oraz infrastrukturę ochrony środowiska. Ponadto, jeżeli chodzi o gospodarkę wodną i gospodarowanie odpadami, Chorwacja znacznie pozostaje w tyle za średnią unijną, a inwestycje są niezbędne do podtrzymania rozwoju gospodarczego Chorwacji. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Chorwacji sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Chorwacji optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (24) | Efektywność chorwackiej administracji publicznej jest znacznie poniżej średniej unijnej. Niska zdolność opracowywania i wdrażania polityk i projektów ogranicza skuteczność i szybkość działania, w tym przy wdrażaniu funduszy ESI, które w przypadku Chorwacji stanowią istotną szansę na złagodzenie skutków kryzysu i wsparcie odbudowy gospodarki. Nie postępuje wdrażanie nowego systemu planowania strategicznego wraz z zapowiedzianą krajową strategią rozwoju. Ponadto istnieje duże terytorialne rozdrobnienie organów administracji publicznej oraz brak równowagi między obowiązkami a zasobami władz na poziomie lokalnym. Przyczynia się to do nierównej jakości usług publicznych świadczonych w całym kraju i powoduje wzrost kosztów administracyjnych. |
| --- | --- |

(24)

Efektywność chorwackiej administracji publicznej jest znacznie poniżej średniej unijnej. Niska zdolność opracowywania i wdrażania polityk i projektów ogranicza skuteczność i szybkość działania, w tym przy wdrażaniu funduszy ESI, które w przypadku Chorwacji stanowią istotną szansę na złagodzenie skutków kryzysu i wsparcie odbudowy gospodarki. Nie postępuje wdrażanie nowego systemu planowania strategicznego wraz z zapowiedzianą krajową strategią rozwoju. Ponadto istnieje duże terytorialne rozdrobnienie organów administracji publicznej oraz brak równowagi między obowiązkami a zasobami władz na poziomie lokalnym. Przyczynia się to do nierównej jakości usług publicznych świadczonych w całym kraju i powoduje wzrost kosztów administracyjnych.

| (25) | Znaczne zaległości i długie postępowania w sądach cywilnych i handlowych nadal mają wpływ na otoczenie biznesowe i skuteczne rozwiązywanie przypadków niewypłacalności, natomiast wyzwania związane z jakością i skutecznością wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych utrudniają zwalczanie przestępstw gospodarczych i finansowych. Osiągnięto postępy pod względem rozstrzygania najbardziej zaległych spraw sądowych i wykorzystywania łączności elektronicznej w sądach, ale wciąż pozostaje wiele do zrobienia. |
| --- | --- |

(25)

Znaczne zaległości i długie postępowania w sądach cywilnych i handlowych nadal mają wpływ na otoczenie biznesowe i skuteczne rozwiązywanie przypadków niewypłacalności, natomiast wyzwania związane z jakością i skutecznością wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych utrudniają zwalczanie przestępstw gospodarczych i finansowych. Osiągnięto postępy pod względem rozstrzygania najbardziej zaległych spraw sądowych i wykorzystywania łączności elektronicznej w sądach, ale wciąż pozostaje wiele do zrobienia.

| (26) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(26)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (27) | Sektor finansowy Chorwacji jest dobrze skapitalizowany i rentowny, a w ciągu ostatnich kilku lat jakość aktywów w sektorze bankowym się poprawiła. Niemniej jednak instytucje finansowe prawdopodobnie znajdą się w obliczu pewnej presji, z uwagi na ich zaangażowanie w sektorach najbardziej narażonych na skutki pandemii COVID-19. Wprowadzono środki, aby złagodzić negatywny wpływ na przedsiębiorstwa środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się wirusa. Istotne jest, aby środki te miały charakter tymczasowy, były ściśle powiązane z epidemią i były adekwatne do celów pomocy przedsiębiorstwom borykającym się z trudnościami finansowymi w powrocie do prawidłowego funkcjonowania. Takie podejście będzie wspierać przedsiębiorstwa bez wywierania negatywnego wpływu na postęp, jaki Chorwacja czyni w zakresie poprawy stabilności swojego sektora finansowego. |
| --- | --- |

(27)

Sektor finansowy Chorwacji jest dobrze skapitalizowany i rentowny, a w ciągu ostatnich kilku lat jakość aktywów w sektorze bankowym się poprawiła. Niemniej jednak instytucje finansowe prawdopodobnie znajdą się w obliczu pewnej presji, z uwagi na ich zaangażowanie w sektorach najbardziej narażonych na skutki pandemii COVID-19. Wprowadzono środki, aby złagodzić negatywny wpływ na przedsiębiorstwa środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się wirusa. Istotne jest, aby środki te miały charakter tymczasowy, były ściśle powiązane z epidemią i były adekwatne do celów pomocy przedsiębiorstwom borykającym się z trudnościami finansowymi w powrocie do prawidłowego funkcjonowania. Takie podejście będzie wspierać przedsiębiorstwa bez wywierania negatywnego wpływu na postęp, jaki Chorwacja czyni w zakresie poprawy stabilności swojego sektora finansowego.

| (28) | Kontynuowanie wysiłków na rzecz wzmocnienia ram w celu zapobiegania korupcji i nakładania stosownych kar ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia odbudowy po kryzysie związanym z COVID-19 oraz dla osiągnięcia skutecznej, rozliczalnej i przejrzystej alokacji i dystrybucji środków finansowych i zasobów. Pomimo częściowego wdrożenia kilku planów działania wśród przedsiębiorstw nadal powszechne są przypadki korupcji i konfliktu interesów. Aby zapewnić przejrzyste i skuteczne wykorzystanie funduszy publicznych, konieczne są dalsze wysiłki na rzecz wzmocnienia ram w celu zapobiegania korupcji i nakładania stosownych sankcji. Potrzebne są skuteczniejsze narzędzia w tym zakresie, zwłaszcza na szczeblu lokalnym. Nadal konieczne jest usprawnienie mechanizmów nadzoru w przypadku urzędników lokalnych i osób powołanych na stanowiska w lokalnych przedsiębiorstwach publicznych, podobnie jak potrzeba zapewnienia, aby Komisja ds. Konfliktów Interesów mogła pełnić najważniejsze powierzone jej obowiązki w dziedzinie prewencji. Inicjatywy mające na celu zwiększenie przejrzystości, takie jak publikowanie informacji o stanie majątkowym sędziów i prokuratorów, mają rozpocząć się w 2020 r. |
| --- | --- |

(28)

Kontynuowanie wysiłków na rzecz wzmocnienia ram w celu zapobiegania korupcji i nakładania stosownych kar ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia odbudowy po kryzysie związanym z COVID-19 oraz dla osiągnięcia skutecznej, rozliczalnej i przejrzystej alokacji i dystrybucji środków finansowych i zasobów. Pomimo częściowego wdrożenia kilku planów działania wśród przedsiębiorstw nadal powszechne są przypadki korupcji i konfliktu interesów. Aby zapewnić przejrzyste i skuteczne wykorzystanie funduszy publicznych, konieczne są dalsze wysiłki na rzecz wzmocnienia ram w celu zapobiegania korupcji i nakładania stosownych sankcji. Potrzebne są skuteczniejsze narzędzia w tym zakresie, zwłaszcza na szczeblu lokalnym. Nadal konieczne jest usprawnienie mechanizmów nadzoru w przypadku urzędników lokalnych i osób powołanych na stanowiska w lokalnych przedsiębiorstwach publicznych, podobnie jak potrzeba zapewnienia, aby Komisja ds. Konfliktów Interesów mogła pełnić najważniejsze powierzone jej obowiązki w dziedzinie prewencji. Inicjatywy mające na celu zwiększenie przejrzystości, takie jak publikowanie informacji o stanie majątkowym sędziów i prokuratorów, mają rozpocząć się w 2020 r.

| (29) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Chorwacja przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(29)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Chorwacja przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (30) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Chorwacji, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Chorwacji w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Chorwacji, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(30)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Chorwacji, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Chorwacji w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Chorwacji, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (31) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej. |
| --- | --- |

(31)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej.

| (32) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program konwergencji na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2, 3 i 4 poniżej, |
| --- | --- |

(32)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program konwergencji na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2, 3 i 4 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Chorwacji w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Wzmocnienie odporności systemów ochrony zdrowia. Promowanie równomiernego rozmieszczenia geograficznego personelu medycznego i placówek opieki zdrowotnej, a także promowanie ściślejszej współpracy między wszystkimi poziomami administracji i inwestycji w e-zdrowie. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Wzmocnienie instrumentów i instytucji rynków pracy oraz poprawa adekwatności świadczeń dla bezrobotnych i systemów dochodu minimalnego. Zwiększenie dostępu do infrastruktury cyfrowej i usług cyfrowych. Promowanie nabywania umiejętności. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Utrzymanie środków zapewniających płynność MŚP oraz osobom prowadzącym działalność na własny rachunek. Dalsze zmniejszenie opłat parafiskalnych i ograniczeń w zakresie regulacji rynku towarów i usług. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Skoncentrowanie inwestycji na transformacji ekologicznej i cyfrowej, w szczególności na infrastrukturze ochrony środowiska, zrównoważonym transporcie miejskim i kolejowym, ekologicznym i wydajnym wytwarzaniu i wykorzystaniu energii oraz szybkich łączach szerokopasmowych. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Wzmocnienie zdolności i zwiększenie skuteczności administracji publicznej w zakresie opracowywania i wdrażania publicznych projektów i polityk na szczeblu centralnym i lokalnym. Poprawa skuteczności systemu sądownictwa. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 64.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na pandemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

7

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/74 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/74

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Włoch na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Włochy programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/12)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Włochy jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Włochy jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Włoch zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Włoch w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Włoch w realizacji ich krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że we Włoszech występują nadmierne zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W szczególności przy wysokim bezrobociu i wciąż dużym odsetku kredytów zagrożonych wysoki dług publiczny oraz utrzymująca się słaba dynamika wzrostu wydajności stanowią źródła ryzyka w skali transgranicznej. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Włoch zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Włoch w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Włoch w realizacji ich krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że we Włoszech występują nadmierne zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W szczególności przy wysokim bezrobociu i wciąż dużym odsetku kredytów zagrożonych wysoki dług publiczny oraz utrzymująca się słaba dynamika wzrostu wydajności stanowią źródła ryzyka w skali transgranicznej.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Włochy do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Włochy do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach i częściach Włoch ze względu na utrzymujące się od dawna dysproporcje gospodarcze i społeczne, różnice w potencjale w zakresie konkurencyjności oraz stopniu zależności od turystyki. Wiąże się to z ryzykiem pogłębienia dysproporcji regionalnych i terytorialnych we Włoszech, co dodatkowo nasiliłoby tendencje do wzrostu nierówności między słabiej i lepiej rozwiniętymi regionami, między peryferiami społecznymi i resztą obszarów miejskich, a także między niektórymi obszarami miejskimi i obszarami wiejskimi. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach i częściach Włoch ze względu na utrzymujące się od dawna dysproporcje gospodarcze i społeczne, różnice w potencjale w zakresie konkurencyjności oraz stopniu zależności od turystyki. Wiąże się to z ryzykiem pogłębienia dysproporcji regionalnych i terytorialnych we Włoszech, co dodatkowo nasiliłoby tendencje do wzrostu nierówności między słabiej i lepiej rozwiniętymi regionami, między peryferiami społecznymi i resztą obszarów miejskich, a także między niektórymi obszarami miejskimi i obszarami wiejskimi. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 30 kwietnia 2020 r. Włochy przedłożyły swój program stabilności na 2020 r. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 30 kwietnia 2020 r. Włochy przedłożyły swój program stabilności na 2020 r.

| (11) | Włochy są obecnie objęte częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlegają regule dotyczącej zadłużenia. |
| --- | --- |

(11)

Włochy są obecnie objęte częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlegają regule dotyczącej zadłużenia.

| (12) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 1,6 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 10,4 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że deficyt obniży się do 5,7 % PKB w 2021 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po stabilizacji w 2019 r. na poziomie 134,8 %, wzrośnie w 2020 r. do 155,7 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. Prognozom budżetowym zagrażają określone ryzyka, mianowicie znaczny wolumen gwarancji publicznych i zmienność rentowności obligacji skarbowych. |
| --- | --- |

(12)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 1,6 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 10,4 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że deficyt obniży się do 5,7 % PKB w 2021 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po stabilizacji w 2019 r. na poziomie 134,8 %, wzrośnie w 2020 r. do 155,7 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. Prognozom budżetowym zagrażają określone ryzyka, mianowicie znaczny wolumen gwarancji publicznych i zmienność rentowności obligacji skarbowych.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Włochy przyjęły w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe w 2020 r. stanowią 4,5 % PKB. Środki te obejmują wzmocnienie systemów ochrony zdrowia i ochrony ludności, rozszerzenie programów przewidujących dodatki do wynagrodzeń oraz zwiększenie wsparcia finansowego dla osób samozatrudnionych i przedsiębiorstw. Ponadto Włochy wprowadziły środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw, takie jak odroczenie płatności podatków i gwarancje kredytowe. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Włochy są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Włochy przyjęły w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe w 2020 r. stanowią 4,5 % PKB. Środki te obejmują wzmocnienie systemów ochrony zdrowia i ochrony ludności, rozszerzenie programów przewidujących dodatki do wynagrodzeń oraz zwiększenie wsparcia finansowego dla osób samozatrudnionych i przedsiębiorstw. Ponadto Włochy wprowadziły środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw, takie jak odroczenie płatności podatków i gwarancje kredytowe. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Włochy są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Włoch w 2020 r. wyniesie -11,1 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -5,6 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 158,9 % PKB w 2020 r. i 153,6 % w 2021 r. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Włoch w 2020 r. wyniesie -11,1 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -5,6 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 158,9 % PKB w 2020 r. i 153,6 % w 2021 r.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z nieprzestrzeganiem przez Włochy reguły dotyczącej zadłużenia w 2019 r. oraz planowanym przekroczeniem w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że nie ma wystarczających dowodów, aby stwierdzić, czy kryterium długu określone w Traktacie i w rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 zostało czy nie zostało spełnione, podczas gdy kryterium deficytu nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z nieprzestrzeganiem przez Włochy reguły dotyczącej zadłużenia w 2019 r. oraz planowanym przekroczeniem w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że nie ma wystarczających dowodów, aby stwierdzić, czy kryterium długu określone w Traktacie i w rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 zostało czy nie zostało spełnione, podczas gdy kryterium deficytu nie zostało spełnione.

| (16) | Pandemia COVID-19 spowodowała bezprecedensowe obciążenie krajowego systemu ochrony zdrowia, ukazując słabości strukturalne i potwierdzając konieczność zwiększenia gotowości w odpowiedzi na sytuacje kryzysowe. Pomimo że wydatki na zdrowie we Włoszech są niższe od średniej unijnej, system ochrony zdrowia w tym kraju charakteryzuje się świadczeniem zarówno wysokospecjalistycznych, jak i powszechnych usług dobrej jakości i zasadniczo udaje mu się zapewniać dostępną opiekę. Niemniej jednak zwłaszcza na początku pandemii COVID-19 rozdrobnienie zarządzania systemem ochrony zdrowia oraz koordynacja między organami centralnymi i regionalnymi spowolniły wdrażanie niektórych środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się wirusa. Reakcja regionalnych systemów ochrony zdrowia na kryzys opierała się przede wszystkim na nadzwyczajnej mobilizacji, zwłaszcza mobilizacji pracowników służby zdrowia i lokalnych służb socjalnych. To rekompensowało ograniczenia związane z infrastrukturą fizyczną, ograniczoną liczbę pracowników służby zdrowia oraz ograniczoną liczbą inwestycji ukierunkowanych na udoskonalenie struktur i usług w poprzednich latach. Rząd podjął olbrzymie starania, aby ograniczyć rozprzestrzenianie się wirusa wywołującego COVID-19, odciążyć szpitale i uruchomić dodatkowe zdolności w zakresie opieki. Obecnie opracowywana jest długoterminowa strategia powstrzymywania rozprzestrzeniania się wirusa, która ma zapewnić bezpieczne wznowienie działalności produkcyjnej. Celem polityk, które będą prowadzone po pandemii COVID-19, powinno być nie tylko usprawnienie procesów zarządzania i planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej, ale także zmniejszenie luki w inwestycjach publicznych w sektorze opieki zdrowotnej. W średnim i długim okresie opracowanie strategicznego planu inwestycyjnego będzie miało kluczowe znaczenie dla zwiększenia odporności systemu ochrony zdrowia oraz zagwarantowania ciągłości dostępnej opieki. W obliczu aktualnych prognoz dotyczących sytuacji kadrowej w służbie zdrowia priorytetem powinno być opracowanie polityk mających pomóc wyeliminować wąskie gardła ograniczające wydajność systemu szkoleń i rekrutacji oraz powstrzymać odpływ pracowników służby zdrowia. |
| --- | --- |

(16)

Pandemia COVID-19 spowodowała bezprecedensowe obciążenie krajowego systemu ochrony zdrowia, ukazując słabości strukturalne i potwierdzając konieczność zwiększenia gotowości w odpowiedzi na sytuacje kryzysowe. Pomimo że wydatki na zdrowie we Włoszech są niższe od średniej unijnej, system ochrony zdrowia w tym kraju charakteryzuje się świadczeniem zarówno wysokospecjalistycznych, jak i powszechnych usług dobrej jakości i zasadniczo udaje mu się zapewniać dostępną opiekę. Niemniej jednak zwłaszcza na początku pandemii COVID-19 rozdrobnienie zarządzania systemem ochrony zdrowia oraz koordynacja między organami centralnymi i regionalnymi spowolniły wdrażanie niektórych środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się wirusa. Reakcja regionalnych systemów ochrony zdrowia na kryzys opierała się przede wszystkim na nadzwyczajnej mobilizacji, zwłaszcza mobilizacji pracowników służby zdrowia i lokalnych służb socjalnych. To rekompensowało ograniczenia związane z infrastrukturą fizyczną, ograniczoną liczbę pracowników służby zdrowia oraz ograniczoną liczbą inwestycji ukierunkowanych na udoskonalenie struktur i usług w poprzednich latach. Rząd podjął olbrzymie starania, aby ograniczyć rozprzestrzenianie się wirusa wywołującego COVID-19, odciążyć szpitale i uruchomić dodatkowe zdolności w zakresie opieki. Obecnie opracowywana jest długoterminowa strategia powstrzymywania rozprzestrzeniania się wirusa, która ma zapewnić bezpieczne wznowienie działalności produkcyjnej. Celem polityk, które będą prowadzone po pandemii COVID-19, powinno być nie tylko usprawnienie procesów zarządzania i planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej, ale także zmniejszenie luki w inwestycjach publicznych w sektorze opieki zdrowotnej. W średnim i długim okresie opracowanie strategicznego planu inwestycyjnego będzie miało kluczowe znaczenie dla zwiększenia odporności systemu ochrony zdrowia oraz zagwarantowania ciągłości dostępnej opieki. W obliczu aktualnych prognoz dotyczących sytuacji kadrowej w służbie zdrowia priorytetem powinno być opracowanie polityk mających pomóc wyeliminować wąskie gardła ograniczające wydajność systemu szkoleń i rekrutacji oraz powstrzymać odpływ pracowników służby zdrowia.

| (17) | Środki powstrzymujące rozprzestrzenianie się wirusa wprowadzone w odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19 mają duży negatywny wpływ na rynek pracy i warunki socjalne. Przed kryzysem sytuacja społeczna powoli się poprawiała, mimo że zagrożenie ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, ubóstwo pracujących i nierówności dochodowe były nadal duże, a między regionami utrzymywały się znaczne różnice. Biorąc pod uwagę wpływ pandemii COVID-19 i jej następstwa, należy wzmocnić siatki bezpieczeństwa socjalnego, aby zapewnić odpowiednie zastąpienie dochodu, niezależnie od statusu zatrudnienia, w tym także w odniesieniu do osób, które borykają się z problemami w zakresie dostępu do ochrony socjalnej. Zapewnienie lepszego zastąpienia i wsparcia dochodu jest szczególnie istotne w przypadku pracowników nietypowych i osób znajdujących się w trudnej sytuacji. Zasadnicze znaczenie ma również świadczenie usług służących włączeniu społecznemu i integracji na rynku pracy. Nowy system dochodu minimalnego, dzięki któremu w minionym roku ponad milion gospodarstw domowych skorzystało ze świadczeń (średnio 513 EUR), może złagodzić skutki kryzysu związanego z COVID-19. Istnieją jednak możliwości udoskonalenia tego systemu, tak by w większym stopniu objąć jego zasięgiem grupy znajdujące się w trudnej sytuacji. Rząd wprowadził tymczasowo dodatkowy „dochód nadzwyczajny”, aby wesprzeć gospodarstwa domowe, które dotychczas nie kwalifikowały się do przyznania dochodu minimalnego. W przypadku osób zatrudnionych w szarej strefie gospodarki, w szczególności w takich sektorach, jak rolnictwo, przemysł spożywczy i budownictwo mieszkaniowe, istnieje również ryzyko, że napotkają one na problemy w dostępie do ochrony socjalnej i wsparcia dochodu. W odpowiedzi na to wyzwanie rząd złagodził ostatnio przepisy dotyczące legalizacji statusu zatrudnienia pracowników nierejestrowanych oraz uzyskiwania lub przedłużania ważności dokumentów pobytowych dla migrantów pracujących. Negatywne tendencje demograficzne i drenaż mózgów również stanowią zagrożenie dla perspektyw wzrostu gospodarczego. Oprócz trudniejszych warunków na rynku pracy brak usług dobrej jakości jest jednym z czynników przyczyniających się do wyludniania się regionów południowych i obszarów wiejskich. Ułatwienie dostępu do e-usług ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza w kontekście ograniczonej mobilności. |
| --- | --- |

(17)

Środki powstrzymujące rozprzestrzenianie się wirusa wprowadzone w odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19 mają duży negatywny wpływ na rynek pracy i warunki socjalne. Przed kryzysem sytuacja społeczna powoli się poprawiała, mimo że zagrożenie ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, ubóstwo pracujących i nierówności dochodowe były nadal duże, a między regionami utrzymywały się znaczne różnice. Biorąc pod uwagę wpływ pandemii COVID-19 i jej następstwa, należy wzmocnić siatki bezpieczeństwa socjalnego, aby zapewnić odpowiednie zastąpienie dochodu, niezależnie od statusu zatrudnienia, w tym także w odniesieniu do osób, które borykają się z problemami w zakresie dostępu do ochrony socjalnej. Zapewnienie lepszego zastąpienia i wsparcia dochodu jest szczególnie istotne w przypadku pracowników nietypowych i osób znajdujących się w trudnej sytuacji. Zasadnicze znaczenie ma również świadczenie usług służących włączeniu społecznemu i integracji na rynku pracy. Nowy system dochodu minimalnego, dzięki któremu w minionym roku ponad milion gospodarstw domowych skorzystało ze świadczeń (średnio 513 EUR), może złagodzić skutki kryzysu związanego z COVID-19. Istnieją jednak możliwości udoskonalenia tego systemu, tak by w większym stopniu objąć jego zasięgiem grupy znajdujące się w trudnej sytuacji. Rząd wprowadził tymczasowo dodatkowy „dochód nadzwyczajny”, aby wesprzeć gospodarstwa domowe, które dotychczas nie kwalifikowały się do przyznania dochodu minimalnego. W przypadku osób zatrudnionych w szarej strefie gospodarki, w szczególności w takich sektorach, jak rolnictwo, przemysł spożywczy i budownictwo mieszkaniowe, istnieje również ryzyko, że napotkają one na problemy w dostępie do ochrony socjalnej i wsparcia dochodu. W odpowiedzi na to wyzwanie rząd złagodził ostatnio przepisy dotyczące legalizacji statusu zatrudnienia pracowników nierejestrowanych oraz uzyskiwania lub przedłużania ważności dokumentów pobytowych dla migrantów pracujących. Negatywne tendencje demograficzne i drenaż mózgów również stanowią zagrożenie dla perspektyw wzrostu gospodarczego. Oprócz trudniejszych warunków na rynku pracy brak usług dobrej jakości jest jednym z czynników przyczyniających się do wyludniania się regionów południowych i obszarów wiejskich. Ułatwienie dostępu do e-usług ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza w kontekście ograniczonej mobilności.

| (18) | Od czasu wybuchu kryzysu związanego z COVID-19 Włochy podejmują kroki w celu złagodzenia jego wpływu na zatrudnienie. Mechanizmy zmniejszonego wymiaru czasu pracy (Cassa integrazione) odgrywały do tej pory ważną rolę i oczekuje się, że będzie tak również w przyszłości. Zakres kwalifikowalności rozszerzono na małe przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorstwa oraz wszystkie sektory gospodarki i wszystkich pracowników. Ponadto stworzono oddzielny (tymczasowy) system dla osób samozatrudnionych. Przed kryzysem związanym z COVID-19 warunki na rynku pracy dalej się poprawiały. W 2019 r. wskaźnik zatrudnienia osiągnął rekordowo wysoki poziom 64 %. Wciąż był jednak znacznie niższy od średniej unijnej. Stopa bezrobocia nadal utrzymywała się na wysokim poziomie, podobnie jak inne wskaźniki świadczące o zastoju na rynku pracy, i według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. w tym roku ma ona jeszcze wzrosnąć do 11,8 %, po czym w 2021 r. ma spaść do 10,7 %. Odsetek pracowników posiadających umowy o pracę na czas określony jest również wysoki, mimo że od połowy 2018 r. większość utworzonych miejsc pracy stanowiły miejsca pracy z umową na czas nieokreślony. W przyszłości kluczowe znaczenie dla wspierania zrównoważonej i sprzyjającej włączeniu społecznemu odbudowy gospodarki będzie miała integracja na rynku pracy biernych zawodowo osób młodych i kobiet. Podjęto pewne kroki w celu wzmocnienia publicznych służb zatrudnienia i lepszego zintegrowania ich ze służbami socjalnymi, kształceniem dorosłych i szkoleniem zawodowym. Ich zdolności w zakresie pośrednictwa pracy są jednak niskie i różnią się znacznie w zależności od regionu. Zaangażowanie pracodawców także pozostaje marginalne. Ponieważ środki powstrzymujące rozprzestrzenianie się wirusa są stopniowo znoszone, elastyczne formy organizacji pracy i praca zdalna mogą stanowić wsparcie dla przedsiębiorstw i pracowników. W odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19 rząd przyjął tymczasowe środki mające ułatwić godzenie życia zawodowego z życiem prywatnym, takie jak środki wspierające inteligentną organizację pracy, urlopy specjalne i bony na opiekę nad dziećmi. Pomimo ostatnich starań środki na rzecz promowania równych szans i polityki mające zapewnić równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, a także podaż przystępnych cenowo usług w zakresie wczesnej edukacji i opieki nad dziećmi oraz usług opieki długoterminowej są niewystarczające i słabo zintegrowane. |
| --- | --- |

(18)

Od czasu wybuchu kryzysu związanego z COVID-19 Włochy podejmują kroki w celu złagodzenia jego wpływu na zatrudnienie. Mechanizmy zmniejszonego wymiaru czasu pracy (Cassa integrazione) odgrywały do tej pory ważną rolę i oczekuje się, że będzie tak również w przyszłości. Zakres kwalifikowalności rozszerzono na małe przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorstwa oraz wszystkie sektory gospodarki i wszystkich pracowników. Ponadto stworzono oddzielny (tymczasowy) system dla osób samozatrudnionych. Przed kryzysem związanym z COVID-19 warunki na rynku pracy dalej się poprawiały. W 2019 r. wskaźnik zatrudnienia osiągnął rekordowo wysoki poziom 64 %. Wciąż był jednak znacznie niższy od średniej unijnej. Stopa bezrobocia nadal utrzymywała się na wysokim poziomie, podobnie jak inne wskaźniki świadczące o zastoju na rynku pracy, i według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. w tym roku ma ona jeszcze wzrosnąć do 11,8 %, po czym w 2021 r. ma spaść do 10,7 %. Odsetek pracowników posiadających umowy o pracę na czas określony jest również wysoki, mimo że od połowy 2018 r. większość utworzonych miejsc pracy stanowiły miejsca pracy z umową na czas nieokreślony. W przyszłości kluczowe znaczenie dla wspierania zrównoważonej i sprzyjającej włączeniu społecznemu odbudowy gospodarki będzie miała integracja na rynku pracy biernych zawodowo osób młodych i kobiet. Podjęto pewne kroki w celu wzmocnienia publicznych służb zatrudnienia i lepszego zintegrowania ich ze służbami socjalnymi, kształceniem dorosłych i szkoleniem zawodowym. Ich zdolności w zakresie pośrednictwa pracy są jednak niskie i różnią się znacznie w zależności od regionu. Zaangażowanie pracodawców także pozostaje marginalne. Ponieważ środki powstrzymujące rozprzestrzenianie się wirusa są stopniowo znoszone, elastyczne formy organizacji pracy i praca zdalna mogą stanowić wsparcie dla przedsiębiorstw i pracowników. W odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19 rząd przyjął tymczasowe środki mające ułatwić godzenie życia zawodowego z życiem prywatnym, takie jak środki wspierające inteligentną organizację pracy, urlopy specjalne i bony na opiekę nad dziećmi. Pomimo ostatnich starań środki na rzecz promowania równych szans i polityki mające zapewnić równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, a także podaż przystępnych cenowo usług w zakresie wczesnej edukacji i opieki nad dziećmi oraz usług opieki długoterminowej są niewystarczające i słabo zintegrowane.

| (19) | Obecna nadzwyczajna sytuacja zwraca również uwagę na potrzebę doskonalenia cyfrowego nauczania i podnoszenia umiejętności cyfrowych, w tym także w przypadku osób dorosłych w wieku produkcyjnym oraz nauczania na odległość. Inwestowanie w edukację i umiejętności jest kluczem do promowania inteligentnej i sprzyjającej włączeniu społecznemu odbudowy gospodarki oraz do kontynuowania procesu transformacji ekologicznej i cyfrowej. W tym względzie wyniki kształcenia i szkolenia nadal stanowią poważne wyzwanie dla Włoch. Istnieją duże różnice między regionami, jeżeli chodzi o opanowanie umiejętności podstawowych, a odsetek osób wcześnie kończących naukę jest znacznie wyższy od średniej unijnej (13,5 % w stosunku do 10,3 % w 2019 r.), w szczególności w przypadku uczniów urodzonych poza UE (33 %). W związku z ograniczeniami mobilności istnieje ryzyko pogłębienia się dysproporcji regionalnych i terytorialnych. Z tego względu szczególnie ważne jest inwestowanie w nauczanie na odległość, a także w infrastrukturę cyfrową i podnoszenie umiejętności nauczycieli i osób uczących się. Włochy mają także niższy odsetek absolwentów nauk przyrodniczych i inżynieryjnych w porównaniu ze średnią unijną, a odsetek osób z wyższym wykształceniem utrzymuje się na bardzo niskim poziomie (27,6 % w 2019 r.). Ponadto, w porównaniu z przedsiębiorstwami w innych krajach, włoskie przedsiębiorstwa inwestują mniej w szkolenia pracowników w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych. Biorąc pod uwagę, że zmniejsza się liczba miejsc pracy wymagających niskich kwalifikacji, obawy budzi także niski wskaźnik uczestnictwa w szkoleniach osób dorosłych o niskich kwalifikacjach. Podnoszenie i zmiana kwalifikacji nadal mają kluczowe znaczenie dla wyposażenia pracowników w kwalifikacje odpowiadające potrzebom rynku pracy i wspierania sprawiedliwej transformacji w kierunku bardziej cyfrowej i zrównoważonej gospodarki. |
| --- | --- |

(19)

Obecna nadzwyczajna sytuacja zwraca również uwagę na potrzebę doskonalenia cyfrowego nauczania i podnoszenia umiejętności cyfrowych, w tym także w przypadku osób dorosłych w wieku produkcyjnym oraz nauczania na odległość. Inwestowanie w edukację i umiejętności jest kluczem do promowania inteligentnej i sprzyjającej włączeniu społecznemu odbudowy gospodarki oraz do kontynuowania procesu transformacji ekologicznej i cyfrowej. W tym względzie wyniki kształcenia i szkolenia nadal stanowią poważne wyzwanie dla Włoch. Istnieją duże różnice między regionami, jeżeli chodzi o opanowanie umiejętności podstawowych, a odsetek osób wcześnie kończących naukę jest znacznie wyższy od średniej unijnej (13,5 % w stosunku do 10,3 % w 2019 r.), w szczególności w przypadku uczniów urodzonych poza UE (33 %). W związku z ograniczeniami mobilności istnieje ryzyko pogłębienia się dysproporcji regionalnych i terytorialnych. Z tego względu szczególnie ważne jest inwestowanie w nauczanie na odległość, a także w infrastrukturę cyfrową i podnoszenie umiejętności nauczycieli i osób uczących się. Włochy mają także niższy odsetek absolwentów nauk przyrodniczych i inżynieryjnych w porównaniu ze średnią unijną, a odsetek osób z wyższym wykształceniem utrzymuje się na bardzo niskim poziomie (27,6 % w 2019 r.). Ponadto, w porównaniu z przedsiębiorstwami w innych krajach, włoskie przedsiębiorstwa inwestują mniej w szkolenia pracowników w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych. Biorąc pod uwagę, że zmniejsza się liczba miejsc pracy wymagających niskich kwalifikacji, obawy budzi także niski wskaźnik uczestnictwa w szkoleniach osób dorosłych o niskich kwalifikacjach. Podnoszenie i zmiana kwalifikacji nadal mają kluczowe znaczenie dla wyposażenia pracowników w kwalifikacje odpowiadające potrzebom rynku pracy i wspierania sprawiedliwej transformacji w kierunku bardziej cyfrowej i zrównoważonej gospodarki.

| (20) | Kryzys związany z COVID-19 sprawił, że wzrosła potrzeba wspierania dostępu przedsiębiorstw do finansowania. Włochy wprowadziły szereg programów, aby ułatwić przekazywanie środków na zapewnienie płynności przedsiębiorstwom, m.in. na podstawie tymczasowych ram środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej pandemii COVID-19 (7). Skuteczne wdrożenie takich programów, m.in. poprzez gwarancje udzielane za pośrednictwem systemu bankowego, jest niezbędne do zapewnienia, aby z programów korzystały wszystkie przedsiębiorstwa, szczególnie małe i średnie (MŚP), a także przedsiębiorstwa w sektorach i obszarach geograficznych najbardziej dotkniętych kryzysem oraz przedsiębiorstwa innowacyjne. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy brać pod uwagę odporność sektora bankowego. Dotacje bezpośrednie i zachęty do finansowania rynkowego mogą również wspomagać płynność MŚP i przedsiębiorstw innowacyjnych. Przedsiębiorstwa innowacyjne (często nie posiadające zabezpieczenia) mają większe trudności z dostępem do kredytów, a obecny kryzys może jeszcze pogorszyć tę sytuację. Odroczenie płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne na rzecz państwa poprawiło sytuację przedsiębiorstw w zakresie przepływów środków pieniężnych. Należy jednak zapobiegać opóźnieniom w realizowaniu zatwierdzonych płatności, zarówno w przypadku płatności organów administracji na rzecz przedsiębiorstw, jak i płatności między przedsiębiorstwami, ponieważ takie opóźnienia stwarzają problemy z płynnością we wszystkich przedsiębiorstwach, zwłaszcza tych mniejszych. |
| --- | --- |

(20)

Kryzys związany z COVID-19 sprawił, że wzrosła potrzeba wspierania dostępu przedsiębiorstw do finansowania. Włochy wprowadziły szereg programów, aby ułatwić przekazywanie środków na zapewnienie płynności przedsiębiorstwom, m.in. na podstawie tymczasowych ram środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej pandemii COVID-19 (7). Skuteczne wdrożenie takich programów, m.in. poprzez gwarancje udzielane za pośrednictwem systemu bankowego, jest niezbędne do zapewnienia, aby z programów korzystały wszystkie przedsiębiorstwa, szczególnie małe i średnie (MŚP), a także przedsiębiorstwa w sektorach i obszarach geograficznych najbardziej dotkniętych kryzysem oraz przedsiębiorstwa innowacyjne. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy brać pod uwagę odporność sektora bankowego. Dotacje bezpośrednie i zachęty do finansowania rynkowego mogą również wspomagać płynność MŚP i przedsiębiorstw innowacyjnych. Przedsiębiorstwa innowacyjne (często nie posiadające zabezpieczenia) mają większe trudności z dostępem do kredytów, a obecny kryzys może jeszcze pogorszyć tę sytuację. Odroczenie płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne na rzecz państwa poprawiło sytuację przedsiębiorstw w zakresie przepływów środków pieniężnych. Należy jednak zapobiegać opóźnieniom w realizowaniu zatwierdzonych płatności, zarówno w przypadku płatności organów administracji na rzecz przedsiębiorstw, jak i płatności między przedsiębiorstwami, ponieważ takie opóźnienia stwarzają problemy z płynnością we wszystkich przedsiębiorstwach, zwłaszcza tych mniejszych.

| (21) | Aby wspierać odbudowę gospodarki, ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, w tym w drodze odpowiednich reform. Inwestycje wspierające zieloną transformację będą szczególnie ważne dla wsparcia odbudowy gospodarki i zwiększenia przyszłej odporności. Włochy są w dużym stopniu narażone na ekstremalne zjawiska pogodowe i katastrofy hydrogeologiczne, w tym na susze i pożary lasów. Przekształcenie Włoch w gospodarkę neutralną dla klimatu będzie wymagało znacznych inwestycji prywatnych i publicznych w dłuższym okresie, w szczególności w wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych, infrastrukturę elektroenergetyczną i efektywność energetyczną. Inwestycje w ramach Zielonego Ładu, które mają przyczyniać się do przeciwdziałania zmianie klimatu, są określone w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu opracowanym przez Włochy. Są one niezbędne, aby przeciwdziałać zagrożeniu związanemu ze zmianą klimatu, a jednocześnie odegrają zasadniczą rolę w odbudowie i wzmacnianiu odporności gospodarki Włoch. Inwestycje w ramach Zielonego Ładu mają również kluczowe znaczenie dla zmniejszenia wpływu zanieczyszczenia powietrza na zdrowie ludzkie we włoskich miastach, zwłaszcza w dorzeczu Padu. Na przykład wdrażanie inicjatyw w zakresie zrównoważonej mobilności, takich jak odnowa lokalnej floty autobusów publicznych, stanowi przykład działań zmierzających zarówno do zlikwidowania zatorów komunikacyjnych, jak i zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza. Braki infrastruktury w zakresie gospodarki wodnej i gospodarowania odpadami, zwłaszcza w regionach południowych, pociągają za sobą skutki dla środowiska i zdrowia, które dla gospodarki wiążą się ze znacznymi kosztami i utratą dochodów. Ogólniej rzecz biorąc, odporność na zmianę klimatu jest istotna dla całej infrastruktury, w tym dla infrastruktury zdrowotnej. Wymaga to strategii adaptacyjnych. Konieczność sprostania wyzwaniom związanym ze środowiskiem i zmianą klimatu, takim jak zagrożenia hydrologiczne, zrównoważona mobilność miejska, efektywność energetyczna, gospodarka o obiegu zamkniętym i transformacja przemysłowa, stanowi okazję do podniesienia wydajności przy jednoczesnym unikaniu niezrównoważonych praktyk. Jednocześnie inwestowanie w takie projekty może przyczynić się do tworzenia miejsc pracy i wspierania odbudowy gospodarczej po kryzysie. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Włochom sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Włochom optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(21)

Aby wspierać odbudowę gospodarki, ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, w tym w drodze odpowiednich reform. Inwestycje wspierające zieloną transformację będą szczególnie ważne dla wsparcia odbudowy gospodarki i zwiększenia przyszłej odporności. Włochy są w dużym stopniu narażone na ekstremalne zjawiska pogodowe i katastrofy hydrogeologiczne, w tym na susze i pożary lasów. Przekształcenie Włoch w gospodarkę neutralną dla klimatu będzie wymagało znacznych inwestycji prywatnych i publicznych w dłuższym okresie, w szczególności w wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych, infrastrukturę elektroenergetyczną i efektywność energetyczną. Inwestycje w ramach Zielonego Ładu, które mają przyczyniać się do przeciwdziałania zmianie klimatu, są określone w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu opracowanym przez Włochy. Są one niezbędne, aby przeciwdziałać zagrożeniu związanemu ze zmianą klimatu, a jednocześnie odegrają zasadniczą rolę w odbudowie i wzmacnianiu odporności gospodarki Włoch. Inwestycje w ramach Zielonego Ładu mają również kluczowe znaczenie dla zmniejszenia wpływu zanieczyszczenia powietrza na zdrowie ludzkie we włoskich miastach, zwłaszcza w dorzeczu Padu. Na przykład wdrażanie inicjatyw w zakresie zrównoważonej mobilności, takich jak odnowa lokalnej floty autobusów publicznych, stanowi przykład działań zmierzających zarówno do zlikwidowania zatorów komunikacyjnych, jak i zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza. Braki infrastruktury w zakresie gospodarki wodnej i gospodarowania odpadami, zwłaszcza w regionach południowych, pociągają za sobą skutki dla środowiska i zdrowia, które dla gospodarki wiążą się ze znacznymi kosztami i utratą dochodów. Ogólniej rzecz biorąc, odporność na zmianę klimatu jest istotna dla całej infrastruktury, w tym dla infrastruktury zdrowotnej. Wymaga to strategii adaptacyjnych. Konieczność sprostania wyzwaniom związanym ze środowiskiem i zmianą klimatu, takim jak zagrożenia hydrologiczne, zrównoważona mobilność miejska, efektywność energetyczna, gospodarka o obiegu zamkniętym i transformacja przemysłowa, stanowi okazję do podniesienia wydajności przy jednoczesnym unikaniu niezrównoważonych praktyk. Jednocześnie inwestowanie w takie projekty może przyczynić się do tworzenia miejsc pracy i wspierania odbudowy gospodarczej po kryzysie. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Włochom sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Włochom optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (22) | Obowiązywanie środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19 pokazało, jak ważne jest inwestowanie w transformację cyfrową gospodarki i jak istotna jest infrastruktura cyfrowa. Niski wskaźnik wykorzystania technologii cyfrowych i niski poziom znajomości technologii cyfrowych w przedsiębiorstwach we Włoszech, zwłaszcza w MŚP i mikroprzedsiębiorstwach, uniemożliwiły im oferowanie rozwiązań w zakresie handlu elektronicznego i pracy zdalnej oraz zapewnienie i wykorzystywanie narzędzi cyfrowych w okresie obowiązywania środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się wirusa. Inwestowanie w transformację cyfrową i umiejętności poprzez stałe i terminowe wdrażanie ukierunkowanych polityk krajowych ma zasadnicze znaczenie dla udoskonalenia modeli e-biznesu i pomocy przedsiębiorstwom w dostosowaniu się do zmian, a także dla zwiększenia wydajności i konkurencyjności. Dostęp do szybkiej i niezawodnej infrastruktury cyfrowej okazał się niezbędnym czynnikiem do zapewnienia podstawowych usług w dziedzinie administracji rządowej, edukacji, zdrowia i opieki medycznej oraz miał zasadnicze znaczenie dla monitorowania i kontrolowania pandemii. Włochy wciąż pozostają w tyle pod względem zasięgu sieci światłowodów doprowadzonych do lokali na obszarach wiejskich. Należy przyjąć konkretne środki w celu wypełnienia tej luki, a także w celu dalszego zachęcania do korzystania z tych sieci. |
| --- | --- |

(22)

Obowiązywanie środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19 pokazało, jak ważne jest inwestowanie w transformację cyfrową gospodarki i jak istotna jest infrastruktura cyfrowa. Niski wskaźnik wykorzystania technologii cyfrowych i niski poziom znajomości technologii cyfrowych w przedsiębiorstwach we Włoszech, zwłaszcza w MŚP i mikroprzedsiębiorstwach, uniemożliwiły im oferowanie rozwiązań w zakresie handlu elektronicznego i pracy zdalnej oraz zapewnienie i wykorzystywanie narzędzi cyfrowych w okresie obowiązywania środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się wirusa. Inwestowanie w transformację cyfrową i umiejętności poprzez stałe i terminowe wdrażanie ukierunkowanych polityk krajowych ma zasadnicze znaczenie dla udoskonalenia modeli e-biznesu i pomocy przedsiębiorstwom w dostosowaniu się do zmian, a także dla zwiększenia wydajności i konkurencyjności. Dostęp do szybkiej i niezawodnej infrastruktury cyfrowej okazał się niezbędnym czynnikiem do zapewnienia podstawowych usług w dziedzinie administracji rządowej, edukacji, zdrowia i opieki medycznej oraz miał zasadnicze znaczenie dla monitorowania i kontrolowania pandemii. Włochy wciąż pozostają w tyle pod względem zasięgu sieci światłowodów doprowadzonych do lokali na obszarach wiejskich. Należy przyjąć konkretne środki w celu wypełnienia tej luki, a także w celu dalszego zachęcania do korzystania z tych sieci.

| (23) | Dobrze funkcjonujący system badań naukowych i innowacji jest efektem stałego, spójnego i opartego na dowodach wsparcia politycznego, a także inwestycji i odpowiedniego kapitału ludzkiego. Obecny kryzys związany z COVID-19 wyraźnie pokazał, że szybka wymiana danych między badaczami, w tym dostęp do wyników i dowodów bez opłat dla użytkowników oraz otwarta nauka, wymagają dalszego udoskonalenia. Ta ostatnia, wraz ze współpracą między środowiskiem nauki a biznesem, ma oczywiście zasadnicze znaczenie dla wprowadzania na rynek wyników badań naukowych, w tym tych potrzebnych w zakresie szczepionek i terapii, w oparciu o silną pozycję Włoch w dziedzinie medycyny, przemysłu i badań naukowych. |
| --- | --- |

(23)

Dobrze funkcjonujący system badań naukowych i innowacji jest efektem stałego, spójnego i opartego na dowodach wsparcia politycznego, a także inwestycji i odpowiedniego kapitału ludzkiego. Obecny kryzys związany z COVID-19 wyraźnie pokazał, że szybka wymiana danych między badaczami, w tym dostęp do wyników i dowodów bez opłat dla użytkowników oraz otwarta nauka, wymagają dalszego udoskonalenia. Ta ostatnia, wraz ze współpracą między środowiskiem nauki a biznesem, ma oczywiście zasadnicze znaczenie dla wprowadzania na rynek wyników badań naukowych, w tym tych potrzebnych w zakresie szczepionek i terapii, w oparciu o silną pozycję Włoch w dziedzinie medycyny, przemysłu i badań naukowych.

| (24) | Skuteczna administracja publiczna jest niezbędna do zapewnienia, by środki przyjęte w celu zaradzenia sytuacji nadzwyczajnej i wsparcia odbudowy gospodarczej, były wdrażane bez opóźnień. Wąskie gardła w sektorze publicznym mogą sprawić, że wypłaty świadczeń społecznych, wdrażanie środków wsparcia płynności, przyspieszenie realizacji inwestycji itp. nie będą skuteczne. Słabe punkty to między innymi długie procedury, w tym w wymiarze sprawiedliwości w sprawach cywilnych, niski poziom transformacji cyfrowej i słabe zdolności administracyjne. Procedury i kontrole muszą być przeprowadzane sprawnie, zważywszy że na wspieranie aktywności gospodarczej przeznacza się znacznie większe zasoby publiczne. Przed kryzysem związanym z COVID-19 poziom transformacji cyfrowej administracji publicznej był niejednolity. Poziom interakcji online między organami publicznymi a ogółem społeczeństwa był niski. Nadal niski jest odsetek procedur administracyjnych zarządzanych na poziomie regionalnym i gminnym, które można zainicjować i w całości przeprowadzić cyfrowo. Kryzys związany z COVID-19 ujawnił również brak interoperacyjności publicznych usług cyfrowych. Aby zwiększyć zdolności reagowania administracji publicznej na potrzeby przedsiębiorstw, należy usprawnić i uprościć przepisy sektorowe, a jednocześnie usunąć jeszcze istniejące bariery, które utrudniają konkurencję. Ponadto istotnym czynnikiem decydującym o atrakcyjności gospodarki, który sprawia, że sprzyja ona inwestycjom i prowadzeniu działalności gospodarczej, jest skuteczny system wymiaru sprawiedliwości. Będzie on pełnił w procesie odbudowy gospodarki kluczową rolę, m.in. poprzez umożliwianie skutecznego stosowania przepisów dotyczących ratowania i przywracania dobrej kondycji przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

(24)

Skuteczna administracja publiczna jest niezbędna do zapewnienia, by środki przyjęte w celu zaradzenia sytuacji nadzwyczajnej i wsparcia odbudowy gospodarczej, były wdrażane bez opóźnień. Wąskie gardła w sektorze publicznym mogą sprawić, że wypłaty świadczeń społecznych, wdrażanie środków wsparcia płynności, przyspieszenie realizacji inwestycji itp. nie będą skuteczne. Słabe punkty to między innymi długie procedury, w tym w wymiarze sprawiedliwości w sprawach cywilnych, niski poziom transformacji cyfrowej i słabe zdolności administracyjne. Procedury i kontrole muszą być przeprowadzane sprawnie, zważywszy że na wspieranie aktywności gospodarczej przeznacza się znacznie większe zasoby publiczne. Przed kryzysem związanym z COVID-19 poziom transformacji cyfrowej administracji publicznej był niejednolity. Poziom interakcji online między organami publicznymi a ogółem społeczeństwa był niski. Nadal niski jest odsetek procedur administracyjnych zarządzanych na poziomie regionalnym i gminnym, które można zainicjować i w całości przeprowadzić cyfrowo. Kryzys związany z COVID-19 ujawnił również brak interoperacyjności publicznych usług cyfrowych. Aby zwiększyć zdolności reagowania administracji publicznej na potrzeby przedsiębiorstw, należy usprawnić i uprościć przepisy sektorowe, a jednocześnie usunąć jeszcze istniejące bariery, które utrudniają konkurencję. Ponadto istotnym czynnikiem decydującym o atrakcyjności gospodarki, który sprawia, że sprzyja ona inwestycjom i prowadzeniu działalności gospodarczej, jest skuteczny system wymiaru sprawiedliwości. Będzie on pełnił w procesie odbudowy gospodarki kluczową rolę, m.in. poprzez umożliwianie skutecznego stosowania przepisów dotyczących ratowania i przywracania dobrej kondycji przedsiębiorstw.

| (25) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(25)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (26) | Środki przyjęte przez rząd w celu wspierania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw sprzyjają również utrzymaniu odpowiedniego poziomu kapitalizacji i odporności sektora bankowego w obecnych trudnych warunkach działania. Pomimo przyjętych środków łagodzących, w tym elastyczności ostrożnościowej przyznanej przez organy nadzoru bankowego, pandemia COVID-19 wywiera również presję na jakość aktywów bankowych w całej Unii i oczekuje się, że w najbliższych tygodniach i miesiącach ta tendencja się utrzyma, także we Włoszech. Wywiera to także wpływ na działania mające na celu zmniejszenie wolumenu kredytów zagrożonych, również ze względu na spowolnienie pracy sądów i działań restrukturyzacyjnych w odniesieniu do aktywów o obniżonej jakości. W związku z tym ważnym warunkiem wstępnym zabezpieczenia jakości aktywów jest wspieranie zrównoważonych rozwiązań dla rentownych kredytobiorców, którzy ucierpieli w wyniku kryzysu związanego z COVID-19, m.in. poprzez unikanie automatyzmu prawnego. Jednocześnie zapewnienie dokładnej sprawozdawczości dotyczącej pogorszenia jakości aktywów i ostrożnych standardów kredytowych może również wesprzeć funkcjonowanie rynku wtórnego kredytów zagrożonych i ograniczyć negatywne skutki dla istniejących inicjatyw w zakresie zbywania kredytów zagrożonych. |
| --- | --- |

(26)

Środki przyjęte przez rząd w celu wspierania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw sprzyjają również utrzymaniu odpowiedniego poziomu kapitalizacji i odporności sektora bankowego w obecnych trudnych warunkach działania. Pomimo przyjętych środków łagodzących, w tym elastyczności ostrożnościowej przyznanej przez organy nadzoru bankowego, pandemia COVID-19 wywiera również presję na jakość aktywów bankowych w całej Unii i oczekuje się, że w najbliższych tygodniach i miesiącach ta tendencja się utrzyma, także we Włoszech. Wywiera to także wpływ na działania mające na celu zmniejszenie wolumenu kredytów zagrożonych, również ze względu na spowolnienie pracy sądów i działań restrukturyzacyjnych w odniesieniu do aktywów o obniżonej jakości. W związku z tym ważnym warunkiem wstępnym zabezpieczenia jakości aktywów jest wspieranie zrównoważonych rozwiązań dla rentownych kredytobiorców, którzy ucierpieli w wyniku kryzysu związanego z COVID-19, m.in. poprzez unikanie automatyzmu prawnego. Jednocześnie zapewnienie dokładnej sprawozdawczości dotyczącej pogorszenia jakości aktywów i ostrożnych standardów kredytowych może również wesprzeć funkcjonowanie rynku wtórnego kredytów zagrożonych i ograniczyć negatywne skutki dla istniejących inicjatyw w zakresie zbywania kredytów zagrożonych.

| (27) | Skuteczne zapobieganie korupcji i karanie za nią może odegrać ważną rolę w zapewnieniu odbudowy gospodarki Włoch po kryzysie związanym z COVID-19. Przejrzystość w sektorze publicznym i wzmocnione kontrole w ramach przeciwdziałania korupcji mogą w szczególności zapobiegać próbom przenikania organizacji przestępczych do życia gospodarczego i finansowego, zakłócania procedur udzielania zamówień publicznych oraz, w szerszym ujęciu, niewłaściwego wykorzystywania zasobów publicznych potrzebnych na inwestycje. Jednocześnie procedury udzielania zamówień publicznych powinny być nadal efektywne i zapewniać zachowanie równowagi między potrzebą skrupulatnego monitorowania a potrzebą przestrzegania terminów. Długość rozpatrywania spraw w sądach apelacyjnych orzekających w sprawach karnych nadal budzi zaniepokojenie, ale kompleksowe reformy mające usprawnić postępowanie karne są obecnie przedmiotem debaty w Parlamencie. Przepisy antykorupcyjne Włoch zostały niedawno wzmocnione, lecz prace nad nimi wymagają ukończenia, m.in. przez wprowadzenie przepisów o karaniu pochodzących z wyboru urzędników publicznych w przypadku konfliktu interesów. |
| --- | --- |

(27)

Skuteczne zapobieganie korupcji i karanie za nią może odegrać ważną rolę w zapewnieniu odbudowy gospodarki Włoch po kryzysie związanym z COVID-19. Przejrzystość w sektorze publicznym i wzmocnione kontrole w ramach przeciwdziałania korupcji mogą w szczególności zapobiegać próbom przenikania organizacji przestępczych do życia gospodarczego i finansowego, zakłócania procedur udzielania zamówień publicznych oraz, w szerszym ujęciu, niewłaściwego wykorzystywania zasobów publicznych potrzebnych na inwestycje. Jednocześnie procedury udzielania zamówień publicznych powinny być nadal efektywne i zapewniać zachowanie równowagi między potrzebą skrupulatnego monitorowania a potrzebą przestrzegania terminów. Długość rozpatrywania spraw w sądach apelacyjnych orzekających w sprawach karnych nadal budzi zaniepokojenie, ale kompleksowe reformy mające usprawnić postępowanie karne są obecnie przedmiotem debaty w Parlamencie. Przepisy antykorupcyjne Włoch zostały niedawno wzmocnione, lecz prace nad nimi wymagają ukończenia, m.in. przez wprowadzenie przepisów o karaniu pochodzących z wyboru urzędników publicznych w przypadku konfliktu interesów.

| (28) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Włochy przyczynią się do postępów w realizacji oenzetowskich celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(28)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Włochy przyczynią się do postępów w realizacji oenzetowskich celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (29) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Włochy powinny – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby ich polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich strefy euro. |
| --- | --- |

(29)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Włochy powinny – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby ich polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich strefy euro.

| (30) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Włoch, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Włoch w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej we Włoszech, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(30)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Włoch, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Włoch w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej we Włoszech, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (31) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (8) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej. |
| --- | --- |

(31)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (8) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej.

| (32) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2, 3 i 4, |
| --- | --- |

(32)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2, 3 i 4,

NINIEJSZYM ZALECA Włochom w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Wzmocnienie odporności i zdolności systemu ochrony zdrowia w obszarach dotyczących personelu medycznego, kluczowych produktów medycznych i infrastruktury krytycznej. Poprawę koordynacji między organami krajowymi i regionalnymi. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Zapewnienie odpowiedniego zastąpienia dochodu oraz dostępu do ochrony socjalnej, w szczególności pracownikom nietypowym. Łagodzenie wpływu kryzysu związanego z COVID-19 na zatrudnienie m.in. przez wprowadzenie elastycznych form organizacji pracy i aktywne wspieranie zatrudnienia. Rozwijanie nauczania na odległość i umiejętności, w tym także cyfrowych. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zapewnienie skutecznego wdrożenia środków mających na celu zapewnienie płynności gospodarce realnej, w tym MŚP, przedsiębiorstwom innowacyjnym i osobom samozatrudnionym, oraz unikanie opóźnień w płatnościach. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Skoncentrowanie inwestycji na transformacji ekologicznej i cyfrowej, w szczególności na czystym i efektywnym wytwarzaniu i wykorzystaniu energii, na badaniach naukowych i innowacjach, zrównoważonym transporcie publicznym, gospodarce odpadami i gospodarce wodnej, a także na udoskonaleniu infrastruktury cyfrowej w celu zapewnienia świadczenia podstawowych usług. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Zwiększenie wydajności systemu sądownictwa i skuteczności administracji publicznej. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 69.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Dz.U. C 91I z 20.3.2020, s. 1.

7

(8)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

8

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/82 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/82

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Cypru na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Cypr programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/13)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Cypr jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Cypr jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Cypru zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Cypru w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Cypru w realizacji jego krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że na Cyprze występują nadmierne zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W szczególności sektor finansowy jest obciążony przez bardzo wysoki odsetek kredytów zagrożonych, a wysoki poziom zadłużenia prywatnego, długu publicznego i zadłużenia zewnętrznego ma negatywny wpływ na gospodarkę, czemu towarzyszy umiarkowany potencjał wzrostu. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Cypru zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Cypru w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Cypru w realizacji jego krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że na Cyprze występują nadmierne zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W szczególności sektor finansowy jest obciążony przez bardzo wysoki odsetek kredytów zagrożonych, a wysoki poziom zadłużenia prywatnego, długu publicznego i zadłużenia zewnętrznego ma negatywny wpływ na gospodarkę, czemu towarzyszy umiarkowany potencjał wzrostu.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-gospodarcze pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-gospodarcze pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Cypr do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Cypr do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-gospodarcze skutki pandemii najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie na Cyprze ze względu na różne modele specjalizacji; dotyczy to w szczególności obszarów, które są w znacznym stopniu uzależnione od turystyki oraz – ogólniej – od działalności gospodarczej opartej na bezpośrednim kontakcie z klientem. Wiąże się z tym ryzyko pogłębienia się dysproporcji terytorialnych na Cyprze. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-gospodarcze skutki pandemii najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie na Cyprze ze względu na różne modele specjalizacji; dotyczy to w szczególności obszarów, które są w znacznym stopniu uzależnione od turystyki oraz – ogólniej – od działalności gospodarczej opartej na bezpośrednim kontakcie z klientem. Wiąże się z tym ryzyko pogłębienia się dysproporcji terytorialnych na Cyprze. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 7 maja 2020 r. Cypr przedłożył swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 7 maja 2020 r. Cypr przedłożył swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Cypr jest obecnie objęty częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia. |
| --- | --- |

(11)

Cypr jest obecnie objęty częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia.

| (12) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 1,7 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 4,3 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że deficyt obniży się do 0,4 % PKB w 2021 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 95,5 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 116,8 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. Dodatkowo istnieją zagrożenia dla prognoz budżetowych; zalicza się do nich jawne zobowiązania warunkowe oraz potencjalne potrzeby finansowe szpitali publicznych w pierwszych latach wdrażania krajowego systemu ubezpieczeń zdrowotnych. |
| --- | --- |

(12)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 1,7 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 4,3 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że deficyt obniży się do 0,4 % PKB w 2021 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 95,5 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 116,8 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. Dodatkowo istnieją zagrożenia dla prognoz budżetowych; zalicza się do nich jawne zobowiązania warunkowe oraz potencjalne potrzeby finansowe szpitali publicznych w pierwszych latach wdrażania krajowego systemu ubezpieczeń zdrowotnych.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Cypr przyjął w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 4,4 % PKB. Środki te obejmują wzmocnienie usług opieki zdrowotnej za pomocą dodatkowego budżetu w wysokości do 0,5 % PKB, subsydia płacowe w celu utrzymania wynagrodzeń pracowników w przypadku zawieszenia działalności gospodarczej (2,7 % PKB) oraz wsparcie dochodowe dla małych przedsiębiorstw i osób samozatrudnionych (0,3 % PKB). Cypr zapowiedział ponadto środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw, m.in. odroczenie płatności podatku VAT na okres dwóch miesięcy. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Cypr są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Cypr przyjął w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 4,4 % PKB. Środki te obejmują wzmocnienie usług opieki zdrowotnej za pomocą dodatkowego budżetu w wysokości do 0,5 % PKB, subsydia płacowe w celu utrzymania wynagrodzeń pracowników w przypadku zawieszenia działalności gospodarczej (2,7 % PKB) oraz wsparcie dochodowe dla małych przedsiębiorstw i osób samozatrudnionych (0,3 % PKB). Cypr zapowiedział ponadto środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw, m.in. odroczenie płatności podatku VAT na okres dwóch miesięcy. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Cypr są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Cypru w 2020 r. wyniesie -7 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -1,8 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie w 2020 r. poziom 115,7 % PKB, a w 2021 r. – 105 % PKB. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Cypru w 2020 r. wyniesie -7 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -1,8 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie w 2020 r. poziom 115,7 % PKB, a w 2021 r. – 105 % PKB.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z nieprzestrzeganiem przez Cypr reguły dotyczącej zadłużenia w 2019 r. oraz planowanym przekroczeniem w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium długu określone w Traktacie i w rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 zostało spełnione, podczas gdy kryterium deficytu nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z nieprzestrzeganiem przez Cypr reguły dotyczącej zadłużenia w 2019 r. oraz planowanym przekroczeniem w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium długu określone w Traktacie i w rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 zostało spełnione, podczas gdy kryterium deficytu nie zostało spełnione.

| (16) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 Cypr wprowadził szereg środków w celu złagodzenia wpływu kryzysu na gospodarkę. W dniu 15 marca 2020 r. rząd przedstawił program wsparcia finansowego w celu ochrony zdrowia publicznego i zapewnienia ekonomicznego przetrwania przedsiębiorstw i pracodawców. W ramach programu przeznaczono 100 mln EUR na wsparcie finansowe dla sektora ochrony zdrowia w celu zwalczania pandemii, w tym na rekrutację dodatkowego personelu medycznego, pielęgniarskiego i pomocniczego oraz na wyposażenie i infrastrukturę. W programie określono szereg środków mających na celu wsparcie przedsiębiorstw poprzez zwiększenie płynności; środki te to m.in. systemy wsparcia dla przedsiębiorstw i osób samozatrudnionych oraz tymczasowe zawieszenie płatności podatku VAT dla przedsiębiorstw. Pakiet obejmuje również specjalne wsparcie w wysokości 11 mln EUR na poprawę sytuacji w sektorze turystyki. |
| --- | --- |

(16)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 Cypr wprowadził szereg środków w celu złagodzenia wpływu kryzysu na gospodarkę. W dniu 15 marca 2020 r. rząd przedstawił program wsparcia finansowego w celu ochrony zdrowia publicznego i zapewnienia ekonomicznego przetrwania przedsiębiorstw i pracodawców. W ramach programu przeznaczono 100 mln EUR na wsparcie finansowe dla sektora ochrony zdrowia w celu zwalczania pandemii, w tym na rekrutację dodatkowego personelu medycznego, pielęgniarskiego i pomocniczego oraz na wyposażenie i infrastrukturę. W programie określono szereg środków mających na celu wsparcie przedsiębiorstw poprzez zwiększenie płynności; środki te to m.in. systemy wsparcia dla przedsiębiorstw i osób samozatrudnionych oraz tymczasowe zawieszenie płatności podatku VAT dla przedsiębiorstw. Pakiet obejmuje również specjalne wsparcie w wysokości 11 mln EUR na poprawę sytuacji w sektorze turystyki.

| (17) | Kryzys związany z COVID-19 świadczy o potrzebie ukierunkowania inwestycji na poprawę i modernizację publicznej opieki zdrowotnej, przywrócenie jej zdolności i wdrożenie reformy opieki zdrowotnej. Nowy system opieki zdrowotnej zapewnia lepszy dostęp do usług podstawowej opieki zdrowotnej, odpowiednie prowadzenie i leczenie oparte na protokołach klinicznych. Zapewnia on również powszechne prawo do przystępnych cenowo świadczeń zdrowotnych w kontekście pandemii COVID-19. Cypr dysponuje planem awaryjnym na wypadek pandemii i przydzielił dodatkowe środki na zapobieganie skutkom zachorowań i dalszego zakażania oraz na zarządzanie tymi skutkami. W perspektywie średnioterminowej Cypr musi ukierunkować inwestycje na zwiększenie skuteczności, dostępności i ogólnej odporności systemu ochrony zdrowia. Zasoby dodatkowe na system ochrony zdrowia powinny zapobiegać przyszłym niedoborom personelu medycznego, dostaw kluczowych produktów medycznych i dostępności krytycznej infrastruktury. Sprawne wdrożenie reformy systemu opieki zdrowotnej zgodnie z planem ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia dostępu do opieki zdrowotnej i jej powszechnego zasięgu. Cyfrowe rozwiązania w zakresie zdrowia i nowe aplikacje przyczyniłyby się do przyspieszenia wdrażania usług e-zdrowia oraz do usprawnienia telekonsultacji i mechanizmów ostrzegania. Zasadnicze znaczenie ma polityka, która dąży do zwiększenia liczby łóżek szpitalnych i poprawy warunków pracy personelu medycznego oraz która zapewnia stosowanie środków ochrony indywidualnej, badań, leków i wyrobów medycznych. Podstawowa opieka zdrowotna powinna zostać zintegrowana z opieką długoterminową i ambulatoryjną, co ma kluczowe znaczenie w świetle zmian demograficznych i konieczności wsparcia osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, w tym osób z niepełnosprawnością. |
| --- | --- |

(17)

Kryzys związany z COVID-19 świadczy o potrzebie ukierunkowania inwestycji na poprawę i modernizację publicznej opieki zdrowotnej, przywrócenie jej zdolności i wdrożenie reformy opieki zdrowotnej. Nowy system opieki zdrowotnej zapewnia lepszy dostęp do usług podstawowej opieki zdrowotnej, odpowiednie prowadzenie i leczenie oparte na protokołach klinicznych. Zapewnia on również powszechne prawo do przystępnych cenowo świadczeń zdrowotnych w kontekście pandemii COVID-19. Cypr dysponuje planem awaryjnym na wypadek pandemii i przydzielił dodatkowe środki na zapobieganie skutkom zachorowań i dalszego zakażania oraz na zarządzanie tymi skutkami. W perspektywie średnioterminowej Cypr musi ukierunkować inwestycje na zwiększenie skuteczności, dostępności i ogólnej odporności systemu ochrony zdrowia. Zasoby dodatkowe na system ochrony zdrowia powinny zapobiegać przyszłym niedoborom personelu medycznego, dostaw kluczowych produktów medycznych i dostępności krytycznej infrastruktury. Sprawne wdrożenie reformy systemu opieki zdrowotnej zgodnie z planem ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia dostępu do opieki zdrowotnej i jej powszechnego zasięgu. Cyfrowe rozwiązania w zakresie zdrowia i nowe aplikacje przyczyniłyby się do przyspieszenia wdrażania usług e-zdrowia oraz do usprawnienia telekonsultacji i mechanizmów ostrzegania. Zasadnicze znaczenie ma polityka, która dąży do zwiększenia liczby łóżek szpitalnych i poprawy warunków pracy personelu medycznego oraz która zapewnia stosowanie środków ochrony indywidualnej, badań, leków i wyrobów medycznych. Podstawowa opieka zdrowotna powinna zostać zintegrowana z opieką długoterminową i ambulatoryjną, co ma kluczowe znaczenie w świetle zmian demograficznych i konieczności wsparcia osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, w tym osób z niepełnosprawnością.

| (18) | Po stałych pozytywnych zmianach na rynku pracy odnotowanych w ostatnich latach Cypr będzie teraz musiał zmierzyć się z wyzwaniami związanymi z poziomem zatrudnienia ze względu na kryzys zdrowotny. Konieczne są dalsze wysiłki, aby zminimalizować społeczno-gospodarcze skutki kryzysu. Cypr przyjął już środki nadzwyczajne, w tym rozwiązania w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu i objęcie zasiłkami dla bezrobotnych osób samozatrudnionych. Ważnym krokiem będzie utrzymanie zatrudnienia i zapewnienie wdrażania zapowiedzianych środków, w ścisłym porozumieniu z partnerami społecznymi. Zwiększenie zdolności publicznych służb zatrudnienia dzięki zatrudnieniu pracowników na czas nieokreślony będzie miało kluczowe znaczenie, w szczególności poprzez zabezpieczenie kontynuacji usług doradców zawodowych pracujących na podstawie umów na czas określony wygasających w drugiej połowie 2020 r. Pozwoli to uniknąć dodatkowego obciążenia służb i zapewni skuteczne wsparcie osobom, które niedawno straciły pracę, i innym grupom znajdującym się w trudnej sytuacji, takim jak młodzież niekształcąca się, niepracująca ani nieszkoląca się, długotrwale bezrobotni oraz osoby z niepełnosprawnością. W szczególności należy zwrócić większą uwagę na wspieranie przejścia od kształcenia do zatrudnienia oraz na docieranie do młodych ludzi, jako że niedawni absolwenci mogą napotkać dodatkowe trudności w znalezieniu pracy. |
| --- | --- |

(18)

Po stałych pozytywnych zmianach na rynku pracy odnotowanych w ostatnich latach Cypr będzie teraz musiał zmierzyć się z wyzwaniami związanymi z poziomem zatrudnienia ze względu na kryzys zdrowotny. Konieczne są dalsze wysiłki, aby zminimalizować społeczno-gospodarcze skutki kryzysu. Cypr przyjął już środki nadzwyczajne, w tym rozwiązania w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu i objęcie zasiłkami dla bezrobotnych osób samozatrudnionych. Ważnym krokiem będzie utrzymanie zatrudnienia i zapewnienie wdrażania zapowiedzianych środków, w ścisłym porozumieniu z partnerami społecznymi. Zwiększenie zdolności publicznych służb zatrudnienia dzięki zatrudnieniu pracowników na czas nieokreślony będzie miało kluczowe znaczenie, w szczególności poprzez zabezpieczenie kontynuacji usług doradców zawodowych pracujących na podstawie umów na czas określony wygasających w drugiej połowie 2020 r. Pozwoli to uniknąć dodatkowego obciążenia służb i zapewni skuteczne wsparcie osobom, które niedawno straciły pracę, i innym grupom znajdującym się w trudnej sytuacji, takim jak młodzież niekształcąca się, niepracująca ani nieszkoląca się, długotrwale bezrobotni oraz osoby z niepełnosprawnością. W szczególności należy zwrócić większą uwagę na wspieranie przejścia od kształcenia do zatrudnienia oraz na docieranie do młodych ludzi, jako że niedawni absolwenci mogą napotkać dodatkowe trudności w znalezieniu pracy.

| (19) | Pandemia COVID-19 wymaga odpowiednich środków mających złagodzić jej skutki społeczne oraz wesprzeć dochody gospodarstw domowych i podtrzymać szybką odbudowę gospodarki. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 8,6 %, a w 2021 r. spadnie do 7,5 %. Prawdopodobnie nastąpi znaczne obniżenie popytu zewnętrznego na usługi, ponieważ oczekuje się, że sektor turystyczny szczególnie ucierpi z powodu kryzysu. Należy zapewnić odpowiednie zastąpienie dochodu wszystkim pracownikom i osobom samozatrudnionym dotkniętym skutkami pandemii, w tym osobom, które nie mają stałego dostępu do ochrony socjalnej. Systemy ochrony socjalnej muszą chronić osoby zatrudnione, samozatrudnione i bezrobotne. Istnieje możliwość wzmocnienia ogólnego systemu ochrony socjalnej w celu zapobiegania wzrostowi poziomu ubóstwa i nierówności, zwłaszcza przez dotarcie do osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, w tym dzieci, osób biernych zawodowo, pracowników nierejestrowanych i osób ze środowisk migracyjnych. |
| --- | --- |

(19)

Pandemia COVID-19 wymaga odpowiednich środków mających złagodzić jej skutki społeczne oraz wesprzeć dochody gospodarstw domowych i podtrzymać szybką odbudowę gospodarki. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 8,6 %, a w 2021 r. spadnie do 7,5 %. Prawdopodobnie nastąpi znaczne obniżenie popytu zewnętrznego na usługi, ponieważ oczekuje się, że sektor turystyczny szczególnie ucierpi z powodu kryzysu. Należy zapewnić odpowiednie zastąpienie dochodu wszystkim pracownikom i osobom samozatrudnionym dotkniętym skutkami pandemii, w tym osobom, które nie mają stałego dostępu do ochrony socjalnej. Systemy ochrony socjalnej muszą chronić osoby zatrudnione, samozatrudnione i bezrobotne. Istnieje możliwość wzmocnienia ogólnego systemu ochrony socjalnej w celu zapobiegania wzrostowi poziomu ubóstwa i nierówności, zwłaszcza przez dotarcie do osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, w tym dzieci, osób biernych zawodowo, pracowników nierejestrowanych i osób ze środowisk migracyjnych.

| (20) | Duże znaczenie ma promowanie elastycznej organizacji pracy, z udziałem partnerów społecznych, zwłaszcza w formie telepracy. W perspektywie krótkoterminowej rozwiązania takie będą wspierać pracowników, którzy nieoczekiwanie muszą zaopiekować się dziećmi lub innymi osobami pozostającymi na utrzymaniu, podczas gdy w perspektywie długoterminowej będą one sprzyjać ponownej integracji na rynku pracy wysokiego odsetka kobiet, które były nieaktywne zawodowo ze względu na obowiązki opiekuńcze. W związku z tym, że u osób starszych oraz osób cierpiących na choroby przewlekłe występuje zwiększone ryzyko poważnej choroby spowodowanej wirusem, inwestowanie w wysokiej jakości usługi opieki długoterminowej ma duże znaczenie dla zapewnienia ich ciągłego świadczenia i skuteczności w perspektywie krótko- i średnioterminowej. |
| --- | --- |

(20)

Duże znaczenie ma promowanie elastycznej organizacji pracy, z udziałem partnerów społecznych, zwłaszcza w formie telepracy. W perspektywie krótkoterminowej rozwiązania takie będą wspierać pracowników, którzy nieoczekiwanie muszą zaopiekować się dziećmi lub innymi osobami pozostającymi na utrzymaniu, podczas gdy w perspektywie długoterminowej będą one sprzyjać ponownej integracji na rynku pracy wysokiego odsetka kobiet, które były nieaktywne zawodowo ze względu na obowiązki opiekuńcze. W związku z tym, że u osób starszych oraz osób cierpiących na choroby przewlekłe występuje zwiększone ryzyko poważnej choroby spowodowanej wirusem, inwestowanie w wysokiej jakości usługi opieki długoterminowej ma duże znaczenie dla zapewnienia ich ciągłego świadczenia i skuteczności w perspektywie krótko- i średnioterminowej.

| (21) | Poprawa jakości kształcenia i szkolenia, ich skuteczności i dopasowania do potrzeb rynku pracy ma kluczowe znaczenie w kontekście obecnego kryzysu i dla zapewnienia szybkiego ożywienia na rynku pracy. Wyposażanie ludzi w odpowiednie umiejętności jest jeszcze ważniejsze w czasach, gdy coraz większa liczba osób może stracić pracę i musi być gotowa na zmiany pracy w późniejszym okresie. Ograniczenia mobilności sprawiły, że bardziej widoczne są wyzwania związane z niskim poziomem umiejętności cyfrowych na Cyprze. Ma to negatywny wpływ na aktywność w internecie, taką jak telepraca, nauczanie na odległość oraz korzystanie z usług e-zdrowia. Równy dostęp do infrastruktury informatycznej i internetu, w tym dla osób uczących się znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, oraz dobrze wyszkoleni nauczyciele mają kluczowe znaczenie dla wysokiej jakości edukacji cyfrowej i uczenia się na odległość. Aby w bardziej kompleksowy sposób rozwiązać problem ogólnie niskich wyników w zakresie kształcenia i szkolenia oraz poprawić umiejętności, należy kontynuować reformę systemu edukacji, inwestując w rozwiązania w zakresie cyfrowego uczenia się, uczenia się opartego na pracy i przyuczania do zawodu, a także w rozwijanie kompetencji nauczycieli i instruktorów w zakresie skutecznego korzystania z narzędzi informatycznych. Istnieją możliwości rozwiązania problemu słabych wyników w nauce w zakresie umiejętności podstawowych, a także zwiększenia udziału w uczeniu się dorosłych. Aby przyspieszyć wdrożenie rozwiązań, programy zapewniające zmianę kwalifikacji mogłyby, w miarę możliwości, być opracowane do użytku online, a następnie, po powstrzymaniu pandemii, stosownie do przypadku, odbywałyby się w normalnym trybie. |
| --- | --- |

(21)

Poprawa jakości kształcenia i szkolenia, ich skuteczności i dopasowania do potrzeb rynku pracy ma kluczowe znaczenie w kontekście obecnego kryzysu i dla zapewnienia szybkiego ożywienia na rynku pracy. Wyposażanie ludzi w odpowiednie umiejętności jest jeszcze ważniejsze w czasach, gdy coraz większa liczba osób może stracić pracę i musi być gotowa na zmiany pracy w późniejszym okresie. Ograniczenia mobilności sprawiły, że bardziej widoczne są wyzwania związane z niskim poziomem umiejętności cyfrowych na Cyprze. Ma to negatywny wpływ na aktywność w internecie, taką jak telepraca, nauczanie na odległość oraz korzystanie z usług e-zdrowia. Równy dostęp do infrastruktury informatycznej i internetu, w tym dla osób uczących się znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, oraz dobrze wyszkoleni nauczyciele mają kluczowe znaczenie dla wysokiej jakości edukacji cyfrowej i uczenia się na odległość. Aby w bardziej kompleksowy sposób rozwiązać problem ogólnie niskich wyników w zakresie kształcenia i szkolenia oraz poprawić umiejętności, należy kontynuować reformę systemu edukacji, inwestując w rozwiązania w zakresie cyfrowego uczenia się, uczenia się opartego na pracy i przyuczania do zawodu, a także w rozwijanie kompetencji nauczycieli i instruktorów w zakresie skutecznego korzystania z narzędzi informatycznych. Istnieją możliwości rozwiązania problemu słabych wyników w nauce w zakresie umiejętności podstawowych, a także zwiększenia udziału w uczeniu się dorosłych. Aby przyspieszyć wdrożenie rozwiązań, programy zapewniające zmianę kwalifikacji mogłyby, w miarę możliwości, być opracowane do użytku online, a następnie, po powstrzymaniu pandemii, stosownie do przypadku, odbywałyby się w normalnym trybie.

| (22) | Na czas trwania kryzysu i w kontekście jego następstw potrzebne są i będą znaczne środki finansowe wspierające przedsiębiorstwa. Niezbędne jest zapewnienie odpowiedniego dostępu do finansowania i płynności, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), w celu utrzymania działalności przedsiębiorstw i zatrudnienia pracowników. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Cypr wdrożył specjalny program wsparcia małych przedsiębiorstw, w ramach którego subsydiuje się płatności wynagrodzeń w przypadku przedsiębiorstw zatrudniających do pięciu pracowników. Zawieszenie podwyższonych składek na krajowy system ochrony zdrowia i odroczenie płatności podatkowych (np. VAT) zmniejszy ponadto bezpośrednią presję. Zasadnicze znaczenie mają sprawna koordynacja administracyjna, praktyczne wsparcie i skuteczna komunikacja na temat wsparcia dostępnego dla MŚP, we współpracy ze strukturami wsparcia MŚP i organizacjami przedsiębiorców. Przyspieszenie płatności umownych przez organy publiczne może również przyczynić się do poprawy przepływu środków pieniężnych MŚP. Nowo utworzone przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up mogą potrzebować szczególnego wsparcia, np. w postaci udziałów kapitałowych posiadanych przez instytucje publiczne oraz zachęt dla funduszy venture capital, aby zwiększyły one inwestycje w tego typu przedsiębiorstwa. Ważne jest, aby wdrożyć instrumenty finansowe przygotowane przed kryzysem (Cyprus Energy Fund of Funds). |
| --- | --- |

(22)

Na czas trwania kryzysu i w kontekście jego następstw potrzebne są i będą znaczne środki finansowe wspierające przedsiębiorstwa. Niezbędne jest zapewnienie odpowiedniego dostępu do finansowania i płynności, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), w celu utrzymania działalności przedsiębiorstw i zatrudnienia pracowników. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Cypr wdrożył specjalny program wsparcia małych przedsiębiorstw, w ramach którego subsydiuje się płatności wynagrodzeń w przypadku przedsiębiorstw zatrudniających do pięciu pracowników. Zawieszenie podwyższonych składek na krajowy system ochrony zdrowia i odroczenie płatności podatkowych (np. VAT) zmniejszy ponadto bezpośrednią presję. Zasadnicze znaczenie mają sprawna koordynacja administracyjna, praktyczne wsparcie i skuteczna komunikacja na temat wsparcia dostępnego dla MŚP, we współpracy ze strukturami wsparcia MŚP i organizacjami przedsiębiorców. Przyspieszenie płatności umownych przez organy publiczne może również przyczynić się do poprawy przepływu środków pieniężnych MŚP. Nowo utworzone przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up mogą potrzebować szczególnego wsparcia, np. w postaci udziałów kapitałowych posiadanych przez instytucje publiczne oraz zachęt dla funduszy venture capital, aby zwiększyły one inwestycje w tego typu przedsiębiorstwa. Ważne jest, aby wdrożyć instrumenty finansowe przygotowane przed kryzysem (Cyprus Energy Fund of Funds).

| (23) | W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne jest przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych oraz promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Ochrona i wykorzystywanie zasobów naturalnych kraju ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia zrównoważonej odbudowy gospodarki i przyszłego wzrostu. W celu utrzymania atrakcyjności turystycznej Cypru konieczne jest sprostanie wyzwaniom związanym z ekologiczną transformacją energetyczną, efektywnym gospodarowaniem odpadami i gospodarką wodną oraz ochroną przyrody i różnorodności biologicznej. Chociaż rozpoczęto już znaczne inwestycje, konieczne jest przyspieszenie większej liczby inwestycji w tych obszarach. Cypr zmaga się z poważnymi wyzwaniami w dążeniu do osiągnięcia swojego celu na 2030 r. w zakresie emisji gazów cieplarnianych nieobjętych unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji. Problemy te należy rozwiązać poprzez zaplanowanie i wprowadzenie w odpowiednim czasie dodatkowych środków, zgodnie z krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu. Takie środki będą wymagały inwestycji, w szczególności w takich obszarach jak energia odnawialna, efektywność energetyczna i zrównoważony transport, a inwestycje te mogą również przyczynić się do zapewnienia silnego bodźca ekologicznego. Cypr musi również usprawnić swój system gospodarowania odpadami i gospodarkę o obiegu zamkniętym. Wytwarzanie odpadów nadal przewyższa średnią unijną, zaś współczynniki recyklingu są nadal znacznie niższe od średniej unijnej. Na wysokim poziomie utrzymuje się również współczynnik składowania na wysypiskach. Gospodarka wodna i gospodarowanie ściekami, zwłaszcza na obszarach miejskich, są mało wydajne. Poważne obawy budzą susze i niedobór wody, a niewystarczająca reakcja polityczna może mieć wpływ na gospodarkę na obszarach wiejskich i turystykę. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Cyprowi sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Cyprowi optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(23)

W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne jest przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych oraz promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Ochrona i wykorzystywanie zasobów naturalnych kraju ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia zrównoważonej odbudowy gospodarki i przyszłego wzrostu. W celu utrzymania atrakcyjności turystycznej Cypru konieczne jest sprostanie wyzwaniom związanym z ekologiczną transformacją energetyczną, efektywnym gospodarowaniem odpadami i gospodarką wodną oraz ochroną przyrody i różnorodności biologicznej. Chociaż rozpoczęto już znaczne inwestycje, konieczne jest przyspieszenie większej liczby inwestycji w tych obszarach. Cypr zmaga się z poważnymi wyzwaniami w dążeniu do osiągnięcia swojego celu na 2030 r. w zakresie emisji gazów cieplarnianych nieobjętych unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji. Problemy te należy rozwiązać poprzez zaplanowanie i wprowadzenie w odpowiednim czasie dodatkowych środków, zgodnie z krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu. Takie środki będą wymagały inwestycji, w szczególności w takich obszarach jak energia odnawialna, efektywność energetyczna i zrównoważony transport, a inwestycje te mogą również przyczynić się do zapewnienia silnego bodźca ekologicznego. Cypr musi również usprawnić swój system gospodarowania odpadami i gospodarkę o obiegu zamkniętym. Wytwarzanie odpadów nadal przewyższa średnią unijną, zaś współczynniki recyklingu są nadal znacznie niższe od średniej unijnej. Na wysokim poziomie utrzymuje się również współczynnik składowania na wysypiskach. Gospodarka wodna i gospodarowanie ściekami, zwłaszcza na obszarach miejskich, są mało wydajne. Poważne obawy budzą susze i niedobór wody, a niewystarczająca reakcja polityczna może mieć wpływ na gospodarkę na obszarach wiejskich i turystykę. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Cyprowi sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Cyprowi optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (24) | W związku z ograniczeniami mobilności spowodowanymi COVID-19 uwidoczniło się znaczenie nowoczesnej infrastruktury cyfrowej, powszechnego dostępu do internetu i dostępności usług cyfrowych. Inwestowanie w gospodarkę cyfrową ma zasadnicze znaczenie dla zwiększenia wydajności i wsparcia odbudowy gospodarki po kryzysie. Cypr plasuje się na końcu sporządzonego przez Komisję indeksu gospodarki cyfrowej i społeczeństwa cyfrowego (DESI) na 2020 r. Jedynie 45 % Cypryjczyków w wieku od 16 do 74 lat posiada co najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe, a specjaliści w dziedzinie IT stanowią odsetek siły roboczej niższy (2,7 %) od średniej unijnej (3,9 %), co ogranicza potencjał gospodarki cyfrowej. Poziom interakcji online między organami publicznymi a obywatelami pozostaje niski i dotyczy jedynie 51 % Cypryjczyków. Poziom handlu elektronicznego (tj. MŚP prowadzące sprzedaż online, obrót w ramach handlu elektronicznego i internetowa sprzedaż transgraniczna) poprawia się (31,8 % w 2019 r. w porównaniu z 29,4 % w 2018 r.), ale jest nadal niższy od średniej unijnej wynoszącej 40,1 %. |
| --- | --- |

(24)

W związku z ograniczeniami mobilności spowodowanymi COVID-19 uwidoczniło się znaczenie nowoczesnej infrastruktury cyfrowej, powszechnego dostępu do internetu i dostępności usług cyfrowych. Inwestowanie w gospodarkę cyfrową ma zasadnicze znaczenie dla zwiększenia wydajności i wsparcia odbudowy gospodarki po kryzysie. Cypr plasuje się na końcu sporządzonego przez Komisję indeksu gospodarki cyfrowej i społeczeństwa cyfrowego (DESI) na 2020 r. Jedynie 45 % Cypryjczyków w wieku od 16 do 74 lat posiada co najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe, a specjaliści w dziedzinie IT stanowią odsetek siły roboczej niższy (2,7 %) od średniej unijnej (3,9 %), co ogranicza potencjał gospodarki cyfrowej. Poziom interakcji online między organami publicznymi a obywatelami pozostaje niski i dotyczy jedynie 51 % Cypryjczyków. Poziom handlu elektronicznego (tj. MŚP prowadzące sprzedaż online, obrót w ramach handlu elektronicznego i internetowa sprzedaż transgraniczna) poprawia się (31,8 % w 2019 r. w porównaniu z 29,4 % w 2018 r.), ale jest nadal niższy od średniej unijnej wynoszącej 40,1 %.

| (25) | Cypr może jeszcze bardziej usprawnić swój system badań naukowych i innowacji w celu wspierania wzrostu wydajności i wymaganej transformacji cyfrowej i ekologicznej w scenariuszu po zakończeniu pandemii. Niska zdolność absorpcyjna przedsiębiorstw w zakresie badań naukowych i innowacji hamuje konkurencyjność Cypru. Poprawa współpracy między środowiskiem akademickim a przedsiębiorstwami oraz komercjalizacja wyników badań nadal stanowią główne wąskie gardła i wymagają podjęcia pilnych działań. Niemniej jednak wdrożone ostatnio środki, takie jak utworzenie nowego wiceministerstwa ds. badań naukowych, innowacji i polityki cyfrowej, powołanie nowego wiceministra ds. badań naukowych, innowacji i polityki cyfrowej, a także nowe cypryjskie strategiczne ramy w zakresie badań naukowych i innowacji na lata 2019–2023 (Innovate Cyprus), w których podniesiono cele nakładów na badania naukowe i rozwój do 1,5 % PKB do 2023 r. (z obecnych 0,56 %), są obiecujące. |
| --- | --- |

(25)

Cypr może jeszcze bardziej usprawnić swój system badań naukowych i innowacji w celu wspierania wzrostu wydajności i wymaganej transformacji cyfrowej i ekologicznej w scenariuszu po zakończeniu pandemii. Niska zdolność absorpcyjna przedsiębiorstw w zakresie badań naukowych i innowacji hamuje konkurencyjność Cypru. Poprawa współpracy między środowiskiem akademickim a przedsiębiorstwami oraz komercjalizacja wyników badań nadal stanowią główne wąskie gardła i wymagają podjęcia pilnych działań. Niemniej jednak wdrożone ostatnio środki, takie jak utworzenie nowego wiceministerstwa ds. badań naukowych, innowacji i polityki cyfrowej, powołanie nowego wiceministra ds. badań naukowych, innowacji i polityki cyfrowej, a także nowe cypryjskie strategiczne ramy w zakresie badań naukowych i innowacji na lata 2019–2023 (Innovate Cyprus), w których podniesiono cele nakładów na badania naukowe i rozwój do 1,5 % PKB do 2023 r. (z obecnych 0,56 %), są obiecujące.

| (26) | Jak potwierdzono w zaleceniu w sprawie polityki gospodarczej dla strefy euro na 2020 r., kluczowe znaczenie dla poprawy skuteczności i sprawiedliwości systemów podatkowych ma rozwiązanie problemu agresywnego planowania podatkowego. Skutki uboczne strategii agresywnego planowania podatkowego stosowanych przez podatników wymagają skoordynowanych działań krajowych mających być uzupełnieniem prawodawstwa Unii. Dowody gospodarcze wskazują, że cypryjskie przepisy podatkowe są wykorzystywane do celów agresywnego planowania podatkowego. Cypr podjął działania w celu ograniczenia agresywnego planowania podatkowego poprzez wdrożenie międzynarodowych i europejskich inicjatyw oraz podjęcie pewnych dodatkowych środków krajowych. Jednak cechy tego systemu, takie jak brak podatków u źródła od dywidend, odsetek i opłat licencyjnych wypłacanych przez przedsiębiorstwa z siedzibą na Cyprze rezydentom państw trzecich, oraz zasady dotyczące rezydencji podatkowej przedsiębiorstw mogą w dalszym ciągu ułatwiać agresywne planowanie podatkowe. System odliczania odsetek nominalnych musi być ściśle monitorowany. Program naturalizacji w drodze wyjątku dla inwestorów i prawo pobytu na Cyprze w zamian za inwestycje zostały ponadto wymienione przez OECD jako obarczone potencjalnie wysokim ryzykiem niewłaściwego wykorzystywania. Cypr przygotował i przedłożył do weryfikacji prawnej projekty przepisów wprowadzających podatek u źródła od dywidend, odsetek i opłat licencyjnych względem krajów wymienionych w załączniku I do unijnego wykazu jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych. Ponadto Cypr przygotował i przedłożył do weryfikacji prawnej wprowadzenie, oprócz istniejących zarządzania i kontroli, sprawdzania rezydencji podatkowej przedsiębiorstw na podstawie miejsca uzyskania zdolności prawnej. Konieczne będzie przeprowadzenie oceny skuteczności tych środków w zwalczaniu agresywnego planowania podatkowego. |
| --- | --- |

(26)

Jak potwierdzono w zaleceniu w sprawie polityki gospodarczej dla strefy euro na 2020 r., kluczowe znaczenie dla poprawy skuteczności i sprawiedliwości systemów podatkowych ma rozwiązanie problemu agresywnego planowania podatkowego. Skutki uboczne strategii agresywnego planowania podatkowego stosowanych przez podatników wymagają skoordynowanych działań krajowych mających być uzupełnieniem prawodawstwa Unii. Dowody gospodarcze wskazują, że cypryjskie przepisy podatkowe są wykorzystywane do celów agresywnego planowania podatkowego. Cypr podjął działania w celu ograniczenia agresywnego planowania podatkowego poprzez wdrożenie międzynarodowych i europejskich inicjatyw oraz podjęcie pewnych dodatkowych środków krajowych. Jednak cechy tego systemu, takie jak brak podatków u źródła od dywidend, odsetek i opłat licencyjnych wypłacanych przez przedsiębiorstwa z siedzibą na Cyprze rezydentom państw trzecich, oraz zasady dotyczące rezydencji podatkowej przedsiębiorstw mogą w dalszym ciągu ułatwiać agresywne planowanie podatkowe. System odliczania odsetek nominalnych musi być ściśle monitorowany. Program naturalizacji w drodze wyjątku dla inwestorów i prawo pobytu na Cyprze w zamian za inwestycje zostały ponadto wymienione przez OECD jako obarczone potencjalnie wysokim ryzykiem niewłaściwego wykorzystywania. Cypr przygotował i przedłożył do weryfikacji prawnej projekty przepisów wprowadzających podatek u źródła od dywidend, odsetek i opłat licencyjnych względem krajów wymienionych w załączniku I do unijnego wykazu jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych. Ponadto Cypr przygotował i przedłożył do weryfikacji prawnej wprowadzenie, oprócz istniejących zarządzania i kontroli, sprawdzania rezydencji podatkowej przedsiębiorstw na podstawie miejsca uzyskania zdolności prawnej. Konieczne będzie przeprowadzenie oceny skuteczności tych środków w zwalczaniu agresywnego planowania podatkowego.

| (27) | Skuteczny system wymiaru sprawiedliwości ma zasadnicze znaczenie dla atrakcyjności gospodarki sprzyjającej inwestycjom i prowadzeniu działalności gospodarczej i będzie pełnił kluczową rolę w procesie odbudowy gospodarki. Poważne braki w wydajności wymiaru sprawiedliwości nadal utrudniają egzekwowanie umów i uniemożliwiają szybkie rozstrzyganie spraw cywilnych i handlowych. Zapowiedziano szereg reform mających na celu rozwiązanie najważniejszych problemów systemu wymiaru sprawiedliwości na Cyprze, w szczególności: przestarzałych przepisów dotyczących postępowania cywilnego, cyfryzacji sądów, dużych zaległości w rozpatrywaniu spraw oraz braku szkolenia ustawicznego dla sędziów, jednak postępy są nadal wolne. |
| --- | --- |

(27)

Skuteczny system wymiaru sprawiedliwości ma zasadnicze znaczenie dla atrakcyjności gospodarki sprzyjającej inwestycjom i prowadzeniu działalności gospodarczej i będzie pełnił kluczową rolę w procesie odbudowy gospodarki. Poważne braki w wydajności wymiaru sprawiedliwości nadal utrudniają egzekwowanie umów i uniemożliwiają szybkie rozstrzyganie spraw cywilnych i handlowych. Zapowiedziano szereg reform mających na celu rozwiązanie najważniejszych problemów systemu wymiaru sprawiedliwości na Cyprze, w szczególności: przestarzałych przepisów dotyczących postępowania cywilnego, cyfryzacji sądów, dużych zaległości w rozpatrywaniu spraw oraz braku szkolenia ustawicznego dla sędziów, jednak postępy są nadal wolne.

| (28) | Wzmocnienie odporności i skuteczności administracji publicznej ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia szybkiego i skutecznego wdrożenia na Cyprze środków na rzecz odbudowy wprowadzonych w związku z COVID-19. Poprawa koordynacji między instytucjami administracji centralnej i samorządowej oraz rozwiązanie problemu fragmentacji i nieefektywności na szczeblu lokalnym są niezbędne do usunięcia wąskich gardeł w celu spójnego wdrażania, inwestycji i świadczenia usług w tym kraju. Kontynuowanie cyfryzacji administracji publicznej ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia jej ciągłości działania, a także dla zapewnienia stałego i skutecznego dostępu obywateli i przedsiębiorstw do usług publicznych. |
| --- | --- |

(28)

Wzmocnienie odporności i skuteczności administracji publicznej ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia szybkiego i skutecznego wdrożenia na Cyprze środków na rzecz odbudowy wprowadzonych w związku z COVID-19. Poprawa koordynacji między instytucjami administracji centralnej i samorządowej oraz rozwiązanie problemu fragmentacji i nieefektywności na szczeblu lokalnym są niezbędne do usunięcia wąskich gardeł w celu spójnego wdrażania, inwestycji i świadczenia usług w tym kraju. Kontynuowanie cyfryzacji administracji publicznej ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia jej ciągłości działania, a także dla zapewnienia stałego i skutecznego dostępu obywateli i przedsiębiorstw do usług publicznych.

| (29) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(29)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (30) | Ochrona ogólnej dobrej kondycji systemu bankowego i zarządzanie ryzykiem w zakresie stabilności finansowej są niezbędne, aby złagodzić kryzys związany z COVID-19 i wesprzeć gospodarkę. Chociaż stabilność sektora bankowego znacznie się poprawiła w ostatnich latach, pandemia stanowi obciążenie dla banków, gdyż zwiększa się ryzyko kredytowe, a rentowność i kapitalizacja – zmniejszają się. Podatność na zagrożenia i wyzwania wynika z nadmiernego zadłużenia sektora prywatnego i wysokiego odsetka kredytów zagrożonych, co ogranicza zakres wsparcia kredytowego. Cypryjski sektor bankowy ma drugi najwyższy wskaźnik kredytów zagrożonych w strefie euro. W związku z tym wysiłki na rzecz zmniejszenia liczby kredytów zagrożonych nadal stanowią priorytet, w szczególności w odniesieniu do rozwiązania problemu kredytów zagrożonych, które były zaległe na długo przed wybuchem kryzysu związanego z COVID-19. Aby osiągnąć ten cel, niezbędne są zmiany w spółce zarządzania aktywami państwowymi (KEDIPES), w tym w odniesieniu do jej modelu organizacyjnego i strategii. System ESTIA odpowiednio służy wspieraniu i ochronie kredytobiorców podatnych na zagrożenia, ale zasadnicze znaczenie nadal ma utrzymanie równowagi między tą działalnością a poprawą kultury płatności. W związku z tym wzmocnienie egzekwowania roszczeń i promowanie stosowania ram prawnych dotyczących niewypłacalności pomogłoby zapewnić trwałe rozwiązanie problemu kredytów zagrożonych. Istotnym zadaniem pozostaje ponadto zmniejszenie opóźnień w wydawaniu tytułów własności przez wdrożenie strukturalnego rozwiązania problemu nieprawidłowości w systemie transakcji dotyczących nieruchomości (tj. systemie wydawania tytułów własności i przenoszenia prawa własności). |
| --- | --- |

(30)

Ochrona ogólnej dobrej kondycji systemu bankowego i zarządzanie ryzykiem w zakresie stabilności finansowej są niezbędne, aby złagodzić kryzys związany z COVID-19 i wesprzeć gospodarkę. Chociaż stabilność sektora bankowego znacznie się poprawiła w ostatnich latach, pandemia stanowi obciążenie dla banków, gdyż zwiększa się ryzyko kredytowe, a rentowność i kapitalizacja – zmniejszają się. Podatność na zagrożenia i wyzwania wynika z nadmiernego zadłużenia sektora prywatnego i wysokiego odsetka kredytów zagrożonych, co ogranicza zakres wsparcia kredytowego. Cypryjski sektor bankowy ma drugi najwyższy wskaźnik kredytów zagrożonych w strefie euro. W związku z tym wysiłki na rzecz zmniejszenia liczby kredytów zagrożonych nadal stanowią priorytet, w szczególności w odniesieniu do rozwiązania problemu kredytów zagrożonych, które były zaległe na długo przed wybuchem kryzysu związanego z COVID-19. Aby osiągnąć ten cel, niezbędne są zmiany w spółce zarządzania aktywami państwowymi (KEDIPES), w tym w odniesieniu do jej modelu organizacyjnego i strategii. System ESTIA odpowiednio służy wspieraniu i ochronie kredytobiorców podatnych na zagrożenia, ale zasadnicze znaczenie nadal ma utrzymanie równowagi między tą działalnością a poprawą kultury płatności. W związku z tym wzmocnienie egzekwowania roszczeń i promowanie stosowania ram prawnych dotyczących niewypłacalności pomogłoby zapewnić trwałe rozwiązanie problemu kredytów zagrożonych. Istotnym zadaniem pozostaje ponadto zmniejszenie opóźnień w wydawaniu tytułów własności przez wdrożenie strukturalnego rozwiązania problemu nieprawidłowości w systemie transakcji dotyczących nieruchomości (tj. systemie wydawania tytułów własności i przenoszenia prawa własności).

| (31) | Kontynuowanie wysiłków na rzecz wzmocnienia ram w celu zapobiegania korupcji i nakładania stosownych kar ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia odbudowy po kryzysie związanym z COVID-19 oraz dla osiągnięcia skutecznej, rozliczalnej i przejrzystej alokacji i dystrybucji środków finansowych i zasobów. Chociaż wdrażany jest plan działania na rzecz zwalczania korupcji, nadal oczekuje się na przyjęcie kluczowych środków i przepisów, w szczególności projektów ustaw o zwiększeniu przejrzystości w procesie podejmowania decyzji publicznych, ustanowieniu niezależnego organu ds. walki z korupcją, zgłaszania korupcji i ochrony sygnalistów. Przepisy dotyczące rozdziału funkcji i procedur rekrutacyjnych w Prokuraturze Generalnej nadal nie zostały zakończone. |
| --- | --- |

(31)

Kontynuowanie wysiłków na rzecz wzmocnienia ram w celu zapobiegania korupcji i nakładania stosownych kar ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia odbudowy po kryzysie związanym z COVID-19 oraz dla osiągnięcia skutecznej, rozliczalnej i przejrzystej alokacji i dystrybucji środków finansowych i zasobów. Chociaż wdrażany jest plan działania na rzecz zwalczania korupcji, nadal oczekuje się na przyjęcie kluczowych środków i przepisów, w szczególności projektów ustaw o zwiększeniu przejrzystości w procesie podejmowania decyzji publicznych, ustanowieniu niezależnego organu ds. walki z korupcją, zgłaszania korupcji i ochrony sygnalistów. Przepisy dotyczące rozdziału funkcji i procedur rekrutacyjnych w Prokuraturze Generalnej nadal nie zostały zakończone.

| (32) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Cypr przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(32)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Cypr przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (33) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Cypr powinien – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jego polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro. |
| --- | --- |

(33)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Cypr powinien – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jego polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro.

| (34) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Cypru, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Cypru w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej na Cyprze, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(34)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Cypru, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Cypru w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej na Cyprze, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (35) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej. |
| --- | --- |

(35)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej.

| (36) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 3 i 4, |
| --- | --- |

(36)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 3 i 4,

NINIEJSZYM ZALECA Cyprowi w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Wzmocnienie odporności i zdolności systemu ochrony zdrowia w celu zapewnienia wysokiej jakości i przystępnych cenowo usług, w tym przez poprawę warunków pracy pracowników ochrony zdrowia. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Zapewnienie odpowiedniego zastąpienia dochodu oraz dostępu do ochrony socjalnej dla wszystkich. Wzmocnienie publicznych służb zatrudnienia, promowanie elastycznej organizacji pracy oraz poprawa dopasowania kształcenia i szkolenia do potrzeb rynku pracy. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zapewnienie odpowiedniego dostępu do finansowania i płynności, zwłaszcza dla MŚP. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii, gospodarowanie odpadami i gospodarkę wodną, zrównoważony transport, cyfryzację, badania naukowe i innowacje. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Wzmożenie działań w celu eliminowania cech systemu podatkowego, które ułatwiają agresywne planowanie podatkowe osobom fizycznym i przedsiębiorstwom wielonarodowym. Zwiększenie wydajności i cyfryzacji systemu sądownictwa i sektora publicznego. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 80.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

7

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/89 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/89

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Łotwy na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Łotwę programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/14)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Łotwy jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Łotwy jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | W dniu 26 lutego 2020 r. opublikowano sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Łotwy. Zawierało ono ocenę postępów Łotwy w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z takimi zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Łotwy w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 26 lutego 2020 r. opublikowano sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Łotwy. Zawierało ono ocenę postępów Łotwy w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z takimi zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Łotwy w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Łotwę do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Łotwę do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych sektorach i regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Grozi to pogłębieniem się dysproporcji na Łotwie. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych sektorach i regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Grozi to pogłębieniem się dysproporcji na Łotwie. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 30 kwietnia 2020 r. Łotwa przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 30 kwietnia 2020 r. Łotwa przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Łotwa jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(11)

Łotwa jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu.

| (12) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 0,2 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 9,4 % PKB w 2020 r. Deficyt ma się obniżyć do 5,0 % PKB w roku 2021 i do 2,7 % PKB do roku 2023, przy założeniu niezmiennego kursu polityki. Na podstawie programu stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 36,9 % PKB, wzrośnie w 2022 r. do ok. 53 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(12)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 0,2 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 9,4 % PKB w 2020 r. Deficyt ma się obniżyć do 5,0 % PKB w roku 2021 i do 2,7 % PKB do roku 2023, przy założeniu niezmiennego kursu polityki. Na podstawie programu stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 36,9 % PKB, wzrośnie w 2022 r. do ok. 53 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Łotwa przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że łączna wartość tych środków budżetowych wynosi 3,0 % PKB. Środki te obejmują opcje odroczenia płatności podatków na okres do 3 lat, szersze objęcie zwolnieniem chorobowym płatnym z funduszu państwa, wsparcie dla konkretnych sektorów oraz dodatkowe wydatki na opiekę zdrowotną. Łotwa przyjęła ponadto wsparcie na utrzymanie płynności finansowej przedsiębiorstw w drodze gwarancji i pożyczek w wysokości 3,2 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Łotwę są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Łotwa przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że łączna wartość tych środków budżetowych wynosi 3,0 % PKB. Środki te obejmują opcje odroczenia płatności podatków na okres do 3 lat, szersze objęcie zwolnieniem chorobowym płatnym z funduszu państwa, wsparcie dla konkretnych sektorów oraz dodatkowe wydatki na opiekę zdrowotną. Łotwa przyjęła ponadto wsparcie na utrzymanie płynności finansowej przedsiębiorstw w drodze gwarancji i pożyczek w wysokości 3,2 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Łotwę są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Łotwy w 2020 r. wyniesie -7,3 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -4,5 % PKB. Odzwierciedla to zasadniczo podobny wpływ środków stymulacyjnych jak przewidywany w programie stabilności na 2020 r., ale zakłada się, że spadek zatrudnienia będzie mniejszy i automatyczne stabilizatory po stronie wydatków również będą niższe. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Łotwy w 2020 r. wyniesie -7,3 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -4,5 % PKB. Odzwierciedla to zasadniczo podobny wpływ środków stymulacyjnych jak przewidywany w programie stabilności na 2020 r., ale zakłada się, że spadek zatrudnienia będzie mniejszy i automatyczne stabilizatory po stronie wydatków również będą niższe. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Łotwę w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Łotwę w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (16) | Łotwa ogłosiła stan nadzwyczajny w dniu 13 marca 2020 r. i przedłużyła okres jego obowiązywania do dnia 9 czerwca 2020 r. Rząd wprowadził ograniczenia przemieszczania się osób przez granice Łotwy samolotem, koleją i drogą morską, zamknął szkoły i uniwersytety i wprowadził nauczanie na odległość, zakazał wszelkich wydarzeń publicznych, wprowadził środki dotyczące ograniczenia kontaktów personalnych, ograniczył sprzedaż w weekendy i promował cyfrowe usługi publiczne. Z uwagi na poprawę sytuacji epidemiologicznej władze złagodziły krajowe ograniczenia od dnia 12 maja 2020 r., a od dnia 15 maja 2020 r. zgodziły się na ponowne otwarcie granic z Litwą i Estonią. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 8,6 %, a w 2021 r. spadnie nieznacznie do 8,3 %. Przewiduje się, że w 2020 r. straty gospodarki wyniosą 7 %, przy czym najbardziej ucierpią inwestycje i wywóz na skutek spadku popytu zagranicznego i rosnącej niepewności. Przewiduje się, że zatrudnienie zmniejszy się o 2,5 %, biorąc pod uwagę fakt, że negatywne skutki dla zatrudnienia zostaną w znacznym stopniu złagodzone przez dotowany przez rząd program dotyczący przestoju ekonomicznego dla pracowników i dotacje związane z wynagrodzeniami w sektorach zorientowanych na wywóz. W odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19 Łotwa opracowała kompleksową reakcję w zakresie polityki fiskalnej i gospodarczej. Reakcja władz dotyczyła trzech obszarów: 1) wsparcia dla pracowników; 2) wsparcia dla przedsiębiorstw; oraz 3) wsparcia dla najbardziej dotkniętych sektorów gospodarki. Środki z zakresu polityki pracy mające na celu utrzymanie zatrudnienia i wzmocnienie siatki bezpieczeństwa socjalnego obejmują między innymi dopłaty do wynagrodzeń w wysokości do 75 % wynagrodzenia brutto danej osoby, objęcie zwolnieniem chorobowym dla pracowników, u których zdiagnozowano COVID-19 lub będących na kwarantannie, oraz rozszerzenie świadczeń dla bezrobotnych. Wsparcie dla przedsiębiorstw znajdujących się w tymczasowych trudnościach ma na celu zapewnienie płynności rentownym przedsiębiorstwom oraz szybkie zwiększenie podaży podstawowych dóbr i usług. |
| --- | --- |

(16)

Łotwa ogłosiła stan nadzwyczajny w dniu 13 marca 2020 r. i przedłużyła okres jego obowiązywania do dnia 9 czerwca 2020 r. Rząd wprowadził ograniczenia przemieszczania się osób przez granice Łotwy samolotem, koleją i drogą morską, zamknął szkoły i uniwersytety i wprowadził nauczanie na odległość, zakazał wszelkich wydarzeń publicznych, wprowadził środki dotyczące ograniczenia kontaktów personalnych, ograniczył sprzedaż w weekendy i promował cyfrowe usługi publiczne. Z uwagi na poprawę sytuacji epidemiologicznej władze złagodziły krajowe ograniczenia od dnia 12 maja 2020 r., a od dnia 15 maja 2020 r. zgodziły się na ponowne otwarcie granic z Litwą i Estonią. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 8,6 %, a w 2021 r. spadnie nieznacznie do 8,3 %. Przewiduje się, że w 2020 r. straty gospodarki wyniosą 7 %, przy czym najbardziej ucierpią inwestycje i wywóz na skutek spadku popytu zagranicznego i rosnącej niepewności. Przewiduje się, że zatrudnienie zmniejszy się o 2,5 %, biorąc pod uwagę fakt, że negatywne skutki dla zatrudnienia zostaną w znacznym stopniu złagodzone przez dotowany przez rząd program dotyczący przestoju ekonomicznego dla pracowników i dotacje związane z wynagrodzeniami w sektorach zorientowanych na wywóz. W odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19 Łotwa opracowała kompleksową reakcję w zakresie polityki fiskalnej i gospodarczej. Reakcja władz dotyczyła trzech obszarów: 1) wsparcia dla pracowników; 2) wsparcia dla przedsiębiorstw; oraz 3) wsparcia dla najbardziej dotkniętych sektorów gospodarki. Środki z zakresu polityki pracy mające na celu utrzymanie zatrudnienia i wzmocnienie siatki bezpieczeństwa socjalnego obejmują między innymi dopłaty do wynagrodzeń w wysokości do 75 % wynagrodzenia brutto danej osoby, objęcie zwolnieniem chorobowym dla pracowników, u których zdiagnozowano COVID-19 lub będących na kwarantannie, oraz rozszerzenie świadczeń dla bezrobotnych. Wsparcie dla przedsiębiorstw znajdujących się w tymczasowych trudnościach ma na celu zapewnienie płynności rentownym przedsiębiorstwom oraz szybkie zwiększenie podaży podstawowych dóbr i usług.

| (17) | Z uwagi na pandemię COVID-19 wymagane były bezprecedensowe środki w celu powstrzymania rozprzestrzeniania się tej choroby i łagodzenia jej skutków. Pandemia uwydatniła słabości strukturalne systemu ochrony zdrowia Łotwy, bezpośrednio związane z ograniczonymi zasobami finansowymi i ludzkimi, którymi on dysponuje, oraz z powolnym postępem reform. Niedofinansowanie ze środków publicznych ogranicza dostępność wysokiej jakości i przystępnych cenowo usług opieki zdrowotnej i skuteczność systemu ochrony zdrowia. Powoduje to wysoki poziom niezaspokojonych – według subiektywnej oceny – potrzeb w zakresie opieki zdrowotnej, znaczny poziom opłat własnych, zwłaszcza w przypadku grup znajdujących się w trudnej sytuacji, a także nierówny dostęp. Inną ważną przyczyną niezadowalającego stanu zdrowia społeczeństwa jest niezdrowy tryb życia. Złożonym wyzwaniem jest ponadto niedobór pracowników służby zdrowia, co utrudnia świadczenie usług zdrowotnych. Dla poprawy wydajności i jakości opieki zdrowotnej kluczowe znaczenie ma przyspieszenie tempa prowadzonych reform, pozostających na wczesnym etapie. Obejmują one skuteczne środki zapobiegawcze, udoskonalenie podstawowej opieki zdrowotnej, racjonalizację sektora szpitalnego i ukierunkowane zarządzanie jakością. Zakres wpływu tych reform oraz możliwości poprawy wyników w dziedzinie zdrowia zależą również w dużym stopniu od kwoty finansowania publicznego przeznaczonego na opiekę zdrowotną. Aby móc poradzić sobie z podobnymi kryzysami w przyszłości, ważne jest zapewnienie inwestycji w środki ochrony zdrowia publicznego, które byłyby skuteczne i dysponowały odpowiednimi zasobami oraz pozwalały powstrzymywać rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych, ograniczać i łagodzić ich rozprzestrzenianie się oraz zarządzać ich wpływem na wyniki systemu ochrony zdrowia. Inwestycje te mogłyby mieć na celu zapewnienie niezbędnego sprzętu, solidnych usług e-zdrowia, infrastruktury i personelu służby zdrowia oraz zapewnienie możliwości świadczenia wszystkich planowych regularnych usług opieki zdrowotnej równolegle z opieką nad pacjentami z COVID-19. |
| --- | --- |

(17)

Z uwagi na pandemię COVID-19 wymagane były bezprecedensowe środki w celu powstrzymania rozprzestrzeniania się tej choroby i łagodzenia jej skutków. Pandemia uwydatniła słabości strukturalne systemu ochrony zdrowia Łotwy, bezpośrednio związane z ograniczonymi zasobami finansowymi i ludzkimi, którymi on dysponuje, oraz z powolnym postępem reform. Niedofinansowanie ze środków publicznych ogranicza dostępność wysokiej jakości i przystępnych cenowo usług opieki zdrowotnej i skuteczność systemu ochrony zdrowia. Powoduje to wysoki poziom niezaspokojonych – według subiektywnej oceny – potrzeb w zakresie opieki zdrowotnej, znaczny poziom opłat własnych, zwłaszcza w przypadku grup znajdujących się w trudnej sytuacji, a także nierówny dostęp. Inną ważną przyczyną niezadowalającego stanu zdrowia społeczeństwa jest niezdrowy tryb życia. Złożonym wyzwaniem jest ponadto niedobór pracowników służby zdrowia, co utrudnia świadczenie usług zdrowotnych. Dla poprawy wydajności i jakości opieki zdrowotnej kluczowe znaczenie ma przyspieszenie tempa prowadzonych reform, pozostających na wczesnym etapie. Obejmują one skuteczne środki zapobiegawcze, udoskonalenie podstawowej opieki zdrowotnej, racjonalizację sektora szpitalnego i ukierunkowane zarządzanie jakością. Zakres wpływu tych reform oraz możliwości poprawy wyników w dziedzinie zdrowia zależą również w dużym stopniu od kwoty finansowania publicznego przeznaczonego na opiekę zdrowotną. Aby móc poradzić sobie z podobnymi kryzysami w przyszłości, ważne jest zapewnienie inwestycji w środki ochrony zdrowia publicznego, które byłyby skuteczne i dysponowały odpowiednimi zasobami oraz pozwalały powstrzymywać rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych, ograniczać i łagodzić ich rozprzestrzenianie się oraz zarządzać ich wpływem na wyniki systemu ochrony zdrowia. Inwestycje te mogłyby mieć na celu zapewnienie niezbędnego sprzętu, solidnych usług e-zdrowia, infrastruktury i personelu służby zdrowia oraz zapewnienie możliwości świadczenia wszystkich planowych regularnych usług opieki zdrowotnej równolegle z opieką nad pacjentami z COVID-19.

| (18) | Łotwa podejmuje środki mające na celu rozszerzenie systemu wsparcia dochodu dla pracowników i uniknięcie zwolnień podczas stanu nadzwyczajnego. Wsparcie to jest jednak ograniczone pod względem zakresu i adekwatności, głównie dlatego, że jest uzależnione od składek na ubezpieczenie społeczne i restrykcyjnych kryteriów kwalifikowalności. Program nie zezwala również na częściowe przestoje w pracy. Bardziej stopniowe przechodzenie od wsparcia dochodu do dochodu z pracy pozwoliłoby na większą elastyczność rynku pracy w okresie przestoju i odbudowy gospodarki. Potrzebne są ciągłe wysiłki, aby poprawić adekwatność, okres obowiązywania i zakres siatki bezpieczeństwa socjalnego obejmującej wszystkich. Wysiłki te są jednak ograniczone z powodu niskiego udziału dochodów z podatków w PKB. Pomimo pewnej nieznacznej poprawy w tej dziedzinie świadczenia w zakresie minimalnego dochodu gwarantowanego, emerytur minimalnych oraz wsparcia dochodu dla osób z niepełnosprawnością są nadal niskie. Łotwa wprowadziła zasiłek dla osób bezrobotnych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, jednak osoby bezrobotne są bardzo zagrożone ubóstwem, zwłaszcza gdy okres bezrobocia przedłuża się. Istnieją dające się zniwelować luki w zakresie dostępu do ochrony socjalnej, w tym do ubezpieczenia od utraty pracy, dla osób samozatrudnionych i osób zatrudnionych w ramach niestandardowych form zatrudnienia. Praca nierejestrowana i nieoficjalne wynagrodzenia – choć ich skala maleje – są nadal szeroko rozpowszechnione, co osłabia ochronę socjalną pracowników i zwiększa ryzyko zawodowe. Najbardziej narażone grupy mogą mieć największe trudności z ponownym znalezieniem pracy. Na niskim poziomie pozostaje integracja zatrudnienia, edukacji, usług zdrowotnych i społecznych oraz świadczenie usług społecznych. Odsetki osób dotkniętych poważną deprywacją mieszkaniową oraz dotkniętych przeludnieniem są jedne z najwyższych w Unii; brakuje lokali socjalnych. |
| --- | --- |

(18)

Łotwa podejmuje środki mające na celu rozszerzenie systemu wsparcia dochodu dla pracowników i uniknięcie zwolnień podczas stanu nadzwyczajnego. Wsparcie to jest jednak ograniczone pod względem zakresu i adekwatności, głównie dlatego, że jest uzależnione od składek na ubezpieczenie społeczne i restrykcyjnych kryteriów kwalifikowalności. Program nie zezwala również na częściowe przestoje w pracy. Bardziej stopniowe przechodzenie od wsparcia dochodu do dochodu z pracy pozwoliłoby na większą elastyczność rynku pracy w okresie przestoju i odbudowy gospodarki. Potrzebne są ciągłe wysiłki, aby poprawić adekwatność, okres obowiązywania i zakres siatki bezpieczeństwa socjalnego obejmującej wszystkich. Wysiłki te są jednak ograniczone z powodu niskiego udziału dochodów z podatków w PKB. Pomimo pewnej nieznacznej poprawy w tej dziedzinie świadczenia w zakresie minimalnego dochodu gwarantowanego, emerytur minimalnych oraz wsparcia dochodu dla osób z niepełnosprawnością są nadal niskie. Łotwa wprowadziła zasiłek dla osób bezrobotnych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, jednak osoby bezrobotne są bardzo zagrożone ubóstwem, zwłaszcza gdy okres bezrobocia przedłuża się. Istnieją dające się zniwelować luki w zakresie dostępu do ochrony socjalnej, w tym do ubezpieczenia od utraty pracy, dla osób samozatrudnionych i osób zatrudnionych w ramach niestandardowych form zatrudnienia. Praca nierejestrowana i nieoficjalne wynagrodzenia – choć ich skala maleje – są nadal szeroko rozpowszechnione, co osłabia ochronę socjalną pracowników i zwiększa ryzyko zawodowe. Najbardziej narażone grupy mogą mieć największe trudności z ponownym znalezieniem pracy. Na niskim poziomie pozostaje integracja zatrudnienia, edukacji, usług zdrowotnych i społecznych oraz świadczenie usług społecznych. Odsetki osób dotkniętych poważną deprywacją mieszkaniową oraz dotkniętych przeludnieniem są jedne z najwyższych w Unii; brakuje lokali socjalnych.

| (19) | Udzielanie wsparcia małym i średnim przedsiębiorstwom, aby pomóc im szybko wprowadzić elastyczną organizację pracy i możliwości telepracy, może w znacznym stopniu przyczynić się do złagodzenia skutków kryzysu. Szczególne zaniepokojenie budzi mała liczba rejestracji w publicznych służbach zatrudnienia oraz niski poziom uczestnictwa osób bezrobotnych w aktywnych instrumentach rynku pracy. Należy wzmocnić i dostosować świadczenie i strukturę aktywnych instrumentów rynku pracy, aby skrócić czas trwania okresów bezrobocia i ułatwić powrót do pracy. Wyposażenie ludzi w odpowiednie umiejętności ma w czasach pogorszenia koniunktury gospodarczej jeszcze większe znaczenie dla poprawy odporności siły roboczej. Skuteczne i łatwo dostępne działania w zakresie uczenia się dorosłych, przekwalifikowania i podnoszenia kwalifikacji, a także świadczenie usług społecznych i wsparcie mobilności, mogłyby pomóc większej liczbie osób zdobyć umiejętności potrzebne na rynku pracy. Należy również poprawić umiejętności cyfrowe, ponieważ jedynie 43 % Łotyszów posiada podstawowe lub bardziej zaawansowane umiejętności cyfrowe. Stan nadzwyczajny związany z pandemią COVID-19 uwidocznił również potrzebę poprawy wysokiej jakości cyfrowego kształcenia i szkolenia oraz zapewnienia równego dostępu dla wszystkich osób uczących się. Ważne jest również wzmocnienie zdolności partnerów społecznych, aby zapewnić ich znaczne i terminowe zaangażowanie w reakcję na kryzys związany z COVID-19 oraz proces odbudowy. |
| --- | --- |

(19)

Udzielanie wsparcia małym i średnim przedsiębiorstwom, aby pomóc im szybko wprowadzić elastyczną organizację pracy i możliwości telepracy, może w znacznym stopniu przyczynić się do złagodzenia skutków kryzysu. Szczególne zaniepokojenie budzi mała liczba rejestracji w publicznych służbach zatrudnienia oraz niski poziom uczestnictwa osób bezrobotnych w aktywnych instrumentach rynku pracy. Należy wzmocnić i dostosować świadczenie i strukturę aktywnych instrumentów rynku pracy, aby skrócić czas trwania okresów bezrobocia i ułatwić powrót do pracy. Wyposażenie ludzi w odpowiednie umiejętności ma w czasach pogorszenia koniunktury gospodarczej jeszcze większe znaczenie dla poprawy odporności siły roboczej. Skuteczne i łatwo dostępne działania w zakresie uczenia się dorosłych, przekwalifikowania i podnoszenia kwalifikacji, a także świadczenie usług społecznych i wsparcie mobilności, mogłyby pomóc większej liczbie osób zdobyć umiejętności potrzebne na rynku pracy. Należy również poprawić umiejętności cyfrowe, ponieważ jedynie 43 % Łotyszów posiada podstawowe lub bardziej zaawansowane umiejętności cyfrowe. Stan nadzwyczajny związany z pandemią COVID-19 uwidocznił również potrzebę poprawy wysokiej jakości cyfrowego kształcenia i szkolenia oraz zapewnienia równego dostępu dla wszystkich osób uczących się. Ważne jest również wzmocnienie zdolności partnerów społecznych, aby zapewnić ich znaczne i terminowe zaangażowanie w reakcję na kryzys związany z COVID-19 oraz proces odbudowy.

| (20) | Szybko utworzono znaczący program wsparcia płynności, który jest wdrażany za pośrednictwem krajowej instytucji rozwoju – Altum. Program pomógł w restrukturyzacji harmonogramów spłaty pożyczek dla przedsiębiorstw i dzięki nowym pożyczkom zapewnił pomoc na utrzymanie płynności finansowej. Większość restrukturyzacji kredytów bankowych odbywa się jednak bez udziału gwarancji państwowych. Warunki kwalifikowalności dotyczące gwarancji państwowych są jednak stosunkowo surowe. W związku z tym istnieje ryzyko, że mniejsze przedsiębiorstwa o słabszej pozycji finansowej lub mające zaległości w płatności podatków nie otrzymają wsparcia. Restauracje i hotele, które należą do branż najbardziej dotkniętych kryzysem, mają trudności z dostępem do płynności z powodu słabego zabezpieczenia i słabej pozycji finansowej. Jednocześnie ważne jest utrzymanie odporności sektora bankowego. |
| --- | --- |

(20)

Szybko utworzono znaczący program wsparcia płynności, który jest wdrażany za pośrednictwem krajowej instytucji rozwoju – Altum. Program pomógł w restrukturyzacji harmonogramów spłaty pożyczek dla przedsiębiorstw i dzięki nowym pożyczkom zapewnił pomoc na utrzymanie płynności finansowej. Większość restrukturyzacji kredytów bankowych odbywa się jednak bez udziału gwarancji państwowych. Warunki kwalifikowalności dotyczące gwarancji państwowych są jednak stosunkowo surowe. W związku z tym istnieje ryzyko, że mniejsze przedsiębiorstwa o słabszej pozycji finansowej lub mające zaległości w płatności podatków nie otrzymają wsparcia. Restauracje i hotele, które należą do branż najbardziej dotkniętych kryzysem, mają trudności z dostępem do płynności z powodu słabego zabezpieczenia i słabej pozycji finansowej. Jednocześnie ważne jest utrzymanie odporności sektora bankowego.

| (21) | W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne jest przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych oraz promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. W politykach mających na celu wspieranie transformacji cyfrowej i transformacji ekologicznej w tym kraju należy uwzględniać znaczne różnice między regionami. Większość obszarów miejskich na Łotwie posiada doskonałą infrastrukturę cyfrową, ale zasięg stałych instalacji łączności szerokopasmowej na obszarach wiejskich, zwłaszcza lokalnych pętli abonenckich, jest słaby. Kontynuacja wzmocnionych wysiłków na rzecz wprowadzania łączy szerokopasmowych o bardzo dużej przepustowości przyczyni się do dalszej poprawy infrastruktury cyfrowej. Aby sprostać wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, potrzebne są inwestycje na rzecz dywersyfikacji gospodarki oraz zwiększenia jej nowoczesności i konkurencyjności, w tym przez zwiększenie inwestycji w badania naukowe i innowacje oraz kapitał ludzki, a także zmniejszenie społeczno-gospodarczych kosztów transformacji. Zrównoważenie środowiskowe Łotwy zależy od postępów w zakresie poprawy efektywności energetycznej, wdrażania krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu, szczególnie w obszarze transportu i budynków, oraz uwzględniania zagadnień zrównoważenia środowiskowego w innych sektorach gospodarki, zwłaszcza w rolnictwie i leśnictwie. Poprawa intermodalnej infrastruktury transportu w Rydze i wokół niej przyczyniłaby się do ułatwienia mobilności pracowników i do ograniczenia rosnącego zużycia energii przez samochody osobowe. Kluczowymi priorytetami inwestycyjnymi Łotwy są ponadto: projekt Rail Baltica i projekty w zakresie energetycznych połączeń międzysystemowych, których celem jest poprawa bezpieczeństwa i integracji z rynkiem wewnętrznym. Dalsze inwestycje w energię ze źródeł odnawialnych, w szczególności energię wiatrową, oraz promowanie przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym ze znacznie wyższymi wskaźnikami recyklingu mogą również poprawić wyniki środowiskowe i gospodarcze oraz pomóc w osiągnięciu celów w zakresie łagodzenia zmiany klimatu. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Łotwie sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Łotwie optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(21)

W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne jest przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych oraz promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. W politykach mających na celu wspieranie transformacji cyfrowej i transformacji ekologicznej w tym kraju należy uwzględniać znaczne różnice między regionami. Większość obszarów miejskich na Łotwie posiada doskonałą infrastrukturę cyfrową, ale zasięg stałych instalacji łączności szerokopasmowej na obszarach wiejskich, zwłaszcza lokalnych pętli abonenckich, jest słaby. Kontynuacja wzmocnionych wysiłków na rzecz wprowadzania łączy szerokopasmowych o bardzo dużej przepustowości przyczyni się do dalszej poprawy infrastruktury cyfrowej. Aby sprostać wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, potrzebne są inwestycje na rzecz dywersyfikacji gospodarki oraz zwiększenia jej nowoczesności i konkurencyjności, w tym przez zwiększenie inwestycji w badania naukowe i innowacje oraz kapitał ludzki, a także zmniejszenie społeczno-gospodarczych kosztów transformacji. Zrównoważenie środowiskowe Łotwy zależy od postępów w zakresie poprawy efektywności energetycznej, wdrażania krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu, szczególnie w obszarze transportu i budynków, oraz uwzględniania zagadnień zrównoważenia środowiskowego w innych sektorach gospodarki, zwłaszcza w rolnictwie i leśnictwie. Poprawa intermodalnej infrastruktury transportu w Rydze i wokół niej przyczyniłaby się do ułatwienia mobilności pracowników i do ograniczenia rosnącego zużycia energii przez samochody osobowe. Kluczowymi priorytetami inwestycyjnymi Łotwy są ponadto: projekt Rail Baltica i projekty w zakresie energetycznych połączeń międzysystemowych, których celem jest poprawa bezpieczeństwa i integracji z rynkiem wewnętrznym. Dalsze inwestycje w energię ze źródeł odnawialnych, w szczególności energię wiatrową, oraz promowanie przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym ze znacznie wyższymi wskaźnikami recyklingu mogą również poprawić wyniki środowiskowe i gospodarcze oraz pomóc w osiągnięciu celów w zakresie łagodzenia zmiany klimatu. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Łotwie sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Łotwie optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (22) | Łotwa znacznie ograniczyła przepływ pieniędzy z podejrzanych źródeł przez jej banki i zreformowała swój system przeciwdziałania praniu pieniędzy. Łotwa zakazała w szczególności obsługi firm-przykrywek niebędących rezydentami i znowelizowała szereg przepisów. Wzmocniono zdolności i możliwości kluczowych organów nadzoru, wywiadu finansowego i organów ścigania. Nadzór nad instytucjami finansowymi został wprawdzie znacznie wzmocniony, można by go jednak lepiej ukierunkować, aby stał się skuteczniejszy dzięki lepszej ocenie ryzyka. Ponadto, jakkolwiek nastąpiła poprawa zdolności i współpracy organów ścigania, można by jeszcze bardziej wzmocnić ich zdolność do prowadzenia dochodzeń i ścigania przypadków prania pieniędzy. |
| --- | --- |

(22)

Łotwa znacznie ograniczyła przepływ pieniędzy z podejrzanych źródeł przez jej banki i zreformowała swój system przeciwdziałania praniu pieniędzy. Łotwa zakazała w szczególności obsługi firm-przykrywek niebędących rezydentami i znowelizowała szereg przepisów. Wzmocniono zdolności i możliwości kluczowych organów nadzoru, wywiadu finansowego i organów ścigania. Nadzór nad instytucjami finansowymi został wprawdzie znacznie wzmocniony, można by go jednak lepiej ukierunkować, aby stał się skuteczniejszy dzięki lepszej ocenie ryzyka. Ponadto, jakkolwiek nastąpiła poprawa zdolności i współpracy organów ścigania, można by jeszcze bardziej wzmocnić ich zdolność do prowadzenia dochodzeń i ścigania przypadków prania pieniędzy.

| (23) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(23)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (24) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Łotwa przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(24)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Łotwa przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (25) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Łotwa powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro. |
| --- | --- |

(25)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Łotwa powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro.

| (26) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Łotwy, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Łotwy w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej na Łotwie, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(26)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Łotwy, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Łotwy w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej na Łotwie, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (27) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(27)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Łotwie w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Wzmocnienie odporności i dostępności systemu ochrony zdrowia, w tym przez zapewnienie dodatkowych zasobów ludzkich i finansowych. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Zapewnienie adekwatnego wsparcia dochodu dla grup najbardziej dotkniętych kryzysem oraz wzmocnienie siatki bezpieczeństwa socjalnego. Łagodzenie wpływu kryzysu na zatrudnienie m.in. poprzez elastyczne warunki pracy, aktywne instrumenty rynku pracy i umiejętności. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zapewnienie przedsiębiorstwom, w szczególności małym i średnim przedsiębiorstwom, dostępu do wsparcia płynności. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na badania naukowe i innowacje, czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii, zrównoważony transport i infrastrukturę cyfrową. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Kontynuację postępów w zakresie ram przeciwdziałania praniu pieniędzy. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 86.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

7

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/95 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/95

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Litwy na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Litwę programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/15)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Litwy jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Litwy jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Litwy zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawierało ono ocenę postępów Litwy w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Litwy w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Litwy zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawierało ono ocenę postępów Litwy w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Litwy w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Litwę do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Litwę do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-gospodarcze skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się na Litwie nierównomiernie w poszczególnych sektorach i regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Grozi to pogłębieniem się dysproporcji na Litwie. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-gospodarcze skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się na Litwie nierównomiernie w poszczególnych sektorach i regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Grozi to pogłębieniem się dysproporcji na Litwie. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 15 maja 2020 r. Litwa przedłożyła krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 30 kwietnia 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 15 maja 2020 r. Litwa przedłożyła krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 30 kwietnia 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Litwa jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(11)

Litwa jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu.

| (12) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 0,3 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 11,4 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2021 r. deficyt obniży się do 3,9 % PKB. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po wzrośnięciu w 2019 r. do 36,3 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 50,6 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(12)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 0,3 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 11,4 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2021 r. deficyt obniży się do 3,9 % PKB. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po wzrośnięciu w 2019 r. do 36,3 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 50,6 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Litwa przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że łączna wartość tych środków budżetowych wynosi 6,8 % PKB. Środki te obejmują odroczenia płatności podatków, dodatkowe środki na zakup środków medycznych oraz dotacje na utrzymanie zatrudnienia i świadczeń dla osób samozatrudnionych i pracowników dotkniętych pandemią COVID-19. Ponieważ przeprowadzona przez Komisję analiza opracowania i wdrożenia niektórych środków wskazuje na stosunkowo niewielkie potencjalne ich wykorzystanie, Komisja przyjęła, że wpływ środków rządowych na finanse publiczne jest mniejszy. Litwa zapowiedziała ponadto działania dyskrecjonalne, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do reagowania kryzysowego obejmującego wspieranie płynności przedsiębiorstw, i których wartość szacowana jest zgodnie z programem stabilności na 2020 r. na 3,8 % PKB. Środki te obejmują gwarancje kredytowe (2,9 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Litwę są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Litwa przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że łączna wartość tych środków budżetowych wynosi 6,8 % PKB. Środki te obejmują odroczenia płatności podatków, dodatkowe środki na zakup środków medycznych oraz dotacje na utrzymanie zatrudnienia i świadczeń dla osób samozatrudnionych i pracowników dotkniętych pandemią COVID-19. Ponieważ przeprowadzona przez Komisję analiza opracowania i wdrożenia niektórych środków wskazuje na stosunkowo niewielkie potencjalne ich wykorzystanie, Komisja przyjęła, że wpływ środków rządowych na finanse publiczne jest mniejszy. Litwa zapowiedziała ponadto działania dyskrecjonalne, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do reagowania kryzysowego obejmującego wspieranie płynności przedsiębiorstw, i których wartość szacowana jest zgodnie z programem stabilności na 2020 r. na 3,8 % PKB. Środki te obejmują gwarancje kredytowe (2,9 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Litwę są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Litwy w 2020 r. wyniesie -6,9 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -2,7 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Litwy w 2020 r. wyniesie -6,9 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -2,7 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Litwę w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Litwę w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (16) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. PKB Litwy obniży się o 8 %, a następnie w 2021 r. przewidywane jest szybkie ożywienie gospodarcze na poziomie 7,5 %. W dniu 16 marca, w celu zareagowania na epidemię COVID-19 i złagodzenia jej skutków gospodarczych, Litwa przedstawiła „Plan na rzecz stymulacji gospodarki i łagodzenia skutków rozprzestrzeniania się COVID-19”. Plan ten opiewa na kwotę 2,5 mld EUR, czyli 6,3 % produktu krajowego brutto (PKB), i uwzględnia kwotę do 500 mln EUR, czyli 1,3 % PKB, w celu zapewnienia niezbędnych środków na system ochrony zdrowia. Kolejne 500 mln EUR przeznaczono na ochronę miejsc pracy i dochodów. Potencjał funduszy w zakresie gwarancji państwowych zwiększono o 500 mln EUR oraz zatwierdzono dodatkowe gwarancje państwowe w wysokości do 500 mln EUR celem ożywienia gospodarki. W kwietniu Komisja zatwierdziła szereg programów pomocy oferowanych przez Litwę mających na celu wsparcie litewskiej gospodarki w kontekście epidemii COVID-19. Celem tych programów jest pomoc przedsiębiorstwom w zaspokojeniu natychmiastowych potrzeb w zakresie kapitału obrotowego i kontynuowaniu działalności w czasie trwania pandemii i po jej ustaniu. Ponadto Bank Litwy złagodził niektóre wymogi kapitałowe obowiązujące banki komercyjne, aby umożliwić im zwiększenie akcji kredytowej na rzecz gospodarki realnej. |
| --- | --- |

(16)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. PKB Litwy obniży się o 8 %, a następnie w 2021 r. przewidywane jest szybkie ożywienie gospodarcze na poziomie 7,5 %. W dniu 16 marca, w celu zareagowania na epidemię COVID-19 i złagodzenia jej skutków gospodarczych, Litwa przedstawiła „Plan na rzecz stymulacji gospodarki i łagodzenia skutków rozprzestrzeniania się COVID-19”. Plan ten opiewa na kwotę 2,5 mld EUR, czyli 6,3 % produktu krajowego brutto (PKB), i uwzględnia kwotę do 500 mln EUR, czyli 1,3 % PKB, w celu zapewnienia niezbędnych środków na system ochrony zdrowia. Kolejne 500 mln EUR przeznaczono na ochronę miejsc pracy i dochodów. Potencjał funduszy w zakresie gwarancji państwowych zwiększono o 500 mln EUR oraz zatwierdzono dodatkowe gwarancje państwowe w wysokości do 500 mln EUR celem ożywienia gospodarki. W kwietniu Komisja zatwierdziła szereg programów pomocy oferowanych przez Litwę mających na celu wsparcie litewskiej gospodarki w kontekście epidemii COVID-19. Celem tych programów jest pomoc przedsiębiorstwom w zaspokojeniu natychmiastowych potrzeb w zakresie kapitału obrotowego i kontynuowaniu działalności w czasie trwania pandemii i po jej ustaniu. Ponadto Bank Litwy złagodził niektóre wymogi kapitałowe obowiązujące banki komercyjne, aby umożliwić im zwiększenie akcji kredytowej na rzecz gospodarki realnej.

| (17) | Wyniki w obszarze zdrowia na Litwie stale pozostają w tyle za wynikami w innych państwach członkowskich, częściowo ze względu na niezadowalającą wydajność systemu ochrony zdrowia, który jest niedofinansowany. Obecna pandemia sprawiła, że system znalazł się pod dodatkową presją, i uwidoczniła dalsze wyzwania strukturalne, do których należą powolne postępy w zakresie poprawy jakości usług, niedoinwestowanie podstawowej opieki zdrowotnej i brak postępów w udoskonalaniu sieci szpitali, aby zwiększyć efektywność ich działania i sprawność reagowania na potrzeby. Kryzys związany z COVID-19 ujawnia też nierówności w zakresie zdrowia związane z niedoborami personelu i niedopasowaniem geograficznym usług i potrzeb. Litwa musi uruchomić zasoby niezbędne do przezwyciężenia obecnego kryzysu, a w przyszłości zwiększyć odporność swoich systemów ochrony zdrowia. O ile podejmowane działania doraźne skupiają się na wzmacnianiu zdolności w zakresie personelu medycznego, kluczowych środków medycznych i sprzętu medycznego, aby ratować życie w czasie pandemii, należy zwiększyć skalę inwestycji długoterminowych w celu poprawy odporności systemu ochrony zdrowia, tak aby mógł on zachować zdolność działania, wrócić do optymalnej wydajności i być przygotowanym na nowe wstrząsy. Będzie to wymagać przeznaczenia wystarczających zasobów na poprawę dostępności, wydajności i jakości systemu ochrony zdrowia, aby mógł on lepiej reagować na wyzwania związane z rosnącą liczbą przypadków chorób przewlekłych, starzeniem się i utrzymującymi się nierównościami w zakresie zdrowia. Główną rolę w tym zakresie odgrywa podstawowa opieka zdrowotna i rozwój e-zdrowia. Litwa powinna również zapewnić, aby nie zniweczono ostatnio osiągniętej poprawy w zakresie przystępności cenowej opieki zdrowotnej. Ponadto przyszła odporność będzie wymagała również zwiększenia zdolności systemu do ograniczania niezdrowego trybu życia (jednego z pozostałych ważnych czynników będących przyczyną niezadowalającego stanu zdrowia społeczeństwa na Litwie) oraz zwiększenia wysiłków na rzecz przygotowania sektora opieki długoterminowej do radzenia sobie ze starzeniem się społeczeństwa. |
| --- | --- |

(17)

Wyniki w obszarze zdrowia na Litwie stale pozostają w tyle za wynikami w innych państwach członkowskich, częściowo ze względu na niezadowalającą wydajność systemu ochrony zdrowia, który jest niedofinansowany. Obecna pandemia sprawiła, że system znalazł się pod dodatkową presją, i uwidoczniła dalsze wyzwania strukturalne, do których należą powolne postępy w zakresie poprawy jakości usług, niedoinwestowanie podstawowej opieki zdrowotnej i brak postępów w udoskonalaniu sieci szpitali, aby zwiększyć efektywność ich działania i sprawność reagowania na potrzeby. Kryzys związany z COVID-19 ujawnia też nierówności w zakresie zdrowia związane z niedoborami personelu i niedopasowaniem geograficznym usług i potrzeb. Litwa musi uruchomić zasoby niezbędne do przezwyciężenia obecnego kryzysu, a w przyszłości zwiększyć odporność swoich systemów ochrony zdrowia. O ile podejmowane działania doraźne skupiają się na wzmacnianiu zdolności w zakresie personelu medycznego, kluczowych środków medycznych i sprzętu medycznego, aby ratować życie w czasie pandemii, należy zwiększyć skalę inwestycji długoterminowych w celu poprawy odporności systemu ochrony zdrowia, tak aby mógł on zachować zdolność działania, wrócić do optymalnej wydajności i być przygotowanym na nowe wstrząsy. Będzie to wymagać przeznaczenia wystarczających zasobów na poprawę dostępności, wydajności i jakości systemu ochrony zdrowia, aby mógł on lepiej reagować na wyzwania związane z rosnącą liczbą przypadków chorób przewlekłych, starzeniem się i utrzymującymi się nierównościami w zakresie zdrowia. Główną rolę w tym zakresie odgrywa podstawowa opieka zdrowotna i rozwój e-zdrowia. Litwa powinna również zapewnić, aby nie zniweczono ostatnio osiągniętej poprawy w zakresie przystępności cenowej opieki zdrowotnej. Ponadto przyszła odporność będzie wymagała również zwiększenia zdolności systemu do ograniczania niezdrowego trybu życia (jednego z pozostałych ważnych czynników będących przyczyną niezadowalającego stanu zdrowia społeczeństwa na Litwie) oraz zwiększenia wysiłków na rzecz przygotowania sektora opieki długoterminowej do radzenia sobie ze starzeniem się społeczeństwa.

| (18) | Przed pandemią COVID-19 uczestnictwo w rynku pracy było wysokie, a bezrobocie — niskie, wraz z kryzysem pojawiły się jednak nowe wyzwania. Przy pomocy finansowania unijnego Litwa wdrożyła rozwiązania w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu w celu złagodzenia wpływu pandemii na rynek pracy oraz wprowadziła szereg innych środków mających na celu złagodzenie negatywnych skutków pandemii dla przedsiębiorstw i osób samozatrudnionych. Przed kryzysem zakres stosowania środków aktywnej polityki rynku pracy malał, a uczestnictwo w uczeniu się dorosłych utrzymywało się na niskim poziomie. Jednak aby pomóc bezrobotnym w jak najszybszym powrocie na rynek pracy i zapewnić w trwały sposób skuteczne wsparcie po zakończeniu etapu odbudowy konieczne będzie zwiększenie zakresu stosowania i wystarczające finansowanie środków aktywnej polityki rynku pracy oraz innych środków mających na celu zmianę i podnoszenie kwalifikacji pracowników. Wzmocnienie zdolności partnerów społecznych jest ważne, aby zapewnić ich znaczne i terminowe zaangażowanie w opracowywanie procesu wyjścia z kryzysu i odbudowy gospodarki. |
| --- | --- |

(18)

Przed pandemią COVID-19 uczestnictwo w rynku pracy było wysokie, a bezrobocie — niskie, wraz z kryzysem pojawiły się jednak nowe wyzwania. Przy pomocy finansowania unijnego Litwa wdrożyła rozwiązania w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu w celu złagodzenia wpływu pandemii na rynek pracy oraz wprowadziła szereg innych środków mających na celu złagodzenie negatywnych skutków pandemii dla przedsiębiorstw i osób samozatrudnionych. Przed kryzysem zakres stosowania środków aktywnej polityki rynku pracy malał, a uczestnictwo w uczeniu się dorosłych utrzymywało się na niskim poziomie. Jednak aby pomóc bezrobotnym w jak najszybszym powrocie na rynek pracy i zapewnić w trwały sposób skuteczne wsparcie po zakończeniu etapu odbudowy konieczne będzie zwiększenie zakresu stosowania i wystarczające finansowanie środków aktywnej polityki rynku pracy oraz innych środków mających na celu zmianę i podnoszenie kwalifikacji pracowników. Wzmocnienie zdolności partnerów społecznych jest ważne, aby zapewnić ich znaczne i terminowe zaangażowanie w opracowywanie procesu wyjścia z kryzysu i odbudowy gospodarki.

| (19) | Przed kryzysem podejmowano wprawdzie kroki w celu rozwiązania problemu zagrożenia ubóstwem i wykluczeniem społecznym, na przykład przez podniesienie powszechnych świadczeń na dzieci i świadczeń emerytalnych, ubóstwo i nierówności dochodowe należą nadal do najwyższych w Unii. Wydatki publiczne Litwy na ochronę socjalną są stosunkowo niskie, niski jest też wpływ transferów socjalnych na ograniczanie ubóstwa, który na tablicy wskaźników społecznych będących podstawą Europejskiego filaru praw socjalnych został określony jako krytyczny. Niska progresywność i zdolność redystrybucji systemu podatkowego i systemu świadczeń ogranicza zdolność kraju do finansowania dóbr i usług publicznych oraz do ograniczenia ubóstwa i nierówności dochodowych. Prawdopodobne jest, że negatywny wpływ pandemii COVID-19 na zatrudnienie i dochody gospodarstw domowych pogorszy te problemy w perspektywie średniookresowej. W celu zapewnienia, aby sytuacja osób najbardziej dotkniętych pandemią nie pogorszyła się, konieczne mogą się być środki tymczasowe, takie jak zmiana zasad kwalifikowalności, kwot i okresu przysługiwania niektórych świadczeń. Należy rozszerzyć siatkę bezpieczeństwa socjalnego tak, aby obejmowała ona wsparciem wszystkie grupy, w tym osoby samozatrudnione, pracowników nietypowych i osoby znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji. Należy zwiększyć świadczenie podstawowych usług społecznych i zaspokajanie potrzeb w zakresie mieszkań socjalnych, aby wspierać osoby znajdujące się w potrzebie. |
| --- | --- |

(19)

Przed kryzysem podejmowano wprawdzie kroki w celu rozwiązania problemu zagrożenia ubóstwem i wykluczeniem społecznym, na przykład przez podniesienie powszechnych świadczeń na dzieci i świadczeń emerytalnych, ubóstwo i nierówności dochodowe należą nadal do najwyższych w Unii. Wydatki publiczne Litwy na ochronę socjalną są stosunkowo niskie, niski jest też wpływ transferów socjalnych na ograniczanie ubóstwa, który na tablicy wskaźników społecznych będących podstawą Europejskiego filaru praw socjalnych został określony jako krytyczny. Niska progresywność i zdolność redystrybucji systemu podatkowego i systemu świadczeń ogranicza zdolność kraju do finansowania dóbr i usług publicznych oraz do ograniczenia ubóstwa i nierówności dochodowych. Prawdopodobne jest, że negatywny wpływ pandemii COVID-19 na zatrudnienie i dochody gospodarstw domowych pogorszy te problemy w perspektywie średniookresowej. W celu zapewnienia, aby sytuacja osób najbardziej dotkniętych pandemią nie pogorszyła się, konieczne mogą się być środki tymczasowe, takie jak zmiana zasad kwalifikowalności, kwot i okresu przysługiwania niektórych świadczeń. Należy rozszerzyć siatkę bezpieczeństwa socjalnego tak, aby obejmowała ona wsparciem wszystkie grupy, w tym osoby samozatrudnione, pracowników nietypowych i osoby znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji. Należy zwiększyć świadczenie podstawowych usług społecznych i zaspokajanie potrzeb w zakresie mieszkań socjalnych, aby wspierać osoby znajdujące się w potrzebie.

| (20) | Pomoc na utrzymanie płynności finansowej dla przedsiębiorstw w drodze pożyczek i gwarancji sektora publicznego, ze szczególnym uwzględnieniem małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), jest niezwykle ważna, jednak dystrybucja wsparcia płynności dla przedsiębiorstw musi być skutecznie i szybko wdrażana przez pośredników, a warunki udzielania pożyczek muszą uwzględniać sytuację kryzysową. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Do poprawy przepływów środków pieniężnych MŚP może również przyczynić się umożliwienie odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne oraz przyspieszenie płatności umownych przez organy publiczne. Nowo utworzone przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up mogą wymagać szczególnego wsparcia, np. w postaci udziałów kapitałowych wnoszonych przez instytucje publiczne oraz zachęt dla funduszy venture capital do zwiększenia inwestycji w tego typu przedsiębiorstwa. Należy kontynuować wysiłki na rzecz ograniczenia niepotrzebnych obciążeń regulacyjnych i administracyjnych oraz zapewnić obywatelom i przedsiębiorstwom dostęp do wydajnych cyfrowych usług publicznych. |
| --- | --- |

(20)

Pomoc na utrzymanie płynności finansowej dla przedsiębiorstw w drodze pożyczek i gwarancji sektora publicznego, ze szczególnym uwzględnieniem małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), jest niezwykle ważna, jednak dystrybucja wsparcia płynności dla przedsiębiorstw musi być skutecznie i szybko wdrażana przez pośredników, a warunki udzielania pożyczek muszą uwzględniać sytuację kryzysową. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Do poprawy przepływów środków pieniężnych MŚP może również przyczynić się umożliwienie odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne oraz przyspieszenie płatności umownych przez organy publiczne. Nowo utworzone przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up mogą wymagać szczególnego wsparcia, np. w postaci udziałów kapitałowych wnoszonych przez instytucje publiczne oraz zachęt dla funduszy venture capital do zwiększenia inwestycji w tego typu przedsiębiorstwa. Należy kontynuować wysiłki na rzecz ograniczenia niepotrzebnych obciążeń regulacyjnych i administracyjnych oraz zapewnić obywatelom i przedsiębiorstwom dostęp do wydajnych cyfrowych usług publicznych.

| (21) | Litwa powinna zapewnić, by środki wpierające odbudowę gospodarki były przyszłościowe i sprzyjały transformacji cyfrowej i transformacji ekologicznej, które wiążą się z licznymi wyzwaniami. Jeżeli chodzi o transformację cyfrową, poziom umiejętności cyfrowych na Litwie jest poniżej średniej unijnej, a MŚP zgłaszają znaczne trudności w obsadzaniu wolnych stanowisk w dziedzinie ICT. O ile stopień wdrożenia technologii światłowodowej przewyższa średnią unijną, zarówno w obszarach miejskich, jak i wiejskich, to zasięg stałych sieci szerokopasmowych i ich wykorzystanie pozostają na bardzo niskim poziomie i utrzymują się w tym zakresie duże dysproporcje między miastami a obszarami wiejskimi. |
| --- | --- |

(21)

Litwa powinna zapewnić, by środki wpierające odbudowę gospodarki były przyszłościowe i sprzyjały transformacji cyfrowej i transformacji ekologicznej, które wiążą się z licznymi wyzwaniami. Jeżeli chodzi o transformację cyfrową, poziom umiejętności cyfrowych na Litwie jest poniżej średniej unijnej, a MŚP zgłaszają znaczne trudności w obsadzaniu wolnych stanowisk w dziedzinie ICT. O ile stopień wdrożenia technologii światłowodowej przewyższa średnią unijną, zarówno w obszarach miejskich, jak i wiejskich, to zasięg stałych sieci szerokopasmowych i ich wykorzystanie pozostają na bardzo niskim poziomie i utrzymują się w tym zakresie duże dysproporcje między miastami a obszarami wiejskimi.

| (22) | W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. W odniesieniu do transformacji ekologicznej łączny poziom emisji gazów cieplarnianych na Litwie pozostaje zasadniczo niezmienny od 2010 r. Produktywność zasobów na Litwie jest jedną z najniższych w Unii, a wskaźnik wykorzystania materiałów w obiegu zamkniętym (wtórnym) jest znacznie poniżej średniej unijnej. Zgodnie z krajowym planem Litwy w dziedzinie energii i klimatu, do dekarbonizacji gospodarki w znacznym stopniu przyczyniłaby się: poprawa charakterystyki energetycznej budynków dzięki rozwiązaniom w zakresie efektywności energetycznej i energii ze źródeł odnawialnych, modernizacja systemów grzewczych i poprawa zrównoważoności sektora transportowego. Ukierunkowane inwestycje publiczne i prywatne, mające na celu rozwiązanie tych oraz innych problemów mających znaczne skutki dla środowiska i zdrowia, mogą wspierać wzrost i odporność oraz pomóc w zapewnieniu trwałego wyjścia z kryzysu. Inwestycje, które już zostały zaplanowane, umożliwiają szybką identyfikację projektów, które mogą być zrealizowane na początku okresu programowania i przyczynić się do odbudowy gospodarki, na przykład projektów w zakresie renowacji budynków oraz energii ze źródeł odnawialnych. Prace przygotowawcze dotyczące średniookresowych środków naprawczych mogą opierać się na krajowych planach państw członkowskich w dziedzinie energii i klimatu, wykazie projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz planach rozwoju infrastruktury. Ponadto kluczowymi priorytetami inwestycyjnymi Litwy są projekt Rail Baltica i projekty w zakresie energetycznych połączeń międzysystemowych, których celem jest poprawa bezpieczeństwa i integracji z unijnym rynkiem wewnętrznym. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Litwie sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego na 2020 r. Pozwoliłoby to Litwie optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(22)

W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. W odniesieniu do transformacji ekologicznej łączny poziom emisji gazów cieplarnianych na Litwie pozostaje zasadniczo niezmienny od 2010 r. Produktywność zasobów na Litwie jest jedną z najniższych w Unii, a wskaźnik wykorzystania materiałów w obiegu zamkniętym (wtórnym) jest znacznie poniżej średniej unijnej. Zgodnie z krajowym planem Litwy w dziedzinie energii i klimatu, do dekarbonizacji gospodarki w znacznym stopniu przyczyniłaby się: poprawa charakterystyki energetycznej budynków dzięki rozwiązaniom w zakresie efektywności energetycznej i energii ze źródeł odnawialnych, modernizacja systemów grzewczych i poprawa zrównoważoności sektora transportowego. Ukierunkowane inwestycje publiczne i prywatne, mające na celu rozwiązanie tych oraz innych problemów mających znaczne skutki dla środowiska i zdrowia, mogą wspierać wzrost i odporność oraz pomóc w zapewnieniu trwałego wyjścia z kryzysu. Inwestycje, które już zostały zaplanowane, umożliwiają szybką identyfikację projektów, które mogą być zrealizowane na początku okresu programowania i przyczynić się do odbudowy gospodarki, na przykład projektów w zakresie renowacji budynków oraz energii ze źródeł odnawialnych. Prace przygotowawcze dotyczące średniookresowych środków naprawczych mogą opierać się na krajowych planach państw członkowskich w dziedzinie energii i klimatu, wykazie projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz planach rozwoju infrastruktury. Ponadto kluczowymi priorytetami inwestycyjnymi Litwy są projekt Rail Baltica i projekty w zakresie energetycznych połączeń międzysystemowych, których celem jest poprawa bezpieczeństwa i integracji z unijnym rynkiem wewnętrznym. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Litwie sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego na 2020 r. Pozwoliłoby to Litwie optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (23) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(23)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (24) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Litwa przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(24)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Litwa przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (25) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Litwa powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro. |
| --- | --- |

(25)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Litwa powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro.

| (26) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Litwy, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Litwy w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej na Litwie, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(26)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Litwy, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Litwy w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej na Litwie, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (27) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(27)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Litwie w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Wzmocnienie odporności systemu ochrony zdrowia, w tym przez uruchomienie odpowiednich środków finansowych i rozwiązanie problemu niedoboru personelu służby zdrowia i kluczowych produktów medycznych. Poprawę dostępności i jakości usług zdrowotnych. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Łagodzenie wpływu kryzysu związanego z COVID-19 na zatrudnienie. Zwiększenie finansowania i zasięgu środków aktywnej polityki rynku pracy oraz promowanie umiejętności. Zapewnienie odpowiedniego zakresu i adekwatności siatki bezpieczeństwa socjalnego oraz poprawę skuteczności systemu podatkowego i systemu świadczeń w celu ochrony przed ubóstwem. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Wspieranie płynności przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP oraz sektorów zorientowanych na wywóz. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Skoncentrowanie inwestycji na transformacji ekologicznej i transformacji cyfrowej, w szczególności na zasięgu i wykorzystaniu dostępu szerokopasmowego o bardzo wysokiej przepustowości, na czystym i efektywnym wytwarzaniu i wykorzystaniu energii oraz zrównoważonym transporcie. Promowanie innowacji technologicznej w MŚP. |
| --- | --- |

3.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 91.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

7

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/101 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/101

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Luksemburga na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Luksemburg programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/16)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr 2020 na rzecz koordynacji polityki gospodarczej. W należytym stopniu uwzględniono w niej Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Luksemburga jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr 2020 na rzecz koordynacji polityki gospodarczej. W należytym stopniu uwzględniono w niej Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Luksemburga jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Luksemburga zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawierało ono ocenę postępów Luksemburga w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Luksemburga w realizacji jego krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Luksemburga zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawierało ono ocenę postępów Luksemburga w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Luksemburga w realizacji jego krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Pandemia stanowi poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Pandemia stanowi poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna, określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna, określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-gospodarcze pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy z myślą o wznowieniu działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i transformację cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-gospodarcze pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy z myślą o wznowieniu działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i transformację cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Luksemburg do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania osób i sektorów, które najmocniej ucierpiały wskutek pandemii. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Luksemburg do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania osób i sektorów, które najmocniej ucierpiały wskutek pandemii.

| (9) | W dniu 30 kwietnia 2020 r. Luksemburg przedłożył krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 29 kwietnia 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 30 kwietnia 2020 r. Luksemburg przedłożył krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 29 kwietnia 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (10) | Luksemburg jest obecnie objęty częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(10)

Luksemburg jest obecnie objęty częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu.

| (11) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego: z nadwyżki w wysokości 2,2 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. do deficytu wynoszącego 8,5 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że deficyt obniży się do 3,0 % PKB w 2021 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po zwiększeniu się w 2019 r. do 22,1 % PKB, w 2020 r. wzrośnie do 28,7 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(11)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego: z nadwyżki w wysokości 2,2 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. do deficytu wynoszącego 8,5 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że deficyt obniży się do 3,0 % PKB w 2021 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po zwiększeniu się w 2019 r. do 22,1 % PKB, w 2020 r. wzrośnie do 28,7 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (12) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Luksemburg przyjął w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że łączna wartość tych środków budżetowych wynosi 5,5 % PKB. Środki te obejmują: wzmocnienie usług opieki zdrowotnej, wsparcie dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji, zwrotne i bezzwrotne pożyczki, w tym dla osób samozatrudnionych, oraz rozwiązania w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu, w tym dla pracowników transgranicznych. Ponadto Luksemburg zapowiedział środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Środki te obejmują odroczenia płatności podatków, pożyczki dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) znajdujących się w przejściowych trudnościach finansowych oraz gwarancje. W przeciwieństwie do przewidywań zawartych w programie stabilności na 2020 r. według szacunków Komisji wpływ pakietu będzie mniejszy, gdyż Komisja nie traktuje odroczenia płatności podatków ani udzielenia zwrotnych pożyczek jako działań dyskrecjonalnych mających wpływ na budżet. Niemniej jednak władze są zdania, że odroczenie części płatności podatków bezpośrednich ostatecznie będzie miało wpływ na budżet, co uwzględniono w wyżej wspomnianej wartości 5,5 % PKB. Ponadto część kosztów związanych z rozwiązaniami w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu uznano za element funkcjonowania automatycznych stabilizatorów. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Luksemburg są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim okresie. |
| --- | --- |

(12)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Luksemburg przyjął w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że łączna wartość tych środków budżetowych wynosi 5,5 % PKB. Środki te obejmują: wzmocnienie usług opieki zdrowotnej, wsparcie dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji, zwrotne i bezzwrotne pożyczki, w tym dla osób samozatrudnionych, oraz rozwiązania w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu, w tym dla pracowników transgranicznych. Ponadto Luksemburg zapowiedział środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Środki te obejmują odroczenia płatności podatków, pożyczki dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) znajdujących się w przejściowych trudnościach finansowych oraz gwarancje. W przeciwieństwie do przewidywań zawartych w programie stabilności na 2020 r. według szacunków Komisji wpływ pakietu będzie mniejszy, gdyż Komisja nie traktuje odroczenia płatności podatków ani udzielenia zwrotnych pożyczek jako działań dyskrecjonalnych mających wpływ na budżet. Niemniej jednak władze są zdania, że odroczenie części płatności podatków bezpośrednich ostatecznie będzie miało wpływ na budżet, co uwzględniono w wyżej wspomnianej wartości 5,5 % PKB. Ponadto część kosztów związanych z rozwiązaniami w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu uznano za element funkcjonowania automatycznych stabilizatorów. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Luksemburg są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim okresie.

| (13) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Luksemburga w 2020 r. wykaże deficyt wynoszący 4,8 % PKB, a w 2021 r. osiągnie nadwyżkę wynoszącą 0,1 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB. W porównaniu z prognozą Komisji z wiosny 2020 r. program stabilności na 2020 r. opiera się na ostrożniejszych założeniach zarówno w odniesieniu do dochodów, jak i wydatków. |
| --- | --- |

(13)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Luksemburga w 2020 r. wykaże deficyt wynoszący 4,8 % PKB, a w 2021 r. osiągnie nadwyżkę wynoszącą 0,1 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB. W porównaniu z prognozą Komisji z wiosny 2020 r. program stabilności na 2020 r. opiera się na ostrożniejszych założeniach zarówno w odniesieniu do dochodów, jak i wydatków.

| (14) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z prognozowanym przekroczeniem przez Luksemburg w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(14)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z prognozowanym przekroczeniem przez Luksemburg w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (15) | System ochrony zdrowia w Luksemburgu jest jednym z najlepiej funkcjonujących w Unii. Ze względu jednak na fakt, iż 49 % lekarzy i 62 % personelu medycznego nie jest obywatelami Luksemburga, system znacznie przekracza krytyczny próg podatności na zagrożenia (określany zgodnie ze wskaźnikiem Światowej Organizacji Zdrowia). Na system ochrony zdrowia w Luksemburgu mogą mieć bowiem wpływ jednostronne decyzje podejmowane w czasach kryzysu przez państwa sąsiadujące. Luksemburg musiał przyjąć w rekordowym tempie krótkoterminowe środki w celu zwiększenia odporności swojego systemu opieki zdrowotnej w obliczu kryzysu związanego z COVID-19 – na przykład uruchamiając infrastrukturę medyczną i dobudowując tymczasowy dodatkowy oddział szpitalny, jak również udostępniając zakwaterowanie w Luksemburgu dla pracowników medycznych spoza kraju i ich rodzin. |
| --- | --- |

(15)

System ochrony zdrowia w Luksemburgu jest jednym z najlepiej funkcjonujących w Unii. Ze względu jednak na fakt, iż 49 % lekarzy i 62 % personelu medycznego nie jest obywatelami Luksemburga, system znacznie przekracza krytyczny próg podatności na zagrożenia (określany zgodnie ze wskaźnikiem Światowej Organizacji Zdrowia). Na system ochrony zdrowia w Luksemburgu mogą mieć bowiem wpływ jednostronne decyzje podejmowane w czasach kryzysu przez państwa sąsiadujące. Luksemburg musiał przyjąć w rekordowym tempie krótkoterminowe środki w celu zwiększenia odporności swojego systemu opieki zdrowotnej w obliczu kryzysu związanego z COVID-19 – na przykład uruchamiając infrastrukturę medyczną i dobudowując tymczasowy dodatkowy oddział szpitalny, jak również udostępniając zakwaterowanie w Luksemburgu dla pracowników medycznych spoza kraju i ich rodzin.

| (16) | Przewiduje się, że w przyszłości system ochrony zdrowia będzie musiał sprostać dalszym wyzwaniom – nie tylko rosnącej w ostatnich latach liczbie wakatów dla personelu medycznego. Konkretnie przewiduje się wzrost popytu na opiekę zdrowotną z uwagi na rosnącą liczbę ludności i starzenie się społeczeństwa oraz prognozuje się, że w ciągu najbliższych 15 lat na emeryturę przejdzie 59–69 % personelu medycznego. Ważną rolę w utrzymaniu atrakcyjności zatrudnienia w sektorze ochrony zdrowia odegra wprowadzenie innowacji w kombinacji umiejętności pracowników, rozwój ról zawodowych oraz podział obowiązków i zastępstwa. W szerszym ujęciu, istnieją możliwości poprawy zarządzania systemem ochrony zdrowia, w tym współpracy z państwami sąsiadującymi, a rząd właśnie zaangażował się w znaczną reformę w tym obszarze. Mimo że infrastruktura cyfrowa w Luksemburgu znajduje się już na zaawansowanym poziomie, nadal trwają prace nad wprowadzeniem rozwiązań w zakresie e-zdrowia, takich jak cyfrowe możliwości zwrotu kosztów świadczeniodawcom. Luksemburg zdecydowanie skupia się na technologiach cyfrowych, takich jak obliczenia superkomputerowe, sztuczna inteligencja, blockchain i duże zbiory danych, jak również dysponuje potencjałem, aby wykorzystać te zdolności i współpracować na szczeblu unijnym w celu wniesienia znacznego wkładu w badania mające zneutralizować wirus powodujący COVID-19 i ograniczyć zakażenia. Luksemburg ustanowił także nowy system wsparcia projektów inwestycyjnych w zakresie badań naukowych i rozwoju ukierunkowanych na produkty zwalczające COVID-19, które to projekty są potrzebne, aby skutecznie ograniczyć obecną pandemię COVID-19 przez opracowanie skutecznych metod leczenia i szczepionek. |
| --- | --- |

(16)

Przewiduje się, że w przyszłości system ochrony zdrowia będzie musiał sprostać dalszym wyzwaniom – nie tylko rosnącej w ostatnich latach liczbie wakatów dla personelu medycznego. Konkretnie przewiduje się wzrost popytu na opiekę zdrowotną z uwagi na rosnącą liczbę ludności i starzenie się społeczeństwa oraz prognozuje się, że w ciągu najbliższych 15 lat na emeryturę przejdzie 59–69 % personelu medycznego. Ważną rolę w utrzymaniu atrakcyjności zatrudnienia w sektorze ochrony zdrowia odegra wprowadzenie innowacji w kombinacji umiejętności pracowników, rozwój ról zawodowych oraz podział obowiązków i zastępstwa. W szerszym ujęciu, istnieją możliwości poprawy zarządzania systemem ochrony zdrowia, w tym współpracy z państwami sąsiadującymi, a rząd właśnie zaangażował się w znaczną reformę w tym obszarze. Mimo że infrastruktura cyfrowa w Luksemburgu znajduje się już na zaawansowanym poziomie, nadal trwają prace nad wprowadzeniem rozwiązań w zakresie e-zdrowia, takich jak cyfrowe możliwości zwrotu kosztów świadczeniodawcom. Luksemburg zdecydowanie skupia się na technologiach cyfrowych, takich jak obliczenia superkomputerowe, sztuczna inteligencja, blockchain i duże zbiory danych, jak również dysponuje potencjałem, aby wykorzystać te zdolności i współpracować na szczeblu unijnym w celu wniesienia znacznego wkładu w badania mające zneutralizować wirus powodujący COVID-19 i ograniczyć zakażenia. Luksemburg ustanowił także nowy system wsparcia projektów inwestycyjnych w zakresie badań naukowych i rozwoju ukierunkowanych na produkty zwalczające COVID-19, które to projekty są potrzebne, aby skutecznie ograniczyć obecną pandemię COVID-19 przez opracowanie skutecznych metod leczenia i szczepionek.

| (17) | Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 6,4 %, a w 2021 r. spadnie do 6,1 %. Luksemburg wprowadził szereg środków w celu utrzymania zatrudnienia, w szczególności tzw. chômage partiel. Szczególną uwagę powinien jednak poświęcić grupom znajdującym się w trudniejszej sytuacji, takim jak pracownicy starsi i pracownicy o niskich umiejętnościach, w sytuacji, gdy nowy system dochodu minimalnego (REVIS – revenu d’inclusion sociale) doprowadził już do zwiększenia liczby bezrobotnych zarejestrowanych w publicznych służbach zatrudnienia ze względu na obowiązkową rejestrację beneficjentów systemu od stycznia 2019 r. Osoby z tych grup w największym stopniu odczują zwiększoną konkurencję na rynku pracy wynikającą z kryzysu związanego z COVID-19. Innymi osobami, które ucierpią wskutek kryzysu, mogą być pracownicy tymczasowi, jak również ogółem pracownicy o niskich umiejętnościach. Jeżeli chodzi o pracowników starszych, ich niski wskaźnik zatrudnienia nadal stanowi w Luksemburgu problem strukturalny, który ma również wpływ na długoterminową stabilność systemu emerytalnego – jak wyjaśniono w zaleceniach skierowanych do Luksemburga w poprzednich latach. W obecnej sytuacji pracownicy w starszym wieku dodatkowo są narażeni na zwolnienie ze względu na kryzys związany z COVID-19; tym bardziej konieczne jest zwiększenie ich zdolności przystosowania się do pracy w innych zawodach i sektorach, w tym przez podnoszenie kwalifikacji i przekwalifikowanie. Wyniki Luksemburga w zakresie włączenia społecznego są zbliżone do średniej Unii, jednak wskaźniki dotyczące nierówności i ubóstwa pracujących pogarszają się w ostatnich latach, a możliwości studentów nadal w dużym stopniu zależą od ich statusu społeczno-ekonomicznego. W związku z tym, aby poradzić sobie ze skutkami społecznymi kryzysu związanego z COVID-19, należy zapewnić wsparcie w szczególności grupom znajdującym się w trudniejszej sytuacji. |
| --- | --- |

(17)

Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 6,4 %, a w 2021 r. spadnie do 6,1 %. Luksemburg wprowadził szereg środków w celu utrzymania zatrudnienia, w szczególności tzw. chômage partiel. Szczególną uwagę powinien jednak poświęcić grupom znajdującym się w trudniejszej sytuacji, takim jak pracownicy starsi i pracownicy o niskich umiejętnościach, w sytuacji, gdy nowy system dochodu minimalnego (REVIS – revenu d’inclusion sociale) doprowadził już do zwiększenia liczby bezrobotnych zarejestrowanych w publicznych służbach zatrudnienia ze względu na obowiązkową rejestrację beneficjentów systemu od stycznia 2019 r. Osoby z tych grup w największym stopniu odczują zwiększoną konkurencję na rynku pracy wynikającą z kryzysu związanego z COVID-19. Innymi osobami, które ucierpią wskutek kryzysu, mogą być pracownicy tymczasowi, jak również ogółem pracownicy o niskich umiejętnościach. Jeżeli chodzi o pracowników starszych, ich niski wskaźnik zatrudnienia nadal stanowi w Luksemburgu problem strukturalny, który ma również wpływ na długoterminową stabilność systemu emerytalnego – jak wyjaśniono w zaleceniach skierowanych do Luksemburga w poprzednich latach. W obecnej sytuacji pracownicy w starszym wieku dodatkowo są narażeni na zwolnienie ze względu na kryzys związany z COVID-19; tym bardziej konieczne jest zwiększenie ich zdolności przystosowania się do pracy w innych zawodach i sektorach, w tym przez podnoszenie kwalifikacji i przekwalifikowanie. Wyniki Luksemburga w zakresie włączenia społecznego są zbliżone do średniej Unii, jednak wskaźniki dotyczące nierówności i ubóstwa pracujących pogarszają się w ostatnich latach, a możliwości studentów nadal w dużym stopniu zależą od ich statusu społeczno-ekonomicznego. W związku z tym, aby poradzić sobie ze skutkami społecznymi kryzysu związanego z COVID-19, należy zapewnić wsparcie w szczególności grupom znajdującym się w trudniejszej sytuacji.

| (18) | Luksemburg przewidział w swoim planie stabilizacji przedstawionym 25 marca 2020 r. szereg środków w celu wsparcia przedsiębiorstw, w szczególności MŚP – w tym osób samozatrudnionych i mikroprzedsiębiorstw – w czasie kryzysu związanego z COVID-19. Handel detaliczny jest jednym z sektorów, które najbardziej odczuły skutki kryzysu ze względu na załamanie się popytu i obecnie obowiązujące środki, które całkowicie uniemożliwiły działalność wielu przedsiębiorstw lub ją ograniczyły. Elastyczne rozwiązania regulacyjne pobudziłyby ożywienie handlu detalicznego osłabionego w wyniku kryzysu związanego z COVID-19. Ponadto korzystne byłoby udzielenie wsparcia MŚP, aby mogły one wdrożyć technologie cyfrowe mające na celu zapewnienie ciągłości działania, takie jak technologie umożliwiające e-handel. Właściwe środki należy utrzymać przez cały okres odbudowy gospodarki, znosząc je jedynie stopniowo i w elastyczny sposób, oraz należy określić sektory, które najbardziej ucierpiały na kryzysie, aby opracować konkretne plany wsparcia, które umożliwią im nadrobienie zaległości na etapie odbudowy. Przy wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Po najbardziej dotkliwej fazie kryzysu związanego z COVID-19, w celu wsparcia przekształcania i tworzenia nowych MŚP w sektorach sprzyjających wzrostowi gospodarczemu, można by przeprowadzić reformę luksemburskich ram prawnych dotyczących niewypłacalności, która pomogłaby przedsiębiorstwom uzyskać drugą szansę, jeżeli grozi im upadłość nie z własnej winy. |
| --- | --- |

(18)

Luksemburg przewidział w swoim planie stabilizacji przedstawionym 25 marca 2020 r. szereg środków w celu wsparcia przedsiębiorstw, w szczególności MŚP – w tym osób samozatrudnionych i mikroprzedsiębiorstw – w czasie kryzysu związanego z COVID-19. Handel detaliczny jest jednym z sektorów, które najbardziej odczuły skutki kryzysu ze względu na załamanie się popytu i obecnie obowiązujące środki, które całkowicie uniemożliwiły działalność wielu przedsiębiorstw lub ją ograniczyły. Elastyczne rozwiązania regulacyjne pobudziłyby ożywienie handlu detalicznego osłabionego w wyniku kryzysu związanego z COVID-19. Ponadto korzystne byłoby udzielenie wsparcia MŚP, aby mogły one wdrożyć technologie cyfrowe mające na celu zapewnienie ciągłości działania, takie jak technologie umożliwiające e-handel. Właściwe środki należy utrzymać przez cały okres odbudowy gospodarki, znosząc je jedynie stopniowo i w elastyczny sposób, oraz należy określić sektory, które najbardziej ucierpiały na kryzysie, aby opracować konkretne plany wsparcia, które umożliwią im nadrobienie zaległości na etapie odbudowy. Przy wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Po najbardziej dotkliwej fazie kryzysu związanego z COVID-19, w celu wsparcia przekształcania i tworzenia nowych MŚP w sektorach sprzyjających wzrostowi gospodarczemu, można by przeprowadzić reformę luksemburskich ram prawnych dotyczących niewypłacalności, która pomogłaby przedsiębiorstwom uzyskać drugą szansę, jeżeli grozi im upadłość nie z własnej winy.

| (19) | Dla wsparcia odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform, w szczególności w odniesieniu do gospodarki cyfrowej i zielonej gospodarki. Luksemburg uruchomił już inicjatywy w celu pobudzenia transformacji cyfrowej i innowacji, lecz integracja technologiczna w sektorze przedsiębiorstw i inwestycjach prywatnych, jak również cyfryzacja usług publicznych pozostają na niskim poziomie w stosunku do dużego potencjału i ambicji tego kraju, aby stać się gospodarką opartą na danych. Zasadnicze znaczenie dla wspierania MŚP oraz pobudzenia wydajności i konkurencyjności będą miały inwestycje w transformację cyfrową, zaawansowane umiejętności cyfrowe i innowacje. Odbudowę gospodarki należy również wspierać przez wdrożenie ambitnych zielonych inwestycji w krótkim okresie. Kluczowymi obszarami mogą być w szczególności zrównoważony transport, w tym transport kolejowy, zrównoważone budownictwo, zwłaszcza w odniesieniu do efektywności energetycznej budynków, istniejących i nowych, oraz energia ze źródeł odnawialnych. Dostarczyłyby one silnego impulsu pobudzającego działania na rzecz ekologii, co pomogłoby Luksemburgowi zbliżyć się do realizacji celów na 2030 r. dotyczących ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, osiągnięcia efektywności energetycznej i stosowania energii ze źródeł odnawialnych, przygotowując podstawy do przejścia na neutralność klimatyczną. Nadal konieczne jest dalsze określenie potrzeb inwestycyjnych i źródeł finansowania inwestycji, również w obliczu wpływu pandemii COVID-19 na gospodarkę i finanse publiczne. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Luksemburgowi sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego na 2020 r. Pozwoliłoby to Luksemburgowi optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(19)

Dla wsparcia odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform, w szczególności w odniesieniu do gospodarki cyfrowej i zielonej gospodarki. Luksemburg uruchomił już inicjatywy w celu pobudzenia transformacji cyfrowej i innowacji, lecz integracja technologiczna w sektorze przedsiębiorstw i inwestycjach prywatnych, jak również cyfryzacja usług publicznych pozostają na niskim poziomie w stosunku do dużego potencjału i ambicji tego kraju, aby stać się gospodarką opartą na danych. Zasadnicze znaczenie dla wspierania MŚP oraz pobudzenia wydajności i konkurencyjności będą miały inwestycje w transformację cyfrową, zaawansowane umiejętności cyfrowe i innowacje. Odbudowę gospodarki należy również wspierać przez wdrożenie ambitnych zielonych inwestycji w krótkim okresie. Kluczowymi obszarami mogą być w szczególności zrównoważony transport, w tym transport kolejowy, zrównoważone budownictwo, zwłaszcza w odniesieniu do efektywności energetycznej budynków, istniejących i nowych, oraz energia ze źródeł odnawialnych. Dostarczyłyby one silnego impulsu pobudzającego działania na rzecz ekologii, co pomogłoby Luksemburgowi zbliżyć się do realizacji celów na 2030 r. dotyczących ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, osiągnięcia efektywności energetycznej i stosowania energii ze źródeł odnawialnych, przygotowując podstawy do przejścia na neutralność klimatyczną. Nadal konieczne jest dalsze określenie potrzeb inwestycyjnych i źródeł finansowania inwestycji, również w obliczu wpływu pandemii COVID-19 na gospodarkę i finanse publiczne. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Luksemburgowi sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego na 2020 r. Pozwoliłoby to Luksemburgowi optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (20) | Luksemburg jest narażony na znaczne ryzyko prania pieniędzy ze względu na duży napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych i obecność złożonych struktur prawnych uwzględniających zagraniczne jednostki sponsorujące. Ryzyko to jest odzwierciedlone w krajowej ocenie ryzyka, w szczególności w odniesieniu do specjalistów świadczących usługi na rzecz trustów lub spółek oraz usługi inwestycyjne. Skutkiem niedociągnięć w stosowaniu przez tych specjalistów ram przeciwdziałania praniu pieniędzy są nieadekwatne analizy ryzyka i niski poziom zgłaszania podejrzanych działań. Skala nadzoru nad tymi specjalistami nie jest wystarczająca, aby usunąć te niedociągnięcia. Aby ograniczyć stosowanie tajemnicy bankowej i określić beneficjentów rzeczywistych, uruchomiono krajowy rejestr beneficjentów rzeczywistych. Należy stale monitorować jakość informacji dostarczanych do rejestru i jego skuteczność. |
| --- | --- |

(20)

Luksemburg jest narażony na znaczne ryzyko prania pieniędzy ze względu na duży napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych i obecność złożonych struktur prawnych uwzględniających zagraniczne jednostki sponsorujące. Ryzyko to jest odzwierciedlone w krajowej ocenie ryzyka, w szczególności w odniesieniu do specjalistów świadczących usługi na rzecz trustów lub spółek oraz usługi inwestycyjne. Skutkiem niedociągnięć w stosowaniu przez tych specjalistów ram przeciwdziałania praniu pieniędzy są nieadekwatne analizy ryzyka i niski poziom zgłaszania podejrzanych działań. Skala nadzoru nad tymi specjalistami nie jest wystarczająca, aby usunąć te niedociągnięcia. Aby ograniczyć stosowanie tajemnicy bankowej i określić beneficjentów rzeczywistych, uruchomiono krajowy rejestr beneficjentów rzeczywistych. Należy stale monitorować jakość informacji dostarczanych do rejestru i jego skuteczność.

| (21) | Jak potwierdzono w zaleceniu w sprawie polityki gospodarczej dla strefy euro na 2020 r., kluczowe znaczenie dla poprawy skuteczności i sprawiedliwości systemów podatkowych ma rozwiązanie problemu agresywnego planowania podatkowego. Odczuwane przez inne państwa członkowskie skutki uboczne strategii agresywnego planowania podatkowego stosowanych przez podatników wymagają skoordynowanych działań w ramach polityk krajowych w celu uzupełnienia prawodawstwa UE. Luksemburg podjął działania w celu ograniczenia praktyk agresywnego planowania podatkowego poprzez wdrożenie uzgodnionych wcześniej inicjatyw na szczeblu międzynarodowym i europejskim, ale fakt, że płatności dywidend, odsetek i opłat licencyjnych stanowią wysoki odsetek jego PKB, wskazuje, że z luksemburskich przepisów podatkowych korzystają przedsiębiorstwa stosujące agresywne planowanie podatkowe. Większość bezpośrednich inwestycji zagranicznych znajduje się w posiadaniu spółek celowych. Brak podatków u źródła od odsetek i opłat licencyjnych wypłacanych poza UE (tzn. przez rezydentów unijnych na rzecz rezydentów państw trzecich) oraz zwolnienie z podatków u źródła od wypłat dywidend pod pewnymi warunkami mogą prowadzić do sytuacji, w której od takich płatności nie zostaną pobrane żadne podatki w przypadku, gdy nie podlegają one podatkowi również w kraju odbiorcy. Zgodnie ze swoim zobowiązaniem do wprowadzenia działań ochronnych wobec jurysdykcji znajdujących się w unijnym wykazie jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych, Luksemburg przedłożył projekt ustawy wprowadzającej brak możliwości dokonywania odliczeń odsetek i opłat licencyjnych w odniesieniu do takich jurysdykcji. |
| --- | --- |

(21)

Jak potwierdzono w zaleceniu w sprawie polityki gospodarczej dla strefy euro na 2020 r., kluczowe znaczenie dla poprawy skuteczności i sprawiedliwości systemów podatkowych ma rozwiązanie problemu agresywnego planowania podatkowego. Odczuwane przez inne państwa członkowskie skutki uboczne strategii agresywnego planowania podatkowego stosowanych przez podatników wymagają skoordynowanych działań w ramach polityk krajowych w celu uzupełnienia prawodawstwa UE. Luksemburg podjął działania w celu ograniczenia praktyk agresywnego planowania podatkowego poprzez wdrożenie uzgodnionych wcześniej inicjatyw na szczeblu międzynarodowym i europejskim, ale fakt, że płatności dywidend, odsetek i opłat licencyjnych stanowią wysoki odsetek jego PKB, wskazuje, że z luksemburskich przepisów podatkowych korzystają przedsiębiorstwa stosujące agresywne planowanie podatkowe. Większość bezpośrednich inwestycji zagranicznych znajduje się w posiadaniu spółek celowych. Brak podatków u źródła od odsetek i opłat licencyjnych wypłacanych poza UE (tzn. przez rezydentów unijnych na rzecz rezydentów państw trzecich) oraz zwolnienie z podatków u źródła od wypłat dywidend pod pewnymi warunkami mogą prowadzić do sytuacji, w której od takich płatności nie zostaną pobrane żadne podatki w przypadku, gdy nie podlegają one podatkowi również w kraju odbiorcy. Zgodnie ze swoim zobowiązaniem do wprowadzenia działań ochronnych wobec jurysdykcji znajdujących się w unijnym wykazie jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych, Luksemburg przedłożył projekt ustawy wprowadzającej brak możliwości dokonywania odliczeń odsetek i opłat licencyjnych w odniesieniu do takich jurysdykcji.

| (22) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(22)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (23) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Luksemburg przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(23)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Luksemburg przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (24) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Luksemburg powinien – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jego polityka pozostała spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro. |
| --- | --- |

(24)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Luksemburg powinien – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jego polityka pozostała spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro.

| (25) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Luksemburga, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym na 2020 r. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Luksemburga w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Luksemburgu, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(25)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Luksemburga, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym na 2020 r. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Luksemburga w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Luksemburgu, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (26) | W świetle tej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(26)

W świetle tej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Luksemburgowi w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie zdolności do obsługi długu przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Poprawę odporności systemu ochrony zdrowia przez zapewnienie odpowiedniej dostępności personelu medycznego. Przyspieszenie reform w celu poprawy zarządzania systemem ochrony zdrowia i systemem e-zdrowie. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Łagodzenie wpływu kryzysu związanego z COVID-19 na zatrudnienie, ze szczególnym uwzględnieniem osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji na rynku pracy. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zapewnienie skutecznego wdrożenia środków wspierających płynność przedsiębiorstw, w szczególności MŚP i osób samozatrudnionych. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na zrównoważony transport i zrównoważone budynki, czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii, co będzie przyczyniać się do stopniowej dekarbonizacji gospodarki. Wspieranie innowacji i transformacji cyfrowej, w szczególności w sektorze przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Zapewnienie skutecznego nadzoru i egzekwowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy w odniesieniu do specjalistów świadczących usługi na rzecz trustów i spółek oraz usługi inwestycyjne. Wzmocnienie działań w celu eliminowania cech systemu podatkowego, które ułatwiają agresywne planowanie podatkowe, zwłaszcza przy wykorzystaniu płatności poza UE. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 97.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

7

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/107 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/107

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Węgier na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Węgry programu konwergencji na 2020 r.

(2020/C 282/17)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr 2020 na rzecz koordynacji polityki gospodarczej. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Węgier jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr 2020 na rzecz koordynacji polityki gospodarczej. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Węgier jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Węgier zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Węgier w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Węgier w realizacji ich krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Węgier zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Węgier w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Węgier w realizacji ich krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna, określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna, określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-ekonomiczne skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-ekonomiczne skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Węgry do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Węgry do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 prawdopodobnie będą rozkładać się nierównomiernie na poszczególnych terytoriach ze względu na różne modele specjalizacji, w szczególności w regionach, w których brakuje kluczowych aktywów, lub regionach w znacznym stopniu uzależnionych od sektorów działalności gospodarczej opartej na bezpośrednim kontakcie z klientem. Wiąże się z tym istotne ryzyko pogłębienia się dysproporcji terytorialnych na Węgrzech, co dodatkowo pogorszyłoby obserwowaną już tendencję wzrostu nierówności między obszarami miejskimi i wiejskimi. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 prawdopodobnie będą rozkładać się nierównomiernie na poszczególnych terytoriach ze względu na różne modele specjalizacji, w szczególności w regionach, w których brakuje kluczowych aktywów, lub regionach w znacznym stopniu uzależnionych od sektorów działalności gospodarczej opartej na bezpośrednim kontakcie z klientem. Wiąże się z tym istotne ryzyko pogłębienia się dysproporcji terytorialnych na Węgrzech, co dodatkowo pogorszyłoby obserwowaną już tendencję wzrostu nierówności między obszarami miejskimi i wiejskimi. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 5 maja 2020 r. Węgry przedłożyły swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 4 maja 2020 r. – program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 5 maja 2020 r. Węgry przedłożyły swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 4 maja 2020 r. – program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Węgry są obecnie objęte częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlegają regule dotyczącej zadłużenia. |
| --- | --- |

(11)

Węgry są obecnie objęte częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlegają regule dotyczącej zadłużenia.

| (12) | W dniu 14 czerwca 2019 r. Rada zaleciła Węgrom zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (7) nie przekroczyła 3,3 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 1,0 % produktu krajowego brutto (PKB). Ogólna ocena Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2019 r. i w latach 2018 i 2019 w ujęciu łącznym. W związku z uruchomieniem ogólnej klauzuli korekcyjnej dalsze kroki w ramach procedury znacznego odchylenia w odniesieniu do Węgier nie są jednak uzasadnione. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 14 czerwca 2019 r. Rada zaleciła Węgrom zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (7) nie przekroczyła 3,3 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 1,0 % produktu krajowego brutto (PKB). Ogólna ocena Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2019 r. i w latach 2018 i 2019 w ujęciu łącznym. W związku z uruchomieniem ogólnej klauzuli korekcyjnej dalsze kroki w ramach procedury znacznego odchylenia w odniesieniu do Węgier nie są jednak uzasadnione.

| (13) | W programie konwergencji na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 2,0 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 3,8 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że deficyt zmniejszy się w 2021 r. do 2,7 % PKB, a do 2024 r. stopniowo osiągnie poziom 1,0 % PKB. W programie konwergencji na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 66,3 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 72,6 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. Prognozy budżetowe są obciążone pewnymi ryzykami, a konkretnie ryzykami związanymi z wyższymi od przewidywanych wydatkami (zgodnie z zaobserwowaną w ubiegłych latach tendencją do wysokich wydatków na koniec roku), a także z potencjalnie niższymi od przewidywanych dochodami, wydaje się bowiem, że prognoza opiera się na założeniu pewnego wzrostu dochodów. |
| --- | --- |

(13)

W programie konwergencji na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 2,0 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 3,8 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że deficyt zmniejszy się w 2021 r. do 2,7 % PKB, a do 2024 r. stopniowo osiągnie poziom 1,0 % PKB. W programie konwergencji na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 66,3 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 72,6 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. Prognozy budżetowe są obciążone pewnymi ryzykami, a konkretnie ryzykami związanymi z wyższymi od przewidywanych wydatkami (zgodnie z zaobserwowaną w ubiegłych latach tendencją do wysokich wydatków na koniec roku), a także z potencjalnie niższymi od przewidywanych dochodami, wydaje się bowiem, że prognoza opiera się na założeniu pewnego wzrostu dochodów.

| (14) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Węgry przyjęły w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności ich systemu ochrony zdrowia w zakresie intensywnej terapii, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 2,8 % PKB w 2020 r. i są w całości finansowane poprzez realokację wydatków w ramach budżetu, a także poprzez rezerwy i nowe podatki. Obejmują one środki mające na celu wspieranie rynku pracy, ulgi podatkowe dla przedsiębiorstw oraz koszty związane z nadzwyczajną sytuacją zdrowotną. Zapowiedziano dodatkowe środki wspierające odbudowę gospodarki (1,4 % PKB) i rynek pracy (0,4 % PKB), ale nie zostały one jeszcze doprecyzowane. Ponadto Węgry przyjęły środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie konwergencji na 2020 r. na 1,5 % PKB. Węgierskie władze pracują nad kolejnymi środkami o wartości 0,3 % PKB. Środki te obejmują programy gwarancji kredytowych i pożyczki gwarantowane przez rząd. Ogólny wpływ na budżet środków fiskalnych zapisanych w programie konwergencji na 2020 r. różni się od wpływu przedstawionego w prognozie Komisji z wiosny 2020 r., ponieważ Komisja oceniła i uwzględniła tylko te środki, które zostały wystarczająco sprecyzowane. Ogólnie rzecz biorąc, środki przyjęte przez Węgry są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne sprecyzowanie i przyjęcie wszystkich zapowiedzianych środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(14)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Węgry przyjęły w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności ich systemu ochrony zdrowia w zakresie intensywnej terapii, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 2,8 % PKB w 2020 r. i są w całości finansowane poprzez realokację wydatków w ramach budżetu, a także poprzez rezerwy i nowe podatki. Obejmują one środki mające na celu wspieranie rynku pracy, ulgi podatkowe dla przedsiębiorstw oraz koszty związane z nadzwyczajną sytuacją zdrowotną. Zapowiedziano dodatkowe środki wspierające odbudowę gospodarki (1,4 % PKB) i rynek pracy (0,4 % PKB), ale nie zostały one jeszcze doprecyzowane. Ponadto Węgry przyjęły środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie konwergencji na 2020 r. na 1,5 % PKB. Węgierskie władze pracują nad kolejnymi środkami o wartości 0,3 % PKB. Środki te obejmują programy gwarancji kredytowych i pożyczki gwarantowane przez rząd. Ogólny wpływ na budżet środków fiskalnych zapisanych w programie konwergencji na 2020 r. różni się od wpływu przedstawionego w prognozie Komisji z wiosny 2020 r., ponieważ Komisja oceniła i uwzględniła tylko te środki, które zostały wystarczająco sprecyzowane. Ogólnie rzecz biorąc, środki przyjęte przez Węgry są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne sprecyzowanie i przyjęcie wszystkich zapowiedzianych środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (15) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Węgier w 2020 r. wyniesie -5,2 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -4,0 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2020 r. osiągnie poziom 75,0 % PKB. |
| --- | --- |

(15)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Węgier w 2020 r. wyniesie -5,2 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -4,0 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2020 r. osiągnie poziom 75,0 % PKB.

| (16) | W dniu 14 czerwca 2019 r. Rada uznała, zgodnie z art. 121 ust. 4 Traktatu, że w 2018 r. na Węgrzech miało miejsce znaczne odchylenie od ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego. W związku ze stwierdzonym znacznym odchyleniem w dniu 14 czerwca 2019 r. Rada wydała zalecenie (8), w którym zaleciła Węgrom podjęcie środków niezbędnych do zapewnienia, aby nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto nie przekroczyła 3,3 % w 2019 r. i 4,7 % w 2020 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej odpowiednio 1,0 % i 0,75 % PKB. W dniu 5 grudnia 2019 r. Rada przyjęła decyzję (UE) 2019/2172 (9) stwierdzającą, że Węgry nie podjęły skutecznych działań w odpowiedzi na jej zalecenie z dnia 14 czerwca 2019 r., oraz wydała zmienione zalecenie (10). W zaleceniu z dnia 5 grudnia 2019 r. Rada zwróciła się do Węgier o wprowadzenie środków koniecznych do zapewnienia, aby nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto nie przekroczyła 4,7 % w 2020 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,75 % PKB w 2020 r. Na podstawie ogólnej oceny Komisji oraz w świetle uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej na 2020 r., która pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego, uznaje się, że Węgry podjęły skuteczne działania w odpowiedzi na zalecenie z dnia 5 grudnia 2019 r. |
| --- | --- |

(16)

W dniu 14 czerwca 2019 r. Rada uznała, zgodnie z art. 121 ust. 4 Traktatu, że w 2018 r. na Węgrzech miało miejsce znaczne odchylenie od ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego. W związku ze stwierdzonym znacznym odchyleniem w dniu 14 czerwca 2019 r. Rada wydała zalecenie (8), w którym zaleciła Węgrom podjęcie środków niezbędnych do zapewnienia, aby nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto nie przekroczyła 3,3 % w 2019 r. i 4,7 % w 2020 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej odpowiednio 1,0 % i 0,75 % PKB. W dniu 5 grudnia 2019 r. Rada przyjęła decyzję (UE) 2019/2172 (9) stwierdzającą, że Węgry nie podjęły skutecznych działań w odpowiedzi na jej zalecenie z dnia 14 czerwca 2019 r., oraz wydała zmienione zalecenie (10). W zaleceniu z dnia 5 grudnia 2019 r. Rada zwróciła się do Węgier o wprowadzenie środków koniecznych do zapewnienia, aby nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto nie przekroczyła 4,7 % w 2020 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,75 % PKB w 2020 r. Na podstawie ogólnej oceny Komisji oraz w świetle uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej na 2020 r., która pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego, uznaje się, że Węgry podjęły skuteczne działania w odpowiedzi na zalecenie z dnia 5 grudnia 2019 r.

| (17) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Węgry w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(17)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Węgry w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (18) | W dniu 11 marca 2020 r. węgierski rząd ogłosił stan zagrożenia. W dniu 12 marca 2020 r. zamknięto granice dla podróżujących, z wyjątkiem powracających obywateli i rezydentów Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jak również pracowników przygranicznych. Nadal dozwolony był tranzyt towarów. W dniu 16 marca 2020 r. zamknięte zostały placówki wczesnej edukacji, szkoły i uczelnie wyższe i rozpoczęło się nauczanie przez internet. Od dnia 17 marca 2020 r. sklepy inne niż niezbędne mogły być czynne tylko do 15.00, a restauracje – prowadzić jedynie usługi na wynos. W dniu 28 marca 2020 r. wprowadzono częściową godzinę policyjną, co oznaczało, że miejsce zamieszkania można było opuszczać jedynie z należycie uzasadnionych powodów oraz trzeba było zachować odpowiednią odległość od innych osób. Przed wybuchem epidemii COVID-19 gospodarka Węgier była na drodze do stopniowego spowolnienia po kilku latach znacznego wzrostu. W 2019 r. realny PKB wzrósł o 4,9 %. Po wybuchu epidemii stosunkowo szybko wdrożono środki powstrzymujące rozprzestrzenianie się wirusa, a oficjalna liczba przypadków zakażenia jest jak dotąd niewysoka. Oczekuje się jednak, że światowa recesja szczególnie mocno uderzy w eksport ze względu na dominującą rolę branż o wysokim stopniu cykliczności, takich jak przemysł motoryzacyjny. Oczekuje się również, że recesja będzie miała duży wpływ na usługi turystyczne i transportowe ze względu na wprowadzone ograniczenia podróży. Ogólnie prognozuje się ostrą recesję od marca, a następnie stopniowe ożywienie gospodarcze począwszy od drugiego półroczna, kiedy to, jak się zakłada, nastąpi stopniowe znoszenie środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się wirusa. Bezrobocie może szybko wzrosnąć ze względu na elastyczność rynku pracy. Wyniki gospodarcze w 2020 r. będą uzależnione od długości obowiązywania środków izolacji, a także od reakcji w ramach polityki gospodarczej. W prognozie Komisji z wiosny 2020 r. przewidziano spadek o 7 % realnego PKB w 2020 r., a następnie wzrost o 6 % w 2021 r. |
| --- | --- |

(18)

W dniu 11 marca 2020 r. węgierski rząd ogłosił stan zagrożenia. W dniu 12 marca 2020 r. zamknięto granice dla podróżujących, z wyjątkiem powracających obywateli i rezydentów Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jak również pracowników przygranicznych. Nadal dozwolony był tranzyt towarów. W dniu 16 marca 2020 r. zamknięte zostały placówki wczesnej edukacji, szkoły i uczelnie wyższe i rozpoczęło się nauczanie przez internet. Od dnia 17 marca 2020 r. sklepy inne niż niezbędne mogły być czynne tylko do 15.00, a restauracje – prowadzić jedynie usługi na wynos. W dniu 28 marca 2020 r. wprowadzono częściową godzinę policyjną, co oznaczało, że miejsce zamieszkania można było opuszczać jedynie z należycie uzasadnionych powodów oraz trzeba było zachować odpowiednią odległość od innych osób. Przed wybuchem epidemii COVID-19 gospodarka Węgier była na drodze do stopniowego spowolnienia po kilku latach znacznego wzrostu. W 2019 r. realny PKB wzrósł o 4,9 %. Po wybuchu epidemii stosunkowo szybko wdrożono środki powstrzymujące rozprzestrzenianie się wirusa, a oficjalna liczba przypadków zakażenia jest jak dotąd niewysoka. Oczekuje się jednak, że światowa recesja szczególnie mocno uderzy w eksport ze względu na dominującą rolę branż o wysokim stopniu cykliczności, takich jak przemysł motoryzacyjny. Oczekuje się również, że recesja będzie miała duży wpływ na usługi turystyczne i transportowe ze względu na wprowadzone ograniczenia podróży. Ogólnie prognozuje się ostrą recesję od marca, a następnie stopniowe ożywienie gospodarcze począwszy od drugiego półroczna, kiedy to, jak się zakłada, nastąpi stopniowe znoszenie środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się wirusa. Bezrobocie może szybko wzrosnąć ze względu na elastyczność rynku pracy. Wyniki gospodarcze w 2020 r. będą uzależnione od długości obowiązywania środków izolacji, a także od reakcji w ramach polityki gospodarczej. W prognozie Komisji z wiosny 2020 r. przewidziano spadek o 7 % realnego PKB w 2020 r., a następnie wzrost o 6 % w 2021 r.

| (19) | Rząd zapowiedział, że od połowy marca wprowadzi kilka serii środków mających na celu złagodzenie społecznych i gospodarczych skutków kryzysu związanego z pandemią COVID-19. Bank centralny przyjął środki w celu zapewnienia płynności sektorowi finansowemu. Inne środki zwiększające płynność gospodarstw domowych i przedsiębiorstw obejmują: a) moratorium na spłatę pożyczek i umów leasingu finansowego dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych do dnia 31 grudnia 2020 r. oraz b) ograniczenie stóp procentowych kredytów konsumenckich. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Dalsze środki, ukierunkowane głównie na sektory najbardziej dotknięte kryzysem, takie jak turystyka i usługi, obejmują tymczasowe obniżenia podatku i zwolnienia podatkowe, dotacje inwestycyjne, rozwój infrastruktury, pożyczki dotowane i gwarantowane oraz programy kapitałowe. Aby chronić miejsca pracy, rząd uruchomił dwa rodzaje instrumentów rynku pracy. Mechanizm obniżonego wymiaru czasu pracy pokrywa do 70 % utraconych zarobków w ciągu 3 miesięcy pod pewnymi warunkami, a specjalne subsydiowanie wynagrodzeń ukierunkowane jest na pracowników sektora badań i rozwoju. Rząd przyspieszył zaplanowane wcześniej obniżenie składek na ubezpieczenia społeczne o jedną czwartą oraz zapowiedział jednorazowy dodatek do wynagrodzeń w sektorze ochrony zdrowia. Ogólnie rzecz biorąc, chociaż środki fiskalne mają na celu wspieranie przedsiębiorstw i utrzymanie miejsc pracy, ich zakres i zasięg są nadal ograniczone w porównaniu ze środkami przyjętymi przez większość pozostałych państw członkowskich. Planuje się ponadto, że zostaną one sfinansowane poprzez realokacje środków w ramach rozdziałów budżetu i nowo pobrane podatki, a zatem oczekuje się, że będą one miały ograniczony efekt z perspektywy stabilizacji makroekonomicznej. |
| --- | --- |

(19)

Rząd zapowiedział, że od połowy marca wprowadzi kilka serii środków mających na celu złagodzenie społecznych i gospodarczych skutków kryzysu związanego z pandemią COVID-19. Bank centralny przyjął środki w celu zapewnienia płynności sektorowi finansowemu. Inne środki zwiększające płynność gospodarstw domowych i przedsiębiorstw obejmują: a) moratorium na spłatę pożyczek i umów leasingu finansowego dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych do dnia 31 grudnia 2020 r. oraz b) ograniczenie stóp procentowych kredytów konsumenckich. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Dalsze środki, ukierunkowane głównie na sektory najbardziej dotknięte kryzysem, takie jak turystyka i usługi, obejmują tymczasowe obniżenia podatku i zwolnienia podatkowe, dotacje inwestycyjne, rozwój infrastruktury, pożyczki dotowane i gwarantowane oraz programy kapitałowe. Aby chronić miejsca pracy, rząd uruchomił dwa rodzaje instrumentów rynku pracy. Mechanizm obniżonego wymiaru czasu pracy pokrywa do 70 % utraconych zarobków w ciągu 3 miesięcy pod pewnymi warunkami, a specjalne subsydiowanie wynagrodzeń ukierunkowane jest na pracowników sektora badań i rozwoju. Rząd przyspieszył zaplanowane wcześniej obniżenie składek na ubezpieczenia społeczne o jedną czwartą oraz zapowiedział jednorazowy dodatek do wynagrodzeń w sektorze ochrony zdrowia. Ogólnie rzecz biorąc, chociaż środki fiskalne mają na celu wspieranie przedsiębiorstw i utrzymanie miejsc pracy, ich zakres i zasięg są nadal ograniczone w porównaniu ze środkami przyjętymi przez większość pozostałych państw członkowskich. Planuje się ponadto, że zostaną one sfinansowane poprzez realokacje środków w ramach rozdziałów budżetu i nowo pobrane podatki, a zatem oczekuje się, że będą one miały ograniczony efekt z perspektywy stabilizacji makroekonomicznej.

| (20) | Pod pewnymi względami wyniki w dziedzinie zdrowia wciąż są gorsze niż w większości państw członkowskich, co odzwierciedla w szczególności wysoką częstotliwość występowania czynników ryzyka w populacji oraz ograniczoną skuteczność świadczenia opieki zdrowotnej. Udział publicznych wydatków na opiekę zdrowotną na Węgrzech był znacznie niższy od średniej unijnej. Chociaż poziom niezaspokojonych potrzeb w zakresie usług medycznych jest niski, liczba Węgrów korzystających ze świadczeń zdrowotnych niefinansowanych ze środków publicznych jest wyższa od średniej unijnej; osoby te są coraz częściej zmuszane do korzystania z prywatnych usług zdrowotnych. Zwiększa to ryzyko wystąpienia trudności finansowych w węgierskich gospodarstwach domowych, co ma wpływ na sprawiedliwość społeczną i wyniki w dziedzinie zdrowia. Niezbędne są dodatkowe inwestycje i kompleksowe reformy, aby zracjonalizować wykorzystanie zasobów w ramach systemu ochrony zdrowia, zmniejszyć nierówności w dostępie do tego systemu i poprawić jakość opieki. Usługi w zakresie profilaktyki i podstawowej opieki zdrowotnej są niedofinansowane, a ich potencjał w zakresie poprawy jakości, dostępności i efektywności kosztowej systemu ochrony zdrowia pozostaje niewykorzystany. Chociaż władze rozpoczęły działania na rzecz zmniejszenia znacznego niedoboru personelu medycznego na Węgrzech, różnice regionalne w rozmieszczeniu tego personelu nadal utrudniają dostęp do opieki na niektórych obszarach, a szczególne przeszkody napotykają niektóre grupy znajdujące się w trudnej sytuacji, takie jak marginalizowane społeczności Romów, lecz również osoby z niepełnosprawnościami. W obliczu wstrząsu popytowego dla systemów ochrony zdrowia spowodowanego przez pandemię COVID-19 konieczne jest podjęcie szybkich działań, aby stawić czoła tym wyzwaniom strukturalnym i zwiększyć odporność węgierskiego systemu ochrony zdrowia. |
| --- | --- |

(20)

Pod pewnymi względami wyniki w dziedzinie zdrowia wciąż są gorsze niż w większości państw członkowskich, co odzwierciedla w szczególności wysoką częstotliwość występowania czynników ryzyka w populacji oraz ograniczoną skuteczność świadczenia opieki zdrowotnej. Udział publicznych wydatków na opiekę zdrowotną na Węgrzech był znacznie niższy od średniej unijnej. Chociaż poziom niezaspokojonych potrzeb w zakresie usług medycznych jest niski, liczba Węgrów korzystających ze świadczeń zdrowotnych niefinansowanych ze środków publicznych jest wyższa od średniej unijnej; osoby te są coraz częściej zmuszane do korzystania z prywatnych usług zdrowotnych. Zwiększa to ryzyko wystąpienia trudności finansowych w węgierskich gospodarstwach domowych, co ma wpływ na sprawiedliwość społeczną i wyniki w dziedzinie zdrowia. Niezbędne są dodatkowe inwestycje i kompleksowe reformy, aby zracjonalizować wykorzystanie zasobów w ramach systemu ochrony zdrowia, zmniejszyć nierówności w dostępie do tego systemu i poprawić jakość opieki. Usługi w zakresie profilaktyki i podstawowej opieki zdrowotnej są niedofinansowane, a ich potencjał w zakresie poprawy jakości, dostępności i efektywności kosztowej systemu ochrony zdrowia pozostaje niewykorzystany. Chociaż władze rozpoczęły działania na rzecz zmniejszenia znacznego niedoboru personelu medycznego na Węgrzech, różnice regionalne w rozmieszczeniu tego personelu nadal utrudniają dostęp do opieki na niektórych obszarach, a szczególne przeszkody napotykają niektóre grupy znajdujące się w trudnej sytuacji, takie jak marginalizowane społeczności Romów, lecz również osoby z niepełnosprawnościami. W obliczu wstrząsu popytowego dla systemów ochrony zdrowia spowodowanego przez pandemię COVID-19 konieczne jest podjęcie szybkich działań, aby stawić czoła tym wyzwaniom strukturalnym i zwiększyć odporność węgierskiego systemu ochrony zdrowia.

| (21) | Społeczno-ekonomiczne skutki epidemii mogą być znaczące, a wpływ dekretu rządowego z dnia 18 marca 2020 r. umożliwiającego dwustronnie uzgodnione odstępstwa od kodeksu pracy nadal wymaga oceny. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 7,0 %, a w 2021 r. spadnie do 6,1 %. Sektory, które mocno ucierpiały wskutek kryzysu, stanowią dużą część węgierskiej gospodarki i zatrudniają siłę roboczą o niskich i średnich umiejętnościach w oparciu o bardzo elastyczne umowy o pracę. Aż do początku 2020 r. ogólny wskaźnik zatrudnienia ulegał stałej poprawie w warunkach silnego ożywienia gospodarczego, ale sytuacja ta nie przyniosła jednakowych korzyści wszystkim grupom. Różnice w poziomie zatrudnienia między grupami o różnych umiejętnościach i między mężczyznami a kobietami są nadal bardzo duże w porównaniu ze średnią unijną; w przypadku zróżnicowania ze względu na płeć wynika to częściowo z ograniczonego dostępu do dobrej jakości opieki nad dziećmi. Pomimo ograniczenia zakresu programu prac publicznych, który nie był skuteczny w pomaganiu uczestnikom w znalezieniu zatrudnienia na pierwotnym rynku pracy, jego skala była wciąż znacząca. Istnieją możliwości wzmocnienia innych polityk, aby skutecznie pomóc osobom bezrobotnym lub nieaktywnym w znalezieniu zatrudnienia lub podjęciu szkolenia w celu poprawy ich sytuacji na rynku. Okres wypłacania świadczeń dla bezrobotnych jest najkrótszy w Unii i wynosi maksymalnie trzy miesiące, czyli znaczniej krócej niż wynosił średni czas potrzebny na znalezienie pracy nawet w sprzyjających warunkach ekonomicznych. Zgodnie z zasadami Europejskiego filaru praw socjalnych systemy i środki ochrony socjalnej powinny chronić osoby zagrożone utratą pracy oraz osoby samozatrudnione i bezrobotne. Dobrym sposobem ochrony zatrudnienia są mechanizmy obniżonego wymiaru czasu pracy, w których za nieprzepracowane godziny pracownicy otrzymują od państwa wsparcie dochodu. Podczas pandemii mechanizmy obniżonego wymiaru czasu pracy są najefektywniejsze, jeżeli zarządzanie nimi jest proste i szybkie, a kwalifikowalność nie ogranicza się do niektórych sektorów lub rodzajów działalności. |
| --- | --- |

(21)

Społeczno-ekonomiczne skutki epidemii mogą być znaczące, a wpływ dekretu rządowego z dnia 18 marca 2020 r. umożliwiającego dwustronnie uzgodnione odstępstwa od kodeksu pracy nadal wymaga oceny. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 7,0 %, a w 2021 r. spadnie do 6,1 %. Sektory, które mocno ucierpiały wskutek kryzysu, stanowią dużą część węgierskiej gospodarki i zatrudniają siłę roboczą o niskich i średnich umiejętnościach w oparciu o bardzo elastyczne umowy o pracę. Aż do początku 2020 r. ogólny wskaźnik zatrudnienia ulegał stałej poprawie w warunkach silnego ożywienia gospodarczego, ale sytuacja ta nie przyniosła jednakowych korzyści wszystkim grupom. Różnice w poziomie zatrudnienia między grupami o różnych umiejętnościach i między mężczyznami a kobietami są nadal bardzo duże w porównaniu ze średnią unijną; w przypadku zróżnicowania ze względu na płeć wynika to częściowo z ograniczonego dostępu do dobrej jakości opieki nad dziećmi. Pomimo ograniczenia zakresu programu prac publicznych, który nie był skuteczny w pomaganiu uczestnikom w znalezieniu zatrudnienia na pierwotnym rynku pracy, jego skala była wciąż znacząca. Istnieją możliwości wzmocnienia innych polityk, aby skutecznie pomóc osobom bezrobotnym lub nieaktywnym w znalezieniu zatrudnienia lub podjęciu szkolenia w celu poprawy ich sytuacji na rynku. Okres wypłacania świadczeń dla bezrobotnych jest najkrótszy w Unii i wynosi maksymalnie trzy miesiące, czyli znaczniej krócej niż wynosił średni czas potrzebny na znalezienie pracy nawet w sprzyjających warunkach ekonomicznych. Zgodnie z zasadami Europejskiego filaru praw socjalnych systemy i środki ochrony socjalnej powinny chronić osoby zagrożone utratą pracy oraz osoby samozatrudnione i bezrobotne. Dobrym sposobem ochrony zatrudnienia są mechanizmy obniżonego wymiaru czasu pracy, w których za nieprzepracowane godziny pracownicy otrzymują od państwa wsparcie dochodu. Podczas pandemii mechanizmy obniżonego wymiaru czasu pracy są najefektywniejsze, jeżeli zarządzanie nimi jest proste i szybkie, a kwalifikowalność nie ogranicza się do niektórych sektorów lub rodzajów działalności.

| (22) | Chociaż ogólna sytuacja w zakresie ubóstwa na Węgrzech poprawiła się przed kryzysem, tendencja ta może się szybko odwrócić podczas pogorszenia koniunktury. W ciągu ostatnich dziesięciu lat wzrosły nierówności dochodowe, częściowo ze względu na zmiany w systemie podatkowym i systemie świadczeń. Nawet przed wybuchem epidemii COVID-19 zarówno pogłębiona deprywacja materialna, jak i deprywacja materialna i społeczna były wysokie, zwłaszcza wśród gospodarstw domowych z kilkorgiem dzieci oraz wśród ludności romskiej. Niedobór mieszkań komunalnych na wynajem socjalny i brak wsparcia finansowego dla wynajmujących ograniczają mobilność. Świadczenie zapewniające dochód minimalny nominalnie nie zmieniło się od 2012 r. i należy do najniższych w Unii. Przewiduje się, że pandemia najbardziej uderzy w grupy znajdujące się w trudnej sytuacji, które nie mają dostępu do usług opieki i usług podstawowych oraz które mieszkają w przeludnionych gospodarstwach domowych. Kiedy zacznie się ożywienie koniunktury, potrzebne będą środki wspierające aktywizację zawodową i integrację tych grup na rynku pracy. Nawet przed kryzysem wyniki kształcenia były niższe od średniej unijnej i w znacznym stopniu uzależnione od sytuacji społeczno-ekonomicznej uczniów. Wskaźniki wczesnego kończenia nauki były wysokie, zwłaszcza wśród uczniów romskich. Niski stopień uczestnictwa grup znajdujących się w trudnej sytuacji w edukacji o wysokiej jakości stanowi straconą szansę na budowę kapitału ludzkiego i spójności społecznej. Wynagrodzenia nauczycieli należą do najniższych w Unii. Niska liczba studentów w szkolnictwie wyższym nie jest proporcjonalna do znacznego zapotrzebowania na wysoko wykwalifikowanych pracowników. Nieoczekiwane przejście na uczenie się na odległość może jeszcze bardziej zwiększyć nierówności. Z wyników corocznych krajowych testów kompetencji wynika, że ze względu na brak narzędzi cyfrowych do wielu uczniów trudno jest dotrzeć w ramach edukacji cyfrowej. Osoby uczące się ze środowisk defaworyzowanych doświadczają negatywnych skutków uczenia się na odległość również ze względu na przeludnione gospodarstwa domowe i niski poziom wykształcenia rodziców. Niedawne i bieżące inwestycje w cyfryzację edukacji są ważne i muszą być kontynuowane. |
| --- | --- |

(22)

Chociaż ogólna sytuacja w zakresie ubóstwa na Węgrzech poprawiła się przed kryzysem, tendencja ta może się szybko odwrócić podczas pogorszenia koniunktury. W ciągu ostatnich dziesięciu lat wzrosły nierówności dochodowe, częściowo ze względu na zmiany w systemie podatkowym i systemie świadczeń. Nawet przed wybuchem epidemii COVID-19 zarówno pogłębiona deprywacja materialna, jak i deprywacja materialna i społeczna były wysokie, zwłaszcza wśród gospodarstw domowych z kilkorgiem dzieci oraz wśród ludności romskiej. Niedobór mieszkań komunalnych na wynajem socjalny i brak wsparcia finansowego dla wynajmujących ograniczają mobilność. Świadczenie zapewniające dochód minimalny nominalnie nie zmieniło się od 2012 r. i należy do najniższych w Unii. Przewiduje się, że pandemia najbardziej uderzy w grupy znajdujące się w trudnej sytuacji, które nie mają dostępu do usług opieki i usług podstawowych oraz które mieszkają w przeludnionych gospodarstwach domowych. Kiedy zacznie się ożywienie koniunktury, potrzebne będą środki wspierające aktywizację zawodową i integrację tych grup na rynku pracy. Nawet przed kryzysem wyniki kształcenia były niższe od średniej unijnej i w znacznym stopniu uzależnione od sytuacji społeczno-ekonomicznej uczniów. Wskaźniki wczesnego kończenia nauki były wysokie, zwłaszcza wśród uczniów romskich. Niski stopień uczestnictwa grup znajdujących się w trudnej sytuacji w edukacji o wysokiej jakości stanowi straconą szansę na budowę kapitału ludzkiego i spójności społecznej. Wynagrodzenia nauczycieli należą do najniższych w Unii. Niska liczba studentów w szkolnictwie wyższym nie jest proporcjonalna do znacznego zapotrzebowania na wysoko wykwalifikowanych pracowników. Nieoczekiwane przejście na uczenie się na odległość może jeszcze bardziej zwiększyć nierówności. Z wyników corocznych krajowych testów kompetencji wynika, że ze względu na brak narzędzi cyfrowych do wielu uczniów trudno jest dotrzeć w ramach edukacji cyfrowej. Osoby uczące się ze środowisk defaworyzowanych doświadczają negatywnych skutków uczenia się na odległość również ze względu na przeludnione gospodarstwa domowe i niski poziom wykształcenia rodziców. Niedawne i bieżące inwestycje w cyfryzację edukacji są ważne i muszą być kontynuowane.

| (23) | W kontekście kryzysu związanego z COVID-19 szczególnie ważne jest, aby zapewnić funkcjonowanie infrastruktury krytycznej i swobodny obrót towarami na rynku wewnętrznym oraz – we współpracy z państwami sąsiadującymi – monitorować i zapewnić prawidłowe funkcjonowanie łańcuchów dostaw. Węgry są małą otwartą gospodarką charakteryzującą się intensywnym transgranicznym transportem towarów. Ponadto wielu Węgrów pracuje za granicą i w tym celu odbywa cotygodniowe podróże. Węgry mogą również potrzebować sezonowych pracowników przygranicznych w rolnictwie. Obowiązujące obecnie ograniczenia podróży mogą opóźniać przepływ towarów i pracowników, ale problem ten można złagodzić, zapewniając uprzywilejowane korytarze na granicach. |
| --- | --- |

(23)

W kontekście kryzysu związanego z COVID-19 szczególnie ważne jest, aby zapewnić funkcjonowanie infrastruktury krytycznej i swobodny obrót towarami na rynku wewnętrznym oraz – we współpracy z państwami sąsiadującymi – monitorować i zapewnić prawidłowe funkcjonowanie łańcuchów dostaw. Węgry są małą otwartą gospodarką charakteryzującą się intensywnym transgranicznym transportem towarów. Ponadto wielu Węgrów pracuje za granicą i w tym celu odbywa cotygodniowe podróże. Węgry mogą również potrzebować sezonowych pracowników przygranicznych w rolnictwie. Obowiązujące obecnie ograniczenia podróży mogą opóźniać przepływ towarów i pracowników, ale problem ten można złagodzić, zapewniając uprzywilejowane korytarze na granicach.

| (24) | Jeżeli chodzi o usługi, sektor detaliczny należy do sektorów najbardziej dotkniętych z powodu środków, które wielu przedsiębiorstwom całkowicie uniemożliwiły funkcjonowanie lub znacznie ograniczyły ich działalność. Elastyczność regulacyjna przyczyniłaby się do ożywienia handlu detalicznego po zakończeniu kryzysu związanego z COVID-19. Węgry mają największą liczbę zawodów regulowanych w Unii. Usługi świadczone przez przedstawicieli wolnych zawodów będą odgrywać ważną rolę w ułatwieniu wyjścia z kryzysu oraz odbudowy po kryzysie. Wyeliminowanie utrudnień w dostępie do zawodów regulowanych i ich wykonywania poprzez optymalizację dotyczących ich ram regulacyjnych i procedur administracyjnych ma zatem kluczowe znaczenie, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz mikroprzedsiębiorstw, w tym osób prowadzących działalność na własny rachunek, które zostały szczególnie dotknięte kryzysem. Wsparcie płynności przedsiębiorstw poprzez pożyczki i gwarancje, ze szczególnym uwzględnieniem MŚP, jest sprawą najwyższej wagi, a dystrybucja tego wsparcia wśród przedsiębiorstw musi być skutecznie i sprawnie realizowana przez pośredników. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Do poprawy przepływów środków pieniężnych MŚP może również przyczynić się umożliwienie odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne oraz przyspieszenie płatności umownych przez organy publiczne. Nowo utworzone przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up mogą potrzebować szczególnego wsparcia, np. zachęt dla funduszy venture capital do zwiększenia inwestycji w takie przedsiębiorstwa. Takie środki wsparcia pomogą również uniknąć gwałtownej wyprzedaży europejskich przedsiębiorstw o znaczeniu strategicznym. |
| --- | --- |

(24)

Jeżeli chodzi o usługi, sektor detaliczny należy do sektorów najbardziej dotkniętych z powodu środków, które wielu przedsiębiorstwom całkowicie uniemożliwiły funkcjonowanie lub znacznie ograniczyły ich działalność. Elastyczność regulacyjna przyczyniłaby się do ożywienia handlu detalicznego po zakończeniu kryzysu związanego z COVID-19. Węgry mają największą liczbę zawodów regulowanych w Unii. Usługi świadczone przez przedstawicieli wolnych zawodów będą odgrywać ważną rolę w ułatwieniu wyjścia z kryzysu oraz odbudowy po kryzysie. Wyeliminowanie utrudnień w dostępie do zawodów regulowanych i ich wykonywania poprzez optymalizację dotyczących ich ram regulacyjnych i procedur administracyjnych ma zatem kluczowe znaczenie, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz mikroprzedsiębiorstw, w tym osób prowadzących działalność na własny rachunek, które zostały szczególnie dotknięte kryzysem. Wsparcie płynności przedsiębiorstw poprzez pożyczki i gwarancje, ze szczególnym uwzględnieniem MŚP, jest sprawą najwyższej wagi, a dystrybucja tego wsparcia wśród przedsiębiorstw musi być skutecznie i sprawnie realizowana przez pośredników. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Do poprawy przepływów środków pieniężnych MŚP może również przyczynić się umożliwienie odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne oraz przyspieszenie płatności umownych przez organy publiczne. Nowo utworzone przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up mogą potrzebować szczególnego wsparcia, np. zachęt dla funduszy venture capital do zwiększenia inwestycji w takie przedsiębiorstwa. Takie środki wsparcia pomogą również uniknąć gwałtownej wyprzedaży europejskich przedsiębiorstw o znaczeniu strategicznym.

| (25) | Badania naukowe i innowacje są kluczową siłą napędową długoterminowego wzrostu gospodarczego i konkurencyjności. Węgry są umiarkowanym innowatorem. Główną przeszkodą dla innowacji jest niedobór wysoko wykwalifikowanych pracowników. Wydatki na badania i rozwój rosną powoli i są napędzane głównie przez sektor przedsiębiorstw, który korzysta z największego wsparcia publicznego w Unii. Wydatki na badania i rozwój w sektorze publicznym zmniejszyły się jednak w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Inwestycje w innowacyjne MŚP, a także wzmocnienie współpracy między przedsiębiorstwami, placówkami badawczymi, środowiskiem akademickim i sektorem publicznym zwiększają potencjał badawczy i innowacyjny kraju, niezbędny w następstwie kryzysu związanego z COVID-19. Inwestycje w publiczne badania naukowe i innowacje oraz sprzyjające środowisko badawcze są niezbędne do ożywienia gospodarczego. |
| --- | --- |

(25)

Badania naukowe i innowacje są kluczową siłą napędową długoterminowego wzrostu gospodarczego i konkurencyjności. Węgry są umiarkowanym innowatorem. Główną przeszkodą dla innowacji jest niedobór wysoko wykwalifikowanych pracowników. Wydatki na badania i rozwój rosną powoli i są napędzane głównie przez sektor przedsiębiorstw, który korzysta z największego wsparcia publicznego w Unii. Wydatki na badania i rozwój w sektorze publicznym zmniejszyły się jednak w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Inwestycje w innowacyjne MŚP, a także wzmocnienie współpracy między przedsiębiorstwami, placówkami badawczymi, środowiskiem akademickim i sektorem publicznym zwiększają potencjał badawczy i innowacyjny kraju, niezbędny w następstwie kryzysu związanego z COVID-19. Inwestycje w publiczne badania naukowe i innowacje oraz sprzyjające środowisko badawcze są niezbędne do ożywienia gospodarczego.

| (26) | W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Węgierski krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu określa inwestycje konieczne do zapewnienia transformacji klimatycznej i energetycznej. Inwestycje te – wraz z inwestycjami w cyfryzację i transformację ekologiczną – sprawią, że po wyjściu z kryzysu gospodarka Węgier będzie bardziej zrównoważona i odporna. Obecnie efektywność energetyczna w sektorze mieszkaniowym jest niska, co przyczynia się również do zanieczyszczenia powietrza. Utrzymujące się naruszenia norm jakości powietrza mają poważne konsekwencje dla zdrowia i środowiska. Do głównych źródeł zanieczyszczenia powietrza należą spalanie paliw stałych w domach oraz emisje z sektorów rolnictwa i transportu. Zaledwie 1 % krajowego zużycia energii brutto pochodzi z niskoemisyjnych źródeł odnawialnych, podczas gdy około 10 % – z powodującej duże zanieczyszczenia biomasy. Zaobserwowano szybki wzrost popularności instalacji wykorzystujących energię słoneczną, które wcześniej stosowano w niewielkim stopniu. Zgodnie z krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu w celu osiągnięcia długoterminowej neutralności klimatycznej Węgry zamierzają w większym stopniu korzystać z odnawialnych źródeł energii, głównie energii słonecznej. W obecnej sytuacji gospodarczej polityka energetyczna może generować zielony wzrost i przyczynić się do odbudowy gospodarki. Przed wybuchem pandemii COVID-19 rosnącym wyzwaniem było zagęszczenie ruchu drogowego, prowadzące do negatywnych skutków gospodarczych oraz zwiększenia emisji gazów cieplarnianych i zanieczyszczenia powietrza. Upowszechnienie możliwości telepracy i atrakcyjniejsze systemy transportu publicznego również mogłyby złagodzić wpływ transportu na środowisko. Gospodarka o obiegu zamkniętym znajduje się jeszcze w początkowej fazie, recykling odpadów komunalnych jest słabo rozwinięty, a instrumenty gospodarcze nie oferują dostatecznych zachęt w tym zakresie. Główną metodą gospodarowania odpadami pozostaje ich składowanie. Kwestiami problematycznymi wciąż są zaopatrzenie w wodę i jej jakość. Umiejętności cyfrowe Węgrów i korzystanie z technologii cyfrowych przez przedsiębiorstwa i służby publiczne utrzymują się poniżej średniej unijnej. Należy kontynuować wysiłki na rzecz zapewnienia obywatelom i przedsiębiorstwom skutecznych cyfrowych usług publicznych. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Węgrom sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego na 2020 r. Pozwoliłoby to Węgrom optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(26)

W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Węgierski krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu określa inwestycje konieczne do zapewnienia transformacji klimatycznej i energetycznej. Inwestycje te – wraz z inwestycjami w cyfryzację i transformację ekologiczną – sprawią, że po wyjściu z kryzysu gospodarka Węgier będzie bardziej zrównoważona i odporna. Obecnie efektywność energetyczna w sektorze mieszkaniowym jest niska, co przyczynia się również do zanieczyszczenia powietrza. Utrzymujące się naruszenia norm jakości powietrza mają poważne konsekwencje dla zdrowia i środowiska. Do głównych źródeł zanieczyszczenia powietrza należą spalanie paliw stałych w domach oraz emisje z sektorów rolnictwa i transportu. Zaledwie 1 % krajowego zużycia energii brutto pochodzi z niskoemisyjnych źródeł odnawialnych, podczas gdy około 10 % – z powodującej duże zanieczyszczenia biomasy. Zaobserwowano szybki wzrost popularności instalacji wykorzystujących energię słoneczną, które wcześniej stosowano w niewielkim stopniu. Zgodnie z krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu w celu osiągnięcia długoterminowej neutralności klimatycznej Węgry zamierzają w większym stopniu korzystać z odnawialnych źródeł energii, głównie energii słonecznej. W obecnej sytuacji gospodarczej polityka energetyczna może generować zielony wzrost i przyczynić się do odbudowy gospodarki. Przed wybuchem pandemii COVID-19 rosnącym wyzwaniem było zagęszczenie ruchu drogowego, prowadzące do negatywnych skutków gospodarczych oraz zwiększenia emisji gazów cieplarnianych i zanieczyszczenia powietrza. Upowszechnienie możliwości telepracy i atrakcyjniejsze systemy transportu publicznego również mogłyby złagodzić wpływ transportu na środowisko. Gospodarka o obiegu zamkniętym znajduje się jeszcze w początkowej fazie, recykling odpadów komunalnych jest słabo rozwinięty, a instrumenty gospodarcze nie oferują dostatecznych zachęt w tym zakresie. Główną metodą gospodarowania odpadami pozostaje ich składowanie. Kwestiami problematycznymi wciąż są zaopatrzenie w wodę i jej jakość. Umiejętności cyfrowe Węgrów i korzystanie z technologii cyfrowych przez przedsiębiorstwa i służby publiczne utrzymują się poniżej średniej unijnej. Należy kontynuować wysiłki na rzecz zapewnienia obywatelom i przedsiębiorstwom skutecznych cyfrowych usług publicznych. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Węgrom sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego na 2020 r. Pozwoliłoby to Węgrom optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (27) | Czas trwania stanu zagrożenia ogłoszonego w dniu 11 marca 2020 r. nie jest określony z góry, a rząd ma swobodę decydowania o jego utrzymaniu lub zniesieniu. Konkretne środki wprowadzone przez rząd obowiązują do momentu zniesienia stanu zagrożenia. W dniu 30 marca 2020 r. parlament węgierski uchwalił nową ustawę, która zezwala rządowi na uchylenie dowolnej ustawy dekretem. Przyznane uprawnienia nadzwyczajne wydają się szersze niż te przyjęte w innych państwach członkowskich pod względem łącznych skutków szeroko zdefiniowanych uprawnień i braku wyraźnego ograniczenia czasowego. Niektóre środki nadzwyczajne wprowadzone z wykorzystaniem tych uprawnień budzą wątpliwości co do ich konieczności i proporcjonalności oraz zakłócają działalność gospodarczą i stabilność otoczenia regulacyjnego. Środki te obejmują umożliwienie odstępstw od przepisów prawa pracy, rozmieszczanie wojskowych oficerów łącznikowych w strategicznych przedsiębiorstwach oraz objęcie spółki giełdowej nadzorem państwa. W dniu 26 maja 2020 r. rząd przedłożył parlamentowi węgierskiemu projekt ustawy wzywającej rząd do zniesienia stanu zagrożenia i uchylającej ustawę z dnia 30 marca 2020 r. wraz z zakończeniem okresu obowiązywania stanu zagrożenia. Zgodnie z ustawą zasadniczą decyzja o zniesieniu staniu zagrożenia pozostaje prerogatywą rządu. Zasadnicze znaczenie dla skutecznego nadzoru nad wspomnianymi środkami nadzwyczajnymi miałoby również wzmocnienie niezależności sądów. |
| --- | --- |

(27)

Czas trwania stanu zagrożenia ogłoszonego w dniu 11 marca 2020 r. nie jest określony z góry, a rząd ma swobodę decydowania o jego utrzymaniu lub zniesieniu. Konkretne środki wprowadzone przez rząd obowiązują do momentu zniesienia stanu zagrożenia. W dniu 30 marca 2020 r. parlament węgierski uchwalił nową ustawę, która zezwala rządowi na uchylenie dowolnej ustawy dekretem. Przyznane uprawnienia nadzwyczajne wydają się szersze niż te przyjęte w innych państwach członkowskich pod względem łącznych skutków szeroko zdefiniowanych uprawnień i braku wyraźnego ograniczenia czasowego. Niektóre środki nadzwyczajne wprowadzone z wykorzystaniem tych uprawnień budzą wątpliwości co do ich konieczności i proporcjonalności oraz zakłócają działalność gospodarczą i stabilność otoczenia regulacyjnego. Środki te obejmują umożliwienie odstępstw od przepisów prawa pracy, rozmieszczanie wojskowych oficerów łącznikowych w strategicznych przedsiębiorstwach oraz objęcie spółki giełdowej nadzorem państwa. W dniu 26 maja 2020 r. rząd przedłożył parlamentowi węgierskiemu projekt ustawy wzywającej rząd do zniesienia stanu zagrożenia i uchylającej ustawę z dnia 30 marca 2020 r. wraz z zakończeniem okresu obowiązywania stanu zagrożenia. Zgodnie z ustawą zasadniczą decyzja o zniesieniu staniu zagrożenia pozostaje prerogatywą rządu. Zasadnicze znaczenie dla skutecznego nadzoru nad wspomnianymi środkami nadzwyczajnymi miałoby również wzmocnienie niezależności sądów.

| (28) | Zaangażowanie partnerów społecznych w inicjatywy polityczne i wdrażanie tych inicjatyw było w ostatnich latach niewystarczające, co osłabiło jakość i przewidywalność kształtowania polityki i zwiększyło prawdopodobieństwo błędnych decyzji politycznych. Wielokrotnie pomijano przeprowadzanie konsultacji i ocen skutków poprzez zastosowanie specjalnych procedur ustawodawczych, takich jak projekty poselskie i tryb pilny. Udział zainteresowanych stron dodatkowo osłabiono w ramach obecnego systemu rządzenia dekretami, szczególnie w świetle dekretu rządowego z dnia 18 marca 2020 r., który zezwala na dwustronne odstępstwa od kodeksu pracy. |
| --- | --- |

(28)

Zaangażowanie partnerów społecznych w inicjatywy polityczne i wdrażanie tych inicjatyw było w ostatnich latach niewystarczające, co osłabiło jakość i przewidywalność kształtowania polityki i zwiększyło prawdopodobieństwo błędnych decyzji politycznych. Wielokrotnie pomijano przeprowadzanie konsultacji i ocen skutków poprzez zastosowanie specjalnych procedur ustawodawczych, takich jak projekty poselskie i tryb pilny. Udział zainteresowanych stron dodatkowo osłabiono w ramach obecnego systemu rządzenia dekretami, szczególnie w świetle dekretu rządowego z dnia 18 marca 2020 r., który zezwala na dwustronne odstępstwa od kodeksu pracy.

| (29) | Brak konkurencji w zamówieniach publicznych wciąż jest poważnym problemem, ponieważ szersze otwarcie na konkurencję to podstawowy sposób stawienia czoła kryzysowi, ożywienia sektora małych przedsiębiorstw i pomocy w odbudowie gospodarki. Mimo najnowszych zmian legislacyjnych i cyfryzacji zamówień publicznych niemal połowa wszystkich przetargów publicznych to postępowania z jedną ofertą. Duża liczba postępowań z jedną ofertą osłabia skuteczność systemu zamówień publicznych. Profesjonalizacja zamówień publicznych mogłaby przyczynić się do lepszego przestrzegania przepisów unijnych i umożliwić zamówienia strategiczne. Audyty Komisji dotyczące zamówień publicznych związanych z projektami współfinansowanymi przez Unię, które przeprowadzono w ostatnich latach, wykazały systemowe niedociągnięcia i uchybienia w systemie kontroli zamówień publicznych. Z powodu tych niedociągnięć w 2019 r. Komisja zastosowała wobec Węgier korekty finansowe w wysokości około 1 mld EUR. |
| --- | --- |

(29)

Brak konkurencji w zamówieniach publicznych wciąż jest poważnym problemem, ponieważ szersze otwarcie na konkurencję to podstawowy sposób stawienia czoła kryzysowi, ożywienia sektora małych przedsiębiorstw i pomocy w odbudowie gospodarki. Mimo najnowszych zmian legislacyjnych i cyfryzacji zamówień publicznych niemal połowa wszystkich przetargów publicznych to postępowania z jedną ofertą. Duża liczba postępowań z jedną ofertą osłabia skuteczność systemu zamówień publicznych. Profesjonalizacja zamówień publicznych mogłaby przyczynić się do lepszego przestrzegania przepisów unijnych i umożliwić zamówienia strategiczne. Audyty Komisji dotyczące zamówień publicznych związanych z projektami współfinansowanymi przez Unię, które przeprowadzono w ostatnich latach, wykazały systemowe niedociągnięcia i uchybienia w systemie kontroli zamówień publicznych. Z powodu tych niedociągnięć w 2019 r. Komisja zastosowała wobec Węgier korekty finansowe w wysokości około 1 mld EUR.

| (30) | Kluczowe znaczenie dla poprawy efektywności i sprawiedliwości systemów podatkowych ma rozwiązanie problemu agresywnego planowania podatkowego. Odczuwane przez inne państwa członkowskie skutki uboczne strategii agresywnego planowania podatkowego stosowanych przez podatników wymagają skoordynowanych działań w ramach polityk krajowych w celu uzupełnienia prawodawstwa Unii. Węgry wprowadziły środki przeciwko agresywnemu planowaniu podatkowemu, wdrażając uzgodnione wcześniej międzynarodowe i europejskie inicjatywy, ale brak podatków u źródła na Węgrzech w odniesieniu do dochodów trafiających do centrów finansowych offshore może stanowić furtkę umożliwiającą wyprowadzanie z Unii zysków bez ich należytego opodatkowania. Chociaż w latach 2013–2017 odpływ dochodów, takich jak należności licencyjne, odsetki i dywidendy do centrów finansowych offshore był stosunkowo niewielki, Węgry odnotowują niestabilne i stosunkowo wysokie wpływy i odpływy kapitału za pośrednictwem spółek celowych, co wskazuje na potencjalną podatność na praktyki w zakresie agresywnego planowania podatkowego. |
| --- | --- |

(30)

Kluczowe znaczenie dla poprawy efektywności i sprawiedliwości systemów podatkowych ma rozwiązanie problemu agresywnego planowania podatkowego. Odczuwane przez inne państwa członkowskie skutki uboczne strategii agresywnego planowania podatkowego stosowanych przez podatników wymagają skoordynowanych działań w ramach polityk krajowych w celu uzupełnienia prawodawstwa Unii. Węgry wprowadziły środki przeciwko agresywnemu planowaniu podatkowemu, wdrażając uzgodnione wcześniej międzynarodowe i europejskie inicjatywy, ale brak podatków u źródła na Węgrzech w odniesieniu do dochodów trafiających do centrów finansowych offshore może stanowić furtkę umożliwiającą wyprowadzanie z Unii zysków bez ich należytego opodatkowania. Chociaż w latach 2013–2017 odpływ dochodów, takich jak należności licencyjne, odsetki i dywidendy do centrów finansowych offshore był stosunkowo niewielki, Węgry odnotowują niestabilne i stosunkowo wysokie wpływy i odpływy kapitału za pośrednictwem spółek celowych, co wskazuje na potencjalną podatność na praktyki w zakresie agresywnego planowania podatkowego.

| (31) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-ekonomicznych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(31)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-ekonomicznych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (32) | Korupcja oraz ograniczenie dostępu do informacji publicznej i wolności mediów były powodem do obaw jeszcze przed kryzysem. Obszary te są jeszcze bardziej narażone na dalsze pogorszenie w trakcie obowiązywania stanu zagrożenia, gdyż osłabione są mechanizmy kontrolne. Prowadzenie dochodzeń i ściganie przestępstw okazuje się mniej skuteczne na Węgrzech niż w innych państwach członkowskich. Brakuje zdecydowanych, systematycznych działań w celu ścigania korupcji na wysokim szczeblu. Zastrzeżenia budzi kwestia odpowiedzialności za decyzje o zamykaniu dochodzeń, ponieważ nie ma skutecznych środków odwoławczych od decyzji prokuratury o odmowie ścigania domniemanej działalności przestępczej. Ograniczenia w dostępie do informacji nadal utrudniają walkę z korupcją. Odstraszające praktyki w zakresie dostępu do informacji publicznej mogą zniechęcać obywateli i organizacje pozarządowe do korzystania ze swoich konstytucyjnych praw. |
| --- | --- |

(32)

Korupcja oraz ograniczenie dostępu do informacji publicznej i wolności mediów były powodem do obaw jeszcze przed kryzysem. Obszary te są jeszcze bardziej narażone na dalsze pogorszenie w trakcie obowiązywania stanu zagrożenia, gdyż osłabione są mechanizmy kontrolne. Prowadzenie dochodzeń i ściganie przestępstw okazuje się mniej skuteczne na Węgrzech niż w innych państwach członkowskich. Brakuje zdecydowanych, systematycznych działań w celu ścigania korupcji na wysokim szczeblu. Zastrzeżenia budzi kwestia odpowiedzialności za decyzje o zamykaniu dochodzeń, ponieważ nie ma skutecznych środków odwoławczych od decyzji prokuratury o odmowie ścigania domniemanej działalności przestępczej. Ograniczenia w dostępie do informacji nadal utrudniają walkę z korupcją. Odstraszające praktyki w zakresie dostępu do informacji publicznej mogą zniechęcać obywateli i organizacje pozarządowe do korzystania ze swoich konstytucyjnych praw.

| (33) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Węgry przyczynią się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(33)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Węgry przyczynią się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (34) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Węgier, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Węgier w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej na Węgrzech, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(34)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Węgier, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Węgier w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej na Węgrzech, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (35) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (11) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(35)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (11) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Węgrom w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Rozwiązanie problemu niedoboru personelu medycznego i zapewnienie odpowiedniej podaży podstawowych produktów medycznych i infrastruktury medycznej w celu zwiększenia odporności systemu ochrony zdrowia. Poprawę dostępu do wysokiej jakości usług w zakresie profilaktyki i podstawowej opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Ochronę zatrudnienia poprzez udoskonalone mechanizmy obniżonego wymiaru czasu pracy i skuteczną aktywną politykę rynku pracy oraz wydłużenie okresu wypłacania świadczeń dla bezrobotnych. Poprawę adekwatności pomocy społecznej oraz zapewnienie powszechnego dostępu do niezbędnych usług i edukacji o wysokiej jakości. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zapewnienie wsparcia płynności MŚP. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie prywatnych inwestycji, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na czystą i wydajną produkcję oraz czyste i wydajne wykorzystanie energii, zrównoważony transport, gospodarkę wodną, gospodarowanie odpadami, badania i innowacje oraz infrastrukturę cyfrową dla szkół. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Zapewnienie, by wszelkie środki nadzwyczajne były ściśle proporcjonalne, ograniczone w czasie i zgodne z europejskimi i międzynarodowymi normami oraz by nie zakłócały działalności gospodarczej i stabilności otoczenia regulacyjnego. Zapewnienie skutecznego zaangażowania partnerów społecznych i zainteresowanych stron w proces kształtowania polityki. Poprawę konkurencji w zamówieniach publicznych. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Wzmocnienie odporności systemu podatkowego na ryzyko agresywnego planowania podatkowego. |
| --- | --- |

5.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 101.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Publiczne wydatki pierwotne netto to wydatki publiczne ogółem z wyłączeniem wydatków z tytułu odsetek, wydatków na programy unijne w pełni równoważonych dochodami z funduszy unijnych oraz niedyskrecjonalnych zmian w wydatkach na zasiłki dla bezrobotnych. Nakłady brutto na środki trwałe finansowane z zasobów krajowych rozkłada się na okres czterech lat. Uwzględnia się dyskrecjonalne środki po stronie dochodów lub prawnie przewidziany wzrost dochodów. Działania jednorazowe, zarówno po stronie dochodów, jak i wydatków, są saldowane.

7

(8)  Zalecenie Rady z dnia 14 czerwca 2019 r. mające na celu skorygowanie znaczącego odnotowanego odstępstwa od ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego na Węgrzech (Dz.U. C 210 z 21.6.2019, s. 4).

8

(9)  Dz.U. L 329 z 19.12.2019, s. 91.

9

(10)  Zalecenie Rady z dnia 5 grudnia 2019 r. mające na celu skorygowanie znacznego odnotowanego odchylenia od ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego na Węgrzech (Dz.U. C 420 z 13.12.2019, s. 1).

10

(11)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

11

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/116 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/116

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Malty na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Maltę programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/18)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Malty jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Malty jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Malty zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Malty w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Malty w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Malty zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Malty w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Malty w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna, określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna, określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-gospodarcze pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i transformację cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-gospodarcze pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i transformację cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Maltę do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Maltę do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | W dniu 30 kwietnia 2020 r. Malta przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 2 maja 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 30 kwietnia 2020 r. Malta przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 2 maja 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (10) | Malta jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(10)

Malta jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu.

| (11) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego: z nadwyżki w wysokości 0,5 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. do deficytu wynoszącego 7,5 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że deficyt obniży się do poziomu 3,6 % PKB w 2021 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do poziomu 43,1 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do poziomu 54,5 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(11)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego: z nadwyżki w wysokości 0,5 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. do deficytu wynoszącego 7,5 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że deficyt obniży się do poziomu 3,6 % PKB w 2021 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do poziomu 43,1 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do poziomu 54,5 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (12) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Malta przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 4,1 % PKB. Środki te obejmują dodatki do wynagrodzeń dla pracowników sektorów znajdujących się w trudnej sytuacji, zwiększenie zdolności w zakresie ochrony zdrowia oraz wydatki socjalne związane z pandemią COVID-19. Ponadto Malta zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do zapewnienia płynności przedsiębiorstw. W programie stabilności na 2020 r. oszacowano, że gwarancje rządowe pozwolą bankom na lewarowanie portfela nowych pożyczek dla przedsiębiorstw o wartości do 6,1 % PKB. Środki te obejmują gwarancje kredytowe. W programie stabilności na 2020 r. potwierdzono również zapowiadane wcześniej odroczenia podatkowe w odniesieniu do podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych, podatku VAT oraz składek na ubezpieczenia społeczne. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Maltę są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim okresie. |
| --- | --- |

(12)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Malta przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 4,1 % PKB. Środki te obejmują dodatki do wynagrodzeń dla pracowników sektorów znajdujących się w trudnej sytuacji, zwiększenie zdolności w zakresie ochrony zdrowia oraz wydatki socjalne związane z pandemią COVID-19. Ponadto Malta zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do zapewnienia płynności przedsiębiorstw. W programie stabilności na 2020 r. oszacowano, że gwarancje rządowe pozwolą bankom na lewarowanie portfela nowych pożyczek dla przedsiębiorstw o wartości do 6,1 % PKB. Środki te obejmują gwarancje kredytowe. W programie stabilności na 2020 r. potwierdzono również zapowiadane wcześniej odroczenia podatkowe w odniesieniu do podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych, podatku VAT oraz składek na ubezpieczenia społeczne. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Maltę są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim okresie.

| (13) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Malty w 2020 r. wyniesie -6,7 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -2,5 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB. |
| --- | --- |

(13)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Malty w 2020 r. wyniesie -6,7 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -2,5 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB.

| (14) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Maltę w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(14)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Maltę w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (15) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 Malta podjęła działania ograniczające rozprzestrzenianie wirusa poprzez skuteczną kampanię informacyjną dotyczącą zdrowia, wprowadzenie środków fizycznej izolacji i stosowanie kwarantanny, monitorowanie oraz dużą liczbę testów i dokładne ustalanie kontaktów zakaźnych. Władze maltańskie pracują również nad zwiększeniem zdolności szpitali, w tym tych specjalizujących się w oddziałach intensywnej terapii. Środki ochrony indywidualnej są nabywane bezpośrednio, na szczeblu krajowym. Malta przystąpiła również do wspólnej unijnej procedury udzielania zamówień publicznych na środki ochrony indywidualnej, odczynniki laboratoryjne oraz testy i respiratory. W odniesieniu do leków i substancji czynnych Malta aktywnie monitoruje sytuację w celu identyfikowania i przewidywania ewentualnych niedoborów oraz podjęcia natychmiastowych działań zaradczych, zwłaszcza w przypadku zamykania granic przez kraje, które zazwyczaj dostarczają dane leki lub substancje czynne. W dniu 12 maja 2020 r. Komisja zatwierdziła program o wartości 11,5 mln EUR mający na celu wsparcie inwestycji w produkcję wyrobów związanych z pandemią COVID-19, m.in. produktów leczniczych, takich jak szczepionki, sprzęt szpitalny i medyczny, respiratory, odzież ochronna i sprzęt ochronny. Nastąpiły również skuteczne przesunięcia kadrowe i przekwalifikowanie personelu medycznego. Specjaliści w dziedzinie zdrowia publicznego, którzy uprzednio zajmowali różne stanowiska w ramach organów regulacyjnych i ministerstw, zostali przekierowani i przeniesieni do wsparcia walki z pandemią. |
| --- | --- |

(15)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 Malta podjęła działania ograniczające rozprzestrzenianie wirusa poprzez skuteczną kampanię informacyjną dotyczącą zdrowia, wprowadzenie środków fizycznej izolacji i stosowanie kwarantanny, monitorowanie oraz dużą liczbę testów i dokładne ustalanie kontaktów zakaźnych. Władze maltańskie pracują również nad zwiększeniem zdolności szpitali, w tym tych specjalizujących się w oddziałach intensywnej terapii. Środki ochrony indywidualnej są nabywane bezpośrednio, na szczeblu krajowym. Malta przystąpiła również do wspólnej unijnej procedury udzielania zamówień publicznych na środki ochrony indywidualnej, odczynniki laboratoryjne oraz testy i respiratory. W odniesieniu do leków i substancji czynnych Malta aktywnie monitoruje sytuację w celu identyfikowania i przewidywania ewentualnych niedoborów oraz podjęcia natychmiastowych działań zaradczych, zwłaszcza w przypadku zamykania granic przez kraje, które zazwyczaj dostarczają dane leki lub substancje czynne. W dniu 12 maja 2020 r. Komisja zatwierdziła program o wartości 11,5 mln EUR mający na celu wsparcie inwestycji w produkcję wyrobów związanych z pandemią COVID-19, m.in. produktów leczniczych, takich jak szczepionki, sprzęt szpitalny i medyczny, respiratory, odzież ochronna i sprzęt ochronny. Nastąpiły również skuteczne przesunięcia kadrowe i przekwalifikowanie personelu medycznego. Specjaliści w dziedzinie zdrowia publicznego, którzy uprzednio zajmowali różne stanowiska w ramach organów regulacyjnych i ministerstw, zostali przekierowani i przeniesieni do wsparcia walki z pandemią.

| (16) | Rząd maltański wspiera przedsiębiorstwa poprzez wsparcie finansowe pracy zdalnej i dotacje dla pracowników przebywających na obowiązkowej kwarantannie. Rząd przedstawił również gwarancje i odroczenia podatkowe dla przedsiębiorstw, w tym osób samozatrudnionych. Pracownicy zatrudnieni w pełnym wymiarze czasu pracy w przedsiębiorstwach działających w sektorach takich jak handel detaliczny, handel hurtowy, turystyka i hotelarstwo, które drastycznie ucierpiały ze względu na pandemię COVID-19, lub w sektorach, które musiały tymczasowo zawiesić funkcjonowanie na zlecenie Inspektora Ochrony Zdrowia Publicznego, będą uprawnieni do wynagrodzenia odpowiadającego maksymalnie pięciu stawkom dziennym na tydzień, w oparciu o wynagrodzenie w wysokości 800 EUR miesięcznie. Pracownicy w sektorach mniej dotkniętych skutkami pandemii mają prawo do wynagrodzenia odpowiadającego jednej lub dwóm stawkom dziennym na tydzień, w oparciu o wynagrodzenie w wysokości 800 EUR miesięcznie. Rząd ogłosił również wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami, rodzin z dziećmi, w których oboje rodzice są zatrudnieni i żadne z nich nie jest w stanie pracować zdalnie, pracowników, którzy stracili pracę z powodu obecnego kryzysu, i bezrobotnych mieszkających w wynajmowanych lokalach. Ponadto rząd będzie finansować do 2,5 punktu procentowego stóp procentowych kredytów bankowych zaciągniętych przez przedsiębiorstwa dotknięte pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(16)

Rząd maltański wspiera przedsiębiorstwa poprzez wsparcie finansowe pracy zdalnej i dotacje dla pracowników przebywających na obowiązkowej kwarantannie. Rząd przedstawił również gwarancje i odroczenia podatkowe dla przedsiębiorstw, w tym osób samozatrudnionych. Pracownicy zatrudnieni w pełnym wymiarze czasu pracy w przedsiębiorstwach działających w sektorach takich jak handel detaliczny, handel hurtowy, turystyka i hotelarstwo, które drastycznie ucierpiały ze względu na pandemię COVID-19, lub w sektorach, które musiały tymczasowo zawiesić funkcjonowanie na zlecenie Inspektora Ochrony Zdrowia Publicznego, będą uprawnieni do wynagrodzenia odpowiadającego maksymalnie pięciu stawkom dziennym na tydzień, w oparciu o wynagrodzenie w wysokości 800 EUR miesięcznie. Pracownicy w sektorach mniej dotkniętych skutkami pandemii mają prawo do wynagrodzenia odpowiadającego jednej lub dwóm stawkom dziennym na tydzień, w oparciu o wynagrodzenie w wysokości 800 EUR miesięcznie. Rząd ogłosił również wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami, rodzin z dziećmi, w których oboje rodzice są zatrudnieni i żadne z nich nie jest w stanie pracować zdalnie, pracowników, którzy stracili pracę z powodu obecnego kryzysu, i bezrobotnych mieszkających w wynajmowanych lokalach. Ponadto rząd będzie finansować do 2,5 punktu procentowego stóp procentowych kredytów bankowych zaciągniętych przez przedsiębiorstwa dotknięte pandemią COVID-19.

| (17) | Maltański system ochrony zdrowia zapewnia dobre efekty zdrowotne. Pandemia COVID-19 spowodowała jednak, że maltański publiczny system ochrony zdrowia został poddany bezprecedensowej presji. Wysiłki, które koncentrują się na budowaniu zdolności systemu ochrony zdrowia do skutecznego reagowania na kryzysy pandemiczne, takie jak COVID-19, poprawiłyby jego odporność. Następujące obszary wymagają szczególnego monitorowania: (a) rosnąca zależność od pielęgniarek migrantek w ramach opieki doraźnej i opieki długoterminowej oraz od starzejącej się kadry lekarzy prywatnej podstawowej opieki zdrowotnej; (b) trudności w udostępnianiu nowych i innowacyjnych leków; (c) wysokie wydatki własne pacjentów na podstawową opiekę zdrowotną i opiekę ambulatoryjną oraz na niektóre leki; oraz (d) listy osób oczekujących na objęcie opieką ambulatoryjną, które są generalnie długie, a w ostatnim czasie dodatkowo się wydłużyły. Jednym z kluczowych priorytetów pozostaje również przekierowanie świadczenia usług medycznych ze szpitali do podstawowej opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

(17)

Maltański system ochrony zdrowia zapewnia dobre efekty zdrowotne. Pandemia COVID-19 spowodowała jednak, że maltański publiczny system ochrony zdrowia został poddany bezprecedensowej presji. Wysiłki, które koncentrują się na budowaniu zdolności systemu ochrony zdrowia do skutecznego reagowania na kryzysy pandemiczne, takie jak COVID-19, poprawiłyby jego odporność. Następujące obszary wymagają szczególnego monitorowania: (a) rosnąca zależność od pielęgniarek migrantek w ramach opieki doraźnej i opieki długoterminowej oraz od starzejącej się kadry lekarzy prywatnej podstawowej opieki zdrowotnej; (b) trudności w udostępnianiu nowych i innowacyjnych leków; (c) wysokie wydatki własne pacjentów na podstawową opiekę zdrowotną i opiekę ambulatoryjną oraz na niektóre leki; oraz (d) listy osób oczekujących na objęcie opieką ambulatoryjną, które są generalnie długie, a w ostatnim czasie dodatkowo się wydłużyły. Jednym z kluczowych priorytetów pozostaje również przekierowanie świadczenia usług medycznych ze szpitali do podstawowej opieki zdrowotnej.

| (18) | Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do poziomu 5,9 %, a w 2021 r. spadnie do poziomu 4,4 %. Aby złagodzić poważny wpływ kryzysu na zatrudnienie, Malta podjęła – w porozumieniu z partnerami społecznymi – nadzwyczajne środki mające na celu zapobieganie zwolnieniom poprzez wspieranie mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy. Przyjęcie bardziej trwałych mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy przyczyniłoby się również do ochrony miejsc pracy w okresie przejściowym prowadzącym do odbudowy gospodarki. Kluczowe znaczenie ma zapewnienie odpowiedniego wsparcia i dostępu do ochrony socjalnej wszystkim pracownikom, w tym osobom samozatrudnionym, oraz uwzględnienie ewentualnie wydłużonego okresu bezrobocia. Maltański system ochrony socjalnej musi również zapewnić pracownikom zagranicznym odpowiednie wsparcie w znalezieniu alternatywnego zatrudnienia, utrzymując w miarę możliwości ważność zezwoleń na pracę i zapewniając dostęp do innych usług społecznych. Odsetek osób dorosłych o niskich kwalifikacjach jest stosunkowo wysoki, a sytuację pogarsza duża liczba osób wcześnie kończących naukę. Obecny kryzys może pogłębić niedobór wykwalifikowanej kadry w niektórych sektorach oraz przedefiniować potrzeby w zakresie umiejętności w innych. Sprawia to, że identyfikacja i grupowanie umiejętności oraz przekwalifikowywanie pracowników ma jeszcze większe znaczenie, w szczególności w odniesieniu do umiejętności cyfrowych i ekologicznych. Malta poczyniła ostatnio postępy w dziedzinie kształcenia i szkolenia, wciąż jednak istnieją poważne wyzwania, do których należy wysoki odsetek uczniów o niewystarczających umiejętnościach podstawowych. |
| --- | --- |

(18)

Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do poziomu 5,9 %, a w 2021 r. spadnie do poziomu 4,4 %. Aby złagodzić poważny wpływ kryzysu na zatrudnienie, Malta podjęła – w porozumieniu z partnerami społecznymi – nadzwyczajne środki mające na celu zapobieganie zwolnieniom poprzez wspieranie mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy. Przyjęcie bardziej trwałych mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy przyczyniłoby się również do ochrony miejsc pracy w okresie przejściowym prowadzącym do odbudowy gospodarki. Kluczowe znaczenie ma zapewnienie odpowiedniego wsparcia i dostępu do ochrony socjalnej wszystkim pracownikom, w tym osobom samozatrudnionym, oraz uwzględnienie ewentualnie wydłużonego okresu bezrobocia. Maltański system ochrony socjalnej musi również zapewnić pracownikom zagranicznym odpowiednie wsparcie w znalezieniu alternatywnego zatrudnienia, utrzymując w miarę możliwości ważność zezwoleń na pracę i zapewniając dostęp do innych usług społecznych. Odsetek osób dorosłych o niskich kwalifikacjach jest stosunkowo wysoki, a sytuację pogarsza duża liczba osób wcześnie kończących naukę. Obecny kryzys może pogłębić niedobór wykwalifikowanej kadry w niektórych sektorach oraz przedefiniować potrzeby w zakresie umiejętności w innych. Sprawia to, że identyfikacja i grupowanie umiejętności oraz przekwalifikowywanie pracowników ma jeszcze większe znaczenie, w szczególności w odniesieniu do umiejętności cyfrowych i ekologicznych. Malta poczyniła ostatnio postępy w dziedzinie kształcenia i szkolenia, wciąż jednak istnieją poważne wyzwania, do których należy wysoki odsetek uczniów o niewystarczających umiejętnościach podstawowych.

| (19) | W sytuacji kryzysu związanego z COVID-19 pilnym priorytetem dla Malty stało się szybkie uruchomienie wsparcia płynności przedsiębiorstw. Zapewnienie stałego dopływu kredytów i dostępu do finansowania ma kluczowe znaczenie, w szczególności dla małych i średnich przedsiębiorstw w sektorach najbardziej dotkniętych kryzysem. System bankowy ma do odegrania ważną rolę w skutecznym wdrażaniu środków wsparcia płynności przez udzielanie pożyczek i przekazywanie gwarancji publicznych, tym samym przełamując konserwatywne podejście do praktyk kredytowych obowiązujące przed kryzysem. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. |
| --- | --- |

(19)

W sytuacji kryzysu związanego z COVID-19 pilnym priorytetem dla Malty stało się szybkie uruchomienie wsparcia płynności przedsiębiorstw. Zapewnienie stałego dopływu kredytów i dostępu do finansowania ma kluczowe znaczenie, w szczególności dla małych i średnich przedsiębiorstw w sektorach najbardziej dotkniętych kryzysem. System bankowy ma do odegrania ważną rolę w skutecznym wdrażaniu środków wsparcia płynności przez udzielanie pożyczek i przekazywanie gwarancji publicznych, tym samym przełamując konserwatywne podejście do praktyk kredytowych obowiązujące przed kryzysem. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego.

| (20) | W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Inwestycje wspierające odbudowę maltańskiej gospodarki stanowią okazję do nadania jej bardziej zrównoważonego charakteru. Przekształcenie Malty w gospodarkę neutralną dla klimatu będzie wymagało znacznych inwestycji prywatnych i publicznych w dłuższym okresie. Inwestycje na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych, opisane w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu, oraz na rzecz uwzględnienia innych negatywnych dla środowiska efektów zewnętrznych, w szczególności w sektorach takich jak budownictwo i transport, mogą pomóc w osiągnięciu podwójnego celu, jakim jest odbudowa gospodarki i zrównoważony rozwój. Wspieranie renowacji istniejących budynków i ukierunkowane programy szkoleń pomogą poprawić charakterystykę energetyczną budynków. Dalsze inwestycje w zrównoważony transport mogą zapewnić realne alternatywy dla korzystania z prywatnych samochodów. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Malcie sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, jak określono w załączniku D do sprawozdania krajowego na 2020 r. Pozwoliłoby to Malcie optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(20)

W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Inwestycje wspierające odbudowę maltańskiej gospodarki stanowią okazję do nadania jej bardziej zrównoważonego charakteru. Przekształcenie Malty w gospodarkę neutralną dla klimatu będzie wymagało znacznych inwestycji prywatnych i publicznych w dłuższym okresie. Inwestycje na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych, opisane w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu, oraz na rzecz uwzględnienia innych negatywnych dla środowiska efektów zewnętrznych, w szczególności w sektorach takich jak budownictwo i transport, mogą pomóc w osiągnięciu podwójnego celu, jakim jest odbudowa gospodarki i zrównoważony rozwój. Wspieranie renowacji istniejących budynków i ukierunkowane programy szkoleń pomogą poprawić charakterystykę energetyczną budynków. Dalsze inwestycje w zrównoważony transport mogą zapewnić realne alternatywy dla korzystania z prywatnych samochodów. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Malcie sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, jak określono w załączniku D do sprawozdania krajowego na 2020 r. Pozwoliłoby to Malcie optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (21) | Nadanie większego znaczenia badaniom naukowym i innowacjom oraz lepsze osadzenie ich w otoczeniu biznesowym będzie wspierać zrównoważony rozwój maltańskiego modelu gospodarczego opartego na wiedzy. Malta opracowała usługi administracji elektronicznej dla obywateli i przedsiębiorstw, w tym szereg aplikacji mobilnych. Ich wykorzystanie przez ogół społeczeństwa pozostaje jednak niskie. Aby ułatwić transformację cyfrową gospodarki, niezbędne jest zachęcanie obywateli i przedsiębiorstw do korzystania z cyfrowych usług publicznych. |
| --- | --- |

(21)

Nadanie większego znaczenia badaniom naukowym i innowacjom oraz lepsze osadzenie ich w otoczeniu biznesowym będzie wspierać zrównoważony rozwój maltańskiego modelu gospodarczego opartego na wiedzy. Malta opracowała usługi administracji elektronicznej dla obywateli i przedsiębiorstw, w tym szereg aplikacji mobilnych. Ich wykorzystanie przez ogół społeczeństwa pozostaje jednak niskie. Aby ułatwić transformację cyfrową gospodarki, niezbędne jest zachęcanie obywateli i przedsiębiorstw do korzystania z cyfrowych usług publicznych.

| (22) | Przesunięcie Malty w kierunku sektora usług o charakterze międzynarodowym oraz jej wyspecjalizowanie się w internetowych grach hazardowych, aktywach wirtualnych oraz programach przyznawania obywatelstwa i prawa pobytu, mimo że przyczynia się do wzrostu gospodarczego, sprawia, że państwo to jest podatne na ryzyko prania pieniędzy, które należy ograniczyć. W celu zapobiegania tym ryzykom i przeciwdziałania im podjęto kroki służące wzmocnieniu roli organu nadzoru ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy. Zacieśniono również współpracę z innymi właściwymi organami. Zaniepokojenie budzi jednak praktyka maltańskiego Urzędu Regulacji Rynków Finansowych polegająca na korzystaniu z usług prywatnej firmy konsultingowej w zakresie zadań nadzorczych. Niedociągnięcia w dochodzeniach związanych z praniem pieniędzy i ściganiu tego rodzaju przestępstw nadal stanowią wyzwanie. Wzmocnienie krajowego nadzoru nad zorientowanymi na rynek międzynarodowy przedsiębiorstwami finansowymi, które posiadają koncesję na Malcie, wzmocniłoby ogólne ramy zarządzania. W sektorze ubezpieczeń współpraca między krajowymi i zewnętrznymi organami nadzoru ma zasadnicze znaczenie. Istnieje również pole do poprawy w zakresie nadzoru nad oddziałami banków państw trzecich, jak również udoskonaleń w podejściu opartym na ocenie ryzyka oraz oceny adekwatności zarządzania ryzykiem przez instytucje bankowe. |
| --- | --- |

(22)

Przesunięcie Malty w kierunku sektora usług o charakterze międzynarodowym oraz jej wyspecjalizowanie się w internetowych grach hazardowych, aktywach wirtualnych oraz programach przyznawania obywatelstwa i prawa pobytu, mimo że przyczynia się do wzrostu gospodarczego, sprawia, że państwo to jest podatne na ryzyko prania pieniędzy, które należy ograniczyć. W celu zapobiegania tym ryzykom i przeciwdziałania im podjęto kroki służące wzmocnieniu roli organu nadzoru ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy. Zacieśniono również współpracę z innymi właściwymi organami. Zaniepokojenie budzi jednak praktyka maltańskiego Urzędu Regulacji Rynków Finansowych polegająca na korzystaniu z usług prywatnej firmy konsultingowej w zakresie zadań nadzorczych. Niedociągnięcia w dochodzeniach związanych z praniem pieniędzy i ściganiu tego rodzaju przestępstw nadal stanowią wyzwanie. Wzmocnienie krajowego nadzoru nad zorientowanymi na rynek międzynarodowy przedsiębiorstwami finansowymi, które posiadają koncesję na Malcie, wzmocniłoby ogólne ramy zarządzania. W sektorze ubezpieczeń współpraca między krajowymi i zewnętrznymi organami nadzoru ma zasadnicze znaczenie. Istnieje również pole do poprawy w zakresie nadzoru nad oddziałami banków państw trzecich, jak również udoskonaleń w podejściu opartym na ocenie ryzyka oraz oceny adekwatności zarządzania ryzykiem przez instytucje bankowe.

| (23) | Kluczowe znaczenie dla poprawy skuteczności i sprawiedliwości systemów podatkowych wciąż ma rozwiązanie problemu agresywnego planowania podatkowego. Odczuwane przez inne państwa członkowskie skutki uboczne strategii agresywnego planowania podatkowego stosowanych przez podatników wymagają skoordynowanych działań w ramach polityk krajowych w celu uzupełnienia prawodawstwa UE. Malta podjęła działania w celu wyeliminowania praktyk agresywnego planowania podatkowego poprzez wdrożenie wcześniej uzgodnionych międzynarodowych i europejskich inicjatyw, ale traktowanie przedsiębiorstw będących rezydentami niemających siedziby w kraju oraz programy przyznawania obywatelstwa i prawa pobytu dla inwestorów, w ramach których nie wymaga się nawet, by dana osoba była rezydentem do celów podatkowych na Malcie, stwarza ryzyko podwójnego nieopodatkowania zarówno dla przedsiębiorstw, jak i osób fizycznych. |
| --- | --- |

(23)

Kluczowe znaczenie dla poprawy skuteczności i sprawiedliwości systemów podatkowych wciąż ma rozwiązanie problemu agresywnego planowania podatkowego. Odczuwane przez inne państwa członkowskie skutki uboczne strategii agresywnego planowania podatkowego stosowanych przez podatników wymagają skoordynowanych działań w ramach polityk krajowych w celu uzupełnienia prawodawstwa UE. Malta podjęła działania w celu wyeliminowania praktyk agresywnego planowania podatkowego poprzez wdrożenie wcześniej uzgodnionych międzynarodowych i europejskich inicjatyw, ale traktowanie przedsiębiorstw będących rezydentami niemających siedziby w kraju oraz programy przyznawania obywatelstwa i prawa pobytu dla inwestorów, w ramach których nie wymaga się nawet, by dana osoba była rezydentem do celów podatkowych na Malcie, stwarza ryzyko podwójnego nieopodatkowania zarówno dla przedsiębiorstw, jak i osób fizycznych.

| (24) | Malta boryka się również z wyzwaniami w zakresie zwiększenia instytucjonalnej zdolności do walki z korupcją. Malta ogłosiła reformy mające na celu poszerzenie zakresu dochodzeń w sprawie korupcji i jej ścigania oraz prowadzi konsultacje z odpowiednimi zainteresowanymi stronami, w szczególności z Komisją Wenecką, w sprawie reform sądownictwa. Należy przyjąć konkretne środki w celu zakończenia wszystkich tych reform i wprowadzenia ich w życie. |
| --- | --- |

(24)

Malta boryka się również z wyzwaniami w zakresie zwiększenia instytucjonalnej zdolności do walki z korupcją. Malta ogłosiła reformy mające na celu poszerzenie zakresu dochodzeń w sprawie korupcji i jej ścigania oraz prowadzi konsultacje z odpowiednimi zainteresowanymi stronami, w szczególności z Komisją Wenecką, w sprawie reform sądownictwa. Należy przyjąć konkretne środki w celu zakończenia wszystkich tych reform i wprowadzenia ich w życie.

| (25) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(25)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (26) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Malta przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(26)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Malta przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (27) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Malta powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką pozostałych państw członkowskich strefy euro. |
| --- | --- |

(27)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Malta powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką pozostałych państw członkowskich strefy euro.

| (28) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Malty, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Malty w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej na Malcie, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(28)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Malty, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Malty w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej na Malcie, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (29) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(29)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Malcie w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Wzmocnienie odporności systemu ochrony zdrowia w odniesieniu do personelu medycznego, kluczowych produktów medycznych i podstawowej opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Skonsolidowanie mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy i zapewnienie odpowiedniej ochrony z tytułu bezrobocia dla wszystkich pracowników. Podniesienie jakości i zapewnienie bardziej włączającego charakteru kształcenia i rozwijania umiejętności. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zapewnienie skutecznego wdrożenia wsparcia płynności dla przedsiębiorstw dotkniętych kryzysem, w tym osób samozatrudnionych. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie prywatnych inwestycji, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i transformację cyfrową, w szczególności na czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii, zrównoważony transport, gospodarowanie odpadami oraz badania naukowe i innowacje. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Ukończenie reform mających na celu wyeliminowanie obecnych niedociągnięć w zakresie zdolności instytucjonalnych i zarządzania w celu zwiększenia niezależności sądów. Kontynuowanie wysiłków w celu przeprowadzenia odpowiedniej oceny ryzyka związanego z praniem pieniędzy i ograniczenia tego zjawiska oraz zapewnienia skutecznego egzekwowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy. Wzmożenie działań w celu eliminowania cech systemu podatkowego, które ułatwiają agresywne planowanie podatkowe osobom fizycznym i przedsiębiorstwom wielonarodowym. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 107.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

7

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/122 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/122

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Niderlandów na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niderlandy programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/19)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Niderlandy jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Niderlandy jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Niderlandów zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawierało ono ocenę postępów Niderlandów w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Niderlandów w realizacji ich krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Niderlandach występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. Źródłami zakłóceń równowagi, które są istotne w wymiarze transgranicznym, są w szczególności wysoki poziom zadłużenia sektora prywatnego i duża nadwyżka na rachunku obrotów bieżących. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Niderlandów zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawierało ono ocenę postępów Niderlandów w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Niderlandów w realizacji ich krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Niderlandach występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. Źródłami zakłóceń równowagi, które są istotne w wymiarze transgranicznym, są w szczególności wysoki poziom zadłużenia sektora prywatnego i duża nadwyżka na rachunku obrotów bieżących.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Pandemia stanowi poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia i zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Pandemia stanowi poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia i zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie niezbędnych środków koordynacji polityki w ramach paktu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie niezbędnych środków koordynacji polityki w ramach paktu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy dofinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Niderlandy do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy dofinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Niderlandy do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Niderlandy przedłożyły swój krajowy program reform na 2020 r. w dniu 28 kwietnia 2020 r., a swój program stabilności na 2020 r. – w dniu 29 kwietnia 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(9)

Niderlandy przedłożyły swój krajowy program reform na 2020 r. w dniu 28 kwietnia 2020 r., a swój program stabilności na 2020 r. – w dniu 29 kwietnia 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (10) | Niderlandy są obecnie objęte funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlegają regule dotyczącej zadłużenia. |
| --- | --- |

(10)

Niderlandy są obecnie objęte funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlegają regule dotyczącej zadłużenia.

| (11) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 1,7 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku nadwyżki w wysokości 0,1 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2023 r. nadwyżka obniży się do 0,0 % PKB. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 48,6 % PKB, spadnie jeszcze bardziej w 2020 r. do 46,3 %. Scenariusz makroekonomiczny stanowiący podstawę tych prognoz budżetowych nie wydaje się już jednak realistyczny, a w programie stabilności na 2020 r. nie uwzględniono znacznej liczby środków ogłoszonych przez Niderlandy w odpowiedzi na pandemię COVID-19. Wiosenne memorandum budżetowe (7) zawiera aktualizację prognoz budżetowych. W wiosennym memorandum budżetowym planuje się pogorszenie salda nominalnego sektora instytucji rządowych i samorządowych, tak że będzie ono wykazywało deficyt w wysokości 11,8 % PKB w 2020 r., oraz wzrost relacji długu instytucji rządowych i samorządowych do PKB do poziomu 65,2 % PKB w 2020 r. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(11)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 1,7 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku nadwyżki w wysokości 0,1 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2023 r. nadwyżka obniży się do 0,0 % PKB. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 48,6 % PKB, spadnie jeszcze bardziej w 2020 r. do 46,3 %. Scenariusz makroekonomiczny stanowiący podstawę tych prognoz budżetowych nie wydaje się już jednak realistyczny, a w programie stabilności na 2020 r. nie uwzględniono znacznej liczby środków ogłoszonych przez Niderlandy w odpowiedzi na pandemię COVID-19. Wiosenne memorandum budżetowe (7) zawiera aktualizację prognoz budżetowych. W wiosennym memorandum budżetowym planuje się pogorszenie salda nominalnego sektora instytucji rządowych i samorządowych, tak że będzie ono wykazywało deficyt w wysokości 11,8 % PKB w 2020 r., oraz wzrost relacji długu instytucji rządowych i samorządowych do PKB do poziomu 65,2 % PKB w 2020 r. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (12) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Niderlandy przyjęły w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. Zgodnie z programem stabilności na 2020 r. i wiosennym memorandum budżetowym wspomniane środki budżetowe stanowią 2,7 % PKB. Środki te obejmują wzmocnienie usług opieki zdrowotnej, pomoc doraźną dla sektorów znajdujących się w trudnościach, wsparcie dochodowe dla osób samozatrudnionych i osób zatrudnionych za wynagrodzeniem. Ponadto Niderlandy zapowiedziały środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Środki te obejmują odroczenie płatności podatku dochodowego od osób prawnych (od 4,6 % do 5,9 % PKB) i gwarancje kredytowe (1,8 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Niderlandy są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(12)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Niderlandy przyjęły w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. Zgodnie z programem stabilności na 2020 r. i wiosennym memorandum budżetowym wspomniane środki budżetowe stanowią 2,7 % PKB. Środki te obejmują wzmocnienie usług opieki zdrowotnej, pomoc doraźną dla sektorów znajdujących się w trudnościach, wsparcie dochodowe dla osób samozatrudnionych i osób zatrudnionych za wynagrodzeniem. Ponadto Niderlandy zapowiedziały środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Środki te obejmują odroczenie płatności podatku dochodowego od osób prawnych (od 4,6 % do 5,9 % PKB) i gwarancje kredytowe (1,8 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Niderlandy są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (13) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r., przy założeniu niezmiennego kursu polityki, saldo budżetowe sektora instytucji rządowych i samorządowych Niderlandów w 2020 r. wyniesie -6,3 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -3,5 % PKB. Różnica 5,5 punktu procentowego między prognozą w wiosennym memorandum budżetowym a prognozą Komisji wynika z odmiennego sposobu księgowania odroczenia płatności podatkowych (od 4,6 % do 5,9 % PKB), które w wiosennej prognozie Komisji na 2020 r. nie są ujmowane jako elementy obniżające dochody w 2020 r. Prognozuje się, że dług sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 62,1 % PKB w 2020 i 57,6 % w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r., przy założeniu niezmiennego kursu polityki, saldo budżetowe sektora instytucji rządowych i samorządowych Niderlandów w 2020 r. wyniesie -6,3 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -3,5 % PKB. Różnica 5,5 punktu procentowego między prognozą w wiosennym memorandum budżetowym a prognozą Komisji wynika z odmiennego sposobu księgowania odroczenia płatności podatkowych (od 4,6 % do 5,9 % PKB), które w wiosennej prognozie Komisji na 2020 r. nie są ujmowane jako elementy obniżające dochody w 2020 r. Prognozuje się, że dług sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 62,1 % PKB w 2020 i 57,6 % w 2021 r.

| (14) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Niderlandy w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(14)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Niderlandy w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (15) | Po solidnym wzroście gospodarczym w ostatnich latach pandemia COVID-19 gwałtownie zakończyła sześcioletni okres ekspansji gospodarczej w Niderlandach. Przewiduje się, że w tym roku Niderlandy doświadczą najgłębszej recesji w powojennej historii tego państwa. Prognozuje się, że wszystkie składniki popytu, z wyjątkiem spożycia publicznego, gwałtownie spadną w tym roku, a w drugim kwartale nastąpi zmniejszenie poziomu działalności gospodarczej. W 2021 r. prawdopodobnie nastąpi ożywienie gospodarcze w tempie znacznie szybszym niż to, jakie założono w trendzie wzrostu, co będzie stanowiło odzwierciedlenie stopniowej normalizacji aktywności gospodarczej i odbudowy popytu krajowego i handlu światowego, które obecnie znajdują się na niskim poziomie. Przewiduje się jednak, że poziom aktywności pozostanie poniżej wartości z 2019 r. Według wiosennej prognozy Komisji na 2020 r. bezrobocie ma wzrosnąć do 5,9 % w 2020 r., głównie ze względu na zarządzenie zamknięcia przedsiębiorstw i nagły ogólny spadek aktywności gospodarczej, lecz następnie zmniejszy się do 5,3 % w 2021 r. Utratę miejsc pracy powinny nieco ograniczyć środki ochrony zatrudnienia, w szczególności tymczasowy nadzwyczajny środek pomostowy na rzecz trwałego zatrudnienia oraz dodatkowe wsparcie dochodowe dla osób samozatrudnionych. Niemniej jednak przewiduje się, że w nadchodzących miesiącach pogorszenie sytuacji na rynku pracy będzie następowało w szybszym tempie, gdyż przedsiębiorstwa w najbardziej dotkniętych sektorach będą nieuchronnie pozbywały się siły roboczej, w szczególności pracowników zatrudnionych na czas określony lub na podstawie elastycznych umów o pracę. |
| --- | --- |

(15)

Po solidnym wzroście gospodarczym w ostatnich latach pandemia COVID-19 gwałtownie zakończyła sześcioletni okres ekspansji gospodarczej w Niderlandach. Przewiduje się, że w tym roku Niderlandy doświadczą najgłębszej recesji w powojennej historii tego państwa. Prognozuje się, że wszystkie składniki popytu, z wyjątkiem spożycia publicznego, gwałtownie spadną w tym roku, a w drugim kwartale nastąpi zmniejszenie poziomu działalności gospodarczej. W 2021 r. prawdopodobnie nastąpi ożywienie gospodarcze w tempie znacznie szybszym niż to, jakie założono w trendzie wzrostu, co będzie stanowiło odzwierciedlenie stopniowej normalizacji aktywności gospodarczej i odbudowy popytu krajowego i handlu światowego, które obecnie znajdują się na niskim poziomie. Przewiduje się jednak, że poziom aktywności pozostanie poniżej wartości z 2019 r. Według wiosennej prognozy Komisji na 2020 r. bezrobocie ma wzrosnąć do 5,9 % w 2020 r., głównie ze względu na zarządzenie zamknięcia przedsiębiorstw i nagły ogólny spadek aktywności gospodarczej, lecz następnie zmniejszy się do 5,3 % w 2021 r. Utratę miejsc pracy powinny nieco ograniczyć środki ochrony zatrudnienia, w szczególności tymczasowy nadzwyczajny środek pomostowy na rzecz trwałego zatrudnienia oraz dodatkowe wsparcie dochodowe dla osób samozatrudnionych. Niemniej jednak przewiduje się, że w nadchodzących miesiącach pogorszenie sytuacji na rynku pracy będzie następowało w szybszym tempie, gdyż przedsiębiorstwa w najbardziej dotkniętych sektorach będą nieuchronnie pozbywały się siły roboczej, w szczególności pracowników zatrudnionych na czas określony lub na podstawie elastycznych umów o pracę.

| (16) | W odpowiedzi na nagłe skutki gospodarcze i zaniknięcie popytu w poszczególnych sektorach rząd przyjął kompleksowy pakiet środków nadzwyczajnych, aby pomóc uniknąć szkód strukturalnych w gospodarce. Ta stanowcza reakcja polityczna jest ukierunkowana na obszary najbardziej dotknięte kryzysem związanym z COVID-19, i koncentruje się na ochronie zatrudnienia i sile nabywczej gospodarstw domowych, bezpośredniej rekompensacie finansowej dla sektorów, które poważnie ucierpiały na skutek kryzysu, jak również na odroczeniu płatności podatków i gwarancjach kredytowych mających na celu wspieranie przepływów kredytowych do sektora prywatnego. Dzięki temu przejściowe problemy z płynnością nie powinny przekształcać się w ryzyko niewypłacalności. Ponadto automatyczne stabilizatory powinny przyczynić się do zmniejszenia skali pogorszenia koniunktury. Bank Centralny zmniejszył również systemowe bufory kapitałowe dla największych banków i odroczył wprowadzenie środka przewidującego dolny limit wagi ryzyka dla kredytów hipotecznych, dzięki czemu uwolnił kapitał banków i umożliwił im znaczne rozszerzenie akcji kredytowej na rzecz gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

(16)

W odpowiedzi na nagłe skutki gospodarcze i zaniknięcie popytu w poszczególnych sektorach rząd przyjął kompleksowy pakiet środków nadzwyczajnych, aby pomóc uniknąć szkód strukturalnych w gospodarce. Ta stanowcza reakcja polityczna jest ukierunkowana na obszary najbardziej dotknięte kryzysem związanym z COVID-19, i koncentruje się na ochronie zatrudnienia i sile nabywczej gospodarstw domowych, bezpośredniej rekompensacie finansowej dla sektorów, które poważnie ucierpiały na skutek kryzysu, jak również na odroczeniu płatności podatków i gwarancjach kredytowych mających na celu wspieranie przepływów kredytowych do sektora prywatnego. Dzięki temu przejściowe problemy z płynnością nie powinny przekształcać się w ryzyko niewypłacalności. Ponadto automatyczne stabilizatory powinny przyczynić się do zmniejszenia skali pogorszenia koniunktury. Bank Centralny zmniejszył również systemowe bufory kapitałowe dla największych banków i odroczył wprowadzenie środka przewidującego dolny limit wagi ryzyka dla kredytów hipotecznych, dzięki czemu uwolnił kapitał banków i umożliwił im znaczne rozszerzenie akcji kredytowej na rzecz gospodarstw domowych i przedsiębiorstw.

| (17) | System ochrony zdrowia działa stosunkowo dobrze pod względem ochrony ogólnego stanu zdrowia ludności i zapewniania dostępu do świadczeń zdrowotnych. W ramach natychmiastowych działań w odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19 Niderlandy wdrożyły strategię kontrolną obejmującą ogólne środki ochrony zdrowia publicznego i przyjęły ukierunkowane środki finansowania ochrony zdrowia. Niemniej jednak początek pandemii COVID-19 wystawił na próbę odporność systemu ochrony zdrowia. Przy tej okazji uwidoczniły się już wcześniej istniejące problemy. Możliwości siły roboczej zwiększyłyby się, gdyby zlikwidowano istniejące niedobory, w szczególności niedobór pielęgniarek oraz braki personelu w podstawowej opiece zdrowotnej. Dalsze wzmocnienie zarządzania danymi oraz bardziej intensywne wprowadzanie narzędzi e-zdrowia mogłyby usprawnić ogólne zarządzanie systemem ochrony zdrowia oraz zwiększyć jego możliwości, jeżeli chodzi o zapewnienie zintegrowanego świadczenia usług w sektorze opieki. Pandemia COVID-19 uwidoczniła zatem konieczność dalszej poprawy odporności systemu ochrony zdrowia i jego gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej przez zlikwidowanie tych trudności strukturalnych. |
| --- | --- |

(17)

System ochrony zdrowia działa stosunkowo dobrze pod względem ochrony ogólnego stanu zdrowia ludności i zapewniania dostępu do świadczeń zdrowotnych. W ramach natychmiastowych działań w odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19 Niderlandy wdrożyły strategię kontrolną obejmującą ogólne środki ochrony zdrowia publicznego i przyjęły ukierunkowane środki finansowania ochrony zdrowia. Niemniej jednak początek pandemii COVID-19 wystawił na próbę odporność systemu ochrony zdrowia. Przy tej okazji uwidoczniły się już wcześniej istniejące problemy. Możliwości siły roboczej zwiększyłyby się, gdyby zlikwidowano istniejące niedobory, w szczególności niedobór pielęgniarek oraz braki personelu w podstawowej opiece zdrowotnej. Dalsze wzmocnienie zarządzania danymi oraz bardziej intensywne wprowadzanie narzędzi e-zdrowia mogłyby usprawnić ogólne zarządzanie systemem ochrony zdrowia oraz zwiększyć jego możliwości, jeżeli chodzi o zapewnienie zintegrowanego świadczenia usług w sektorze opieki. Pandemia COVID-19 uwidoczniła zatem konieczność dalszej poprawy odporności systemu ochrony zdrowia i jego gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej przez zlikwidowanie tych trudności strukturalnych.

| (18) | Wprawdzie w 2019 r. i na początku 2020 r. rynek pracy nadal wykazywał poprawę i ogólnie osiągał dobre wyniki, jednak kryzys związany z COVID-19 stłumił wzrost gospodarczy i przewiduje się, że spowoduje znaczny wzrost bezrobocia. Wprowadzono szereg bezprecedensowych środków gospodarczych, aby chronić miejsca pracy i środki utrzymania obywateli oraz aby zminimalizować skutki kryzysu dla osób samozatrudnionych, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz dużych spółek. W celu utrzymania poziomu zatrudnienia pracodawcy spodziewający się utraty co najmniej 20 % dochodów wskutek kryzysu związanego z COVID-19 mogą złożyć wniosek o dofinansowanie (do 90 % kosztów wynagrodzeń przedsiębiorstwa, w zależności od utraty obrotów), które umożliwi im wypłatę pracownikom wynagrodzeń przez okres trzech miesięcy, który został przedłużony o dodatkowe cztery miesiące. Osoby samozatrudnione będą mogły skorzystać z przyspieszonej procedury umożliwiającej im złożenie wniosku o dodatkowe wsparcie dochodowe do kwoty odpowiadającej socjalnemu minimum, które pomoże im pokryć koszty utrzymania przez okres trzech miesięcy, który również został przedłużony o cztery miesiące. |
| --- | --- |

(18)

Wprawdzie w 2019 r. i na początku 2020 r. rynek pracy nadal wykazywał poprawę i ogólnie osiągał dobre wyniki, jednak kryzys związany z COVID-19 stłumił wzrost gospodarczy i przewiduje się, że spowoduje znaczny wzrost bezrobocia. Wprowadzono szereg bezprecedensowych środków gospodarczych, aby chronić miejsca pracy i środki utrzymania obywateli oraz aby zminimalizować skutki kryzysu dla osób samozatrudnionych, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz dużych spółek. W celu utrzymania poziomu zatrudnienia pracodawcy spodziewający się utraty co najmniej 20 % dochodów wskutek kryzysu związanego z COVID-19 mogą złożyć wniosek o dofinansowanie (do 90 % kosztów wynagrodzeń przedsiębiorstwa, w zależności od utraty obrotów), które umożliwi im wypłatę pracownikom wynagrodzeń przez okres trzech miesięcy, który został przedłużony o dodatkowe cztery miesiące. Osoby samozatrudnione będą mogły skorzystać z przyspieszonej procedury umożliwiającej im złożenie wniosku o dodatkowe wsparcie dochodowe do kwoty odpowiadającej socjalnemu minimum, które pomoże im pokryć koszty utrzymania przez okres trzech miesięcy, który również został przedłużony o cztery miesiące.

| (19) | Częścią strategii odbudowy gospodarki powinno być złagodzenie skutków w zakresie zatrudnienia i skutków społecznych kryzysu związanego z COVID-19 dla osób, które najdotkliwiej je odczuwają. Mimo przyjęcia pakietu środków w celu utrzymania zatrudnienia osoby znajdujące się w mniej korzystnej sytuacji na rynku pracy lub trudnej sytuacji społecznej bardziej ucierpiały wskutek kryzysu. Zwiększyło się bezrobocie, w szczególności wśród osób zatrudnionych na podstawie elastycznych umów o pracę, np. osób młodych, pracowników tymczasowych oraz osób ze środowisk migracyjnych. Kryzys związany z COVID-19 unaocznił również znaczne wyzwania pod względem dostępu do odpowiedniej ochrony socjalnej dla osób samozatrudnionych, które są często niewystarczająco ubezpieczone (lub nie są w ogóle ubezpieczone) na wypadek choroby, niepełnosprawności, bezrobocia i starości. |
| --- | --- |

(19)

Częścią strategii odbudowy gospodarki powinno być złagodzenie skutków w zakresie zatrudnienia i skutków społecznych kryzysu związanego z COVID-19 dla osób, które najdotkliwiej je odczuwają. Mimo przyjęcia pakietu środków w celu utrzymania zatrudnienia osoby znajdujące się w mniej korzystnej sytuacji na rynku pracy lub trudnej sytuacji społecznej bardziej ucierpiały wskutek kryzysu. Zwiększyło się bezrobocie, w szczególności wśród osób zatrudnionych na podstawie elastycznych umów o pracę, np. osób młodych, pracowników tymczasowych oraz osób ze środowisk migracyjnych. Kryzys związany z COVID-19 unaocznił również znaczne wyzwania pod względem dostępu do odpowiedniej ochrony socjalnej dla osób samozatrudnionych, które są często niewystarczająco ubezpieczone (lub nie są w ogóle ubezpieczone) na wypadek choroby, niepełnosprawności, bezrobocia i starości.

| (20) | Niezwykle ważne jest wsparcie płynności przedsiębiorstw za pomocą pożyczek i gwarancji, ze szczególnym uwzględnieniem MŚP. Podmioty pośredniczące muszą szybko i skutecznie rozdzielać przedsiębiorstwom wsparcie płynnościowe, jednocześnie wzmacniając ich odporność. Do poprawy przepływów środków pieniężnych MŚP może również przyczynić się umożliwienie odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne oraz przyspieszenie płatności umownych przez organy publiczne. Nowo utworzone przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up mogą wymagać szczególnego wsparcia, np. w postaci udziałów kapitałowych wnoszonych przez instytucje publiczne oraz zachęt dla funduszy venture capital, aby zwiększyły one inwestycje w tego typu przedsiębiorstwa. Może to pomóc uniknąć gwałtownej wyprzedaży przedsiębiorstw europejskich o strategicznym znaczeniu. W ramach możliwości, jakie oferują tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (8), i zgodnie z określonymi w tych ramach warunkami wsparcie kapitałowe lub quasi-kapitałowe należy zapewnić wszystkim przedsiębiorstwom (9), a nie tylko tym, które spełniają stosowaną przez Komisję definicję MŚP. Należy również kontynuować wysiłki, aby zapewnić osobom fizycznym i przedsiębiorstwom dostęp do wydajnych cyfrowych usług publicznych. |
| --- | --- |

(20)

Niezwykle ważne jest wsparcie płynności przedsiębiorstw za pomocą pożyczek i gwarancji, ze szczególnym uwzględnieniem MŚP. Podmioty pośredniczące muszą szybko i skutecznie rozdzielać przedsiębiorstwom wsparcie płynnościowe, jednocześnie wzmacniając ich odporność. Do poprawy przepływów środków pieniężnych MŚP może również przyczynić się umożliwienie odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne oraz przyspieszenie płatności umownych przez organy publiczne. Nowo utworzone przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up mogą wymagać szczególnego wsparcia, np. w postaci udziałów kapitałowych wnoszonych przez instytucje publiczne oraz zachęt dla funduszy venture capital, aby zwiększyły one inwestycje w tego typu przedsiębiorstwa. Może to pomóc uniknąć gwałtownej wyprzedaży przedsiębiorstw europejskich o strategicznym znaczeniu. W ramach możliwości, jakie oferują tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (8), i zgodnie z określonymi w tych ramach warunkami wsparcie kapitałowe lub quasi-kapitałowe należy zapewnić wszystkim przedsiębiorstwom (9), a nie tylko tym, które spełniają stosowaną przez Komisję definicję MŚP. Należy również kontynuować wysiłki, aby zapewnić osobom fizycznym i przedsiębiorstwom dostęp do wydajnych cyfrowych usług publicznych.

| (21) | W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Aby sprostać wyzwaniom, które nasiliły się podczas kryzysu związanego z COVID-19, pomocne będzie ukierunkowane działanie w ramach polityki, w tym inwestycje w sektory o najbardziej obiecujących perspektywach pobudzenia potencjalnego wzrostu dla gospodarki w szerszym ujęciu. W osiągnięciu długoterminowego wzrostu wydajności i utrzymaniu silnych zdolności innowacyjnych mogą pomóc w szczególności inwestycje w badania naukowe i rozwój wpisane w politykę realizującą konkretne zadania dotyczące najważniejszych sektorów i innowacyjności (10), jak również kapitał ludzki. Dotyczy to zwłaszcza przedsiębiorstw typu start-up, scale-up i innowacyjnych MŚP, które mają zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia konkurencyjności i tworzenia miejsc pracy. Znaczny wkład w realizację szerszych celów społecznych – w tym konieczności zapewnienia zrównoważonego i zasobooszczędnego wzrostu gospodarczego – mogą mieć inwestycje w inicjatywy objęte porozumieniem klimatycznym Niderlandów i krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu w celu przeciwdziałania zmianie klimatu i propagowania transformacji energetycznej. Wreszcie konieczne są inwestycje w nowe budynki mieszkalne, aby zmniejszyć obecny niedobór nieruchomości mieszkalnych. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Niderlandom sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Niderlandom optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(21)

W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Aby sprostać wyzwaniom, które nasiliły się podczas kryzysu związanego z COVID-19, pomocne będzie ukierunkowane działanie w ramach polityki, w tym inwestycje w sektory o najbardziej obiecujących perspektywach pobudzenia potencjalnego wzrostu dla gospodarki w szerszym ujęciu. W osiągnięciu długoterminowego wzrostu wydajności i utrzymaniu silnych zdolności innowacyjnych mogą pomóc w szczególności inwestycje w badania naukowe i rozwój wpisane w politykę realizującą konkretne zadania dotyczące najważniejszych sektorów i innowacyjności (10), jak również kapitał ludzki. Dotyczy to zwłaszcza przedsiębiorstw typu start-up, scale-up i innowacyjnych MŚP, które mają zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia konkurencyjności i tworzenia miejsc pracy. Znaczny wkład w realizację szerszych celów społecznych – w tym konieczności zapewnienia zrównoważonego i zasobooszczędnego wzrostu gospodarczego – mogą mieć inwestycje w inicjatywy objęte porozumieniem klimatycznym Niderlandów i krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu w celu przeciwdziałania zmianie klimatu i propagowania transformacji energetycznej. Wreszcie konieczne są inwestycje w nowe budynki mieszkalne, aby zmniejszyć obecny niedobór nieruchomości mieszkalnych. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Niderlandom sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Niderlandom optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (22) | Umiejętności techniczne i cyfrowe oraz wykwalifikowany personel mają zasadnicze znaczenie dla zdolności niderlandzkiej gospodarki do innowacji oraz dla zrównoważonego i inkluzywnego wzrostu wydajności. Inwestycje w umiejętności podstawowe lub umiejętności cyfrowe, kształcenie i szkolenie, w tym możliwości podnoszenia i zmiany kwalifikacji dla wszystkich, są również istotne dla poprawy dostępu do rynku pracy, w szczególności aby zwiększyć szanse zatrudnienia dla osób pozostających na marginesie rynku pracy (w tym osób ze środowisk migracyjnych i osób z niepełnosprawnościami), przy jednoczesnym wspieraniu równości szans i aktywnego włączenia. |
| --- | --- |

(22)

Umiejętności techniczne i cyfrowe oraz wykwalifikowany personel mają zasadnicze znaczenie dla zdolności niderlandzkiej gospodarki do innowacji oraz dla zrównoważonego i inkluzywnego wzrostu wydajności. Inwestycje w umiejętności podstawowe lub umiejętności cyfrowe, kształcenie i szkolenie, w tym możliwości podnoszenia i zmiany kwalifikacji dla wszystkich, są również istotne dla poprawy dostępu do rynku pracy, w szczególności aby zwiększyć szanse zatrudnienia dla osób pozostających na marginesie rynku pracy (w tym osób ze środowisk migracyjnych i osób z niepełnosprawnościami), przy jednoczesnym wspieraniu równości szans i aktywnego włączenia.

| (23) | Niderlandy podjęły wprawdzie działania w celu ograniczenia praktyk agresywnego planowania podatkowego poprzez wdrożenie uzgodnionych wcześniej inicjatyw na szczeblu międzynarodowym i europejskim, ale wysoki poziom płatności z tytułu dywidend, należności licencyjnych i odsetek dokonywanych za pośrednictwem Niderlandów wskazuje, że z niderlandzkich przepisów podatkowych korzystają przedsiębiorstwa stosujące agresywne planowanie podatkowe. Znaczny udział bezpośrednich inwestycji zagranicznych posiadają jednostki specjalnego przeznaczenia. Brak podatków u źródła z tytułu wychodzących należności licencyjnych i płatności odsetek (tzn. wypłacanych przez rezydentów unijnych na rzecz rezydentów państw trzecich) może prowadzić do całkowitego nieopodatkowania takich płatności w przypadku, gdy również w jurysdykcji odbiorcy nie podlegają one podatkowi. Pozytywnym krokiem służącym zmniejszeniu agresywnego planowania podatkowego jest niedawno przyjęta reforma w zakresie warunkowych podatków u źródła z tytułu należności licencyjnych oraz w zakresie płatności odsetek w przypadku nadużyć lub płatności do jurysdykcji o niskich stawkach podatkowych lub jurysdykcji wymienionych w unijnym wykazie jurysdykcji niechętnych współpracy; reforma ta będzie wdrażana od dnia 1 stycznia 2021 r. Należy ściśle monitorować skuteczność tej reformy. |
| --- | --- |

(23)

Niderlandy podjęły wprawdzie działania w celu ograniczenia praktyk agresywnego planowania podatkowego poprzez wdrożenie uzgodnionych wcześniej inicjatyw na szczeblu międzynarodowym i europejskim, ale wysoki poziom płatności z tytułu dywidend, należności licencyjnych i odsetek dokonywanych za pośrednictwem Niderlandów wskazuje, że z niderlandzkich przepisów podatkowych korzystają przedsiębiorstwa stosujące agresywne planowanie podatkowe. Znaczny udział bezpośrednich inwestycji zagranicznych posiadają jednostki specjalnego przeznaczenia. Brak podatków u źródła z tytułu wychodzących należności licencyjnych i płatności odsetek (tzn. wypłacanych przez rezydentów unijnych na rzecz rezydentów państw trzecich) może prowadzić do całkowitego nieopodatkowania takich płatności w przypadku, gdy również w jurysdykcji odbiorcy nie podlegają one podatkowi. Pozytywnym krokiem służącym zmniejszeniu agresywnego planowania podatkowego jest niedawno przyjęta reforma w zakresie warunkowych podatków u źródła z tytułu należności licencyjnych oraz w zakresie płatności odsetek w przypadku nadużyć lub płatności do jurysdykcji o niskich stawkach podatkowych lub jurysdykcji wymienionych w unijnym wykazie jurysdykcji niechętnych współpracy; reforma ta będzie wdrażana od dnia 1 stycznia 2021 r. Należy ściśle monitorować skuteczność tej reformy.

| (24) | Kilka niderlandzkich instytucji finansowych było niedawno zaangażowanych w sprawy dotyczące procederu prania pieniędzy. Przypadki te wskazują na konieczność – mimo niedawnych wysiłków w tym zakresie – dalszego wzmocnienia nadzoru nad instytucjami finansowymi oraz prowadzenia dochodzeń i ścigania w sprawach związanych z praniem pieniędzy. Poza sektorem finansowym otwartość gospodarki niderlandzkiej na bezpośrednie inwestycje zagraniczne oraz złożone struktury prawne w tym kraju również stwarzają znaczące ryzyko prania pieniędzy. Odpowiedniego nadzoru wymaga rozbieżność między niskim poziomem zgłaszania transakcji nietypowych przez podmioty świadczące usługi na rzecz trustów oraz spółek i doradców podatkowych a ich wysoką ekspozycją na ryzyko. Ze względu na szeroką obecność złożonych struktur prawnych zasadnicze znaczenie dla zapobiegania niewłaściwemu korzystaniu z tych podmiotów ma sprawne funkcjonowanie rejestru beneficjentów rzeczywistych, ale takiego rejestru jeszcze nie utworzono. |
| --- | --- |

(24)

Kilka niderlandzkich instytucji finansowych było niedawno zaangażowanych w sprawy dotyczące procederu prania pieniędzy. Przypadki te wskazują na konieczność – mimo niedawnych wysiłków w tym zakresie – dalszego wzmocnienia nadzoru nad instytucjami finansowymi oraz prowadzenia dochodzeń i ścigania w sprawach związanych z praniem pieniędzy. Poza sektorem finansowym otwartość gospodarki niderlandzkiej na bezpośrednie inwestycje zagraniczne oraz złożone struktury prawne w tym kraju również stwarzają znaczące ryzyko prania pieniędzy. Odpowiedniego nadzoru wymaga rozbieżność między niskim poziomem zgłaszania transakcji nietypowych przez podmioty świadczące usługi na rzecz trustów oraz spółek i doradców podatkowych a ich wysoką ekspozycją na ryzyko. Ze względu na szeroką obecność złożonych struktur prawnych zasadnicze znaczenie dla zapobiegania niewłaściwemu korzystaniu z tych podmiotów ma sprawne funkcjonowanie rejestru beneficjentów rzeczywistych, ale takiego rejestru jeszcze nie utworzono.

| (25) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(25)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (26) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, która może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Niderlandy przyczynią się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(26)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, która może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Niderlandy przyczynią się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (27) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Niderlandy powinny – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby ich polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką pozostałych państw członkowskich, których walutą jest euro. |
| --- | --- |

(27)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Niderlandy powinny – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby ich polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką pozostałych państw członkowskich, których walutą jest euro.

| (28) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Niderlandów, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Niderlandów w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Niderlandach, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(28)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Niderlandów, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Niderlandów w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Niderlandach, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (29) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (11) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej. |
| --- | --- |

(29)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (11) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej.

| (30) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniu 3, |
| --- | --- |

(30)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniu 3,

NINIEJSZYM ZALECA Niderlandom w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Wzmocnienie odporności systemu ochrony zdrowia, w tym przez zlikwidowanie niedoborów personelu medycznego oraz przyspieszenie wprowadzania odpowiednich narzędzi e-zdrowia. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Łagodzenie skutków dla zatrudnienia i skutków socjalnych kryzysu związanego z COVID-19 oraz upowszechnianie odpowiedniej ochrony socjalnej dla samozatrudnionych. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na rozwój umiejętności cyfrowych, zrównoważoną infrastrukturę oraz czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii elektrycznej, jak również badania naukowe i innowacje zorientowane na konkretne zadania. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Podjęcie działań w celu całkowitego wyeliminowania cech systemu podatkowego, które ułatwiają agresywne planowanie podatkowe, zwłaszcza w przypadku płatności wychodzących poza UE, w szczególności przez wdrożenie przyjętych środków i zapewnienie ich skuteczności. Zapewnienie skutecznego nadzoru i egzekwowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 112.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Memorandum budżetowe 2020 (Voorjaarsnota 2020), przekazane do oceny drugiej izbie parlamentu przez W. Hoekstrę, ministra finansów, w dniu 25 kwietnia 2020 r.

7

Voorjaarsnota

(8)  Dz.U. C 91I z 20.3.2020, s. 1.

8

(9)  W tym przedsiębiorstwom typu start-up i scale-up o konkurencyjnych modelach biznesowych, w przypadku których pandemia COVID-19 negatywnie wpłynęła na przepływy środków pieniężnych.

9

start-up

scale-up

(10)  To nowe podejście w polityce ma na celu dalsze zwiększenie inwestycji w badania naukowe i rozwój, aby osiągnąć cele długoterminowe dotyczące kluczowych wyzwań społecznych podzielonych na cztery następujące grupy zadań: (i) transformacja energetyczna i zrównoważony rozwój; (ii) rolnictwo, zasoby wody i żywność; (iii) zdrowie i opieka oraz (iv) bezpieczeństwo. Politykę tę uznaje się za jedną z kwestii priorytetowych dla wzmocnienia konkurencyjności i sprostania wyzwaniom społecznym (Ministerstwo Spraw Gospodarczych i Klimatu (EZK) (2018), Kamerbrief: Naar Missiegedreven Innovatiebeleid met Impact, Rijksoverheid, Haga.)

10

Kamerbrief: Naar Missiegedreven Innovatiebeleid met Impact, Rijksoverheid

(11)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

11

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/129 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/129

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Austrii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Austrię programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/20)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Austrii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Austrii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Austrii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Austrii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Austrii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Austrii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Austrii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Austrii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że zwłaszcza sektor ochrony zdrowia musi dysponować solidnymi planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że zwłaszcza sektor ochrony zdrowia musi dysponować solidnymi planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Austrię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Austrię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-gospodarcze konsekwencje pandemii COVID-19 prawdopodobnie będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na różne modele specjalizacji; dotyczy to w szczególności regionów, które w znacznym stopniu zależą od turystyki. Wiąże się z tym ryzyko pogłębienia się dysproporcji regionalnych w Austrii. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-gospodarcze konsekwencje pandemii COVID-19 prawdopodobnie będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na różne modele specjalizacji; dotyczy to w szczególności regionów, które w znacznym stopniu zależą od turystyki. Wiąże się z tym ryzyko pogłębienia się dysproporcji regionalnych w Austrii. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 14 kwietnia 2020 r. Austria przedłożyła krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 30 kwietnia 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 14 kwietnia 2020 r. Austria przedłożyła krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 30 kwietnia 2020 r. – program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Austria jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia. |
| --- | --- |

(11)

Austria jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia.

| (12) | W aktualizacji technicznej programu stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego: z nadwyżki 0,7 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu wynoszącego 8,0 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2021 r. deficyt obniży się do 1,9 % PKB. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 70,4 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 81,4 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(12)

W aktualizacji technicznej programu stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego: z nadwyżki 0,7 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu wynoszącego 8,0 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2021 r. deficyt obniży się do 1,9 % PKB. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 70,4 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 81,4 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Austria przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności jej systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 5,0 % PKB. Środki te obejmują wzmocnienie usług opieki zdrowotnej, pomoc doraźną dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji oraz rozwiązania w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu. Ponadto Austria zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 5,0 % PKB. Środki te obejmują odroczenia płatności podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych (2,6 % PKB) i gwarancje kredytowe (2,4 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Austrię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Austria przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności jej systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 5,0 % PKB. Środki te obejmują wzmocnienie usług opieki zdrowotnej, pomoc doraźną dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji oraz rozwiązania w zakresie pracy w zmniejszonym wymiarze czasu. Ponadto Austria zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 5,0 % PKB. Środki te obejmują odroczenia płatności podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych (2,6 % PKB) i gwarancje kredytowe (2,4 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Austrię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Austrii w 2020 r. wyniesie -6,1 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -1,9 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie w 2020 r. poziom 78,8 % PKB, a w 2021 r. –75,8 % PKB. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Austrii w 2020 r. wyniesie -6,1 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -1,9 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie w 2020 r. poziom 78,8 % PKB, a w 2021 r. –75,8 % PKB.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Austrię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Austrię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (16) | Rząd Austrii podjął bezprecedensowe działania, aby opanować rozprzestrzenianie się COVID-19. Wprowadził surowe zasady kwarantanny i ograniczenia kontaktów osobistych oraz udostępnił znaczne środki na rzecz systemu ochrony zdrowia, aby zakupić sprzęt i niezbędne produkty, wzmocnić zdolności laboratoriów oraz zwiększyć zasoby personelu. Podstawowa opieka zdrowotna znalazła się pod wyjątkową presją ze względu na niespotykany dotąd wzrost zapotrzebowania na telekonsultacje, wizyty lekarskie i wizyty domowe. Nagły wybuch pandemii COVID-19 wywarł poważny wpływ na gospodarkę Austrii. Krajowe i międzynarodowe środki powstrzymujące rozprzestrzenianie się wirusa uderzyły w gospodarkę zarówno po stronie popytu, jak i podaży, co doprowadziło do powszechnego pogorszenia koniunktury. Przewiduje się zatem, że w 2020 r. PKB zmniejszy się o 5,5 %, tj. o więcej niż podczas kryzysu gospodarczego i finansowego w latach 2008–2009. Z uwagi na stosunkowo szybki spadek liczby nowych zachorowań Austria była jednym z pierwszych państw członkowskich, które ogłosiły łagodzenie środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się wirusa, począwszy od połowy kwietnia. Aby uniknąć długotrwałych szkód gospodarczych i złagodzić wpływ kryzysu na zatrudnienie i jego skutki społeczne, rząd przyjął kompleksowy pakiet środków (o wartości ok. 10 % PKB) w celu wsparcia gospodarki Austrii. Pakiet obejmuje między innymi mechanizm zmniejszonego wymiaru czasu pracy (Kurzarbeit) przewidujący, że czas pracy może być zmniejszony średnio nawet o 90 % w zdefiniowanym okresie, a pracodawcy otrzymają zwrot kosztów w wysokości od 80 % do 90 % ostatniego wynagrodzenia netto danego pracownika, w zależności od wysokości ostatniego wynagrodzenia brutto. Kompleksowy pakiet środków dla przedsiębiorstw i osób samozatrudnionych ma na celu zapobieganie tymczasowym problemom z płynnością i zapewnia wsparcie bezpośrednie w szczególności dla przedsiębiorstw i branż, które najbardziej odczuły skutki kryzysu, ze szczególnym uwzględnieniem małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Środki te obejmują transfery pieniężne, wsparcie płynności w postaci pożyczek, gwarancji, zastrzyków kapitału i odroczenia płatności podatków. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. |
| --- | --- |

(16)

Rząd Austrii podjął bezprecedensowe działania, aby opanować rozprzestrzenianie się COVID-19. Wprowadził surowe zasady kwarantanny i ograniczenia kontaktów osobistych oraz udostępnił znaczne środki na rzecz systemu ochrony zdrowia, aby zakupić sprzęt i niezbędne produkty, wzmocnić zdolności laboratoriów oraz zwiększyć zasoby personelu. Podstawowa opieka zdrowotna znalazła się pod wyjątkową presją ze względu na niespotykany dotąd wzrost zapotrzebowania na telekonsultacje, wizyty lekarskie i wizyty domowe. Nagły wybuch pandemii COVID-19 wywarł poważny wpływ na gospodarkę Austrii. Krajowe i międzynarodowe środki powstrzymujące rozprzestrzenianie się wirusa uderzyły w gospodarkę zarówno po stronie popytu, jak i podaży, co doprowadziło do powszechnego pogorszenia koniunktury. Przewiduje się zatem, że w 2020 r. PKB zmniejszy się o 5,5 %, tj. o więcej niż podczas kryzysu gospodarczego i finansowego w latach 2008–2009. Z uwagi na stosunkowo szybki spadek liczby nowych zachorowań Austria była jednym z pierwszych państw członkowskich, które ogłosiły łagodzenie środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się wirusa, począwszy od połowy kwietnia. Aby uniknąć długotrwałych szkód gospodarczych i złagodzić wpływ kryzysu na zatrudnienie i jego skutki społeczne, rząd przyjął kompleksowy pakiet środków (o wartości ok. 10 % PKB) w celu wsparcia gospodarki Austrii. Pakiet obejmuje między innymi mechanizm zmniejszonego wymiaru czasu pracy (Kurzarbeit) przewidujący, że czas pracy może być zmniejszony średnio nawet o 90 % w zdefiniowanym okresie, a pracodawcy otrzymają zwrot kosztów w wysokości od 80 % do 90 % ostatniego wynagrodzenia netto danego pracownika, w zależności od wysokości ostatniego wynagrodzenia brutto. Kompleksowy pakiet środków dla przedsiębiorstw i osób samozatrudnionych ma na celu zapobieganie tymczasowym problemom z płynnością i zapewnia wsparcie bezpośrednie w szczególności dla przedsiębiorstw i branż, które najbardziej odczuły skutki kryzysu, ze szczególnym uwzględnieniem małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Środki te obejmują transfery pieniężne, wsparcie płynności w postaci pożyczek, gwarancji, zastrzyków kapitału i odroczenia płatności podatków. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego.

| (17) | Austriacki system ochrony zdrowia do tej pory dobrze sobie radzi z pandemią COVID-19. Dalszej poprawie zdrowia ludności posłużyłoby rozszerzenie usług podstawowej opieki zdrowotnej i opieki ambulatoryjnej, ze szczególnym uwzględnieniem promocji zdrowia i profilaktyki chorób. Bardziej skuteczne udzielanie zamówień publicznych i stosowanie leków generycznych mogłoby zwiększyć efektywność kosztową, przy jednoczesnym utrzymaniu wysokich standardów jakości. Ponadto austriacki system opieki długoterminowej stoi przed wyzwaniami strukturalnymi i budżetowymi, którym dotychczas nie udało się należycie sprostać. System zapewnia usługi stosunkowo wysokiej jakości, lecz boryka się z trudnościami związanymi z niedoborem personelu, co jeszcze wyraźniej daje się zauważyć w czasie obecnego kryzysu. Sektor opieki długoterminowej jest w dużym stopniu uzależniony od opieki świadczonej przez pracowników z innych państw członkowskich, konieczne jest zatem zabezpieczenie swobodnego przepływu pracowników transgranicznych. Ponadto można by zwiększyć atrakcyjność zawodów pielęgniarskich przez zapewnienie odpowiedniego wynagrodzenia w tym sektorze. |
| --- | --- |

(17)

Austriacki system ochrony zdrowia do tej pory dobrze sobie radzi z pandemią COVID-19. Dalszej poprawie zdrowia ludności posłużyłoby rozszerzenie usług podstawowej opieki zdrowotnej i opieki ambulatoryjnej, ze szczególnym uwzględnieniem promocji zdrowia i profilaktyki chorób. Bardziej skuteczne udzielanie zamówień publicznych i stosowanie leków generycznych mogłoby zwiększyć efektywność kosztową, przy jednoczesnym utrzymaniu wysokich standardów jakości. Ponadto austriacki system opieki długoterminowej stoi przed wyzwaniami strukturalnymi i budżetowymi, którym dotychczas nie udało się należycie sprostać. System zapewnia usługi stosunkowo wysokiej jakości, lecz boryka się z trudnościami związanymi z niedoborem personelu, co jeszcze wyraźniej daje się zauważyć w czasie obecnego kryzysu. Sektor opieki długoterminowej jest w dużym stopniu uzależniony od opieki świadczonej przez pracowników z innych państw członkowskich, konieczne jest zatem zabezpieczenie swobodnego przepływu pracowników transgranicznych. Ponadto można by zwiększyć atrakcyjność zawodów pielęgniarskich przez zapewnienie odpowiedniego wynagrodzenia w tym sektorze.

| (18) | Ważną rolę we wspieraniu gospodarstw domowych i przedsiębiorstw w czasie obowiązywania środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się COVID-19 odgrywa polityka podatkowa, która będzie miała kluczowe znaczenie w sprzyjaniu odbudowie gospodarki po kryzysie związanym z COVID-19. Struktura podatkowa Austrii charakteryzuje się wysokim obciążeniem pracy, natomiast potencjał dochodowy podatków od majątku i podatków ekologicznych pozostaje w dużej mierze niewykorzystany; możliwa jest również poprawa wydajności podatków konsumpcyjnych. Reformy podatkowe pomogłyby przesunąć obciążenia podatkowe w kierunku źródeł, które mają mniej szkodliwy wpływ na zrównoważony wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu, oraz zapewniłyby solidną podstawę odbudowy gospodarki. W szczególności niewystarczające wykorzystanie podatków od alkoholu i tytoniu oraz podatków od zanieczyszczeń i zużycia zasobów wskazuje, że nie wykorzystuje się potencjału tych podatków w zakresie ukierunkowywania zachowań i generowania dochodów. Nierówny, lecz ogólnie niski poziom opodatkowania energii osłabia jego wydajność i skuteczność jako narzędzia polityki mającego zachęcać do zużycia korzystnego dla środowiska. W szczególności spójne opodatkowanie emisji CO2 zwiększyłoby konkurencyjność źródeł energii przyjaznych dla klimatu oraz zapewniłoby przestrzeń fiskalną dla ograniczenia podatków powodujących większe zakłócenia gospodarcze. Wyższe podatki od energii związane z CO2 pomogłyby zinternalizować koszty społeczne zanieczyszczenia środowiska, zmotywowałyby konsumentów do większego korzystania z odnawialnych źródeł energii, a inwestorów zachęciłyby do inwestowania w technologie przyjazne dla klimatu. Wreszcie wykorzystywanie w szerszym zakresie podatków od majątku sprawiłoby, że system opodatkowania byłby bardziej sprawiedliwy, zwłaszcza w obliczu utrzymujących się w Austrii znacznych nierówności majątkowych. W szczególności pobierane okresowo podatki od nieruchomości i od spadków okazały się stosunkowo sprzyjające wzrostowi i progresywne, nie należy ich zatem przeoczyć w kontekście uzyskiwania dochodów podatkowych w celu odbudowy finansów publicznych. |
| --- | --- |

(18)

Ważną rolę we wspieraniu gospodarstw domowych i przedsiębiorstw w czasie obowiązywania środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się COVID-19 odgrywa polityka podatkowa, która będzie miała kluczowe znaczenie w sprzyjaniu odbudowie gospodarki po kryzysie związanym z COVID-19. Struktura podatkowa Austrii charakteryzuje się wysokim obciążeniem pracy, natomiast potencjał dochodowy podatków od majątku i podatków ekologicznych pozostaje w dużej mierze niewykorzystany; możliwa jest również poprawa wydajności podatków konsumpcyjnych. Reformy podatkowe pomogłyby przesunąć obciążenia podatkowe w kierunku źródeł, które mają mniej szkodliwy wpływ na zrównoważony wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu, oraz zapewniłyby solidną podstawę odbudowy gospodarki. W szczególności niewystarczające wykorzystanie podatków od alkoholu i tytoniu oraz podatków od zanieczyszczeń i zużycia zasobów wskazuje, że nie wykorzystuje się potencjału tych podatków w zakresie ukierunkowywania zachowań i generowania dochodów. Nierówny, lecz ogólnie niski poziom opodatkowania energii osłabia jego wydajność i skuteczność jako narzędzia polityki mającego zachęcać do zużycia korzystnego dla środowiska. W szczególności spójne opodatkowanie emisji CO2 zwiększyłoby konkurencyjność źródeł energii przyjaznych dla klimatu oraz zapewniłoby przestrzeń fiskalną dla ograniczenia podatków powodujących większe zakłócenia gospodarcze. Wyższe podatki od energii związane z CO2 pomogłyby zinternalizować koszty społeczne zanieczyszczenia środowiska, zmotywowałyby konsumentów do większego korzystania z odnawialnych źródeł energii, a inwestorów zachęciłyby do inwestowania w technologie przyjazne dla klimatu. Wreszcie wykorzystywanie w szerszym zakresie podatków od majątku sprawiłoby, że system opodatkowania byłby bardziej sprawiedliwy, zwłaszcza w obliczu utrzymujących się w Austrii znacznych nierówności majątkowych. W szczególności pobierane okresowo podatki od nieruchomości i od spadków okazały się stosunkowo sprzyjające wzrostowi i progresywne, nie należy ich zatem przeoczyć w kontekście uzyskiwania dochodów podatkowych w celu odbudowy finansów publicznych.

| (19) | Austria wykazuje wprawdzie dobre wyniki w tablicy wskaźników społecznych będącej elementem Europejskiego filaru praw socjalnych, lecz niedostateczny zakres środków ochrony socjalnej może pozbawić grupy znajdujące się w trudnej sytuacji ochrony dochodów podczas kryzysu związanego z COVID-19 i wymagać wprowadzenia dodatkowych środków. Bezrobocie osób młodych wzrasta, a jednocześnie na zagrożone ubóstwem są w szczególności osoby bezrobotne, długotrwale bezrobotne, pracujące w ramach niestandardowych form zatrudnienia oraz osoby pochodzące z innych krajów. Zasadnicze znaczenie nadal będą mieć aktywne polityki rynku pracy zapewniające możliwości uczenia się przez całe życie i doskonalenia zawodowego. Uczniowie z grup defaworyzowanych, w tym uczące się osoby z niepełnosprawnościami, szczególnie odczuwają trudności związane z nauczaniem na odległość. Ok. 10 % uczniów w wieku poniżej 15 lat nie ma dostępu do wirtualnego środowiska edukacyjnego; rząd Austrii, w odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19, wprowadził zatem środki łagodzące, zapewniając komputery uczniom z grupy ryzyka. Istniejące już nierówności w zakresie wyników w nauce, związane z warunkami społeczno-ekonomicznymi i pochodzeniem ze środowisk migracyjnych, mogą jednak się pogłębić. Strategia na rzecz odbudowy poprawiająca dostęp do wysokiej jakości wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem sprzyjających włączeniu społecznemu – które, jak wykazano, niwelują trudności wynikające z upośledzenia społecznego – przyniosłaby korzyści społeczno-ekonomiczne w perspektywie średnio- i długoterminowej oraz zapewniłaby kobietom możliwość pełnego dostępu do rynku pracy. Ogólny wskaźnik zatrudnienia kobiet był wysoki przed kryzysem, lecz niemal połowa z nich pracowała w niepełnym wymiarze czasu pracy (w związku z krótkimi godzinami otwarcia szkół i placówek opieki nad dziećmi), co doprowadziło do znacznej nieskorygowanej luki płacowej między kobietami a mężczyznami. |
| --- | --- |

(19)

Austria wykazuje wprawdzie dobre wyniki w tablicy wskaźników społecznych będącej elementem Europejskiego filaru praw socjalnych, lecz niedostateczny zakres środków ochrony socjalnej może pozbawić grupy znajdujące się w trudnej sytuacji ochrony dochodów podczas kryzysu związanego z COVID-19 i wymagać wprowadzenia dodatkowych środków. Bezrobocie osób młodych wzrasta, a jednocześnie na zagrożone ubóstwem są w szczególności osoby bezrobotne, długotrwale bezrobotne, pracujące w ramach niestandardowych form zatrudnienia oraz osoby pochodzące z innych krajów. Zasadnicze znaczenie nadal będą mieć aktywne polityki rynku pracy zapewniające możliwości uczenia się przez całe życie i doskonalenia zawodowego. Uczniowie z grup defaworyzowanych, w tym uczące się osoby z niepełnosprawnościami, szczególnie odczuwają trudności związane z nauczaniem na odległość. Ok. 10 % uczniów w wieku poniżej 15 lat nie ma dostępu do wirtualnego środowiska edukacyjnego; rząd Austrii, w odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19, wprowadził zatem środki łagodzące, zapewniając komputery uczniom z grupy ryzyka. Istniejące już nierówności w zakresie wyników w nauce, związane z warunkami społeczno-ekonomicznymi i pochodzeniem ze środowisk migracyjnych, mogą jednak się pogłębić. Strategia na rzecz odbudowy poprawiająca dostęp do wysokiej jakości wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem sprzyjających włączeniu społecznemu – które, jak wykazano, niwelują trudności wynikające z upośledzenia społecznego – przyniosłaby korzyści społeczno-ekonomiczne w perspektywie średnio- i długoterminowej oraz zapewniłaby kobietom możliwość pełnego dostępu do rynku pracy. Ogólny wskaźnik zatrudnienia kobiet był wysoki przed kryzysem, lecz niemal połowa z nich pracowała w niepełnym wymiarze czasu pracy (w związku z krótkimi godzinami otwarcia szkół i placówek opieki nad dziećmi), co doprowadziło do znacznej nieskorygowanej luki płacowej między kobietami a mężczyznami.

| (20) | Skuteczność środków wsparcia w odpowiedzi na COVID-19 – jeżeli chodzi o pomoc dla przedsiębiorstw znajdujących się pod dużą presją, zachowanie otoczenia działalności gospodarczej oraz unikanie przypadków niewypłacalności – zależy od szybkiego i odbiurokratyzowanego wdrożenia tych środków przez organy publiczne i podmioty pośredniczące. Przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up mogą wymagać szczególnego wsparcia, np. w postaci zakupu udziałów przez instytucje publiczne oraz zachęt dla funduszy venture capital do zwiększenia inwestycji w tego typu przedsiębiorstwa. Ma to na celu wzmocnienie tych przedsiębiorstw, które są kluczowe dla odbudowy gospodarki, jak również uniknięcie gwałtownej wyprzedaży europejskich przedsiębiorstw o strategicznym znaczeniu. Oprócz wsparcia finansowego przedsiębiorstwa znajdujące się pod dużą presją, w szczególności mniejsze przedsiębiorstwa, potrzebują przyjaznego otoczenia działalności gospodarczej. Obciążenia administracyjne i skomplikowane przepisy wiążą się z kosztami, których przedsiębiorstwa nie są w stanie uregulować w obecnej sytuacji. Skutecznym sposobem zapewnienia przedsiębiorstwom natychmiastowej, wymiernej pomocy bez obciążania podatników są działania mające ograniczyć zbędne obciążenia i zapewnić wydajne cyfrowe usługi publiczne. Ramy prawne dotyczące niewypłacalności powinny być ukierunkowane na działania zapobiegawcze, lecz również na szybką restrukturyzację i umożliwienie tzw. „drugiej szansy”. Sieci rozstrzygania sporów, takie jak SOLVIT, pomagają przedsiębiorstwom w czasie zakłóceń na rynku wewnętrznym i wymagają odpowiednich zasobów. |
| --- | --- |

(20)

Skuteczność środków wsparcia w odpowiedzi na COVID-19 – jeżeli chodzi o pomoc dla przedsiębiorstw znajdujących się pod dużą presją, zachowanie otoczenia działalności gospodarczej oraz unikanie przypadków niewypłacalności – zależy od szybkiego i odbiurokratyzowanego wdrożenia tych środków przez organy publiczne i podmioty pośredniczące. Przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up mogą wymagać szczególnego wsparcia, np. w postaci zakupu udziałów przez instytucje publiczne oraz zachęt dla funduszy venture capital do zwiększenia inwestycji w tego typu przedsiębiorstwa. Ma to na celu wzmocnienie tych przedsiębiorstw, które są kluczowe dla odbudowy gospodarki, jak również uniknięcie gwałtownej wyprzedaży europejskich przedsiębiorstw o strategicznym znaczeniu. Oprócz wsparcia finansowego przedsiębiorstwa znajdujące się pod dużą presją, w szczególności mniejsze przedsiębiorstwa, potrzebują przyjaznego otoczenia działalności gospodarczej. Obciążenia administracyjne i skomplikowane przepisy wiążą się z kosztami, których przedsiębiorstwa nie są w stanie uregulować w obecnej sytuacji. Skutecznym sposobem zapewnienia przedsiębiorstwom natychmiastowej, wymiernej pomocy bez obciążania podatników są działania mające ograniczyć zbędne obciążenia i zapewnić wydajne cyfrowe usługi publiczne. Ramy prawne dotyczące niewypłacalności powinny być ukierunkowane na działania zapobiegawcze, lecz również na szybką restrukturyzację i umożliwienie tzw. „drugiej szansy”. Sieci rozstrzygania sporów, takie jak SOLVIT, pomagają przedsiębiorstwom w czasie zakłóceń na rynku wewnętrznym i wymagają odpowiednich zasobów.

| (21) | W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, w tym w drodze odpowiednich reform. Inwestycje te będą najbardziej skuteczne, jeżeli zostaną ukierunkowane na innowacje, cyfryzację oraz transformację ekologiczną; pozwoli to zwiększyć wydajność i zapewnić trwałą konkurencyjność. Intensywność badań i rozwoju w Austrii należy do najwyższych w Unii, lecz kraj ten pozostaje w tyle za liderami innowacji pod względem wyników w tym zakresie. W obecnej sytuacji gdy budżety na badania naukowe w wielu przedsiębiorstwach są pod presją, jeszcze ważniejsze jest, aby działania badawczo-rozwojowe w Austrii przekładały się na doskonałą bazę naukową i przełomowe innowacje, a także aby utrzymać inwestycje publiczne w badania podstawowe i badania stosowane oraz zapewnić finansowanie kapitałowe dla innowacyjnych przedsiębiorstw typu scale-up. Cyfryzacja nadal ma kluczowe znaczenie dla otwarcia gospodarki i przygotowania się na nowe realia po zniesieniu środków izolacji w związku z COVID-19. Niewystarczające rozpowszechnienie technologii cyfrowych i cyfrowych modeli biznesowych wśród mniejszych przedsiębiorstw stanowi przeszkodę dla wzrostu wydajności. Umiejętności cyfrowe społeczeństwa austriackiego znajdują się ogólnie na poziomie powyżej średniej UE, jednak liczba absolwentów studiów informatycznych jest niewystarczająca, aby obsadzić wszystkie dostępne stanowiska. Przykładowo, e-handel na wyższym poziomie, system pracy z domu oraz e-administracja będą wymagały zwiększenia inwestycji w infrastrukturę (w tym sieć 5G i sieci szerokopasmowe na obszarach wiejskich), wyposażenie i umiejętności. |
| --- | --- |

(21)

W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, w tym w drodze odpowiednich reform. Inwestycje te będą najbardziej skuteczne, jeżeli zostaną ukierunkowane na innowacje, cyfryzację oraz transformację ekologiczną; pozwoli to zwiększyć wydajność i zapewnić trwałą konkurencyjność. Intensywność badań i rozwoju w Austrii należy do najwyższych w Unii, lecz kraj ten pozostaje w tyle za liderami innowacji pod względem wyników w tym zakresie. W obecnej sytuacji gdy budżety na badania naukowe w wielu przedsiębiorstwach są pod presją, jeszcze ważniejsze jest, aby działania badawczo-rozwojowe w Austrii przekładały się na doskonałą bazę naukową i przełomowe innowacje, a także aby utrzymać inwestycje publiczne w badania podstawowe i badania stosowane oraz zapewnić finansowanie kapitałowe dla innowacyjnych przedsiębiorstw typu scale-up. Cyfryzacja nadal ma kluczowe znaczenie dla otwarcia gospodarki i przygotowania się na nowe realia po zniesieniu środków izolacji w związku z COVID-19. Niewystarczające rozpowszechnienie technologii cyfrowych i cyfrowych modeli biznesowych wśród mniejszych przedsiębiorstw stanowi przeszkodę dla wzrostu wydajności. Umiejętności cyfrowe społeczeństwa austriackiego znajdują się ogólnie na poziomie powyżej średniej UE, jednak liczba absolwentów studiów informatycznych jest niewystarczająca, aby obsadzić wszystkie dostępne stanowiska. Przykładowo, e-handel na wyższym poziomie, system pracy z domu oraz e-administracja będą wymagały zwiększenia inwestycji w infrastrukturę (w tym sieć 5G i sieci szerokopasmowe na obszarach wiejskich), wyposażenie i umiejętności.

| (22) | Przekształcenie Austrii w gospodarkę neutralną dla klimatu będzie wymagało znacznych inwestycji prywatnych i publicznych w dłuższym okresie. W krajowym planie Austrii w dziedzinie energii i klimatu wskazano poważne wyzwania w dążeniu do osiągnięcia celu na 2030 r. w zakresie emisji gazów cieplarnianych nieobjętych unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji. Poprawa produktywności zasobów jest kluczowym czynnikiem, który będzie napędzał przyszły wzrost, przy jednoczesnej minimalizacji wpływu na środowisko. Ograniczenie emisji związanych z transportem ma zasadnicze znaczenie dla spełnienia standardów jakości powietrza i osiągnięcia celów klimatycznych. Przyspieszenie już zaplanowanych inwestycji i realizacja nowych inwestycji w celu wsparcia transformacji ekologicznej przyczynią się do tworzenia nowych zielonych miejsc pracy oraz pobudzenia gospodarki po trybie kryzysowym w związku z COVID-19. Inwestycje w ekoinnowacje uruchomiłyby wzrost wydajności, ograniczając jednocześnie ślad ekologiczny Austrii. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Austrii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Austrii optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(22)

Przekształcenie Austrii w gospodarkę neutralną dla klimatu będzie wymagało znacznych inwestycji prywatnych i publicznych w dłuższym okresie. W krajowym planie Austrii w dziedzinie energii i klimatu wskazano poważne wyzwania w dążeniu do osiągnięcia celu na 2030 r. w zakresie emisji gazów cieplarnianych nieobjętych unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji. Poprawa produktywności zasobów jest kluczowym czynnikiem, który będzie napędzał przyszły wzrost, przy jednoczesnej minimalizacji wpływu na środowisko. Ograniczenie emisji związanych z transportem ma zasadnicze znaczenie dla spełnienia standardów jakości powietrza i osiągnięcia celów klimatycznych. Przyspieszenie już zaplanowanych inwestycji i realizacja nowych inwestycji w celu wsparcia transformacji ekologicznej przyczynią się do tworzenia nowych zielonych miejsc pracy oraz pobudzenia gospodarki po trybie kryzysowym w związku z COVID-19. Inwestycje w ekoinnowacje uruchomiłyby wzrost wydajności, ograniczając jednocześnie ślad ekologiczny Austrii. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Austrii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Austrii optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (23) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(23)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (24) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Austria przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(24)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Austria przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (25) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Austria powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich strefy euro. |
| --- | --- |

(25)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Austria powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich strefy euro.

| (26) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Austrii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Austrii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Austrii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(26)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Austrii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Austrii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Austrii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (27) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(27)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Austrii w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Poprawę odporności systemu ochrony zdrowia przez wzmocnienie zdrowia publicznego i podstawowej opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Zapewnienie równych szans, jeśli chodzi o edukację i upowszechnianie cyfrowego uczenia się. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zapewnienie skutecznego wdrożenia środków płynnościowych i wspierających, w szczególności dla małych i średnich przedsiębiorstw, oraz ograniczenie obciążeń administracyjnych i regulacyjnych. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności w badania podstawowe i badania stosowane, oraz na innowacje, zrównoważony transport, jak również czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystywanie energii. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Sprawienie, by struktura podatkowa była bardziej wydajna i w większym stopniu wspierała zrównoważony wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 117.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

7

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/135 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/135

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Polski na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Polskę programu konwergencji na 2020 r.

(2020/C 282/21)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Polski jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Polski jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Polski zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Polski w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Polski w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Polski zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Polski w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Polski w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli wyjścia w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula wyjścia określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli wyjścia, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli wyjścia pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula wyjścia nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli wyjścia w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula wyjścia określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli wyjścia, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli wyjścia pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula wyjścia nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Polskę do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Polskę do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Wiąże się z tym ryzyko pogłębienia się dysproporcji terytorialnych w Polsce. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Wiąże się z tym ryzyko pogłębienia się dysproporcji terytorialnych w Polsce. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 29 kwietnia 2020 r. Polska przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 30 kwietnia 2020 r. – program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 29 kwietnia 2020 r. Polska przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 30 kwietnia 2020 r. – program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Polska jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(11)

Polska jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu.

| (12) | W dniu 13 lipca 2018 r. Rada zaleciła Polsce zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (7) nie przekroczyła 4,2 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,6 % produktu krajowego brutto (PKB). Ocena ogólna Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego zarówno w 2019 r., jak i w latach 2018 i 2019 w ujęciu łącznym. W związku z uruchomieniem ogólnej klauzuli wyjścia dalsze kroki w ramach procedury znacznego odchylenia w odniesieniu do Polski nie są jednak uzasadnione. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 13 lipca 2018 r. Rada zaleciła Polsce zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (7) nie przekroczyła 4,2 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,6 % produktu krajowego brutto (PKB). Ocena ogólna Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego zarówno w 2019 r., jak i w latach 2018 i 2019 w ujęciu łącznym. W związku z uruchomieniem ogólnej klauzuli wyjścia dalsze kroki w ramach procedury znacznego odchylenia w odniesieniu do Polski nie są jednak uzasadnione.

| (13) | W programie konwergencji na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 0,7 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 8,4 % PKB w 2020 r. Relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 46,0 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 55,2 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(13)

W programie konwergencji na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 0,7 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 8,4 % PKB w 2020 r. Relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 46,0 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 55,2 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (14) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Polska przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 3,2 % PKB i że obejmują one między innymi świadczenia dla osób samozatrudnionych i zatrudnionych na podstawie niestandardowych umów o pracę, zwolnienia przedsiębiorstw ze składek na ubezpieczenia społeczne (składki te będą opłacane przez państwo) oraz dopłaty do wynagrodzeń w przypadku niektórych przedsiębiorstw. Ponadto Polska zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw, takie jak gwarancje kredytowe dla przedsiębiorstw. Skutki fiskalne środków budżetowych przewidzianych w programie konwergencji różnią się głównie w zależności od sposobu ujęcia pożyczek dla przedsiębiorstw. Zgodnie z zapowiedziami władz Komisja w swojej prognozie z wiosny 2020 r. opiera się na założeniu, że pożyczki o wartości odpowiadającej ok. 23⁄4 punktu procentowego PKB zostaną przekształcone w dotacje i ujęte w związku z tym jako wydatki w 2020 r. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Polskę są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(14)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Polska przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 3,2 % PKB i że obejmują one między innymi świadczenia dla osób samozatrudnionych i zatrudnionych na podstawie niestandardowych umów o pracę, zwolnienia przedsiębiorstw ze składek na ubezpieczenia społeczne (składki te będą opłacane przez państwo) oraz dopłaty do wynagrodzeń w przypadku niektórych przedsiębiorstw. Ponadto Polska zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw, takie jak gwarancje kredytowe dla przedsiębiorstw. Skutki fiskalne środków budżetowych przewidzianych w programie konwergencji różnią się głównie w zależności od sposobu ujęcia pożyczek dla przedsiębiorstw. Zgodnie z zapowiedziami władz Komisja w swojej prognozie z wiosny 2020 r. opiera się na założeniu, że pożyczki o wartości odpowiadającej ok. 23⁄4 punktu procentowego PKB zostaną przekształcone w dotacje i ujęte w związku z tym jako wydatki w 2020 r. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Polskę są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (15) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Polski w 2020 r. wyniesie -9,5 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -3,8 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB. |
| --- | --- |

(15)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Polski w 2020 r. wyniesie -9,5 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -3,8 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB.

| (16) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Polskę w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(16)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Polskę w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (17) | W związku z wybuchem epidemii COVID-19 Polska znalazła się w nowej sytuacji społecznej i gospodarczej. Po raz pierwszy od prawie trzydziestu lat prognozuje się recesję na 2020 r. Z danych przedstawionych przez rząd wynika, że wpływ pandemii na zdrowie ludności był stosunkowo niewielki, m.in. ze względu na szybkie przyjęcie bezprecedensowych środków, takich jak ścisła kwarantanna i ograniczenie kontaktów personalnych. Jak dotąd najbardziej negatywne skutki zaobserwowano w sektorze usług (w tym w sektorze transportu, handlu detalicznego i hurtowego oraz rekreacji), a także w sektorze przetwórstwa przemysłowego, co wynikało z przerw w łańcuchach dostaw. Aby zrekompensować ekonomiczne skutki nałożonych restrykcji, rząd uruchomił szereg środków, których łączna wartość wynosi ok. 9 % PKB Polski (środki zwiększające deficyt i środki wsparcia płynności łącznie) i które obejmują finansowanie unijne. Wsparcie pochodzi także z Narodowego Banku Polskiego, który udostępnia środki zapewniania płynności. Wsparcie rządowe koncentruje się na stabilizowaniu gospodarki w perspektywie krótkoterminowej poprzez wspieranie dochodów pracowników, zapewnienie finansowania przedsiębiorstwom, które odnotowały spadek dochodów, wzmocnienie odporności i zdolności reagowania sektora ochrony zdrowia oraz wzmocnienie systemu finansowego. Obejmuje ono również program inwestycyjny w celu wspierania odbudowy gospodarki w perspektywie średnioterminowej. Istnieje duże zapotrzebowanie społeczne na działania polityczne, w tym wprowadzenie zwolnień ze składek na ubezpieczenia społeczne, świadczeń dla pracowników w przedsiębiorstwach, które zawieszają działalność, oraz zapewnienie mikroprzedsiębiorstwom dostępu do pożyczek. Przewiduje się, że pandemia COVID-19 przyczyni się do spadku PKB w 2020 r. o 4,3 %, po czym w 2021 r. nastąpi ożywienie na poziomie 4,1 %. |
| --- | --- |

(17)

W związku z wybuchem epidemii COVID-19 Polska znalazła się w nowej sytuacji społecznej i gospodarczej. Po raz pierwszy od prawie trzydziestu lat prognozuje się recesję na 2020 r. Z danych przedstawionych przez rząd wynika, że wpływ pandemii na zdrowie ludności był stosunkowo niewielki, m.in. ze względu na szybkie przyjęcie bezprecedensowych środków, takich jak ścisła kwarantanna i ograniczenie kontaktów personalnych. Jak dotąd najbardziej negatywne skutki zaobserwowano w sektorze usług (w tym w sektorze transportu, handlu detalicznego i hurtowego oraz rekreacji), a także w sektorze przetwórstwa przemysłowego, co wynikało z przerw w łańcuchach dostaw. Aby zrekompensować ekonomiczne skutki nałożonych restrykcji, rząd uruchomił szereg środków, których łączna wartość wynosi ok. 9 % PKB Polski (środki zwiększające deficyt i środki wsparcia płynności łącznie) i które obejmują finansowanie unijne. Wsparcie pochodzi także z Narodowego Banku Polskiego, który udostępnia środki zapewniania płynności. Wsparcie rządowe koncentruje się na stabilizowaniu gospodarki w perspektywie krótkoterminowej poprzez wspieranie dochodów pracowników, zapewnienie finansowania przedsiębiorstwom, które odnotowały spadek dochodów, wzmocnienie odporności i zdolności reagowania sektora ochrony zdrowia oraz wzmocnienie systemu finansowego. Obejmuje ono również program inwestycyjny w celu wspierania odbudowy gospodarki w perspektywie średnioterminowej. Istnieje duże zapotrzebowanie społeczne na działania polityczne, w tym wprowadzenie zwolnień ze składek na ubezpieczenia społeczne, świadczeń dla pracowników w przedsiębiorstwach, które zawieszają działalność, oraz zapewnienie mikroprzedsiębiorstwom dostępu do pożyczek. Przewiduje się, że pandemia COVID-19 przyczyni się do spadku PKB w 2020 r. o 4,3 %, po czym w 2021 r. nastąpi ożywienie na poziomie 4,1 %.

| (18) | Z powodu pandemii COVID-19 konieczne było wprowadzenie bezprecedensowych środków w systemie ochrony zdrowia. Poniesiono znaczne wydatki na zakup sprzętu i środków ochrony związanych ze zdrowiem, a także na zwiększenie wydolności szpitali i wydajności laboratoriów oraz wzmocnienie obsady kadrowej. Przydział dodatkowych zasobów jest także konieczny, aby zrekompensować środki na inne świadczenia zdrowotne i inwestycje, których realizacja została odroczona lub które zostały przekierowane. Przed wybuchem epidemii COVID-19 wydatki publiczne na system ochrony zdrowia stanowiły 4,8 % PKB, a więc poniżej średniej unijnej, która w 2018 r. wynosiła 7 % PKB. W połączeniu z nieoptymalną alokacją funduszy utrudnia to funkcjonowanie i dostęp do systemu ochrony zdrowia. W 2018 r. odsetek ludności Polski zgłaszającej niezaspokojone potrzeby w zakresie badań medycznych wyniósł 4,2 %, czyli znacznie więcej niż 2 % na poziomie Unii. Liczba praktykujących lekarzy i pielęgniarek w stosunku do liczby ludności jest w dalszym ciągu jedną z najniższych w Unii, a rozmieszczenie pracowników służby zdrowia w kraju jest nierównomierne. Zdrowie publiczne, e-zdrowie i podstawowa opieka zdrowotna, które mają zasadnicze znaczenie dla poprawy profilaktyki i dostępu do systemu oraz zwiększenia jego odporności na przyszłe wyzwania, są nadal słabo rozwinięte. Pandemia miała wpływ na ośrodki opieki długoterminowej, w których przebywa wiele osób należących do grupy wysokiego ryzyka. |
| --- | --- |

(18)

Z powodu pandemii COVID-19 konieczne było wprowadzenie bezprecedensowych środków w systemie ochrony zdrowia. Poniesiono znaczne wydatki na zakup sprzętu i środków ochrony związanych ze zdrowiem, a także na zwiększenie wydolności szpitali i wydajności laboratoriów oraz wzmocnienie obsady kadrowej. Przydział dodatkowych zasobów jest także konieczny, aby zrekompensować środki na inne świadczenia zdrowotne i inwestycje, których realizacja została odroczona lub które zostały przekierowane. Przed wybuchem epidemii COVID-19 wydatki publiczne na system ochrony zdrowia stanowiły 4,8 % PKB, a więc poniżej średniej unijnej, która w 2018 r. wynosiła 7 % PKB. W połączeniu z nieoptymalną alokacją funduszy utrudnia to funkcjonowanie i dostęp do systemu ochrony zdrowia. W 2018 r. odsetek ludności Polski zgłaszającej niezaspokojone potrzeby w zakresie badań medycznych wyniósł 4,2 %, czyli znacznie więcej niż 2 % na poziomie Unii. Liczba praktykujących lekarzy i pielęgniarek w stosunku do liczby ludności jest w dalszym ciągu jedną z najniższych w Unii, a rozmieszczenie pracowników służby zdrowia w kraju jest nierównomierne. Zdrowie publiczne, e-zdrowie i podstawowa opieka zdrowotna, które mają zasadnicze znaczenie dla poprawy profilaktyki i dostępu do systemu oraz zwiększenia jego odporności na przyszłe wyzwania, są nadal słabo rozwinięte. Pandemia miała wpływ na ośrodki opieki długoterminowej, w których przebywa wiele osób należących do grupy wysokiego ryzyka.

| (19) | Pandemia COVID-19 znacząco wpłynie na rynek pracy i spowoduje odwrócenie tendencji spadkowej poziomu bezrobocia odnotowywanej w ostatnich latach. Według przewidywań stopa bezrobocia, która w 2019 r. osiągnęła poziom 3,3 %, ma wzrosnąć do ok. 7,5 % w 2020 r., po czym w 2021 r. ma nastąpić nieznaczna poprawa do poziomu 5,3 %. Istnieje ryzyko, że te skutki krótkoterminowe nabiorą bardziej strukturalnego charakteru w perspektywie średnioterminowej, zwłaszcza w przypadku grup znajdujących się w trudnej sytuacji. Tymczasowy mechanizm obniżonego wymiaru czasu pracy mógłby być skutecznym narzędziem zachowania miejsc pracy przy odpowiednich środkach zachęcających przedsiębiorstwa do korzystania z niego. Jednocześnie, pomimo korzystnego rozwoju sytuacji przed kryzysem związanym z COVID-19, uczestnictwo w rynku pracy niektórych grup, zwłaszcza kobiet, osób o niskich kwalifikacjach, osób starszych oraz osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów, pozostaje niskie. Migracja z państw spoza Unii pomaga złagodzić niedobór siły roboczej, ale utrzymanie stałego napływu pracowników migrujących może być trudne ze względu na ograniczenia związane z kontrolą graniczną. Ulepszenie elastycznych form organizacji pracy, w tym systemów pracy zdalnej i elastycznych godzin pracy, w szczególności w ramach trwałych form zatrudnienia, może zatem pomóc w reagowaniu na kryzys, a także zapewnić wsparcie osobom z grup o niższych wskaźnikach aktywności zawodowej w znalezieniu stałego zatrudnienia. Pomogłoby to również zwiększyć odporność rynku pracy w okresach pogorszenia koniunktury w przyszłości. |
| --- | --- |

(19)

Pandemia COVID-19 znacząco wpłynie na rynek pracy i spowoduje odwrócenie tendencji spadkowej poziomu bezrobocia odnotowywanej w ostatnich latach. Według przewidywań stopa bezrobocia, która w 2019 r. osiągnęła poziom 3,3 %, ma wzrosnąć do ok. 7,5 % w 2020 r., po czym w 2021 r. ma nastąpić nieznaczna poprawa do poziomu 5,3 %. Istnieje ryzyko, że te skutki krótkoterminowe nabiorą bardziej strukturalnego charakteru w perspektywie średnioterminowej, zwłaszcza w przypadku grup znajdujących się w trudnej sytuacji. Tymczasowy mechanizm obniżonego wymiaru czasu pracy mógłby być skutecznym narzędziem zachowania miejsc pracy przy odpowiednich środkach zachęcających przedsiębiorstwa do korzystania z niego. Jednocześnie, pomimo korzystnego rozwoju sytuacji przed kryzysem związanym z COVID-19, uczestnictwo w rynku pracy niektórych grup, zwłaszcza kobiet, osób o niskich kwalifikacjach, osób starszych oraz osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów, pozostaje niskie. Migracja z państw spoza Unii pomaga złagodzić niedobór siły roboczej, ale utrzymanie stałego napływu pracowników migrujących może być trudne ze względu na ograniczenia związane z kontrolą graniczną. Ulepszenie elastycznych form organizacji pracy, w tym systemów pracy zdalnej i elastycznych godzin pracy, w szczególności w ramach trwałych form zatrudnienia, może zatem pomóc w reagowaniu na kryzys, a także zapewnić wsparcie osobom z grup o niższych wskaźnikach aktywności zawodowej w znalezieniu stałego zatrudnienia. Pomogłoby to również zwiększyć odporność rynku pracy w okresach pogorszenia koniunktury w przyszłości.

| (20) | Złagodzenie skutków społecznych pandemii COVID-19, utrzymanie spójności społecznej i wspieranie odbudowy gospodarki wymaga zapewnienia znaczących zabezpieczeń. W ostatnich latach Polska wprowadziła obszerny program transferów socjalnych, obejmujących powszechne świadczenie na dziecko oraz dodatkowe jednorazowe świadczenie, które ma być wypłacane co roku emerytom; wartość tych transferów wynosi niemal 2,5 % PKB rocznie. Istnieją możliwości lepszego ukierunkowania tych środków pod względem ochrony socjalnej. Jednocześnie zakres świadczeń społecznych jest niewielki w przypadku osób o najniższych dochodach. Największy wzrost ubóstwa skrajnego odnotowany w 2019 r. w badaniu budżetów gospodarstw domowych zaobserwowano w przypadku osób lub rodzin utrzymujących się ze świadczeń społecznych (innych niż emerytury i renty oraz renty inwalidzkie), co wskazuje na słabe punkty w systemie zabezpieczenia społecznego. Ponadto nie wszystkie rodzaje umów o pracę zapewniają dostęp do ochrony socjalnej w postaci odpowiednich świadczeń dla bezrobotnych, świadczeń z tytułu macierzyństwa, świadczeń chorobowych i rent inwalidzkich. To sprawia, że część pracowników, których dotknęły skutki wprowadzenia środków nadzwyczajnych, znalazła się w jeszcze trudniejszej sytuacji i jest narażona na ryzyko popadnięcia w ubóstwo. Ponadto poziom świadczeń zapewniających dochód minimalny jest niższy od średniej unijnej. |
| --- | --- |

(20)

Złagodzenie skutków społecznych pandemii COVID-19, utrzymanie spójności społecznej i wspieranie odbudowy gospodarki wymaga zapewnienia znaczących zabezpieczeń. W ostatnich latach Polska wprowadziła obszerny program transferów socjalnych, obejmujących powszechne świadczenie na dziecko oraz dodatkowe jednorazowe świadczenie, które ma być wypłacane co roku emerytom; wartość tych transferów wynosi niemal 2,5 % PKB rocznie. Istnieją możliwości lepszego ukierunkowania tych środków pod względem ochrony socjalnej. Jednocześnie zakres świadczeń społecznych jest niewielki w przypadku osób o najniższych dochodach. Największy wzrost ubóstwa skrajnego odnotowany w 2019 r. w badaniu budżetów gospodarstw domowych zaobserwowano w przypadku osób lub rodzin utrzymujących się ze świadczeń społecznych (innych niż emerytury i renty oraz renty inwalidzkie), co wskazuje na słabe punkty w systemie zabezpieczenia społecznego. Ponadto nie wszystkie rodzaje umów o pracę zapewniają dostęp do ochrony socjalnej w postaci odpowiednich świadczeń dla bezrobotnych, świadczeń z tytułu macierzyństwa, świadczeń chorobowych i rent inwalidzkich. To sprawia, że część pracowników, których dotknęły skutki wprowadzenia środków nadzwyczajnych, znalazła się w jeszcze trudniejszej sytuacji i jest narażona na ryzyko popadnięcia w ubóstwo. Ponadto poziom świadczeń zapewniających dochód minimalny jest niższy od średniej unijnej.

| (21) | Nagłe zawieszenie zajęć na wszystkich poziomach edukacji stanowiło wyzwanie systemowe, jeżeli chodzi o zapewnienie nauczania na odległość. Aby nie pogłębiać nierówności, niezwykle istotne jest zapewnienie wszystkim osobom uczącym się – zwłaszcza tym, które pochodzą ze środowisk defaworyzowanych – dostępu do nauczania na odległość. W 2018 r. gospodarstwa domowe niemal 330 000 uczniów nie posiadały jednak komputera z dostępem do internetu. Znacznej część nauczycieli brakuje umiejętności potrzebnych do nauczania cyfrowego. Jednocześnie wielu rodziców ma trudności ze wspieraniem cyfrowego uczenia się i edukacji domowej. Kontynuacja działań mających na celu wyposażenie szkół i nauczycieli w infrastrukturę cyfrową i materiały dydaktyczne on-line rozwiązałaby niektóre z tych problemów i zapewniłaby odpowiednią jakość. Kryzys związany z COVID-19 uwidacznia ogólne wyzwania strukturalne związane z podnoszeniem umiejętności cyfrowych, ponieważ blisko połowa dorosłych nie posiada podstawowych umiejętności cyfrowych, a ogólna liczba kształcących się osób dorosłych jest znacznie niższa od średniej unijnej. Ostatnie reformy kształcenia zawodowego nie zachęciły wystarczającej liczby pracodawców do uczestnictwa w nim, więc potencjał szkoleń w miejscu pracy nadal nie jest w pełni wykorzystywany. Niedobór nauczycieli, który zaczyna być odczuwalny, wskazuje na potrzebę zwiększenia atrakcyjności zawodu nauczyciela. |
| --- | --- |

(21)

Nagłe zawieszenie zajęć na wszystkich poziomach edukacji stanowiło wyzwanie systemowe, jeżeli chodzi o zapewnienie nauczania na odległość. Aby nie pogłębiać nierówności, niezwykle istotne jest zapewnienie wszystkim osobom uczącym się – zwłaszcza tym, które pochodzą ze środowisk defaworyzowanych – dostępu do nauczania na odległość. W 2018 r. gospodarstwa domowe niemal 330 000 uczniów nie posiadały jednak komputera z dostępem do internetu. Znacznej część nauczycieli brakuje umiejętności potrzebnych do nauczania cyfrowego. Jednocześnie wielu rodziców ma trudności ze wspieraniem cyfrowego uczenia się i edukacji domowej. Kontynuacja działań mających na celu wyposażenie szkół i nauczycieli w infrastrukturę cyfrową i materiały dydaktyczne on-line rozwiązałaby niektóre z tych problemów i zapewniłaby odpowiednią jakość. Kryzys związany z COVID-19 uwidacznia ogólne wyzwania strukturalne związane z podnoszeniem umiejętności cyfrowych, ponieważ blisko połowa dorosłych nie posiada podstawowych umiejętności cyfrowych, a ogólna liczba kształcących się osób dorosłych jest znacznie niższa od średniej unijnej. Ostatnie reformy kształcenia zawodowego nie zachęciły wystarczającej liczby pracodawców do uczestnictwa w nim, więc potencjał szkoleń w miejscu pracy nadal nie jest w pełni wykorzystywany. Niedobór nauczycieli, który zaczyna być odczuwalny, wskazuje na potrzebę zwiększenia atrakcyjności zawodu nauczyciela.

| (22) | Wybuch epidemii COVID-19 poważnie wpłynął na warunki pracy przedsiębiorstw, zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz mikroprzedsiębiorstw. Oferowanie rozwiązań w zakresie pracy zdalnej stanowi wyzwanie – tylko w co dziesiątym polskim przedsiębiorstwie poziom transformacji cyfrowej jest na tyle zaawansowany, że umożliwia szybkie dostosowanie się do nowych warunków. W przypadku MŚP jedną z głównych przeszkód utrudniających tego rodzaju transformację jest niski poziom umiejętności cyfrowych wśród właścicieli, kadry kierowniczej i pracowników. Wykorzystanie technologii cyfrowych w administracji publicznej jest kluczem do tego, by zapewnić świadczenie usług administracji publicznej oraz sterować środkami niezbędnymi do monitorowania kryzysu i zarządzania nim. Ponadto wydajne cyfrowe usługi publiczne prowadzą do zmniejszenia niepotrzebnych obciążeń regulacyjnych i administracyjnych, co może mieć zasadnicze znaczenie na etapie odbudowy gospodarki. |
| --- | --- |

(22)

Wybuch epidemii COVID-19 poważnie wpłynął na warunki pracy przedsiębiorstw, zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz mikroprzedsiębiorstw. Oferowanie rozwiązań w zakresie pracy zdalnej stanowi wyzwanie – tylko w co dziesiątym polskim przedsiębiorstwie poziom transformacji cyfrowej jest na tyle zaawansowany, że umożliwia szybkie dostosowanie się do nowych warunków. W przypadku MŚP jedną z głównych przeszkód utrudniających tego rodzaju transformację jest niski poziom umiejętności cyfrowych wśród właścicieli, kadry kierowniczej i pracowników. Wykorzystanie technologii cyfrowych w administracji publicznej jest kluczem do tego, by zapewnić świadczenie usług administracji publicznej oraz sterować środkami niezbędnymi do monitorowania kryzysu i zarządzania nim. Ponadto wydajne cyfrowe usługi publiczne prowadzą do zmniejszenia niepotrzebnych obciążeń regulacyjnych i administracyjnych, co może mieć zasadnicze znaczenie na etapie odbudowy gospodarki.

| (23) | Aby złagodzić skutki kryzysu związanego z COVID-19, rząd polski zaoferował przedsiębiorstwom dotkniętym skutkami kryzysu, a szczególnie MŚP i mikroprzedsiębiorstwom, znaczne wsparcie płynności w postaci gwarancji, pożyczek i dotacji warunkowych. Środki rządowe są wspierane przez Narodowy Bank Polski m.in. poprzez program skupu obligacji skarbowych na rynku wtórnym i znaczne obniżki stóp procentowych. Skuteczne i szybkie wdrożenie tych środków oraz skuteczne dotarcie z nimi do odbiorców przez pośredników są niezbędne do tego, by pomóc sektorowi przedsiębiorstw kontynuować działalność i ułatwiać odbudowę gospodarki. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego oraz monitorować stabilność systemu finansowego. Do poprawy przepływów środków pieniężnych przedsiębiorstw, które ucierpiały wskutek kryzysu, przyczynia się również umożliwienie odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne oraz przyspieszenie płatności umownych przez organy publiczne. |
| --- | --- |

(23)

Aby złagodzić skutki kryzysu związanego z COVID-19, rząd polski zaoferował przedsiębiorstwom dotkniętym skutkami kryzysu, a szczególnie MŚP i mikroprzedsiębiorstwom, znaczne wsparcie płynności w postaci gwarancji, pożyczek i dotacji warunkowych. Środki rządowe są wspierane przez Narodowy Bank Polski m.in. poprzez program skupu obligacji skarbowych na rynku wtórnym i znaczne obniżki stóp procentowych. Skuteczne i szybkie wdrożenie tych środków oraz skuteczne dotarcie z nimi do odbiorców przez pośredników są niezbędne do tego, by pomóc sektorowi przedsiębiorstw kontynuować działalność i ułatwiać odbudowę gospodarki. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego oraz monitorować stabilność systemu finansowego. Do poprawy przepływów środków pieniężnych przedsiębiorstw, które ucierpiały wskutek kryzysu, przyczynia się również umożliwienie odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne oraz przyspieszenie płatności umownych przez organy publiczne.

| (24) | W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Polska gospodarka charakteryzuje się wysoką intensywnością emisji dwutlenku węgla, a jakość powietrza należy do najniższych w Unii, co budzi poważne obawy związane ze środowiskiem i zdrowiem. Zasadnicze znaczenie ma zatem planowanie i przyjęcie ambitnych środków służących przeprowadzeniu w odpowiednim czasie czystej transformacji energetycznej zgodnie z Europejskim Zielonym Ładem i krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu. Pod względem rozwoju sieci światłowodowych Polska plasuje się wprawdzie powyżej średniej unijnej i w poprzednich latach poczyniła znaczne postępy, jeżeli chodzi o korzystanie z ultraszybkich i mobilnych sieci szerokopasmowych, ale nadal jest daleka od osiągnięcia celów w zakresie łączności, do których się zobowiązała. Odbudowę gospodarki można dodatkowo wesprzeć znacznymi inwestycjami w zrównoważoną infrastrukturę transportową w celu udoskonalenia sieci połączeń między obszarami peryferyjnymi a ośrodkami działalności gospodarczej. Aby zapewnić długoterminowy trwały wzrost gospodarczy i konkurencyjność, Polska będzie w coraz większym stopniu opierać się na nauce i innowacjach. Ogólne wydatki na badania naukowe i rozwój w stosunku do PKB utrzymują się na poziomie niższym od średniej unijnej, a pomimo widocznego postępu w wielu elementach kombinacji polityk składających się na ekosystem innowacji w Polsce współpraca między środowiskiem nauki a biznesem pozostaje jedną z głównych przeszkód na drodze Polski do zwiększenia innowacyjności. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Polsce sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Polsce optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(24)

W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Polska gospodarka charakteryzuje się wysoką intensywnością emisji dwutlenku węgla, a jakość powietrza należy do najniższych w Unii, co budzi poważne obawy związane ze środowiskiem i zdrowiem. Zasadnicze znaczenie ma zatem planowanie i przyjęcie ambitnych środków służących przeprowadzeniu w odpowiednim czasie czystej transformacji energetycznej zgodnie z Europejskim Zielonym Ładem i krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu. Pod względem rozwoju sieci światłowodowych Polska plasuje się wprawdzie powyżej średniej unijnej i w poprzednich latach poczyniła znaczne postępy, jeżeli chodzi o korzystanie z ultraszybkich i mobilnych sieci szerokopasmowych, ale nadal jest daleka od osiągnięcia celów w zakresie łączności, do których się zobowiązała. Odbudowę gospodarki można dodatkowo wesprzeć znacznymi inwestycjami w zrównoważoną infrastrukturę transportową w celu udoskonalenia sieci połączeń między obszarami peryferyjnymi a ośrodkami działalności gospodarczej. Aby zapewnić długoterminowy trwały wzrost gospodarczy i konkurencyjność, Polska będzie w coraz większym stopniu opierać się na nauce i innowacjach. Ogólne wydatki na badania naukowe i rozwój w stosunku do PKB utrzymują się na poziomie niższym od średniej unijnej, a pomimo widocznego postępu w wielu elementach kombinacji polityk składających się na ekosystem innowacji w Polsce współpraca między środowiskiem nauki a biznesem pozostaje jedną z głównych przeszkód na drodze Polski do zwiększenia innowacyjności. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Polsce sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Polsce optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (25) | Stabilne i przewidywalne otoczenie biznesowe i przyjazny klimat inwestycyjny odgrywają ważną rolę w odbudowie gospodarki po pandemii. Niezbędne w tym zakresie są: niezależność, wydajność i jakość systemu wymiaru sprawiedliwości. Pewność prawa, w tym dostęp do niezależnych sądów, oraz zaufanie do jakości i przewidywalności polityk i instytucji regulacyjnych, to również kluczowe czynniki funkcjonowania rynku wewnętrznego i zachowania pozycji Polski w europejskich łańcuchach dostaw po pandemii. Oprócz utrzymujących się od dawna obaw dotyczących praworządności w Polsce – na które Komisja wcześniej zwracała uwagę i do których części Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej już się odniósł w swoich orzeczeniach – w związku z ostatnimi wydarzeniami pojawiły się dalsze obawy w odniesieniu do funkcjonowania polskiego i unijnego porządku prawnego. |
| --- | --- |

(25)

Stabilne i przewidywalne otoczenie biznesowe i przyjazny klimat inwestycyjny odgrywają ważną rolę w odbudowie gospodarki po pandemii. Niezbędne w tym zakresie są: niezależność, wydajność i jakość systemu wymiaru sprawiedliwości. Pewność prawa, w tym dostęp do niezależnych sądów, oraz zaufanie do jakości i przewidywalności polityk i instytucji regulacyjnych, to również kluczowe czynniki funkcjonowania rynku wewnętrznego i zachowania pozycji Polski w europejskich łańcuchach dostaw po pandemii. Oprócz utrzymujących się od dawna obaw dotyczących praworządności w Polsce – na które Komisja wcześniej zwracała uwagę i do których części Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej już się odniósł w swoich orzeczeniach – w związku z ostatnimi wydarzeniami pojawiły się dalsze obawy w odniesieniu do funkcjonowania polskiego i unijnego porządku prawnego.

| (26) | Solidne i stabilne otoczenie regulacyjne jest podstawą, która umożliwia podtrzymanie wzrostu gospodarczego i inwestycji prywatnych. Brak odpowiednich konsultacji publicznych i z partnerami społecznymi ma negatywny wpływ na stabilność i pewność otoczenia biznesowego, jak również na jakość ustawodawstwa. Obowiązek przeprowadzania konsultacji publicznych został wprowadzony w odniesieniu do projektów ustaw proponowanych przez Radę Ministrów, jednak w przypadku wniosków objętych alternatywnymi ścieżkami legislacyjnymi, takich jak wnioski poselskie, konsultacje nie są przeprowadzane albo nie są obowiązkowe. Ta niekonsekwencja również wpływa niekorzystnie na jakość przyjmowanego ustawodawstwa. Ponadto pogorszyła się jakość dialogu społecznego, w szczególności dlatego, że w ramach procesu kształtowania polityki nie przeprowadza się konsultacji lub okresy konsultacji są bardzo krótkie. Zapewnienie wystarczającego czasu na konsultacje, lepsze wykorzystanie opinii zainteresowanych stron na temat projektów ustaw i dokumentów dotyczących polityki oraz ograniczenie do minimum przypadków wyłączenia ustaw z konsultacji zwiększyłoby zaangażowanie partnerów społecznych i przyczyniłoby się do poprawy jakości stanowienia prawa. Rada Dialogu Społecznego stanowi element ram instytucjonalnych trójstronnego dialogu społecznego. Przepisy prawne przyjęte w kwietniu 2020 r. osłabiają jednak autonomię partnerów społecznych w Radzie Dialogu Społecznego, z czym wiąże się ryzyko dalszego zmniejszenia skuteczności dialogu społecznego w Polsce. |
| --- | --- |

(26)

Solidne i stabilne otoczenie regulacyjne jest podstawą, która umożliwia podtrzymanie wzrostu gospodarczego i inwestycji prywatnych. Brak odpowiednich konsultacji publicznych i z partnerami społecznymi ma negatywny wpływ na stabilność i pewność otoczenia biznesowego, jak również na jakość ustawodawstwa. Obowiązek przeprowadzania konsultacji publicznych został wprowadzony w odniesieniu do projektów ustaw proponowanych przez Radę Ministrów, jednak w przypadku wniosków objętych alternatywnymi ścieżkami legislacyjnymi, takich jak wnioski poselskie, konsultacje nie są przeprowadzane albo nie są obowiązkowe. Ta niekonsekwencja również wpływa niekorzystnie na jakość przyjmowanego ustawodawstwa. Ponadto pogorszyła się jakość dialogu społecznego, w szczególności dlatego, że w ramach procesu kształtowania polityki nie przeprowadza się konsultacji lub okresy konsultacji są bardzo krótkie. Zapewnienie wystarczającego czasu na konsultacje, lepsze wykorzystanie opinii zainteresowanych stron na temat projektów ustaw i dokumentów dotyczących polityki oraz ograniczenie do minimum przypadków wyłączenia ustaw z konsultacji zwiększyłoby zaangażowanie partnerów społecznych i przyczyniłoby się do poprawy jakości stanowienia prawa. Rada Dialogu Społecznego stanowi element ram instytucjonalnych trójstronnego dialogu społecznego. Przepisy prawne przyjęte w kwietniu 2020 r. osłabiają jednak autonomię partnerów społecznych w Radzie Dialogu Społecznego, z czym wiąże się ryzyko dalszego zmniejszenia skuteczności dialogu społecznego w Polsce.

| (27) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(27)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (28) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Polska przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(28)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Polska przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (29) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Polski, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Polski w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Polsce, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(29)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Polski, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Polski w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Polsce, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (30) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (8) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(30)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (8) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Polsce w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Poprawę odporności, dostępności i skuteczności systemu ochrony zdrowia, m.in. przez zapewnienie wystarczających zasobów i przyspieszenie wdrażania usług e-zdrowia. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Łagodzenie wpływu kryzysu na zatrudnienie, w szczególności przez udoskonalanie elastycznych form organizacji pracy i pracy w obniżonym wymiarze czasu. Lepsze ukierunkowanie świadczeń społecznych i zapewnienie dostępu do tych świadczeń osobom potrzebującym. Podnoszenie umiejętności cyfrowych. Dalsze promowanie transformacji cyfrowej przedsiębiorstw i administracji publicznej. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Kontynuowanie wysiłków na rzecz zapewnienia przedsiębiorstwom dostępu do finansowania i płynności. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na infrastrukturę cyfrową, czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii oraz zrównoważony transport, co będzie przyczyniać się do stopniowej dekarbonizacji gospodarki, m.in. w regionach górniczych. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Poprawę klimatu inwestycyjnego, w szczególności przez ochronę niezależności sądów. Zapewnienie skutecznych konsultacji publicznych i zaangażowania partnerów społecznych w proces kształtowania polityki. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 123.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Publiczne wydatki pierwotne netto to wydatki publiczne ogółem z wyłączeniem wydatków z tytułu odsetek, wydatków na programy unijne w pełni równoważonych dochodami z funduszy unijnych oraz niedyskrecjonalnych zmian w wydatkach na zasiłki dla bezrobotnych. Nakłady brutto na środki trwałe finansowane z zasobów krajowych rozkłada się na okres czterech lat. Uwzględnia się dyskrecjonalne środki po stronie dochodów lub prawnie przewidziany wzrost dochodów. Działania jednorazowe, zarówno po stronie dochodów, jak i wydatków, są saldowane.

7

(8)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

8

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/142 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/142

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Portugalii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Portugalię programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/22)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Portugalię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Portugalię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Portugalii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Portugalii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Portugalii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Portugalii występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W kontekście słabego wzrostu wydajności powody do niepokoju dają w szczególności znaczne zobowiązania zagraniczne netto oraz zadłużenie sektora prywatnego i dług publiczny, a także wysoki odsetek kredytów zagrożonych. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Portugalii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Portugalii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Portugalii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Portugalii występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W kontekście słabego wzrostu wydajności powody do niepokoju dają w szczególności znaczne zobowiązania zagraniczne netto oraz zadłużenie sektora prywatnego i dług publiczny, a także wysoki odsetek kredytów zagrożonych.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Portugalię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Portugalię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-gospodarcze skutki pandemii COVID-19 będą się najprawdopodobniej rozkładać nierównomiernie w poszczególnych regionach Portugalii ze względu na różne modele specjalizacji. Dotyczy to w szczególności regionów, które w znacznym stopniu zależą od turystyki, takich jak Algarve i regiony najbardziej oddalone – Madera i Azory. Pociąga to za sobą znaczne ryzyko pogłębienia dysproporcji regionalnych i terytorialnych w Portugalii. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-gospodarcze skutki pandemii COVID-19 będą się najprawdopodobniej rozkładać nierównomiernie w poszczególnych regionach Portugalii ze względu na różne modele specjalizacji. Dotyczy to w szczególności regionów, które w znacznym stopniu zależą od turystyki, takich jak Algarve i regiony najbardziej oddalone – Madera i Azory. Pociąga to za sobą znaczne ryzyko pogłębienia dysproporcji regionalnych i terytorialnych w Portugalii. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 16 maja 2020 r. Portugalia przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 16 maja 2020 r. Portugalia przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Portugalia jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia. W dniu 13 lipca 2018 r. Rada zaleciła Portugalii zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (7) nie przekroczyła 0,7 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,6 % produktu krajowego brutto (PKB). Ocena ogólna Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2019 r. oraz w latach 2018 i 2019 w ujęciu łącznym. W związku z uruchomieniem ogólnej klauzuli korekcyjnej dalsze kroki w ramach procedury znacznego odchylenia w odniesieniu do Portugalii nie są jednak uzasadnione. |
| --- | --- |

(11)

Portugalia jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia. W dniu 13 lipca 2018 r. Rada zaleciła Portugalii zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (7) nie przekroczyła 0,7 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,6 % produktu krajowego brutto (PKB). Ocena ogólna Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2019 r. oraz w latach 2018 i 2019 w ujęciu łącznym. W związku z uruchomieniem ogólnej klauzuli korekcyjnej dalsze kroki w ramach procedury znacznego odchylenia w odniesieniu do Portugalii nie są jednak uzasadnione.

| (12) | W programie stabilności na 2020 r. rząd nie przedstawił scenariusza makroekonomicznego ani planów dotyczących salda sektora instytucji rządowych i samorządowych ani relacji długu do PKB nawet w odniesieniu do 2020 r. Zawarto w nim jednak szacunki, zgodnie z którymi każde 30 dni roboczych środków izolacji – tj. ok. 1,5 pełnego miesiąca – może mieć średni negatywny wpływ na roczne PKB w wysokości 6,5 punktu procentowego. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. Prognozom budżetowym zagrażają pewne ryzyka wynikające z wzrostu publicznych zobowiązań warunkowych w przypadku niektórych podmiotów prawa publicznego oraz z wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19 środków dotyczących sektora prywatnego. Chodzi o zobowiązania dodatkowe oprócz zaciągniętych wcześniej zobowiązań warunkowych. |
| --- | --- |

(12)

W programie stabilności na 2020 r. rząd nie przedstawił scenariusza makroekonomicznego ani planów dotyczących salda sektora instytucji rządowych i samorządowych ani relacji długu do PKB nawet w odniesieniu do 2020 r. Zawarto w nim jednak szacunki, zgodnie z którymi każde 30 dni roboczych środków izolacji – tj. ok. 1,5 pełnego miesiąca – może mieć średni negatywny wpływ na roczne PKB w wysokości 6,5 punktu procentowego. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. Prognozom budżetowym zagrażają pewne ryzyka wynikające z wzrostu publicznych zobowiązań warunkowych w przypadku niektórych podmiotów prawa publicznego oraz z wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19 środków dotyczących sektora prywatnego. Chodzi o zobowiązania dodatkowe oprócz zaciągniętych wcześniej zobowiązań warunkowych.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Portugalia przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. Program stabilności na 2020 r. zawiera szacunki dotyczące wpływu tych środków na budżet w ujęciu miesięcznym lub rocznym, nie przedstawia jednak prognozowanej łącznej kwoty rocznej na 2020 r. Środki te obejmują m.in. jednorazowe specjalne wsparcie dla przedsiębiorstw na wznowienie działalności gospodarczej (508,0 mln EUR lub 0,3 % PKB), uproszczony program tymczasowego przerwania pracy lub skrócenie normalnego czasu pracy (przymusowy urlop bezpłatny, 373,3 mln EUR lub 0,2 % PKB przez każdy miesiąc obowiązywania) oraz zakup środków ochrony indywidualnej przez system ochrony zdrowia (0,1 % PKB przez każdy miesiąc obowiązywania) (8). Komisja szacuje, że w 2020 r. środki te przełożą się na bezpośrednie koszty budżetowe w wysokości ok. 2,5 % PKB. Portugalia zapowiedziała ponadto środki, które wprawdzie co do zasady nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na blisko 25,1 mld EUR, czyli 12,5 % PKB. Środki te obejmują odroczenia płatności podatku od wartości dodanej, podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych oraz składek na ubezpieczenie społeczne (7,9 mld EUR lub 3,9 % PKB), a także linie kredytowe z gwarancjami rządowymi państwa oraz podobne inicjatywy (4,0 mld EUR lub 2,0 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Portugalię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Portugalia przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. Program stabilności na 2020 r. zawiera szacunki dotyczące wpływu tych środków na budżet w ujęciu miesięcznym lub rocznym, nie przedstawia jednak prognozowanej łącznej kwoty rocznej na 2020 r. Środki te obejmują m.in. jednorazowe specjalne wsparcie dla przedsiębiorstw na wznowienie działalności gospodarczej (508,0 mln EUR lub 0,3 % PKB), uproszczony program tymczasowego przerwania pracy lub skrócenie normalnego czasu pracy (przymusowy urlop bezpłatny, 373,3 mln EUR lub 0,2 % PKB przez każdy miesiąc obowiązywania) oraz zakup środków ochrony indywidualnej przez system ochrony zdrowia (0,1 % PKB przez każdy miesiąc obowiązywania) (8). Komisja szacuje, że w 2020 r. środki te przełożą się na bezpośrednie koszty budżetowe w wysokości ok. 2,5 % PKB. Portugalia zapowiedziała ponadto środki, które wprawdzie co do zasady nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na blisko 25,1 mld EUR, czyli 12,5 % PKB. Środki te obejmują odroczenia płatności podatku od wartości dodanej, podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych oraz składek na ubezpieczenie społeczne (7,9 mld EUR lub 3,9 % PKB), a także linie kredytowe z gwarancjami rządowymi państwa oraz podobne inicjatywy (4,0 mld EUR lub 2,0 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Portugalię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Portugalii w 2020 r. wyniesie 6,5 % PKB, a w 2021 r. –1,8 % PKB. Prognozuje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB osiągnie najwyższy poziom –131,6 % PKB – w 2020 r., a następnie spadnie do poziomu 124,4 % w 2021 r. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Portugalii w 2020 r. wyniesie 6,5 % PKB, a w 2021 r. –1,8 % PKB. Prognozuje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB osiągnie najwyższy poziom –131,6 % PKB – w 2020 r., a następnie spadnie do poziomu 124,4 % w 2021 r.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z prognozowanym przekroczeniem przez Portugalię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z prognozowanym przekroczeniem przez Portugalię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (16) | Wybuch pandemii COVID-19 w Portugalii miał miejsce na początku marca 2020 r. i spowodował, że krajowy system ochrony zdrowia znalazł się pod ogromną presją. Rząd szybko wprowadził szereg rygorystycznych środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się wirusa oraz przewidziany w konstytucji stan nadzwyczajny (który obowiązywał od dnia 18 marca 2020 r. do dnia 2 maja 2020 r.), aby maksymalnie ograniczyć zasięg choroby i liczbę ofiar śmiertelnych. Wprowadzono też środki mające na celu wzmocnienie zdolności reagowania systemu ochrony zdrowia i spłaszczenie krzywej zakażeń, aby uniknąć przeciążenia szpitali. Krajowe i globalne środki powstrzymujące rozprzestrzenianie się wirusa poważnie ograniczyły działalność gospodarczą w większości sektorów, uderzając szczególnie silnie w turystykę i branże pokrewne. Pogorszyły też perspektywy społeczne i gospodarcze w Portugalii, zwłaszcza w przypadku mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Prognozuje się, że w 2020 r. gospodarka skurczy się o 6,8 %, po czym w 2021 r. nastąpi odbicie o 5,8 %. |
| --- | --- |

(16)

Wybuch pandemii COVID-19 w Portugalii miał miejsce na początku marca 2020 r. i spowodował, że krajowy system ochrony zdrowia znalazł się pod ogromną presją. Rząd szybko wprowadził szereg rygorystycznych środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się wirusa oraz przewidziany w konstytucji stan nadzwyczajny (który obowiązywał od dnia 18 marca 2020 r. do dnia 2 maja 2020 r.), aby maksymalnie ograniczyć zasięg choroby i liczbę ofiar śmiertelnych. Wprowadzono też środki mające na celu wzmocnienie zdolności reagowania systemu ochrony zdrowia i spłaszczenie krzywej zakażeń, aby uniknąć przeciążenia szpitali. Krajowe i globalne środki powstrzymujące rozprzestrzenianie się wirusa poważnie ograniczyły działalność gospodarczą w większości sektorów, uderzając szczególnie silnie w turystykę i branże pokrewne. Pogorszyły też perspektywy społeczne i gospodarcze w Portugalii, zwłaszcza w przypadku mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Prognozuje się, że w 2020 r. gospodarka skurczy się o 6,8 %, po czym w 2021 r. nastąpi odbicie o 5,8 %.

| (17) | Aby ograniczyć bezpośredni wpływ pandemii COVID-19 na ludzkie zdrowie, przeznacza się duże kwoty na szeroko zakrojone wydatki związane z systemem ochrony zdrowia. Potrzebne są inwestycje w celu poprawienia odporności systemu ochrony zdrowia oraz zapewnienia sprzętu, wyrobów i infrastruktury niezbędnych do wzmocnienia zdolności reagowania kryzysowego, w tym intensywnej opieki medycznej, testowania, technologicznych i stosowanych badań medycznych oraz powszechnego dostępu do opieki zdrowotnej, m.in. poza obszarami miejskimi oraz w regionach najbardziej oddalonych, tj. na Maderze i Azorach. Kiedy wybuchła pandemia COVID-19, stopniowo wdrażano już plan wprowadzenia nowego modelu zarządzania szpitalami publicznymi. Przewidywał on znaczny wzrost budżetów rocznych. Konsekwentne wdrażanie tego planu w obecnej sytuacji mogłoby przyczynić się do wzmocnienia odporności systemu ochrony zdrowia. Pandemia COVID-19 odsłoniła słabości ośrodków opieki długoterminowej w Portugalii, w których odnotowano wyższe wskaźniki zachorowań. Pomimo poprawy terytorialnego zasięgu opieki długoterminowej w ciągu ostatnich dziesięciu lat ogólne wskaźniki dostępu do tej opieki są niskie we wszystkich regionach kraju. Jednocześnie już przed wybuchem pandemii COVID-19 prognozowano, że w perspektywie długoterminowej wydatki na ochronę zdrowia, wyrażone jako odsetek PKB, znacznie wzrosną. Aby poradzić sobie z obecnym kryzysem oraz sprostać wyzwaniom związanym ze starzeniem się społeczeństwa, konieczne są dalsze wysiłki na rzecz poprawy wydajności i zdolności w zakresie ochrony zdrowia i opieki długoterminowej. |
| --- | --- |

(17)

Aby ograniczyć bezpośredni wpływ pandemii COVID-19 na ludzkie zdrowie, przeznacza się duże kwoty na szeroko zakrojone wydatki związane z systemem ochrony zdrowia. Potrzebne są inwestycje w celu poprawienia odporności systemu ochrony zdrowia oraz zapewnienia sprzętu, wyrobów i infrastruktury niezbędnych do wzmocnienia zdolności reagowania kryzysowego, w tym intensywnej opieki medycznej, testowania, technologicznych i stosowanych badań medycznych oraz powszechnego dostępu do opieki zdrowotnej, m.in. poza obszarami miejskimi oraz w regionach najbardziej oddalonych, tj. na Maderze i Azorach. Kiedy wybuchła pandemia COVID-19, stopniowo wdrażano już plan wprowadzenia nowego modelu zarządzania szpitalami publicznymi. Przewidywał on znaczny wzrost budżetów rocznych. Konsekwentne wdrażanie tego planu w obecnej sytuacji mogłoby przyczynić się do wzmocnienia odporności systemu ochrony zdrowia. Pandemia COVID-19 odsłoniła słabości ośrodków opieki długoterminowej w Portugalii, w których odnotowano wyższe wskaźniki zachorowań. Pomimo poprawy terytorialnego zasięgu opieki długoterminowej w ciągu ostatnich dziesięciu lat ogólne wskaźniki dostępu do tej opieki są niskie we wszystkich regionach kraju. Jednocześnie już przed wybuchem pandemii COVID-19 prognozowano, że w perspektywie długoterminowej wydatki na ochronę zdrowia, wyrażone jako odsetek PKB, znacznie wzrosną. Aby poradzić sobie z obecnym kryzysem oraz sprostać wyzwaniom związanym ze starzeniem się społeczeństwa, konieczne są dalsze wysiłki na rzecz poprawy wydajności i zdolności w zakresie ochrony zdrowia i opieki długoterminowej.

| (18) | Po długotrwałych pozytywnych zmianach na rynku pracy, jakie nastąpiły od 2014 r., Portugalia będzie musiała obecnie stawić czoła nadzwyczajnym wyzwaniom w zakresie zatrudnienia związanym z pandemią. Prognoza Komisji przewiduje, że w porównaniu z 2019 r., kiedy to bezrobocie wyniosło 6,5 %, w 2020 r. obejmie ono 9,7 % ludności aktywnej zawodowo, a w 2021 r. spadnie do 7,4 %. Aby wspierać zatrudnienie i zmniejszyć ryzyko utraty miejsc pracy, Portugalia uprościła i dostosowała wykorzystanie istniejącego programu tymczasowego przerwania pracy lub skrócenia normalnego czasu pracy. Ukierunkowane wykorzystanie programów unijnych i krajowych mogłoby pomóc w utrzymaniu miejsc pracy i działalności gospodarczej, zwłaszcza w przypadku MŚP. W okresie odbudowy gospodarki decydującą rolę w utrzymaniu gotowości siły roboczej odgrywać będą spersonalizowane i ukierunkowane aktywne polityki rynku pracy, w szczególności w zakresie podnoszenia i zmiany kwalifikacji. Kluczowe znaczenie dla wzrostu zatrudnienia będzie miała współpraca między pracodawcami, instytucjami edukacyjnymi i szkoleniowymi oraz publicznymi służbami zatrudnienia. |
| --- | --- |

(18)

Po długotrwałych pozytywnych zmianach na rynku pracy, jakie nastąpiły od 2014 r., Portugalia będzie musiała obecnie stawić czoła nadzwyczajnym wyzwaniom w zakresie zatrudnienia związanym z pandemią. Prognoza Komisji przewiduje, że w porównaniu z 2019 r., kiedy to bezrobocie wyniosło 6,5 %, w 2020 r. obejmie ono 9,7 % ludności aktywnej zawodowo, a w 2021 r. spadnie do 7,4 %. Aby wspierać zatrudnienie i zmniejszyć ryzyko utraty miejsc pracy, Portugalia uprościła i dostosowała wykorzystanie istniejącego programu tymczasowego przerwania pracy lub skrócenia normalnego czasu pracy. Ukierunkowane wykorzystanie programów unijnych i krajowych mogłoby pomóc w utrzymaniu miejsc pracy i działalności gospodarczej, zwłaszcza w przypadku MŚP. W okresie odbudowy gospodarki decydującą rolę w utrzymaniu gotowości siły roboczej odgrywać będą spersonalizowane i ukierunkowane aktywne polityki rynku pracy, w szczególności w zakresie podnoszenia i zmiany kwalifikacji. Kluczowe znaczenie dla wzrostu zatrudnienia będzie miała współpraca między pracodawcami, instytucjami edukacyjnymi i szkoleniowymi oraz publicznymi służbami zatrudnienia.

| (19) | Aby nie dopuścić do pogłębienia nierówności w związku z pandemią COVID-19, trzeba wprowadzić środki mające na celu złagodzenie skutków społecznych i ochronę osób znajdujących się w trudnej sytuacji. Do takich środków należą programy świadczeń dla bezrobotnych i wsparcie dochodu w przypadku osób pracujących, które najbardziej ucierpiały na skutek kryzysu, w tym osób samozatrudnionych i pracowników objętych niestandardowymi formami zatrudnienia, a także dostęp do usług i środków wspierających reintegrację na rynku pracy. Wdrożenie krajowego planu społecznego na wypadek zagrożenia, we współpracy z partnerami społecznymi i społeczeństwem obywatelskim, mogłoby przyczynić się do natychmiastowej i skoordynowanej reakcji na kryzys w celu złagodzenia jego skutków społecznych. Wprowadzone w ostatnich latach zmiany w polityce mające na celu poprawę skuteczności transferów socjalnych, takie jak podwyższenie dochodu minimalnego, dodatku solidarnościowego na rzecz osób starszych, emerytur i świadczeń rodzinnych, wywarły pozytywny wpływ na rozkład dochodów. Niemniej jednak transfery socjalne w Portugalii (z wyłączeniem emerytur) obniżyły w 2018 r. odsetek osób zagrożonych ubóstwem jedynie o 23,8 %, czyli znacznie poniżej średniej unijnej wynoszącej 34 %. Adekwatność systemu dochodu minimalnego należy ponadto do najniższych w Unii, zapewnia bowiem dochody w wysokości zaledwie 40 % krajowego progu ubóstwa. |
| --- | --- |

(19)

Aby nie dopuścić do pogłębienia nierówności w związku z pandemią COVID-19, trzeba wprowadzić środki mające na celu złagodzenie skutków społecznych i ochronę osób znajdujących się w trudnej sytuacji. Do takich środków należą programy świadczeń dla bezrobotnych i wsparcie dochodu w przypadku osób pracujących, które najbardziej ucierpiały na skutek kryzysu, w tym osób samozatrudnionych i pracowników objętych niestandardowymi formami zatrudnienia, a także dostęp do usług i środków wspierających reintegrację na rynku pracy. Wdrożenie krajowego planu społecznego na wypadek zagrożenia, we współpracy z partnerami społecznymi i społeczeństwem obywatelskim, mogłoby przyczynić się do natychmiastowej i skoordynowanej reakcji na kryzys w celu złagodzenia jego skutków społecznych. Wprowadzone w ostatnich latach zmiany w polityce mające na celu poprawę skuteczności transferów socjalnych, takie jak podwyższenie dochodu minimalnego, dodatku solidarnościowego na rzecz osób starszych, emerytur i świadczeń rodzinnych, wywarły pozytywny wpływ na rozkład dochodów. Niemniej jednak transfery socjalne w Portugalii (z wyłączeniem emerytur) obniżyły w 2018 r. odsetek osób zagrożonych ubóstwem jedynie o 23,8 %, czyli znacznie poniżej średniej unijnej wynoszącej 34 %. Adekwatność systemu dochodu minimalnego należy ponadto do najniższych w Unii, zapewnia bowiem dochody w wysokości zaledwie 40 % krajowego progu ubóstwa.

| (20) | Pandemia COVID-19 stwarza znaczne potrzeby w zakresie wykorzystania technologii cyfrowych w celu zapewnienia stałego dostępu do kształcenia i szkoleń oraz ciągłości działalności gospodarczej w związku z koniecznością przyjęcia środków narzucających ograniczenie kontaktów personalnych. W Portugalii zamknięto szkoły i ośrodki szkoleniowe, przerwano tradycyjną naukę stacjonarną i zastąpiono ją ofertą nauczania na odległość. Ok. 6 % gospodarstw domowych nadal nie ma dostępu do internetu, co dotyczy ok. 50 tys. uczniów, a zasięg sieci internetowych i telekomunikacyjnych na obszarach miejskich i wiejskich znacznie się różni. Uczniowie z rodzin w korzystnej sytuacji społecznej i materialnej są lepiej przygotowani do radzenia sobie z wyzwaniami związanymi z nauczaniem na odległość. W Portugalii odnotowuje się ponadto duży niedobór umiejętności cyfrowych. W 2019 r. 48 % ludności nie posiadało podstawowych umiejętności cyfrowych, w tym ok. 26 % nie posiadało żadnych umiejętności cyfrowych, a odsetek osób, które nigdy nie korzystały z internetu, stanowi dwukrotność średniej unijnej. Obecna sytuacja wymaga podjęcia intensywnych działań w zakresie szkoleń internetowych oraz wysiłków mających pomóc osobom dotkniętym wykluczeniem cyfrowym w pokonywaniu przeszkód w dostępie do nauczania na odległość. Wykorzystanie technologii cyfrowych umożliwiających wprowadzenie alternatywnych rozwiązań w zakresie organizacji pracy i oferowanie usług cyfrowych pozwoliłoby przedsiębiorstwom, których usługi można świadczyć przez internet, na utrzymanie ciągłości działania, a tym samym złagodziłoby skutki ograniczeń w niektórych sektorach. Ma to szczególne znaczenie w Portugalii, gdzie zasadniczym elementem gospodarki są mikroprzedsiębiorstwa działające przede wszystkim w tradycyjnych sektorach. Jednym z głównych czynników utrudniających cyfryzację MŚP jest luka w wiedzy cyfrowej, która wynika z ogólnie niskiego poziomu umiejętności cyfrowych kadry kierowniczej i pracowników. |
| --- | --- |

(20)

Pandemia COVID-19 stwarza znaczne potrzeby w zakresie wykorzystania technologii cyfrowych w celu zapewnienia stałego dostępu do kształcenia i szkoleń oraz ciągłości działalności gospodarczej w związku z koniecznością przyjęcia środków narzucających ograniczenie kontaktów personalnych. W Portugalii zamknięto szkoły i ośrodki szkoleniowe, przerwano tradycyjną naukę stacjonarną i zastąpiono ją ofertą nauczania na odległość. Ok. 6 % gospodarstw domowych nadal nie ma dostępu do internetu, co dotyczy ok. 50 tys. uczniów, a zasięg sieci internetowych i telekomunikacyjnych na obszarach miejskich i wiejskich znacznie się różni. Uczniowie z rodzin w korzystnej sytuacji społecznej i materialnej są lepiej przygotowani do radzenia sobie z wyzwaniami związanymi z nauczaniem na odległość. W Portugalii odnotowuje się ponadto duży niedobór umiejętności cyfrowych. W 2019 r. 48 % ludności nie posiadało podstawowych umiejętności cyfrowych, w tym ok. 26 % nie posiadało żadnych umiejętności cyfrowych, a odsetek osób, które nigdy nie korzystały z internetu, stanowi dwukrotność średniej unijnej. Obecna sytuacja wymaga podjęcia intensywnych działań w zakresie szkoleń internetowych oraz wysiłków mających pomóc osobom dotkniętym wykluczeniem cyfrowym w pokonywaniu przeszkód w dostępie do nauczania na odległość. Wykorzystanie technologii cyfrowych umożliwiających wprowadzenie alternatywnych rozwiązań w zakresie organizacji pracy i oferowanie usług cyfrowych pozwoliłoby przedsiębiorstwom, których usługi można świadczyć przez internet, na utrzymanie ciągłości działania, a tym samym złagodziłoby skutki ograniczeń w niektórych sektorach. Ma to szczególne znaczenie w Portugalii, gdzie zasadniczym elementem gospodarki są mikroprzedsiębiorstwa działające przede wszystkim w tradycyjnych sektorach. Jednym z głównych czynników utrudniających cyfryzację MŚP jest luka w wiedzy cyfrowej, która wynika z ogólnie niskiego poziomu umiejętności cyfrowych kadry kierowniczej i pracowników.

| (21) | Aby zapobiec możliwym do uniknięcia upadłościom oraz umożliwić przedsiębiorstwom przetrwanie wstrząsu związanego z pandemią i utrzymanie konkurencyjności, Portugalia przyjęła zestaw środków mających na celu wspieranie rentownych przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, które ucierpiały na skutek wprowadzonych ograniczeń kontaktów personalnych przekładających się na ograniczenie działalności gospodarczej i spadek popytu krajowego i światowego. Środki te koncentrują się na zapewnianiu wsparcia płynności, w tym poprzez gwarancje finansowane przez państwo i instytucje finansowe, bezpośrednie dotacje, odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne oraz obniżki tych składek, a także odroczenia płatności czynszów; obejmują również ustawowe moratorium na spłaty kredytów bankowych gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Koncentrują się one w szczególności na sektorach najbardziej dotkniętych kryzysem, w tym na turystyce, sektorze hotelarsko-gastronomicznym i powiązanej działalności gospodarczej, jak również na przedsiębiorstwach zajmujących się przetwórstwem przemysłowym i eksportem. Ważne jest, aby instytucje publiczne oraz prywatni pośrednicy wdrażali takie środki w sposób terminowy i skuteczny. W tym kontekście rząd Portugalii zoptymalizował proces dostępu do linii kredytowych, w szczególności w zakresie dokumentów, jakie mają być składane przez przedsiębiorstwa. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego oraz warunki finansowania w danej gospodarce. Dodatkowe działania z zakresu polityki mają na celu wspieranie przedsiębiorczości i osób samozatrudnionych. |
| --- | --- |

(21)

Aby zapobiec możliwym do uniknięcia upadłościom oraz umożliwić przedsiębiorstwom przetrwanie wstrząsu związanego z pandemią i utrzymanie konkurencyjności, Portugalia przyjęła zestaw środków mających na celu wspieranie rentownych przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, które ucierpiały na skutek wprowadzonych ograniczeń kontaktów personalnych przekładających się na ograniczenie działalności gospodarczej i spadek popytu krajowego i światowego. Środki te koncentrują się na zapewnianiu wsparcia płynności, w tym poprzez gwarancje finansowane przez państwo i instytucje finansowe, bezpośrednie dotacje, odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenia społeczne oraz obniżki tych składek, a także odroczenia płatności czynszów; obejmują również ustawowe moratorium na spłaty kredytów bankowych gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Koncentrują się one w szczególności na sektorach najbardziej dotkniętych kryzysem, w tym na turystyce, sektorze hotelarsko-gastronomicznym i powiązanej działalności gospodarczej, jak również na przedsiębiorstwach zajmujących się przetwórstwem przemysłowym i eksportem. Ważne jest, aby instytucje publiczne oraz prywatni pośrednicy wdrażali takie środki w sposób terminowy i skuteczny. W tym kontekście rząd Portugalii zoptymalizował proces dostępu do linii kredytowych, w szczególności w zakresie dokumentów, jakie mają być składane przez przedsiębiorstwa. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego oraz warunki finansowania w danej gospodarce. Dodatkowe działania z zakresu polityki mają na celu wspieranie przedsiębiorczości i osób samozatrudnionych.

| (22) | W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Pobudzające wzrost inwestycje w badania naukowe i innowacje, cyfryzację, poprawę konektywności oraz transformację ekologiczną przyczynią się do odbudowy portugalskiej gospodarki i skierują ją na ścieżkę długoterminowego zrównoważonego wzrostu. Dzięki inwestycjom w infrastrukturę transportową można by zaradzić niedogodnościom związanym z peryferyjnym położeniem Portugalii, w szczególności poprzez usunięcie luk w połączeniach kolejowych z Hiszpanią i umożliwienie lepszego wykorzystania potencjału portugalskich portów, które nie są dostatecznie eksploatowane. W krajowym planie działania w dziedzinie energii i klimatu Portugalia wskazuje na znaczne potrzeby inwestycyjne związane z transformacją klimatyczną i energetyczną. Nadal istnieje szeroki margines pozwalający na poprawę efektywności energetycznej budynków i zmniejszenie zużycia energii przez przedsiębiorstwa. Lepsza łączność energetyczna w ramach Półwyspu Iberyjskiego mogłaby umożliwić większą konkurencję i ułatwić wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych. Inwestycje mogą również wspierać zapobieganie przewidywanym negatywnym skutkom zmiany klimatu, takim jak powodzie i pożary lasów, poprawę gospodarowania zasobami wodnymi i odpadami oraz wykorzystanie potencjału gospodarki o obiegu zamkniętym. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Portugalii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Portugalii optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(22)

W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Pobudzające wzrost inwestycje w badania naukowe i innowacje, cyfryzację, poprawę konektywności oraz transformację ekologiczną przyczynią się do odbudowy portugalskiej gospodarki i skierują ją na ścieżkę długoterminowego zrównoważonego wzrostu. Dzięki inwestycjom w infrastrukturę transportową można by zaradzić niedogodnościom związanym z peryferyjnym położeniem Portugalii, w szczególności poprzez usunięcie luk w połączeniach kolejowych z Hiszpanią i umożliwienie lepszego wykorzystania potencjału portugalskich portów, które nie są dostatecznie eksploatowane. W krajowym planie działania w dziedzinie energii i klimatu Portugalia wskazuje na znaczne potrzeby inwestycyjne związane z transformacją klimatyczną i energetyczną. Nadal istnieje szeroki margines pozwalający na poprawę efektywności energetycznej budynków i zmniejszenie zużycia energii przez przedsiębiorstwa. Lepsza łączność energetyczna w ramach Półwyspu Iberyjskiego mogłaby umożliwić większą konkurencję i ułatwić wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych. Inwestycje mogą również wspierać zapobieganie przewidywanym negatywnym skutkom zmiany klimatu, takim jak powodzie i pożary lasów, poprawę gospodarowania zasobami wodnymi i odpadami oraz wykorzystanie potencjału gospodarki o obiegu zamkniętym. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Portugalii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Portugalii optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (23) | W ostatnich latach – dzięki szeregowi środków, które nadal są wdrażane – poprawiła się wydajność portugalskiego wymiaru sprawiedliwości. Pandemia i wynikająca z niej recesja mogą jednak prowadzić do wzrostu liczby spraw sądowych, co może zaostrzyć utrzymujące się problemy, w szczególności takie jak długi przebieg postępowań i duże zaległości w sądach administracyjnych i podatkowych. Większa wydajność i odporność systemu wymiaru sprawiedliwości mogłaby poprawić otoczenie biznesowe, co byłoby szczególnie korzystne dla krajowych MŚP i inwestorów. |
| --- | --- |

(23)

W ostatnich latach – dzięki szeregowi środków, które nadal są wdrażane – poprawiła się wydajność portugalskiego wymiaru sprawiedliwości. Pandemia i wynikająca z niej recesja mogą jednak prowadzić do wzrostu liczby spraw sądowych, co może zaostrzyć utrzymujące się problemy, w szczególności takie jak długi przebieg postępowań i duże zaległości w sądach administracyjnych i podatkowych. Większa wydajność i odporność systemu wymiaru sprawiedliwości mogłaby poprawić otoczenie biznesowe, co byłoby szczególnie korzystne dla krajowych MŚP i inwestorów.

| (24) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(24)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (25) | W ubiegłych latach odnotowano szereg ogólnych udoskonaleń w portugalskim systemie bankowym. Wskaźniki rentowności tego sektora poprawiły się w związku z wysiłkami na rzecz zwiększenia jego efektywności oraz zmniejszenia liczby przepisów i ograniczeń. Dzięki wyższej rentowności system bankowy poprawiał stopniowo współczynniki kapitałowe. Jego poziomy funduszy własnych są jednak nadal poniżej średniej unijnej. Wskaźnik kredytów zagrożonych od wielu lat wykazuje tendencję spadkową, ale pozostaje dwukrotnie wyższy od wskaźnika unijnego. Zdolność generowania dochodów przy niskich stopach oprocentowania i wciąż wysokim zadłużeniu gospodarki nadal stanowi wyzwanie. Kryzys związany z COVID-19, niskie stopy procentowe, a także pewne narażenie na ryzyko ze strony krajów, których gospodarka opiera się na produkcji ropy naftowej, stworzą wyzwania dla sektora bankowego i zostaną odzwierciedlone w jakości kredytowej udzielonych kredytów. |
| --- | --- |

(25)

W ubiegłych latach odnotowano szereg ogólnych udoskonaleń w portugalskim systemie bankowym. Wskaźniki rentowności tego sektora poprawiły się w związku z wysiłkami na rzecz zwiększenia jego efektywności oraz zmniejszenia liczby przepisów i ograniczeń. Dzięki wyższej rentowności system bankowy poprawiał stopniowo współczynniki kapitałowe. Jego poziomy funduszy własnych są jednak nadal poniżej średniej unijnej. Wskaźnik kredytów zagrożonych od wielu lat wykazuje tendencję spadkową, ale pozostaje dwukrotnie wyższy od wskaźnika unijnego. Zdolność generowania dochodów przy niskich stopach oprocentowania i wciąż wysokim zadłużeniu gospodarki nadal stanowi wyzwanie. Kryzys związany z COVID-19, niskie stopy procentowe, a także pewne narażenie na ryzyko ze strony krajów, których gospodarka opiera się na produkcji ropy naftowej, stworzą wyzwania dla sektora bankowego i zostaną odzwierciedlone w jakości kredytowej udzielonych kredytów.

| (26) | Jako jeden z głównych czynników uniemożliwiających bankom szybkie obniżenie poziomu kredytów zagrożonych wskazuje się długotrwałe postępowania upadłościowe. Mają one również istotny wpływ na ustalanie cen takich aktywów na rynku wtórnym, ponieważ wyniki, mierzone jako płatności na rzecz wierzycieli, są niewystarczające. Struktura kredytów zagrożonych w dalszym ciągu wskazuje na wysoki odsetek kredytów korporacyjnych (około dwóch trzecich), w przypadku których najtrudniej jest zastosować szybkie ujednolicone metody. W ostatnich latach dokonano kilku zmian zarówno w postępowaniu upadłościowym, jak i cywilnym postępowaniu egzekucyjnym. Dalsze dostosowania, w szczególności dotyczące nieuzasadnionych opóźnień, pomogłyby zarówno wierzycielom, jak i pożyczkobiorcom, przy czym ci ostatni odniosą korzyści w postaci czystej karty. |
| --- | --- |

(26)

Jako jeden z głównych czynników uniemożliwiających bankom szybkie obniżenie poziomu kredytów zagrożonych wskazuje się długotrwałe postępowania upadłościowe. Mają one również istotny wpływ na ustalanie cen takich aktywów na rynku wtórnym, ponieważ wyniki, mierzone jako płatności na rzecz wierzycieli, są niewystarczające. Struktura kredytów zagrożonych w dalszym ciągu wskazuje na wysoki odsetek kredytów korporacyjnych (około dwóch trzecich), w przypadku których najtrudniej jest zastosować szybkie ujednolicone metody. W ostatnich latach dokonano kilku zmian zarówno w postępowaniu upadłościowym, jak i cywilnym postępowaniu egzekucyjnym. Dalsze dostosowania, w szczególności dotyczące nieuzasadnionych opóźnień, pomogłyby zarówno wierzycielom, jak i pożyczkobiorcom, przy czym ci ostatni odniosą korzyści w postaci czystej karty.

| (27) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Portugalia przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(27)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Portugalia przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (28) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Portugalia powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich strefy euro. |
| --- | --- |

(28)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Portugalia powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich strefy euro.

| (29) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Portugalii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Portugalii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Portugalii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(29)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Portugalii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Portugalii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Portugalii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (30) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (9) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej. |
| --- | --- |

(30)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (9) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej.

| (31) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i niniejszej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach dla poszczególnych krajów z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia dla poszczególnych krajów z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2, 3 i 4, |
| --- | --- |

(31)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i niniejszej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program stabilności na 2020 r. W zaleceniach dla poszczególnych krajów z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia dla poszczególnych krajów z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2, 3 i 4,

NINIEJSZYM ZALECA Portugalii w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Wzmocnienie odporności systemu ochrony zdrowia i zapewnienie równego dostępu do wysokiej jakości ochrony zdrowia i opieki długoterminowej. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Wspieranie zatrudnienia i priorytetowe traktowanie środków mających na celu utrzymanie miejsc pracy. Zagwarantowanie wystarczającej i skutecznej ochrony socjalnej oraz wystarczającego i skutecznego wsparcia dochodu. Wspieranie wykorzystywania technologii cyfrowych w celu zapewnienia równego dostępu do wysokiej jakości kształcenia i szkolenia oraz w celu zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Wdrożenie środków tymczasowych mających zapewnić przedsiębiorstwom, w szczególności MŚP, dostęp do płynności. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii, infrastrukturę kolejową oraz innowacje. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Zwiększenie wydajności sądów administracyjnych i podatkowych. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 129.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Publiczne wydatki pierwotne netto to wydatki publiczne ogółem z wyłączeniem wydatków z tytułu odsetek, wydatków na programy unijne w pełni równoważonych dochodami z funduszy unijnych oraz niedyskrecjonalnych zmian w wydatkach na zasiłki dla bezrobotnych. Nakłady brutto na środki trwałe finansowane z zasobów krajowych rozkłada się na okres czterech lat. Uwzględnia się dyskrecjonalne środki po stronie dochodów lub prawnie przewidziany wzrost dochodów. Działania jednorazowe, zarówno po stronie dochodów, jak i wydatków, są saldowane.

7

(8)  Wpływ na budżet przedstawiono jako odsetek PKB w 2020 r. zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2020 r. (200,4 mld EUR).

8

(9)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

9

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/149 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/149

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Rumunii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Rumunię programu konwergencji na 2020 r.

(2020/C 282/23)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Rumunię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Rumunię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Rumunii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawierało ono ocenę postępów Rumunii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Rumunii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Rumunii występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W szczególności słabe punkty wiążą się z konkurencyjnością kosztową oraz rosnącym deficytem obrotów bieżących w kontekście ekspansywnej polityki fiskalnej i nieprzewidywalnego otoczenia biznesowego. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Rumunii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawierało ono ocenę postępów Rumunii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Rumunii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Rumunii występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W szczególności słabe punkty wiążą się z konkurencyjnością kosztową oraz rosnącym deficytem obrotów bieżących w kontekście ekspansywnej polityki fiskalnej i nieprzewidywalnego otoczenia biznesowego.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Pandemia stanowi poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Pandemia stanowi poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie niezbędnych środków koordynacji polityki w ramach paktu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie niezbędnych środków koordynacji polityki w ramach paktu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Rumunię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Rumunię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-gospodarcze skutki pandemii COVID-19 w Rumunii prawdopodobnie będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na znaczne różnice w zakresie inwestycji i wydajności pracy oraz różne modele specjalizacji. W znacznym stopniu grozi to pogłębieniem się dysproporcji regionalnych w Rumunii, co byłoby odwróceniem obserwowanego już trendu nieznacznego zmniejszania się różnic między stolicą a pozostałymi regionami oraz między miastami a obszarami wiejskimi. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym zniweczeniem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-gospodarcze skutki pandemii COVID-19 w Rumunii prawdopodobnie będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na znaczne różnice w zakresie inwestycji i wydajności pracy oraz różne modele specjalizacji. W znacznym stopniu grozi to pogłębieniem się dysproporcji regionalnych w Rumunii, co byłoby odwróceniem obserwowanego już trendu nieznacznego zmniejszania się różnic między stolicą a pozostałymi regionami oraz między miastami a obszarami wiejskimi. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym zniweczeniem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 8 maja 2020 r. Rumunia przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 14 maja 2020 r. – program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 8 maja 2020 r. Rumunia przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 14 maja 2020 r. – program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Rumunia jest obecnie objęta częścią naprawczą paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(11)

Rumunia jest obecnie objęta częścią naprawczą paktu stabilności i wzrostu.

| (12) | W dniu 3 kwietnia 2020 r. Rada przyjęła decyzję (UE) 2020/509 (7) stwierdzającą istnienie nadmiernego deficytu w Rumunii w wyniku nieprzestrzegania kryterium deficytu w 2019 r. Stwierdzenie to opierało się na zaktualizowanych celach fiskalnych rządu, które odzwierciedlały dane dotyczące dotychczasowego wykonania budżetu na bieżący rok. W 2019 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniósł 4,3 % produktu krajowego brutto (PKB), co potwierdziło naruszenie. Było ono wynikiem ciągłego narastania nierównowagi fiskalnej z uwagi na ekspansywną politykę fiskalną prowadzoną od 2016 r., w okresie silnego wzrostu gospodarczego. Wielokrotnie i systematycznie stosowane w tym okresie odstępstwa od krajowych reguł fiskalnych w dużej mierze zniweczyły ich skuteczność. Ponadto Rumunia, pomimo wielokrotnych zaleceń Rady kierowanych do niej w kontekście procedury znacznego odchylenia, nie podjęła w tym zakresie skutecznych działań. W dniu 3 kwietnia 2020 r. Rada wydała również zalecenie (8) mające na celu likwidację nadmiernego deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w Rumunii najpóźniej do 2022 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 3 kwietnia 2020 r. Rada przyjęła decyzję (UE) 2020/509 (7) stwierdzającą istnienie nadmiernego deficytu w Rumunii w wyniku nieprzestrzegania kryterium deficytu w 2019 r. Stwierdzenie to opierało się na zaktualizowanych celach fiskalnych rządu, które odzwierciedlały dane dotyczące dotychczasowego wykonania budżetu na bieżący rok. W 2019 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniósł 4,3 % produktu krajowego brutto (PKB), co potwierdziło naruszenie. Było ono wynikiem ciągłego narastania nierównowagi fiskalnej z uwagi na ekspansywną politykę fiskalną prowadzoną od 2016 r., w okresie silnego wzrostu gospodarczego. Wielokrotnie i systematycznie stosowane w tym okresie odstępstwa od krajowych reguł fiskalnych w dużej mierze zniweczyły ich skuteczność. Ponadto Rumunia, pomimo wielokrotnych zaleceń Rady kierowanych do niej w kontekście procedury znacznego odchylenia, nie podjęła w tym zakresie skutecznych działań. W dniu 3 kwietnia 2020 r. Rada wydała również zalecenie (8) mające na celu likwidację nadmiernego deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w Rumunii najpóźniej do 2022 r.

| (13) | Długoterminowa stabilność finansów publicznych Rumunii była zagrożona już przed epidemią COVID-19 z uwagi na wysoki deficyt budżetowy i prognozowany znaczny wzrost kosztów starzenia się społeczeństwa, w szczególności kosztów emerytur. We wrześniu 2019 r. emerytury zostały podniesione o 15 %, a ustawa emerytalna przyjęta latem 2019 r. przewiduje ich kolejną podwyżkę o 40 % we wrześniu 2020 r. i rewaloryzację we wrześniu 2021 r. Będzie to oznaczać znaczny wzrost wydatków na emerytury w latach 2020–2022. Ryzyka dla stabilności fiskalnej potęguje jeszcze wpływ pandemii COVID-19 na prowadzenie działalności gospodarczej oraz wysiłek fiskalny konieczny do złagodzenia tego wpływu. Bufory fiskalne, którymi Rumunia może się posłużyć w celu ograniczenia skutków epidemii COVID-19, są ograniczone w wyniku dotychczasowych decyzji w ramach polityki fiskalnej. |
| --- | --- |

(13)

Długoterminowa stabilność finansów publicznych Rumunii była zagrożona już przed epidemią COVID-19 z uwagi na wysoki deficyt budżetowy i prognozowany znaczny wzrost kosztów starzenia się społeczeństwa, w szczególności kosztów emerytur. We wrześniu 2019 r. emerytury zostały podniesione o 15 %, a ustawa emerytalna przyjęta latem 2019 r. przewiduje ich kolejną podwyżkę o 40 % we wrześniu 2020 r. i rewaloryzację we wrześniu 2021 r. Będzie to oznaczać znaczny wzrost wydatków na emerytury w latach 2020–2022. Ryzyka dla stabilności fiskalnej potęguje jeszcze wpływ pandemii COVID-19 na prowadzenie działalności gospodarczej oraz wysiłek fiskalny konieczny do złagodzenia tego wpływu. Bufory fiskalne, którymi Rumunia może się posłużyć w celu ograniczenia skutków epidemii COVID-19, są ograniczone w wyniku dotychczasowych decyzji w ramach polityki fiskalnej.

| (14) | W programie konwergencji Rumunii na 2020 r. przewiduje się pogorszenie salda nominalnego sektora instytucji rządowych i samorządowych z deficytu na poziomie 4,3 % PKB w 2019 r. do deficytu na poziomie 6,7 % PKB w 2020 r., natomiast relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB ma wzrosnąć z 35,2 % w 2019 r. do 40,9 % w 2020 r. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. Ponadto prognozy budżetowe są obciążone pewnymi ryzykami: niektóre pozycje dochodów najprawdopodobniej nie są szacowane zgodnie z odnośnymi prognozami makroekonomicznymi, zaś ograniczanie niektórych pozycji wydatków bieżących wydaje się opierać się na środkach na rzecz konsolidacji fiskalnej, które nie zostały określone w programie. |
| --- | --- |

(14)

W programie konwergencji Rumunii na 2020 r. przewiduje się pogorszenie salda nominalnego sektora instytucji rządowych i samorządowych z deficytu na poziomie 4,3 % PKB w 2019 r. do deficytu na poziomie 6,7 % PKB w 2020 r., natomiast relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB ma wzrosnąć z 35,2 % w 2019 r. do 40,9 % w 2020 r. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. Ponadto prognozy budżetowe są obciążone pewnymi ryzykami: niektóre pozycje dochodów najprawdopodobniej nie są szacowane zgodnie z odnośnymi prognozami makroekonomicznymi, zaś ograniczanie niektórych pozycji wydatków bieżących wydaje się opierać się na środkach na rzecz konsolidacji fiskalnej, które nie zostały określone w programie.

| (15) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Rumunia przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 1,2 % PKB. Środki te obejmują świadczenie z tytułu „bezrobocia technicznego” dla pracowników najemnych oraz podobne świadczenia dla innych kategorii pracowników, a także pokrywanie kosztów sprzętu medycznego i innych wydatków na pomoc w zwalczaniu COVID-19 oraz premii dla pracowników sektora ochrony zdrowia pracujących z pacjentami zarażonymi COVID-19. Ponadto rząd zapowiedział środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Środki te obejmują odroczenia płatności podatków, przyspieszenie zwrotu podatku od wartości dodanej (VAT), gwarancje kredytowe dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), tymczasowe zawieszenie płatności rat kredytów bankowych dla gospodarstw domowych i MŚP oraz odroczenie płatności czynszów i opłat za media dla MŚP. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez rząd Rumunii są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. |
| --- | --- |

(15)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Rumunia przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 1,2 % PKB. Środki te obejmują świadczenie z tytułu „bezrobocia technicznego” dla pracowników najemnych oraz podobne świadczenia dla innych kategorii pracowników, a także pokrywanie kosztów sprzętu medycznego i innych wydatków na pomoc w zwalczaniu COVID-19 oraz premii dla pracowników sektora ochrony zdrowia pracujących z pacjentami zarażonymi COVID-19. Ponadto rząd zapowiedział środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Środki te obejmują odroczenia płatności podatków, przyspieszenie zwrotu podatku od wartości dodanej (VAT), gwarancje kredytowe dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), tymczasowe zawieszenie płatności rat kredytów bankowych dla gospodarstw domowych i MŚP oraz odroczenie płatności czynszów i opłat za media dla MŚP. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez rząd Rumunii są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r.

| (16) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Rumunii w 2020 r. wyniesie -9,2 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -11,4 % PKB. Komisja prognozuje, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB osiągnie w 2020 r. poziom 46,2 %. |
| --- | --- |

(16)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Rumunii w 2020 r. wyniesie -9,2 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -11,4 % PKB. Komisja prognozuje, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB osiągnie w 2020 r. poziom 46,2 %.

| (17) | W dniu 16 marca 2020 r. Rumunia ogłosiła stan nadzwyczajny. Nakazano zamknięcie od dnia 25 marca 2020 r. wszystkich szkół i sklepów z wyjątkiem sprzedających produkty pierwszej potrzeby oraz wprowadzono ograniczenia w przekraczaniu granic. Poruszanie się w miejscach publicznych było dozwolone jedynie w ograniczonych przypadkach, a bardziej rygorystyczne środki dotyczyły osób w wieku powyżej 65 lat. Rumunia wprowadziła również zakaz podróży do niektórych krajów i objęła kilka miast ścisłą kwarantanną. Sytuacja ta była znacznym obciążeniem dla sektora produkcyjnego – środki izolacji bardzo dotkliwie wpłynęły na działalność gospodarczą. W sektorze przemysłu w drugiej połowie marca wielu producentów wstrzymało produkcję, co znacznie odbiło się na kluczowych branżach, takich jak przemysł motoryzacyjny. Podobną sytuację obserwuje się w branżach hotelarsko-gastronomicznej oraz sprzedaży detalicznej. Łącznym skutkiem działania tych czynników będzie recesja w gospodarce w 2020 r. Stan nadzwyczajny zniesiono w dniu 14 maja 2020 r. i Rumunia ogłosiła stopniowe wycofywanie środków izolacji. Począwszy od dnia 15 maja 2020 r. złagodzono ograniczenia ruchu w miastach, częściowo zezwolono na ponowne otwarcie placówek handlu detalicznego oraz wprowadzono obowiązek stosowania masek ochronnych w zamkniętych przestrzeniach publicznych i handlowych, transporcie publicznym i miejscach pracy. Pod koniec kwietnia i na początku maja 2020 r. niektóre zakłady motoryzacyjne stopniowo wznowiły produkcję. Rząd przygotowuje dalsze działania służące ponownemu uruchomieniu gospodarki. |
| --- | --- |

(17)

W dniu 16 marca 2020 r. Rumunia ogłosiła stan nadzwyczajny. Nakazano zamknięcie od dnia 25 marca 2020 r. wszystkich szkół i sklepów z wyjątkiem sprzedających produkty pierwszej potrzeby oraz wprowadzono ograniczenia w przekraczaniu granic. Poruszanie się w miejscach publicznych było dozwolone jedynie w ograniczonych przypadkach, a bardziej rygorystyczne środki dotyczyły osób w wieku powyżej 65 lat. Rumunia wprowadziła również zakaz podróży do niektórych krajów i objęła kilka miast ścisłą kwarantanną. Sytuacja ta była znacznym obciążeniem dla sektora produkcyjnego – środki izolacji bardzo dotkliwie wpłynęły na działalność gospodarczą. W sektorze przemysłu w drugiej połowie marca wielu producentów wstrzymało produkcję, co znacznie odbiło się na kluczowych branżach, takich jak przemysł motoryzacyjny. Podobną sytuację obserwuje się w branżach hotelarsko-gastronomicznej oraz sprzedaży detalicznej. Łącznym skutkiem działania tych czynników będzie recesja w gospodarce w 2020 r. Stan nadzwyczajny zniesiono w dniu 14 maja 2020 r. i Rumunia ogłosiła stopniowe wycofywanie środków izolacji. Począwszy od dnia 15 maja 2020 r. złagodzono ograniczenia ruchu w miastach, częściowo zezwolono na ponowne otwarcie placówek handlu detalicznego oraz wprowadzono obowiązek stosowania masek ochronnych w zamkniętych przestrzeniach publicznych i handlowych, transporcie publicznym i miejscach pracy. Pod koniec kwietnia i na początku maja 2020 r. niektóre zakłady motoryzacyjne stopniowo wznowiły produkcję. Rząd przygotowuje dalsze działania służące ponownemu uruchomieniu gospodarki.

| (18) | Pandemia spowodowała niespotykane dotąd obciążenie systemu ochrony zdrowia. Kryzys uderzył w system charakteryzujący się już wcześniej słabościami strukturalnymi, m.in. niskimi wydatkami i nierównym dostępem do opieki zdrowotnej. W tym kontekście poprawa odporności systemu ochrony zdrowia i jego zdolności do reagowania na wstrząsy stanowi zasadnicze wyzwanie. W ramach natychmiastowej reakcji Rumunia zakupiła krytyczne produkty medyczne i uwzględniła koszty medyczne związane z COVID-19 w pakiecie świadczeń minimalnych dla osób nieubezpieczonych. Odporność systemu ochrony zdrowia osłabiają znaczne braki kadrowe, w tym niedobór lekarzy rodzinnych, a także przestarzałe placówki medyczne, braki produktów medycznych, niewystarczająca oferta szkoleniowa dla pracowników oraz ograniczona ciągłość i integracja poszczególnych poziomów opieki. Już przed kryzysem związanym z COVID-19 zgłaszano rosnące niezaspokojone potrzeby medyczne; od tego czasu dostęp do opieki zdrowotnej prawdopodobnie jeszcze się pogorszył. Pandemia jeszcze bardziej obnażyła dysproporcje regionalne i braki w dostępności opieki zdrowotnej dla grup o niskich dochodach i osób starszych. W dłuższej perspektywie czasowej wyzwaniami, które będą wywierać rosnącą presję na równowagę systemu ochrony zdrowia, będą starzenie się społeczeństwa i migracja. W świetle pandemii COVID-19 równie ważne jest zajęcie się kwestiami strukturalnymi, m.in. rozwojem opieki profilaktycznej, ambulatoryjnej i środowiskowej za pomocą dobrze ukierunkowanych środków polityki publicznej. Długoterminowe inwestycje będą konieczne, by wzmocnić rumuński system ochrony zdrowia poprzez zapewnienie służbie zdrowia kadr i wyposażenia, udoskonalenie badań technologicznych i stosowanych oraz poprawy dostępności usług zdrowotnych dla wszystkich obywateli, również na obszarach pozamiejskich, w tym poprzez wykorzystywanie usług e-zdrowia. |
| --- | --- |

(18)

Pandemia spowodowała niespotykane dotąd obciążenie systemu ochrony zdrowia. Kryzys uderzył w system charakteryzujący się już wcześniej słabościami strukturalnymi, m.in. niskimi wydatkami i nierównym dostępem do opieki zdrowotnej. W tym kontekście poprawa odporności systemu ochrony zdrowia i jego zdolności do reagowania na wstrząsy stanowi zasadnicze wyzwanie. W ramach natychmiastowej reakcji Rumunia zakupiła krytyczne produkty medyczne i uwzględniła koszty medyczne związane z COVID-19 w pakiecie świadczeń minimalnych dla osób nieubezpieczonych. Odporność systemu ochrony zdrowia osłabiają znaczne braki kadrowe, w tym niedobór lekarzy rodzinnych, a także przestarzałe placówki medyczne, braki produktów medycznych, niewystarczająca oferta szkoleniowa dla pracowników oraz ograniczona ciągłość i integracja poszczególnych poziomów opieki. Już przed kryzysem związanym z COVID-19 zgłaszano rosnące niezaspokojone potrzeby medyczne; od tego czasu dostęp do opieki zdrowotnej prawdopodobnie jeszcze się pogorszył. Pandemia jeszcze bardziej obnażyła dysproporcje regionalne i braki w dostępności opieki zdrowotnej dla grup o niskich dochodach i osób starszych. W dłuższej perspektywie czasowej wyzwaniami, które będą wywierać rosnącą presję na równowagę systemu ochrony zdrowia, będą starzenie się społeczeństwa i migracja. W świetle pandemii COVID-19 równie ważne jest zajęcie się kwestiami strukturalnymi, m.in. rozwojem opieki profilaktycznej, ambulatoryjnej i środowiskowej za pomocą dobrze ukierunkowanych środków polityki publicznej. Długoterminowe inwestycje będą konieczne, by wzmocnić rumuński system ochrony zdrowia poprzez zapewnienie służbie zdrowia kadr i wyposażenia, udoskonalenie badań technologicznych i stosowanych oraz poprawy dostępności usług zdrowotnych dla wszystkich obywateli, również na obszarach pozamiejskich, w tym poprzez wykorzystywanie usług e-zdrowia.

| (19) | Szybki wzrost gospodarczy w ostatnich latach doprowadził do poprawy warunków społecznych. Dochody do dyspozycji brutto sektora gospodarstw domowych wzrosły w 2019 r. o 5,7 %. Zagrożenie ubóstwem i wykluczeniem społecznym, które w 2019 r. wynosiło 31,2 %, było jednym z najwyższych w Unii, choć stale się obniżało. Wpływ pandemii na gospodarkę może jednak doprowadzić do pogorszenia się warunków społecznych. Spodziewany jest wzrost skali ubóstwa i wykluczenia społecznego, w tym ubóstwa dzieci, ubóstwa pracujących i nierówności dochodowych, przy czym najbardziej narażone na te zjawiska będą grupy wysokiego ryzyka, a więc m.in. osoby pracujące w ramach niestandardowych form zatrudnienia, osoby wykonujące pracę nierejestrowaną, osoby samozatrudnione, Romowie, osoby z niepełnosprawnościami, osoby starsze oraz bezdomne. Zasięg i adekwatność środków ochrony socjalnej oraz skuteczność redystrybucji dochodu za pośrednictwem systemu podatkowego i systemu świadczeń pozostają ograniczone. Dzieci mieszkające na obszarach wiejskich i w nieformalnych osiedlach mają ograniczony dostęp do wysokiej jakości usług wczesnej edukacji i opieki, odpowiedniego wyżywienia, opieki zdrowotnej i zakwaterowania. Transfery socjalne mają bardzo niewielki wpływ na ograniczanie ubóstwa, a społeczny wskaźnik odniesienia stosowany jako podstawa większości świadczeń społecznych nie był aktualizowany od 2008 r. Adekwatność wsparcia dochodu minimalnego pozostaje na jednym z najniższych poziomów w Unii. Realizacja przyjętej w 2016 r. reformy dotyczącej minimalnego dochodu zapewniającego włączenie społeczne została ponownie odroczona – na rok 2021. Usługi społeczne i usługi podstawowe pozostają w dużej mierze niewystarczające, w tym w zakresie zaopatrzenia w wodę i dostępności urządzeń sanitarnych, a także energii i mieszkalnictwa. Ponadto ich rozkład terytorialny jest nierówny – charakteryzuje się znacznymi dysproporcjami między obszarami wiejskimi a miejskimi oraz pomiędzy regionami. Może to ograniczać możliwości przeciwdziałania skutkom pandemii. Potencjał gospodarki społecznej w zakresie poprawy warunków społecznych jest nadal niewykorzystany. |
| --- | --- |

(19)

Szybki wzrost gospodarczy w ostatnich latach doprowadził do poprawy warunków społecznych. Dochody do dyspozycji brutto sektora gospodarstw domowych wzrosły w 2019 r. o 5,7 %. Zagrożenie ubóstwem i wykluczeniem społecznym, które w 2019 r. wynosiło 31,2 %, było jednym z najwyższych w Unii, choć stale się obniżało. Wpływ pandemii na gospodarkę może jednak doprowadzić do pogorszenia się warunków społecznych. Spodziewany jest wzrost skali ubóstwa i wykluczenia społecznego, w tym ubóstwa dzieci, ubóstwa pracujących i nierówności dochodowych, przy czym najbardziej narażone na te zjawiska będą grupy wysokiego ryzyka, a więc m.in. osoby pracujące w ramach niestandardowych form zatrudnienia, osoby wykonujące pracę nierejestrowaną, osoby samozatrudnione, Romowie, osoby z niepełnosprawnościami, osoby starsze oraz bezdomne. Zasięg i adekwatność środków ochrony socjalnej oraz skuteczność redystrybucji dochodu za pośrednictwem systemu podatkowego i systemu świadczeń pozostają ograniczone. Dzieci mieszkające na obszarach wiejskich i w nieformalnych osiedlach mają ograniczony dostęp do wysokiej jakości usług wczesnej edukacji i opieki, odpowiedniego wyżywienia, opieki zdrowotnej i zakwaterowania. Transfery socjalne mają bardzo niewielki wpływ na ograniczanie ubóstwa, a społeczny wskaźnik odniesienia stosowany jako podstawa większości świadczeń społecznych nie był aktualizowany od 2008 r. Adekwatność wsparcia dochodu minimalnego pozostaje na jednym z najniższych poziomów w Unii. Realizacja przyjętej w 2016 r. reformy dotyczącej minimalnego dochodu zapewniającego włączenie społeczne została ponownie odroczona – na rok 2021. Usługi społeczne i usługi podstawowe pozostają w dużej mierze niewystarczające, w tym w zakresie zaopatrzenia w wodę i dostępności urządzeń sanitarnych, a także energii i mieszkalnictwa. Ponadto ich rozkład terytorialny jest nierówny – charakteryzuje się znacznymi dysproporcjami między obszarami wiejskimi a miejskimi oraz pomiędzy regionami. Może to ograniczać możliwości przeciwdziałania skutkom pandemii. Potencjał gospodarki społecznej w zakresie poprawy warunków społecznych jest nadal niewykorzystany.

| (20) | W 2019 r. sytuacja na rynku pracy kształtowała się nadal pozytywnie, ale utrzymują się różnice między regionami, obszarami wiejskimi i miejskimi oraz grupami społeczno-gospodarczymi. Odnotowuje się wysoki poziom bierności zawodowej, w szczególności w przypadku kobiet, młodzieży, osób o niskich umiejętnościach oraz osób z niepełnosprawnościami i osób starszych. W kontekście epidemii COVID-19 dotychczasowe wyzwania będą się prawdopodobnie pogłębiać w miarę szybkiego wzrostu bezrobocia i bierności zawodowej. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 6,5 %, a w 2021 r. spadnie do 5,4 %. Wyzwaniem pozostaje praca nierejestrowana, a jej negatywny wpływ może się w obecnym kontekście pogłębić, co uwydatnia potrzebę wsparcia przechodzenia do pracy rejestrowanej. W związku z tym podstawowe znaczenie mają terminowe, dopasowane usługi zaspokajające potrzeby słabszych grup społecznych i pracowników dotkniętych kryzysem. Oprócz zainicjowanego niedawno programu świadczeń z tytułu „bezrobocia technicznego” kluczowe znaczenie dla wzmocnienia odporności rynku pracy w perspektywie krótko- i długoterminowej ma zwiększanie dostępności mechanizmów obniżonego wymiaru czasu pracy, promowanie środków wsparcia dochodu oraz umożliwienie elastycznej organizacji pracy i telepracy dla odnośnych pracowników, przy zaangażowaniu partnerów społecznych. |
| --- | --- |

(20)

W 2019 r. sytuacja na rynku pracy kształtowała się nadal pozytywnie, ale utrzymują się różnice między regionami, obszarami wiejskimi i miejskimi oraz grupami społeczno-gospodarczymi. Odnotowuje się wysoki poziom bierności zawodowej, w szczególności w przypadku kobiet, młodzieży, osób o niskich umiejętnościach oraz osób z niepełnosprawnościami i osób starszych. W kontekście epidemii COVID-19 dotychczasowe wyzwania będą się prawdopodobnie pogłębiać w miarę szybkiego wzrostu bezrobocia i bierności zawodowej. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 6,5 %, a w 2021 r. spadnie do 5,4 %. Wyzwaniem pozostaje praca nierejestrowana, a jej negatywny wpływ może się w obecnym kontekście pogłębić, co uwydatnia potrzebę wsparcia przechodzenia do pracy rejestrowanej. W związku z tym podstawowe znaczenie mają terminowe, dopasowane usługi zaspokajające potrzeby słabszych grup społecznych i pracowników dotkniętych kryzysem. Oprócz zainicjowanego niedawno programu świadczeń z tytułu „bezrobocia technicznego” kluczowe znaczenie dla wzmocnienia odporności rynku pracy w perspektywie krótko- i długoterminowej ma zwiększanie dostępności mechanizmów obniżonego wymiaru czasu pracy, promowanie środków wsparcia dochodu oraz umożliwienie elastycznej organizacji pracy i telepracy dla odnośnych pracowników, przy zaangażowaniu partnerów społecznych.

| (21) | Utrzymujące się niedopasowanie umiejętności i niedobór wykwalifikowanej siły roboczej wraz ze zmianami demograficznymi i słabym dostosowaniem kształcenia i szkoleń do potrzeb rynku pracy już przed pandemią ograniczały potencjał wzrostu gospodarczego Rumunii. Odsetek osób dorosłych korzystających z edukacji –1,3 % w 2019 r. – jest jednym z najniższych w Unii. Niski poziom uczestnictwa we wczesnej edukacji i opiece nad dzieckiem pogłębia nierówności szans między uczniami. Istotnym wyzwaniem pozostaje zapewnienie sprawiedliwego i włączającego charakteru edukacji oraz jej jakości. Potrzebne są w tej dziedzinie strategiczne reformy. Mimo pewnych postępów w ostatnich latach Rumunia ma wysoki odsetek osób zbyt wcześnie porzucających naukę (15,3 % w 2019 r.) oraz młodzieży niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się (14,7 %, a więc nieznacznie więcej niż w 2018 r.). Nadal nie ma zintegrowanego ogólnokrajowego mechanizmu przeciwdziałania wczesnemu kończeniu nauki. Wyniki edukacyjne, zwłaszcza na obszarach wiejskich i na terenach o niekorzystnej sytuacji gospodarczej, nie ulegają poprawie. Stopień uczestnictwa w szkolnictwie wyższym jest niski i nadal niewystarczająco dostosowany do potrzeb rynku pracy. Niska pozostaje liczba absolwentów nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki. Rumunia osiąga słabe wyniki w wielu aspektach gospodarki cyfrowej oraz pod względem wskaźnika społecznego, w tym w zakresie cyfrowych usług publicznych, umiejętności cyfrowych ogółu społeczeństwa oraz cyfryzacji przedsiębiorstw. Poziom podstawowych umiejętności cyfrowych i informatycznych jest jednym z najniższych w Unii. Ze względu na nierównomiernie rozłożoną infrastrukturę cyfrową i niewystarczający poziom umiejętności cyfrowych przejście na nauczanie na odległość spowodowane pandemią COVID-19 stanowi wyzwanie dla placówek edukacyjnych i szkoleniowych, a także dla nauczycieli i uczniów, szczególnie tych znajdujących się w niekorzystnej sytuacji oraz należących do mniejszości romskiej. |
| --- | --- |

(21)

Utrzymujące się niedopasowanie umiejętności i niedobór wykwalifikowanej siły roboczej wraz ze zmianami demograficznymi i słabym dostosowaniem kształcenia i szkoleń do potrzeb rynku pracy już przed pandemią ograniczały potencjał wzrostu gospodarczego Rumunii. Odsetek osób dorosłych korzystających z edukacji –1,3 % w 2019 r. – jest jednym z najniższych w Unii. Niski poziom uczestnictwa we wczesnej edukacji i opiece nad dzieckiem pogłębia nierówności szans między uczniami. Istotnym wyzwaniem pozostaje zapewnienie sprawiedliwego i włączającego charakteru edukacji oraz jej jakości. Potrzebne są w tej dziedzinie strategiczne reformy. Mimo pewnych postępów w ostatnich latach Rumunia ma wysoki odsetek osób zbyt wcześnie porzucających naukę (15,3 % w 2019 r.) oraz młodzieży niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się (14,7 %, a więc nieznacznie więcej niż w 2018 r.). Nadal nie ma zintegrowanego ogólnokrajowego mechanizmu przeciwdziałania wczesnemu kończeniu nauki. Wyniki edukacyjne, zwłaszcza na obszarach wiejskich i na terenach o niekorzystnej sytuacji gospodarczej, nie ulegają poprawie. Stopień uczestnictwa w szkolnictwie wyższym jest niski i nadal niewystarczająco dostosowany do potrzeb rynku pracy. Niska pozostaje liczba absolwentów nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki. Rumunia osiąga słabe wyniki w wielu aspektach gospodarki cyfrowej oraz pod względem wskaźnika społecznego, w tym w zakresie cyfrowych usług publicznych, umiejętności cyfrowych ogółu społeczeństwa oraz cyfryzacji przedsiębiorstw. Poziom podstawowych umiejętności cyfrowych i informatycznych jest jednym z najniższych w Unii. Ze względu na nierównomiernie rozłożoną infrastrukturę cyfrową i niewystarczający poziom umiejętności cyfrowych przejście na nauczanie na odległość spowodowane pandemią COVID-19 stanowi wyzwanie dla placówek edukacyjnych i szkoleniowych, a także dla nauczycieli i uczniów, szczególnie tych znajdujących się w niekorzystnej sytuacji oraz należących do mniejszości romskiej.

| (22) | Wskutek pandemii COVID-19 i wynikających z niej środków izolacji w całym kraju uległy przerwaniu łańcuchy dostaw, przedsiębiorstwa musiały ograniczyć działalność lub nawet jej zaprzestać, a wiele osób nie jest w stanie pracować. Przedsiębiorstwa każdej wielkości, szczególnie MŚP, są dotknięte zakłóceniami w handlu i środkami izolacji; stoją też w obliczu ograniczenia płynności i ryzyka upadłości. Rząd przyjął szereg środków łączących odpowiednio dostosowaną pomoc dla przedsiębiorstw z ochroną dochodów dla wszystkich pracowników dotkniętych sytuacją. Wyjście z kryzysu będzie wymagało dodatkowych zasobów na dalsze wspieranie przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. Szczególnej uwagi będzie potrzebował sektor usług, ponieważ to on najbardziej dotkliwie odczuwa skutki kryzysu, a w pewnych jego podsektorach recesja najprawdopodobniej potrwa dłużej niż w sektorze produkcji. Środki wdrożone przez rząd obejmują utworzenie publicznego systemu gwarancji („IMM Invest”) z pulą środków finansowych w wysokości 15 mld RON, służącego udzielaniu gwarancji państwowych dla MŚP zaciągających nieoprocentowane pożyczki w celu sfinansowania inwestycji i uzyskania kapitału obrotowego. Gwarancje te przyniosą korzyści również bankom, które muszą zachować dobrą kapitalizację i płynność, aby zapewnić niezbędny przepływ kredytów do gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Ponadto ze względu na raczej ograniczoną jak dotychczas rolę banków w udzielaniu kredytów przedsiębiorstwom – w szczególności innowacyjnym MŚP – same gwarancje kredytowe mogą nie wystarczyć. |
| --- | --- |

(22)

Wskutek pandemii COVID-19 i wynikających z niej środków izolacji w całym kraju uległy przerwaniu łańcuchy dostaw, przedsiębiorstwa musiały ograniczyć działalność lub nawet jej zaprzestać, a wiele osób nie jest w stanie pracować. Przedsiębiorstwa każdej wielkości, szczególnie MŚP, są dotknięte zakłóceniami w handlu i środkami izolacji; stoją też w obliczu ograniczenia płynności i ryzyka upadłości. Rząd przyjął szereg środków łączących odpowiednio dostosowaną pomoc dla przedsiębiorstw z ochroną dochodów dla wszystkich pracowników dotkniętych sytuacją. Wyjście z kryzysu będzie wymagało dodatkowych zasobów na dalsze wspieranie przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. Szczególnej uwagi będzie potrzebował sektor usług, ponieważ to on najbardziej dotkliwie odczuwa skutki kryzysu, a w pewnych jego podsektorach recesja najprawdopodobniej potrwa dłużej niż w sektorze produkcji. Środki wdrożone przez rząd obejmują utworzenie publicznego systemu gwarancji („IMM Invest”) z pulą środków finansowych w wysokości 15 mld RON, służącego udzielaniu gwarancji państwowych dla MŚP zaciągających nieoprocentowane pożyczki w celu sfinansowania inwestycji i uzyskania kapitału obrotowego. Gwarancje te przyniosą korzyści również bankom, które muszą zachować dobrą kapitalizację i płynność, aby zapewnić niezbędny przepływ kredytów do gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Ponadto ze względu na raczej ograniczoną jak dotychczas rolę banków w udzielaniu kredytów przedsiębiorstwom – w szczególności innowacyjnym MŚP – same gwarancje kredytowe mogą nie wystarczyć.

| (23) | W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Kryzys jeszcze dobitniej wykazał, że w Rumunii bardzo pilnie potrzebne jest ożywienie robót w zakresie infrastruktury publicznej w dziedzinach, takich jak zrównoważony transport, czysta energia, infrastruktura środowiskowa i infrastruktura usług cyfrowych. Transport miejski cierpi z powodu słabej organizacji sektora oraz małych zdolności administracyjnych lokalnych dostawców. System gospodarowania odpadami nadal charakteryzuje się bardzo niskim poziomem recyklingu odpadów komunalnych i bardzo wysokim wskaźnikiem składowania. Wdrożenie krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu będzie wymagało inwestycji w czyste wytwarzanie i wykorzystywanie energii, a także restrukturyzacji regionów o gospodarce wysokoemisyjnej i opierającej się na jednym sektorze przemysłu. Należy wzmóc wysiłki na rzecz rozbudowy i modernizacji infrastruktury wodno-kanalizacyjnej. Niezbędne są również inwestycje w sieć monitorowania powietrza ze względu na poważne braki strukturalne. Istnieje ponadto potrzeba modernizacji i zapewnienia interoperacyjności wszystkich cyfrowych usług publicznych, które generują wymianę informacji, w tym w dziedzinie społecznej, edukacyjnej i zdrowotnej. Duże różnice między regionami i niska wydajność niektórych sektorów są szkodliwe dla długoterminowego zrównoważonego wzrostu. Równie ważne są inwestycje mające na celu promowanie konkurencyjności gospodarki poprzez wspieranie działań badawczo-rozwojowych, innowacyjnych MŚP oraz integracji z unijnymi strategicznymi łańcuchami wartości. Inwestycje przedsiębiorstw w badania naukowe i rozwój są nadal niewielkie i ograniczają się do niewielkiej liczby podsektorów, silnie uzależnionych od bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Zmniejszające się publiczne finansowanie badań naukowych i rozwoju spowodowało niską jakość działań naukowo-technicznych oraz słabość powiązań między środowiskiem akademickim a przedsiębiorstwami. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Rumunii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Rumunii optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(23)

W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Kryzys jeszcze dobitniej wykazał, że w Rumunii bardzo pilnie potrzebne jest ożywienie robót w zakresie infrastruktury publicznej w dziedzinach, takich jak zrównoważony transport, czysta energia, infrastruktura środowiskowa i infrastruktura usług cyfrowych. Transport miejski cierpi z powodu słabej organizacji sektora oraz małych zdolności administracyjnych lokalnych dostawców. System gospodarowania odpadami nadal charakteryzuje się bardzo niskim poziomem recyklingu odpadów komunalnych i bardzo wysokim wskaźnikiem składowania. Wdrożenie krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu będzie wymagało inwestycji w czyste wytwarzanie i wykorzystywanie energii, a także restrukturyzacji regionów o gospodarce wysokoemisyjnej i opierającej się na jednym sektorze przemysłu. Należy wzmóc wysiłki na rzecz rozbudowy i modernizacji infrastruktury wodno-kanalizacyjnej. Niezbędne są również inwestycje w sieć monitorowania powietrza ze względu na poważne braki strukturalne. Istnieje ponadto potrzeba modernizacji i zapewnienia interoperacyjności wszystkich cyfrowych usług publicznych, które generują wymianę informacji, w tym w dziedzinie społecznej, edukacyjnej i zdrowotnej. Duże różnice między regionami i niska wydajność niektórych sektorów są szkodliwe dla długoterminowego zrównoważonego wzrostu. Równie ważne są inwestycje mające na celu promowanie konkurencyjności gospodarki poprzez wspieranie działań badawczo-rozwojowych, innowacyjnych MŚP oraz integracji z unijnymi strategicznymi łańcuchami wartości. Inwestycje przedsiębiorstw w badania naukowe i rozwój są nadal niewielkie i ograniczają się do niewielkiej liczby podsektorów, silnie uzależnionych od bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Zmniejszające się publiczne finansowanie badań naukowych i rozwoju spowodowało niską jakość działań naukowo-technicznych oraz słabość powiązań między środowiskiem akademickim a przedsiębiorstwami. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Rumunii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Rumunii optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (24) | W reformie administracji publicznej panuje stagnacja. Nie istnieją skuteczne ramy planowania strategicznego i budżetowego, co utrudnia stworzenie strategicznej wizji długoterminowego rozwoju kraju, ustalenie priorytetów działań oraz koordynację polityki na szczeblu centralnym i lokalnym. Sektorowe ramy strategiczne są fragmentaryczne, a ich zakresy niejednokrotnie nakładają się na siebie; brakuje też jasnego ustalenia priorytetowych działań w ramach sektorów. Strategiczna rola zarządcza Sekretariatu Generalnego Rządu nadal wymaga konsolidacji. Duże rozdrobnienie kompetencji i zasobów w dalszym ciągu utrudnia świadczenie usług publicznych, zwłaszcza na szczeblu lokalnym i w ubogich społecznościach. Biurokracja i niewystarczająca zdolność do świadczenia wysokiej jakości usług, w tym cyfrowych, negatywnie wpływa na obywateli i przedsiębiorstwa, zwłaszcza podczas kryzysu. Uciążliwe procedury administracyjne w zakresie zakładania działalności gospodarczej, jak również wymogi regulacyjne nakładane na usługodawców, w tym na zawody regulowane, jeszcze bardziej utrudniają rozwój rynku. Wzmocniona współpraca między organami nadzoru rynku a organami celnymi w Rumunii może przyczynić się do zmniejszenia ilości importowanych spoza Unii produktów niezgodnych z przepisami. Częste reorganizacje i nadmierne stosowanie tymczasowego zarządzania ograniczają niezależność administracji. Wdrożenie ładu korporacyjnego w przedsiębiorstwach państwowych pozostaje wyzwaniem. |
| --- | --- |

(24)

W reformie administracji publicznej panuje stagnacja. Nie istnieją skuteczne ramy planowania strategicznego i budżetowego, co utrudnia stworzenie strategicznej wizji długoterminowego rozwoju kraju, ustalenie priorytetów działań oraz koordynację polityki na szczeblu centralnym i lokalnym. Sektorowe ramy strategiczne są fragmentaryczne, a ich zakresy niejednokrotnie nakładają się na siebie; brakuje też jasnego ustalenia priorytetowych działań w ramach sektorów. Strategiczna rola zarządcza Sekretariatu Generalnego Rządu nadal wymaga konsolidacji. Duże rozdrobnienie kompetencji i zasobów w dalszym ciągu utrudnia świadczenie usług publicznych, zwłaszcza na szczeblu lokalnym i w ubogich społecznościach. Biurokracja i niewystarczająca zdolność do świadczenia wysokiej jakości usług, w tym cyfrowych, negatywnie wpływa na obywateli i przedsiębiorstwa, zwłaszcza podczas kryzysu. Uciążliwe procedury administracyjne w zakresie zakładania działalności gospodarczej, jak również wymogi regulacyjne nakładane na usługodawców, w tym na zawody regulowane, jeszcze bardziej utrudniają rozwój rynku. Wzmocniona współpraca między organami nadzoru rynku a organami celnymi w Rumunii może przyczynić się do zmniejszenia ilości importowanych spoza Unii produktów niezgodnych z przepisami. Częste reorganizacje i nadmierne stosowanie tymczasowego zarządzania ograniczają niezależność administracji. Wdrożenie ładu korporacyjnego w przedsiębiorstwach państwowych pozostaje wyzwaniem.

| (25) | Zasadniczym problemem jest nadal przewidywalność procesu decyzyjnego. Przed kryzysem wykonywano jedynie około jednej trzeciej rocznego planu działań rządu. Liczba przyjmowanych rozporządzeń nadzwyczajnych utrzymywała się na bardzo wysokim poziomie, co prowadziło do niepewności i prawdopodobnie utrudniało inwestycje. Przykładowo rozporządzenie GEO 114/2018 miało daleko idące skutki społeczno-gospodarcze dla różnych sektorów, w tym sektora finansowego. Chociaż uchylono przepisy mające niekorzystny wpływ na sektor bankowy, to niektóre środki mogące mieć negatywny wpływ na długoterminową rentowność funduszy emerytalnych drugiego filaru nadal pozostają w mocy. Poważnym wyzwaniem pozostaje przewidywalność i stabilność przepisów dotyczących zamówień publicznych. Efektywność zamówień publicznych nadal stanowi problem, podobnie jak kwestia nieodwracalności niektórych środków, w szczególności usprawnień kontroli ex ante. Postępy w zakresie poprawy zarządzania, jakości i skutecznego stosowania ocen skutków regulacji są nikłe. Brakuje instytucjonalnych ram kontroli jakości na szczeblu rządowym, zaś ocena możliwości utworzenia organu ds. oceny skutków regulacji nadal trwa. Funkcjonowanie dialogu społecznego pozostaje ograniczone, w szczególności na poziomie sektorowym, choć istotne i stałe zaangażowanie partnerów społecznych ma kluczowe znaczenie dla powodzenia wszelkich strategii wyjścia i odbudowy w kontekście obecnego kryzysu. Ustanowione ramy instytucjonalne konsultacji nie są odpowiednio wykorzystywane w procesie podejmowania decyzji i nie angażują partnerów społecznych w opracowywanie i wdrażanie reform w wystarczającym stopniu. Dyskusje na temat zmian przepisów o dialogu społecznym i zmiany definicji sektorów gospodarczych utknęły w martwym punkcie. Realizacja zaleceń Międzynarodowej Organizacji Pracy wydanych w kwietniu 2018 r. jest wciąż niepewna. Brak stałego, obiektywnego mechanizmu ustalania płacy minimalnej może źle wpływać na otoczenie działalności gospodarczej. |
| --- | --- |

(25)

Zasadniczym problemem jest nadal przewidywalność procesu decyzyjnego. Przed kryzysem wykonywano jedynie około jednej trzeciej rocznego planu działań rządu. Liczba przyjmowanych rozporządzeń nadzwyczajnych utrzymywała się na bardzo wysokim poziomie, co prowadziło do niepewności i prawdopodobnie utrudniało inwestycje. Przykładowo rozporządzenie GEO 114/2018 miało daleko idące skutki społeczno-gospodarcze dla różnych sektorów, w tym sektora finansowego. Chociaż uchylono przepisy mające niekorzystny wpływ na sektor bankowy, to niektóre środki mogące mieć negatywny wpływ na długoterminową rentowność funduszy emerytalnych drugiego filaru nadal pozostają w mocy. Poważnym wyzwaniem pozostaje przewidywalność i stabilność przepisów dotyczących zamówień publicznych. Efektywność zamówień publicznych nadal stanowi problem, podobnie jak kwestia nieodwracalności niektórych środków, w szczególności usprawnień kontroli ex ante. Postępy w zakresie poprawy zarządzania, jakości i skutecznego stosowania ocen skutków regulacji są nikłe. Brakuje instytucjonalnych ram kontroli jakości na szczeblu rządowym, zaś ocena możliwości utworzenia organu ds. oceny skutków regulacji nadal trwa. Funkcjonowanie dialogu społecznego pozostaje ograniczone, w szczególności na poziomie sektorowym, choć istotne i stałe zaangażowanie partnerów społecznych ma kluczowe znaczenie dla powodzenia wszelkich strategii wyjścia i odbudowy w kontekście obecnego kryzysu. Ustanowione ramy instytucjonalne konsultacji nie są odpowiednio wykorzystywane w procesie podejmowania decyzji i nie angażują partnerów społecznych w opracowywanie i wdrażanie reform w wystarczającym stopniu. Dyskusje na temat zmian przepisów o dialogu społecznym i zmiany definicji sektorów gospodarczych utknęły w martwym punkcie. Realizacja zaleceń Międzynarodowej Organizacji Pracy wydanych w kwietniu 2018 r. jest wciąż niepewna. Brak stałego, obiektywnego mechanizmu ustalania płacy minimalnej może źle wpływać na otoczenie działalności gospodarczej.

| (26) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(26)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (27) | Po szeregu utrudnień w ostatnich latach presja wywierana na sektor bankowy uległa obecnie zmniejszeniu – na początku 2020 r. cofnięto szereg środków, które wcześniej budziły zastrzeżenia, w tym podatek bankowy. Sektor bankowy wszedł w obecny kryzys związany z COVID-19 z dobrą kapitalizacją i płynnością, zaś wskaźnik kredytów zagrożonych spadł poniżej 5 %. Środki przyjęte przez rząd w celu wspierania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, mają również znaczenie dla utrzymania odporności sektora bankowego oraz zdolności banków do radzenia sobie ze wstrząsami. Także banki komercyjne podjęły działania wspierające klientów, takie jak odroczenie spłat kwot głównych i odsetek od kredytów, przedłużenie terminów ich spłat, zapewnienie gotówki w bankomatach oraz obniżenie opłat za usługi online. W dniu 20 marca 2020 r. Narodowy Bank Rumunii obniżył stopy procentowe w ramach polityki pieniężnej i od tego czasu rozpoczął skup państwowych papierów wartościowych w RON na rynku wtórnym w celu zapewnienia płynnego finansowania gospodarki realnej i sektora publicznego. Pomimo przyjętych środków, w tym ostrożnościowej elastyczności przyznanej przez organy nadzoru, w nadchodzących miesiącach jakość aktywów prawdopodobnie ulegnie pogorszeniu. W tym kontekście utrzymanie ostrożnych standardów kredytowania i priorytetowe traktowanie wsparcia dla rentownych kredytobiorców przyczyni się do zabezpieczenia jakości aktywów w sektorze bankowym. Ponadto zapewnienie bankom stabilnego i przewidywalnego otoczenia regulacyjnego jest istotnym warunkiem wstępnym utrzymania ich aktywnej roli w zapewnianiu kredytów dla gospodarki i wspierania odbudowy gospodarczej. |
| --- | --- |

(27)

Po szeregu utrudnień w ostatnich latach presja wywierana na sektor bankowy uległa obecnie zmniejszeniu – na początku 2020 r. cofnięto szereg środków, które wcześniej budziły zastrzeżenia, w tym podatek bankowy. Sektor bankowy wszedł w obecny kryzys związany z COVID-19 z dobrą kapitalizacją i płynnością, zaś wskaźnik kredytów zagrożonych spadł poniżej 5 %. Środki przyjęte przez rząd w celu wspierania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, mają również znaczenie dla utrzymania odporności sektora bankowego oraz zdolności banków do radzenia sobie ze wstrząsami. Także banki komercyjne podjęły działania wspierające klientów, takie jak odroczenie spłat kwot głównych i odsetek od kredytów, przedłużenie terminów ich spłat, zapewnienie gotówki w bankomatach oraz obniżenie opłat za usługi online. W dniu 20 marca 2020 r. Narodowy Bank Rumunii obniżył stopy procentowe w ramach polityki pieniężnej i od tego czasu rozpoczął skup państwowych papierów wartościowych w RON na rynku wtórnym w celu zapewnienia płynnego finansowania gospodarki realnej i sektora publicznego. Pomimo przyjętych środków, w tym ostrożnościowej elastyczności przyznanej przez organy nadzoru, w nadchodzących miesiącach jakość aktywów prawdopodobnie ulegnie pogorszeniu. W tym kontekście utrzymanie ostrożnych standardów kredytowania i priorytetowe traktowanie wsparcia dla rentownych kredytobiorców przyczyni się do zabezpieczenia jakości aktywów w sektorze bankowym. Ponadto zapewnienie bankom stabilnego i przewidywalnego otoczenia regulacyjnego jest istotnym warunkiem wstępnym utrzymania ich aktywnej roli w zapewnianiu kredytów dla gospodarki i wspierania odbudowy gospodarczej.

| (28) | Daleko idące zmiany prawne i naciski polityczne na sądownictwo w latach 2017, 2018 i przez większość 2019 r. wpłynęły na skuteczność, jakość i niezależność wymiaru sprawiedliwości oraz jego zdolność do ścigania i karania korupcji na wysokim szczeblu. Chociaż rząd wspiera obecnie działania w zakresie zapobiegania korupcji i karania jej, a także wykazuje wolę wycofania się z niektórych najbardziej kontrowersyjnych środków, Rumunia nie dokonała jeszcze niezbędnych zmian legislacyjnych. Kwestie te są objęte monitorowaniem w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji. W ramach tego mechanizmu Komisja nadal obserwuje reformę sądownictwa i zwalczanie korupcji w Rumunii. Obu tych obszarów nie ujęto zatem w zaleceniach z 2020 r. skierowanych do Rumunii, są one jednak istotne w kontekście zapewniania korzystnych warunków społeczno-gospodarczych w tym kraju. |
| --- | --- |

(28)

Daleko idące zmiany prawne i naciski polityczne na sądownictwo w latach 2017, 2018 i przez większość 2019 r. wpłynęły na skuteczność, jakość i niezależność wymiaru sprawiedliwości oraz jego zdolność do ścigania i karania korupcji na wysokim szczeblu. Chociaż rząd wspiera obecnie działania w zakresie zapobiegania korupcji i karania jej, a także wykazuje wolę wycofania się z niektórych najbardziej kontrowersyjnych środków, Rumunia nie dokonała jeszcze niezbędnych zmian legislacyjnych. Kwestie te są objęte monitorowaniem w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji. W ramach tego mechanizmu Komisja nadal obserwuje reformę sądownictwa i zwalczanie korupcji w Rumunii. Obu tych obszarów nie ujęto zatem w zaleceniach z 2020 r. skierowanych do Rumunii, są one jednak istotne w kontekście zapewniania korzystnych warunków społeczno-gospodarczych w tym kraju.

| (29) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Rumunia przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(29)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Rumunia przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (30) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Rumunii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Rumunii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Rumunii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(30)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Rumunii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Rumunii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Rumunii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (31) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (9) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej. |
| --- | --- |

(31)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (9) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej.

| (32) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program konwergencji na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniu 4, |
| --- | --- |

(32)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program konwergencji na 2020 r. W zaleceniach z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. Zalecenia z 2020 r. odnoszące się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniu 4,

NINIEJSZYM ZALECA Rumunii w latach 2020 i 2021:

| 1. | Prowadzenie polityki fiskalnej w sposób zgodny z zaleceniem Rady z dnia 3 kwietnia 2020 r. przy jednoczesnym podjęciu wszelkich działań niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Unikanie wprowadzania stałych środków, które mogłyby zagrażać stabilności fiskalnej. Zwiększanie odporności systemu ochrony zdrowia, w szczególności w odniesieniu do personelu medycznego i produktów medycznych, oraz poprawę dostępu do usług zdrowotnych. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Zapewnienie odpowiedniego zastąpienia dochodu oraz rozszerzenie środków ochrony socjalnej i dostępności podstawowych usług dla wszystkich. Łagodzenie wpływu kryzysu związanego z COVID-19 na zatrudnienie poprzez wprowadzenie elastycznych warunków pracy i środków aktywizacji zawodowej. Rozwijanie umiejętności i cyfrowego uczenia się oraz zapewnienie równego dostępu do edukacji. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zapewnienie gospodarce wsparcia płynności z korzyścią dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych, w szczególności MŚP oraz osób samozatrudnionych. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie prywatnych inwestycji, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na zrównoważony transport, infrastrukturę usług cyfrowych, czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii oraz infrastrukturę środowiskową, m.in. w regionach górniczych. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Poprawę jakości i skuteczności administracji publicznej oraz przewidywalności procesu podejmowania decyzji, w tym poprzez odpowiednie zaangażowanie partnerów społecznych. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 135.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Decyzja Rady (UE) 2020/509 z dnia 3 kwietnia 2020 r. w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Rumunii (Dz.U. L 110 z 8.4.2020, s. 58).

7

(8)  Zalecenie Rady z dnia 3 kwietnia 2020 r. mające na celu likwidację nadmiernego deficytu budżetowego w Rumunii (Dz.U. C 116 z 8.4.2020, s. 1).

8

(9)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

9

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/157 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/157

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Słowenii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Słowenię programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/24)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Słowenii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Słowenii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Słowenii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Słowenii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Słowenii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Słowenii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Słowenii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Słowenii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności finansów publicznych w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności finansów publicznych w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do doprowadzenia do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Słowenię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Słowenię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach Słowenii ze względu na różnice pod względem specjalizacji i koncentracji działalności gospodarczej. Pociąga to za sobą poważne ryzyko nasilenia obserwowanego już teraz wzrostu dysproporcji między stolicą a resztą kraju. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach Słowenii ze względu na różnice pod względem specjalizacji i koncentracji działalności gospodarczej. Pociąga to za sobą poważne ryzyko nasilenia obserwowanego już teraz wzrostu dysproporcji między stolicą a resztą kraju. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 30 kwietnia 2020 r. Słowenia przedłożyła krajowy program reform na 2020 r. oraz program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 30 kwietnia 2020 r. Słowenia przedłożyła krajowy program reform na 2020 r. oraz program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Słowenia jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia. |
| --- | --- |

(11)

Słowenia jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia.

| (12) | W ramach zaleceń dla poszczególnych krajów przyjętych przez Radę w dniu 13 lipca 2018 r. (7) Rada zaleciła Słowenii zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (8) nie przekroczyła 3,1 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,65 % produktu krajowego brutto (PKB). Ogólna ocena Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2019 r. i w latach 2018 i 2019 w ujęciu łącznym. W związku z uruchomieniem ogólnej klauzuli korekcyjnej dalsze kroki w ramach procedury znacznego odchylenia nie są jednak uzasadnione. |
| --- | --- |

(12)

W ramach zaleceń dla poszczególnych krajów przyjętych przez Radę w dniu 13 lipca 2018 r. (7) Rada zaleciła Słowenii zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (8) nie przekroczyła 3,1 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,65 % produktu krajowego brutto (PKB). Ogólna ocena Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2019 r. i w latach 2018 i 2019 w ujęciu łącznym. W związku z uruchomieniem ogólnej klauzuli korekcyjnej dalsze kroki w ramach procedury znacznego odchylenia nie są jednak uzasadnione.

| (13) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego: z nadwyżki 0,5 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu wynoszącego 8,1 % PKB w 2020 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 66,1 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 82,4 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(13)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego: z nadwyżki 0,5 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu wynoszącego 8,1 % PKB w 2020 r. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 66,1 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 82,4 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (14) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Słowenia przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 4,4 % PKB. Środki te obejmują programy pracy krótkoterminowej dla pracowników dotkniętych przestojami w pracy i osób samozatrudnionych (2,3 % PKB), wyższe wydatki na opiekę zdrowotną (0,5 % PKB), rekompensaty dla pracowników pozostających w miejscu pracy (0,4 % PKB), premię kryzysową dla pracowników sektora publicznego (0,4 % PKB), odroczenia podatkowe (0,4 % PKB) oraz pomoc finansową dla szczególnie wrażliwych grup społecznych (0,2 % PKB). Ponadto Słowenia zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 5,1 % PKB. Obejmują one gwarancje kredytowe (4,8 % PKB), odroczenia podatkowe (0,2 % PKB) oraz zwolnienie ze składek na ubezpieczenie społeczne dla osób samozatrudnionych (0,1 % PKB). W prognozie Komisji z wiosny 2020 r. wszystkie odroczenia płatności podatków uznano jednak za środki wsparcia płynności niemające negatywnego wpływu na budżet w 2020 r. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Słowenię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(14)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Słowenia przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 4,4 % PKB. Środki te obejmują programy pracy krótkoterminowej dla pracowników dotkniętych przestojami w pracy i osób samozatrudnionych (2,3 % PKB), wyższe wydatki na opiekę zdrowotną (0,5 % PKB), rekompensaty dla pracowników pozostających w miejscu pracy (0,4 % PKB), premię kryzysową dla pracowników sektora publicznego (0,4 % PKB), odroczenia podatkowe (0,4 % PKB) oraz pomoc finansową dla szczególnie wrażliwych grup społecznych (0,2 % PKB). Ponadto Słowenia zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 5,1 % PKB. Obejmują one gwarancje kredytowe (4,8 % PKB), odroczenia podatkowe (0,2 % PKB) oraz zwolnienie ze składek na ubezpieczenie społeczne dla osób samozatrudnionych (0,1 % PKB). W prognozie Komisji z wiosny 2020 r. wszystkie odroczenia płatności podatków uznano jednak za środki wsparcia płynności niemające negatywnego wpływu na budżet w 2020 r. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Słowenię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (15) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Słowenii w 2020 r. wyniesie -7,2 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -2,1 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie w 2020 r. poziom 83,7 % PKB, a w 2021 r. –79,9 % PKB. |
| --- | --- |

(15)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Słowenii w 2020 r. wyniesie -7,2 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -2,1 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie w 2020 r. poziom 83,7 % PKB, a w 2021 r. –79,9 % PKB.

| (16) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Słowenię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(16)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Słowenię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (17) | W dniu 12 marca 2020 r., zgodnie z ustawą o chorobach zakaźnych, Słowenia ogłosiła stan epidemii COVID-19 i podjęła działania w zakresie zdrowia publicznego w celu powstrzymania rozprzestrzeniania się wirusa. Działania te obejmowały koordynację zadań poszczególnych podmiotów w zakresie zdrowia publicznego, podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej oraz innych usług, a także wprowadzenie odpowiedniego protokołu testów. Jednocześnie Słowenia wprowadziła rygorystyczne środki izolacji. Otwarte pozostały sklepy spożywcze, apteki, banki, stacje paliw i urzędy pocztowe. Dzięki tym działaniom w zakresie zdrowia publicznego i środkom izolacji Słowenii udało się w pierwszej fali pandemii (od marca do maja) zapobiec sytuacji, w której liczba poważnie chorych przekroczyłaby wydolność krajowego systemu ochrony zdrowia. W związku ze środkami izolacji wiele przedsiębiorstw czasowo wstrzymało lub ograniczyło działalność. W gospodarce otwartej i nastawionej na eksport, jaką jest Słowenia, zakłócenia w łańcuchach dostaw i spadek światowego popytu na produkty wywarły szczególnie silny wpływ na wzrost. Niepewność dotycząca rozwoju gospodarczego powoduje odroczenie wielu decyzji inwestycyjnych w sektorze prywatnym. Ponieważ transport i turystyka – dwa spośród najważniejszych sektorów dla gospodarki Słowenii – będą również jednymi z najsilniej dotkniętych kryzysem, notując w 2020 r. spadek obrotów o 70 %, przewiduje się na tenże rok bardzo gwałtowny spadek PKB. |
| --- | --- |

(17)

W dniu 12 marca 2020 r., zgodnie z ustawą o chorobach zakaźnych, Słowenia ogłosiła stan epidemii COVID-19 i podjęła działania w zakresie zdrowia publicznego w celu powstrzymania rozprzestrzeniania się wirusa. Działania te obejmowały koordynację zadań poszczególnych podmiotów w zakresie zdrowia publicznego, podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej oraz innych usług, a także wprowadzenie odpowiedniego protokołu testów. Jednocześnie Słowenia wprowadziła rygorystyczne środki izolacji. Otwarte pozostały sklepy spożywcze, apteki, banki, stacje paliw i urzędy pocztowe. Dzięki tym działaniom w zakresie zdrowia publicznego i środkom izolacji Słowenii udało się w pierwszej fali pandemii (od marca do maja) zapobiec sytuacji, w której liczba poważnie chorych przekroczyłaby wydolność krajowego systemu ochrony zdrowia. W związku ze środkami izolacji wiele przedsiębiorstw czasowo wstrzymało lub ograniczyło działalność. W gospodarce otwartej i nastawionej na eksport, jaką jest Słowenia, zakłócenia w łańcuchach dostaw i spadek światowego popytu na produkty wywarły szczególnie silny wpływ na wzrost. Niepewność dotycząca rozwoju gospodarczego powoduje odroczenie wielu decyzji inwestycyjnych w sektorze prywatnym. Ponieważ transport i turystyka – dwa spośród najważniejszych sektorów dla gospodarki Słowenii – będą również jednymi z najsilniej dotkniętych kryzysem, notując w 2020 r. spadek obrotów o 70 %, przewiduje się na tenże rok bardzo gwałtowny spadek PKB.

| (18) | Do końca kwietnia 2020 r. władze Słowenii przyjęły dwa pakiety środków służących zrównoważeniu wstrząsu wywołanego COVID-19 zgodnie tymczasowymi ramami środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki przyjętymi przez Komisję w komunikacie z dnia 19 marca 2020 r. Pierwszy pakiet środków łagodzących, o wartości około 3,1 mld EUR, czyli około 6,4 % PKB, koncentruje się przede wszystkim na ochronie miejsc pracy i słabszych grup społecznych. Państwo bierze na siebie wypłatę rekompensat, zasiłków chorobowych i składek na ubezpieczenie społeczne pracowników dotkniętych przestojami w pracy, a także składek na ubezpieczenie emerytalne pracowników, którzy pozostają w miejscu pracy. W celu złagodzenia ograniczeń płynności finansowej przedsiębiorstw i gospodarstw domowych obsługa kredytów może zostać odroczona na okres do 12 miesięcy. Drugi pakiet, o wartości około 2 mld EUR, co stanowi ok. 4,2 % PKB, skupia się na zapewnieniu przedsiębiorstwom pomocy w celu utrzymania płynności finansowej. Pakiet ten obejmuje program gwarancji państwowych, który umożliwia bankom udzielanie pożyczek gwarantowanych przez państwo – w przypadku pożyczek dla dużych przedsiębiorstw gwarancja wynosi do 70 % kapitału podstawowego, zaś w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) – do 80 %. Odroczenie płatności podatków i zwolnienie ze składek na ubezpieczenie społeczne oraz przyspieszenie płatności umownych przez organy publiczne ma pomóc przedsiębiorstwom ograniczyć problemy z płynnością i uzyskać łatwiejszy dostęp do finansowania. |
| --- | --- |

(18)

Do końca kwietnia 2020 r. władze Słowenii przyjęły dwa pakiety środków służących zrównoważeniu wstrząsu wywołanego COVID-19 zgodnie tymczasowymi ramami środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki przyjętymi przez Komisję w komunikacie z dnia 19 marca 2020 r. Pierwszy pakiet środków łagodzących, o wartości około 3,1 mld EUR, czyli około 6,4 % PKB, koncentruje się przede wszystkim na ochronie miejsc pracy i słabszych grup społecznych. Państwo bierze na siebie wypłatę rekompensat, zasiłków chorobowych i składek na ubezpieczenie społeczne pracowników dotkniętych przestojami w pracy, a także składek na ubezpieczenie emerytalne pracowników, którzy pozostają w miejscu pracy. W celu złagodzenia ograniczeń płynności finansowej przedsiębiorstw i gospodarstw domowych obsługa kredytów może zostać odroczona na okres do 12 miesięcy. Drugi pakiet, o wartości około 2 mld EUR, co stanowi ok. 4,2 % PKB, skupia się na zapewnieniu przedsiębiorstwom pomocy w celu utrzymania płynności finansowej. Pakiet ten obejmuje program gwarancji państwowych, który umożliwia bankom udzielanie pożyczek gwarantowanych przez państwo – w przypadku pożyczek dla dużych przedsiębiorstw gwarancja wynosi do 70 % kapitału podstawowego, zaś w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) – do 80 %. Odroczenie płatności podatków i zwolnienie ze składek na ubezpieczenie społeczne oraz przyspieszenie płatności umownych przez organy publiczne ma pomóc przedsiębiorstwom ograniczyć problemy z płynnością i uzyskać łatwiejszy dostęp do finansowania.

| (19) | W związku z rosnącym zapotrzebowaniem na usługi zdrowotne na początku kryzysu związanego z COVID-19 Słowenia miała trudności z zapewnieniem wystarczającej wydolności systemu opieki zdrowia. Pandemia wirusa ujawniła problemy strukturalne w systemie ochrony zdrowia. Dodatkowym wyzwaniem w zwalczaniu epidemii jest np. stosunkowo mała liczba lekarzy w przeliczeniu na liczbę ludności. Ważną kwestią jest zatem zatrudnianie większej liczby wyszkolonego personelu medycznego, szczególnie tam, gdzie potrzeby są największe, oraz ochrona ich warunków pracy. Kluczowe znaczenie ma wdrożenie narzędzi diagnostycznych, testów i narzędzi e-zdrowia umożliwiających działania następcze, a także telemedycyna. Ukierunkowane badania naukowe i innowacyjne rozwiązania są również ważne, aby pomóc publicznej służbie zdrowia w gromadzeniu i wykorzystywaniu zanonimizowanych danych w celu podejmowania decyzji na solidnych podstawach merytorycznych. Kryzys uwydatnia potrzebę ochrony możliwości finansowania systemów ochrony zdrowia i opieki długoterminowej, które obecnie są poddawane reformom strukturalnym. Terminowe przyjęcie i wdrożenie nowej ustawy o opiece zdrowotnej i ubezpieczeniu zdrowotnym, poszerzenie źródeł finansowania systemu ochrony zdrowia oraz opracowanie buforów finansowych pozwoli złagodzić wpływ fluktuacji zasobów finansowych w trakcie cyklu gospodarczego. Brak ustawy o opiece długoterminowej ogranicza zdolność Słowenii do zwalczania pandemii COVID-19 w najbardziej narażonych placówkach opiekuńczych. Zważywszy że osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe są narażone na zwiększone ryzyko ciężkiego przebiegu choroby wywołanej wirusem, konieczne są dalsze znaczne wysiłki w celu zapewnienia usług opieki długoterminowej o wysokiej jakości i dobrze zintegrowanych z opieką zdrowotną. |
| --- | --- |

(19)

W związku z rosnącym zapotrzebowaniem na usługi zdrowotne na początku kryzysu związanego z COVID-19 Słowenia miała trudności z zapewnieniem wystarczającej wydolności systemu opieki zdrowia. Pandemia wirusa ujawniła problemy strukturalne w systemie ochrony zdrowia. Dodatkowym wyzwaniem w zwalczaniu epidemii jest np. stosunkowo mała liczba lekarzy w przeliczeniu na liczbę ludności. Ważną kwestią jest zatem zatrudnianie większej liczby wyszkolonego personelu medycznego, szczególnie tam, gdzie potrzeby są największe, oraz ochrona ich warunków pracy. Kluczowe znaczenie ma wdrożenie narzędzi diagnostycznych, testów i narzędzi e-zdrowia umożliwiających działania następcze, a także telemedycyna. Ukierunkowane badania naukowe i innowacyjne rozwiązania są również ważne, aby pomóc publicznej służbie zdrowia w gromadzeniu i wykorzystywaniu zanonimizowanych danych w celu podejmowania decyzji na solidnych podstawach merytorycznych. Kryzys uwydatnia potrzebę ochrony możliwości finansowania systemów ochrony zdrowia i opieki długoterminowej, które obecnie są poddawane reformom strukturalnym. Terminowe przyjęcie i wdrożenie nowej ustawy o opiece zdrowotnej i ubezpieczeniu zdrowotnym, poszerzenie źródeł finansowania systemu ochrony zdrowia oraz opracowanie buforów finansowych pozwoli złagodzić wpływ fluktuacji zasobów finansowych w trakcie cyklu gospodarczego. Brak ustawy o opiece długoterminowej ogranicza zdolność Słowenii do zwalczania pandemii COVID-19 w najbardziej narażonych placówkach opiekuńczych. Zważywszy że osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe są narażone na zwiększone ryzyko ciężkiego przebiegu choroby wywołanej wirusem, konieczne są dalsze znaczne wysiłki w celu zapewnienia usług opieki długoterminowej o wysokiej jakości i dobrze zintegrowanych z opieką zdrowotną.

| (20) | Kryzys zdrowotny i gospodarczy spowodowany przez pandemię COVID-19 skutkuje niespotykanym dotąd obciążeniem słoweńskiego rynku pracy i systemu ochrony socjalnej. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 7 %, a w 2021 r. spadnie do 5,1 %. Aby ograniczyć szybki wzrost bezrobocia w najbardziej narażonych sektorach, Słowenia przyjęła kompleksowe działania polityczne łączące środki zapobiegawcze z działaniami mającymi na celu ułatwienie szybkiego powrotu pracowników na rynek pracy. Kluczowe działania polityczne, podejmowane w porozumieniu z partnerami społecznymi, powinny koncentrować się na osiągnięciu trwałej i sprawiedliwej odbudowy gospodarki poprzez udoskonalenie dotychczasowych aktywnych polityk rynku pracy i systemów utrzymania zatrudnienia, w tym mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy, oraz wprowadzenie innych tymczasowych środków wsparcia dla przedsiębiorstw, m.in. dopłat do wynagrodzeń oraz zwolnień ze składek na ubezpieczenie społeczne. Środki te pomogłyby ograniczyć skalę utraty dochodów wszystkich pracowników, w tym osób zatrudnionych na podstawie niestandardowych form zatrudnienia, a także samozatrudnionych. Elastyczne formy organizacji pracy, w tym pod względem miejsca (np. uregulowania dotyczące telepracy), czasu (np. ruchomy czas pracy) i organizacji (np. wewnętrzne służby przedsiębiorstwa) mogą znacząco przyczynić się do utrzymania zatrudnienia w okresie obowiązywania środków izolacji i podczas wznawiania aktywności gospodarczej. Zasadnicze znaczenie dla ponownego uruchomienia gospodarki i wprowadzenia niezbędnych dostosowań po kryzysie związanym z COVID-19 będzie miało pielęgnowanie ducha przedsiębiorczości. Dlatego szczególnie ważne jest wspieranie osób samozatrudnionych przez zmniejszenie obciążeń administracyjnych i niedogodności finansowych, jakich doświadczają one w porównaniu z pracownikami najemnymi. |
| --- | --- |

(20)

Kryzys zdrowotny i gospodarczy spowodowany przez pandemię COVID-19 skutkuje niespotykanym dotąd obciążeniem słoweńskiego rynku pracy i systemu ochrony socjalnej. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 7 %, a w 2021 r. spadnie do 5,1 %. Aby ograniczyć szybki wzrost bezrobocia w najbardziej narażonych sektorach, Słowenia przyjęła kompleksowe działania polityczne łączące środki zapobiegawcze z działaniami mającymi na celu ułatwienie szybkiego powrotu pracowników na rynek pracy. Kluczowe działania polityczne, podejmowane w porozumieniu z partnerami społecznymi, powinny koncentrować się na osiągnięciu trwałej i sprawiedliwej odbudowy gospodarki poprzez udoskonalenie dotychczasowych aktywnych polityk rynku pracy i systemów utrzymania zatrudnienia, w tym mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy, oraz wprowadzenie innych tymczasowych środków wsparcia dla przedsiębiorstw, m.in. dopłat do wynagrodzeń oraz zwolnień ze składek na ubezpieczenie społeczne. Środki te pomogłyby ograniczyć skalę utraty dochodów wszystkich pracowników, w tym osób zatrudnionych na podstawie niestandardowych form zatrudnienia, a także samozatrudnionych. Elastyczne formy organizacji pracy, w tym pod względem miejsca (np. uregulowania dotyczące telepracy), czasu (np. ruchomy czas pracy) i organizacji (np. wewnętrzne służby przedsiębiorstwa) mogą znacząco przyczynić się do utrzymania zatrudnienia w okresie obowiązywania środków izolacji i podczas wznawiania aktywności gospodarczej. Zasadnicze znaczenie dla ponownego uruchomienia gospodarki i wprowadzenia niezbędnych dostosowań po kryzysie związanym z COVID-19 będzie miało pielęgnowanie ducha przedsiębiorczości. Dlatego szczególnie ważne jest wspieranie osób samozatrudnionych przez zmniejszenie obciążeń administracyjnych i niedogodności finansowych, jakich doświadczają one w porównaniu z pracownikami najemnymi.

| (21) | Aby łagodzić skutki społeczne kryzysu związanego z COVID-19, Słowenia musi nadal zapewniać odpowiedni pakiet świadczeń społecznych. W tym celu konieczne będzie regularne monitorowanie wpływu kryzysu na zjawisko ubóstwa. Szczególną uwagę należy poświęcić osobom starszym, w szczególności starszym kobietom, wśród których wskaźnik zagrożenia ubóstwem lub wykluczeniem społecznym już przed kryzysem był wyższy niż średnia w UE. Zmiana ustawodawstwa dotyczącego emerytur i rent, przyjęta przez Zgromadzenie Narodowe w listopadzie 2019 r., prawdopodobnie poprawi adekwatność świadczeń dla nowych emerytów i rencistów, natomiast nie przyniesie korzyści dotychczasowym emerytom i rencistom, również żyjącym na progu ubóstwa lub poniżej niego. Dodatkowa pomoc finansowa dla organizacji działających na pierwszej linii pozwoliłaby uniknąć nieproporcjonalnego wpływu pandemii COVID-19 na osoby zagrożone wykluczeniem społecznym i zapewnić, by podstawowe potrzeby tych osób, takie jak codzienne posiłki i opieka zdrowotna, były zaspokojone. |
| --- | --- |

(21)

Aby łagodzić skutki społeczne kryzysu związanego z COVID-19, Słowenia musi nadal zapewniać odpowiedni pakiet świadczeń społecznych. W tym celu konieczne będzie regularne monitorowanie wpływu kryzysu na zjawisko ubóstwa. Szczególną uwagę należy poświęcić osobom starszym, w szczególności starszym kobietom, wśród których wskaźnik zagrożenia ubóstwem lub wykluczeniem społecznym już przed kryzysem był wyższy niż średnia w UE. Zmiana ustawodawstwa dotyczącego emerytur i rent, przyjęta przez Zgromadzenie Narodowe w listopadzie 2019 r., prawdopodobnie poprawi adekwatność świadczeń dla nowych emerytów i rencistów, natomiast nie przyniesie korzyści dotychczasowym emerytom i rencistom, również żyjącym na progu ubóstwa lub poniżej niego. Dodatkowa pomoc finansowa dla organizacji działających na pierwszej linii pozwoliłaby uniknąć nieproporcjonalnego wpływu pandemii COVID-19 na osoby zagrożone wykluczeniem społecznym i zapewnić, by podstawowe potrzeby tych osób, takie jak codzienne posiłki i opieka zdrowotna, były zaspokojone.

| (22) | Środki wsparcia płynności wprowadzono dla przedsiębiorstw w kwietniu 2020 r., nadal istnieją jednak rentowne przedsiębiorstwa, takie jak mniejsze, innowacyjne i szybko rozwijające się przedsiębiorstwa, które nie mogą wykazać się wystarczającą historią finansową umożliwiającą bankom uzasadnienie udzielenia im kredytu. Konieczne może być zapewnienie lepszego dostępu do alternatywnych źródeł finansowania, w tym finansowych instrumentów kapitałowych (np. kapitału wysokiego ryzyka), zwłaszcza w krajach takich jak Słowenia, gdzie rynki kapitałowe są słabo rozwinięte. Dostępne już w Słowenii instrumenty kapitałowe mogłyby być wykorzystywane do przekazywania środków pomocowych tym przedsiębiorstwom, które pomyślnie wychodzą z kryzysu, np. innowacyjnym MŚP oraz przedsiębiorstwom typu start-up i przedsiębiorstwom scale-up, podobnie jak planuje się to w innych państwach członkowskich. Dzięki zastosowaniu zabezpieczeń przewidzianych w przepisach unijnych takie zastrzyki kapitału nie będą miały negatywnego wpływu na wydajność przedsiębiorstw ani na konkurencję gospodarczą. |
| --- | --- |

(22)

Środki wsparcia płynności wprowadzono dla przedsiębiorstw w kwietniu 2020 r., nadal istnieją jednak rentowne przedsiębiorstwa, takie jak mniejsze, innowacyjne i szybko rozwijające się przedsiębiorstwa, które nie mogą wykazać się wystarczającą historią finansową umożliwiającą bankom uzasadnienie udzielenia im kredytu. Konieczne może być zapewnienie lepszego dostępu do alternatywnych źródeł finansowania, w tym finansowych instrumentów kapitałowych (np. kapitału wysokiego ryzyka), zwłaszcza w krajach takich jak Słowenia, gdzie rynki kapitałowe są słabo rozwinięte. Dostępne już w Słowenii instrumenty kapitałowe mogłyby być wykorzystywane do przekazywania środków pomocowych tym przedsiębiorstwom, które pomyślnie wychodzą z kryzysu, np. innowacyjnym MŚP oraz przedsiębiorstwom typu start-up i przedsiębiorstwom scale-up, podobnie jak planuje się to w innych państwach członkowskich. Dzięki zastosowaniu zabezpieczeń przewidzianych w przepisach unijnych takie zastrzyki kapitału nie będą miały negatywnego wpływu na wydajność przedsiębiorstw ani na konkurencję gospodarczą.

| (23) | Kryzys związany z COVID-19 drastycznie ograniczył zdolność opłacania rachunków przez gospodarstwa domowe oraz przedsiębiorstwa, które w normalnej sytuacji nie miałyby z tym problemu. Gdyby nie podjęto żadnych działań, znaczna część sektora prywatnego stanęłaby w obliczu niewypłacalności. Jednym ze środków wsparcia płynności zaoferowanych przedsiębiorstwom przez rząd Słowenii było wprowadzenie 12-miesięcznego moratorium dla przedsiębiorstw niefinansowych i gospodarstw domowych na spłatę niezagrożonych kredytów bankowych. Skuteczność i efektywność takich i podobnych środków wymaga starannej oceny i monitorowania. Należy również szybko niwelować wszelkie ewentualne negatywne skutki takich środków, aby zapewnić stałą stabilność finansową. |
| --- | --- |

(23)

Kryzys związany z COVID-19 drastycznie ograniczył zdolność opłacania rachunków przez gospodarstwa domowe oraz przedsiębiorstwa, które w normalnej sytuacji nie miałyby z tym problemu. Gdyby nie podjęto żadnych działań, znaczna część sektora prywatnego stanęłaby w obliczu niewypłacalności. Jednym ze środków wsparcia płynności zaoferowanych przedsiębiorstwom przez rząd Słowenii było wprowadzenie 12-miesięcznego moratorium dla przedsiębiorstw niefinansowych i gospodarstw domowych na spłatę niezagrożonych kredytów bankowych. Skuteczność i efektywność takich i podobnych środków wymaga starannej oceny i monitorowania. Należy również szybko niwelować wszelkie ewentualne negatywne skutki takich środków, aby zapewnić stałą stabilność finansową.

| (24) | Przedsiębiorstwa – zwłaszcza mniejsze – zmagające się z trudnościami potrzebują nie tylko płynności i finansowania, ale również sprzyjającego otoczenia biznesowego. Oznacza to m.in. szybkie i odbiurokratyzowane wdrażanie środków pomocy wprowadzonych w związku z COVID-19, ale nie tylko. Wysokie obciążenia regulacyjne i administracyjne w Słowenii generują koszty, których firmy w obecnej ciężkiej sytuacji po prostu nie są w stanie ponosić. Ograniczenie biurokratycznych procedur związanych np. z uzyskiwaniem zezwoleń, obowiązkami sprawozdawczymi i procedurami podatkowymi skutecznie i natychmiastowo zapewniłoby przedsiębiorstwom zauważalną pomoc, jednocześnie nie obciążając budżetu państwa i pośrednio podatników. Modernizacja przepisów umożliwiłaby oferowanie bardziej innowacyjnych usług, których firmy obecnie potrzebują, w oszczędniejszy sposób. Słowenia stworzyła narzędzia służące zmniejszeniu obciążeń administracyjnych, w tym „jednolity dokument” i „test MŚP”. Wykorzystanie tych narzędzi można teraz w maksymalnym stopniu zintensyfikować w celu zapewnienia natychmiastowej pomocy. Kryzys spowodował dodatkowe obciążenie w zakresie procedur rozstrzygania sporów handlowych i ścigania przestępstw gospodarczych. W zakresie ram dotyczących niewypłacalności trzeba będzie też bardziej skupić się na zapobieganiu upadłościom związanym z kryzysem, na szybkiej likwidacji nierentownych przedsiębiorstw i na oferowaniu drugiej szansy zagrożonym podmiotom. |
| --- | --- |

(24)

Przedsiębiorstwa – zwłaszcza mniejsze – zmagające się z trudnościami potrzebują nie tylko płynności i finansowania, ale również sprzyjającego otoczenia biznesowego. Oznacza to m.in. szybkie i odbiurokratyzowane wdrażanie środków pomocy wprowadzonych w związku z COVID-19, ale nie tylko. Wysokie obciążenia regulacyjne i administracyjne w Słowenii generują koszty, których firmy w obecnej ciężkiej sytuacji po prostu nie są w stanie ponosić. Ograniczenie biurokratycznych procedur związanych np. z uzyskiwaniem zezwoleń, obowiązkami sprawozdawczymi i procedurami podatkowymi skutecznie i natychmiastowo zapewniłoby przedsiębiorstwom zauważalną pomoc, jednocześnie nie obciążając budżetu państwa i pośrednio podatników. Modernizacja przepisów umożliwiłaby oferowanie bardziej innowacyjnych usług, których firmy obecnie potrzebują, w oszczędniejszy sposób. Słowenia stworzyła narzędzia służące zmniejszeniu obciążeń administracyjnych, w tym „jednolity dokument” i „test MŚP”. Wykorzystanie tych narzędzi można teraz w maksymalnym stopniu zintensyfikować w celu zapewnienia natychmiastowej pomocy. Kryzys spowodował dodatkowe obciążenie w zakresie procedur rozstrzygania sporów handlowych i ścigania przestępstw gospodarczych. W zakresie ram dotyczących niewypłacalności trzeba będzie też bardziej skupić się na zapobieganiu upadłościom związanym z kryzysem, na szybkiej likwidacji nierentownych przedsiębiorstw i na oferowaniu drugiej szansy zagrożonym podmiotom.

| (25) | W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych oraz promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Przykładowym rodzajem takich inwestycji mogłoby być sprzyjanie transformacji ekologicznej za pomocą zrównoważonych projektów, jak również odejście od wydobycia węgla i produkcji energii elektrycznej z węgla. Inwestycje w transformację ekologiczną, opisane w słoweńskim krajowym planie działania w dziedzinie energii i klimatu, mogą stanowić krótkoterminowy bodziec dla odbudowy gospodarki i mieć znaczenie w kontekście średnioterminowych następstw pandemii COVID-19. Może to obejmować zwiększenie niskiego obecnie udziału energii ze źródeł odnawialnych, udoskonalenie infrastruktury energetycznej, ograniczenie zanieczyszczenia powietrza, które w słoweńskich miastach jest wyższe od średniej UE, wzmocnienie gospodarki o obiegu zamkniętym, wspieranie przedsiębiorczości społecznej oraz przyspieszenie działań na rzecz ograniczenia potencjalnego wpływu transformacji na te regiony i sektory gospodarki, w których jest on najsilniejszy. Obecny spadek emisji będzie krótkotrwały, o ile w pakietach środków w zakresie odbudowy gospodarki nie uwzględni się w wystarczającym stopniu inwestycji w czystą energię i ochronę klimatu, co uniemożliwiłoby Słowenii realizację jej celów w dziedzinie klimatu. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Słowenii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego na 2020 r. Pozwoliłoby to Słowenii optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(25)

W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych oraz promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Przykładowym rodzajem takich inwestycji mogłoby być sprzyjanie transformacji ekologicznej za pomocą zrównoważonych projektów, jak również odejście od wydobycia węgla i produkcji energii elektrycznej z węgla. Inwestycje w transformację ekologiczną, opisane w słoweńskim krajowym planie działania w dziedzinie energii i klimatu, mogą stanowić krótkoterminowy bodziec dla odbudowy gospodarki i mieć znaczenie w kontekście średnioterminowych następstw pandemii COVID-19. Może to obejmować zwiększenie niskiego obecnie udziału energii ze źródeł odnawialnych, udoskonalenie infrastruktury energetycznej, ograniczenie zanieczyszczenia powietrza, które w słoweńskich miastach jest wyższe od średniej UE, wzmocnienie gospodarki o obiegu zamkniętym, wspieranie przedsiębiorczości społecznej oraz przyspieszenie działań na rzecz ograniczenia potencjalnego wpływu transformacji na te regiony i sektory gospodarki, w których jest on najsilniejszy. Obecny spadek emisji będzie krótkotrwały, o ile w pakietach środków w zakresie odbudowy gospodarki nie uwzględni się w wystarczającym stopniu inwestycji w czystą energię i ochronę klimatu, co uniemożliwiłoby Słowenii realizację jej celów w dziedzinie klimatu. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Słowenii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego na 2020 r. Pozwoliłoby to Słowenii optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (26) | W celu odbudowy gospodarki w zgodzie z zasadą zrównoważonego rozwoju konieczne będą inwestycje służące dalszemu rozwojowi zrównoważonego transportu oraz wsparciu publicznego transportu pasażerskiego i zrównoważonych połączeń, szczególnie kolejowych. Kryzys związany z COVID-19 przyniósł nowe wyzwania w sektorze przewozu towarów i tranzytu, a chociaż Słowenia podjęła niezbędne działania i umożliwiła przepływ towarów, w szczególności towarów o znaczeniu krytycznym, będzie to miało negatywny wpływ na wzrost gospodarczy tego kraju. |
| --- | --- |

(26)

W celu odbudowy gospodarki w zgodzie z zasadą zrównoważonego rozwoju konieczne będą inwestycje służące dalszemu rozwojowi zrównoważonego transportu oraz wsparciu publicznego transportu pasażerskiego i zrównoważonych połączeń, szczególnie kolejowych. Kryzys związany z COVID-19 przyniósł nowe wyzwania w sektorze przewozu towarów i tranzytu, a chociaż Słowenia podjęła niezbędne działania i umożliwiła przepływ towarów, w szczególności towarów o znaczeniu krytycznym, będzie to miało negatywny wpływ na wzrost gospodarczy tego kraju.

| (27) | W ramach strategii wyjścia z kryzysu i odbudowy gospodarki ważne będzie wspieranie inwestycji w badania naukowe i innowacje, które mają zasadnicze znaczenie jako czynnik wzrostu wydajności i wzrostu gospodarczego. Nawet przed kryzysem Słowenia była oceniana jedynie jako „umiarkowany innowator”, a jej wysiłki w kierunku dogonienia państw osiągających najlepsze wyniki w tym względzie były mniej intensywne. Sektor przedsiębiorstw odpowiada za 75 % wydatków na badania naukowe i rozwój. Pogorszenie koniunktury gospodarczej znów zagraża działaniom przedsiębiorstw w zakresie badań i rozwoju oraz innowacji. Stosunkowo niska innowacyjność, zwłaszcza MŚP, spowalnia opracowywanie i rozpowszechnianie innowacyjnych procesów i rozwiązań biznesowych, tak potrzebnych w sytuacji kryzysu związanego z COVID-19. Inwestycje są potrzebne, aby pomóc innowacyjnym MŚP – w tym przedsiębiorstwom typu start-up, wykorzystującym w swojej działalności nowe technologie i przełomowe innowacje – w zwiększeniu skali produkcji. Współpraca między środowiskiem naukowym a przedsiębiorstwami ogranicza się głównie do sektorów zaawansowanych i średniozaawansowanych technologii. Skuteczność biur transferu wiedzy tworzonych przez instytucje badawcze i wyższe uczelnie jest bardzo zróżnicowana. Powiązania między środowiskiem akademickim a przedsiębiorstwami są konieczne, aby skutecznie przekładać wiedzę na innowacje, poprawić sytuację Słowenii w zakresie badań naukowych i innowacji oraz stymulować wzrost gospodarczy. Wydatki publiczne na badania i rozwój były skromne i częściowo uzależnione od funduszy strukturalnych UE. Odbudowa gospodarki po kryzysie będzie wymagać priorytetowego traktowania publicznych inwestycji w badania naukowe i innowacje, w tym badania technologiczne i stosowane. |
| --- | --- |

(27)

W ramach strategii wyjścia z kryzysu i odbudowy gospodarki ważne będzie wspieranie inwestycji w badania naukowe i innowacje, które mają zasadnicze znaczenie jako czynnik wzrostu wydajności i wzrostu gospodarczego. Nawet przed kryzysem Słowenia była oceniana jedynie jako „umiarkowany innowator”, a jej wysiłki w kierunku dogonienia państw osiągających najlepsze wyniki w tym względzie były mniej intensywne. Sektor przedsiębiorstw odpowiada za 75 % wydatków na badania naukowe i rozwój. Pogorszenie koniunktury gospodarczej znów zagraża działaniom przedsiębiorstw w zakresie badań i rozwoju oraz innowacji. Stosunkowo niska innowacyjność, zwłaszcza MŚP, spowalnia opracowywanie i rozpowszechnianie innowacyjnych procesów i rozwiązań biznesowych, tak potrzebnych w sytuacji kryzysu związanego z COVID-19. Inwestycje są potrzebne, aby pomóc innowacyjnym MŚP – w tym przedsiębiorstwom typu start-up, wykorzystującym w swojej działalności nowe technologie i przełomowe innowacje – w zwiększeniu skali produkcji. Współpraca między środowiskiem naukowym a przedsiębiorstwami ogranicza się głównie do sektorów zaawansowanych i średniozaawansowanych technologii. Skuteczność biur transferu wiedzy tworzonych przez instytucje badawcze i wyższe uczelnie jest bardzo zróżnicowana. Powiązania między środowiskiem akademickim a przedsiębiorstwami są konieczne, aby skutecznie przekładać wiedzę na innowacje, poprawić sytuację Słowenii w zakresie badań naukowych i innowacji oraz stymulować wzrost gospodarczy. Wydatki publiczne na badania i rozwój były skromne i częściowo uzależnione od funduszy strukturalnych UE. Odbudowa gospodarki po kryzysie będzie wymagać priorytetowego traktowania publicznych inwestycji w badania naukowe i innowacje, w tym badania technologiczne i stosowane.

| (28) | Kluczowa dla odbudowy gospodarki po kryzysie związanym z COVID-19 będzie transformacja cyfrowa. O potencjale kraju w tej dziedzinie świadczy szybkie uruchomienie przez niektóre słoweńskie przedsiębiorstwa na początku kryzysu systemów telepracy i internetowych rozwiązań handlowych. Większa cyfryzacja modeli biznesowych i procesów produkcji pozwoliłaby na objęcie tą transformacją również innych sektorów gospodarki. Słowenia może wykorzystywać istniejącą wiedzę i doskonały potencjał w dziedzinach robotyki, sztucznej inteligencji i technologii blockchain, aby wspierać wdrażanie cyfryzacji również w mniej zaawansowanych, tradycyjnych gałęziach przemysłu. Ponowne wykorzystanie dostępnych już bogatych danych sektora publicznego mogłoby wspierać innowacje i gospodarkę opartą na technologii dużych zbiorów danych. Poprawa umiejętności cyfrowych pracowników mogłaby stosunkowo szybko zwiększyć ich szanse na zatrudnienie oraz wesprzeć odbudowę gospodarki. Wprowadzenie przyjaznych dla użytkownika usług administracji elektronicznej i cyfrowych usług publicznych pomogłoby jeszcze bardziej zmniejszyć obciążenia administracyjne przedsiębiorstw. Szereg usług publicznych jest już świadczonych w internecie, jednak aby mogli z nich korzystać obywatele i przedsiębiorstwa, potrzebne są wysiłki służące zwiększeniu bezpieczeństwa transakcji internetowych i zaufania do nich (np. wprowadzenie krajowego identyfikatora elektronicznego oraz zabezpieczeń w zakresie cyberbezpieczeństwa i prywatności). Szybka i niezawodna łączność szerokopasmowa (dla urządzeń stacjonarnych i mobilnych), w tym na obszarach wiejskich, jest niezbędna do rozwoju kluczowych usług społecznych i gospodarczych w internecie. Wdrażanie sieci 5G zależy od terminowego przydzielania widma. |
| --- | --- |

(28)

Kluczowa dla odbudowy gospodarki po kryzysie związanym z COVID-19 będzie transformacja cyfrowa. O potencjale kraju w tej dziedzinie świadczy szybkie uruchomienie przez niektóre słoweńskie przedsiębiorstwa na początku kryzysu systemów telepracy i internetowych rozwiązań handlowych. Większa cyfryzacja modeli biznesowych i procesów produkcji pozwoliłaby na objęcie tą transformacją również innych sektorów gospodarki. Słowenia może wykorzystywać istniejącą wiedzę i doskonały potencjał w dziedzinach robotyki, sztucznej inteligencji i technologii blockchain, aby wspierać wdrażanie cyfryzacji również w mniej zaawansowanych, tradycyjnych gałęziach przemysłu. Ponowne wykorzystanie dostępnych już bogatych danych sektora publicznego mogłoby wspierać innowacje i gospodarkę opartą na technologii dużych zbiorów danych. Poprawa umiejętności cyfrowych pracowników mogłaby stosunkowo szybko zwiększyć ich szanse na zatrudnienie oraz wesprzeć odbudowę gospodarki. Wprowadzenie przyjaznych dla użytkownika usług administracji elektronicznej i cyfrowych usług publicznych pomogłoby jeszcze bardziej zmniejszyć obciążenia administracyjne przedsiębiorstw. Szereg usług publicznych jest już świadczonych w internecie, jednak aby mogli z nich korzystać obywatele i przedsiębiorstwa, potrzebne są wysiłki służące zwiększeniu bezpieczeństwa transakcji internetowych i zaufania do nich (np. wprowadzenie krajowego identyfikatora elektronicznego oraz zabezpieczeń w zakresie cyberbezpieczeństwa i prywatności). Szybka i niezawodna łączność szerokopasmowa (dla urządzeń stacjonarnych i mobilnych), w tym na obszarach wiejskich, jest niezbędna do rozwoju kluczowych usług społecznych i gospodarczych w internecie. Wdrażanie sieci 5G zależy od terminowego przydzielania widma.

| (29) | W czasie obowiązywania środków izolacji w związku z COVID-19 normalne zajęcia na wszystkich poziomach edukacji zastąpiono nauczaniem na odległość. Skuteczna nauka przez internet wymaga odpowiedniej infrastruktury cyfrowej i materiałów dydaktycznych, a od nauczycieli – niezbędnych umiejętności i wsparcia. Aby móc w pełni korzystać z nauczania na odległość, wszystkie osoby uczące się, a zwłaszcza te z grup znajdujących się w trudnej sytuacji, w tym osoby z niepełnosprawnościami oraz mieszkające na obszarach wiejskich, muszą mieć zapewniony odpowiedni dostęp do takiej formy nauczania oraz stosowne umiejętności cyfrowe. Kompetencje cyfrowe powinny być w większym stopniu uwzględniane w programach nauczania, zwłaszcza po to, aby podnieść poziom umiejętności pracowników. Umożliwiłoby to powszechniejsze wykorzystywanie telepracy i usług cyfrowych, lepsze dopasowanie umiejętności cyfrowych do wymogów rynku pracy, a także włączanie grup znajdujących się w trudnej sytuacji, m.in. osób starszych lub mieszkańców wsi. |
| --- | --- |

(29)

W czasie obowiązywania środków izolacji w związku z COVID-19 normalne zajęcia na wszystkich poziomach edukacji zastąpiono nauczaniem na odległość. Skuteczna nauka przez internet wymaga odpowiedniej infrastruktury cyfrowej i materiałów dydaktycznych, a od nauczycieli – niezbędnych umiejętności i wsparcia. Aby móc w pełni korzystać z nauczania na odległość, wszystkie osoby uczące się, a zwłaszcza te z grup znajdujących się w trudnej sytuacji, w tym osoby z niepełnosprawnościami oraz mieszkające na obszarach wiejskich, muszą mieć zapewniony odpowiedni dostęp do takiej formy nauczania oraz stosowne umiejętności cyfrowe. Kompetencje cyfrowe powinny być w większym stopniu uwzględniane w programach nauczania, zwłaszcza po to, aby podnieść poziom umiejętności pracowników. Umożliwiłoby to powszechniejsze wykorzystywanie telepracy i usług cyfrowych, lepsze dopasowanie umiejętności cyfrowych do wymogów rynku pracy, a także włączanie grup znajdujących się w trudnej sytuacji, m.in. osób starszych lub mieszkańców wsi.

| (30) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(30)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (31) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Słowenia przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(31)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Słowenia przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (32) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja działań między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Słowenia powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro. |
| --- | --- |

(32)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja działań między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Słowenia powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich, których walutą jest euro.

| (33) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Słowenii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Słowenii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Słowenii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(33)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Słowenii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Słowenii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Słowenii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (34) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (9) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(34)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (9) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Słowenii w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Zapewnienie odporności systemu ochrony zdrowia i opieki długoterminowej, w tym poprzez zapewnienie odpowiedniej podaży kluczowych produktów leczniczych i rozwiązanie problemu niedoboru personelu medycznego. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Łagodzenie wpływu kryzysu związanego z COVID-19 na zatrudnienie i sytuację społeczną, m.in. poprzez zapewnienie odpowiedniego zastąpienia dochodu oraz dostępu do ochrony socjalnej, wzmocnienie mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy i elastyczne formy organizacji pracy. Dbanie o to, aby środki te zapewniały odpowiednią ochronę osób zatrudnionych w oparciu o niestandardowe formy zatrudnienia. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Dalsze szybkie wdrażanie środków mających na celu zapewnienie przedsiębiorstwom i gospodarstwom domowym płynności i finansowania oraz zmniejszenie obciążeń administracyjnych. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie prywatnych inwestycji, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii, infrastrukturę ochrony środowiska, zrównoważony transport, badania naukowe i innowacje oraz wdrażanie sieci 5G. Promowanie cyfrowych zdolności przedsiębiorstw oraz wzmacnianie umiejętności cyfrowych, handlu elektronicznego i e-zdrowia. |
| --- | --- |

3.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 143.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Dz.U. C 320 z 10.9.2018, s. 103.

7

(8)  Publiczne wydatki pierwotne netto to wydatki publiczne ogółem z wyłączeniem wydatków z tytułu odsetek, wydatków na programy unijne w pełni równoważonych dochodami z funduszy unijnych oraz niedyskrecjonalnych zmian w wydatkach na zasiłki dla bezrobotnych. Nakłady brutto na środki trwałe finansowane z zasobów krajowych rozkłada się na okres czterech lat. Uwzględnia się dyskrecjonalne środki po stronie dochodów lub prawnie przewidziany wzrost dochodów. Działania jednorazowe, zarówno po stronie dochodów, jak i wydatków, są saldowane.

8

(9)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

9

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/164 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/164

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Słowacji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Słowację programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/25)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Słowacji jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Słowacji jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe za 2020 r. dotyczące Słowacji zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Słowacji w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Słowacji w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe za 2020 r. dotyczące Słowacji zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Słowacji w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Słowacji w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności finansów publicznych w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki budżetowej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności finansów publicznych w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki budżetowej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Słowację do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Słowację do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na różne modele specjalizacji i braki w infrastrukturze. Pociąga to za sobą znaczne ryzyko pogłębienia się dysproporcji regionalnych na Słowacji, w szczególności między stolicą i zachodnią Słowacją a wschodnią i południowo-wschodnią częścią kraju. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach ze względu na różne modele specjalizacji i braki w infrastrukturze. Pociąga to za sobą znaczne ryzyko pogłębienia się dysproporcji regionalnych na Słowacji, w szczególności między stolicą i zachodnią Słowacją a wschodnią i południowo-wschodnią częścią kraju. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 18 maja 2020 r. Słowacja przedłożyła krajowy program reform na 2020 r. oraz program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 18 maja 2020 r. Słowacja przedłożyła krajowy program reform na 2020 r. oraz program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Słowacja jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(11)

Słowacja jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu.

| (12) | W dniu 13 lipca 2018 r. Rada zaleciła Słowacji zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (7) nie przekroczyła 4,1 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,5 % produktu krajowego brutto (PKB). Ocena ogólna Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu strukturalnego w 2019 r. oraz w latach 2018 i 2019 w ujęciu łącznym. W związku z uruchomieniem ogólnej klauzuli korekcyjnej dalsze kroki w ramach procedury znacznego odchylenia w odniesieniu do Słowacji nie są jednak uzasadnione. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 13 lipca 2018 r. Rada zaleciła Słowacji zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (7) nie przekroczyła 4,1 % w 2019 r., co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,5 % produktu krajowego brutto (PKB). Ocena ogólna Komisji potwierdza znaczne odchylenie od zalecanej ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu strukturalnego w 2019 r. oraz w latach 2018 i 2019 w ujęciu łącznym. W związku z uruchomieniem ogólnej klauzuli korekcyjnej dalsze kroki w ramach procedury znacznego odchylenia w odniesieniu do Słowacji nie są jednak uzasadnione.

| (13) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 1,3 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 8,4 % PKB w 2020 r. Deficyt ma się obniżyć z 4,9 % PKB w roku 2021 do 3,7 % PKB w roku 2022 i osiągnąć 2,9 % PKB w roku 2023. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 48 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 61,2 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(13)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 1,3 % PKB w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 8,4 % PKB w 2020 r. Deficyt ma się obniżyć z 4,9 % PKB w roku 2021 do 3,7 % PKB w roku 2022 i osiągnąć 2,9 % PKB w roku 2023. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 48 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 61,2 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (14) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Słowacja przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że łączna wartość tych środków budżetowych wynosi 2,6 % PKB. Obejmują one wypłatę pracownikom rekompensat za wynagrodzenia, dotacje dla osób samozatrudnionych, świadczenia chorobowe i pielęgnacyjne oraz zakup wyrobów medycznych w związku z pandemią COVID-19. Ponadto Słowacja zapowiedziała środki, które nie mając bezpośredniego wpływu na budżet, przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 3 % PKB. Środki te obejmują odroczenia płatności podatku dochodowego i składek na ubezpieczenie społeczne w przypadku spadku dochodów o więcej niż 40 % (1,4 % PKB) oraz gwarancje kredytowe (1,6 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Słowację są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(14)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Słowacja przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że łączna wartość tych środków budżetowych wynosi 2,6 % PKB. Obejmują one wypłatę pracownikom rekompensat za wynagrodzenia, dotacje dla osób samozatrudnionych, świadczenia chorobowe i pielęgnacyjne oraz zakup wyrobów medycznych w związku z pandemią COVID-19. Ponadto Słowacja zapowiedziała środki, które nie mając bezpośredniego wpływu na budżet, przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 3 % PKB. Środki te obejmują odroczenia płatności podatku dochodowego i składek na ubezpieczenie społeczne w przypadku spadku dochodów o więcej niż 40 % (1,4 % PKB) oraz gwarancje kredytowe (1,6 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Słowację są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (15) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Słowacji w 2020 r. wyniesie -8,5 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -4,2 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB. |
| --- | --- |

(15)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Słowacji w 2020 r. wyniesie -8,5 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -4,2 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB.

| (16) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Słowację w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(16)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Słowację w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (17) | W następstwie pandemii COVID-19 Słowacja podjęła szybkie i bezprecedensowe działania przeciwdziałające rozprzestrzenianiu się wirusa. Po wykryciu 6 marca 2020 r. pierwszego przypadku zakażenia ogłoszono wprowadzenie stanu nadzwyczajnego od 12 marca 2020 r. i wprowadzono rygorystyczne przepisy dotyczące ograniczenia kontaktów osobistych, kwarantanny i środków sanitarnych, a także ograniczenia podróżowania. Na kilka tygodni zamknięto sklepy i wstrzymano produkcję w ważnych sektorach gospodarki. Rząd rozpoczął stopniowe łagodzenie ograniczeń pod koniec kwietnia 2020 r. Należy się spodziewać, że w wyniku tych środków gospodarka Słowacji ulegnie w 2020 r. głębokiej recesji w związku ze spadkiem poziomów spożycia prywatnego, inwestycji i handlu. Przewidywany poziom tej gwałtownej recesji w 2020 r. wyniesie 6,7 %, a stopa bezrobocia wzrośnie z 5,8 % w 2019 r. do 8,8 % w 2020 r. W celu łagodzenia negatywnych skutków kryzysu Słowacja przyjęła kilka zestawów środków, m.in. dokonując realokacji 1,2 mld EUR niewykorzystanych środków w ramach polityki spójności. Środki te obejmują mechanizmy zmniejszonego wymiaru czasu pracy z rekompensatą za wynagrodzenia, wsparcie dochodów pracowników w postaci świadczeń chorobowych i pielęgnacyjnych oraz dotacje dla osób samozatrudnionych w celu zrekompensowania utraty dochodów. Dalsze środki służące wspieraniu płynności przedsiębiorstw i osób samozatrudnionych obejmują kredyty bankowe, odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenie społeczne, a także gwarancje bankowe i korzystne systemy odsetek. Program pożyczek dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), na który pierwotnie przydzielono 38 mln EUR, zostanie poszerzony o 330 mln EUR z niewykorzystanych środków unijnych i z programu krajowego o wartości 500 mln EUR. Inne środki to m.in. wstrzymanie kontroli podatkowych i obowiązków w zakresie płatności zaliczek podatkowych oraz odroczenie opłacania czynszów dla przedsiębiorstw i osób fizycznych. |
| --- | --- |

(17)

W następstwie pandemii COVID-19 Słowacja podjęła szybkie i bezprecedensowe działania przeciwdziałające rozprzestrzenianiu się wirusa. Po wykryciu 6 marca 2020 r. pierwszego przypadku zakażenia ogłoszono wprowadzenie stanu nadzwyczajnego od 12 marca 2020 r. i wprowadzono rygorystyczne przepisy dotyczące ograniczenia kontaktów osobistych, kwarantanny i środków sanitarnych, a także ograniczenia podróżowania. Na kilka tygodni zamknięto sklepy i wstrzymano produkcję w ważnych sektorach gospodarki. Rząd rozpoczął stopniowe łagodzenie ograniczeń pod koniec kwietnia 2020 r. Należy się spodziewać, że w wyniku tych środków gospodarka Słowacji ulegnie w 2020 r. głębokiej recesji w związku ze spadkiem poziomów spożycia prywatnego, inwestycji i handlu. Przewidywany poziom tej gwałtownej recesji w 2020 r. wyniesie 6,7 %, a stopa bezrobocia wzrośnie z 5,8 % w 2019 r. do 8,8 % w 2020 r. W celu łagodzenia negatywnych skutków kryzysu Słowacja przyjęła kilka zestawów środków, m.in. dokonując realokacji 1,2 mld EUR niewykorzystanych środków w ramach polityki spójności. Środki te obejmują mechanizmy zmniejszonego wymiaru czasu pracy z rekompensatą za wynagrodzenia, wsparcie dochodów pracowników w postaci świadczeń chorobowych i pielęgnacyjnych oraz dotacje dla osób samozatrudnionych w celu zrekompensowania utraty dochodów. Dalsze środki służące wspieraniu płynności przedsiębiorstw i osób samozatrudnionych obejmują kredyty bankowe, odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenie społeczne, a także gwarancje bankowe i korzystne systemy odsetek. Program pożyczek dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), na który pierwotnie przydzielono 38 mln EUR, zostanie poszerzony o 330 mln EUR z niewykorzystanych środków unijnych i z programu krajowego o wartości 500 mln EUR. Inne środki to m.in. wstrzymanie kontroli podatkowych i obowiązków w zakresie płatności zaliczek podatkowych oraz odroczenie opłacania czynszów dla przedsiębiorstw i osób fizycznych.

| (18) | Pandemia COVID-19 wykazała jeszcze dobitniej, jak ważne jest, aby Słowacja nadal rozwiązywała problemy strukturalne w swoim systemie ochrony zdrowia. Potrzebne są dodatkowe inwestycje w celu zwiększenia jego odporności, zmniejszenia niedoborów personelu służby zdrowia oraz zapewnienia odpowiedniej podaży kluczowych produktów medycznych i dostępności krytycznej infrastruktury. Równolegle z działaniami na rzecz zapewnienia w przyszłości odpowiedniej liczby personelu medycznego należy prowadzić skuteczną politykę, która zmniejszyłaby dysproporcje geograficzne w zakresie dostępności lekarzy i zapewniłaby całej ludności dostępność opieki. Modernizacja sieci szpitali i rozwiązanie problemu strukturalnego niedofinansowania szpitali publicznych to działania o kluczowym znaczeniu dla poprawy jakości i efektywności kosztowej usług zdrowotnych. Należy udoskonalić świadczenie podstawowej opieki zdrowotnej, aby zmniejszyć presję na szpitale i poprawić zarządzanie w zakresie chorób przewlekłych, a także zwiększyć koordynację różnych poziomów i rodzajów opieki. Szczególnie niepokojący jest niewystarczający dostęp do wysokiej jakości opieki długoterminowej po przystępnych cenach z powodu ogólnego niedofinansowania usług opieki środowiskowej i domowej, rozproszonego zarządzania oraz braku systemowej koordynacji usług społecznych i opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

(18)

Pandemia COVID-19 wykazała jeszcze dobitniej, jak ważne jest, aby Słowacja nadal rozwiązywała problemy strukturalne w swoim systemie ochrony zdrowia. Potrzebne są dodatkowe inwestycje w celu zwiększenia jego odporności, zmniejszenia niedoborów personelu służby zdrowia oraz zapewnienia odpowiedniej podaży kluczowych produktów medycznych i dostępności krytycznej infrastruktury. Równolegle z działaniami na rzecz zapewnienia w przyszłości odpowiedniej liczby personelu medycznego należy prowadzić skuteczną politykę, która zmniejszyłaby dysproporcje geograficzne w zakresie dostępności lekarzy i zapewniłaby całej ludności dostępność opieki. Modernizacja sieci szpitali i rozwiązanie problemu strukturalnego niedofinansowania szpitali publicznych to działania o kluczowym znaczeniu dla poprawy jakości i efektywności kosztowej usług zdrowotnych. Należy udoskonalić świadczenie podstawowej opieki zdrowotnej, aby zmniejszyć presję na szpitale i poprawić zarządzanie w zakresie chorób przewlekłych, a także zwiększyć koordynację różnych poziomów i rodzajów opieki. Szczególnie niepokojący jest niewystarczający dostęp do wysokiej jakości opieki długoterminowej po przystępnych cenach z powodu ogólnego niedofinansowania usług opieki środowiskowej i domowej, rozproszonego zarządzania oraz braku systemowej koordynacji usług społecznych i opieki zdrowotnej.

| (19) | Kryzys związany z COVID-19 uwydatnił istniejące już wcześniej wyzwania społeczne na Słowacji. Stworzył pilną potrzebę zapewnienia pracownikom, w ścisłej współpracy z partnerami społecznymi, odpowiedniego zastąpienia dochodów. Aby złagodzić wpływ kryzysu na zatrudnienie, uruchomiono mechanizmy zmniejszonego wymiaru czasu pracy przy wsparciu z funduszy unijnych. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 8,8 %, a w 2021 r. spadnie do 7,1 %. Pomimo pewnego złagodzenia w 2018 r. system świadczeń dla bezrobotnych na Słowacji charakteryzuje się rygorystycznymi wymogami kwalifikowalności, stosunkowo krótkim okresem wypłacania świadczeń (co do zasady sześć miesięcy, z niewielkimi przedłużeniami w czasie trwania kryzysu) i niskimi stopami kompensacji dochodu dla beneficjentów. Niektóre grupy są szczególnie narażone na skutki kryzysu i mogą doświadczać ograniczonego dostępu do ochrony socjalnej i usług opiekuńczych. Dotyczy to m.in. zmarginalizowanych społeczności romskich, które często nie mają dostępu do podstawowych usług, a także osób starszych i osób o niskich kwalifikacjach. |
| --- | --- |

(19)

Kryzys związany z COVID-19 uwydatnił istniejące już wcześniej wyzwania społeczne na Słowacji. Stworzył pilną potrzebę zapewnienia pracownikom, w ścisłej współpracy z partnerami społecznymi, odpowiedniego zastąpienia dochodów. Aby złagodzić wpływ kryzysu na zatrudnienie, uruchomiono mechanizmy zmniejszonego wymiaru czasu pracy przy wsparciu z funduszy unijnych. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 8,8 %, a w 2021 r. spadnie do 7,1 %. Pomimo pewnego złagodzenia w 2018 r. system świadczeń dla bezrobotnych na Słowacji charakteryzuje się rygorystycznymi wymogami kwalifikowalności, stosunkowo krótkim okresem wypłacania świadczeń (co do zasady sześć miesięcy, z niewielkimi przedłużeniami w czasie trwania kryzysu) i niskimi stopami kompensacji dochodu dla beneficjentów. Niektóre grupy są szczególnie narażone na skutki kryzysu i mogą doświadczać ograniczonego dostępu do ochrony socjalnej i usług opiekuńczych. Dotyczy to m.in. zmarginalizowanych społeczności romskich, które często nie mają dostępu do podstawowych usług, a także osób starszych i osób o niskich kwalifikacjach.

| (20) | Kryzys związany z COVID-19 zwiększył potrzebę rozwijania umiejętności cyfrowych społeczeństwa, w tym nauczycieli, a także potrzebę rozwoju łączności szerokopasmowej – wielu uczniów, w szczególności w marginalizowanych społecznościach romskich, nadal nie ma dostępu do internetu lub z innych powodów nie ma możliwości uczenia się w domu. Nadal aktualne są wyzwania związane z równym dostępem do edukacji włączającej wysokiej jakości; podstawowe umiejętności i ogólne wyniki uczniów w dużym stopniu zależą od ich sytuacji społeczno-ekonomicznej. Istnieją wyraźne różnice w wynikach nauki szkolnej między poszczególnymi szkołami i regionami, co znajduje również odzwierciedlenie w wysokim odsetku osób zbyt wcześnie porzucających naukę i szkolenie w niektórych regionach, w szczególności we wschodniej Słowacji. Atrakcyjność zawodu nauczyciela i jakość kształcenia wstępnego nauczycieli pozostają niskie. Ponadto wskaźnik korzystania dzieci, zwłaszcza w wieku poniżej trzech lat, z wczesnej edukacji i opieki jest najniższy w Unii, co pogłębia negatywny wpływ na wyniki kształcenia, w szczególności w przypadku dzieci ze środowisk defaworyzowanych. |
| --- | --- |

(20)

Kryzys związany z COVID-19 zwiększył potrzebę rozwijania umiejętności cyfrowych społeczeństwa, w tym nauczycieli, a także potrzebę rozwoju łączności szerokopasmowej – wielu uczniów, w szczególności w marginalizowanych społecznościach romskich, nadal nie ma dostępu do internetu lub z innych powodów nie ma możliwości uczenia się w domu. Nadal aktualne są wyzwania związane z równym dostępem do edukacji włączającej wysokiej jakości; podstawowe umiejętności i ogólne wyniki uczniów w dużym stopniu zależą od ich sytuacji społeczno-ekonomicznej. Istnieją wyraźne różnice w wynikach nauki szkolnej między poszczególnymi szkołami i regionami, co znajduje również odzwierciedlenie w wysokim odsetku osób zbyt wcześnie porzucających naukę i szkolenie w niektórych regionach, w szczególności we wschodniej Słowacji. Atrakcyjność zawodu nauczyciela i jakość kształcenia wstępnego nauczycieli pozostają niskie. Ponadto wskaźnik korzystania dzieci, zwłaszcza w wieku poniżej trzech lat, z wczesnej edukacji i opieki jest najniższy w Unii, co pogłębia negatywny wpływ na wyniki kształcenia, w szczególności w przypadku dzieci ze środowisk defaworyzowanych.

| (21) | W sytuacji kryzysu związanego z COVID-19 pilnym priorytetem dla Słowacji stało się szybkie uruchomienie pomocy na utrzymanie płynności finansowej przedsiębiorstw, szczególnie MŚP, poprzez właściwie ukierunkowane pożyczki i gwarancje, z wykorzystaniem elastyczności przewidzianej w nowo wprowadzonych tymczasowych ramach pomocy państwa na rzecz wspierania gospodarki oraz realokacji środków w ramach polityki spójności. Odpowiednie gwarancje zabezpieczające przed ryzykiem w połączeniu z niskimi stopami procentowymi i długimi terminami spłaty mogą pomóc w szybkim udzielaniu pożyczek przez pośredników oraz korzystaniu z nich przez firmy. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Możliwość odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenie społeczne może przyczynić się do jeszcze większego złagodzenia krótkoterminowych ograniczeń płynności MŚP i osób samozatrudnionych. Priorytetami średniookresowymi Słowacji pozostają zwalczanie uchylania się od opodatkowania i poprawa przestrzegania przepisów podatkowych, co ma zapewnić stabilność finansów publicznych oraz sprzyjać równym warunkom działania, a przez to ożywieniu gospodarczemu. W celu zapewnienia MŚP sald środków pieniężnych umożliwiających im działalność ważne jest apelowanie do organów publicznych wszystkich szczebli oraz przedsiębiorstw o przyspieszenie płatności faktur na rzecz dostawców. |
| --- | --- |

(21)

W sytuacji kryzysu związanego z COVID-19 pilnym priorytetem dla Słowacji stało się szybkie uruchomienie pomocy na utrzymanie płynności finansowej przedsiębiorstw, szczególnie MŚP, poprzez właściwie ukierunkowane pożyczki i gwarancje, z wykorzystaniem elastyczności przewidzianej w nowo wprowadzonych tymczasowych ramach pomocy państwa na rzecz wspierania gospodarki oraz realokacji środków w ramach polityki spójności. Odpowiednie gwarancje zabezpieczające przed ryzykiem w połączeniu z niskimi stopami procentowymi i długimi terminami spłaty mogą pomóc w szybkim udzielaniu pożyczek przez pośredników oraz korzystaniu z nich przez firmy. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Możliwość odroczenia płatności podatków i składek na ubezpieczenie społeczne może przyczynić się do jeszcze większego złagodzenia krótkoterminowych ograniczeń płynności MŚP i osób samozatrudnionych. Priorytetami średniookresowymi Słowacji pozostają zwalczanie uchylania się od opodatkowania i poprawa przestrzegania przepisów podatkowych, co ma zapewnić stabilność finansów publicznych oraz sprzyjać równym warunkom działania, a przez to ożywieniu gospodarczemu. W celu zapewnienia MŚP sald środków pieniężnych umożliwiających im działalność ważne jest apelowanie do organów publicznych wszystkich szczebli oraz przedsiębiorstw o przyspieszenie płatności faktur na rzecz dostawców.

| (22) | Kluczowe znaczenie dla odbudowy gospodarki i stworzenia klimatu bardziej sprzyjającego inwestycjom ma wspieranie przyjaznego otoczenia biznesowego i poprawa jakości usług publicznych. Aby środki naprawcze były skuteczne, należy zmniejszyć zbędne obciążenia administracyjne i uprościć procedury, w tym za pomocą efektywnego wykorzystywania punktów kompleksowej obsługi dla przedsiębiorstw. Ogólna skuteczność instytucji publicznych i organów administracji publicznej na Słowacji jest ciągle niska. Można ją ulepszyć poprzez dalszą cyfryzację, lepszą koordynację i planowanie infrastruktury cyfrowej oraz rozwój oprogramowania. Dalsze działania reformatorskie mogłyby przyczynić się do bardziej skoordynowanego kształtowania polityki i opracowywania przepisów oraz do zapewnienia sprawności służby cywilnej i zarządzania zasobami ludzkimi. Dążąc do wzmocnienia odporności gospodarki, Słowacja odniosłaby korzyści ze zwiększenia zdolności innowacyjnych przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, poprzez rozwiązanie problemu rozproszonego zarządzania ekosystemem badań naukowych i innowacji. Lepsza współpraca między przedsiębiorstwami, placówkami badawczymi, środowiskiem naukowym i sektorem publicznym może sprzyjać dzieleniu się wiedzą i umiejętnościami oraz pomóc przedsiębiorstwom we wprowadzaniu innowacji i rozwijaniu nowych zdolności w zakresie pracy i produkcji. |
| --- | --- |

(22)

Kluczowe znaczenie dla odbudowy gospodarki i stworzenia klimatu bardziej sprzyjającego inwestycjom ma wspieranie przyjaznego otoczenia biznesowego i poprawa jakości usług publicznych. Aby środki naprawcze były skuteczne, należy zmniejszyć zbędne obciążenia administracyjne i uprościć procedury, w tym za pomocą efektywnego wykorzystywania punktów kompleksowej obsługi dla przedsiębiorstw. Ogólna skuteczność instytucji publicznych i organów administracji publicznej na Słowacji jest ciągle niska. Można ją ulepszyć poprzez dalszą cyfryzację, lepszą koordynację i planowanie infrastruktury cyfrowej oraz rozwój oprogramowania. Dalsze działania reformatorskie mogłyby przyczynić się do bardziej skoordynowanego kształtowania polityki i opracowywania przepisów oraz do zapewnienia sprawności służby cywilnej i zarządzania zasobami ludzkimi. Dążąc do wzmocnienia odporności gospodarki, Słowacja odniosłaby korzyści ze zwiększenia zdolności innowacyjnych przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, poprzez rozwiązanie problemu rozproszonego zarządzania ekosystemem badań naukowych i innowacji. Lepsza współpraca między przedsiębiorstwami, placówkami badawczymi, środowiskiem naukowym i sektorem publicznym może sprzyjać dzieleniu się wiedzą i umiejętnościami oraz pomóc przedsiębiorstwom we wprowadzaniu innowacji i rozwijaniu nowych zdolności w zakresie pracy i produkcji.

| (23) | W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych oraz promowanie inwestycji prywatnych, w tym w drodze odpowiednich reform. Aby umożliwić regionom słabiej rozwiniętym nadrobienie zaległości i aby stały się one bardziej oparte na wiedzy, konkurencyjne i wydajne, potrzebne jest na Słowacji więcej strategicznych inwestycji zmierzających w szczególności do rozwoju infrastruktury i innych kluczowych usług oraz do poprawy sieci transportowych. Pandemia COVID-19 uwidoczniła istniejące już wcześniej braki w infrastrukturze cyfrowej. Rozszerzenie zasięgu sieci szerokopasmowej i zwiększenie jej prędkości umożliwiłoby równiejszy i lepszy dostęp do internetu. System edukacji i rynek pracy na Słowacji można poprawić przez działania na rzecz wyposażenia ludności w lepsze zestawy umiejętności w kontekście zmieniającej się gospodarki i społeczeństwa. Wysiłki te powinny dotyczyć m.in. uczenia się przez całe życie, ściślejszej współpracy między przedsiębiorstwami i systemami kształcenia na wszystkich poziomach oraz lepszego powiązania programów szkoleń i przekwalifikowania z obecnymi i przyszłymi potrzebami rynku pracy. |
| --- | --- |

(23)

W celu sprzyjania odbudowie gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych oraz promowanie inwestycji prywatnych, w tym w drodze odpowiednich reform. Aby umożliwić regionom słabiej rozwiniętym nadrobienie zaległości i aby stały się one bardziej oparte na wiedzy, konkurencyjne i wydajne, potrzebne jest na Słowacji więcej strategicznych inwestycji zmierzających w szczególności do rozwoju infrastruktury i innych kluczowych usług oraz do poprawy sieci transportowych. Pandemia COVID-19 uwidoczniła istniejące już wcześniej braki w infrastrukturze cyfrowej. Rozszerzenie zasięgu sieci szerokopasmowej i zwiększenie jej prędkości umożliwiłoby równiejszy i lepszy dostęp do internetu. System edukacji i rynek pracy na Słowacji można poprawić przez działania na rzecz wyposażenia ludności w lepsze zestawy umiejętności w kontekście zmieniającej się gospodarki i społeczeństwa. Wysiłki te powinny dotyczyć m.in. uczenia się przez całe życie, ściślejszej współpracy między przedsiębiorstwami i systemami kształcenia na wszystkich poziomach oraz lepszego powiązania programów szkoleń i przekwalifikowania z obecnymi i przyszłymi potrzebami rynku pracy.

| (24) | Przywrócenie wzrostu gospodarczego będzie wymagało w nadchodzących latach wysiłków politycznych i ukierunkowanych inwestycji zmierzających do tego, aby Słowacja wykorzystała szanse na stworzenie bardziej zrównoważonej gospodarki o wyższej wartości dodanej. W tych działaniach należy brać pod uwagę dysproporcje regionalne. Obszary priorytetowe określone w słowackim krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu, wymagające dodatkowych wysiłków, to m.in. zmniejszenie energochłonności przemysłu, wspieranie rozwiązań w zakresie efektywności energetycznej, w szczególności w odniesieniu do gospodarstw domowych, oraz inwestowanie w energię odnawialną. Bardziej sprzyjające otoczenie regulacyjne mogłoby przyczynić się do zwiększenia udziału źródeł odnawialnych w energii dostarczanej na rynek. Słowacja odniosłaby korzyści z przyśpieszenia realizacji planu działania na rzecz przekształcenia regionu Górnej Nitry, ukierunkowania funduszy na rozwiązania dla całego regionu oraz wykorzystania możliwości szybszego odchodzenia od węgla. Ograniczenie zanieczyszczenia powietrza spowodowanego spalaniem paliw stałych oraz wzrostu emisji pochodzących z transportu, usprawnienie systemu gospodarowania odpadami dzięki innowacyjnym rozwiązaniom w zakresie ich gromadzenia i przetwarzania, zakończenie budowy sieci wodociągowych i kanalizacyjnych w celu rozwiązania problemów sanitarnych, wspieranie projektów w zakresie inteligentnych sieci oraz przeorientowanie przemysłu w kierunku neutralnej dla klimatu gospodarki o obiegu zamkniętym – wszystkie te działania mogą sprzyjać dążeniu Słowacji do zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Słowacji sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Słowacji optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(24)

Przywrócenie wzrostu gospodarczego będzie wymagało w nadchodzących latach wysiłków politycznych i ukierunkowanych inwestycji zmierzających do tego, aby Słowacja wykorzystała szanse na stworzenie bardziej zrównoważonej gospodarki o wyższej wartości dodanej. W tych działaniach należy brać pod uwagę dysproporcje regionalne. Obszary priorytetowe określone w słowackim krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu, wymagające dodatkowych wysiłków, to m.in. zmniejszenie energochłonności przemysłu, wspieranie rozwiązań w zakresie efektywności energetycznej, w szczególności w odniesieniu do gospodarstw domowych, oraz inwestowanie w energię odnawialną. Bardziej sprzyjające otoczenie regulacyjne mogłoby przyczynić się do zwiększenia udziału źródeł odnawialnych w energii dostarczanej na rynek. Słowacja odniosłaby korzyści z przyśpieszenia realizacji planu działania na rzecz przekształcenia regionu Górnej Nitry, ukierunkowania funduszy na rozwiązania dla całego regionu oraz wykorzystania możliwości szybszego odchodzenia od węgla. Ograniczenie zanieczyszczenia powietrza spowodowanego spalaniem paliw stałych oraz wzrostu emisji pochodzących z transportu, usprawnienie systemu gospodarowania odpadami dzięki innowacyjnym rozwiązaniom w zakresie ich gromadzenia i przetwarzania, zakończenie budowy sieci wodociągowych i kanalizacyjnych w celu rozwiązania problemów sanitarnych, wspieranie projektów w zakresie inteligentnych sieci oraz przeorientowanie przemysłu w kierunku neutralnej dla klimatu gospodarki o obiegu zamkniętym – wszystkie te działania mogą sprzyjać dążeniu Słowacji do zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Słowacji sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Słowacji optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (25) | Nowe tendencje w międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, w tym w zakresie wykorzystywania podmiotów prawnych do prania pieniędzy, wymuszają na Słowacji udoskonalenie ram przeciwdziałania praniu pieniędzy w celu zapobiegania przestępstwom gospodarczym i ich zwalczania. Zrozumienie ekspozycji na ryzyko pozostaje niskie pomimo ambitnych planów rządowych mających na celu zwiększenie skuteczności dochodzeń w sprawie prania pieniędzy, ścigania tego procederu i zapobiegania mu. Ograniczona liczebność i wyszkolenie kadr utrudniają skuteczny nadzór nad osobami zaangażowanymi w tworzenie przedsiębiorstw. Działania podjęte w ramach rządowego planu działania nie dostarczyły jeszcze narzędzi pozwalających na skuteczne wykrywanie i ściganie przypadków prania pieniędzy i konfiskowanie mienia. |
| --- | --- |

(25)

Nowe tendencje w międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, w tym w zakresie wykorzystywania podmiotów prawnych do prania pieniędzy, wymuszają na Słowacji udoskonalenie ram przeciwdziałania praniu pieniędzy w celu zapobiegania przestępstwom gospodarczym i ich zwalczania. Zrozumienie ekspozycji na ryzyko pozostaje niskie pomimo ambitnych planów rządowych mających na celu zwiększenie skuteczności dochodzeń w sprawie prania pieniędzy, ścigania tego procederu i zapobiegania mu. Ograniczona liczebność i wyszkolenie kadr utrudniają skuteczny nadzór nad osobami zaangażowanymi w tworzenie przedsiębiorstw. Działania podjęte w ramach rządowego planu działania nie dostarczyły jeszcze narzędzi pozwalających na skuteczne wykrywanie i ściganie przypadków prania pieniędzy i konfiskowanie mienia.

| (26) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(26)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (27) | Słowacja powinna nadal realizować swoje zobowiązanie do rozwiązania konkretnych problemów związanych z ogólną uczciwością zawodową w systemie wymiaru sprawiedliwości, ponieważ mogą one podważyć zaufanie do jego skutecznego funkcjonowania. Postępy we wdrażaniu reform służących zwalczaniu korupcji są na Słowacji nadal ograniczone. Ciągle trwa uchwalanie lub realizacja szeregu reform w zakresie zapobiegania korupcji, w tym przepisów dotyczących lobbingu, prezentów, niepołączalności stanowisk i kontaktów ze stronami trzecimi w procesie podejmowania decyzji oraz ochrony sygnalistów. Chociaż dane statystyczne dotyczące postępowań karnych są zmienne, to ciągle niewiele jest prowadzonych dochodzeń dotyczących korupcji na wysokich szczeblach, natomiast widoczna jest pewna skuteczność nakładania sankcji na osoby prawne. |
| --- | --- |

(27)

Słowacja powinna nadal realizować swoje zobowiązanie do rozwiązania konkretnych problemów związanych z ogólną uczciwością zawodową w systemie wymiaru sprawiedliwości, ponieważ mogą one podważyć zaufanie do jego skutecznego funkcjonowania. Postępy we wdrażaniu reform służących zwalczaniu korupcji są na Słowacji nadal ograniczone. Ciągle trwa uchwalanie lub realizacja szeregu reform w zakresie zapobiegania korupcji, w tym przepisów dotyczących lobbingu, prezentów, niepołączalności stanowisk i kontaktów ze stronami trzecimi w procesie podejmowania decyzji oraz ochrony sygnalistów. Chociaż dane statystyczne dotyczące postępowań karnych są zmienne, to ciągle niewiele jest prowadzonych dochodzeń dotyczących korupcji na wysokich szczeblach, natomiast widoczna jest pewna skuteczność nakładania sankcji na osoby prawne.

| (28) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Słowacja przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(28)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Słowacja przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (29) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Słowacja powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich strefy euro. |
| --- | --- |

(29)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Słowacja powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką innych państw członkowskich strefy euro.

| (30) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Słowacji, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Słowacji w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Słowacji, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(30)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Słowacji, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Słowacji w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Słowacji, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (31) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (8) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(31)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (8) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Słowacji podjęcie w latach 2020 i 2021 działań mających na celu:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie zdolności do obsługi długu przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Wzmocnienie odporności systemu ochrony zdrowia w obszarach dotyczących personelu medycznego, kluczowych produktów medycznych i kluczowej infrastruktury. Poprawę świadczenia podstawowej opieki zdrowotnej oraz koordynacji między różnymi rodzajami opieki. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Zapewnienie odpowiedniego zastąpienia dochodu oraz dostępu do ochrony socjalnej i kluczowych usług dla wszystkich. Podnoszenie umiejętności cyfrowych. Zapewnienie równego dostępu do edukacji wysokiej jakości. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Skuteczne wdrożenie środków mających zapewnić płynność MŚP oraz osobom samozatrudnionym. Uzupełnienie braków w infrastrukturze cyfrowej. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystywanie energii, zrównoważony transport oraz gospodarowanie odpadami. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Zapewnienie skutecznego nadzoru i egzekwowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy. Zapewnienie korzystnego otoczenia biznesowego i usług publicznych wysokiej jakości poprzez udoskonalenia w zakresie koordynacji i tworzenia polityki. Rozwiązywanie problemów związanych z ogólną uczciwością zawodową w systemie wymiaru sprawiedliwości. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 148.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID- 19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Publiczne wydatki pierwotne netto to wydatki publiczne ogółem z wyłączeniem wydatków z tytułu odsetek, wydatków na programy unijne w pełni równoważonych dochodami z funduszy unijnych oraz niedyskrecjonalnych zmian w wydatkach na zasiłki dla bezrobotnych. Nakłady brutto na środki trwałe finansowane z zasobów krajowych rozkłada się na okres czterech lat. Uwzględnia się dyskrecjonalne środki po stronie dochodów lub prawnie przewidziany wzrost dochodów. Działania jednorazowe, zarówno po stronie dochodów, jak i wydatków, są saldowane.

7

(8)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

8

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/171 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/171

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Finlandii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Finlandię programu stabilności na 2020 r.

(2020/C 282/26)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Finlandii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (2) Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Finlandii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Finlandii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Finlandii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Finlandii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Finlandii zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Finlandii w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Finlandii w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Finlandię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Finlandię do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-gospodarcze skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych sektorach i regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Grozi to pogłębieniem się nierówności w Finlandii. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-gospodarcze skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych sektorach i regionach ze względu na różne modele specjalizacji. Grozi to pogłębieniem się nierówności w Finlandii. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym cofnięciem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 30 kwietnia 2020 r. Finlandia przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 30 kwietnia 2020 r. Finlandia przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r. oraz swój program stabilności na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Finlandia jest obecnie objęta funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia. |
| --- | --- |

(11)

Finlandia jest obecnie objęta funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega regule dotyczącej zadłużenia.

| (12) | W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 1,1 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 7,2 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2021 r. deficyt obniży się do 4,0 % PKB. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 59,4 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 69,1 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(12)

W programie stabilności na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 1,1 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 7,2 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że w 2021 r. deficyt obniży się do 4,0 % PKB. W programie stabilności na 2020 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 59,4 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 69,1 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Finlandia przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 1,7 % PKB. Środki te są przeznaczone zarówno na wydatki nadzwyczajne na ochronę zdrowia i porządku publicznego, jak i na wsparcie dla przedsiębiorstw i pracowników. Ponadto Finlandia zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 5 % PKB. Środki te obejmują gwarancje kredytowe dla przedsiębiorstw, skierowane głównie do małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), oraz specjalne systemy gwarancji dla linii lotniczych Finnair i przedsiębiorstw żeglugowych zapewniających bezpieczeństwo dostaw. Ponadto w Finlandii przyjęto też inne środki zwiększające płynność, niezgłoszone w programie stabilności na 2020 r., w tym odroczenia płatności podatku dochodowego od osób prawnych. Te dodatkowe środki szacuje się na 15 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Finlandię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Finlandia przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie stabilności na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 1,7 % PKB. Środki te są przeznaczone zarówno na wydatki nadzwyczajne na ochronę zdrowia i porządku publicznego, jak i na wsparcie dla przedsiębiorstw i pracowników. Ponadto Finlandia zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Wartość tych środków oszacowano w programie stabilności na 2020 r. na 5 % PKB. Środki te obejmują gwarancje kredytowe dla przedsiębiorstw, skierowane głównie do małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), oraz specjalne systemy gwarancji dla linii lotniczych Finnair i przedsiębiorstw żeglugowych zapewniających bezpieczeństwo dostaw. Ponadto w Finlandii przyjęto też inne środki zwiększające płynność, niezgłoszone w programie stabilności na 2020 r., w tym odroczenia płatności podatku dochodowego od osób prawnych. Te dodatkowe środki szacuje się na 15 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Finlandię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Finlandii w 2020 r. wyniesie -7,4 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -3,4 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie w 2020 r. poziom 69,4 % PKB, a w 2021 r. –69,6 % PKB. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Finlandii w 2020 r. wyniesie -7,4 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -3,4 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie w 2020 r. poziom 69,4 % PKB, a w 2021 r. –69,6 % PKB.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z prognozowanym przekroczeniem przez Finlandię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z prognozowanym przekroczeniem przez Finlandię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (16) | W odpowiedzi na kryzys związany z z COVID-19 Finlandia podjęła kompleksowe działania w celu wsparcia swojego systemu ochrony zdrowia i swojej gospodarki. Rząd Finlandii przyjął na przykład kilka budżetów uzupełniających i podjął decyzję o zwiększeniu bezpieczeństwa zatrudnienia dla pracowników, przy czym warunki otrzymywania świadczeń dla bezrobotnych zostały złagodzone. Ułatwiono dostęp do świadczeń dla bezrobotnych dla freelancerów i przedsiębiorców. Środki z zakresu zabezpieczenia społecznego opiewają na kwotę 1,6 mld EUR. Oprócz kredytów objętych gwarancją rządową w wysokości 10 mld EUR udostępniono bezpośrednie dotacje na działalność gospodarczą w wysokości 1 mld EUR. Rząd tymczasowo obniżył składkę emerytalną opłacaną przez pracodawcę o 2,6 punktu procentowego i przeznaczył co najmniej 1 mld EUR na gminne pakiety wsparcia. Fiński urząd nadzoru finansowego obniżył wymogi kapitałowe wobec fińskich instytucji kredytowych przez usunięcie bufora ryzyka systemowego oraz dostosowanie wymogów dotyczących konkretnych instytucji kredytowych. Rząd powołał grupę roboczą pod kierownictwem Ministerstwa Finansów i Ministerstwa Spraw Społecznych i Zdrowia, której zadaniem jest przygotowanie fińskiej strategii wyjścia z kryzysu związanego z COVID-19. Na podstawie pierwszego sprawozdania grupy rząd przyjął na początku maja wieloetapowy plan wyjścia z kryzysu. Grupa robocza zaproponuje następnie odpowiednie środki mające złagodzić zdrowotne, społeczne i gospodarcze skutki kryzysu. Członkowie grupy przeprowadzili konsultacje z partnerami społecznymi, gminami, społeczeństwem obywatelskim i organizacjami zajmującymi się ochroną środowiska. |
| --- | --- |

(16)

W odpowiedzi na kryzys związany z z COVID-19 Finlandia podjęła kompleksowe działania w celu wsparcia swojego systemu ochrony zdrowia i swojej gospodarki. Rząd Finlandii przyjął na przykład kilka budżetów uzupełniających i podjął decyzję o zwiększeniu bezpieczeństwa zatrudnienia dla pracowników, przy czym warunki otrzymywania świadczeń dla bezrobotnych zostały złagodzone. Ułatwiono dostęp do świadczeń dla bezrobotnych dla freelancerów i przedsiębiorców. Środki z zakresu zabezpieczenia społecznego opiewają na kwotę 1,6 mld EUR. Oprócz kredytów objętych gwarancją rządową w wysokości 10 mld EUR udostępniono bezpośrednie dotacje na działalność gospodarczą w wysokości 1 mld EUR. Rząd tymczasowo obniżył składkę emerytalną opłacaną przez pracodawcę o 2,6 punktu procentowego i przeznaczył co najmniej 1 mld EUR na gminne pakiety wsparcia. Fiński urząd nadzoru finansowego obniżył wymogi kapitałowe wobec fińskich instytucji kredytowych przez usunięcie bufora ryzyka systemowego oraz dostosowanie wymogów dotyczących konkretnych instytucji kredytowych. Rząd powołał grupę roboczą pod kierownictwem Ministerstwa Finansów i Ministerstwa Spraw Społecznych i Zdrowia, której zadaniem jest przygotowanie fińskiej strategii wyjścia z kryzysu związanego z COVID-19. Na podstawie pierwszego sprawozdania grupy rząd przyjął na początku maja wieloetapowy plan wyjścia z kryzysu. Grupa robocza zaproponuje następnie odpowiednie środki mające złagodzić zdrowotne, społeczne i gospodarcze skutki kryzysu. Członkowie grupy przeprowadzili konsultacje z partnerami społecznymi, gminami, społeczeństwem obywatelskim i organizacjami zajmującymi się ochroną środowiska.

| (17) | Mimo że Finlandia wykazała ogólną gotowość do radzenia sobie z kryzysem związanym z COVID-19, jej system ochrony zdrowia mógłby być bardziej odporny. Rejony szpitalne musiały przenieść część personelu medycznego w celu leczenia pacjentów chorych na COVID-19 i odstąpić od wcześniejszych terminów ustawowych w przypadku mniej pilnych świadczeń zdrowotnych. Obecny system usług zdrowotnych świadczonych przez różne podmioty spowodował nierównomierne rozmieszczenie pracowników służby zdrowia w kraju. Rozdrobnienie świadczenia usług oraz nierówny dostęp do usług socjalnych i podstawowej opieki zdrowotnej prawdopodobnie nadal będą stanowić problem po kryzysie, w szczególności w przypadku bezrobotnych i emerytów, w tym osób z niepełnosprawnościami. Ze względu na wzrost bezrobocia wynikający z kryzysu związanego z COVID-19 zarówno krótko-, jak i średnioterminowe działania w ramach polityki powinny koncentrować się na poprawie równego dostępu do podstawowej opieki zdrowotnej. W perspektywie średnioterminowej ważna jest dalsza realizacja planów w zakresie reform społecznych i reformy w dziedzinie zdrowia, rozpatrywanych przez kolejne rządy Finlandii, zwłaszcza ze względu na to, że przygotowują one Finlandię do daleko idących zmian demograficznych i pomogłyby temu krajowi w utrzymaniu jakości swojego systemu ochrony zdrowia w przyszłości, przy jednoczesnej poprawie jego dostępności. Długoterminowa stabilność finansów publicznych Finlandii jest nadal zagrożona ze względu na prognozowany wzrost kosztów związanych ze starzeniem się społeczeństwa, w szczególności związanych z opieką społeczną i zdrowotną. |
| --- | --- |

(17)

Mimo że Finlandia wykazała ogólną gotowość do radzenia sobie z kryzysem związanym z COVID-19, jej system ochrony zdrowia mógłby być bardziej odporny. Rejony szpitalne musiały przenieść część personelu medycznego w celu leczenia pacjentów chorych na COVID-19 i odstąpić od wcześniejszych terminów ustawowych w przypadku mniej pilnych świadczeń zdrowotnych. Obecny system usług zdrowotnych świadczonych przez różne podmioty spowodował nierównomierne rozmieszczenie pracowników służby zdrowia w kraju. Rozdrobnienie świadczenia usług oraz nierówny dostęp do usług socjalnych i podstawowej opieki zdrowotnej prawdopodobnie nadal będą stanowić problem po kryzysie, w szczególności w przypadku bezrobotnych i emerytów, w tym osób z niepełnosprawnościami. Ze względu na wzrost bezrobocia wynikający z kryzysu związanego z COVID-19 zarówno krótko-, jak i średnioterminowe działania w ramach polityki powinny koncentrować się na poprawie równego dostępu do podstawowej opieki zdrowotnej. W perspektywie średnioterminowej ważna jest dalsza realizacja planów w zakresie reform społecznych i reformy w dziedzinie zdrowia, rozpatrywanych przez kolejne rządy Finlandii, zwłaszcza ze względu na to, że przygotowują one Finlandię do daleko idących zmian demograficznych i pomogłyby temu krajowi w utrzymaniu jakości swojego systemu ochrony zdrowia w przyszłości, przy jednoczesnej poprawie jego dostępności. Długoterminowa stabilność finansów publicznych Finlandii jest nadal zagrożona ze względu na prognozowany wzrost kosztów związanych ze starzeniem się społeczeństwa, w szczególności związanych z opieką społeczną i zdrowotną.

| (18) | Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 8,3 %, a w 2021 r. spadnie do 7,7 %. Aby ograniczyć wzrost stopy bezrobocia i umożliwić reintegrację na rynku pracy osób, które utraciły zatrudnienie z powodu kryzysu związanego z COVID-19, niezbędne są skuteczne działania w perspektywie krótko- i średnioterminowej, opracowane w ścisłej współpracy z partnerami społecznymi. Wysiłki te powinny również wspierać grupy narażone na ubóstwo i wykluczenie społeczne, takie jak osoby o niskich kwalifikacjach, osoby z niepełnosprawnościami, osoby o częściowej niezdolności do pracy oraz wywodzące się ze środowisk migracyjnych. W Finlandii funkcjonują mechanizmy obniżonego wymiaru czasu pracy, z których skorzystało wielu pracowników. Aktywne polityki w zakresie rynku pracy, w tym środki na rzecz podnoszenia i zmiany kwalifikacji, mogą zapewnić szybką i trwałą reintegrację na rynku pracy. Wynagrodzenia dotowane mogłyby być ukierunkowane i połączone ze szkoleniami i działaniami następczymi ze strony publicznych służb zatrudnienia. Zmiana i podnoszenie kwalifikacji mają kluczowe znaczenie dla utrzymania szans siły roboczej na zatrudnienie w coraz bardziej cyfrowej i ekologicznej gospodarce. Reforma kształcenia ustawicznego może pomóc w zaspokojeniu zapotrzebowania na doskonalenie umiejętności przez osoby dorosłe, w tym osoby o niskich kwalifikacjach, w sektorach o dużym znaczeniu dla rynku pracy, takich jak sektor technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT). Aby zapewnić na rynku umiejętności potrzebne w czasach zmian demograficznych i technologicznych, ważne będzie utrzymanie adekwatności edukacji do potrzeb rynku pracy, również przez zapewnienie wystarczającej liczby miejsc w szkołach wyższych zgodnie z prognozami dotyczącymi zatrudnienia w każdym sektorze i regionie. Aby uniknąć pogorszenia sytuacji społeczno-ekonomicznej grup znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji w następstwie kryzysu związanego z COVID-19, rozwiązanie problemu przepaści cyfrowej będzie miało kluczowe znaczenie, zwłaszcza dla zapewnienia pochodzącym z grup defaworyzowanych osobom uczącym się dostępu do edukacji o wysokiej jakości. Skomplikowany system świadczeń tworzy bariery dla podejmowania pracy. Aby zachęcić do podejmowania pracy w obniżonym i niepełnym wymiarze czasu pracy, należy sprawnie uruchomić system ewidencji dochodów zawierający informacje w czasie rzeczywistym dotyczące wynagrodzeń i świadczeń, a także przyspieszyć obsługę świadczeń z tytułu zabezpieczenia społecznego. W perspektywie średniookresowej ważne będzie, aby Finlandia przeprowadziła reformę systemu świadczeń społecznych w celu pobudzenia zatrudnienia i przygotowania systemu opieki społecznej na przyszłość. |
| --- | --- |

(18)

Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 8,3 %, a w 2021 r. spadnie do 7,7 %. Aby ograniczyć wzrost stopy bezrobocia i umożliwić reintegrację na rynku pracy osób, które utraciły zatrudnienie z powodu kryzysu związanego z COVID-19, niezbędne są skuteczne działania w perspektywie krótko- i średnioterminowej, opracowane w ścisłej współpracy z partnerami społecznymi. Wysiłki te powinny również wspierać grupy narażone na ubóstwo i wykluczenie społeczne, takie jak osoby o niskich kwalifikacjach, osoby z niepełnosprawnościami, osoby o częściowej niezdolności do pracy oraz wywodzące się ze środowisk migracyjnych. W Finlandii funkcjonują mechanizmy obniżonego wymiaru czasu pracy, z których skorzystało wielu pracowników. Aktywne polityki w zakresie rynku pracy, w tym środki na rzecz podnoszenia i zmiany kwalifikacji, mogą zapewnić szybką i trwałą reintegrację na rynku pracy. Wynagrodzenia dotowane mogłyby być ukierunkowane i połączone ze szkoleniami i działaniami następczymi ze strony publicznych służb zatrudnienia. Zmiana i podnoszenie kwalifikacji mają kluczowe znaczenie dla utrzymania szans siły roboczej na zatrudnienie w coraz bardziej cyfrowej i ekologicznej gospodarce. Reforma kształcenia ustawicznego może pomóc w zaspokojeniu zapotrzebowania na doskonalenie umiejętności przez osoby dorosłe, w tym osoby o niskich kwalifikacjach, w sektorach o dużym znaczeniu dla rynku pracy, takich jak sektor technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT). Aby zapewnić na rynku umiejętności potrzebne w czasach zmian demograficznych i technologicznych, ważne będzie utrzymanie adekwatności edukacji do potrzeb rynku pracy, również przez zapewnienie wystarczającej liczby miejsc w szkołach wyższych zgodnie z prognozami dotyczącymi zatrudnienia w każdym sektorze i regionie. Aby uniknąć pogorszenia sytuacji społeczno-ekonomicznej grup znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji w następstwie kryzysu związanego z COVID-19, rozwiązanie problemu przepaści cyfrowej będzie miało kluczowe znaczenie, zwłaszcza dla zapewnienia pochodzącym z grup defaworyzowanych osobom uczącym się dostępu do edukacji o wysokiej jakości. Skomplikowany system świadczeń tworzy bariery dla podejmowania pracy. Aby zachęcić do podejmowania pracy w obniżonym i niepełnym wymiarze czasu pracy, należy sprawnie uruchomić system ewidencji dochodów zawierający informacje w czasie rzeczywistym dotyczące wynagrodzeń i świadczeń, a także przyspieszyć obsługę świadczeń z tytułu zabezpieczenia społecznego. W perspektywie średniookresowej ważne będzie, aby Finlandia przeprowadziła reformę systemu świadczeń społecznych w celu pobudzenia zatrudnienia i przygotowania systemu opieki społecznej na przyszłość.

| (19) | Pomoc dla przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, w utrzymaniu się na rynku w czasie kryzysu związanego z COVID-19 ma zasadnicze znaczenie dla ożywienia gospodarki po zniesieniu obecnie obowiązujących środków izolacji. Tymczasowe wsparcie płynności w formie pożyczek, dotacji i gwarancji mogłoby pomóc przedsiębiorstwom przetrwać ten okres dużej niepewności i znacznie niższych dochodów. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. |
| --- | --- |

(19)

Pomoc dla przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, w utrzymaniu się na rynku w czasie kryzysu związanego z COVID-19 ma zasadnicze znaczenie dla ożywienia gospodarki po zniesieniu obecnie obowiązujących środków izolacji. Tymczasowe wsparcie płynności w formie pożyczek, dotacji i gwarancji mogłoby pomóc przedsiębiorstwom przetrwać ten okres dużej niepewności i znacznie niższych dochodów. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego.

| (20) | W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Poziom inwestycji w Finlandii utrzymuje się poniżej średniej UE w przypadku kategorii, które w największym stopniu wspierają wzrost wydajności, w szczególności inwestycji w sprzęt i własność intelektualną. Może to ograniczyć długoterminowy potencjał wzrostu w tym kraju oraz zaważyć na jego konkurencyjności i odbudowie gospodarki. Wyższe nakłady na inwestycje w badania naukowe i rozwój są jednym z kluczowych czynników umożliwiających zmianę strukturalną po to, by sprzyjać sektorom gospodarki wymagającym specjalistycznej wiedzy oraz wzmacniać potencjał wzrostu gospodarczego w perspektywie długoterminowej. Planowane przejście do neutralności klimatycznej do 2035 r., które znalazło również odzwierciedlenie w krajowym planie Finlandii w dziedzinie energii i klimatu, będzie wymagało znacznych inwestycji, zwłaszcza w sieci elektroenergetyczne i zrównoważony transport. Pod kierunkiem parlamentarnej grupy sterującej trwają prace nad nowym krajowym planem w dziedzinie transportu na lata 2021–2032. W kontekście kwestii zdrowotnych, środowiskowych, regionalnych i dotyczących wydajności konieczne są dalsze wysiłki na rzecz upowszechnienia szybkich łączy szerokopasmowych oraz poprawy innego rodzaju infrastruktury cyfrowej w celu racjonalizacji logistyki i utrzymania działalności gospodarczej w regionach oddalonych. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Finlandii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Finlandii optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(20)

W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. Poziom inwestycji w Finlandii utrzymuje się poniżej średniej UE w przypadku kategorii, które w największym stopniu wspierają wzrost wydajności, w szczególności inwestycji w sprzęt i własność intelektualną. Może to ograniczyć długoterminowy potencjał wzrostu w tym kraju oraz zaważyć na jego konkurencyjności i odbudowie gospodarki. Wyższe nakłady na inwestycje w badania naukowe i rozwój są jednym z kluczowych czynników umożliwiających zmianę strukturalną po to, by sprzyjać sektorom gospodarki wymagającym specjalistycznej wiedzy oraz wzmacniać potencjał wzrostu gospodarczego w perspektywie długoterminowej. Planowane przejście do neutralności klimatycznej do 2035 r., które znalazło również odzwierciedlenie w krajowym planie Finlandii w dziedzinie energii i klimatu, będzie wymagało znacznych inwestycji, zwłaszcza w sieci elektroenergetyczne i zrównoważony transport. Pod kierunkiem parlamentarnej grupy sterującej trwają prace nad nowym krajowym planem w dziedzinie transportu na lata 2021–2032. W kontekście kwestii zdrowotnych, środowiskowych, regionalnych i dotyczących wydajności konieczne są dalsze wysiłki na rzecz upowszechnienia szybkich łączy szerokopasmowych oraz poprawy innego rodzaju infrastruktury cyfrowej w celu racjonalizacji logistyki i utrzymania działalności gospodarczej w regionach oddalonych. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Finlandii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Finlandii optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (21) | Krajowa ocena ryzyka Finlandii w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy jest obecnie nieaktualna i zostanie zaktualizowana w 2020 r. Fiński organ nadzoru finansowego ostatnio zwiększył swoje możliwości nadzorcze. Liczba personelu jest jednak nadal niewystarczająca, a podejście do nadzoru oparte na analizie ryzyka nie jest jeszcze prawidłowo stosowane. Chociaż kilka przypadków podejrzeń o naruszenie przepisów objęto dochodzeniem, kolejnym obszarem priorytetowym pozostaje ustanowienie odstraszającego systemu kar. Liczba zgłaszanych transakcji podejrzanych gwałtownie wzrosła w ostatnich miesiącach, a zasoby w ramach jednostki analityki finansowej wydają się niewystarczające do analizy tych informacji. Wymiana informacji między jednostką analityki finansowej a organem nadzoru finansowego w dalszym ciągu jest niewystarczająca. |
| --- | --- |

(21)

Krajowa ocena ryzyka Finlandii w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy jest obecnie nieaktualna i zostanie zaktualizowana w 2020 r. Fiński organ nadzoru finansowego ostatnio zwiększył swoje możliwości nadzorcze. Liczba personelu jest jednak nadal niewystarczająca, a podejście do nadzoru oparte na analizie ryzyka nie jest jeszcze prawidłowo stosowane. Chociaż kilka przypadków podejrzeń o naruszenie przepisów objęto dochodzeniem, kolejnym obszarem priorytetowym pozostaje ustanowienie odstraszającego systemu kar. Liczba zgłaszanych transakcji podejrzanych gwałtownie wzrosła w ostatnich miesiącach, a zasoby w ramach jednostki analityki finansowej wydają się niewystarczające do analizy tych informacji. Wymiana informacji między jednostką analityki finansowej a organem nadzoru finansowego w dalszym ciągu jest niewystarczająca.

| (22) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(22)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (23) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Finlandia przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(23)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Finlandia przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (24) | Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Finlandia powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką pozostałych państw członkowskich strefy euro. |
| --- | --- |

(24)

Zasadnicze znaczenie dla szybkiego zniwelowania skutków gospodarczych pandemii COVID-19 ma ścisła koordynacja między gospodarkami w unii gospodarczej i walutowej. Jako państwo członkowskie, którego walutą jest euro, Finlandia powinna – uwzględniając wskazówki polityczne Eurogrupy – zapewnić, aby jej polityka była spójna z zaleceniami dla strefy euro na 2020 r. i skoordynowana z polityką pozostałych państw członkowskich strefy euro.

| (25) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Finlandii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Finlandii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Finlandii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(25)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Finlandii, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program stabilności na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Finlandii w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Finlandii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (26) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(26)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Finlandii w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Rozwiązanie problemu niedoborów personelu medycznego, aby zwiększyć odporność systemu ochrony zdrowia i poprawić dostęp do usług społecznych i świadczeń zdrowotnych. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Wzmocnienie środków mających na celu wspieranie zatrudnienia i aktywnych polityk w zakresie rynku pracy. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Podjęcie działań w celu zapewnienia płynności gospodarce realnej, w szczególności małym i średnim przedsiębiorstwom. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystywanie energii, zrównoważoną i wydajną infrastrukturę oraz na badania naukowe i innowacje. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Zapewnienie skutecznego nadzoru i egzekwowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy. |
| --- | --- |

4.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 154.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

7

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/177 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/177

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Szwecji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Szwecję programu konwergencji na 2020 r.

(2020/C 282/27)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Szwecję jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Szwecję jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji.

| (2) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Szwecji zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Szwecji w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Szwecji w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Szwecji występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W szczególności zawyżony poziom cen nieruchomości mieszkaniowych w połączeniu ze stale rosnącym zadłużeniem gospodarstw domowych stwarza ryzyko nieuporządkowanej korekty. Mogłoby to mieć niekorzystny wpływ na gospodarkę, a potencjalnie również na sektor bankowy. Jakikolwiek negatywny wpływ na sektor bankowy może również spowodować negatywne skutki uboczne w krajach sąsiadujących za sprawą systemowych wzajemnych powiązań finansowych. W ostatnich latach wprowadzono już pewne środki, aby zlikwidować te zakłócenia równowagi. Środki te przyniosły jednak jak dotąd niewielkie skutki. Nie udało się usunąć poważnych luk w polityce, w szczególności w odniesieniu do bodźców podatkowych zachęcających do finansowania zakupu nieruchomości mieszkalnych długiem, ani też poprawić podaży nieruchomości mieszkalnych, w szczególności sytuacji na rynku wynajmu. |
| --- | --- |

(2)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Szwecji zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Szwecji w realizacji zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (3) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Szwecji w realizacji jej krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie to objęło również szczegółową ocenę sytuacji przeprowadzoną na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, której wyniki także opublikowano w dniu 26 lutego 2020 r. W wyniku analizy Komisja doszła do wniosku, że w Szwecji występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W szczególności zawyżony poziom cen nieruchomości mieszkaniowych w połączeniu ze stale rosnącym zadłużeniem gospodarstw domowych stwarza ryzyko nieuporządkowanej korekty. Mogłoby to mieć niekorzystny wpływ na gospodarkę, a potencjalnie również na sektor bankowy. Jakikolwiek negatywny wpływ na sektor bankowy może również spowodować negatywne skutki uboczne w krajach sąsiadujących za sprawą systemowych wzajemnych powiązań finansowych. W ostatnich latach wprowadzono już pewne środki, aby zlikwidować te zakłócenia równowagi. Środki te przyniosły jednak jak dotąd niewielkie skutki. Nie udało się usunąć poważnych luk w polityce, w szczególności w odniesieniu do bodźców podatkowych zachęcających do finansowania zakupu nieruchomości mieszkalnych długiem, ani też poprawić podaży nieruchomości mieszkalnych, w szczególności sytuacji na rynku wynajmu.

| (3) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (4) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(4)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (5) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (4) ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (6) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(6)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić społeczno-gospodarcze skutki pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (7) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(7)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (8) | Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Szwecję do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów. |
| --- | --- |

(8)

Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie uregulowania, przyjmując rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 (5) oraz (UE) 2020/558 (6), aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy współfinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Szwecję do pełnego wykorzystania tych możliwości w celu wspierania najbardziej dotkniętych osób i sektorów.

| (9) | Społeczno-gospodarcze skutki pandemii najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w Szwecji ze względu na różne modele specjalizacji; dotyczy to w szczególności obszarów, które są w znacznym stopniu uzależnione od turystyki oraz – ogólniej – od działalności gospodarczej opartej na bezpośrednim kontakcie z klientem. Wiąże się z tym istotne ryzyko pogłębienia się dysproporcji regionalnych i terytorialnych w Szwecji, co dodatkowo pogorszyłoby obserwowaną już tendencję do powolnego wzrostu nierówności między regionem stołecznym a pozostałymi regionami kraju oraz między miastami a obszarami wiejskimi. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym zniweczeniem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-gospodarcze skutki pandemii najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w Szwecji ze względu na różne modele specjalizacji; dotyczy to w szczególności obszarów, które są w znacznym stopniu uzależnione od turystyki oraz – ogólniej – od działalności gospodarczej opartej na bezpośrednim kontakcie z klientem. Wiąże się z tym istotne ryzyko pogłębienia się dysproporcji regionalnych i terytorialnych w Szwecji, co dodatkowo pogorszyłoby obserwowaną już tendencję do powolnego wzrostu nierówności między regionem stołecznym a pozostałymi regionami kraju oraz między miastami a obszarami wiejskimi. Obecna sytuacja, która grozi również przejściowym zniweczeniem procesu konwergencji między państwami członkowskimi, wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 27 kwietnia 2020 r. Szwecja przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 28 kwietnia 2020 r. – program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 27 kwietnia 2020 r. Szwecja przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 28 kwietnia 2020 r. – program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Szwecja jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(11)

Szwecja jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu.

| (12) | W programie konwergencji na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 0,4 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 3,8 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że deficyt obniży się do 1,4 % PKB w 2021 r., a do 2023 r. osiągnie nadwyżkę na poziomie 1,5 % PKB. W programie konwergencji na 2020 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 35 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 40 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność związana z pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(12)

W programie konwergencji na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 0,4 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2019 r. w kierunku deficytu w wysokości 3,8 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że deficyt obniży się do 1,4 % PKB w 2021 r., a do 2023 r. osiągnie nadwyżkę na poziomie 1,5 % PKB. W programie konwergencji na 2020 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 35 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 40 %. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność związana z pandemią COVID-19.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Szwecja przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 2,4 % PKB. Obejmują one: wzmocnienie usług opieki zdrowotnej (0,1 % PKB), pomoc doraźną dla sektorów znajdujących się w trudnej sytuacji (1,6 % PKB) oraz środki z zakresu polityk rynku pracy i polityk społecznych (0,2 % PKB). Ponadto Szwecja zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Zgodnie z programem konwergencji na 2020 r. środki te obejmują w szczególności odroczenia płatności podatków w wysokości do 6,9 % PKB, a także różnego rodzaju gwarancje kredytowe i rozbudowane instrumenty kredytowe w wysokości ok. 4,7 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Szwecję są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Szwecja przyjęła w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie zdolności swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie nią dotknięte. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że wspomniane środki budżetowe stanowią 2,4 % PKB. Obejmują one: wzmocnienie usług opieki zdrowotnej (0,1 % PKB), pomoc doraźną dla sektorów znajdujących się w trudnej sytuacji (1,6 % PKB) oraz środki z zakresu polityk rynku pracy i polityk społecznych (0,2 % PKB). Ponadto Szwecja zapowiedziała środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Zgodnie z programem konwergencji na 2020 r. środki te obejmują w szczególności odroczenia płatności podatków w wysokości do 6,9 % PKB, a także różnego rodzaju gwarancje kredytowe i rozbudowane instrumenty kredytowe w wysokości ok. 4,7 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, działania podjęte przez Szwecję są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji z dnia 13 marca 2020 r. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do ochrony stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Szwecji w 2020 r. wyniesie -5,6 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -2,2 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Szwecji w 2020 r. wyniesie -5,6 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -2,2 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2020 i 2021 utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Szwecję w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Szwecję w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza Komisji wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 nie zostało spełnione.

| (16) | Po wybuchu pandemii COVID-19 nastąpiło bezprecedensowe spowolnienie gospodarki Szwecji. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 9,7 %, a w 2021 r. spadnie do 9,3 %. Oczekuje się, że wystąpi znaczny spadek spożycia prywatnego, w szczególności w najbardziej narażonych kategoriach konsumpcji, takich jak transport, restauracje i zakwaterowanie. Przewiduje się, że spadek nakładów brutto na środki trwałe będzie jeszcze wyraźniejszy, niż ma to miejsce w przypadku konsumpcji, co w dużej mierze wynika z niepewności co do tempa odbudowy gospodarki. Władze szwedzkie wcześnie zaczęły wprowadzać środki i stopniowo intensyfikowały środki polityki, w miarę rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19. Środki te obejmowały opiekę zdrowotną i dotyczyły skutków gospodarczych. Środki dotyczące ochrony zdrowia obejmują wsparcie gospodarcze ze strony władz na szczeblu centralnym dla władz lokalnych i regionalnych odpowiedzialnych za system ochrony zdrowia w odniesieniu do dodatkowych kosztów ponoszonych przez nie w związku z pandemią COVID-19. W kwestii gospodarki rząd podjął szereg działań mających na celu zmniejszenie kosztów sektora przedsiębiorstw (zwolnienia krótkoterminowe, koszty świadczeń chorobowych, odstąpienie od pobierania ze składek na ubezpieczenia społeczne od pracodawców, gwarancje kredytowe i obniżanie czynszu), a także zapewnienie płynności przedsiębiorstw (odroczenie płatności podatkowych, w tym płatności podatku od wartości dodanej (VAT)). Ponadto szwedzki bank centralny Sveriges Riksbank zdecydował się na udzielanie kredytów przedsiębiorstwom za pośrednictwem banków, na zakup obligacji skarbowych i obligacji komunalnych, a także zabezpieczył obligacje zabezpieczone hipoteką i obligacje oraz papiery komercyjne emitowane przez szwedzkie przedsiębiorstwa niefinansowe. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Riksbank zawarł również umowy w sprawie swapu walutowego z innymi bankami centralnymi, aby zapewnić sektorowi finansowemu dostępność najważniejszych walut. Rozszerzono politykę społeczną i politykę rynku pracy, na przykład poprzez tymczasowe zmiany w świadczeniach chorobowych, zwiększenie świadczeń dla bezrobotnych, obniżenie wymogów w zakresie dostępu do systemu świadczeń dla bezrobotnych oraz poprzez aktywną politykę rynku pracy i edukacji (np. zielone miejsca pracy, rozszerzony program „Praca na nowy start”, kursy letnie, większa liczba studentów w szkolnictwie wyższym). |
| --- | --- |

(16)

Po wybuchu pandemii COVID-19 nastąpiło bezprecedensowe spowolnienie gospodarki Szwecji. Prognoza Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje, że w 2020 r. bezrobocie wzrośnie do 9,7 %, a w 2021 r. spadnie do 9,3 %. Oczekuje się, że wystąpi znaczny spadek spożycia prywatnego, w szczególności w najbardziej narażonych kategoriach konsumpcji, takich jak transport, restauracje i zakwaterowanie. Przewiduje się, że spadek nakładów brutto na środki trwałe będzie jeszcze wyraźniejszy, niż ma to miejsce w przypadku konsumpcji, co w dużej mierze wynika z niepewności co do tempa odbudowy gospodarki. Władze szwedzkie wcześnie zaczęły wprowadzać środki i stopniowo intensyfikowały środki polityki, w miarę rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19. Środki te obejmowały opiekę zdrowotną i dotyczyły skutków gospodarczych. Środki dotyczące ochrony zdrowia obejmują wsparcie gospodarcze ze strony władz na szczeblu centralnym dla władz lokalnych i regionalnych odpowiedzialnych za system ochrony zdrowia w odniesieniu do dodatkowych kosztów ponoszonych przez nie w związku z pandemią COVID-19. W kwestii gospodarki rząd podjął szereg działań mających na celu zmniejszenie kosztów sektora przedsiębiorstw (zwolnienia krótkoterminowe, koszty świadczeń chorobowych, odstąpienie od pobierania ze składek na ubezpieczenia społeczne od pracodawców, gwarancje kredytowe i obniżanie czynszu), a także zapewnienie płynności przedsiębiorstw (odroczenie płatności podatkowych, w tym płatności podatku od wartości dodanej (VAT)). Ponadto szwedzki bank centralny Sveriges Riksbank zdecydował się na udzielanie kredytów przedsiębiorstwom za pośrednictwem banków, na zakup obligacji skarbowych i obligacji komunalnych, a także zabezpieczył obligacje zabezpieczone hipoteką i obligacje oraz papiery komercyjne emitowane przez szwedzkie przedsiębiorstwa niefinansowe. W procesie opracowywania i realizacji tych działań należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Riksbank zawarł również umowy w sprawie swapu walutowego z innymi bankami centralnymi, aby zapewnić sektorowi finansowemu dostępność najważniejszych walut. Rozszerzono politykę społeczną i politykę rynku pracy, na przykład poprzez tymczasowe zmiany w świadczeniach chorobowych, zwiększenie świadczeń dla bezrobotnych, obniżenie wymogów w zakresie dostępu do systemu świadczeń dla bezrobotnych oraz poprzez aktywną politykę rynku pracy i edukacji (np. zielone miejsca pracy, rozszerzony program „Praca na nowy start”, kursy letnie, większa liczba studentów w szkolnictwie wyższym).

| (17) | Krótkoterminowe działania Szwecji w ramach reakcji na pandemię COVID-19 zależą od zapewnienia odpowiednich zasobów i buforów w zakresie zdolności oraz dostosowania ról i obowiązków personelu medycznego. W perspektywie średnioterminowej powinno to również doprowadzić do stworzenia sprawnej i zrównoważonej pod względem geograficznym ochrony zdrowia, odpowiedniego rozmieszczenia personelu medycznego w różnych punktach placówek leczniczych (na przykład na oddziałach opieki ambulatoryjnej i oddziałach leczenia szpitalnego) oraz do uniknięcia strukturalnego niedoboru personelu medycznego. Wykorzystanie przez Szwecję silnego sektora badań naukowych i innowacji na potrzeby działań stymulowanych nauką może przyczynić się do postępów w zakresie opracowywania szczepionek, leczenia i diagnostyki oraz przełożenia wyników badań naukowych na politykę w zakresie zdrowia publicznego. |
| --- | --- |

(17)

Krótkoterminowe działania Szwecji w ramach reakcji na pandemię COVID-19 zależą od zapewnienia odpowiednich zasobów i buforów w zakresie zdolności oraz dostosowania ról i obowiązków personelu medycznego. W perspektywie średnioterminowej powinno to również doprowadzić do stworzenia sprawnej i zrównoważonej pod względem geograficznym ochrony zdrowia, odpowiedniego rozmieszczenia personelu medycznego w różnych punktach placówek leczniczych (na przykład na oddziałach opieki ambulatoryjnej i oddziałach leczenia szpitalnego) oraz do uniknięcia strukturalnego niedoboru personelu medycznego. Wykorzystanie przez Szwecję silnego sektora badań naukowych i innowacji na potrzeby działań stymulowanych nauką może przyczynić się do postępów w zakresie opracowywania szczepionek, leczenia i diagnostyki oraz przełożenia wyników badań naukowych na politykę w zakresie zdrowia publicznego.

| (18) | Wspieranie dostępności umiejętności, a w szczególności umiejętności cyfrowych, może utrzymać wyższy wzrost wydajności dzięki badaniom i innowacjom w sektorach zaawansowanych technologii oraz pomóc w osiągnięciu ambitnych celów Szwecji w zakresie klimatu i energii zawartych w jej krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu. Inwestycje są również potrzebne, by zmniejszyć różnice w wynikach kształcenia między osobami uczącymi się ze środowisk migracyjnych a tymi, które pochodzą ze Szwecji. Wysoka jakość siły roboczej w znacznym stopniu przyczyniła się do wzrostu wydajności pracy, jednak efekt ten przestał być widoczny jeszcze przed kryzysem związanym z COVID-19. Niezbędna będzie również integracja na rynku pracy grup, których potencjał nie był w pełni wykorzystany przed kryzysem, takich jak migranci spoza UE czy osoby z niepełnosprawnościami. Niedobór wykwalifikowanej kadry jest szczególnie wyraźny w dziedzinie edukacji, ochrony zdrowia, pracy społecznej, technologii informacyjno-komunikacyjnych, przemysłu i budownictwa. |
| --- | --- |

(18)

Wspieranie dostępności umiejętności, a w szczególności umiejętności cyfrowych, może utrzymać wyższy wzrost wydajności dzięki badaniom i innowacjom w sektorach zaawansowanych technologii oraz pomóc w osiągnięciu ambitnych celów Szwecji w zakresie klimatu i energii zawartych w jej krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu. Inwestycje są również potrzebne, by zmniejszyć różnice w wynikach kształcenia między osobami uczącymi się ze środowisk migracyjnych a tymi, które pochodzą ze Szwecji. Wysoka jakość siły roboczej w znacznym stopniu przyczyniła się do wzrostu wydajności pracy, jednak efekt ten przestał być widoczny jeszcze przed kryzysem związanym z COVID-19. Niezbędna będzie również integracja na rynku pracy grup, których potencjał nie był w pełni wykorzystany przed kryzysem, takich jak migranci spoza UE czy osoby z niepełnosprawnościami. Niedobór wykwalifikowanej kadry jest szczególnie wyraźny w dziedzinie edukacji, ochrony zdrowia, pracy społecznej, technologii informacyjno-komunikacyjnych, przemysłu i budownictwa.

| (19) | W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. W sektorze cyfrowym i w sektorze mikroelektroniki ponad 50 % pracodawców zgłasza niedobór wykwalifikowanej kadry mający wpływ na wzrost. Utrzymanie wysokiego udziału wydatków publicznych w badaniach naukowych jest niezbędnym warunkiem poprawy wydajności. Do przywrócenia wzrostu wydajności pracy potrzebne jest również zwiększenie kapitału i większe inwestycje w sektorze zaawansowanych technologii i sektorze innowacyjnym. Upowszechnianie nowych technologii cyfrowych wśród małych i średnich przedsiębiorstw przyczyni się do zwiększenia wydajności. Kryzys pokazał, jak ważna jest infrastruktura cyfrowa oraz że szybka i stabilna łączność musi być dostępna we wszystkich miejscach, w których ludzie mieszkają lub pracują. Istotną rolę będzie odgrywać rozwój mobilnych sieci szerokopasmowych w paśmie 700 MHz, podobnie jak możliwość finansowego wsparcia rozwoju stałych łączy szerokopasmowych. Zbliżająca się aukcja 5G stanowić będzie dodatkowy impuls dla cyfryzacji szwedzkiej gospodarki. Cel, jakim jest osiągnięcie neutralnego pod względem klimatu społeczeństwa w 2045 r., będzie również wymagał inwestycji w badania naukowe i innowacje umożliwiające opracowanie i wdrożenie nowatorskich, konkurencyjnych rozwiązań w dziedzinie dekarbonizacji oraz skoordynowanych działań społecznych i politycznych. Zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych w Szwecji ma nastąpić przede wszystkim dzięki ograniczeniu tych emisji w transporcie. W programie politycznym znajduje się kompleksowe i stosunkowo szybkie przekształcenie floty, tak by składała się głównie z pojazdów niskoemisyjnych. Planowane inwestycje w infrastrukturę kolejową są istotne dla ułatwienia podziału zadań przewozowych i osiągnięcia ambitnego celu klimatycznego Szwecji. Elektryfikacja transportu i przemysłu wymagać będzie znacznych inwestycji w wytwarzanie i dystrybucję energii. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Szwecji sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Szwecji optymalnie wykorzystać ten fundusz. |
| --- | --- |

(19)

W celu wspierania odbudowy gospodarki ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, m.in. w drodze odpowiednich reform. W sektorze cyfrowym i w sektorze mikroelektroniki ponad 50 % pracodawców zgłasza niedobór wykwalifikowanej kadry mający wpływ na wzrost. Utrzymanie wysokiego udziału wydatków publicznych w badaniach naukowych jest niezbędnym warunkiem poprawy wydajności. Do przywrócenia wzrostu wydajności pracy potrzebne jest również zwiększenie kapitału i większe inwestycje w sektorze zaawansowanych technologii i sektorze innowacyjnym. Upowszechnianie nowych technologii cyfrowych wśród małych i średnich przedsiębiorstw przyczyni się do zwiększenia wydajności. Kryzys pokazał, jak ważna jest infrastruktura cyfrowa oraz że szybka i stabilna łączność musi być dostępna we wszystkich miejscach, w których ludzie mieszkają lub pracują. Istotną rolę będzie odgrywać rozwój mobilnych sieci szerokopasmowych w paśmie 700 MHz, podobnie jak możliwość finansowego wsparcia rozwoju stałych łączy szerokopasmowych. Zbliżająca się aukcja 5G stanowić będzie dodatkowy impuls dla cyfryzacji szwedzkiej gospodarki. Cel, jakim jest osiągnięcie neutralnego pod względem klimatu społeczeństwa w 2045 r., będzie również wymagał inwestycji w badania naukowe i innowacje umożliwiające opracowanie i wdrożenie nowatorskich, konkurencyjnych rozwiązań w dziedzinie dekarbonizacji oraz skoordynowanych działań społecznych i politycznych. Zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych w Szwecji ma nastąpić przede wszystkim dzięki ograniczeniu tych emisji w transporcie. W programie politycznym znajduje się kompleksowe i stosunkowo szybkie przekształcenie floty, tak by składała się głównie z pojazdów niskoemisyjnych. Planowane inwestycje w infrastrukturę kolejową są istotne dla ułatwienia podziału zadań przewozowych i osiągnięcia ambitnego celu klimatycznego Szwecji. Elektryfikacja transportu i przemysłu wymagać będzie znacznych inwestycji w wytwarzanie i dystrybucję energii. Programowanie przewidzianego we wniosku Komisji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Szwecji sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego 2020. Pozwoliłoby to Szwecji optymalnie wykorzystać ten fundusz.

| (20) | Utrzymujące się doniesienia o podejrzewanym praniu pieniędzy wpłynęły na reputację szwedzkich banków, a zapobieganie praniu pieniędzy pozostaje jednym z priorytetów dla Szwecji. Skuteczny nadzór wymaga zwiększenia zasobów i odpowiednich procedur w celu zastosowania podejścia opartego na analizie ryzyka. Szwecja przyznała, że potrzebne są dodatkowe zasoby umożliwiające sprawowanie odpowiedniego nadzoru i prowadzenie dochodzeń, a także wzmocniła zdolności swojego organu nadzoru finansowego. Zdolności tego organu są jednak wciąż za małe w stosunku do wielkości szwedzkiego sektora finansowego. Wyzwania z nim związane nie zniknęły i nadal należy w pełni wdrożyć podejście oparte na analizie ryzyka. |
| --- | --- |

(20)

Utrzymujące się doniesienia o podejrzewanym praniu pieniędzy wpłynęły na reputację szwedzkich banków, a zapobieganie praniu pieniędzy pozostaje jednym z priorytetów dla Szwecji. Skuteczny nadzór wymaga zwiększenia zasobów i odpowiednich procedur w celu zastosowania podejścia opartego na analizie ryzyka. Szwecja przyznała, że potrzebne są dodatkowe zasoby umożliwiające sprawowanie odpowiedniego nadzoru i prowadzenie dochodzeń, a także wzmocniła zdolności swojego organu nadzoru finansowego. Zdolności tego organu są jednak wciąż za małe w stosunku do wielkości szwedzkiego sektora finansowego. Wyzwania z nim związane nie zniknęły i nadal należy w pełni wdrożyć podejście oparte na analizie ryzyka.

| (21) | Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys. |
| --- | --- |

(21)

Podczas gdy zalecenia zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach kolejnego europejskiego semestru w przyszłym roku. Obejmuje to zalecenia z 2019 r. dotyczące polityk gospodarczych związanych z inwestycjami. Wszystkie zalecenia z 2019 r. powinny być uwzględniane przy strategicznym programowaniu finansowania w ramach polityki spójności w okresie po 2020 r., w tym na potrzeby środków łagodzących i strategii wyjścia wdrażanych w odpowiedzi na obecny kryzys.

| (22) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Szwecja przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii. |
| --- | --- |

(22)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez zapewnienie pełnej realizacji zaleceń z 2020 r. Szwecja przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia konkurencyjnej zrównoważoności w Unii.

| (23) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Szwecji, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Szwecji w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Szwecji, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe. |
| --- | --- |

(23)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Szwecji, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Szwecji w poprzednich latach. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Szwecji, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie opracowanego na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

| (24) | W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej. |
| --- | --- |

(24)

W świetle niniejszej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej.

| (25) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program konwergencji na 2020 r. W zaleceniach dla poszczególnych krajów z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. W związku z tym, że zalecenia dla poszczególnych krajów z 2020 r. zostały przeorientowane na cel, jakim jest łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwienie odbudowy gospodarki, żadne z przedmiotowych zaleceń nie odnosi się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, |
| --- | --- |

(25)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2020 r. i program konwergencji na 2020 r. W zaleceniach dla poszczególnych krajów z 2020 r. uwzględniono fakt, że w ramach dążenia do korekty zakłóceń równowagi należy w pierwszej kolejności stawić czoła pandemii COVID-19 i sprzyjać odbudowie gospodarki. W związku z tym, że zalecenia dla poszczególnych krajów z 2020 r. zostały przeorientowane na cel, jakim jest łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 i ułatwienie odbudowy gospodarki, żadne z przedmiotowych zaleceń nie odnosi się bezpośrednio do zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych przez Komisję na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011,

NINIEJSZYM ZALECA Szwecji w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Zapewnienie odporności systemu ochrony zdrowia, m.in. poprzez wystarczające zapasy kluczowych produktów medycznych, dostępność krytycznej infrastruktury i właściwej liczby pracowników służby zdrowia. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Wspieranie innowacji oraz edukacji i rozwijania umiejętności. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Skoncentrowanie inwestycji na transformacji ekologicznej i cyfrowej, w szczególności na czystym i wydajnym wytwarzaniu i wykorzystaniu energii, na sektorze innowacyjnym i sektorze zaawansowanych technologii, sieciach 5G oraz na zrównoważonym transporcie. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Poprawę skuteczności nadzoru nad przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i skuteczne egzekwowanie ram przeciwdziałania praniu pieniędzy. |
| --- | --- |

3.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 159.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

4

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 5).

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/558 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 i (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków zapewniających wyjątkową elastyczność na potrzeby wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 1).

6

(7)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

7

---

| 26.8.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 282/183 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 282/183

---

ZALECENIE RADY

z dnia 20 lipca 2020 r.

w sprawie krajowego programu reform Zjednoczonego Królestwa na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Zjednoczone Królestwo programu konwergencji na 2020 r.

(2020/C 282/28)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Zjednoczonego Królestwa jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 17 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła roczną strategię zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2020 r. Uwzględniła ona w należytym stopniu Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Zjednoczonego Królestwa jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których przeprowadzona zostanie szczegółowa ocena sytuacji.

| (2) | Po wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii w dniu 31 stycznia 2020 r. i wejściu w życie Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (3) (umowy o wystąpieniu) rozpoczął się dla tego państwa okres przejściowy, który potrwa do dnia 31 grudnia 2020 r. Okres ten może zostać przedłużony o rok lub dwa lata jedną decyzją podjętą przed dniem 1 lipca 2020 r. przez Unię i Zjednoczone Królestwo we wspólnym komitecie przewidzianym w umowie o wystąpieniu. W tym okresie prawo Unii – w tym prawo związane z europejskim semestrem – nadal ma zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa i na jego terytorium. |
| --- | --- |

(2)

Po wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii w dniu 31 stycznia 2020 r. i wejściu w życie Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (3) (umowy o wystąpieniu) rozpoczął się dla tego państwa okres przejściowy, który potrwa do dnia 31 grudnia 2020 r. Okres ten może zostać przedłużony o rok lub dwa lata jedną decyzją podjętą przed dniem 1 lipca 2020 r. przez Unię i Zjednoczone Królestwo we wspólnym komitecie przewidzianym w umowie o wystąpieniu. W tym okresie prawo Unii – w tym prawo związane z europejskim semestrem – nadal ma zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa i na jego terytorium.

| (3) | Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Zjednoczonego Królestwa zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Zjednoczonego Królestwa w realizacji zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (4) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Zjednoczonego Królestwa w realizacji jego krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

(3)

Sprawozdanie krajowe 2020 dotyczące Zjednoczonego Królestwa zostało opublikowane w dniu 26 lutego 2020 r. Zawiera ono ocenę postępów Zjednoczonego Królestwa w realizacji zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r. (4) (zwanych dalej „zaleceniami z 2019 r.”), działań następczych podjętych w związku z zaleceniami z poprzednich lat, a także postępów Zjednoczonego Królestwa w realizacji jego krajowych celów w ramach strategii „Europa 2020”.

| (4) | W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

(4)

W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Stanowi ona poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia, zakłóca globalne łańcuchy dostaw, powoduje wahania na rynkach finansowych, wywołuje wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia i dochodów obywateli oraz dla działalności przedsiębiorstw. Spowodowała silny wstrząs gospodarczy, który już teraz wywołuje w Unii poważne konsekwencje. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

| (5) | Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej. |
| --- | --- |

(5)

Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one podlegać nadzorowi demokratycznemu i niezależnej kontroli sądowej.

| (6) | W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna, określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (5), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim terminie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(6)

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Ogólna klauzula korekcyjna, określona w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (5), ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie z dnia 20 marca 2020 r. Komisja uznała, że w świetle spodziewanego poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 spełnione zostały warunki uruchomienia tej ogólnej klauzuli korekcyjnej, oraz zwróciła się do Rady o zatwierdzenie tego stwierdzenia. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uzgodnili, że poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej wymaga zdecydowanej, ambitnej i skoordynowanej reakcji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności fiskalnej w średnim terminie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki fiskalnej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu stabilności i wzrostu.

| (7) | Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy z myślą o wznowieniu działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu. |
| --- | --- |

(7)

Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne pandemii za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy z myślą o wznowieniu działalności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać różne dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tych obszarach. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

| (8) | Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. |
| --- | --- |

(8)

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił elastyczność, jaką zapewnia rynek wewnętrzny, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść środki wyjątkowe utrudniające normalne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Kluczowymi elementami koniecznymi do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej są między innymi ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów.

| (9) | Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach Zjednoczonego Królestwa ze względu na różne modele specjalizacji. Stwarza to znaczne ryzyko dalszego pogłębienia się dysproporcji regionalnych w Zjednoczonym Królestwie. Obecna sytuacja wymaga ukierunkowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

(9)

Społeczno-ekonomiczne skutki pandemii COVID-19 najprawdopodobniej będą rozkładać się nierównomiernie w poszczególnych regionach Zjednoczonego Królestwa ze względu na różne modele specjalizacji. Stwarza to znaczne ryzyko dalszego pogłębienia się dysproporcji regionalnych w Zjednoczonym Królestwie. Obecna sytuacja wymaga ukierunkowanych działań politycznych.

| (10) | W dniu 30 kwietnia 2020 r. Zjednoczone Królestwo przedłożyło swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 7 maja 2020 r. – program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 30 kwietnia 2020 r. Zjednoczone Królestwo przedłożyło swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 7 maja 2020 r. – program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | Zjednoczone Królestwo jest obecnie objęte funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu i podlega regule dotyczącej zadłużenia. W dniu 13 lipca 2018 r. Rada zaleciła Zjednoczonemu Królestwu zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (6) nie przekroczyła 1,6 % w roku 2019–2020, co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,6 % produktu krajowego brutto (PKB). Ocena ogólna Komisji potwierdza ryzyko znacznego odchylenia od zalecanej ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego w roku 2019–2020 oraz w latach 2018–2019 i 2019–2020 w ujęciu łącznym. Dane dotyczące wyniku budżetu za rok 2019–2020 będą dostępne jesienią 2020 r. |
| --- | --- |

(11)

Zjednoczone Królestwo jest obecnie objęte funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu i podlega regule dotyczącej zadłużenia. W dniu 13 lipca 2018 r. Rada zaleciła Zjednoczonemu Królestwu zapewnienie, by nominalna stopa wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto (6) nie przekroczyła 1,6 % w roku 2019–2020, co odpowiadałoby rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,6 % produktu krajowego brutto (PKB). Ocena ogólna Komisji potwierdza ryzyko znacznego odchylenia od zalecanej ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego w roku 2019–2020 oraz w latach 2018–2019 i 2019–2020 w ujęciu łącznym. Dane dotyczące wyniku budżetu za rok 2019–2020 będą dostępne jesienią 2020 r.

| (12) | W programie konwergencji na rok 2019–2020 rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 2,2 % PKB w roku 2019–2020 do deficytu w wysokości 2,5 % PKB w roku 2020–2021. Przewiduje się wzrost deficytu do 3,1 % PKB w roku 2021–2022, a następnie jego spadek do poziomu 2,4 % PKB w okresie do lat 2024–2025. W programie konwergencji na rok 2019–2020 przyjmuje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po szacowanym spadku w roku 2019–2020 do 83,2 % PKB, obniży się w roku 2020–2021 do 82,9 %. Scenariusz makroekonomiczny stanowiący podstawę tych prognoz budżetowych już nie wydaje się jednak realistyczny, ponieważ nie uwzględnia się w nim skutków ekonomicznych pandemii COVID-19. W prognozach zawartych w programie nie uwzględniono też środków zapowiedzianych przez Zjednoczone Królestwo w odpowiedzi na pandemię COVID-19. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

(12)

W programie konwergencji na rok 2019–2020 rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z deficytu na poziomie 2,2 % PKB w roku 2019–2020 do deficytu w wysokości 2,5 % PKB w roku 2020–2021. Przewiduje się wzrost deficytu do 3,1 % PKB w roku 2021–2022, a następnie jego spadek do poziomu 2,4 % PKB w okresie do lat 2024–2025. W programie konwergencji na rok 2019–2020 przyjmuje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po szacowanym spadku w roku 2019–2020 do 83,2 % PKB, obniży się w roku 2020–2021 do 82,9 %. Scenariusz makroekonomiczny stanowiący podstawę tych prognoz budżetowych już nie wydaje się jednak realistyczny, ponieważ nie uwzględnia się w nim skutków ekonomicznych pandemii COVID-19. W prognozach zawartych w programie nie uwzględniono też środków zapowiedzianych przez Zjednoczone Królestwo w odpowiedzi na pandemię COVID-19. Na perspektywy makroekonomiczne i fiskalne wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

| (13) | W odpowiedzi na pandemię COVID-19 Zjednoczone Królestwo wprowadziło w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie możliwości systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz zapewnienie pomocy tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie dotknięte jej skutkami. Środki te nie zostały uwzględnione w prognozach zawartych w programie konwergencji, ale zostały wzięte pod uwagę w prognozie Komisji z wiosny 2020 r. Środki budżetowe mają wartość ok. 5,5 % PKB i obejmują wsparcie dla pracowników, osób samozatrudnionych oraz przedsiębiorstw, a także działania o charakterze socjalnym. Ponadto Zjednoczone Królestwo zapowiedziało środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Środki te obejmują gwarancje kredytowe o wartości ok. 16 % PKB. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do zachowania stabilności fiskalnej w średnim terminie. |
| --- | --- |

(13)

W odpowiedzi na pandemię COVID-19 Zjednoczone Królestwo wprowadziło w odpowiednim czasie środki budżetowe mające na celu zwiększenie możliwości systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz zapewnienie pomocy tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie dotknięte jej skutkami. Środki te nie zostały uwzględnione w prognozach zawartych w programie konwergencji, ale zostały wzięte pod uwagę w prognozie Komisji z wiosny 2020 r. Środki budżetowe mają wartość ok. 5,5 % PKB i obejmują wsparcie dla pracowników, osób samozatrudnionych oraz przedsiębiorstw, a także działania o charakterze socjalnym. Ponadto Zjednoczone Królestwo zapowiedziało środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. Środki te obejmują gwarancje kredytowe o wartości ok. 16 % PKB. Pełne wdrożenie środków nadzwyczajnych i wspierających środków fiskalnych, a następnie przeorientowanie polityk fiskalnych na osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do zachowania stabilności fiskalnej w średnim terminie.

| (14) | Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Zjednoczonego Królestwa w roku 2020–2021 wyniesie -10,7 % PKB, a w roku 2021–2022 osiągnie -6,2 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie w roku 2020–2021 poziom 102,5 % PKB, a w 2022 r. –100,2 % PKB. W scenariuszu makroekonomicznym stanowiącym podstawę programu konwergencji nie uwzględniono wpływu pandemii COVID-19, w związku z czym zawarte w nim prognozy dotyczące długu i deficytu różnią się znacząco od prognoz Komisji. |
| --- | --- |

(14)

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Zjednoczonego Królestwa w roku 2020–2021 wyniesie -10,7 % PKB, a w roku 2021–2022 osiągnie -6,2 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie w roku 2020–2021 poziom 102,5 % PKB, a w 2022 r. –100,2 % PKB. W scenariuszu makroekonomicznym stanowiącym podstawę programu konwergencji nie uwzględniono wpływu pandemii COVID-19, w związku z czym zawarte w nim prognozy dotyczące długu i deficytu różnią się znacząco od prognoz Komisji.

| (15) | W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z prognozowanym przekroczeniem przez Zjednoczone Królestwo w roku 2020–21 progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/1997 nie było spełnione. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z prognozowanym przekroczeniem przez Zjednoczone Królestwo w roku 2020–21 progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/1997 nie było spełnione.

| (16) | Trwający kryzys związany z COVID-19 stworzył wyzwania w zakresie polityki gospodarczej i społecznej na skalę niespotykaną w ostatnich dziesięcioleciach. Przewiduje się, że stopa bezrobocia wzrośnie o prawie 3 punkty procentowe z poziomu 3,8 % w 2019 r. do 6,7 % w 2020 r., po czym w 2021 r. nastąpi nieznaczna poprawa do 6 %. Aby złagodzić negatywne skutki wstrząsu, rząd Zjednoczonego Królestwa wprowadził środki nadzwyczajne. Koszt bezpośredniego wsparcia fiskalnego będzie zależał od popytu, ale może wynieść ok. 110 mld GBP (5,5 % PKB); wsparcie to będzie uzupełnione gwarancjami kredytowymi o wartości 330 mld GBP (16 % PKB), jakie mają zostać udzielone na kredyty bankowe. Wprowadzono mechanizmy zmniejszonego wymiaru czasu pracy w celu ochrony zatrudnienia, a także środki mające zapewnić wsparcie osobom samozatrudnionym. Tymczasowo zmodyfikowano zakres i zasady kwalifikowalności, aby ułatwić dostęp do zaliczek w ramach programu Universal Credit, a okres podstawowego uprawnienia do świadczeń w ramach tego programu wydłużono tymczasowo do dwunastu miesięcy. Władze lokalne mają także otrzymać dodatkowe jednorazowe środki na wsparcie osób i gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Rząd ogłosił również trzymiesięczne moratorium na spłatę kredytów hipotecznych dla właścicieli domów i mieszkań, którzy z powodu pandemii COVID-19 znaleźli się w trudnej sytuacji. |
| --- | --- |

(16)

Trwający kryzys związany z COVID-19 stworzył wyzwania w zakresie polityki gospodarczej i społecznej na skalę niespotykaną w ostatnich dziesięcioleciach. Przewiduje się, że stopa bezrobocia wzrośnie o prawie 3 punkty procentowe z poziomu 3,8 % w 2019 r. do 6,7 % w 2020 r., po czym w 2021 r. nastąpi nieznaczna poprawa do 6 %. Aby złagodzić negatywne skutki wstrząsu, rząd Zjednoczonego Królestwa wprowadził środki nadzwyczajne. Koszt bezpośredniego wsparcia fiskalnego będzie zależał od popytu, ale może wynieść ok. 110 mld GBP (5,5 % PKB); wsparcie to będzie uzupełnione gwarancjami kredytowymi o wartości 330 mld GBP (16 % PKB), jakie mają zostać udzielone na kredyty bankowe. Wprowadzono mechanizmy zmniejszonego wymiaru czasu pracy w celu ochrony zatrudnienia, a także środki mające zapewnić wsparcie osobom samozatrudnionym. Tymczasowo zmodyfikowano zakres i zasady kwalifikowalności, aby ułatwić dostęp do zaliczek w ramach programu Universal Credit, a okres podstawowego uprawnienia do świadczeń w ramach tego programu wydłużono tymczasowo do dwunastu miesięcy. Władze lokalne mają także otrzymać dodatkowe jednorazowe środki na wsparcie osób i gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Rząd ogłosił również trzymiesięczne moratorium na spłatę kredytów hipotecznych dla właścicieli domów i mieszkań, którzy z powodu pandemii COVID-19 znaleźli się w trudnej sytuacji.

| (17) | W celu wsparcia sytuacji finansowej przedsiębiorstw Bank Anglii dwukrotnie obniżył stopę dyskontową, zmniejszając ją łącznie z 0,75 % do 0,1 %, obniżył do 0 % wskaźnik bufora antycyklicznego w Zjednoczonym Królestwie, który według wcześniejszych założeń miał do grudnia 2020 r. zmierzać w kierunku 2 %, zwiększył skalę programu skupu obligacji do 645 mld GBP oraz, w uzupełnieniu rządowych gwarancji kredytowych, zwiększył wsparcie na kredytowanie gospodarki przez banki komercyjne. Rząd zaoferował przedsiębiorstwom w niektórych sektorach roczne zawieszenie płatności podatku od nieruchomości, odroczenie płatności podatku od wartości dodanej (VAT) oraz dotacje gotówkowe dla mniejszych przedsiębiorstw. Pomoc na utrzymanie płynności finansowej udostępniono również w formie gwarancji i dotacji łączonych w ramach programu Coronavirus Business Interruption Loan dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) poniżej określonego progu obrotów, korzystając przy tym z różnorodnych produktów z zakresu finansowania przedsiębiorstw, takich jak odnawialne instrumenty kredytowe i inne produkty, w tym pożyczki terminowe. Ponadto wprowadzono ogólny system w celu zapewnienia płynności MŚP, a także większych przedsiębiorstw, który mógłby również obejmować wsparcie inwestycji – system ten jest dostępny we wszystkich sektorach działalności. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. |
| --- | --- |

(17)

W celu wsparcia sytuacji finansowej przedsiębiorstw Bank Anglii dwukrotnie obniżył stopę dyskontową, zmniejszając ją łącznie z 0,75 % do 0,1 %, obniżył do 0 % wskaźnik bufora antycyklicznego w Zjednoczonym Królestwie, który według wcześniejszych założeń miał do grudnia 2020 r. zmierzać w kierunku 2 %, zwiększył skalę programu skupu obligacji do 645 mld GBP oraz, w uzupełnieniu rządowych gwarancji kredytowych, zwiększył wsparcie na kredytowanie gospodarki przez banki komercyjne. Rząd zaoferował przedsiębiorstwom w niektórych sektorach roczne zawieszenie płatności podatku od nieruchomości, odroczenie płatności podatku od wartości dodanej (VAT) oraz dotacje gotówkowe dla mniejszych przedsiębiorstw. Pomoc na utrzymanie płynności finansowej udostępniono również w formie gwarancji i dotacji łączonych w ramach programu Coronavirus Business Interruption Loan dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) poniżej określonego progu obrotów, korzystając przy tym z różnorodnych produktów z zakresu finansowania przedsiębiorstw, takich jak odnawialne instrumenty kredytowe i inne produkty, w tym pożyczki terminowe. Ponadto wprowadzono ogólny system w celu zapewnienia płynności MŚP, a także większych przedsiębiorstw, który mógłby również obejmować wsparcie inwestycji – system ten jest dostępny we wszystkich sektorach działalności. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego.

| (18) | Pandemia COVID-19 ukazała słabości w przygotowaniu oraz zdolnościach reagowania systemu ochrony zdrowia w Zjednoczonym Królestwie na wystąpienie takiego rodzaju epidemii, zwłaszcza jeżeli chodzi o obiekty, personel i zaopatrzenie. To sprawiło, że w całym Zjednoczonym Królestwie rozmieszczono awaryjnie tymczasowe szpitale polowe dla pacjentów z COVID-19. Przemysł wytwórczy kraju wezwano do modyfikacji linii produkcyjnych i pilnego przestawienia się na produkcję dodatkowego sprzętu medycznego, takiego jak respiratory, aby zaspokoić oczekiwane zapotrzebowanie. Kryzys związany z COVID-19 jeszcze bardziej unaocznił istniejące niedobory personelu służby zdrowia. Zarządzanie podobnymi kryzysami w przyszłości wymaga inwestycji w system ochrony zdrowia w całym Zjednoczonym Królestwie, w tym skutecznych i odpowiednio finansowanych środków w zakresie zdrowia publicznego. Inwestycje te powinny służyć zapewnieniu niezbędnego sprzętu oraz niezbędnych obiektów i pracowników z odpowiednimi umiejętnościami, a także ogólnej zdolności świadczenia wszystkich oczekiwanych regularnych usług opieki zdrowotnej obok zapewnienia opieki nad pacjentami z COVID-19 lub podobnymi chorobami zakaźnymi. |
| --- | --- |

(18)

Pandemia COVID-19 ukazała słabości w przygotowaniu oraz zdolnościach reagowania systemu ochrony zdrowia w Zjednoczonym Królestwie na wystąpienie takiego rodzaju epidemii, zwłaszcza jeżeli chodzi o obiekty, personel i zaopatrzenie. To sprawiło, że w całym Zjednoczonym Królestwie rozmieszczono awaryjnie tymczasowe szpitale polowe dla pacjentów z COVID-19. Przemysł wytwórczy kraju wezwano do modyfikacji linii produkcyjnych i pilnego przestawienia się na produkcję dodatkowego sprzętu medycznego, takiego jak respiratory, aby zaspokoić oczekiwane zapotrzebowanie. Kryzys związany z COVID-19 jeszcze bardziej unaocznił istniejące niedobory personelu służby zdrowia. Zarządzanie podobnymi kryzysami w przyszłości wymaga inwestycji w system ochrony zdrowia w całym Zjednoczonym Królestwie, w tym skutecznych i odpowiednio finansowanych środków w zakresie zdrowia publicznego. Inwestycje te powinny służyć zapewnieniu niezbędnego sprzętu oraz niezbędnych obiektów i pracowników z odpowiednimi umiejętnościami, a także ogólnej zdolności świadczenia wszystkich oczekiwanych regularnych usług opieki zdrowotnej obok zapewnienia opieki nad pacjentami z COVID-19 lub podobnymi chorobami zakaźnymi.

| (19) | Obecny kryzys prawdopodobnie będzie miał większy wpływ na osoby znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji i doprowadzi do pogłębienia ubóstwa. Pomimo rekordowo niskiej stopy bezrobocia zagrożenie ubóstwem lub wykluczeniem społecznym wzrastało jeszcze przed kryzysem. Wskaźniki ubóstwa pracujących i ubóstwa dzieci są również na wysokim poziomie. Cięcia i reformy systemu socjalnego mogą osłabić silny efekt ograniczania ubóstwa, jaki ma system ulg podatkowych i świadczeń Zjednoczonego Królestwa. Istnieją możliwości zwiększenia wsparcia dla osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, w tym dzieci żyjących w ubóstwie, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że kryzys prawdopodobnie jeszcze bardziej zwiększy nierówności dochodowe. |
| --- | --- |

(19)

Obecny kryzys prawdopodobnie będzie miał większy wpływ na osoby znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji i doprowadzi do pogłębienia ubóstwa. Pomimo rekordowo niskiej stopy bezrobocia zagrożenie ubóstwem lub wykluczeniem społecznym wzrastało jeszcze przed kryzysem. Wskaźniki ubóstwa pracujących i ubóstwa dzieci są również na wysokim poziomie. Cięcia i reformy systemu socjalnego mogą osłabić silny efekt ograniczania ubóstwa, jaki ma system ulg podatkowych i świadczeń Zjednoczonego Królestwa. Istnieją możliwości zwiększenia wsparcia dla osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, w tym dzieci żyjących w ubóstwie, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że kryzys prawdopodobnie jeszcze bardziej zwiększy nierówności dochodowe.

| (20) | Istotnym wyzwaniem dla Zjednoczonego Królestwa pozostaje poprawa wydajności pracy. Wydajność na godzinę w Zjednoczonym Królestwie jest znacznie niższa niż w większości innych rozwiniętych gospodarek i jest zaledwie nieco wyższa niż przed kryzysem finansowym. Wzrost PKB wynikał głównie ze wzrostu zatrudnienia, a w ostatnich latach praktycznie nie odnotowano wzrostu wydajności. Pomimo kurczących się zasobów pracy wydajność pracy w Zjednoczonym Królestwie od początku 2018 r. zasadniczo utrzymuje się na stałym poziomie. Tempo wzrostu płac realnych również pozostało niskie. Wiele części Zjednoczonego Królestwa jest stosunkowo ubogich, a poziom inwestycji w umiejętności i infrastrukturę jest stosunkowo niski. Ograniczone możliwości rozwoju zawodowego w przypadku osób wykonujących nisko płatną pracę mają negatywny wpływ zarówno na wydajność, jak i na ubóstwo. Sytuacja ta ma się utrzymać, a z powodu kryzysu związanego z COVID-19 może nawet ulec pogorszeniu. Obecna pandemia stwarza także istotne wyzwania dla systemu kształcenia i szkolenia w Zjednoczonym Królestwie, w szczególności w odniesieniu do nauczania na odległość i zróżnicowanego dostępu do usystematyzowanego nauczania. Istnieją zatem możliwości zwiększenia wydajności poprzez rozwiązanie powszechnie występujących problemów, takich jak niski poziom inwestycji w sprzęt, infrastrukturę oraz badania naukowe i rozwój, a także niedobór kwalifikacji, zwłaszcza umiejętności podstawowych i technicznych. Zjednoczone Królestwo dąży do zwiększenia inwestycji w badania naukowe i innowacje oraz poprawę wykorzystania istniejących technologii w całej gospodarce. |
| --- | --- |

(20)

Istotnym wyzwaniem dla Zjednoczonego Królestwa pozostaje poprawa wydajności pracy. Wydajność na godzinę w Zjednoczonym Królestwie jest znacznie niższa niż w większości innych rozwiniętych gospodarek i jest zaledwie nieco wyższa niż przed kryzysem finansowym. Wzrost PKB wynikał głównie ze wzrostu zatrudnienia, a w ostatnich latach praktycznie nie odnotowano wzrostu wydajności. Pomimo kurczących się zasobów pracy wydajność pracy w Zjednoczonym Królestwie od początku 2018 r. zasadniczo utrzymuje się na stałym poziomie. Tempo wzrostu płac realnych również pozostało niskie. Wiele części Zjednoczonego Królestwa jest stosunkowo ubogich, a poziom inwestycji w umiejętności i infrastrukturę jest stosunkowo niski. Ograniczone możliwości rozwoju zawodowego w przypadku osób wykonujących nisko płatną pracę mają negatywny wpływ zarówno na wydajność, jak i na ubóstwo. Sytuacja ta ma się utrzymać, a z powodu kryzysu związanego z COVID-19 może nawet ulec pogorszeniu. Obecna pandemia stwarza także istotne wyzwania dla systemu kształcenia i szkolenia w Zjednoczonym Królestwie, w szczególności w odniesieniu do nauczania na odległość i zróżnicowanego dostępu do usystematyzowanego nauczania. Istnieją zatem możliwości zwiększenia wydajności poprzez rozwiązanie powszechnie występujących problemów, takich jak niski poziom inwestycji w sprzęt, infrastrukturę oraz badania naukowe i rozwój, a także niedobór kwalifikacji, zwłaszcza umiejętności podstawowych i technicznych. Zjednoczone Królestwo dąży do zwiększenia inwestycji w badania naukowe i innowacje oraz poprawę wykorzystania istniejących technologii w całej gospodarce.

| (21) | Aby wspomóc odbudowę gospodarki, ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, w tym w drodze odpowiednich reform. W Zjednoczonym Królestwie stale utrzymuje się niedobór nieruchomości mieszkaniowych. Pojawiają się ograniczenia mocy produkcyjnych, zaś budownictwo mieszkaniowe pozostaje poniżej poziomu wymaganego do zaspokojenia szacowanego popytu. Ilość i lokalizacja gruntów dostępnych na potrzeby nowych nieruchomości mieszkalnych jest ograniczona ścisłymi regulacjami rynku gruntów, w szczególności wokół dużych miast. Sektor budownictwa pozostaje kluczowy dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, a także dla osiągnięcia przyszłych celów w zakresie efektywności energetycznej i klimatu, chociaż ograniczenie ilości energii wykorzystywanej do ogrzewania lokali mieszkalnych jest utrudnione ze względu na wiek zasobów mieszkaniowych oraz ich powolne zastępowanie. Po dziesięcioleciach niedoinwestowania z funduszy publicznych rząd zaczął zajmować się problemem deficytu infrastruktury. Odnotowano obiecujące postępy w zakresie inwestycji w odnawialne źródła energii, a w sektorze energetycznym znacznie ograniczono emisje. Jednak transformacja w kierunku neutralności klimatycznej nadal napotyka wyzwania w całej gospodarce. Wykorzystanie sieci drogowej, kolejowej i lotniczej w Zjednoczonym Królestwie zbliża się do granic przepustowości, co przyczynia się do zatorów komunikacyjnych i zanieczyszczenia powietrza. Zjednoczone Królestwo ma ambicję, by stać się liderem w dziedzinie pojazdów bezemisyjnych, ale większość sieci kolejowej nie jest jeszcze zelektryfikowana. Zasięg sieci w pełni światłowodowych w Zjednoczonym Królestwie jest wprawdzie nadal skromny, ale konkurencja między sieciami na tym rynku jest coraz silniejsza, ponieważ rząd znacznie zwiększa wsparcie publiczne na rozwój sieci światłowodowych. Takie inwestycje w infrastrukturę cyfrową muszą jednak iść w parze z podnoszeniem umiejętności cyfrowych, ponieważ w Zjednoczonym Królestwie istnieje strukturalny deficyt specjalistycznych umiejętności informatycznych. |
| --- | --- |

(21)

Aby wspomóc odbudowę gospodarki, ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, w tym w drodze odpowiednich reform. W Zjednoczonym Królestwie stale utrzymuje się niedobór nieruchomości mieszkaniowych. Pojawiają się ograniczenia mocy produkcyjnych, zaś budownictwo mieszkaniowe pozostaje poniżej poziomu wymaganego do zaspokojenia szacowanego popytu. Ilość i lokalizacja gruntów dostępnych na potrzeby nowych nieruchomości mieszkalnych jest ograniczona ścisłymi regulacjami rynku gruntów, w szczególności wokół dużych miast. Sektor budownictwa pozostaje kluczowy dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, a także dla osiągnięcia przyszłych celów w zakresie efektywności energetycznej i klimatu, chociaż ograniczenie ilości energii wykorzystywanej do ogrzewania lokali mieszkalnych jest utrudnione ze względu na wiek zasobów mieszkaniowych oraz ich powolne zastępowanie. Po dziesięcioleciach niedoinwestowania z funduszy publicznych rząd zaczął zajmować się problemem deficytu infrastruktury. Odnotowano obiecujące postępy w zakresie inwestycji w odnawialne źródła energii, a w sektorze energetycznym znacznie ograniczono emisje. Jednak transformacja w kierunku neutralności klimatycznej nadal napotyka wyzwania w całej gospodarce. Wykorzystanie sieci drogowej, kolejowej i lotniczej w Zjednoczonym Królestwie zbliża się do granic przepustowości, co przyczynia się do zatorów komunikacyjnych i zanieczyszczenia powietrza. Zjednoczone Królestwo ma ambicję, by stać się liderem w dziedzinie pojazdów bezemisyjnych, ale większość sieci kolejowej nie jest jeszcze zelektryfikowana. Zasięg sieci w pełni światłowodowych w Zjednoczonym Królestwie jest wprawdzie nadal skromny, ale konkurencja między sieciami na tym rynku jest coraz silniejsza, ponieważ rząd znacznie zwiększa wsparcie publiczne na rozwój sieci światłowodowych. Takie inwestycje w infrastrukturę cyfrową muszą jednak iść w parze z podnoszeniem umiejętności cyfrowych, ponieważ w Zjednoczonym Królestwie istnieje strukturalny deficyt specjalistycznych umiejętności informatycznych.

| (22) | Podczas gdy zalecenia dla Zjednoczonego Królestwa zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-ekonomicznych skutków pandemii i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do zaradzenia średnio- i długoterminowym wyzwaniom strukturalnym. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach europejskiego semestru do końca okresu przejściowego. |
| --- | --- |

(22)

Podczas gdy zalecenia dla Zjednoczonego Królestwa zawarte w niniejszym zaleceniu (zwane dalej „zaleceniami z 2020 r.”) koncentrują się na łagodzeniu społeczno-ekonomicznych skutków pandemii i ułatwianiu odbudowy gospodarki, zalecenia z 2019 r. obejmowały również reformy, które są niezbędne do zaradzenia średnio- i długoterminowym wyzwaniom strukturalnym. Zalecenia z 2019 r. pozostają aktualne i będą nadal monitorowane w ramach europejskiego semestru do końca okresu przejściowego.

| (23) | Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez pełną realizację poniższych zaleceń z 2020 r. Zjednoczone Królestwo przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(23)

Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej. W swoich krajowych programach reform na 2020 r. państwa członkowskie podsumowały postępy w realizacji określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju. Poprzez pełną realizację poniższych zaleceń z 2020 r. Zjednoczone Królestwo przyczyni się do postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju.

| (24) | W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Zjednoczonego Królestwa, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Zjednoczonego Królestwa w poprzednich latach. Wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Zjednoczonym Królestwie, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii. |
| --- | --- |

(24)

W ramach europejskiego semestru 2020 Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Zjednoczonego Królestwa, a następnie opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym 2020. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r. oraz działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Zjednoczonego Królestwa w poprzednich latach. Wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki fiskalnej i społeczno-gospodarczej w Zjednoczonym Królestwie, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii.

| (25) | W świetle tej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej, |
| --- | --- |

(25)

W świetle tej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia (7) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,

NINIEJSZYM ZALECA Zjednoczonemu Królestwu w latach 2020 i 2021:

| 1. | Podjęcie wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Gdy pozwolą na to warunki gospodarcze – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie zdolności obsługi zadłużenia, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Wzmocnienie odporności systemu ochrony zdrowia. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Zapewnienie adekwatności i dostępności systemu zabezpieczenia społecznego w celu objęcia wsparciem wszystkich osób, w szczególności tych najbardziej dotkniętych przez kryzys. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Stymulowanie innowacji i wspieranie rozwoju kapitału ludzkiego. Przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, aby wspierać odbudowę gospodarki. Ukierunkowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na budynki mieszkalne, czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii, infrastrukturę zrównoważonego transportu oraz szybkie sieci szerokopasmowe. |
| --- | --- |

3.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 lipca 2020 r.

W imieniu Rady

J. KLOECKNER

Przewodnicząca

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Dz.U. L 29 z 31.1.2020, s. 7.

3

(4)  Dz.U. C 301 z 5.9.2019, s. 163.

4

(5)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

5

(6)  Publiczne wydatki pierwotne netto to wydatki publiczne ogółem z wyłączeniem wydatków z tytułu odsetek, wydatków na programy unijne w pełni równoważonych dochodami z funduszy unijnych oraz niedyskrecjonalnych zmian w wydatkach na zasiłki dla bezrobotnych. Nakłady brutto na środki trwałe finansowane z zasobów krajowych rozkłada się na okres czterech lat. Uwzględnia się dyskrecjonalne środki po stronie dochodów lub prawnie przewidziany wzrost dochodów. Działania jednorazowe, zarówno po stronie dochodów, jak i wydatków, są saldowane.

6

(7)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

7

---