# Επίσημη Εφημερίδα C 232/14 Ι

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 232 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 63ό έτος14 Ιουλίου 2020 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 232

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

63ό έτος14 Ιουλίου 2020

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 551η Σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ (Εξ αποστάσεως σύνοδος ολομέλειας), 5.5.2020 - 7.5.2020 |
| 2020/C 232/01 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Δημογραφικά ζητήματα στην ΕΕ υπό το φως των οικονομικών και αναπτυξιακών ανισοτήτων (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της κροατικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ) | 1 |
| 2020/C 232/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Βιώσιμη χρηματοδότηση για τη διά βίου μάθηση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων στο πλαίσιο της έλλειψης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Κροατικής Προεδρίας) | 8 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

551η Σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ (Εξ αποστάσεως σύνοδος ολομέλειας), 5.5.2020 - 7.5.2020

2020/C 232/01

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Δημογραφικά ζητήματα στην ΕΕ υπό το φως των οικονομικών και αναπτυξιακών ανισοτήτων (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της κροατικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

1

2020/C 232/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Βιώσιμη χρηματοδότηση για τη διά βίου μάθηση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων στο πλαίσιο της έλλειψης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Κροατικής Προεδρίας)

8

---

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 551η Σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ (Εξ αποστάσεως σύνοδος ολομέλειας), 5.5.2020 - 7.5.2020 |
| 2020/C 232/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών[COM(2020) 70 final] | 18 |
| 2020/C 232/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση ορισμένων μεταβατικών διατάξεων για τη στήριξη από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) το έτος 2021, την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 228/2013, (ΕΕ) αριθ. 229/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 όσον αφορά τους πόρους και την κατανομή τους το έτος 2021 και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1305/2013, (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 όσον αφορά τους πόρους και την εφαρμογή τους το έτος 2021[COM(2019) 581 — 2019/0254 (COD)] | 29 |
| 2020/C 232/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πολυετούς σχεδίου διαχείρισης του ερυθρού τόνου στον Ανατολικό Ατλαντικό και στη Μεσόγειο, την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1936/2001, (ΕΕ) 2017/2107 και (ΕΕ) 2019/833 και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1627[COM(2019) 619 — 2019/0272 (COD)] | 36 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

551η Σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ (Εξ αποστάσεως σύνοδος ολομέλειας), 5.5.2020 - 7.5.2020

2020/C 232/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών[COM(2020) 70 final]

[COM(2020) 70 final]

18

2020/C 232/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση ορισμένων μεταβατικών διατάξεων για τη στήριξη από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) το έτος 2021, την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 228/2013, (ΕΕ) αριθ. 229/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 όσον αφορά τους πόρους και την κατανομή τους το έτος 2021 και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1305/2013, (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 όσον αφορά τους πόρους και την εφαρμογή τους το έτος 2021[COM(2019) 581 — 2019/0254 (COD)]

[COM(2019) 581 — 2019/0254 (COD)]

29

2020/C 232/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πολυετούς σχεδίου διαχείρισης του ερυθρού τόνου στον Ανατολικό Ατλαντικό και στη Μεσόγειο, την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1936/2001, (ΕΕ) 2017/2107 και (ΕΕ) 2019/833 και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1627[COM(2019) 619 — 2019/0272 (COD)]

[COM(2019) 619 — 2019/0272 (COD)]

36

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

551η Σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ (Εξ αποστάσεως σύνοδος ολομέλειας), 5.5.2020 - 7.5.2020

| 14.7.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 232/1 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 232/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Δημογραφικά ζητήματα στην ΕΕ υπό το φως των οικονομικών και αναπτυξιακών ανισοτήτων»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της κροατικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

(2020/C 232/01)

| Εισηγητής: | ο κ. Stéphane BUFFETAUT |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Adam ROGALEWSKI |

Εισηγητής:

ο κ. Stéphane BUFFETAUT

Συνεισηγητής:

ο κ. Adam ROGALEWSKI

| Αίτηση της Κροατικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ | Επιστολή της 10.9.2019 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.3.2020 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 7.5.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 551 — Εξ αποστάσεως σύνοδος ολομέλειας |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 249/0/12 |

Αίτηση της Κροατικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ

Επιστολή της 10.9.2019

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.3.2020

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

7.5.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

551 — Εξ αποστάσεως σύνοδος ολομέλειας

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

249/0/12

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η παρούσα γνωμοδότηση καταρτίστηκε πριν από την πανδημία της νόσου COVID-19. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ωστόσο πως η κρίση της νόσου COVID-19 θα έχει σημαντικές επιπτώσεις για τις μελλοντικές πολιτικές της ΕΕ σχετικά με την αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων και των οξυνόμενων ανισοτήτων μεταξύ των κρατών μελών. Για αυτό η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να προετοιμάσει συναφείς πολιτικές με φιλόδοξη χρηματοδότηση ώστε οι πολίτες να προστατευτούν από τις δυσμενείς επιπτώσεις της πανδημίας και, πρωτίστως, από την οικονομική κρίση που θα ακολουθήσει, προκειμένου να μετριαστεί ο αρνητικός κοινωνικός αντίκτυπος. Αυτές οι πολιτικές πρέπει να προετοιμαστούν επειγόντως και σε διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η τρέχουσα δημογραφική κατάσταση της ΕΕ απαιτεί σφαιρική προσέγγιση, η οποία θα περιλαμβάνει κοινωνικές και οικονομικές πολιτικές, δραστικές πολιτικές αγοράς εργασίας και συνοχής, πολιτικές υποστήριξης της οικογένειας και ιδίως της δυνατότητας εξισορρόπησης της ιδιωτικής και οικογενειακής με την επαγγελματική ζωή, ειδικά μέτρα για τους γηράσκοντες εργαζομένους, πολιτικές ενεργού και υγιούς γήρανσης, βιώσιμες και συμπεριληπτικές πολιτικές μετανάστευσης και μέτρα και πολιτικές για την αποφυγή της αποδημίας επιστημόνων. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Είναι μάλλον απίθανη μία νέα έκρηξη των γεννήσεων, άρα έχει καθοριστική σημασία η βελτίωση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της δημογραφικής κατάστασης της Ευρώπης. Τα ποσοστά ανεργίας, υποαπασχόλησης και αεργίας είναι υπερβολικά υψηλά σε υπερβολικά πολλά κράτη μέλη, ιδίως όσον αφορά τους νέους, η ανεργία των οποίων είναι περίπου διπλάσια από το μέσο ποσοστό ανεργίας σε κάθε κράτος μέλος. Η ΕΕ πρέπει να καταστήσει προτεραιότητα την καταπολέμηση της ανεργίας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Ο δημογραφικός δυναμισμός εξαρτάται επίσης από την πίστη στο μέλλον, για αυτό και η ΕΕ χρειάζεται ισχυρή οικονομία και ισχυρή κοινωνική πολιτική. Ειδάλλως, οι Ευρωπαίες και οι Ευρωπαίοι, ιδίως δε οι νέοι, δεν θα έχουν πίστη στο μέλλον και η συνεπαγόμενη κοινωνική και οικονομική αβεβαιότητα θα τους αποθαρρύνει από το να κάνουν παιδιά. Για αυτό το λόγο η υλοποίηση του Ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό παράγοντα βελτίωσης της δημογραφικής κατάστασης της ΕΕ. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ βλέπει θετικά την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναπτύξει σχέδιο δράσης για την εφαρμογή του πυλώνα με βάση ευρεία διαδικασία διαβούλευσης. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Τα παιδιά δεν πρέπει να αποτελούν εμπόδιο στην επαγγελματική σταδιοδρομία ή αιτία φτωχοποίησης ή απώλειας αγοραστικής δύναμης, ιδίως για τις πολυμελείς οικογένειες. Είναι σημαντικό να διατηρηθούν ή να εφαρμοστούν σταθερές και προορατικές οικογενειακές πολιτικές και ανθρωποκεντρικές πολιτικές αγοράς εργασίας, συμπεριλαμβανομένων μέτρων υπέρ της εξισορρόπησης της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής με την επαγγελματική (γονικές άδειες, παιδική φροντίδα και άλλα καθήκοντα φροντίδας, κατ’ οίκον εργασία, ελαστική εργασία) και μέτρων για τη χρηματοοικονομική και εκπαιδευτική στήριξη. Ειδική έμφαση πρέπει να δοθεί στις μονογονεϊκές και τις μεγαλύτερες οικογένειες που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας. Οι σταθερές, διαφοροποιημένες και προσαρμοσμένες στο πολιτιστικό πλαίσιο οικογενειακές πολιτικές έχουν αποδείξει την αξία τους όσον αφορά την άνοδο του δείκτη γονιμότητας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Οι επισφαλείς συνθήκες εργασίας και η έλλειψη σταθερών προοπτικών στην αγορά εργασίας, καθώς και οι δυσκολίες ενοικίασης ή αγοράς στέγης, ιδίως στις μητροπολιτικές περιοχές και τις μεγάλες πόλεις, αποτελούν την πραγματικότητα που βιώνουν πολλοί νέοι. Αυτό δυσχεραίνει την προσπάθειά τους να σχεδιάσουν το μέλλον τους, να ανεξαρτητοποιηθούν και να κάνουν οικογένεια. Τούτο πρέπει να αντιμετωπιστεί αποφασιστικότερα σε επίπεδο ενωσιακής και εθνικής πολιτικής. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η εσωτερική κινητικότητα αποτελεί θεμελιώδη ελευθερία της ΕΕ που ενισχύει την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και παρέχει ευκαιρίες στους πολίτες της. Όσον αφορά την ενδοενωσιακή μετανάστευση και τη σχετική αποδημία επιστημόνων και λοιπού εργατικού δυναμικού, η ανιούσα οικονομική και κοινωνική σύγκλιση των κρατών μελών αποτελεί την καλύτερη απάντηση, αν και απαιτεί χρόνο. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο πρέπει να προσανατολιστούν ειδικά ώστε να συνδράμουν τα κράτη μέλη της ΕΕ με φτωχότερες οικονομικές επιδόσεις στην ανάπτυξη έργων που θα βελτιώνουν την κοινωνική και οικονομική τους ανάπτυξη προκειμένου να παραμείνουν ή να καταστούν ελκυστικά στους κατοίκους τους. Θα μπορούσαν να ληφθούν μέτρα ενθάρρυνσης της παλιννόστησης με αμοιβαίο όφελος. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Το οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον αποτελεί σημαντικό πόλο έλξης. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η επένδυση σε αποτελεσματικές δημόσιες υπηρεσίες, σε συνδυασμό με επενδύσεις προσανατολισμένες στην οικογένεια, πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα, καθότι έτσι τίθενται τα θεμέλια για το μέλλον. Η αύξηση των δημόσιων επενδύσεων στα κράτη μέλη θα διευκολυνθεί με τη χρήση του «χρυσού κανόνα» στις επενδύσεις κοινωνικού σκοπού, έτσι ώστε να καταστούν πιο ελαστικοί οι κανόνες του προϋπολογισμού. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η εισερχόμενη μετανάστευση ίσως να μην αποτελεί τη λύση στη δημογραφική κατάσταση της Ευρώπης, ωστόσο μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση της. Βραχυπρόθεσμα, η εν λόγω μετανάστευση έχει θετική επίδραση στον πληθυσμό και την αύξηση του εργατικού δυναμικού, εφόσον συνοδεύεται από δίκαιες και βιώσιμες πολιτικές ένταξης που θα βοηθούν τους νεοαφιχθέντες στην εδραίωσή τους και στην αποφυγή των δυσκολιών ένταξης. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Η σημερινή κατάσταση

| 2.1. | Το μέγεθος του πληθυσμού επηρεάζεται από τη γονιμότητα, τη θνησιμότητα και τη μετανάστευση. Παρότι η κατάσταση διαφέρει από χώρα σε χώρα, βλέπουμε μια γενική σύγκλιση στην ΕΕ με φθίνοντες δείκτες γονιμότητας και θνησιμότητας. Παρά ορισμένες αποκλίσεις μεταξύ χωρών, ο δείκτης γονιμότητας στα κράτη μέλη είναι συχνά σημαντικά και επί μακρόν κάτω από το όριο ανανέωσης των γενεών. Ακόμα κι αν λάβουμε υπόψη την παγκόσμια τάση φθίνουσας γονιμότητας και θνησιμότητας (δημογραφική μετάβαση), η Ευρώπη εμφανίζει ασυνήθιστες επιδόσεις. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Από το 1950 έως το 1989, η ετήσια αύξηση στον αριθμό των ανθρώπων που ζούσαν στην Ευρώπη ξεπερνούσε πάντοτε τα 2 εκατομμύρια. Από το 1990, η αύξηση παρέμεινε κάτω από το 1,5 εκατομμύριο ετησίως. Ταυτόχρονα, ο υπόλοιπος κόσμος εμφάνισε σαφώς υψηλότερη μέση δημογραφική ανάπτυξη από ό,τι η Ευρώπη. Το 1950, για παράδειγμα, στην Ευρώπη ζούσε 21,7 % του παγκοσμίου πληθυσμού, ενώ το 2017 λιγότερο από 10 %. Το δημογραφικό της μερίδιο δεν ήταν ποτέ χαμηλότερο (1). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Όσον αφορά το ρυθμό γεννήσεων, την περίοδο 1952-1961 καταγράφονταν πάνω από 12 εκατομμύρια γεννήσεις ετησίως στην Ευρώπη. Ο αριθμός τους έπεσε σε 7,3 εκατομμύρια το 2000. Σημειώθηκε ελαφρά αύξηση λόγω της μετανάστευσης, με την οποία σχετικά νεαρής ηλικίας άτομα έρχονταν στην Ευρώπη αυξάνοντας το ρυθμό γεννήσεων σε λίγες χώρες της ΕΕ. Ο αριθμός των γεννήσεων σήμερα κυμαίνεται μεταξύ 7 και 8 εκατομμυρίων ετησίως. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Τον αριθμό αυτό πρέπει να τον εξετάσουμε συγκριτικά με το δείκτη θνησιμότητας. Η θνησιμότητα αυξάνεται και μειώνεται: αυξάνεται λόγω της προχωρημένης ηλικίας πολλών γενεών, ενώ μειώνεται λόγω της βελτίωσης των υγειονομικών και ιατρικών συνθηκών και του υγιέστερου τρόπου ζωής, ο οποίος αυξάνει το προσδόκιμο ζωής στην Ευρώπη (78 έτη για τους άνδρες, 83 για τις γυναίκες στην ΕΕ των 28). Συνολικά, ο αριθμός των θανάτων στην Ευρώπη κυμαίνεται μεταξύ 8 και 8,5 εκατομμυρίων ετησίως από το 1992. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Από το 1994, η Ευρώπη βιώνει μείωση του πληθυσμού κάθε χρόνο. Πρόκειται για ένα αρνητικό ισοζύγιο που προκύπτει από τον μεγαλύτερο, σε σχέση με τις γεννήσεις, αριθμό θανάτων. Αυτή η μείωση του πληθυσμού αφορά τη Γερμανία, τη Βουλγαρία, την Κροατία, την Ισπανία, την Εσθονία, τη Φινλανδία, την Ελλάδα, την Ουγγαρία, την Ιταλία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία και τη Σλοβενία. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Παρά την εισροή μεταναστών, που είναι νεότεροι από τον αυτόχθονα πληθυσμό, η Ευρώπη του 21ου αιώνα βιώνει τη γήρανση του πληθυσμού. Το μερίδιο των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών στο σύνολο του πληθυσμού αυξήθηκε από 12,5 % το 1989 σε 18,8 % το 2019. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη τονίσει ότι το ποσοστό απασχόλησης του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας είναι σημαντικότερο από τον δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων, δηλαδή την αναλογία μεταξύ ατόμων σε ηλικία εργασίας και ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών. Κατά συνέπεια, είναι αναγκαία η πλήρης αξιοποίηση της ικανότητας εργασίας των ανέργων και των υποαπασχολούμενων. Η βελτίωση της ένταξης των μεταναστών στην αγορά εργασίας και η πρόσβαση των ανέργων και των επισφαλώς απασχολούμενων σε κατάρτιση είναι ζωτικής σημασίας για τη διαχείριση της δημογραφικής πρόκλησης που σχετίζεται με τη μακροζωία. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ορισμένα κράτη μέλη βιώνουν επίσης υψηλή ενδοευρωπαϊκή κινητικότητα προς κράτη μέλη με υψηλότερο βιοτικό επίπεδο, γεγονός που εντείνει τις δυσκολίες που σχετίζονται με τη γήρανση του πληθυσμού τους, καθώς συνήθως είναι οι νεότεροι αυτοί που αποδημούν. Βιώνουν την αποδημία εργατικού δυναμικού όλων των επιπέδων ειδίκευσης και, πρωτίστως, την αποδημία επιστημόνων, στοιχείο ανησυχητικό για τις πληττόμενες χώρες, καθότι επένδυσαν σε συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που καταλήγουν να ωφελούν άλλες χώρες, οι οποίες παρέχουν καλύτερες εργασιακές και κοινωνικές συνθήκες. Το 2018, 36 % των μετακινούμενων εργαζομένων της ΕΕ είχαν υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, 40 % μεσαίο επίπεδο και 23 % χαμηλό επίπεδο. Ωστόσο, μόλις 20 % απασχολούνταν σε θέσεις εργασίας υψηλής ειδίκευσης, 60 % σε θέσεις μεσαίας ειδίκευσης έναντι 20 % σε θέσεις χαμηλής ειδίκευσης (2). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Επιπλέον, η μετακίνηση εργαζομένων προς τα οικονομικά ισχυρότερα κράτη μέλη επιταχύνει τη γήρανση και την πτώση του πληθυσμού στα ανατολικά κράτη μέλη. Αν αυτή η τάση συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό, ο πληθυσμός ατόμων άνω των 65 ετών στην Ανατολική Ευρώπη θα είναι μεγαλύτερος από αυτόν των δυτικοευρωπαϊκών χωρών (3). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η αποδημία εργαζομένων από τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης σε πλουσιότερα κράτη μέλη οφείλεται πρωτίστως στις διαφορές στους μισθούς, την κοινωνική προστασία και τα κοινωνικά πρότυπα, τα οποία παραμένουν πολύ χαμηλότερα σε αυτές τις χώρες από ό,τι στα παλαιότερα κράτη μέλη. Παρότι το μισθολογικό χάσμα μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Ευρώπης έκλεινε μέχρι τότε, η ανοδική μισθολογική σύγκλιση της Ανατολικής Ευρώπης διακόπηκε λόγω της κρίσης (4). Σε ορισμένα κράτη μέλη της Ανατολικής Ευρώπης, ο υψηλός αριθμός των αποδημούντων οδήγησε σε ελλείψεις εργατικού δυναμικού. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Ταυτόχρονα, η μετανάστευση από τη Νότια στη Δυτική Ευρώπη αυξήθηκε λόγω της οικονομικής κρίσης (5) και των συνεπειών της. Σε αυτήν την περίπτωση, οι ισχνές προοπτικές στην αγορά εργασίας —συμπεριλαμβανομένης της υψηλής ανεργίας— οδήγησαν σε εντονότερη αποδημία από τη Νότια στη Δυτική Ευρώπη όλων των εργαζομένων, ανεξαρτήτως προσόντων. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Υπάρχουν επίσης και μη αμιγώς οικονομικοί παράγοντες που συνεισφέρουν στη μετανάστευση, όπως νομικές, πολιτιστικές και κοινωνικές συνθήκες. Για παράδειγμα, ορισμένοι εγκαταλείπουν τη χώρα τους για πιο ανεπτυγμένα κράτη πρόνοιας που παρέχουν καλύτερη κοινωνική προστασία και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Ορισμένοι ενδέχεται επίσης να υφίστανται διακρίσεις λόγω θρησκείας, εθνοτικής καταγωγής ή σεξουαλικού προσανατολισμού, και συνεπώς να μεταναστεύουν σε μια χώρα όπου η κοινωνία και το νομικό σύστημα είναι πιο φιλόξενα και προστατευτικά. Εν γένει, είναι δύσκολο να μετρηθεί το μέγεθος αυτών των μετακινήσεων και ο αντίκτυπός τους στα δημογραφικά ζητήματα. |
| --- | --- |

2.11.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να υιοθετηθεί μια ολιστική προσέγγιση για την αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων. Αυτή η προσέγγιση περιλαμβάνει, όχι μόνο τον δείκτη γονιμότητας, αλλά και τα ζητήματα της εξισορρόπησης της επαγγελματικής με την ιδιωτική ζωή, της απασχόλησης, της ισότητας ανδρών και γυναικών, των σταθερών οικογενειακών, περιφερειακών και σχετικών με τη συνοχή πολιτικών, της ποιότητας των δημοσίων υποδομών και υπηρεσιών. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η συζήτηση για το δημογραφικό σημαίνει συζήτηση για τα παιδιά, τις μητέρες και τους πατέρες και όχι μόνο για αριθμούς και στατιστικές. Πρόκειται για ανθρώπους με τα δικά τους σχέδια για τη ζωή, ανεξάρτητα από το είδος της οικογένειας. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες πρέπει να παρέχουν στήριξη και προστασία στους ευπαθέστερους (σε αυτήν την περίπτωση τα παιδιά), τα δικαιώματα και τα συμφέροντα των οποίων πρέπει να πρωτεύουν. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ έχει υιοθετήσει σειρά γνωμοδοτήσεων για το δημογραφικό. Σε ορισμένες εξ αυτών έχει επισημάνει ότι χώρες με στιβαρές οικογενειακές πολιτικές, με διαφοροποιημένες στρατηγικές που αντανακλούν τη νοοτροπία της χώρας, βρίσκονται σε καλύτερη δημογραφική κατάσταση από αυτές που δεν έχουν, ή έχουν ισχνές οικογενειακές πολιτικές (6). Σε άλλες, η ΕΟΚΕ υπογράμμισε τη σημασία στιβαρών πολιτικών για την αγορά εργασίας που θα βασίζονται στην υψηλή συμμετοχή στην αγορά εργασίας και την υψηλής ποιότητας απασχόληση ως αποτελεσματικό τρόπο αντιμετώπισης των δημογραφικών προκλήσεων (7). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι υφίστανται ήδη πολιτικές που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων, ιδίως υπό το φως των οικονομικών και αναπτυξιακών ανισοτήτων. Ο Ευρωπαϊκό πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων είναι σημαντικό μέσο για την επίτευξη ανιούσας κοινωνικής και οικονομικής σύγκλισης στην ΕΕ, η οποία θα συμβάλει επίσης στην αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι ένα περιβάλλον που παρέχει οικονομική και κοινωνική σταθερότητα και αξιοπρεπή πρότυπα διαβίωσης και εργασίας —και στο οποίο οι κοινωνικοί εταίροι επιτελούν σημαντικό ρόλο— είναι καθοριστικής σημασίας για την εξασφάλιση θετικών δημογραφικών τάσεων στην ΕΕ. Σε αυτό περιλαμβάνονται περισσότερες επενδύσεις σε κοινωνικές υποδομές, οικογενειακές πολιτικές, υψηλής ποιότητας δημόσιες υπηρεσίες και ενεργές πολιτικές για την αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η εξέταση των δημογραφικά αποτελεσματικών πολιτικών αποκαλύπτει ότι συνδυάζουν διαφορετικά μέτρα με μακροπρόθεσμη σταθερότητα. Αυτό είναι σημαντικό, η απόκτηση παιδιών ή η δημιουργία οικογένειας είναι εξ ορισμού μακροπρόθεσμο εγχείρημα. Όσον αφορά τις οικογενειακές πολιτικές, πρέπει να δοθεί ειδική προσοχή στις οικογένειες που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας, όπως οι μονογονεϊκές και οι πολυμελείς οικογένειες. Είναι σημαντικό να υπενθυμιστεί ότι η δεύτερη συχνότερη αιτία φτώχειας μετά την ανεργία είναι η διάλυση της οικογένειας και ότι ο κίνδυνος φτώχειας αυξάνεται σε συνάρτηση με τον αριθμό εξαρτώμενων παιδιών σε ένα νοικοκυριό. Η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει τη θέσπιση αξιοπρεπούς ελάχιστου εισοδήματος στην ΕΕ (8). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τον καθοριστικό ρόλο των δημοσίων υπηρεσιών στις κοινωνικές πολιτικές και τη στήριξη των οικογενειών. Η υψηλής ποιότητας, προσβάσιμη και οικονομικά προσιτή φροντίδα και συνδρομή (για παιδιά, άτομα με αναπηρίες και ηλικιωμένους) είναι ουσιαστικής σημασίας για την αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων και τη στήριξη της αύξησης του πληθυσμού. Η ανεπάρκεια των επενδύσεων στις δημόσιες υπηρεσίες έχει οδηγήσει σε έλλειψη προσωπικού και ικανών υποδομών. Πρέπει να δοθεί ειδική έμφαση στις υπηρεσίες παιδικής φροντίδας και στην παιδεία, καθώς και σε πολιτικές που εστιάζουν στους γηραιότερους. Ένας από τους τομείς όπου η ανεπάρκεια των επενδύσεων είναι εμφανέστερη είναι η μακροχρόνια φροντίδα και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των ηλικιωμένων (9). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ ζητεί περισσότερες επενδύσεις σε δημόσιες υπηρεσίες και κοινωνικές πολιτικές προκειμένου να ανταποκριθούμε στα δημογραφικά ζητήματα. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη θέση της ότι η αύξηση των δημόσιων επενδύσεων στα κράτη μέλη θα διευκολυνθεί με τη χρήση του «χρυσού κανόνα» στις επενδύσεις κοινωνικού σκοπού, έτσι ώστε να καταστούν πιο ελαστικοί οι κανόνες του προϋπολογισμού. Τα υφιστάμενα και τα μελλοντικά ταμεία της ΕΕ, ιδίως δε το Επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη, πρέπει να εστιάσουν περισσότερο και να ενισχύσουν τις δαπάνες τους για τις κοινωνικές υποδομές, τη στήριξη των οικογενειών και την προώθηση της ισότητας, καθώς αυτό θα συμβάλει στην αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει το μέγεθος και τη σημασία της απλήρωτης εργασίας που πραγματοποιείται κυρίως από γυναίκες που, λόγω οικογενειακής αλληλεγγύης, επωμίζονται σε μεγάλο βαθμό το κόστος της φροντίδας και της συνδρομής, υποστηρίζουν τις οικογένειες και αντισταθμίζουν την έλλειψη δημόσιων υποδομών. Η πραγματική αυτή εργασία σπανίως αναγνωρίζεται ως τέτοια, παρότι η απλήρωτη φροντίδα και οικιακή εργασία εκτιμώνται σε 10 % και 39 % αντιστοίχως του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος παγκοσμίως (10). Είναι σημαντικό, καθώς και δίκαιο, να αναγνωριστεί και να υποστηριχθεί το έργο των μη αμειβόμενων φροντιστών (συνήθως μελών της οικογένειας) που επιλέγουν να μην εργάζονται έτσι ώστε να παρέχουν φροντίδα και συνδρομή σε μέλη της οικογένειας με ασθένεια ή αναπηρία ή άλλα εξαρτώμενα μέλη. Τούτο μπορεί να γίνει, μεταξύ άλλων, με την πραγματοποίηση ικανών επενδύσεων στις υποδομές φροντίδας. Τα δε κράτη μέλη πρέπει να ενθαρρυνθούν να αναγνωρίσουν την οικονομική, κοινωνική και ηθική αξία αυτής της εργασίας, υπάγοντάς τη σε κατάλληλο καθεστώς και χρηματοδοτική υποστήριξη, καθώς και κατοχυρώνοντας τα δικαιώματά τους κοινωνικής ασφάλισης. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Ειδική προσοχή πρέπει να δοθεί στον πληθυσμό της υπαίθρου, ο οποίος γηράσκει ακόμα πιο γρήγορα από ό,τι ο πληθυσμός στο σύνολό του. Η τάση που χαρακτηρίζει τη ζωή στην ύπαιθρο σε όλη την Ευρώπη είναι η μείωση του πληθυσμού, καθώς οι νέοι τείνουν να μεταναστεύουν στις πόλεις και μεγάλες κωμοπόλεις για λόγους εκπαίδευσης και εργασίας. Η προστασία του επιπέδου διαβίωσης, που περιλαμβάνει τις προοπτικές στην αγορά εργασίας, καθώς και η επένδυση σε υποδομές, δημόσιες υπηρεσίες και στην εκπαίδευση πρέπει να αποτελούν κάποια από τα κύρια μέτρα για την καταπολέμηση της απερήμωσης των αγροτικών περιοχών και των μικρών και μεσαίου μεγέθους επαρχιακών κωμοπόλεων. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει το σημαντικό ρόλο των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στη συζήτηση και ανάπτυξη πολιτικών σχετικά με τα δημογραφικά ζητήματα. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Η σημασία της ποιοτικής απασχόλησης, των προορατικών πολιτικών αγοράς εργασίας και των πολιτικών εξισορρόπησης επαγγελματικής, οικογενειακής και ιδιωτικής ζωής

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι προορατικές πολιτικές αγοράς εργασίας που συνεισφέρουν στη δημιουργία σταθερής απασχόλησης και την ευημερία των εργαζομένων αποτελούν σημαντικά και αποτελεσματικά εργαλεία αντιμετώπισης των δημογραφικών προκλήσεων. Πράγματι, το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος των Ευρωπαίων προέρχεται από την εργασία, και χωρίς τη δημιουργία θέσεων εργασίας, δυναμικές προοπτικές, ασφάλεια στην αγορά εργασίας και ποιοτική απασχόληση, είναι δύσκολη η δημιουργία οικογένειας και η παροχή σε αυτήν αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης. Μέσω της συλλογικής διαπραγμάτευσης, οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να συνεισφέρουν ουσιαστικά στη βελτίωση των μισθών και των συνθηκών εργασίας και των κοινωνικών συνθηκών. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση την έκθεση με θέμα Δημογραφικά σενάρια για την ΕΕ (11), που αναφέρει ότι το πιο εφικτό και αποτελεσματικό αντίδοτο στις επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού δεν είναι ούτε η εστίαση στην αύξηση του δείκτη γονιμότητας ούτε η αύξηση της μετανάστευσης, αλλά η ενίσχυση της συμμετοχής του εργατικού δυναμικού. Μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, απαιτείται μια πιο ισορροπημένη δημογραφική κατάσταση που θα εξασφαλίζει την εξισορρόπηση των κοινωνικών μας δαπανών και του δυναμισμού της οικονομίας μας. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Τα μέτρα καταπολέμησης της εργασιακής φτώχειας έχουν εξέχουσα σημασία για την παροχή αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης στις οικογένειες και αξιοπρεπούς ζωής στα παιδιά και τους γονείς. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη της την πρόταση της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά τη θέσπιση νομικού μέσου που θα «διασφαλίζει ότι κάθε εργαζόμενος στην Ένωσή μας έχει έναν δίκαιο ελάχιστο μισθό» (12). Με αυτό κατά νου, η ΕΟΚΕ θα καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα «Αξιοπρεπείς κατώτατοι μισθοί ανά την Ευρώπη». |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Οι ποιοτικές θέσεις εργασίας, που αποτελούν παράγοντα οικονομικής σταθερότητας, η πρόσβαση σε κατάρτιση με στόχο τη βελτίωση των προσόντων και των δεξιοτήτων των εργαζομένων και οι δυνατότητες συνδυασμού ασφαλών και ευέλικτων συνθηκών εργασίας αποτελούν έναν τρόπο στήριξης της δημογραφικής ανάπτυξης. Ειδική έμφαση πρέπει να δοθεί στη μερική απασχόληση ή σε ελαστικές εργασιακές ρυθμίσεις, προκειμένου να βελτιωθεί η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής, ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής. Ένα μέτρο που επιτρέπει τη βελτίωση αυτής της ισορροπίας και την προστασία της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής σε μια συγκυρία ολοένα ταχύτερης ψηφιοποίησης είναι το δικαίωμα αποσύνδεσης, το οποίο η ΕΟΚΕ θεωρεί ορθή πρακτική (13). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις (14), η ΕΟΚΕ ζήτησε προορατικές πολιτικές ισότητας των φύλων για την εξάλειψη του μισθολογικού χάσματος μεταξύ ανδρών και γυναικών και την προώθηση μέτρων που διευκολύνουν την εξισορρόπηση επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής. Μελέτες δείχνουν ότι η συμμετοχή των ανδρών στα καθήκοντα φροντίδας ωφελεί τόσο τις οικογένειες όσο και την ευρωπαϊκή οικονομία και ανταγωνιστικότητα. Η τόνωση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας θα καταστήσει εφικτή την ανάπτυξη των δυνατοτήτων της σε μια συγκυρία συρρίκνωσης του εργατικού δυναμικού και γήρανσης του πληθυσμού στην ΕΕ. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Ειδική προσοχή πρέπει να δοθεί στους νέους εργαζομένους που είναι ή ενδέχεται να γίνουν γονείς. Το μέσο ποσοστό ανεργίας των νέων στην ΕΕ παραμένει υψηλότερο από ό,τι αυτό του συνολικού πληθυσμού σε ηλικία εργασίας, κυμαίνεται δε από 5 % έως 40 % σε ορισμένες χώρες (15). Οι νέοι πλήττονται επίσης ιδιαίτερα σφοδρά από τις επισφαλείς συνθήκες εργασίας (16). Επιπλέον, η έλλειψη δημιουργίας θέσεων εργασίας, δυναμικών προοπτικών και ασφάλειας στην αγορά εργασίας, καθώς και οι δυσκολίες ενοικίασης ή απόκτησης στέγης δυσχεραίνουν την προσπάθειά τους να σχεδιάσουν το μέλλον τους, να ανεξαρτητοποιηθούν, να αποκατασταθούν και να κάνουν οικογένεια. Πρέπει να ενισχυθεί η πρόσβαση των νέων σε ποιοτική απασχόληση: αυτό θα τους δώσει την ασφάλεια που χρειάζονται προκειμένου να δημιουργήσουν οικογένεια. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Στο άλλο άκρο της αλυσίδας των γενεών, είναι αναγκαίες πολιτικές στήριξης των γηραιότερων εργαζομένων στην αγορά εργασίας ώστε να μπορούν να εργαστούν μέχρι το ισχύον όριο συνταξιοδότησης της χώρας τους (17). Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με τη βελτίωση των ευκαιριών απασχόλησης και των συνθηκών εργασίας ώστε να δημιουργηθεί απασχόληση που καλύπτει καλύτερα τις ανάγκες των γηραιότερων. Πρέπει να δοθεί έμφαση στην κατάργηση των ηλικιακών διακρίσεων στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Έμφαση πρέπει επίσης να δοθεί στην υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, δεδομένου ότι η γήρανση οδηγεί σε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων υγείας. Για αυτό, είναι σημαντικό να οργανωθεί η εργασία και να σχεδιαστούν οι χώροι εργασίας κατά τρόπον ώστε να μπορούν να προλαμβάνονται αυτές οι ασθένειες και περισσότεροι εργαζόμενοι να είναι σε θέση να εργάζονται μέχρι την κανονική ηλικία συνταξιοδότησης (18). |
| --- | --- |

4.8.

5.   Σημασία των οικογενειακών πολιτικών στην επίτευξη δημογραφικού δυναμισμού

| 5.1. | Τα κράτη μέλη με ενεργές οικογενειακές πολιτικές έχουν υψηλότερο ρυθμό γεννήσεων από αυτά που δεν έχουν, ή έχουν ισχνές οικογενειακές πολιτικές. Ζητούμενο είναι να διασφαλιστεί ότι η απόκτηση παιδιών, που εξασφαλίζουν το μέλλον της Ευρώπης, δεν έχει αρνητικό αντίκτυπο στο βιοτικό επίπεδο ή στις επαγγελματικές προοπτικές. Προς τούτο, είναι αναγκαίο ένα μείγμα φορολογικών μέτρων, κοινωνικής νομοθεσίας, άμεσης χρηματοοικονομικής βοήθειας και αποδοτικών και οικονομικά προσιτών δημοσίων υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων παιδικής μέριμνας. Αυτές οι πολιτικές είναι αποτελεσματικές όταν εφαρμόζονται (19). Για να παραμείνουν, ωστόσο, αποτελεσματικές, πρέπει να είναι βιώσιμες και να αποτελούν σταθερή νομοθετική βάση. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Αυτές οι οικογενειακές πολιτικές δεν παύουν να αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου πλαισίου που εξασφαλίζει την αποτελεσματικότητά τους: θέσεις εργασίας, οικονομική και κοινωνική δυναμική, φιλική προς την οικογένεια νοοτροπία, προσαρμοσμένη στεγαστική πολιτική, αποδοτικό εκπαιδευτικό σύστημα και περιβαλλοντικές πολιτικές. Τέλος, η οικογενειακή και η επαγγελματική ζωή αποτελούν βασικά μελήματα των Ευρωπαίων ανδρών και γυναικών, άρα πρέπει αμφότερες να βρίσκονται στην καρδιά του προβληματισμού της ευρωπαϊκής κοινωνίας. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η δημογραφία αποτελεί τον τομέα του μακροπρόθεσμου και απαιτεί συντονισμένη ευρωπαϊκή δράση. Η ΕΕ πρέπει να αναπτύξει κοινές κατευθυντήριες γραμμές βασισμένες στην αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών και την ισότητα των φύλων, λαμβανομένων υπόψη των εθνικών νοοτροπιών και των διαφορών στις κοινωνικές πολιτικές. Η τρέχουσα κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαιτεί επίσης μέτρα για την ενίσχυση του ρυθμού γεννήσεων. Το ρητό λέει «να κυβερνάς σημαίνει να προβλέπεις», και με αυτό κατά νου πρέπει να δράσουμε σήμερα. |
| --- | --- |

5.3.

6.   Μετανάστευση, συμπεριλαμβανομένης την ενδοενωσιακής κινητικότητας

| 6.1. | Όσον αφορά το ρόλο της μετανάστευσης στην αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη θέση της ότι «η μετανάστευση έχει θετική επίδραση στον πληθυσμό και την αύξηση του εργατικού δυναμικού. Εάν η φυσική αύξηση του πληθυσμού αντιστραφεί, η μετανάστευση μπορεί να συμβάλει στη σταθεροποίηση του συνολικού πληθυσμού και του εργατικού δυναμικού. Βεβαίως, η μετανάστευση δεν είναι η απόλυτη λύση για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της δημογραφικής γήρανσης στην Ευρώπη. Ωστόσο, θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει μέτρο διόρθωσης των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων που δεν σχετίζονται με τις δημογραφικές εξελίξεις» (20). |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Θα πρέπει επίσης να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην ενισχύεται η συστηματική αποδημία εργαζομένων υψηλών προσόντων και ειδίκευσης από τις αναπτυσσόμενες χώρες, κάτι που επιδεινώνει το χάσμα δεξιοτήτων και πλήττει την οικονομική και κοινωνική τους ανάπτυξη. Είναι ακόμη σημαντική η εφαρμογή ενεργών πολιτικών υποδοχής και ένταξης ώστε να αποφευχθούν οι δυσκολίες εδραίωσης σε μια νέα χώρα και νέα νοοτροπία. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της ΕΕ αποτελεί θεμελιώδη ελευθερία της Ένωσης. Ωστόσο, τα υψηλά επίπεδα ενδοενωσιακής μετανάστευσης συνθέτουν ιδιαίτερα προβλήματα για τα κράτη μέλη προέλευσης, όπως η επιτάχυνση της γήρανσης ή η απώλεια εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων, καθώς και για τα κράτη μέλη προορισμού. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Το ερώτημα είναι κατά πόσον αυτή η ενδοενωσιακή κινητικότητα είναι μη αναστρέψιμη και κατά πόσον αποτελεί απλώς προσωρινό φαινόμενο και η παλιννόστηση στις χώρες προέλευσης θα αποτελέσει τον κανόνα στο μέλλον. Στην πραγματικότητα, μεγάλο μέρος όσων αποδημούν από τη χώρα τους επιστρέφουν εντός δύο ετών. Πρόκειται για μια μορφή κυκλικής κινητικότητας. Αυτές οι μετακινήσεις είναι αμοιβαία επωφελείς για τις εν λόγω χώρες. Για να συμβαίνει συχνότερα αυτό, απαιτείται ανιούσα οικονομική και κοινωνική σύγκλιση μεταξύ Ανατολής και Δύσης και μεταξύ Νότου και Δύσης. Η γεφύρωση του υφιστάμενου χάσματος αποτελεί τον καλύτερο τρόπο επιβράδυνσης αυτής της απώλειας εργατικού δυναμικού. |
| --- | --- |

6.4.

Βρυξέλλες, 7 Μαΐου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Gérard-François Dumont «Vue de ses frontières, une Europe vieillissante mais attractive pour les migrants» («Από την άλλη μεριά των συνόρων, η Ευρώπη φαίνεται να γηράσκει αλλά παραμένει ελκυστική για τους μετανάστες»), Diploweb, La revue géopolitique, 3.11.2019.

1

Diploweb

La revue géopolitique

(2)  https://www.etui.org/Publications2/Working-Papers/Why-central-and-eastern-Europe-needs-a-pay-rise.

2

(3)  Demographic Scenarios for the EU (Δημογραφικά σενάρια για την ΕΕ), 2019, https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/eur-scientific-and-technical-research-reports/demographic-scenarios-eu.

3

Demographic Scenarios for the EU

(4)  https://www.etui.org/Publications2/Working-Papers/Why-central-and-eastern-Europe-needs-a-pay-rise.

4

(5)  Ετήσια έκθεση για την ενδοενωσιακή κινητικότητα του εργατικού δυναμικού του 2018, τελική έκθεση, 2018.

5

(6)  ΕΕ C 218 της 23.7.2011, σελ. 7 και ΕΕ C 161 της 13.7.2007, σελ. 66.

6

(7)  ΕΕ C 318 της 29.10.2011, σελ. 1 και ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σελ. 60.

7

(8)  ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 1.

8

(9)  ΕΕ C 71 της 24.2.2016, σ. 46.

9

(10)  https://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=E/CN.6/2017/3

10

(11)  Δημογραφικά σενάρια για την ΕΕ, 2019.

11

Δημογραφικά σενάρια για την ΕΕ

(12)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 142.

12

(13)  ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 52.

13

(14)  ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σελ. 44 και ΕΕ C 110 της 22.3.2019, σελ. 26.

14

(15)  Ομιλία της κ. von der Leyen.

15

(16)  ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 60.

16

(17)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 142.

17

(18)  https://osha.europa.eu/sites/default/files/publications/documents/Work-related_MSDs_prevalence_costs_and_demographics_in_the_EU_report.pdf

18

(19)  ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 60.

19

(20)  ΕΕ C 110 της 22.3.2019, σ. 1.

20

---

| 14.7.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 232/8 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 232/8

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Βιώσιμη χρηματοδότηση για τη διά βίου μάθηση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων στο πλαίσιο της έλλειψης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Κροατικής Προεδρίας)

(2020/C 232/02)

| Εισηγήτρια: | η κ. Tatjana BABRAUSKIENĖ |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Pavel TRANTINA |

Εισηγήτρια:

η κ. Tatjana BABRAUSKIENĖ

Συνεισηγητής:

ο κ. Pavel TRANTINA

| Αίτηση της Κροατικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ | Επιστολή της 10.9.2019 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Απόφαση του Προεδρείου | 24.9.2019 |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.3.2020 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 7.5.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 551 — Εξ αποστάσεως σύνοδος ολομέλειας |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 254/1/6 |

Αίτηση της Κροατικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ

Επιστολή της 10.9.2019

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Απόφαση του Προεδρείου

24.9.2019

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.3.2020

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

7.5.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

551 — Εξ αποστάσεως σύνοδος ολομέλειας

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

254/1/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την έμφαση που δίδει η επιστολή ανάθεσης καθηκόντων στον Επίτροπο Nicholas Schmit (1) στην εφαρμογή και την επικαιροποίηση του θεματολογίου δεξιοτήτων, με επίκεντρο τον εντοπισμό και την κάλυψη των ελλείψεων σε δεξιότητες και την υποστήριξη της επανειδίκευσης ως τμήμα της δίκαιης μετάβασης, καθώς και τη διερεύνηση της ιδέας να προταθούν ατομικοί λογαριασμοί μάθησης ως ένας από τους πιθανούς τρόπους παροχής στους ενήλικες (τόσο στους εργαζόμενους όσο και στους άνεργους) της δυνατότητας να συσσωρεύουν δικαιώματα κατάρτισης και να τα χρησιμοποιούν για τη διασφάλιση ποιοτικής κατάρτισης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τα συμπεράσματα του Συμβουλίου με θέμα «Ο βασικός ρόλος των πολιτικών για τη διά βίου μάθηση στην ενδυνάμωση των κοινωνιών για την αντιμετώπιση της τεχνολογικής και της πράσινης μετάβασης προς όφελος της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης» (2), που εγκρίθηκαν στις 8 Νοεμβρίου 2019, στα οποία η Επιτροπή καλείται «να επικαιροποιήσει την αποδοτικότητα, την κλίμακα και τις ομάδες-στόχους των υφιστάμενων πολιτικών για τη διά βίου μάθηση, ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στις μαθησιακές ανάγκες που προκύπτουν από τις αλλαγές στην κοινωνία και στον κόσμο της εργασίας, μεταξύ άλλων μέσω περαιτέρω ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης» (3). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά το γεγονός ότι μία από τις προτεραιότητες της Κροατικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ (4) είναι οι επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία, η μεγαλύτερη προσβασιμότητα σε υψηλής ποιότητας και διά βίου μάθηση και η ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων προσαρμοσμένων στις θέσεις εργασίας του μέλλοντος. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι, στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Μια ισχυρή κοινωνική Ευρώπη για δίκαιες μεταβάσεις» (5) —στην οποία επισημαίνεται ότι «οι δεξιότητες έχουν κομβική σημασία για το μέλλον»— η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη μέλη της ΕΕ «να παρέχουν υψηλής ποιότητας εκπαίδευση και κατάρτιση από νεαρή ηλικία, χωρίς αποκλεισμούς, και να υποστηρίξουν τους πολίτες, καθώς αναλαμβάνουν την ευθύνη για τη συνεχή επιμόρφωσή τους κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας τους». |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναλάβουν αποτελεσματική δράση με μέλημα την εφαρμογή της πρώτης και της τέταρτης αρχής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (ΕΠΚΔ), προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς διά βίου μάθηση ως δικαίωμα όλων των πολιτών στην Ευρώπη, εντός και εκτός των χώρων εργασίας, και να υποστηριχθεί η εφαρμογή των αρχών αυτών μέσω βιώσιμης δημόσιας χρηματοδότησης, κατόπιν συμφωνίας με τους κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην πρόσβαση των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων σε ευκαιρίες διά βίου μάθησης. Κρίνεται σκόπιμη η παροχή αποτελεσματικής στήριξης στους εργαζόμενους όλων των επιπέδων δεξιοτήτων και όλων των μεγεθών εταιρειών, ανεξαρτήτως της γεωγραφικής περιοχής στην οποία εργάζονται, με παράλληλη εξασφάλιση βιώσιμης χρηματοδότησης από τις δημόσιες αρχές, τις εταιρείες και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, παραδείγματος χάρη, μέσω ατομικών λογαριασμών κατάρτισης ή άλλων συστημάτων και μέσων σύμφωνων με τις εθνικές πρακτικές. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να καταστεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περισσότερο φιλόδοξη όσον αφορά τον καθορισμό δεικτών και σημείων αναφοράς για τη διά βίου μάθηση, ιδίως όσον αφορά τη συμμετοχή των ενηλίκων —συμπεριλαμβανομένων των εργαζόμενων— στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, εντός των σχετικών πλαισίων πολιτικής και του επικείμενου στρατηγικού πλαισίου «ΕΚ 2030». Η Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίσει ότι τα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ, όπως το πρόγραμμα Erasmus+, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ), το πρόγραμμα InvestEU, το επενδυτικό σχέδιο «Βιώσιμη Ευρώπη» (SEIP), το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (ΤΔΜ) και άλλα σχετικά κονδύλια της ΕΕ, στηρίζουν την επίτευξη των εν λόγω σημείων αναφοράς αποτελεσματικά και αναπτύσσοντας συνέργειες μεταξύ τους. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να συμφωνήσουν σχετικά με ένα ενιαίο και χωρίς αποκλεισμούς πλαίσιο βασικών ικανοτήτων, πέραν της σχολικής εκπαίδευσης, αντιμετωπίζοντας έτσι την ανάγκη εκπαίδευσης ενηλίκων και απόκτησης δεξιοτήτων ζωής και δίνοντας, συγχρόνως, ιδιαίτερη έμφαση τόσο στην ικανότητα «εκμάθησης της μάθησης» όσο και στις δεξιότητες δημοκρατικής αγωγής του πολίτη που είναι ζωτικής σημασίας για την υποστήριξη των ενηλίκων προκειμένου να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην κοινωνία. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης την αύξηση των επενδύσεων σε μη τυπικά και άτυπα μαθησιακά περιβάλλοντα, τα οποία είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την απόκτηση αυτών των ικανοτήτων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, την επίτευξη συνοχής μεταξύ του αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για βιώσιμες επενδύσεις στην εκπαίδευση και την κατάρτιση και του αιτήματος για μέτρα βελτιστοποίησης τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις είναι επιζήμια για τις εν λόγω επενδύσεις. Οι δημόσιες επενδύσεις για την κάλυψη των αναγκών διά βίου μάθησης, ιδίως των ενηλίκων, πρέπει να αυξηθούν σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της για μεγαλύτερη έμφαση στις κοινωνικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων, στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της διά βίου μάθησης. Η ΕΟΚΕ προτείνει να εξεταστεί κατά πόσον ο «χρυσός κανόνας», δηλαδή η εξαίρεση των μελλοντοστραφών δημόσιων επενδύσεων από τον υπολογισμό των καθαρών δημοσίων ελλειμμάτων στο πλαίσιο των δημοσιονομικών κανόνων της ΟΝΕ, θα μπορούσε επίσης να εφαρμοστεί στις κοινωνικές επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ καλεί τις μελλοντικές Προεδρίες της ΕΕ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεχίσουν να ενισχύουν τη συνεργασία μεταξύ των υπεύθυνων λήψης αποφάσεων στο ανώτατο επίπεδο, κατόπιν πρωτοβουλίας της κοινής συνόδου του Συμβουλίου υπουργών Οικονομικών και Παιδείας της ΕΕ, προκειμένου να συζητήσουν τον τρόπο εξασφάλισης βιώσιμης δημόσιας χρηματοδότησης για την εκπαίδευση και την κατάρτιση, ιδίως δε για την εκπαίδευση ενηλίκων και τη διά βίου μάθηση. Χρειάζεται, επιπλέον, να αναπτυχθεί συνεργασία με τους υπουργούς εργασίας και κοινωνικών υποθέσεων. Ανάλογη συνεργασία θα πρέπει να καθιερωθεί επίσης σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν την αποτελεσματική στήριξη των εργαζόμενων και των ανέργων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης σε ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση και κατάρτιση ενηλίκων, με την εξασφάλιση στοχευμένης χρηματοδότησης σε όσους την έχουν ανάγκη, όπως οι άνεργοι, οι εργαζόμενοι με άτυπη απασχόληση, τα άτομα με χαμηλή ειδίκευση, τα άτομα με αναπηρία, τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και τα άτομα που ανήκουν σε κοινωνικοοικονομικά μειονεκτούσες ομάδες, με παράλληλη συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη διερεύνηση και τη λήψη μέτρων, όπως η θέσπιση δεικτών σχετικά τις δημόσιες και τις ιδιωτικές επενδύσεις στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ΕΕΚ), καθώς και η πρόσβαση των εργαζόμενων σε εκπαιδευτικές άδειες μετ’ αποδοχών, σύμφωνα με την κατευθυντήρια γραμμή αριθ. 6: Ενίσχυση της προσφοράς εργασίας και των δεξιοτήτων (6) στο πλαίσιο της οποίας τα κράτη μέλη καλούνται να διασφαλίσουν τη μεταφορά των δικαιωμάτων σε κατάρτιση κατά τη διάρκεια επαγγελματικής αλλαγής. Αυτό αναμένεται να δώσει στους πάντες τη δυνατότητα να προβλέπουν και να προσαρμόζονται καλύτερα στις ανάγκες της αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να στηρίξουν τον δημόσιο τομέα, καθώς και τους μη κερδοσκοπικούς εκπαιδευτικούς φορείς και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, προκειμένου να διατηρηθεί η χρηματοδότηση για την παροχή ποιοτικής και περισσότερο προσιτής διά βίου μάθησης χωρίς αποκλεισμούς. Η υψηλή ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης και κατάρτισης θα πρέπει να εξασφαλίζεται μέσω μηχανισμών διασφάλισης υψηλής ποιότητας υποστηριζόμενων, παραδείγματος χάρη, από το ευρωπαϊκό πλαίσιο αναφοράς για τη διασφάλιση της ποιότητας στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (EQAVET) και άλλα εργαλεία. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ συνιστά, προκειμένου να εξασφαλιστούν αποτελεσματικές επενδύσεις στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση των εργαζόμενων σε εταιρείες, να απαιτούνται περαιτέρω στοιχεία όσον αφορά τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται από τις εταιρείες και τη χρηματοδοτική στήριξη που παρέχεται από τις κυβερνήσεις. Οι ίδιες εισφορές των εργαζόμενων, των συνδικαλιστικών οργανώσεων και άλλων ενδιαφερόμενων φορέων θα πρέπει να αναλυθούν δεόντως και να συμπεριληφθούν στις συζητήσεις πολιτικής, με ιδιαίτερη έμφαση στις επενδύσεις για κατάρτιση σε διάφορες δεξιότητες. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η δημοκρατική διακυβέρνηση της ανάπτυξης και εφαρμογής της πολιτικής για τη διά βίου μάθηση, συμπεριλαμβανομένου του αποτελεσματικού κοινωνικού διαλόγου με τους κοινωνικούς εταίρους και της διαβούλευσης με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, καθιστά τις επενδύσεις αποτελεσματικότερες ως προς την επίτευξη των στόχων πολιτικής. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις ευκαιρίες που παρέχουν τα διαθέσιμα κονδύλια της ΕΕ, τα οποία θα πρέπει επίσης να υποστηρίζονται από εθνικούς πόρους. Το προσεχές ΠΔΠ θα πρέπει να διευθετήσει οπωσδήποτε το ζήτημα του περιορισμού των δυνατοτήτων του προϋπολογισμού για τη διά βίου μάθηση σε επίπεδο κρατών μελών και ΕΕ. Τα προγράμματα αυτά καθεαυτά θα πρέπει να είναι πιο ανοιχτά σε όλους, πιο απλά και πιο διαχειρίσιμα για τους μικρότερους δικαιούχους και τα μικρότερα έργα. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι σημαντικό να επανεξετάζεται τακτικά η αποτελεσματικότητα των χρηματοοικονομικών και μη χρηματοοικονομικών μέτρων στήριξης για την προσέγγιση συγκεκριμένων ομάδων ενηλίκων, καθώς και η αποδοτική χρήση των πόρων. Απαιτείται να θεσπιστούν αυστηρές ρυθμίσεις παρακολούθησης και αξιολόγησης. Τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων θα πρέπει να εμπλουτίζουν και να τροφοδοτούν τη διαδικασία χάραξης πολιτικής σχετικά με τη διά βίου μάθηση. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι υπάρχει ανάγκη χρηματοδοτικών μηχανισμών που να κινητοποιούν εθνικούς πόρους και να προβλέπουν τον ενδεδειγμένο επιμερισμό των δαπανών τόσο μεταξύ δημόσιων αρχών και ιδιωτικών φορέων, όσο και μεταξύ μεμονωμένων ατόμων και άλλων ενδιαφερόμενων φορέων (π.χ. κοινωνικών εταίρων, παρόχων κατάρτισης, ΜΚΟ). |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την ενσωμάτωση μιας πιο διαφοροποιημένης κατανόησης των αναγκών των μαθησιακών περιβαλλόντων στις πολιτικές για την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη διά βίου μάθηση, με γνώμονα τη θεμελιώδη αρχή της υποστήριξης των ατομικών και μοναδικών δυνατοτήτων των εκπαιδευόμενων. Αυτό συνεπάγεται την αναγνώριση, μεταξύ άλλων μέσω συνεχών επενδύσεων, της αξίας των μαθησιακών περιβαλλόντων πέραν της τυπικής εκπαίδευσης ως δυναμικών πόλων ανάπτυξης ικανοτήτων, από την οποία μπορεί επίσης να αντληθεί εμπειρογνωμοσύνη για την υιοθέτηση πιο συμμετοχικών και καινοτόμων προσεγγίσεων με σκοπό την κάλυψη των αναγκών των εκπαιδευόμενων. |
| --- | --- |

1.20.

| 1.21. | Προκειμένου να στεφθεί η διά βίου μάθηση με επιτυχία, η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση σε όλους τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο να αντιμετωπίσουν τις ακόλουθες προκλήσεις που τίθενται για τα περιβάλλοντα διά βίου μάθησης και να υποστηρίξουν οικονομικά τις προσπάθειες επίλυσής τους, εντός του πεδίου αρμοδιοτήτων τους: |
| --- | --- |

1.21.

| 1.21.1. | σχεδιασμός και εφαρμογή μακροπρόθεσμων στρατηγικών για την προώθηση συνεργασιών μεταξύ των παρόχων τυπικής, μη τυπικής και άτυπης μάθησης βάσει προσέγγισης επικεντρωμένης στον εκπαιδευόμενο· |
| --- | --- |

1.21.1.

| 1.21.2. | διασφάλιση της ανάληψης ενεργού ρόλου από τους εκπαιδευόμενους στις μαθησιακές διαδρομές τους μέσω του σχεδιασμού των εν λόγω διαδρομών πρωτίστως γύρω από τις ανάγκες τους· |
| --- | --- |

1.21.2.

| 1.21.3. | υποστήριξη των εκπαιδευόμενων κάθε ηλικίας και προέλευσης όσον αφορά την πρόσβαση, τον συνδυασμό και τη μετακίνηση μεταξύ διαφόρων μορφών μάθησης, σύμφωνα με τις προσωπικές τους ανάγκες και ικανότητες· |
| --- | --- |

1.21.3.

| 1.21.4. | αντιμετώπιση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης (όπως προβλέπεται στη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την επικύρωσή τους (7)) ως επείγουσα προτεραιότητα· |
| --- | --- |

1.21.4.

| 1.21.5. | βελτίωση της παροχής ευκαιριών διά βίου μάθησης σε τοπικό επίπεδο με την αξιοποίηση των υφιστάμενων κοινοτικών και εκπαιδευτικών υποδομών. |
| --- | --- |

1.21.5.

2.   Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Όπως ορίζεται από το Συμβούλιο (8), η διά βίου μάθηση καλύπτει τη μάθηση από την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα έως και μετά τη συνταξιοδότηση και περιλαμβάνει ολόκληρο το φάσμα της τυπικής, μη τυπικής και άτυπης μάθησης, με στόχο τη βελτίωση των γνώσεων, των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων από τη σκοπιά του ατόμου, του πολίτη ή από κοινωνική ή/και εργασιακή προοπτική απασχόλησης. Η διά βίου μάθηση αντιμετωπίζει κάθε άτομο ως υποκείμενο της μάθησης και δίνει τη δυνατότητα σε όλους να αποκτήσουν τις σχετικές γνώσεις ώστε να συμμετέχουν ως ενεργοί πολίτες στην κοινωνία της γνώσης και στην αγορά εργασίας, διευκολύνοντας την ελεύθερη κινητικότητα των Ευρωπαίων πολιτών. Στην παρούσα γνωμοδότηση, δίδεται έμφαση στη βιώσιμη χρηματοδότηση για τη διά βίου μάθηση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων, στο πλαίσιο της έλλειψης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η μάθηση προκύπτει παντού και συνεχώς, ενεργά και παθητικά, σε τυπικά, άτυπα και μη τυπικά πλαίσια. Ως εκ τούτου, καθίσταται αναγκαία η ενσωμάτωση μιας πιο διαφοροποιημένης κατανόησης των μαθησιακών περιβαλλόντων στις πολιτικές για την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη διά βίου μάθηση, με γνώμονα τη θεμελιώδη αρχή της υποστήριξης των ατομικών και μοναδικών δυνατοτήτων των εκπαιδευόμενων. Τόσο η εκπαίδευση για όλο το φάσμα της ζωής όσο και η διά βίου μάθηση θα πρέπει να υποστηριχθούν από βιώσιμη δημόσια χρηματοδότηση, ενώ θα πρέπει επίσης να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις παλαιότερες γενιές, με μέσα πληροφόρησης κατάλληλα προσαρμοσμένα στους δικούς τους τρόπους μάθησης. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει (9) ότι η χρηματοδότηση τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο πρέπει, μεταξύ άλλων, να επενδύει σε υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση και κατάρτιση, η οποία θα πρέπει να είναι προσβάσιμη και οικονομικά προσιτή σε όλους και προσανατολισμένη στις τρέχουσες και τις μελλοντικές ανάγκες της αγοράς εργασίας. Η απόδοση των επενδύσεων στην εκπαίδευση ενηλίκων μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι εξίσου υψηλή με εκείνη της αρχικής εκπαίδευσης και κατάρτισης ή ακόμη και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (10). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ο αντίκτυπος των παγκόσμιων τάσεων, όπως οι οικονομικές, οι τεχνολογικές, οι κοινωνικές και οι βιομηχανικές αλλαγές που συνάδουν με την ψηφιακή επανάσταση, είναι τεράστιος —από την οικονομία, την καινοτομία, την επιστήμη και την εκπαίδευση έως την υγεία, τη βιωσιμότητα και τη διακυβέρνηση— και μεταβάλλει ταχέως τον κόσμο της εργασίας και τα προφίλ δεξιοτήτων πολλών επαγγελμάτων. Ο ρυθμός των αλλαγών απαιτεί συνεχή ειδίκευση, επανειδίκευση και αναβάθμιση των δεξιοτήτων όλων των πολιτών καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους, με ιδιαίτερη έμφαση στην παροχή αποτελεσματικής στήριξης στους εργαζόμενους και τους άνεργους, εξασφαλίζοντας παράλληλα βιώσιμη χρηματοδότηση από τις δημόσιες αρχές και τις εταιρείες με τη βοήθεια των ατομικών λογαριασμών κατάρτισης και άλλων εργαλείων. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ταυτόχρονα, η ανατρεπτική φύση των αλλαγών αυτών δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο την πρόβλεψη των μελλοντικών αναγκών σε δεξιότητες. Η προσφορά δεξιοτήτων εξελίσσεται και αυτή με τη σειρά της, αλλά χρειάζεται χρόνος για την προσαρμογή στις νεοεμφανιζόμενες ανάγκες σε δεξιότητες. Παρότι οι εργοδότες τονίζουν τη σημασία του κλάδου των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM), των ψηφιακών δεξιοτήτων και της ΕΕΚ, παρατηρείται επίσης μια στροφή προς τις μη τεχνικές/εγκάρσιες δεξιότητες (11), οι οποίες παρέχουν στα άτομα τη δυνατότητα στους ανθρώπους να προσαρμόζονται σε εργασιακά περιβάλλοντα εργασίας και σε διαφορετικές συνθήκες ζωής (12). Οι δεξιότητες αυτές αναπτύσσονται συνήθως στο πλαίσιο οργανώσεων που παρέχουν μη τυπική εκπαίδευση (οργανώσεις νεολαίας κ.λπ.) και η βιώσιμη χρηματοδοτική στήριξη των εν λόγω παρόχων είναι ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Επιπλέον, είναι σημαντικό να πραγματοποιηθούν επί του παρόντος επενδύσεις σε στρατηγικές ανάπτυξης νέων προγραμμάτων κατάρτισης, οι οποίες αποτελούν βασικά εργαλεία πολιτικής για την κάλυψη των αναγκών και των ελλείψεων σε δεξιότητες, αλλά οι επενδύσεις σε αυτές ενδέχεται να απαιτήσουν κάποιο χρόνο μέχρι να κάνουν αισθητά τα αποτελέσματά τους, ιδίως όσον αφορά προγράμματα υψηλότερου επιπέδου και μεγαλύτερης διάρκειας. Για τον εμπλουτισμό του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης πολύ νωρίτερα, έχει θεμελιώδη σημασία η συστηματική πρόβλεψη των αναγκών σε δεξιότητες προκειμένου να καταστούν δυνατές στρατηγικές απαντήσεις και να αποφευχθούν οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων (13). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η κατάσταση που προέκυψε λόγω της πρόσφατης πανδημίας COVID-19 σε ολόκληρο τον κόσμο κατέδειξε ότι η μάθηση μπορεί, εφόσον παραστεί ανάγκη, να προσαρμοστεί γρήγορα στη μεταβολή των περιστάσεων. Οι εκπαιδευόμενοι αναπτύσσουν πληθώρα νέων προσεγγίσεων, όπως η ανεξάρτητη μάθηση ή η μάθηση βάσει έργων, αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη περιέργεια και ενισχύουν τις δεξιότητές τους στον τομέα της πληροφορικής (ΤΠ) προκειμένου να επιδοθούν στην εξ αποστάσεως μάθηση. Χρησιμοποιούνται επίσης αρκετές ψηφιακές πλατφόρμες που παρέχονται δωρεάν. Οι βασικές εγκάρσιες δεξιότητες βοηθούν τόσο τους εκπαιδευόμενους όσο και τους διδάσκοντες να προσαρμοστούν σε αυτή τη μεταβολή. Όταν η ζωή θα επανέλθει στον «κανονικό» της ρυθμό, η κοινωνία θα πρέπει να αντλήσει διδάγματα από αυτή την εμπειρία και να συνεχίσει να αναπτύσσει τις εν λόγω προσεγγίσεις και δεξιότητες, επενδύοντας επαρκώς σε αυτές προκειμένου να εξασφαλίσει σε κάθε εκπαιδευόμενο, ανεξάρτητα από την κοινωνική του κατάσταση, τη δυνατότητα να τις χρησιμοποιεί και να επωφελείται από αυτές. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Πολιτικό πλαίσιο

| 3.1. | Στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Μια ισχυρή Ευρώπη για δίκαιες μεταβάσεις» (14) υπογραμμίζεται ότι οι δεξιότητες είναι καθοριστικές για το μέλλον. Οι δεξιότητες παρέχουν στα άτομα τη δυνατότητα να δρέψουν τα οφέλη που αποφέρει ένας ταχέως μεταβαλλόμενος χώρος εργασίας. Το ήμισυ του σημερινού εργατικού δυναμικού θα χρειαστεί να επικαιροποιήσει τις δεξιότητές του εντός της επόμενης πενταετίας και η ψηφιακή και η πράσινη μετάβαση θα απαιτήσουν νέα σύνολα δεξιοτήτων. Η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, σε συνδυασμό με προγράμματα μαθητείας, μπορεί να ενισχύσει εξίσου την απασχολησιμότητα των νέων και των ενηλίκων και να ανταποκριθεί στις μεταβαλλόμενες ανάγκες των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει, αφενός, ότι το δικαίωμα στην εκπαίδευση κατοχυρώνεται στο καταστατικό της Unesco (1945) υπό τον τίτλο «εκπαίδευση για όλους» και, αφετέρου, ότι η διά βίου μάθηση έτυχε αυξημένης προσοχής στο πλαίσιο των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) του ΟΗΕ και κατέχει εξέχουσα θέση στον ΣΒΑ αριθ. 4 που αφορά την εκπαίδευση. Ο ΣΒΑ αριθ. 4 προβλέπεται όχι μόνο ως τρόπος ενίσχυσης των συνόλων δεξιοτήτων και τόνωσης της οικονομίας, αλλά και ως τρόπος προώθησης των στόχων της πολιτισμικής πολυμορφίας και της ειρήνης. Ωστόσο, οι επιμέρους στόχοι των ΣΒΑ που καθορίζουν τον ρόλο της διά βίου μάθησης δεν περιλαμβάνουν δείκτες αναφοράς για τη χρηματοδότηση (15). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη εφαρμογής της πρώτης και της τέταρτης αρχής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (ΕΠΚΔ), καθιστώντας την ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση, κατάρτιση και διά βίου μάθηση δικαίωμα για όλους στην Ευρώπη, αλλά και την ανάγκη υποστήριξης της εφαρμογής των εν λόγω αρχών με βιώσιμη δημόσια χρηματοδότηση, κατόπιν συμφωνίας με τους κοινωνικούς εταίρους και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών. Το δικαίωμα αυτό πρέπει να γίνει πραγματικότητα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι όλοι οι ενήλικες έχουν ισότιμη πρόσβαση σε ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση και κατάρτιση τόσο εντός όσο και εκτός των χώρων εργασίας. Κρίνεται σκόπιμη η παροχή αποτελεσματικής στήριξης στους εργαζόμενους όλων των επιπέδων δεξιοτήτων και όλων των μεγεθών εταιρειών, ανεξαρτήτως της γεωγραφικής περιοχής στην οποία εργάζονται. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα δικαιώματα και οι αρχές του ΕΠΚΔ, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος σε ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση, κατάρτιση και διά βίου μάθηση σε εθνικό επίπεδο, πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή με κατάλληλες δημόσιες επενδύσεις (16). Ωστόσο, οι δημοσιονομικοί πόροι εξακολουθούν σε ορισμένες περιπτώσεις να υπόκεινται στους αυστηρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς της εσωτερικής αγοράς και στους δημοσιονομικούς κανόνες που θέτει το σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, ενώ η εξεύρεση των αναγκαίων δημόσιων πόρων για την επίτευξη κοινωνικής επανεξισορρόπησης εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για τις κυβερνήσεις. Το πρόβλημα μεταξύ των δεσμευτικών δημοσιονομικών κανόνων και ενός συνόλου δικαιωμάτων και αρχών χωρίς τους πόρους που απαιτούνται για να τεθούν σε εφαρμογή παραμένει άλυτο. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Στην έκθεση της ΔΟΕ με τίτλο «Work for a Brighter Future» (Εργασία για ένα λαμπρότερο μέλλον) (17) επισημαίνεται ότι η καθιέρωση πραγματικών ευκαιριών διά βίου μάθησης για όλους αποτελεί κοινή ευθύνη που απαιτεί την ενεργό συμμετοχή και στήριξη των κυβερνήσεων, των εργοδοτών και των εργαζόμενων, αλλά και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Οι κυβερνήσεις, σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, οφείλουν να επεκτείνουν και να αναδιαμορφώσουν τις πολιτικές ανάπτυξης δεξιοτήτων, τις υπηρεσίες απασχόλησης και τα συστήματα κατάρτισης προκειμένου να παρέχουν στους εργαζομένους τον χρόνο και τη χρηματοδοτική στήριξη που τους χρειάζονται για την απόκτηση γνώσεων. Στην έκθεση προτείνεται η θέσπιση ενός συστήματος για το δικαίωμα στη μάθηση, με τη βοήθεια ενός αναδιαμορφωμένου συστήματος «ασφάλισης εργασίας» ή «κοινωνικού ταμείου», και η καθιέρωση «ατομικών λογαριασμών μάθησης» που θα παρέχουν στους εργαζόμενους τη δυνατότητα να λαμβάνουν εκπαιδευτική άδεια μετ’ αποδοχών. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη σημαντική πρωτοβουλία της φινλανδικής Προεδρίας του Συμβουλίου, η οποία διοργάνωσε την πρώτη στα χρονικά κοινή συνεδρίαση του Συμβουλίου μεταξύ των υπουργών Οικονομικών και Παιδείας της ΕΕ με στόχο να συζητηθεί η σημασία της δημόσιας χρηματοδότησης για την εκπαίδευση και την κατάρτιση. Η ΕΟΚΕ καλεί τις μελλοντικές Προεδρίες της ΕΕ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεχίσουν αυτή την πρωτοβουλία για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των υπεύθυνων λήψης αποφάσεων στο ανώτατο επίπεδο. Χρειάζεται επίσης να αναπτυχθεί συνεργασία με τους υπουργούς εργασίας και κοινωνικών υποθέσεων. Η ΕΟΚΕ προσβλέπει, εν συνεχεία, στην υλοποίηση αυτού του είδους συνεργασίας και σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την έμφαση που δίδει η επιστολή ανάθεσης καθηκόντων στον Επίτροπο κ. Nicholas Schmit (18) στην εφαρμογή και την επικαιροποίηση του θεματολογίου δεξιοτήτων, στον εντοπισμό και την κάλυψη των ελλείψεων σε δεξιότητες, καθώς και στην υποστήριξη της επανειδίκευσης ως τμήμα της δίκαιης μετάβασης. Η διερεύνηση της ιδέας να προταθούν ατομικοί λογαριασμοί μάθησης αποτελεί έναν από τους πιθανούς τρόπους παροχής στα άτομα που βρίσκονται σε ηλικία εργασίας της δυνατότητας να συσσωρεύουν δικαιώματα κατάρτισης και να τα χρησιμοποιούν για τη διασφάλιση ποιοτικής κατάρτισης. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν τριμερή συνεργασία και ανάληψη κοινής ευθύνης για την κατανομή των διαθέσιμων δημόσιων πόρων στην κατάρτιση των υπαλλήλων και των λοιπών εργαζόμενων. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι στα συμπεράσματα του Συμβουλίου με θέμα «Ο βασικός ρόλος των πολιτικών για τη διά βίου μάθηση στην ενδυνάμωση των κοινωνιών για την αντιμετώπιση της τεχνολογικής και της πράσινης μετάβασης προς όφελος της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης» (19), τα οποία εγκρίθηκαν στις 8 Νοεμβρίου 2019, η Επιτροπή καλείται «να επικαιροποιήσει την αποδοτικότητα, την κλίμακα και τις ομάδες-στόχους των υφιστάμενων πολιτικών για τη διά βίου μάθηση, ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στις μαθησιακές ανάγκες που προκύπτουν από τις αλλαγές στην κοινωνία και στον κόσμο της εργασίας, μεταξύ άλλων μέσω περαιτέρω ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης (20), συνεκτίμησης της διά βίου μάθησης στο μελλοντικό στρατηγικό πλαίσιο για τη συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και αξιοποίησης των ευκαιριών που παρέχονται από το πρόγραμμα Erasmus+, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και άλλα συναφή μέσα της Ένωσης». |
| --- | --- |

3.8.

4.   Τρέχουσα κατάσταση

| 4.1. | Ενώ δεν υπάρχουν στοιχεία σχετικά με τις συνολικές επενδύσεις στη διά βίου μάθηση, από τα διαθέσιμα στοιχεία (21) προκύπτει ότι οι δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση ενηλίκων κυμαίνονται μόλις από 0,1 έως 0,2 % περίπου του ΑΕγχΠ. Οι συνολικές δαπάνες για την εκπαίδευση ενηλίκων, συμπεριλαμβανομένων και άλλων πηγών χρηματοδότησης, όπως η χρηματοδότηση από τους εργοδότες και τα δίδακτρα των εκπαιδευόμενων, κυμαίνονται μεταξύ 1,1 και κάτω του 0,6 % του ΑΕγχΠ. Ταυτόχρονα, σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες εκτιμήσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (Cedefop), υφίστανται 128 εκατομμύρια ενήλικες στην ΕΕ-28+ με δυνατότητες αναβάθμισης των δεξιοτήτων τους και επανειδίκευσης που αντιστοιχούν σε ποσοστό 46 % του ενήλικου πληθυσμού της συγκεκριμένης περιοχής (22). Μόνο το 11,1 % των ενηλίκων συμμετέχει στην εκπαίδευση ενηλίκων, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε ως στόχο την επίτευξη ποσοστού 15 % έως το 2020, τον οποίο δεν κατόρθωσε να υλοποιήσει. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισαβόνας (23) τίθενται σαφείς στόχοι για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη προκειμένου να αυξήσουν τις ετήσιες κατά κεφαλήν επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό, ενώ στις Κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση (αριθ. 13, 14 και 16) (24) τα κράτη μέλη καλούνται να καθορίσουν αντίστοιχους στόχους. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι στις ανά χώρα εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2019 (25)
  στο πλαίσιο της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου ζητείται η αύξηση των επενδύσεων στην εκπαίδευση και κατάρτιση σε 16 χώρες (26) και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων σε 24 χώρες (27), με στόχο την αντιστάθμιση μιας δεκαετίας δημοσιονομικών περικοπών και υποχρηματοδότησης των εκπαιδευτικών συστημάτων που είχαν απολύτως τεκμηριωμένες αρνητικές επιπτώσεις για την ποιότητα της εκπαίδευσης, το εκπαιδευτικό προσωπικό και τις υποδομές (28). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι υπάρχει σαφής έλλειψη συνοχής μεταξύ του αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για βιώσιμες επενδύσεις σε τομείς που ευνοούν την ανάπτυξη, όπως είναι όλοι οι τομείς της εκπαίδευσης, και του αιτήματος για μέτρα βελτιστοποίησης που αποβαίνουν εις βάρος τους. Στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τα κύρια ευρήματα των ανά χώρα εκθέσεων (29) του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2019 σκιαγραφείται ένα ευνοϊκό οικονομικό σενάριο, με βελτίωση των δημόσιων οικονομικών σε κάθε κράτος μέλος. Ωστόσο, στην ανακοίνωση απευθύνεται επίσης προειδοποίηση σχετικά με την παγκόσμια αβεβαιότητα και καλούνται τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να ενισχύουν την παραγωγικότητα, να βελτιώνουν την ανθεκτικότητα των οικονομιών τους και να διασφαλίζουν ότι η οικονομική ανάπτυξη ωφελεί το σύνολο των πολιτών. |
| --- | --- |

4.3.

5.   Γενικές παρατηρήσεις

| 5.1. | Τα κράτη μέλη οφείλουν να προσφέρουν δυνατότητες κατάρτισης σε όλους, τόσο στους ανέργους όσο και στους μισθωτούς, γυναίκες και άνδρες. Προς τον σκοπό αυτό, κρίνεται σκόπιμη η διερεύνηση και η λήψη μέτρων, όπως η θέσπιση δεικτών σχετικά τις δημόσιες και τις ιδιωτικές επενδύσεις στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, καθώς και τα συστήματα παροχής εκπαιδευτικών αδειών μετ’ αποδοχών στους εργαζόμενους, στο πλαίσιο της κατευθυντήριας γραμμής αριθ. 6: Ενίσχυση της προσφοράς εργασίας και των δεξιοτήτων (30). Επ’ αυτού, η ΕΟΚΕ έχει ήδη τονίσει την ανάγκη διαφύλαξης αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης κατά τη διάρκεια της κατάρτισης. Τα μέτρα της ΕΕ θα πρέπει να διερευνώνται και να εξετάζονται με στόχο τη μετατροπή των μέσων υιοθέτησης ορθών πρακτικών που χρησιμοποιούνται ήδη σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ —όπως επιδοτήσεις, δάνεια, συλλογικές συμβάσεις που προβλέπουν τη δυνατότητα εκπαιδευτικής άδειας μετ’ αποδοχών ή άλλες διατάξεις— σε συνήθη πρακτική και στα υπόλοιπα κράτη μέλη (31). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών καλούνται επίσης να διαδραματίσουν ηγετικό ρόλο στη διαχείριση του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένης της πρόβλεψης και της ανάπτυξης δεξιοτήτων, ενώ η κοινή ευθύνη των κοινωνικών εταίρων σε επίπεδο εταιρειών είναι θεμελιώδης όσον αφορά τόσο την πραγματοποίηση επενδύσεων στη μελλοντοστραφή εκπαίδευση και κατάρτιση του απασχολούμενου εργατικού δυναμικού τους όσο και την κάλυψη των απαιτούμενων δαπανών επανεκπαίδευσης των απολυθέντων εργαζόμενων. Οι πλέον ευάλωτοι εξ αυτών είναι οι εργαζόμενοι μεγαλύτερης ηλικίας. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Οι συζητήσεις σχετικά με μια πρόταση της ΕΕ με θέμα τους ατομικούς λογαριασμούς μάθησης βρίσκονται σε πολύ πρώιμο στάδιο, αλλά υπάρχουν ορισμένες παρατηρήσεις που θα πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω ενόψει της υποβολής μιας τέτοιας πρότασης όσον αφορά, παραδείγματος χάρη, το εάν και κατά πόσον η κατάρτιση των εργαζομένων ορίζεται από τη νομοθεσία ή/και τις συλλογικές συμβάσεις που πρέπει να τηρούνται προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι είναι σε θέση να διαμορφώνουν το περιεχόμενο, τον τόπο και τον χρόνο/τη διάρκεια της κατάρτισης. Πρόκειται, ως εκ τούτου, για ζήτημα που εμπίπτει στην εθνική αρμοδιότητα και οι συστάσεις προς τα κράτη μέλη σχετικά με το πώς θα πρέπει να χρηματοδοτούνται οι ατομικοί λογαριασμοί μάθησης και το ποιος θα δικαιούται τη χρηματοδοτική στήριξη (οι εταιρείες, τα ιδρύματα κατάρτισης, οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης ή οι εργαζόμενοι) απαιτείται να διαμορφώνονται μέσω κοινωνικού διαλόγου σύμφωνα με τις συλλογικές συμβάσεις και την ισχύουσα εθνική νομοθεσία. Στο πλαίσιο των συζητήσεων αυτών είναι σημαντικό να επιδειχθεί προσοχή στην ποικιλομορφία των εθνικών συστημάτων και προσεγγίσεων, καθώς και στην ανάληψη μείζονος ρόλου εκ μέρους των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της για μεγαλύτερη έμφαση στις κοινωνικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων, στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της διά βίου μάθησης. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη ασχοληθεί με την εφαρμογή της αρχής του «χρυσού κανόνα», δηλαδή της εξαίρεσης των μελλοντοστραφών δημόσιων επενδύσεων από τον υπολογισμό των καθαρών δημοσίων ελλειμμάτων στο πλαίσιο των δημοσιονομικών κανόνων της ΟΝΕ (32). Η ΕΟΚΕ προτείνει να συζητηθεί η δυνατότητα εφαρμογής του «χρυσού κανόνα» και στις κοινωνικές επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ (33). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Ο συνδυασμός ευέλικτης προσαρμοσμένης μάθησης και εξατομικευμένης υποστήριξης, αρχής γενομένης από τη διά βίου επαγγελματική καθοδήγηση, βοηθά επίσης τα μη ενεργά άτομα και τους μακροχρόνια ανέργους να βρουν εργασία, πράγμα το οποίο αποφέρει κοινωνικά και οικονομικά οφέλη, καθώς και μακροπρόθεσμη εξοικονόμηση δαπανών κοινωνικής πρόνοιας. Ένα βέλτιστο μείγμα συστατικών στοιχείων ή χαρακτηριστικών της επιλεγόμενης προσέγγισης μπορεί να δημιουργήσει τις κατάλληλες προϋποθέσεις για την εδραίωση, την ανάπτυξη και την εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου όσον αφορά τις διαδρομές αναβάθμισης των δεξιοτήτων (34) κατά τρόπο βιώσιμο, παρότι οι στοχευόμενες ομάδες, οι ανάγκες σε δεξιότητες και οι κυβερνήσεις αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου. Η παροχή κατάρτισης πρέπει να σχεδιάζεται κατά τρόπο ώστε να ενισχύει και να υποστηρίζει την κινητικότητα μεταξύ και εντός των διαφόρων τομέων. Η διασφάλιση αυτών των μεταβατικών σταδίων ωφελεί την απασχολησιμότητα των εργαζόμενων και την ικανότητα των εργοδοτών να προσελκύουν νεοπροσλαμβανόμενους. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να στηρίξουν τον δημόσιο τομέα, καθώς και τους μη κερδοσκοπικούς εκπαιδευτικούς φορείς και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, προκειμένου να διατηρηθεί η χρηματοδότηση για την παροχή ευκαιριών διά βίου μάθησης υψηλής ποιότητας και περισσότερο προσιτής. Η υψηλή ποιότητα της παρεχόμενης κατάρτισης θα πρέπει να επιτυγχάνεται με τη διασφάλιση καλής ποιότητας. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Η βελτίωση των επενδύσεων στην εκπαίδευση των ενηλίκων και στην κατάρτιση των μισθωτών συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη δέουσα συμβολή της έρευνας στον σχεδιασμό, τη μεταρρύθμιση και την εφαρμογή των πολιτικών και των συστημάτων διά βίου μάθησης. Προκειμένου να εξασφαλιστούν αποτελεσματικές επενδύσεις στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση των εργαζόμενων σε εταιρείες, απαιτούνται περαιτέρω στοιχεία όσον αφορά τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται από τις εταιρείες και τη χρηματοδοτική στήριξη που παρέχεται από τις κυβερνήσεις. Οι ίδιες εισφορές των εργαζόμενων, των συνδικαλιστικών οργανώσεων και άλλων ενδιαφερόμενων φορέων θα πρέπει να αναλυθούν δεόντως και να συμπεριληφθούν στις συζητήσεις πολιτικής, με ιδιαίτερη έμφαση στις επενδύσεις για κατάρτιση σε διάφορες δεξιότητες (επαγγελματικές, σχετιζόμενες με τις εταιρείες, βασικές ικανότητες και δεξιότητες κ.λπ.) για εργαζόμενους διαφόρων επιπέδων δεξιοτήτων, τόσο γυναίκες όσο και άνδρες, για κατάρτιση εντός και εκτός των εταιρειών, για παροχή σχετικών υπηρεσιών από άλλους παρόχους κ.λπ. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Η εκπαίδευση ενηλίκων, λόγω του ευρέος φάσματός της και των πολυάριθμων διαφορετικών παρόχων, στερείται συντονισμού τόσο σε επίπεδο κρατών μελών όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μια ενοποιημένη προσέγγιση, η οποία να συνδέει μια πληθώρα τομέων πολιτικής και ενδιαφερόμενων φορέων, με ιδιαίτερη επικέντρωση στη δημοκρατική διακυβέρνηση της ανάπτυξης και της εφαρμογής της πολιτικής για τη διά βίου μάθηση, συμπεριλαμβανομένου εποικοδομητικού κοινωνικού διαλόγου με τους κοινωνικούς εταίρους και διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών, μπορεί να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των επενδύσεων από πολιτική άποψη, αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες κάλυψης της εξαιρετικής ποικιλομορφίας των δυνητικών στοχευόμενων ομάδων και ανταπόκρισης στις ανάγκες των ευάλωτων ατόμων. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Προκειμένου να στεφθεί η διά βίου μάθηση με επιτυχία, η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση σε όλους τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων της ΕΕ να αντιμετωπίσουν τις ακόλουθες προκλήσεις που τίθενται για τα περιβάλλοντα διά βίου μάθησης και να υποστηρίξουν οικονομικά τις προσπάθειες επίλυσής τους, εντός του πεδίου αρμοδιοτήτων τους: |
| --- | --- |

5.9.

| 5.9.1. | σχεδιασμός και εφαρμογή μακροπρόθεσμων στρατηγικών για την προώθηση συνεργασιών μεταξύ των παρόχων τυπικής, μη τυπικής και άτυπης μάθησης, με σκοπό την κάλυψη των μαθησιακών αναγκών και των αναγκών κατάρτισης των εκπαιδευόμενων· προκειμένου να είναι βιώσιμες, οι στρατηγικές αυτές θα πρέπει να διαμορφώνονται από κοινού και υποστηρίζονται από τις αντιπροσωπευτικές ενώσεις των παρόχων σε περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο· |
| --- | --- |

5.9.1.

| 5.9.2. | διασφάλιση της ανάληψης ενεργού ρόλου από τους εκπαιδευόμενους στις μαθησιακές διαδρομές τους μέσω του σχεδιασμού των εν λόγω διαδρομών πρωτίστως γύρω από τις ανάγκες τους, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να γίνουν ενεργοί δημιουργοί και όχι παθητικοί καταναλωτές της γνώσης και της καινοτομίας· |
| --- | --- |

5.9.2.

| 5.9.3. | υποστήριξη των εκπαιδευόμενων κάθε ηλικίας και προέλευσης όσον αφορά την πρόσβαση, τον συνδυασμό και τη μετακίνηση μεταξύ διαφόρων μορφών μάθησης, σύμφωνα με τις προσωπικές τους ανάγκες και ικανότητες, χάρη σε πιο ευέλικτα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και μέσω της παροχής διά βίου καθοδήγησης υψηλής ποιότητας· |
| --- | --- |

5.9.3.

| 5.9.4. | αντιμετώπιση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης (όπως προβλέπεται στη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την επικύρωσή τους (35)) ως επείγουσα προτεραιότητα, λαμβανομένων υπόψη των δυνατοτήτων που διαθέτει για την ενίσχυση της προβολής του συνόλου των δεξιοτήτων, των ικανοτήτων και των γνώσεων που μπορούν να προωθήσουν την ουσιαστική συμμετοχή στην κοινωνία και στην αγορά εργασίας, ιδίως όσον αφορά τις ευάλωτες ομάδες (36)· |
| --- | --- |

5.9.4.

| 5.9.5. | βελτίωση της παροχής ευκαιριών διά βίου μάθησης σε τοπικό επίπεδο με την αξιοποίηση των υφιστάμενων κοινοτικών και εκπαιδευτικών υποδομών ενόψει της δημιουργίας πολυλειτουργικών μαθησιακών χώρων ανοικτών σε όλους· τέτοια «κοινοτικά κέντρα διά βίου μάθησης» υπάρχουν ήδη με διάφορες μορφές σε όλα τα κράτη μέλη, αλλά θα πρέπει να συμπεριληφθούν ως ιδέα στη διαδικασία χάραξης πολιτικής. |
| --- | --- |

5.9.5.

6.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με τις ευρωπαϊκές και τις εθνικές πηγές χρηματοδότησης και τις πολιτικές που απαιτούνται για την εξασφάλιση βιώσιμης χρηματοδότησης (37)

6.1.   Σχετικά με τις πηγές χρηματοδότησης της ΕΕ

| 6.1.1. | Στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2021-2027, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξήγγειλε διάφορους τρόπους βελτίωσης του επενδυτικού σχεδίου της ΕΕ, με την ενσωμάτωση στο πλαίσιο του InvestEU ενός σκέλους αποκλειστικά αφιερωμένου στις κοινωνικές επενδύσεις και δεξιότητες. Αυτό καταδεικνύει την ανάληψη δέσμευσης για τη χρηματοδότηση κοινωνικών επενδύσεων και τη δημιουργία των ενδεδειγμένων μέσων υλοποίησής τους. |
| --- | --- |

6.1.1.

| 6.1.2. | Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να επωφεληθούν από τις ευκαιρίες που παρέχουν τα ταμεία της ΕΕ (όπως το ΕΚΤ, το Erasmus+, το ΕΤΣΕ και άλλα σχετικά μέσα της ΕΕ) και να αξιοποιήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τους διαθέσιμους χρηματοδοτικούς πόρους της ΕΕ. Το προσεχές ΠΔΠ θα πρέπει να αντιμετωπίσει οπωσδήποτε τον περιορισμό των δυνατοτήτων του προϋπολογισμού για τη διά βίου μάθηση σε επίπεδο κρατών μελών και ΕΕ (38). Ωστόσο, παρότι τα ενωσιακά κονδύλια μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη δεξιοτήτων/στη διά βίου μάθηση, η υπερβολική εξάρτηση από κονδύλια της ΕΕ ενδέχεται να εγείρει ανησυχίες σχετικά με τη διατηρησιμότητα της χρηματοδότησης, δεδομένου ότι η ενωσιακή χρηματοδότηση διατίθεται σε έργα και είναι εκ φύσεως προσωρινή. |
| --- | --- |

6.1.2.

| 6.1.3. | Για την εξασφάλιση βιώσιμων εθνικών επενδύσεων στη διά βίου μάθηση και την εκπαίδευση ενηλίκων, η διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο εφόσον αναδεικνύει τη σημασία της χρηματοδότησης. Η αποτελεσματική εφαρμογή των εθνικών/περιφερειακών πολιτικών για τη διά βίου μάθηση προϋποθέτει την εξασφάλιση επαρκούς επιπέδου χρηματοδότησης. Η μεγιστοποίηση της διατηρησιμότητας και της συνέχειας της χρηματοδότησης είναι πρωταρχικής σημασίας για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του έργου που συνίσταται στην παροχή εκπαίδευσης και κατάρτισης σε ενήλικες, καθώς και της ικανότητας των παρόχων υπηρεσιών διά βίου μάθησης να καινοτομούν και να αναπτύσσονται στον συγκεκριμένο τομέα. |
| --- | --- |

6.1.3.

6.2.   Σχετικά με τις πολιτικές που συμβάλλουν στην ορθή κατανομή της χρηματοδότησης

| 6.2.1. | Η ανάπτυξη νοοτροπίας αξιολόγησης είναι σημαντική και υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που μπορούν να συνεισφέρουν σε αυτήν, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η πολιτική δέσμευση για την τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής (και λογοδοσία), οι νομικές απαιτήσεις όσον αφορά την αξιολόγηση, οι απαιτήσεις αξιολόγησης της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης και κατάρτισης και η εκπαίδευση των αξιολογητών με σκοπό τη διασφάλιση της αξιολόγησης καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου πολιτικής. |
| --- | --- |

6.2.1.

| 6.2.2. | Είναι σημαντικό να επανεξετάζεται τακτικά η αποτελεσματικότητα των χρηματοοικονομικών και μη χρηματοοικονομικών μέτρων στήριξης των στοχευόμενων ομάδων ενηλίκων, καθώς και η αποδοτική χρήση των πόρων. Απαιτείται να θεσπιστούν αυστηρές ρυθμίσεις παρακολούθησης και αξιολόγησης. Τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων θα πρέπει να εμπλουτίζουν και να τροφοδοτούν τη διαδικασία χάραξης πολιτικής σχετικά με τη διά βίου μάθηση. Βάσει αξιόπιστων στοιχείων, οι αξιολογήσεις μπορούν να υποδεικνύουν την ανάγκη τροποποίησης (ή αναστολής) των υφιστάμενων μέτρων ή/και την εισαγωγή νέων μέτρων. Μπορούν επίσης να εντοπίζουν αποτελεσματικές πρακτικές που θα μπορούσαν να επεκταθούν χάρη σε πρόσθετη ή πιο σταθερή χρηματοδότηση. Οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να συμμετέχουν στην παρακολούθηση και την αξιολόγηση των συστημάτων. |
| --- | --- |

6.2.2.

| 6.2.3. | Υπάρχει ανάγκη χρηματοδοτικών μηχανισμών που να κινητοποιούν εθνικούς πόρους και να προβλέπουν τον ενδεδειγμένο επιμερισμό των δαπανών μεταξύ των δημόσιων αρχών, των εργοδοτών, των μεμονωμένων ατόμων και άλλων ενδιαφερόμενων φορέων (π.χ. κοινωνικοί εταίροι, πάροχοι κατάρτισης, ΜΚΟ). Όπως υποδεικνύεται στη βάση δεδομένων του Cedefop σχετικά με τη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης ενηλίκων (39), υπάρχουν διάφοροι μηχανισμοί χρηματοδότησης, που απευθύνονται σε ιδιώτες και εταιρείες/εργοδότες και αποσκοπούν στην αύξηση της συμμετοχής και των ιδιωτικών επενδύσεων στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Οι δυνατότητες αυτές πρέπει να συντονίζονται ορθά από τις δημόσιες αρχές, ενώ στην περίπτωση των ταμείων τομεακής κατάρτισης τον συντονιστικό ρόλο αναλαμβάνουν κατά κύριο λόγο οι κοινωνικοί εταίροι. Τα χρηματοδοτικά μέσα για τους ιδιώτες περιλαμβάνουν, παραδείγματος χάρη, ατομικούς λογαριασμούς μάθησης/κουπόνια, δάνεια (χαμηλού κόστους) και άδεια μετ’ αποδοχών. Η χρηματοδοτική στήριξη προς τις εταιρείες μπορεί να παρέχεται μέσω κονδυλίων κατάρτισης (βάσει εταιρικών επιδοτήσεων), φορολογικών κινήτρων ή επιχορηγήσεων (χρηματοδοτούμενων από τη γενική φορολογία). Αυτά τα είδη μέσων επιμερισμού του κόστους αποτελούν επίσης έναν τρόπο διασφάλισης της συνυπευθυνότητας για τη χάραξη/την εφαρμογή πολιτικών διά βίου μάθησης και για τις επενδύσεις σε δεξιότητες. |
| --- | --- |

6.2.3.

| 6.2.4. | Ο κοινωνικός διάλογος και οι συλλογικές συμβάσεις, ιδίως σε τομεακό επίπεδο, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διακυβέρνηση των συστημάτων κατάρτισης, στη δημιουργία ευκαιριών κατάρτισης και στη βελτίωση της καταλληλότητας και της παροχής επαγγελματικής κατάρτισης στους εργαζόμενους, πράγμα το οποίο προϋποθέτει συνεργασία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων για την προώθηση της διατομεακής μετάβασης και σταδιοδρομίας. Σε διάφορα κράτη μέλη έχουν καθιερωθεί κονδύλια κατάρτισης που μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο (40). |
| --- | --- |

6.2.4.

| 6.2.5. | Τα χρηματοδοτικά μέσα ενδέχεται να είναι αποτελεσματικότερα όταν συνδυάζονται με ενδεδειγμένα μέτρα μη χρηματοδοτικής στήριξης. Τα εν λόγω μέσα πρέπει να είναι σχεδιάζονται προσεκτικά με σκοπό την αποτελεσματική στόχευση των ειδικών ομάδων/ομάδων προτεραιότητας (όπως τα άτομα χαμηλής ειδίκευσης, οι άνεργοι μεγαλύτερης ηλικίας, οι εργαζόμενοι σε ΜΜΕ κ.ά.). Κατά τον σχεδιασμό ενός χρηματοδοτικού μέσου, είναι επίσης σημαντικό να εξετάζεται η συμπληρωματικότητα και η συνέργειά του με άλλα ήδη υφιστάμενα μέσα. |
| --- | --- |

6.2.5.

| 6.2.5.1. | Στα μη χρηματοδοτικά μέσα για τους ιδιώτες περιλαμβάνονται επίσης τα μέτρα που κατά κανόνα προβλέπονται στο πλαίσιο των υπηρεσιών επαγγελματικού ή διά βίου προσανατολισμού και των ευκαιριών επικύρωσης. Οι υπηρεσίες αυτές θα πρέπει επίσης να ενημερώνουν τους εκπαιδευόμενους σχετικά με τη χρηματοδοτική στήριξη που είναι διαθέσιμη για την εκπαίδευση ενηλίκων και τον τρόπο πρόσβασής τους σε αυτήν. |
| --- | --- |

6.2.5.1.

| 6.2.5.2. | Για τις εταιρείες, η μη χρηματοδοτική στήριξη μπορεί να παρέχεται μέσω: ενημέρωσης και συμβουλών σχετικά με τις ευκαιρίες χρηματοδότησης, διοικητικής υποστήριξης για την υποβολή αιτήσεων χρηματοδότησης, εντοπισμού των αναγκών κατάρτισης και εκπόνησης σχεδίων κατάρτισης με τη βοήθεια υπηρεσιών παροχής συμβουλών, προώθησης συμπράξεων ή εταιρικών δικτύων (μεταξύ ΜΜΕ ή με τη συμμετοχή ΜΜΕ) για τη συγκέντρωση πόρων και την αντιμετώπιση της ανεπαρκούς ικανότητας κατάρτισης. |
| --- | --- |

6.2.5.2.

| 6.2.6. | Κρίνεται σκόπιμο να ελαχιστοποιηθεί οποιαδήποτε διοικητική επιβάρυνση των αιτούντων, των δικαιούχων χρηματοδότησης και των φορέων διαχείρισης των κονδυλίων, ενώ ο ορθός σχεδιασμός/η ενδεδειγμένη στόχευση και η αποτελεσματική παρακολούθηση του εκάστοτε χρηματοδοτικού μέσου θα πρέπει να διασφαλίζουν την αποτροπή του φαινομένου της αντιπαραγωγικής δαπάνης ή/και της υποκατάστασης. |
| --- | --- |

6.2.6.

Βρυξέλλες, 7 Μαΐου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/mission-letter-nicolas-schmit_en.pdf

1

(2)  ΕΕ C 389 της 18.11.2019, σ. 12.

2

(3)  Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης.

3

(4)  https://eu2020.hr/

4

(5)  COM(2020) 14 final.

5

(6)  ΕΕ C 332 της 8.10.2015, σ. 68.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2012, για την επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης (ΕΕ C 398 της 22.12.2012, σ. 1) και ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 49.

7

(8)  Συμπεράσματα του Συμβουλίου ως προς «τον βασικό ρόλο των πολιτικών για τη διά βίου μάθηση στην ενδυνάμωση των κοινωνιών για τη διαχείριση της τεχνολογικής και της πράσινης μετάβασης προς όφελος της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης».

8

(9)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 165.

9

(10)  Έκθεση με θέμα «Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την εκπαίδευση των ενηλίκων».

10

(11)  Παραδείγματος χάρη, το Παγκόσμιο Οικονομικό φόρουμ δημοσίευσε έκθεση (2015) που επικεντρώθηκε στο πιεστικό ζήτημα της έλλειψης δεξιοτήτων του 21ου αιώνα και στους τρόπους αντιμετώπισής του με τη βοήθεια της τεχνολογίας. Στην έκθεση αυτή επισημαίνεται η ανάγκη ικανοτήτων (όπως η κριτική σκέψη και η συνεργασία) και γνωρισμάτων του χαρακτήρα (όπως η περιέργεια, η πρωτοβουλία και η ηγετική ικανότητα) που υπερβαίνουν τις παραδοσιακά υποδεικνυόμενες θεμελιακές γνώσεις.

11

(12)  ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 46 και ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 8.

12

(13)  Έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού φόρουμ με τίτλο «Νέο όραμα για την εκπαίδευση: αξιοποίηση του δυναμικού της τεχνολογίας».

13

(14)  COM(2020) 14 final.

14

(15)  Ενημερωτικό έγγραφο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εκπαίδευση των ενηλίκων (EAEA) με θέμα «Εκπαίδευση των ενηλίκων και βιωσιμότητα».

15

(16)  ΕΕ C 262 της 25.7.2018, σ. 1.

16

(17)  Έκθεση της Παγκόσμιας Επιτροπής της ΔΟΕ για το μέλλον της εργασίας με θέμα «Εργασία για ένα λαμπρότερο μέλλον».

17

(18)  https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/mission-letter-nicolas-schmit_en.pdf

18

(19)  ΕΕ C 389 της 18.11.2019, σ. 12.

19

(20)  Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης.

20

(21)  Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα «Ανάπτυξη του τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων».

21

(22)  Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (Cedefop).

22

(23)  Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας, 23-24 Μαρτίου 2000 — Συμπεράσματα της Προεδρίας.

23

(24)  Κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση.

24

(25)  Εκθέσεις ανά χώρα.

25

(26)  BG, HR, CZ, EE, FI, DE, GR, IE, IT, LV, LU, PL, RO, SK, ES και UK.

26

(27)  AT, BE, BG, HR, CY, CZ, EE, FI, FR, DE, GR, HU, IT, LV, LU, MT, NL, PL, RO, SK, SI, ES, SE και UK.

27

(28)  BG, EE, GR, IT, PT, RO και SE.

28

(29)  COM(2019) 500 final.

29

(30)  ΕΕ C 332 της 8.10.2015, σ. 68.

30

(31)  ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 57, ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 8, ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 60.

31

(32)  ΕΕ C 177, της 18.5.2016, σ. 35, ΕΕ C 268 της 14.8.2015, σ. 27.

32

(33)  ΕΕ C 226 της 16.7.2014, σ. 21.

33

(34)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2016, όσον αφορά τις Διαδρομές Αναβάθμισης των Δεξιοτήτων: Νέες Ευκαιρίες για Ενηλίκους (ΕΕ C 484 της 24.12.2016, σ. 1).

34

(35)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2012, για την επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης (ΕΕ C 398 της 22.12.2012, σ. 1).

35

(36)  ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 49.

36

(37)  Βλέπε επίσης «Cedefop analytical framework for developing upskilling pathways for adults» (Πλαίσιο ανάλυσης του Cedefop για την ανάπτυξη διαδρομών αναβάθμισης των δεξιοτήτων των ενηλίκων).

37

(38)  Στη γνωμοδότησή της (ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 194) η ΕΟΚΕ ζήτησε τον τριπλασιασμό του προϋπολογισμού του προγράμματος Erasmus+.

38

(39)  Βάση δεδομένων του Cedefop.

39

(40)  Έκθεση των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων με θέμα «Προώθηση της κοινωνικής εταιρικής σχέσης στην κατάρτιση των εργαζομένων».

40

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

551η Σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ (Εξ αποστάσεως σύνοδος ολομέλειας), 5.5.2020 - 7.5.2020

| 14.7.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 232/18 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 232/18

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών»

[COM(2020) 70 final]

(2020/C 232/03)

| Γενική εισηγήτρια: | η κ. Ellen NYGREN |
| --- | --- |

Γενική εισηγήτρια:

η κ. Ellen NYGREN

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 6.3.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 148 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 7.5.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 551 — Εξ αποστάσεως σύνοδος ολομέλειας |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 251/03/07 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 6.3.2020

Νομική βάση

Άρθρο 148 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

7.5.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

551 — Εξ αποστάσεως σύνοδος ολομέλειας

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

251/03/07

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτεινόμενες αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές. Ο ρόλος που διαδραματίζουν ως μακροπρόθεσμη πυξίδα για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών είναι σημαντικός και σε καιρούς κρίσης. Οι πολιτικές απασχόλησης είναι καίριας σημασίας για την οικονομική και την κοινωνική ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως συνόλου και των κρατών μελών της χωριστά. Η εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (ΕΠΚΔ) αποτελεί κοινό μέσο για την επίτευξη βιώσιμης ανοδικής σύγκλισης και, εν προκειμένω, ενδείκνυται η αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της οφείλουν να καταβάλουν περαιτέρω προσπάθειες για την εξάλειψη των ανισοτήτων. Η ανοδική σύγκλιση αποτελεί οριζόντια αρχή η οποία πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και να ενσωματώνεται σε όλες τις πολιτικές της Ένωσης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η πρόταση σχετικά με την αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση υποβλήθηκε πριν την εμφάνιση της επιδημίας COVID-19. Η νόσος COVID-19 έχει έκτοτε εξελιχθεί σε πανδημία και οι επιπτώσεις της έχουν οδηγήσει σε εντυπωσιακή ανάγκη για την ανάληψη επείγουσας δράσης και στον τομέα των πολιτικών για την αγορά εργασίας. Προκειμένου να περιοριστεί η εξάπλωση της νόσου, έχουν τεθεί σε εφαρμογή πρωτοφανή μέτρα σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και πέραν αυτής. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτούνται περισσότερα όσον αφορά την ανάληψη συντονισμένης δράσης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι μόνο ένα συνολικό ευρωπαϊκό σχέδιο για την ανάκαμψη της οικονομίας θα μπορέσει να βοηθήσει την ΕΕ, τα κράτη μέλη, τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τους εργαζόμενους να αντιμετωπίσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις συνέπειες της πανδημίας COVID-19 και να ανασυγκροτήσουν μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική ευρωπαϊκή οικονομία. Αν και είναι αβέβαιη η διάρκεια της έκτακτης κατάστασης που προκαλεί η κρίση COVID-19, είναι σαφές ότι οι επιπτώσεις της στην αγορά εργασίας θα διαρκέσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Συνεπώς, οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση για το 2020 θα πρέπει να προσαρμοστούν ώστε να ληφθούν υπόψη τα νέα δεδομένα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Οι οικονομικοί κλυδωνισμοί που προκλήθηκαν από την επιδημία COVID-19 έχουν ήδη προκαλέσει κρίση στον τομέα της απασχόλησης καθώς και κοινωνική κρίση, με ενδεχόμενες σοβαρές και μακροχρόνιες επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές αγορές εργασίας. Εν προκειμένω, θα πρέπει να εξεταστεί για το τρέχον έτος το ενδεχόμενο έγκρισης πρόσθετης και έκτακτης (λόγω της έκτακτης ανάγκης) κατευθυντήριας γραμμής για την απασχόληση, προκειμένου να καθοδηγηθούν οι απαραίτητες προσαρμογές των πολιτικών απασχόλησης στα κράτη μέλη της ΕΕ για την αντιμετώπιση αυτής της άνευ προηγουμένου κατάστασης. Η εν λόγω κατευθυντήρια γραμμή για την απασχόληση στο πλαίσιο του COVID-19 θα μπορούσε να περιλαμβάνει αναφορές σε αποτελεσματικά προσωρινά μέτρα που απαιτούνται για τον μετριασμό των επιπτώσεων της κρίσης, όπως ρυθμίσεις μειωμένου ωραρίου εργασίας και προώθηση της τηλεργασίας (με τήρηση της ευθύνης των εργοδοτών ως προς την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Σύμφωνα με την κατευθυντήρια γραμμή 5, τα κράτη μέλη ακόμη ενθαρρύνονται να προωθούν «καινοτόμες μορφές εργασίας». Ενώ οι νέες μορφές εργασίας και καινοτομίας παρέχουν ευκαιρίες για ανάπτυξη, η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει τις πολυάριθμες προκλήσεις που συνδέονται με αυτό το είδος εργασίας. Με τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση θα πρέπει να επιδιώκεται η μετατροπή των σχετικών με αυτές τις νέες μορφές εργασίας τάσεων σε ευκαιρίες δίκαιης απασχόλησης. Θετική είναι η έκκληση για τη θέσπιση κατάλληλων και δίκαιων μισθών, είτε μέσω της βελτίωσης των μηχανισμών ρύθμισης του νόμιμου κατώτατου μισθού, όπου προβλέπεται, είτε μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων. Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων έχει καίρια σημασία, και είναι πολύ θετικό το γεγονός ότι η κατευθυντήρια γραμμή 5 καλεί τα κράτη μέλη «να προωθήσουν τον κοινωνικό διάλογο και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις με σκοπό τον καθορισμό των μισθών». Η κατευθυντήρια γραμμή θα πρέπει εν προκειμένω να περιλαμβάνει προτάσεις για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των συλλογικών συμβάσεων μέσω της διεύρυνσης της κάλυψής τους. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Όσον αφορά την κατευθυντήρια γραμμή 6 για την «Ενίσχυση της προσφοράς εργασίας και βελτίωση της πρόσβασης στην απασχόληση, σε δεξιότητες και σε ικανότητες», η ΕΟΚΕ εκτιμά το γεγονός ότι η κατευθυντήρια γραμμή αναφέρεται σε μια γενική θεώρηση των δεξιοτήτων που ευθυγραμμίζονται με ένα βιώσιμο παραγωγικό σύστημα. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι οι κατευθυντήριες γραμμές καλούν τα κράτη μέλη να επενδύσουν στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και να τα προσαρμόσουν, έτσι ώστε να παρέχουν υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί αποτελεσματικότερες ευρωπαϊκές και εθνικές στρατηγικές για την εξασφάλιση βιώσιμης χρηματοδότησης με σκοπό την επανειδίκευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των ενηλίκων μέσω της διά βίου μάθησης, με ιδιαίτερη έμφαση στην παροχή αποτελεσματικής στήριξης στους εργαζόμενους και τους άνεργους. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Όσον αφορά την κατευθυντήρια γραμμή 7 για τη «Βελτίωση της λειτουργίας των αγορών εργασίας και της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού διαλόγου», η ορθή λειτουργία του κοινωνικού διαλόγου είναι ζωτικής σημασίας για κάθε πολιτική απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών της ΕΕ για την απασχόληση. Ως εκ τούτου, χρειάζεται εντατικοποίηση των προσπαθειών για τη διευκόλυνση και την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει σημειώσει πρόοδο όσον αφορά τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, και αυτό πρέπει να επικροτηθεί και να αξιοποιηθεί. Ένα στοιχείο που λείπει από την υπό εξέταση κατευθυντήρια γραμμή είναι η ανάγκη για καλύτερη υγεία και ασφάλεια στην εργασία. Εν μέσω επιδημίας COVID-19, ένας χώρος εργασίας στον οποίο τηρούνται οι κανόνες υγείας και ασφάλειας είναι ζωτικής σημασίας για την πρόληψη του κινδύνου μόλυνσης και εξάπλωσης του ιού και άλλων ασθενειών. Ως συνήθως και ιδιαίτερα σε αυτές τις εξαιρετικές περιστάσεις, οι εργοδότες οφείλουν να αναλαμβάνουν την ευθύνη όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων τους, να παρέχουν τόσο σε αυτούς όσο και στους εκπροσώπους τους επαρκείς πληροφορίες, να αξιολογούν τους κινδύνους και να λαμβάνουν μέτρα πρόληψης. Οι δημόσιες αρχές, οι επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι και οι κοινωνικοί εταίροι οφείλουν όλοι να δραστηριοποιηθούν για την προστασία των εργαζομένων, των οικογενειών τους και της κοινωνίας γενικότερα. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Οι περισσότερες μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις διαθέτουν περιορισμένους οικονομικούς και διαχειριστικούς πόρους και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να τους παρασχεθεί πρακτική, χρηματοδοτική και εξατομικευμένη στήριξη για προγράμματα για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία (ΥΑΕ) ώστε να προσαρμόσουν τους χώρους εργασίας και να εφαρμόσουν ταχύτατα νέες διαδικασίες και πρακτικές για την προστασία των εργαζομένων. Οι επιθεωρητές εργασίας, ο EU-OSHA (Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία), το δίκτυο Enterprise Europe Network και οι αρμόδιες αρχές σε εθνικό επίπεδο μπορούν να προσφέρουν πρακτική υποστήριξη, όπως αποδοτικά από άποψη κόστους, δωρεάν και φιλικά προς τον χρήστη εργαλεία, πληροφορίες, καθοδήγηση και συμβουλές. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Όσον αφορά την κατευθυντήρια γραμμή 8 για την «Προαγωγή των ίσων ευκαιριών για όλους, προώθηση της κοινωνικής συμπερίληψης και καταπολέμηση της φτώχειας», πρέπει να καταπολεμούνται όλες οι μορφές πρακτικών που εισάγουν διακρίσεις. Η κοινωνική προστασία και η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη πρέπει να παρέχονται σε όλους. Η προώθηση της συμμετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναμικό, καθώς και η ενεργός γήρανση για όλους, θα πρέπει να υποστηρίζονται από τα κατάλληλα μέτρα, όπως πρόσβαση σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας για όλους. Οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση θα πρέπει επίσης να εξετάζουν τους στόχους κοινωνικής προστασίας, όπως η πλήρης και αποτελεσματική κάλυψη, η επάρκεια και η διαφάνεια. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Πλαίσιο

| 2.1. | Η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) προβλέπει ότι τα κράτη μέλη θεωρούν τις οικονομικές τους πολιτικές και την προώθηση της απασχόλησης θέματα κοινού ενδιαφέροντος και τις συντονίζουν στο πλαίσιο του Συμβουλίου (1). Το άρθρο 148 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι το Συμβούλιο θεσπίζει κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση. Οι κατευθυντήριες γραμμές ορίζουν το πεδίο εφαρμογής και την κατεύθυνση του πολιτικού συντονισμού των κρατών μελών και αποτελούν τη βάση για τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, αφενός, και οι κατευθυντήριες γραμμές για την οικονομική πολιτική, αφετέρου, εγκρίθηκαν για πρώτη φορά συνολικά το 2010 ως «ολοκληρωμένη δέσμη», σε συνδυασμό με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Το 2018, οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση ευθυγραμμίστηκαν με τις αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η ΕΟΚΕ εξέφρασε την ικανοποίησή της για την ευθυγράμμιση αυτή ήδη από την αρχή (2), αλλά ζήτησε τόσο στη σχετική γνωμοδότηση όσο και σε επόμενες (3) να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες στην πράξη για την ουσιαστική υλοποίηση και εφαρμογή του πυλώνα. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο έχει επικαιροποιηθεί προκειμένου να ενσωματώσει τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών· συνεπώς, η Ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης (ΕΕΑ) έχει μετατραπεί σε Ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη (ΕΣΒΑ), με συνεπόμενο αποτέλεσμα την πρόταση αναθεώρησης των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η πρόταση της Επιτροπής για απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών εγκρίθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020, πριν την έναρξη του συντονισμού των έκτακτων μέτρων για την αντιμετώπιση της επιδημίας COVID-19. Ο άμεσος στόχος των δημόσιων αρχών πρέπει να είναι, αφενός, η διασφάλιση της σωστής ισορροπίας μεταξύ της διαφύλαξης της δημόσιας υγείας μέσω του περιορισμού της εξάπλωσης του ιού και, αφετέρου, η διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) προειδοποίησε ότι οι επιπτώσεις της επιδημίας COVID-19 στην απασχόληση είναι «βαθιές, εκτεταμένες και άνευ προηγουμένου» (4), με πιθανή έκβαση την απώλεια εκατομμυρίων θέσεων εργασίας και την αύξηση της υποαπασχόλησης και του αριθμού των φτωχών εργαζομένων, η οποία θα ξεπεράσει κατά πολύ τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης του 2008-2009. Ο περιορισμός του εύρους των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από την ταχεία και αποφασιστική λήψη και εφαρμογή πολιτικών αποφάσεων. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι μόνο ένα συνολικό ευρωπαϊκό σχέδιο για την ανάκαμψη της οικονομίας θα μπορέσει να βοηθήσει την ΕΕ, τα κράτη μέλη, τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τους εργαζόμενους να αντιμετωπίσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις συνέπειες της πανδημίας COVID-19 και να ανασυγκροτήσουν μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική ευρωπαϊκή οικονομία (5). Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταλήξουν ταχέως σε συμφωνία σχετικά με ένα νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ), μειώνοντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο, την αβεβαιότητα όσον αφορά τη χρηματοδότηση επενδύσεων της ΕΕ από το 2021. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι σε ευρύ φάσμα οικονομικών κλάδων έχουν πληγεί σε πολύ μεγάλο βαθμό. Πολλές επιχειρήσεις, ιδίως πολύ μικρές και ΜΜΕ, καθώς και κοινωνικές επιχειρήσεις, απειλούνται με αφερεγγυότητα, και εκατομμύρια εργαζόμενοι είναι ευάλωτοι στην απώλεια εισοδήματος και στην απόλυση (6). Κατά μέσο όρο, το 90 % περίπου των ΜΜΕ αναφέρουν ότι πλήττονται από οικονομική άποψη και αναμένουν αύξηση του ποσοστού ανεργίας κατά 3 % έως 5 % (7). Απαιτούνται στοχευμένα μέτρα για τη στήριξη των επιχειρήσεων και νέες θέσεις εργασίας σε βασικούς τομείς που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο, οι εργαζόμενοι στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης δικαίως χειροκροτούνται ως ήρωες της πρώτης γραμμής που καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να σώσουν ζωές και, σε πάρα πολλές περιπτώσεις, πληρώνουν οι ίδιοι το τίμημα με τη ζωή τους. Σε ορισμένες χώρες, οι εργαζόμενοι αυτοί, όπως και οι εκπαιδευτικοί και άλλοι εργαζόμενοι του δημόσιου τομέα, οι φροντιστές κατ’ οίκον και οι πάροχοι φροντίδας υποτιμήθηκαν και πλήγηκαν σοβαρά από τα μέτρα λιτότητας μετά την κρίση του 2008. Στο μέλλον, είναι σημαντικό η νέα αυτή εκτίμηση της αξίας τους να μετατραπεί τόσο σε συγκεκριμένες ενέργειες για τη βελτίωση των όρων και των συνθηκών εργασίας όσο και σε απαραίτητες επενδύσεις για τις δημόσιες υπηρεσίες και ιδίως για το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Επίσης, η κρίση COVID-19 καταδεικνύει έντονα τα υφιστάμενα διαρθρωτικά προβλήματα στις ευρωπαϊκές αγορές εργασίας, δεδομένου ότι συνεχίζουν να υφίστανται ανισότητες μεταξύ εργαζομένων σε τυποποιημένες μορφές απασχόλησης και εκείνων σε άτυπες, πολλοί από τους οποίους μπορούν επίσης να θεωρηθούν επισφαλώς εργαζόμενοι. Πρέπει να παρέχεται ευελιξία τόσο στους εργοδότες όσο και στους εργαζομένους για την αντιμετώπιση των ραγδαίων αλλαγών στον κόσμο της εργασίας και αυτό θα πρέπει να υποστηρίζεται μέσω της προώθησης μέτρων για την ασφάλεια και δίκαιων συνθηκών εργασίας σε όλες τις μορφές εργασίας. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Πολλοί από τους εργαζόμενους που συνήθως θεωρούνται «χαμηλής ειδίκευσης» με αναλογικά χαμηλές αμοιβές, υπήρξαν πράγματι οι βασικοί εργαζόμενοι που συνέβαλαν στη διατήρηση των δραστηριοτήτων παγκοσμίως, θέτοντας συχνά τον εαυτό τους και τα αγαπημένα τους πρόσωπα σε κίνδυνο. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Οι εργαζόμενοι αυτοί είναι ήδη οι πλέον ευάλωτοι σε θέματα πρόσβασης και συμμετοχής στην αγορά εργασίας και διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο αποκλεισμού. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι γυναίκες, οι νέοι, τα άτομα με αναπηρία και άλλες ομάδες που υφίστανται διακρίσεις στον εργασιακό χώρο, όπως οι μετανάστες και οι Ρομά. Ορισμένοι εργαζόμενοι, ιδίως οι γυναίκες, ενδέχεται να αναγκαστούν να εγκαταλείψουν την εργασία τους για να αναλάβουν τη φροντίδα των παιδιών και άλλων μελών της οικογένειάς τους. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Το κύριο μέλημα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων είναι να διατηρήσουν τη θέση τους στην αγορά και τις θέσεις εργασίας για εκατομμύρια εργαζομένους. Οι επιχειρήσεις και οι κοινωνικοί εταίροι έχουν βρει ρεαλιστικές λύσεις, όπως προσαρμογή των επιχειρηματικών σχεδίων τους, εφαρμογή συστημάτων μειωμένου ωραρίου εργασίας, τηλεργασία ή άλλες ευέλικτες εναλλακτικές λύσεις, και έχουν δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση σε εταιρικό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Υπό το πρίσμα αυτών των εξελίξεων, χρειάζεται να προσαρμοστεί ο συντονισμός των πολιτικών απασχόλησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έτσι ώστε να ανταποκρίνεται σε αυτή τη νέα και άνευ προηγουμένου κατάσταση. Η πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση ευρωπαϊκού μέσου προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης (SURE) λόγω της επιδημίας COVID-19 (8) είναι μια θετική πρωτοβουλία για την παροχή άμεσης στήριξης στους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις. Εάν εφαρμοστεί σύντομα, θα συμβάλει στην άμβλυνση των δυσμενών επιπτώσεων στην απασχόληση, και θα διαμορφώσει τις προϋποθέσεις για ταχεία ανάκαμψη. Αν και είναι αβέβαιη η διάρκεια της έκτακτης κατάστασης που προκλήθηκε από την κρίση COVID-19, είναι σαφές ότι οι επιπτώσεις θα διαρκέσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Συνεπώς, οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση για το 2020 θα πρέπει να προσαρμοστούν ώστε να ληφθούν υπόψη τα νέα δεδομένα. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση θα πρέπει να ισχύσουν χωρίς αλλαγές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και για όλα τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο των διαφορετικών εθνικών συνθηκών. Ωστόσο, εξαιτίας της τρέχουσας επιδημίας COVID-19, η οποία παρουσιάζει ήδη ενδείξεις ότι θα μετασχηματιστεί σε οικονομική και κοινωνική κρίση με σοβαρό και μακροχρόνιο αντίκτυπο στις ευρωπαϊκές αγορές εργασίας, θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο να εγκριθούν πρόσθετες και έκτακτες (λόγω της έκτακτης ανάγκης) κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, προκειμένου να καθοδηγηθούν οι απαραίτητες προσαρμογές των πολιτικών απασχόλησης στα κράτη μέλη της ΕΕ για την αντιμετώπιση αυτής της άνευ προηγουμένου κατάστασης. Η υφιστάμενη ανοικτή μέθοδος συντονισμού θα πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω για να στηρίξει τα κράτη μέλη στη συγκριτική αξιολόγηση της προόδου όσον αφορά τη μεταρρύθμιση και στη βελτίωση των επιδόσεων των πολιτικών τους για την απασχόληση και των εθνικών συστημάτων κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Μια επείγουσα οδηγία για την απασχόληση στο πλαίσιο του COVID-19 θα μπορούσε να περιλαμβάνει αναφορές σε αποτελεσματικά προσωρινά μέτρα που απαιτούνται για τον μετριασμό των επιπτώσεων της κρίσης, όπως ρυθμίσεις μειωμένου ωραρίου εργασίας, στήριξη του εισοδήματος, επέκταση του επιδόματος ασθενείας, αναβολή της πληρωμής των εργοδοτικών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, του προκαταρκτικού φόρου επί των μισθών και του φόρου προστιθέμενης αξίας, και προώθηση της τηλεργασίας (με τήρηση της ευθύνης των εργοδοτών ως προς την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων). |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Στο πλαίσιο της κρίσης COVID-19, η ΕΟΚΕ θεωρεί την παρούσα γνωμοδότηση ως ευκαιρία για την υποβολή σχολίων και συστάσεων σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης της άνευ προηγουμένου αποδιοργάνωσης των αγορών εργασίας σε αυξανόμενο αριθμό χωρών, και της μερικής διακοπής της κοινωνικής και οικονομικής ζωής με στόχο την καταπολέμηση της επιδημίας. Αυτή η κατάσταση θα υποχρεώσει τα κράτη μέλη της ΕΕ να προσαρμόσουν τις πολιτικές τους για την απασχόληση. |
| --- | --- |

2.16.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ παραπέμπει σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση και επαναλαμβάνει ορισμένα συναφή στοιχεία από αυτές:






  — | Απαιτούνται μεγαλύτερες προσπάθειες τόσο για την πραγματοποίηση επενδύσεων στη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας όσο και για την αντιμετώπιση της επισφαλούς εργασίας διότι αυτή, εκτός των άλλων, περιορίζει την παραγωγικότητα (9). |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

Απαιτούνται μεγαλύτερες προσπάθειες τόσο για την πραγματοποίηση επενδύσεων στη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας όσο και για την αντιμετώπιση της επισφαλούς εργασίας διότι αυτή, εκτός των άλλων, περιορίζει την παραγωγικότητα (9).

| — | Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της οφείλουν να καταβάλουν περαιτέρω προσπάθειες για την εξάλειψη των ανισοτήτων. Η ανοδική σύγκλιση αποτελεί οριζόντια αρχή η οποία πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και να ενσωματώνεται σε όλες τις πολιτικές της Ένωσης (10). |
| --- | --- |

—

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της οφείλουν να καταβάλουν περαιτέρω προσπάθειες για την εξάλειψη των ανισοτήτων. Η ανοδική σύγκλιση αποτελεί οριζόντια αρχή η οποία πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και να ενσωματώνεται σε όλες τις πολιτικές της Ένωσης (10).

| — | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της για μια επαρκή δέσμη κοινωνικών επενδύσεων στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού αναπτυξιακού και επενδυτικού προγράμματος ύψους 2 % του ΑΕγχΠ (11). |
| --- | --- |

—

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της για μια επαρκή δέσμη κοινωνικών επενδύσεων στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού αναπτυξιακού και επενδυτικού προγράμματος ύψους 2 % του ΑΕγχΠ (11).

| — | Σε κάθε κατευθυντήρια γραμμή θα πρέπει να περιλαμβάνονται διατάξεις σχετικά με την ισότητα των φύλων, ιδιαίτερη δε προσοχή πρέπει να δοθεί σε θέματα χαμηλής αμοιβής κατά την αντιμετώπιση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων (12). |
| --- | --- |

—

Σε κάθε κατευθυντήρια γραμμή θα πρέπει να περιλαμβάνονται διατάξεις σχετικά με την ισότητα των φύλων, ιδιαίτερη δε προσοχή πρέπει να δοθεί σε θέματα χαμηλής αμοιβής κατά την αντιμετώπιση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων (12).

| — | Η ανάγκη εκπόνησης στρατηγικής για την κοινωνική ένταξη των ατόμων με αναπηρία, των μεταναστών και των Ρομά επαναβεβαιώνεται σε διάφορες γνωμοδοτήσεις. |
| --- | --- |

—

Η ανάγκη εκπόνησης στρατηγικής για την κοινωνική ένταξη των ατόμων με αναπηρία, των μεταναστών και των Ρομά επαναβεβαιώνεται σε διάφορες γνωμοδοτήσεις.

| — | Ο εύρυθμος κοινωνικός διάλογος αποτελεί βασικό παράγοντα για την επίτευξη των στόχων ανοδικής κοινωνικής σύγκλισης και την απόκτηση πρόσβασης σε ποιοτική απασχόληση, τίτλους και προσόντα, καθώς και για τη βελτίωση του σχεδιασμού και της εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων που απορρέουν από αυτούς τους στόχους, (13). |
| --- | --- |

—

Ο εύρυθμος κοινωνικός διάλογος αποτελεί βασικό παράγοντα για την επίτευξη των στόχων ανοδικής κοινωνικής σύγκλισης και την απόκτηση πρόσβασης σε ποιοτική απασχόληση, τίτλους και προσόντα, καθώς και για τη βελτίωση του σχεδιασμού και της εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων που απορρέουν από αυτούς τους στόχους, (13).

| — | O μόνος τρόπος για να οικοδομηθούν πιο δίκαιες κοινωνίες είναι να δημιουργηθεί μια χωρίς αποκλεισμούς βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και απασχόληση σε συνδυασμό με τη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας με στόχο να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι θα έχουν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, επαρκείς αμοιβές και συντάξεις, και θα μπορούν να ασκούν τα δικαιώματά τους (14). |
| --- | --- |

—

O μόνος τρόπος για να οικοδομηθούν πιο δίκαιες κοινωνίες είναι να δημιουργηθεί μια χωρίς αποκλεισμούς βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και απασχόληση σε συνδυασμό με τη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας με στόχο να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι θα έχουν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, επαρκείς αμοιβές και συντάξεις, και θα μπορούν να ασκούν τα δικαιώματά τους (14).

| — | Η ΕΟΚΕ έχει επίσης επιστήσει την προσοχή στην ανάγκη βελτίωσης του πίνακα αποτελεσμάτων, αλλά και στην ανάγκη θέσπισης τόσο ενός οικονομικού όσο και ενός κοινωνικού Ευρωπαϊκού Εξαμήνου σε μία από τις γνωμοδοτήσεις της με θέμα τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (15). Η σχέση μεταξύ, αφενός, της εποπτείας των μακροοικονομικών θεμάτων και, αφετέρου, των πολιτικών απασχόλησης και των κοινωνικών πολιτικών, είναι κρίσιμης σημασίας. |
| --- | --- |

—

Η ΕΟΚΕ έχει επίσης επιστήσει την προσοχή στην ανάγκη βελτίωσης του πίνακα αποτελεσμάτων, αλλά και στην ανάγκη θέσπισης τόσο ενός οικονομικού όσο και ενός κοινωνικού Ευρωπαϊκού Εξαμήνου σε μία από τις γνωμοδοτήσεις της με θέμα τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (15). Η σχέση μεταξύ, αφενός, της εποπτείας των μακροοικονομικών θεμάτων και, αφετέρου, των πολιτικών απασχόλησης και των κοινωνικών πολιτικών, είναι κρίσιμης σημασίας.

| — | Η ΕΟΚΕ συνεχίζει να πιστεύει ότι, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί με τον πυλώνα και παρά την ενσωμάτωση των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση στους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών, εξακολουθεί να υφίσταται έλλειψη σύγκλισης μεταξύ αυτών των δύο δεσμών κατευθυντήριων γραμμών. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την επικαιροποίηση των κατευθυντήριων γραμμών, με βάση την ενσωμάτωση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. |
| --- | --- |

—

Η ΕΟΚΕ συνεχίζει να πιστεύει ότι, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί με τον πυλώνα και παρά την ενσωμάτωση των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση στους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών, εξακολουθεί να υφίσταται έλλειψη σύγκλισης μεταξύ αυτών των δύο δεσμών κατευθυντήριων γραμμών. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την επικαιροποίηση των κατευθυντήριων γραμμών, με βάση την ενσωμάτωση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ επαναβεβαιώνει ότι, κατά τη χάραξη των πολιτικών ρύθμισης της αγοράς εργασίας και των κοινωνικών δικαιωμάτων, είναι απαραίτητο να συνδυάζονται αρμονικά η ανταγωνιστικότητα, η παραγωγικότητα, η κοινωνική βιωσιμότητα καθώς και τα εργασιακά δικαιώματα, καθότι αποτελούν αλληλένδετες συνιστώσες. Σε όλες οι πολιτικές που εφαρμόζονται από τα ευρωπαϊκά, τα εθνικά και τα τοπικά θεσμικά όργανα θα πρέπει να συνεκτιμάται η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ της οικονομικής, της κοινωνικής και της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας (16). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Οι πολιτικές απασχόλησης είναι καίριας σημασίας για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της ΕΕ ως συνόλου και των κρατών μελών της. Οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής, των εθνικών κυβερνήσεων, των εργοδοτών και των συνδικαλιστικών οργανώσεων όσον αφορά τον εκσυγχρονισμό των πολιτικών απασχόλησης και των συστημάτων κοινωνικής προστασίας καθώς και τη συνεπόμενη προσαρμογή τους στο μεταβαλλόμενο οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ο Ευρωπαϊκός Πυλώνας Κοινωνικών Δικαιωμάτων (ΕΠΚΔ) μπορεί να αποτελέσει μέσο για την προώθηση της ανοδικής σύγκλισης και της βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας σε ολόκληρη την ΕΕ. Το μέλλον της αγοράς εργασίας θα πρέπει να αποτελέσει βασική προτεραιότητα στις συζητήσεις για τον πυλώνα, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι σημαντικές αλλαγές που συντελούνται σε αυτόν τον τομέα, ενώ, ταυτόχρονα, απαιτείται μια συνεκτική ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση που να καλύπτει τα ακόλουθα θέματα:






  — | επενδύσεις και καινοτομία· |
| --- | --- | --- |

3.4.

—

επενδύσεις και καινοτομία·

| — | απασχόληση και δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας· |
| --- | --- |

—

απασχόληση και δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας·

| — | δίκαιες συνθήκες εργασίας για όλους· |
| --- | --- |

—

δίκαιες συνθήκες εργασίας για όλους·

| — | δίκαιη και ομαλή μετάβαση με τη στήριξη ενεργών πολιτικών για την αγορά εργασίας· |
| --- | --- |

—

δίκαιη και ομαλή μετάβαση με τη στήριξη ενεργών πολιτικών για την αγορά εργασίας·

| — | ίσες ευκαιρίες για όλους· |
| --- | --- |

—

ίσες ευκαιρίες για όλους·

| — | συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών, ιδίως των κοινωνικών εταίρων· |
| --- | --- |

—

συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών, ιδίως των κοινωνικών εταίρων·

| — | επενδύσεις στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης ώστε να παρέχουν υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, της διά βίου μάθησης, της αναβάθμισης των δεξιοτήτων και της απόκτησης νέων δεξιοτήτων, ιδίως για να ληφθούν υπόψη οι απαιτήσεις για ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες. |
| --- | --- |

—

επενδύσεις στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης ώστε να παρέχουν υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, της διά βίου μάθησης, της αναβάθμισης των δεξιοτήτων και της απόκτησης νέων δεξιοτήτων, ιδίως για να ληφθούν υπόψη οι απαιτήσεις για ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες.

| 3.5. | Η αποτελεσματική εφαρμογή του ΕΠΚΔ στα κράτη μέλη θα είναι δυνατή μόνον εάν τούτα διαθέτουν επαρκείς οικονομικούς πόρους για να επενδύσουν σε κοινωνικές πολιτικές και, ως εκ τούτου, να διαμορφώσουν τα δικαιώματα και τις αρχές σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες πολιτικής. Συνεπώς, μηχανισμοί όπως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων, και άλλα, πρέπει να λειτουργήσουν ουσιαστικά (17). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ειδικότερα, η ανεργία αποτελεί μείζονα πρόκληση για τις περισσότερες χώρες. Οι επιπτώσεις της κρίσης COVID-19 απαιτούν εντονότερες προσπάθειες για ενεργές πολιτικές στην αγορά εργασίας από ό, τι υπό κανονικές συνθήκες, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Σύμφωνα με τις αρχές του ΕΠΚΔ, οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό εργαλείο προκειμένου τα κράτη μέλη να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν βραχυπρόθεσμες πολιτικές και μέτρα τόσο για τον μετριασμό των οικονομικών και των κοινωνικών επιπτώσεων της κρίσης COVID-19, όσο και για την έξοδο από την κρίση χωρίς υπονόμευση των εργασιακών δικαιωμάτων ή απώλεια ανταγωνιστικότητας. Ο σχετικός συντονισμός μπορεί να επιτευχθεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Όσον αφορά τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει η προώθηση του κοινωνικού διαλόγου. Θα πρέπει να διασφαλιστεί ένας ισχυρός κοινωνικός διάλογος σε όλα τα επίπεδα, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της κρίσης με βιώσιμο τρόπο, τόσο από οικονομική όσο και από κοινωνική άποψη. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η διατήρηση των θέσεων εργασίας με μειωμένο ωράριο και επαρκή αποζημίωση, κατά την άποψη αυτή, είναι προτιμότερη από την απόλυση τόσο για τους εργοδότες όσο και για τους εργαζομένους. Η προώθηση σε ολόκληρη την ΕΕ και η χρηματοδοτική στήριξη τέτοιου είδους μέσων της αγοράς εργασίας θα συμβάλουν σημαντικά στη σταθεροποίηση της οικονομικής και της κοινωνικής ζωής σε αυτές τις εξαιρετικές περιστάσεις. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ εξέφρασε την ικανοποίησή της για τη θέσπιση του SURE (18), του μέσου που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το οποίο αναπτύχθηκε για να υποστηρίξει οικονομικά τις ρυθμίσεις μειωμένου ωραρίου εργασίας, τους μηχανισμούς αντιστάθμισης εισοδήματος και άλλα μέτρα για την πρόληψη της ανεργίας μετά την επιδημία COVID-19. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Όσον αφορά τις κατευθυντήριες γραμμές προς τα κράτη μέλη σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής του εν λόγω μέσου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει τουλάχιστον ότι α) όλα τα κράτη μέλη θα θέσουν σε εφαρμογή καθεστώτα μειωμένου ωραρίου ή παρόμοια μέτρα, β) τα εν λόγω μέτρα θα καλύπτουν όλους τους εργαζομένους, τους κλάδους και τις εταιρείες, γ) οι πληρωμές θα πραγματοποιούνται κατά προτίμηση σε εταιρείες που εντείνουν τις προσπάθειες για να αποφευχθούν οι απολύσεις, και δ) οι κοινωνικοί εταίροι θα συμμετέχουν πλήρως στον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εφαρμογή των προγραμμάτων σε εθνικό, κλαδικό και εταιρικό επίπεδο, ενώ θα διατεθεί επαρκής ενωσιακή χρηματοδότηση για να βοηθήσει τα κράτη μέλη που εφαρμόζουν τα αναγκαία μέτρα. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Στην πρόσφατη κοινή δήλωση για την επιδημία COVID-19 (19), οι Ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι ζητούσαν να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για να βοηθηθούν οι εργαζόμενοι, οι επιχειρήσεις, οι οικονομικές δραστηριότητες και οι δημόσιες υπηρεσίες προκειμένου να επιβιώσουν κατά την κρίση, ώστε με το πέρας της να μπορέσουν να επανέλθουν στις δραστηριότητές τους, να προστατευθούν από την ανεργία και την απώλεια εισοδήματος οι εργαζόμενοι, και να αμβλυνθούν οι οικονομικές απώλειες. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Οι κοινωνικοί εταίροι προτρέπουν τις κυβερνήσεις να εγκρίνουν συγκεκριμένα μέτρα τα οποία να προβλέπουν:






  — | αποφυγή των στρεβλώσεων της ενιαίας αγοράς, συμπεριλαμβανομένων των απαγορεύσεων και των περιορισμών στις εξαγωγές, ιδίως τις εξαγωγές ιατρικού εξοπλισμού και φαρμάκων, και τερματισμός του κλεισίματος των συνόρων για τα αγαθά· διασφάλιση κατά προτεραιότητα όλων των τρόπων εμπορευματικών μεταφορών εντός της ΕΕ η οποία κατέχει επίσης ουσιώδη ρόλο στον συντονισμό και την ενημέρωση σχετικά με τις δράσεις που αναλαμβάνονται στα κράτη μέλη· |
| --- | --- | --- |

3.12.

—

αποφυγή των στρεβλώσεων της ενιαίας αγοράς, συμπεριλαμβανομένων των απαγορεύσεων και των περιορισμών στις εξαγωγές, ιδίως τις εξαγωγές ιατρικού εξοπλισμού και φαρμάκων, και τερματισμός του κλεισίματος των συνόρων για τα αγαθά· διασφάλιση κατά προτεραιότητα όλων των τρόπων εμπορευματικών μεταφορών εντός της ΕΕ η οποία κατέχει επίσης ουσιώδη ρόλο στον συντονισμό και την ενημέρωση σχετικά με τις δράσεις που αναλαμβάνονται στα κράτη μέλη·

| — | ενθάρρυνση των δαπανών και των επενδύσεων των κρατών μελών για την ενίσχυση του προσωπικού, του εξοπλισμού και των μέσων των εθνικών συστημάτων υγείας, των συστημάτων κοινωνικής προστασίας και άλλων υπηρεσιών γενικού συμφέροντος· |
| --- | --- |

—

ενθάρρυνση των δαπανών και των επενδύσεων των κρατών μελών για την ενίσχυση του προσωπικού, του εξοπλισμού και των μέσων των εθνικών συστημάτων υγείας, των συστημάτων κοινωνικής προστασίας και άλλων υπηρεσιών γενικού συμφέροντος·

| — | κινητοποίηση των αχρησιμοποίητων διαρθρωτικών ταμείων και άλλων πόρων της ΕΕ για την ενίσχυση των κρατών μελών στην προσπάθειά τους να εξασφαλίσουν οικονομική και εισοδηματική στήριξη για τους εργαζομένους που πλήττονται από την ανεργία ή την αναστολή της εργασίας· |
| --- | --- |

—

κινητοποίηση των αχρησιμοποίητων διαρθρωτικών ταμείων και άλλων πόρων της ΕΕ για την ενίσχυση των κρατών μελών στην προσπάθειά τους να εξασφαλίσουν οικονομική και εισοδηματική στήριξη για τους εργαζομένους που πλήττονται από την ανεργία ή την αναστολή της εργασίας·

| — | εξασφάλιση της πρόσβασης σε πιστώσεις και της χρηματοδοτικής στήριξης σε επιχειρήσεις, ιδίως τις ΜΜΕ κάθε είδους, οι οποίες επηρεάζονται από τα περιοριστικά και τα έκτακτα μέτρα, με συντονισμένη παρέμβαση από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, την ΕΚΤ, την ΕΤΕπ και τις εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες· |
| --- | --- |

—

εξασφάλιση της πρόσβασης σε πιστώσεις και της χρηματοδοτικής στήριξης σε επιχειρήσεις, ιδίως τις ΜΜΕ κάθε είδους, οι οποίες επηρεάζονται από τα περιοριστικά και τα έκτακτα μέτρα, με συντονισμένη παρέμβαση από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, την ΕΚΤ, την ΕΤΕπ και τις εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες·

| — | ενεργοποίηση του ταμείου αλληλεγγύης για φυσικές καταστροφές και κάθε άλλης διαθέσιμης χρηματοδότησης σε επίπεδο ΕΕ με προσαρμογή του, επί του παρόντος, ανεπαρκούς προϋπολογισμού· |
| --- | --- |

—

ενεργοποίηση του ταμείου αλληλεγγύης για φυσικές καταστροφές και κάθε άλλης διαθέσιμης χρηματοδότησης σε επίπεδο ΕΕ με προσαρμογή του, επί του παρόντος, ανεπαρκούς προϋπολογισμού·

| — | αναγνώριση των προσπαθειών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ανάπτυξη πλήρους ευελιξίας στο πλαίσιο των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις. |
| --- | --- |

—

αναγνώριση των προσπαθειών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ανάπτυξη πλήρους ευελιξίας στο πλαίσιο των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις.

| 3.13. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνούν για τη συμμετοχή των εθνικών κοινωνικών εταίρων στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των εθνικών μέτρων. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίσουν ότι η χρηματοδοτική στήριξη θα φτάσει σε επιχειρήσεις, ιδίως στις ΜΜΕ κάθε είδους, και σε όλους τους εργαζομένους, συμπεριλαμβανομένων των πιο ευάλωτων εργαζομένων σε επισφαλείς θέσεις εργασίας. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Το σχέδιο της Επιτροπής το οποίο επιτρέπει την ευελιξία στην εφαρμογή τόσο των δημοσιονομικών κανόνων όσο και των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις έχει καθοριστική σημασία για την υποστήριξη των δημόσιων υπηρεσιών, οι οποίες βρίσκονται υπό ισχυρή πίεση, καθώς και των επιχειρήσεων και των εργαζομένων που έχουν πληγεί από την κρίση. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Οι ενωσιακοί πόροι που επενδύονται στην προστασία των εργαζομένων και των επιχειρήσεων από τις χειρότερες επιπτώσεις της κρίσης θα πρέπει να προστίθενται στις δαπάνες των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η Ευρώπη οφείλει να επιδείξει υπευθυνότητα, αλληλεγγύη και αποτελεσματικότητα για την αντιμετώπιση αυτής της έκτακτης ανάγκης, προστατεύοντας όλους τους πολίτες, τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις που πλήττονται από την κρίση αυτή. |
| --- | --- |

3.17.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Ο ρόλος των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση ως πυξίδας είναι σημαντικός και σε καιρούς κρίσης COVID-19, όταν η προσοχή εστιάζεται στα βραχυπρόθεσμα μέτρα. Η μακροπρόθεσμη προοπτική δεν πρέπει να παραβλέπεται ακόμη και σε επείγουσες περιπτώσεις, προκειμένου να επιδιώκεται η βιώσιμη ανοδική σύγκλιση. |
| --- | --- |

4.1.

4.2.   Κατευθυντήρια γραμμή 5: Τόνωση της ζήτησης εργασίας

| 4.2.1. | Από μακροπρόθεσμη προοπτική, η κατευθυντήρια γραμμή υστερεί όσον αφορά την παροχή αποτελεσματικών μέτρων για την τόνωση της ζήτησης εργασίας. Όλα τα προτεινόμενα μέτρα αφορούν τα εμπόδια για την είσοδο των επιχειρήσεων στην αγορά και τη μετακύλιση φόρων για τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης της εργασίας. Η υπό εξέταση πρόταση έχει βραχυπρόθεσμη προοπτική και δεν λαμβάνει υπόψη τις πολιτικές επιπτώσεις της μείωσης της οικονομικής επάρκειας των κρατών. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Σύμφωνα με την κατευθυντήρια γραμμή 5, τα κράτη μέλη ακόμη ενθαρρύνονται να προωθούν «καινοτόμες μορφές εργασίας». Ενώ οι νέες μορφές εργασίας και καινοτομίας παρέχουν ευκαιρίες για ανάπτυξη, η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει τις πολυάριθμες προκλήσεις που συνδέονται με αυτό το είδος εργασίας. Με τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση θα πρέπει να επιδιώκεται η μετατροπή των σχετικών με αυτές τις νέες μορφές εργασίας τάσεων σε ευκαιρίες δίκαιης απασχόλησης με βάση την ισορροπία μεταξύ των ομαλών μεταβάσεων στην αγορά εργασίας και των κατάλληλων ρυθμίσεων για την ασφάλεια των εργαζομένων (20). |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Θετική είναι η έκκληση για τη θέσπιση κατάλληλων μισθών, είτε μέσω της βελτίωσης των μηχανισμών καθορισμού του νόμιμου κατώτατου μισθού, όπου προβλέπεται, είτε μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων. Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων έχει καίρια σημασία, και είναι πολύ θετικό το γεγονός ότι οι κατευθυντήριες γραμμές καλούν τα κράτη μέλη «να προωθήσουν τον κοινωνικό διάλογο και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις με σκοπό τον καθορισμό των μισθών». Η ΕΟΚΕ καταρτίζει, επί του παρόντος, γνωμοδότηση με θέμα «Αξιοπρεπείς κατώτατοι μισθοί» (21). |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Θετική είναι και η μετατόπιση της φορολογικής επιβάρυνσης από την εργασία σε άλλες πηγές φορολογίας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, όπως και η νέα διασαφήνιση. Ωστόσο, χρειάζεται μεγαλύτερη σαφήνεια όσον αφορά άλλες πιθανές πηγές. Η ΕΟΚΕ έχει υιοθετήσει γνωμοδοτήσεις που εξετάζουν ζητήματα όπως ο επιθετικός φορολογικός σχεδιασμός, η απάτη και η φοροδιαφυγή (22). |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να περιλαμβάνουν τελικά προτάσεις για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των συλλογικών συμβάσεων μέσω της ενίσχυσης της εμβέλειάς τους. Παράλληλα, αποτελεί μείζονα προϋπόθεση και ζήτημα υψίστης σημασίας να τηρούνται πλήρως τόσο η αρχή της επικουρικότητας όσο και ο αυτόνομος ρόλος των κοινωνικών εταίρων (23). |
| --- | --- |

4.2.5.

4.3.   Κατευθυντήρια γραμμή 6: Ενίσχυση της προσφοράς εργασίας και βελτίωση της πρόσβασης στην απασχόληση, σε δεξιότητες και σε ικανότητες

| 4.3.1. | Είναι θετικό το γεγονός ότι η εν λόγω κατευθυντήρια γραμμή αναφέρεται σε μια γενική θεώρηση των δεξιοτήτων που ευθυγραμμίζονται με ένα βιώσιμο παραγωγικό σύστημα. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι οι κατευθυντήριες γραμμές καλούν τα κράτη μέλη να επενδύσουν στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και να τα προσαρμόσουν, έτσι ώστε να παρέχουν υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις ευκαιρίες αξιοποίησης των ενωσιακών πόρων οι οποίοι θα πρέπει επίσης να υποστηρίζονται από εθνικούς πόρους. Η ΕΟΚΕ ζητεί αποτελεσματικότερες ευρωπαϊκές και εθνικές στρατηγικές για την εξασφάλιση βιώσιμης χρηματοδότησης με σκοπό την επανειδίκευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των ενηλίκων, με ιδιαίτερη έμφαση στην παροχή αποτελεσματικής στήριξης στους εργαζόμενους και τους άνεργους από τις δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης, τις εταιρείες, τους ατομικούς λογαριασμούς κατάρτισης και άλλες πρακτικές που χρησιμοποιούνται σε εθνικό επίπεδο. Λόγω των επιπτώσεων της επιδημίας COVID-19, ενδέχεται να χρειάζονται άμεσα μέτρα για την προσαρμογή της προσφοράς εργασίας στις τρέχουσες ανάγκες και απαιτήσεις, για παράδειγμα επιχειρήσεις στον τομέα των υπηρεσιών «δανείζουν» προσωρινά το προσωπικό τους στον κλάδο της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιδείξει μεγαλύτερη φιλοδοξία όσον αφορά τον καθορισμό δεικτών και σημείων αναφοράς για τη συμμετοχή των ενηλίκων στη μάθηση και την πρόσβαση των εργαζόμενων στην κατάρτιση, για τη θέσπιση δεικτών σχετικά με τις δημόσιες και τις ιδιωτικές επενδύσεις στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ΕΕΚ)· ακόμη, το δικαίωμα των εργαζόμενων σε εκπαιδευτικές άδειες μετ’ αποδοχών θα πρέπει να προβλέπεται από την κατευθυντήρια γραμμή αριθ. 6 και να αποτελεί υποχρέωση (24). |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Η απόκτηση νέων και η αναβάθμιση των υφιστάμενων δεξιοτήτων θα αποτελέσουν βασικό συστατικό για την προσαρμογή των αγορών εργασίας κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19, αλλά και για να εξασφαλιστεί ότι η Ευρώπη θα εξέλθει από την κρίση αυτή ισχυρότερη και πιο ανταγωνιστική. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να δημιουργήσουν ή να ενισχύσουν μηχανισμούς και συστήματα στήριξης της επαγγελματικής μετάβασης, με τη βοήθεια του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Με τους μηχανισμούς αυτούς επιδιώκεται η εξεύρεση τρόπων επιστροφής στην απασχόληση, αλλά και η πρόληψη των απολύσεων που οδηγούν σε παρατεταμένη ανεργία, η δημιουργία διόδων προς νέες θέσεις απασχόλησης και η χάραξη ποικίλων διεργασιών για τη δημιουργία θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.5. | Μια καλύτερη κατανόηση της μεταβαλλόμενης φύσης της εργασίας και των εργασιακών σχέσεων στην ψηφιακή εποχή θα πρέπει να οδηγήσει σε μια αποτελεσματικότερη πολιτική της ΕΕ για την απασχόληση. Η πανδημία COVID-19 έχει διαμορφώσει μια κατάσταση όπου η τηλεργασία είναι περισσότερο διαδεδομένη από ποτέ. Η τηλεργασία δεν είναι κατάλληλη για όλες τις περιστάσεις ή για όλους τους τύπους θέσεων· όμως, εάν εφαρμόζεται σωστά, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό στοιχείο της απάντησης για την παροχή ευελιξίας ως προς τον χρόνο εργασίας προκειμένου, αφενός, να βελτιωθεί η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής των εργαζομένων και, αφετέρου, να εξυπηρετείται το συμφέρον των επιχειρήσεων. Η διασφάλιση κατάλληλων ρυθμίσεων για την υγεία και την ασφάλεια τόσο στον χώρο εργασίας όσο και για τις συνθήκες τηλεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της τήρησης των ωραρίων εργασίας, είναι ουσιαστικής σημασίας. Απαιτείται επίσης περισσότερη έρευνα και επενδύσεις σε μέτρα για την αντιμετώπιση νέων και αναδυόμενων κινδύνων, συμπεριλαμβανομένου του άγχους και άλλων ψυχοκοινωνικών κινδύνων. |
| --- | --- |

4.3.5.

| 4.3.6. | Ο πλήρης ψηφιακός γραμματισμός όλων των εκπαιδευτικών και των μαθητών, καθώς και του συνόλου των Ευρωπαίων, συμπεριλαμβανομένων όσων ζουν σε περιθωριοποιημένες περιοχές, απαιτεί επαρκή δημόσια χρηματοδότηση και καταρτισμένο τεχνικό προσωπικό. Είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί η πρόσβαση στο διαδίκτυο και να παρασχεθεί κατάρτιση στο πεδίο των ψηφιακών δεξιοτήτων σε όλους όσοι εκτίθενται σε κινδύνους, παρέχοντας σε αυτά τα άτομα τη δυνατότητα να ασκούν τα δικαιώματά τους και να έχουν πρόσβαση στις κοινωνικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

4.3.6.

| 4.3.7. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη τονίσει την ανάγκη διασφάλισης αξιοπρεπούς εισοδήματος κατά τη διάρκεια της κατάρτισης. Επίσης, τα μέσα που χρησιμοποιούνται ήδη σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να εξεταστούν έτσι ώστε οι ορθές πρακτικές σε θέματα ελάχιστων απαιτήσεων όσον αφορά τους δικαιούχους εκπαιδευτικής άδειας να αποτελούν τον κανόνα και στα υπόλοιπα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.3.7.

| 4.3.8. | Όσον αφορά τη στήριξη των ανέργων, και λαμβάνοντας υπόψη τον αυξημένο αριθμό μακροχρόνια ανέργων, οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση θα πρέπει να καλύπτουν την ανάγκη ανάληψης έγκαιρης δράσης, προκειμένου να αποφεύγονται οι δυσμενείς επιπτώσεις για τα άτομα που μένουν για μεγάλο διάστημα εκτός αγοράς εργασίας (scarring effect). Οι παροχές ανεργίας, και το επίπεδό τους, πρέπει να επαρκούν. Ορισμένα εθνικά συστήματα είναι υπερβολικά αυστηρά σε ό, τι αφορά τον ορισμό της ανεργίας ενώ τα σχετικά επιδόματα είναι πολύ χαμηλά. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ ζήτησε πρόσφατα να αναληφθούν ευρωπαϊκές δράσεις για τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων για τα εθνικά συστήματα ανεργίας (25). |
| --- | --- |

4.3.8.

| 4.3.9. | Παράλληλα με τη διευκόλυνση των ευκαιριών απασχόλησης σε όλους τους τύπους εργασίας, η ένταξη ποιοτικών θέσεων εργασίας στην ημερήσια διάταξη θα πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο του μακροπρόθεσμου οράματος της ΕΕ για την απασχόληση. |
| --- | --- |

4.3.9.

4.4.   Κατευθυντήρια γραμμή 7: Βελτίωση της λειτουργίας των αγορών εργασίας και της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού διαλόγου

| 4.4.1. | Θετική είναι η έκκληση για επίτευξη διαφανών και προβλέψιμων συνθηκών έτσι ώστε να προλαμβάνονται η κατάτμηση της απασχόλησης και η επισφαλής απασχόληση και να προωθείται η μετάβαση σε συμβάσεις αορίστου χρόνου. Το ίδιο ισχύει για την ενίσχυση και την ενδυνάμωση της ικανότητας των κοινωνικών εταίρων να διαπραγματεύονται συλλογικά. Οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση θα πρέπει επίσης να αποσκοπούν στην προώθηση της κάλυψης των συλλογικών διαπραγματεύσεων και στην εξασφάλιση του δικαιώματος όλων των εργαζομένων να οργανώνονται και να έχουν ελεύθερη πρόσβαση στη συνδικαλιστική εκπροσώπηση. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Οι διατάξεις της κατευθυντήριας αυτής γραμμής σχετικά με την πρόσβαση σε αμερόληπτους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών θα πρέπει να έχουν γενική εφαρμογή και να μην ισχύουν μόνο για τις «καταχρηστικές απολύσεις». Ωστόσο, θα πρέπει να γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα των μερών να προσφεύγουν στα δικαστήρια, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες αποτυγχάνει η εναλλακτική επίλυση διαφορών (26). |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Άλλα θετικά στοιχεία της πρότασης της Επιτροπής, σε σύγκριση με τις ισχύουσες κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, είναι η έμφαση που δίνεται στους δίκαιους όρους για τους μετακινούμενους εργαζομένους και οι αναφορές στην καταπολέμηση των διακρίσεων και στην εξάλειψη της φτώχειας των εργαζομένων. Τα κράτη μέλη, όταν εφαρμόζουν μέτρα όπως κλείσιμο των συνόρων για να αμβλύνουν τις επιπτώσεις της επιδημίας COVID-19, οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τους μετακινούμενους εργαζομένους, συμπεριλαμβανομένων των μεθοριακών εργαζομένων. |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Ένα στοιχείο που λείπει από την υπό εξέταση κατευθυντήρια γραμμή είναι η ανάγκη για καλύτερη υγεία και ασφάλεια στην εργασία. Εν μέσω επιδημίας COVID-19, ένας χώρος εργασίας στον οποίο τηρούνται οι κανόνες υγείας και ασφάλειας είναι ζωτικής σημασίας για την πρόληψη του κινδύνου μόλυνσης και εξάπλωσης του ιού και άλλων ασθενειών. Οι εργοδότες οφείλουν να αναλαμβάνουν την ευθύνη όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων τους, να παρέχουν τόσο σε αυτούς όσο και στους εκπροσώπους τους επαρκείς πληροφορίες, να αξιολογούν τους κινδύνους και να λαμβάνουν μέτρα πρόληψης. Οι δημόσιες αρχές, οι επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι και οι κοινωνικοί εταίροι οφείλουν όλοι να δραστηριοποιηθούν για την προστασία των εργαζομένων, των οικογενειών τους και της κοινωνίας γενικότερα. Προκειμένου να ενισχυθεί η λειτουργία των αγορών εργασίας, τα κράτη μέλη οφείλουν να επενδύσουν στην υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, και να θεσπίσουν τις κατάλληλες διατάξεις και τα μέσα για τις επιθεωρήσεις εργασίας ή τους συνδικαλιστικούς εκπροσώπους για την υγεία και την ασφάλεια και να παρέχουν στήριξη στους εργοδότες. |
| --- | --- |

4.4.4.

| 4.4.5. | Οι περισσότερες μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις διαθέτουν περιορισμένους οικονομικούς και διαχειριστικούς πόρους και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να τους παρασχεθεί πρακτική, χρηματοδοτική και εξατομικευμένη στήριξη για προγράμματα για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία (ΥΑΕ) ώστε να προσαρμόσουν τους χώρους εργασίας και να εφαρμόσουν ταχύτατα νέες διαδικασίες και πρακτικές για την προστασία των εργαζομένων. Οι επιθεωρητές εργασίας, ο EU-OSHA (Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία), το δίκτυο Enterprise Europe Network και οι αρμόδιες αρχές σε εθνικό επίπεδο μπορούν να προσφέρουν πρακτική υποστήριξη, όπως αποδοτικά από άποψη κόστους, δωρεάν και φιλικά προς τον χρήστη εργαλεία, πληροφορίες, καθοδήγηση και συμβουλές. |
| --- | --- |

4.4.5.

| 4.4.6. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να καταβληθούν εντονότερες προσπάθειες για την προώθηση της δημιουργίας ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, για την πραγματοποίηση επενδύσεων σε δομές υποστήριξης του κοινωνικού διαλόγου και για την προώθηση διαδικασιών που προάγουν τον κοινωνικό διάλογο. Υπάρχουν χώρες με λιγότερο ανεπτυγμένο κοινωνικό διάλογο, και μάλιστα σε κάποιες σημειώνονται οπισθοδρομήσεις σε αυτόν τον τομέα, λόγω της κρίσης. Χαιρετίζουμε τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση της συνεργασίας με τους κοινωνικούς εταίρους στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Δεδομένης της καίριας σημασίας του κοινωνικού διαλόγου στην υλοποίηση του πυλώνα των κοινωνικών δικαιωμάτων και στην εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των ειδικών ανά χώρα συστάσεων, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της να υιοθετηθεί ο πυλώνας από όλα τα κράτη μέλη· επίσης, προτρέπει όλους τους εθνικούς και τους ευρωπαϊκούς πολιτικούς παράγοντες να ενισχύσουν τις δομές συλλογικών διαπραγματεύσεων σε όλα τα επίπεδα. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει σημειώσει πρόοδο όσον αφορά τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στις ειδικές ανά χώρα εκθέσεις, και αυτό πρέπει να επικροτηθεί και να αξιοποιηθεί. |
| --- | --- |

4.4.6.

4.5.   Κατευθυντήρια γραμμή 8: Προαγωγή των ίσων ευκαιριών για όλους, προώθηση της κοινωνικής συμπερίληψης και καταπολέμηση της φτώχειας

| 4.5.1. | Η κάλυψη της κοινωνικής προστασίας προσεγγίζεται υπό το πρίσμα της δημογραφικής πρόκλησης και της ανάγκης να παραμείνουν οι εργαζόμενοι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στην εργασία. Οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση θα πρέπει επίσης να εξετάζουν στόχους όπως η πλήρης και αποτελεσματική κάλυψη, η επάρκεια και η διαφάνεια. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Η ισότητα των φύλων μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την αύξηση της συμμετοχής των γυναικών σε όλα τα επίπεδα της αγοράς εργασίας, τόσο από την άποψη των ποσοστών απασχόλησης όσο και από την αύξηση του μέσου χρόνου εργασίας των γυναικών. Απαιτούνται περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση των εμποδίων στην απασχόληση των γυναικών, όπως η έλλειψη οικονομικά προσιτής και προσβάσιμης κοινωνικής μέριμνας και η εξάλειψη του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων. Συνεπώς, πρέπει να αντιμετωπιστούν διάφορα διαρθρωτικά εμπόδια σε ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο, καθώς και να αυξηθούν οι επενδύσεις σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες και σε μέτρα υπέρ της διαφάνειας των αμοιβών. Η επιχειρηματικότητα μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για την οικονομική ανεξαρτησία των γυναικών με ποιοτικές θέσεις εργασίας, επιτυχημένη σταδιοδρομία και απαλλαγή των γυναικών από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, καθώς και να συμβάλει σε μια πιο ισορροπημένη εκπροσώπηση των φύλων στη λήψη αποφάσεων. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | Όσον αφορά τα άτομα με αναπηρία, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διευκολύνεται η πρόσβασή τους στην αγορά εργασίας με εξάλειψη των πρακτικών εκείνων που εισάγουν διακρίσεις. Πρέπει να παρέχεται η κατάλληλη υποστήριξη από τις υπηρεσίες απασχόλησης και τις δημόσιες εκστρατείες για την καταπολέμηση των προκαταλήψεων και την προώθηση της εξάλειψης των διακρίσεων εις βάρος των ατόμων με αναπηρία. Όσον αφορά την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στις υπηρεσίες, είναι απαραίτητο να γίνεται αναφορά στην ανεξάρτητη διαβίωση και στην προσβασιμότητα. |
| --- | --- |

4.5.3.

| 4.5.4. | Προκειμένου να εξασφαλιστεί η πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για όλους πρέπει να δοθεί προσοχή στην ανάγκη για βιώσιμη, αποτελεσματική, οικονομικά προσιτή και προσβάσιμη παροχή υπηρεσιών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και για επαρκή χρηματοδότηση για την κατάλληλη εκπαίδευση των εργαζομένων στον τομέα της υγείας. |
| --- | --- |

4.5.4.

| 4.5.5. | Όσον αφορά την ενεργό γήρανση, απαιτούνται συγκεκριμένες προτάσεις για να αποφευχθεί η προώθηση ανεπαρκών πολιτικών για τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας. Όπως συμφωνήθηκε από τους Ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους στην «Αυτόνομη συμφωνία-πλαίσιο των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων για την ενεργό γήρανση και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών» (27), η ενεργός γήρανση αποσκοπεί στη βελτιστοποίηση των ευκαιριών για εργαζόμενους κάθε ηλικίας να εργάζονται σε καλής ποιότητας, παραγωγικές και υγιείς συνθήκες έως τη νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης, με βάση την αμοιβαία δέσμευση και προσήλωση εργοδοτών και εργαζομένων. |
| --- | --- |

4.5.5.

| 4.5.6. | Σε σειρά γνωμοδοτήσεων για το θέμα αυτό, η ΕΟΚΕ έχει τονίσει επίσης την ανάγκη προώθησης της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών σε συνδυασμό με αποτελεσματικές πολιτικές ανάπτυξης και απασχόλησης. Χρειαζόμαστε μια πραγματική πολιτική «ενεργού γήρανσης», προκειμένου να εξασφαλίσουμε ικανοποιητικές συνθήκες εργασίας, πολιτικές υγείας και ασφάλειας καθώς και χρόνου εργασίας, αλλά και για να αυξήσουμε τη συμμετοχή στη διά βίου μάθηση. Θα πρέπει επίσης να ενισχύσουμε τα ποσοστά απασχόλησης για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τα οποία υποχρεούνται συχνά να εγκαταλείψουν πρόωρα τον ενεργό βίο λόγω προβλημάτων υγείας, έντασης της εργασίας, πρόωρων απολύσεων και εξαιτίας της έλλειψης ευκαιριών για κατάρτιση ή επανένταξη στην αγορά εργασίας (28). |
| --- | --- |

4.5.6.

Βρυξέλλες, 7 Μαΐου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Άρθρο 146 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

1

(2)  ΕΕ C 237 της 6.7. 2018, σ. 57.

2

(3)  ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 1.

3

(4)  Βλέπε ILO Monitor 2nd edition: COVID-19 and the world of work

4

(5)  Βλέπε Δήλωση της ΕΟΚΕ «Η απάντηση της ΕΕ στην επιδημία COVID-19 και η ανάγκη για πρωτοφανή αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών».

5

(6)  SMEunited «A view on the COVID impact on and support measures for SMEs» (Εξέταση των επιπτώσεων της κρίσης COVID στις ΜΜΕ και των μέτρων στήριξης για αυτές)· BusinessEurope «Βιντεοδιάσκεψη των μελών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, 23 Απριλίου 2020 — Επιστολή των Pierre Gattaz και Markus J. Beyrer προς τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Charles Michel».

6

(7)  SMEunited «A view on the COVID impact on and support measures for SMEs» (Εξέταση των επιπτώσεων της κρίσης COVID στις ΜΜΕ και των μέτρων στήριξης για αυτές).

7

(8)  COM (2020) 139 final

8

(9)  ΕΕ C 282 της 20.8.2019, σ. 32, σημείο 3.1.4.

9

(10)  ΕΕ C 282 της 20.8.2019, σ. 32, σημείο 1.7.

10

(11)  ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 57, σημεία 1.3 και 4.3.

11

(12)  ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 57, σημείο 1.13.

12

(13)  ΕΕ C 282 της 20.8.2019, σ. 32, σημείο 3.3.1.

13

(14)  ΕΕ C 282 της 20.8.2019, σ. 32, σημείο 3.4.1.

14

(15)  ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 145.

15

(16)  ΕΕ C 282 της 20.8.2019, σ. 32, σημείο 1.3

16

(17)  ΕΕ C 282 της 20.8.2019, σ. 32, σημείο 3.5.5.

17

(18)  Ευρωπαϊκό μέσο προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης (SURE) λόγω της έξαρσης της νόσου COVID-19.

18

(19)  European Social Partners joint statement on COVID-19 (Κοινή δήλωση των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων σχετικά με την επιδημία COVID-19)

19

(20)  ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 57, σημείο 5.1.

20

(21)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Αξιοπρεπείς κατώτατοι μισθοί σε ολόκληρη την Ευρώπη» (SOC/632) (υπό κατάρτιση).

21

(22)  ΕΕ C 237, της 6.7.2018, σ. 57·ΕΕ C 129, της 11.4.2018, σ. 1

22

(23)  ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 57, σημείο 5.5.

23

(24)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Βιώσιμη χρηματοδότηση για τη διά βίου μάθηση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων στο πλαίσιο της έλλειψης εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού» (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Κροατικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ) (SOC/629) (βλέπε σελίδα 8 της παρούσας ΕΕ).

24

(25)  ΕΕ C 97 της 24.3. 2020, σ. 32.

25

(26)  ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 57, σημείο 5.9.

26

(27)  European social partners' autonomous framework agreement on active ageing and an inter-generational approach (Αυτόνομη συμφωνία πλαίσιο των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων για την ενεργό γήρανση και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών)

27

(28)  ΕΕ C 237, 6.7.2018, σ. 57, σημείο 5.9 και Γνωμοδότηση με θέμα «Ο μεταβαλλόμενος κόσμος της εργασίας και η μακροβιότητα/γήρανση του πληθυσμού — Προϋποθέσεις προκειμένου οι ηλικιωμένοι εργαζόμενοι να παραμείνουν ενεργοί στον νέο κόσμο της εργασίας» (ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 60).

28

---

| 14.7.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 232/29 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 232/29

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση ορισμένων μεταβατικών διατάξεων για τη στήριξη από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) το έτος 2021, την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 228/2013, (ΕΕ) αριθ. 229/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 όσον αφορά τους πόρους και την κατανομή τους το έτος 2021 και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1305/2013, (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 όσον αφορά τους πόρους και την εφαρμογή τους το έτος 2021»

[COM(2019) 581 — 2019/0254 (COD)]

(2020/C 232/04)

| Μόνος εισηγητής: ο κ. | Arnold PUECH D’ALISSAC |
| --- | --- |

Μόνος εισηγητής: ο κ.

Arnold PUECH D’ALISSAC

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο, 22.11.2019
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 25.11.2019 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 43 παράγραφος 2 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 6.3.2020 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 7.5.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας | 551 — Εξ αποστάσεως σύνοδος ολομέλειας |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 254/0/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο, 22.11.2019

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 25.11.2019

Νομική βάση

Άρθρο 43 παράγραφος 2 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

6.3.2020

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

7.5.2020

Σύνοδος ολομέλειας

551 — Εξ αποστάσεως σύνοδος ολομέλειας

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

254/0/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την πρότασή της να θεσπιστεί μεταβατική περίοδος ενός έτους για τον πρώτο και τον δεύτερο πυλώνα της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) το 2021. Ένα έτος χωρίς τις άμεσες ενισχύσεις του πρώτου πυλώνα θα οδηγούσε όλους τους αγρότες σε ελλείμματα, ενώ ένα έτος χωρίς τις ενισχύσεις του δεύτερου πυλώνα θα οδηγούσε σε παύση των δεσμεύσεων με υψηλούς περιβαλλοντικούς ή κλιματικούς στόχους και σε αναβολή των επενδύσεων εκσυγχρονισμού. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Σύμφωνα με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η διάρκεια της μεταβατικής περιόδου που αρχίζει την 1η Ιανουαρίου 2021 θα πρέπει να είναι ένα έτος. Η ΕΟΚΕ συνιστά ανεπιφύλακτα την καθιέρωση ενός ευέλικτου μηχανισμού για παράταση αυτής της περιόδου κατά ένα ακόμη έτος, ο οποίος θα πρέπει να ενεργοποιηθεί αυτόματα, εκτός εάν ο μελλοντικός μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ (πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο/ΠΔΠ) και η ΚΓΠ έχουν συμφωνηθεί και εγκριθεί έως τις 30 Οκτωβρίου 2020. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη διατήρηση των προϋποθέσεων είσπραξης των ενισχύσεων μεταξύ 2020 και 2021, δεδομένου ότι οι αγρότες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) κατέχουν πλέον το σύστημα προϋποθέσεων και τα του οικολογικού προσανατολισμού. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ απευθύνει προειδοποίηση σχετικά με την προθεσμία της 1ης Αυγούστου 2020 για την κοινοποίηση των αλλαγών. Εάν καθυστερήσει η συμφωνία για το ΠΔΠ 2021-2027, ίσως να μην μπορούν να ληφθούν εγκαίρως οι απαιτούμενες αποφάσεις σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η τακτοποίηση των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, ως προς τον αριθμό και την αξία τους, πιστοποιεί τη διορατικότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η σύγκλιση των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης εξακολουθεί να υπάγεται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η δυνατότητα παράτασης κατά ένα έτος των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης θα πρέπει να συνοδεύεται από τη δυνατότητα χρήσης μετά το 2020 όλων των πόρων του δεύτερου πυλώνα που δεν θα έχουν καταναλωθεί κατά την περίοδο 2014-2020. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.7.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ιδίως ότι επείγει να αξιοποιηθούν σύντομα οι πόροι του δεύτερου πυλώνα, ώστε να εξασφαλιστεί η αναθέρμανση της οικονομικής δραστηριότητας μετά την κρίση που προκάλεσε η νόσος COVID-19. Ειδικότερα, χρήζουν υποστήριξης η έναρξη δραστηριότητας νεαρών γεωργών, οι βραχείες αλυσίδες εφοδιασμού —άκρως δημοφιλείς κατά την κρίση—, οι συλλογικές δράσεις παραγωγής και εμπορίας και ο αγροτουρισμός. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες, καθώς και τις νησιωτικές, τις ορεινές και τις απομονωμένες, που έχουν μεγάλη εξάρτηση από τον τουρισμό. |
| --- | --- |

1.7.1.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που τα πολυετή μέτρα του δεύτερου πυλώνα (γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα, μέτρα για τη βιολογική γεωργία και το κλίμα) παρατείνονται κατά ένα έτος, ζητά όμως να επεκταθεί η σχετική περίοδος ανάληψης δεσμεύσεων σε πέντε έτη, όπως ίσχυε κατά την περίοδο 2014-2020. Η πρόταση περιορισμού της σε τρία έτη θα αποτελέσει ασφαλώς πηγή διοικητικών δυσχερειών, οπωσδήποτε όμως όχι πηγή αποτελεσμάτων υπέρ του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Ο δημοσιονομικός προγραμματισμός που αφορά την ισχύουσα ΚΓΠ λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2020. Οι κανονισμοί της ισχύουσας ΚΓΠ δεν έχουν επισήμως χρονικό περιορισμό, αλλά η απουσία ειδικών προς τούτο πόρων του προϋπολογισμού καθιστά αδύνατη την εφαρμογή τους. Εξάλλου, οι νομοθετικές προτάσεις που θα διαμορφώσουν την ΚΓΠ για την προσεχή περίοδο προγραμματισμού (2021-2027) βρίσκονται ακόμη υπό διαπραγμάτευση και πιθανότατα δεν θα έχουν εγκριθεί εγκαίρως ώστε να τεθεί σε εφαρμογή η νέα ΚΓΠ την 1η Ιανουαρίου 2021. Πράγματι, τα στρατηγικά σχέδια της ΚΓΠ —τα οποία είναι υπό κατάρτιση στο κάθε κράτος μέλος— θα τεθούν σε εφαρμογή το νωρίτερο την 1η Ιανουαρίου 2022. Επομένως, καθίσταται αναγκαίος ένας μεταβατικός κανονισμός για το έτος 2021. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Σύμφωνα με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η διάρκεια της μεταβατικής περιόδου που αρχίζει την 1η Ιανουαρίου 2021 θα πρέπει να είναι ένα έτος. Η ΕΟΚΕ συνιστά ανεπιφύλακτα την καθιέρωση ενός ευέλικτου μηχανισμού για παράταση αυτής της περιόδου κατά ένα ακόμη έτος, ο οποίος θα πρέπει να ενεργοποιηθεί αυτόματα, εκτός εάν ο μελλοντικός μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ (πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο/ΠΔΠ) και η ΚΓΠ έχουν συμφωνηθεί και εγκριθεί έως τις 30 Οκτωβρίου 2020. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ασχολείται επί του παρόντος με την κατάρτιση της εν λόγω πράξης, με εξαίρεση τα εξής στοιχεία:






  — | την απόφαση σύγκλισης των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης το 2020, για την οποία έχει οριστεί έναρξη ισχύος την 1η Ιανουαρίου 2020· |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

την απόφαση σύγκλισης των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης το 2020, για την οποία έχει οριστεί έναρξη ισχύος την 1η Ιανουαρίου 2020·

| — | τις τροποποιήσεις του Προγράμματος ειδικών μέτρων λόγω του απομακρυσμένου και νησιωτικού χαρακτήρα (POSEI), που τίθενται σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2021. |
| --- | --- |

—

τις τροποποιήσεις του Προγράμματος ειδικών μέτρων λόγω του απομακρυσμένου και νησιωτικού χαρακτήρα (POSEI), που τίθενται σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2021.

| 2.4. | Ο υπό εξέταση κανονισμός παρατείνει και τροποποιεί οριακά τους υφιστάμενους κανονισμούς, προκειμένου κυρίως να προβλεφθούν κονδύλια του προϋπολογισμού για τα μέτρα που παρατείνονται βάσει των ανωτέρω. Τροποποιεί τους ακόλουθους κανονισμούς:






  — | (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 (1): κοινές διατάξεις για τα ευρωπαϊκά ταμεία (άρθρα 1, 2 και 3)· |
| --- | --- | --- |

2.4.

—

(ΕΕ) αριθ. 1303/2013 (1): κοινές διατάξεις για τα ευρωπαϊκά ταμεία (άρθρα 1, 2 και 3)·

| — | (ΕΕ) αριθ. 1305/2013 (2): στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (άρθρα 6 και 8)· |
| --- | --- |

—

(ΕΕ) αριθ. 1305/2013 (2): στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (άρθρα 6 και 8)·

| — | (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 (3): χρηματοδότηση, διαχείριση και παρακολούθηση της κοινής γεωργικής πολιτικής (άρθρα 6, 7 και 9)· |
| --- | --- |

—

(ΕΕ) αριθ. 1306/2013 (3): χρηματοδότηση, διαχείριση και παρακολούθηση της κοινής γεωργικής πολιτικής (άρθρα 6, 7 και 9)·

| — | (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 (4): κανόνες για άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς (ΕΓΤΕ) (άρθρο 10)· |
| --- | --- |

—

(ΕΕ) αριθ. 1307/2013 (4): κανόνες για άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς (ΕΓΤΕ) (άρθρο 10)·

| — | (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 (5): κοινή οργάνωση αγορών (ΚΟΑ) (άρθρα 6, 7 και 11)· |
| --- | --- |

—

(ΕΕ) αριθ. 1308/2013 (5): κοινή οργάνωση αγορών (ΚΟΑ) (άρθρα 6, 7 και 11)·

| — | (ΕΕ) αριθ. 228/2013 (6) [και (ΕΕ) αριθ. 229/2013 (7)]: ειδικά μέτρα για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές (POSEI) (και ειδικά μέτρα για τα μικρά νησιά του Αιγαίου) (άρθρα 12 και 13). |
| --- | --- |

—

(ΕΕ) αριθ. 228/2013 (6) [και (ΕΕ) αριθ. 229/2013 (7)]: ειδικά μέτρα για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές (POSEI) (και ειδικά μέτρα για τα μικρά νησιά του Αιγαίου) (άρθρα 12 και 13).

| 2.5. | Ο προϋπολογισμός που θα προβλεφθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο για το 2021 θα συνάδει με τα όσα θα οριστούν στην πρόταση του ΠΔΠ της περιόδου 2021-2027, που εξακολουθεί να μην τυγχάνει συναίνεσης εντός του Συμβουλίου και συνεπώς δεν έχει ψηφιστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (δεν υπάρχει δυνατότητα τροποποίησης). Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχουν ως εξής:






  — | προϋπολογισμοί 2021 για το ΕΓΤΕ (39,884 δισεκατομμύρια ευρώ) και το ΕΓΤΑΑ (12,258 δισεκατομμύρια ευρώ): συνάδουν με τα όσα προτείνονται στους κανονισμούς της μελλοντικής ΚΓΠ και στο ΠΔΠ· |
| --- | --- | --- |

2.5.

—

προϋπολογισμοί 2021 για το ΕΓΤΕ (39,884 δισεκατομμύρια ευρώ) και το ΕΓΤΑΑ (12,258 δισεκατομμύρια ευρώ): συνάδουν με τα όσα προτείνονται στους κανονισμούς της μελλοντικής ΚΓΠ και στο ΠΔΠ·

| — | σύνολο των κανόνων και απαιτήσεων που ισχύουν το 2021: οι στηρίξεις εξακολουθούν να χορηγούνται στους αγρότες, για ένα πρόσθετο έτος, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις και απαιτήσεις της περιόδου 2014-2020· |
| --- | --- |

—

σύνολο των κανόνων και απαιτήσεων που ισχύουν το 2021: οι στηρίξεις εξακολουθούν να χορηγούνται στους αγρότες, για ένα πρόσθετο έτος, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις και απαιτήσεις της περιόδου 2014-2020·

| — | μεταφορά κεφαλαίων: δυνατότητα των κρατών μελών να συνεχίσουν να μεταφέρουν κεφάλαια μεταξύ ΕΓΤΕ και ΕΓΤΑΑ μετά το έτος 2020, με ανώτατο όριο 15 % για κεφάλαια χωρίς ειδικό προορισμό· |
| --- | --- |

—

μεταφορά κεφαλαίων: δυνατότητα των κρατών μελών να συνεχίσουν να μεταφέρουν κεφάλαια μεταξύ ΕΓΤΕ και ΕΓΤΑΑ μετά το έτος 2020, με ανώτατο όριο 15 % για κεφάλαια χωρίς ειδικό προορισμό·

| — | κατανομή και αξία των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης: δυνατότητα διόρθωσης σφαλμάτων στα οποία είχαν υποπέσει τα κράτη μέλη κατά την κατανομή των δικαιωμάτων ενίσχυσης, είτε ως προς τον αριθμό είτε ως προς την αξία τους· |
| --- | --- |

—

κατανομή και αξία των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης: δυνατότητα διόρθωσης σφαλμάτων στα οποία είχαν υποπέσει τα κράτη μέλη κατά την κατανομή των δικαιωμάτων ενίσχυσης, είτε ως προς τον αριθμό είτε ως προς την αξία τους·

| — | σύγκλιση της αξίας των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης: δυνατότητα των κρατών μελών να προχωρήσουν περαιτέρω στη διαδικασία σύγκλισης των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης μετά το έτος 2019 — δηλαδή το 2020 και/ή το 2021· |
| --- | --- |

—

σύγκλιση της αξίας των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης: δυνατότητα των κρατών μελών να προχωρήσουν περαιτέρω στη διαδικασία σύγκλισης των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης μετά το έτος 2019 — δηλαδή το 2020 και/ή το 2021·

| — | αποθεματικό κρίσεων: διατήρηση κατά τη μεταβατική περίοδο, με ετήσιο ύψος ίσο με τα ποσά της περιόδου προγραμματισμού 2014-2020, ήτοι 400 εκατομμύρια ευρώ (σε τιμές 2011)· |
| --- | --- |

—

αποθεματικό κρίσεων: διατήρηση κατά τη μεταβατική περίοδο, με ετήσιο ύψος ίσο με τα ποσά της περιόδου προγραμματισμού 2014-2020, ήτοι 400 εκατομμύρια ευρώ (σε τιμές 2011)·

| — | εφαρμογή του ΕΓΤΑΑ: δυνατότητα έκτακτης παράτασης των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης κατά ένα έτος· |
| --- | --- |

—

εφαρμογή του ΕΓΤΑΑ: δυνατότητα έκτακτης παράτασης των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης κατά ένα έτος·

| — | πολυετή μέτρα του δεύτερου πυλώνα (μέτρα για τη βιολογική γεωργία, γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα): δυνατότητα παράτασης των πολυετών μέτρων της περιόδου προγραμματισμού 2014-2020 κατά ένα έτος. Για τις νέες δεσμεύσεις, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προτείνουν μικρότερη χρονική διάρκεια (τρία έτη κατ’ ανώτατο όριο)· |
| --- | --- |

—

πολυετή μέτρα του δεύτερου πυλώνα (μέτρα για τη βιολογική γεωργία, γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα): δυνατότητα παράτασης των πολυετών μέτρων της περιόδου προγραμματισμού 2014-2020 κατά ένα έτος. Για τις νέες δεσμεύσεις, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προτείνουν μικρότερη χρονική διάρκεια (τρία έτη κατ’ ανώτατο όριο)·

| — | ΚΟΑ και POSEI: αναγκαίες προσαρμογές των επιδοτήσεων ώστε να τηρηθεί το συνολικό ποσό του ΕΓΤΕ που προβλέπεται στο προσεχές ΠΔΠ. |
| --- | --- |

—

ΚΟΑ και POSEI: αναγκαίες προσαρμογές των επιδοτήσεων ώστε να τηρηθεί το συνολικό ποσό του ΕΓΤΕ που προβλέπεται στο προσεχές ΠΔΠ.

3.   Κοινοποιήσεις προς πρόβλεψη

| 3.1. | Το αργότερο δέκα ημέρες μετά την έναρξη της ισχύος του μεταβατικού κανονισμού:






  — | Εφαρμογή ή μη της παράτασης των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021.






  — | Καταγραφή των περιφερειακών προγραμμάτων που πρέπει να παραταθούν. |
| --- | --- | --- | --- |

3.1.

—

Εφαρμογή ή μη της παράτασης των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021.

—

Καταγραφή των περιφερειακών προγραμμάτων που πρέπει να παραταθούν.

| — | Αντίστοιχα κονδύλια του προϋπολογισμού στο πλαίσιο της ετήσιας κατανομής για το έτος 2021 (και, ως εκ τούτου, το μερίδιο του προϋπολογισμού του 2021 που δεν θα μεταφερθεί στην περίοδο 2022-2027). |
| --- | --- |

—

Αντίστοιχα κονδύλια του προϋπολογισμού στο πλαίσιο της ετήσιας κατανομής για το έτος 2021 (και, ως εκ τούτου, το μερίδιο του προϋπολογισμού του 2021 που δεν θα μεταφερθεί στην περίοδο 2022-2027).

| — | Με την επιφύλαξη της απόδειξης ότι υπάρχει κίνδυνος έλλειψης πόρων και αδυναμίας ανάληψης νέων νομικών δεσμεύσεων σύμφωνα με τον κανονισμό για την εφαρμογή του ΕΓΤΑΑ για την περίοδο 2014-2020. |
| --- | --- |

—

Με την επιφύλαξη της απόδειξης ότι υπάρχει κίνδυνος έλλειψης πόρων και αδυναμίας ανάληψης νέων νομικών δεσμεύσεων σύμφωνα με τον κανονισμό για την εφαρμογή του ΕΓΤΑΑ για την περίοδο 2014-2020.

| 3.2. | Το αργότερο έναν μήνα μετά την έναρξη της ισχύος του μεταβατικού κανονισμού:






  — | Συνέχιση ή μη, κατά το έτος 2020, της διαδικασίας εσωτερικής σύγκλισης της αξίας των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης προς μία μέση τιμή. |
| --- | --- | --- |

3.2.

—

Συνέχιση ή μη, κατά το έτος 2020, της διαδικασίας εσωτερικής σύγκλισης της αξίας των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης προς μία μέση τιμή.

| 3.3. | Το αργότερο την 1η Αυγούστου 2020:






  — | Εφαρμογή ή μη της μείωσης των άμεσων ενισχύσεων πέραν των 150 000 ευρώ ανά έτος για το ημερολογιακό έτος 2021, καθώς και τυχόν εκτιμώμενο προϊόν των μειώσεων για το έτος 2021.






  — | Επιλογή ή μη μεταφοράς κονδυλίων και, σε θετική περίπτωση, ποσοστό μεταφερόμενων κονδυλίων (έως 15 %) από το ΕΓΤΕ του έτους 2021, για πρόσθετη χρηματοδότηση του ΕΓΤΑΑ του έτους 2022. |
| --- | --- | --- | --- |

3.3.

—

Εφαρμογή ή μη της μείωσης των άμεσων ενισχύσεων πέραν των 150 000 ευρώ ανά έτος για το ημερολογιακό έτος 2021, καθώς και τυχόν εκτιμώμενο προϊόν των μειώσεων για το έτος 2021.

—

Επιλογή ή μη μεταφοράς κονδυλίων και, σε θετική περίπτωση, ποσοστό μεταφερόμενων κονδυλίων (έως 15 %) από το ΕΓΤΕ του έτους 2021, για πρόσθετη χρηματοδότηση του ΕΓΤΑΑ του έτους 2022.

| — | Επιλογή ή μη μεταφοράς κονδυλίων και, σε θετική περίπτωση, ποσοστό μεταφερόμενων κονδυλίων (έως 15 %) από το ΕΓΤΑΑ του έτους 2022, για πρόσθετη χρηματοδότηση του ΕΓΤΕ του έτους 2021. |
| --- | --- |

—

Επιλογή ή μη μεταφοράς κονδυλίων και, σε θετική περίπτωση, ποσοστό μεταφερόμενων κονδυλίων (έως 15 %) από το ΕΓΤΑΑ του έτους 2022, για πρόσθετη χρηματοδότηση του ΕΓΤΕ του έτους 2021.

| — | Για το έτος 2021: χορήγηση ή μη αναδιανεμητικής ενίσχυσης. |
| --- | --- |

—

Για το έτος 2021: χορήγηση ή μη αναδιανεμητικής ενίσχυσης.

| — | Για το έτος 2021, το ποσοστό ανώτατου ορίου του ΕΓΤΕ του 2021 για τις εξής ενισχύσεις:






  — | αναδιανεμητική ενίσχυση· |
| --- | --- | --- |

—

Για το έτος 2021, το ποσοστό ανώτατου ορίου του ΕΓΤΕ του 2021 για τις εξής ενισχύσεις:

—

αναδιανεμητική ενίσχυση·

| — | ενίσχυση για αγρότες νεαρής ηλικίας (υπενθύμιση: ανώτατο όριο βάσει διατάξεων: 2 %)· |
| --- | --- |

—

ενίσχυση για αγρότες νεαρής ηλικίας (υπενθύμιση: ανώτατο όριο βάσει διατάξεων: 2 %)·

| — | προαιρετική συνδεδεμένη στήριξη (υπενθύμιση: ανώτατο όριο βάσει διατάξεων: 15 %)· |
| --- | --- |

—

προαιρετική συνδεδεμένη στήριξη (υπενθύμιση: ανώτατο όριο βάσει διατάξεων: 15 %)·

| — | ενίσχυση για περιοχές με φυσικούς περιορισμούς, βάσει του πρώτου πυλώνα· |
| --- | --- |

—

ενίσχυση για περιοχές με φυσικούς περιορισμούς, βάσει του πρώτου πυλώνα·

| — | σημείωση: το ανώτατο όριο για το καθεστώς βασικής ενίσχυσης υπολογίζεται με αφαίρεση των ανώτατων ορίων που ορίζονται για τις λοιπές ενισχύσεις από το ετήσιο ανώτατο όριο του ΕΓΤΕ (όπως για την περίοδο 2015-2020). |
| --- | --- |

—

σημείωση: το ανώτατο όριο για το καθεστώς βασικής ενίσχυσης υπολογίζεται με αφαίρεση των ανώτατων ορίων που ορίζονται για τις λοιπές ενισχύσεις από το ετήσιο ανώτατο όριο του ΕΓΤΕ (όπως για την περίοδο 2015-2020).

| — | Εφαρμογή ή μη του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης σε περιφερειακό επίπεδο για το 2021 (οι περιφέρειες προσδιορίζονται με αντικειμενικά και αμερόληπτα κριτήρια, όπως τα γεωπονικά και κοινωνικο-οικονομικά χαρακτηριστικά τους, οι περιφερειακές αγροτικές δυνατότητες ή η θεσμική ή διοικητική δομή τους). |
| --- | --- |

—

Εφαρμογή ή μη του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης σε περιφερειακό επίπεδο για το 2021 (οι περιφέρειες προσδιορίζονται με αντικειμενικά και αμερόληπτα κριτήρια, όπως τα γεωπονικά και κοινωνικο-οικονομικά χαρακτηριστικά τους, οι περιφερειακές αγροτικές δυνατότητες ή η θεσμική ή διοικητική δομή τους).

| — | Συνέχιση ή μη, κατά το έτος 2021, της διαδικασίας εσωτερικής σύγκλισης της αξίας των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης προς μία μέση τιμή. |
| --- | --- |

—

Συνέχιση ή μη, κατά το έτος 2021, της διαδικασίας εσωτερικής σύγκλισης της αξίας των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης προς μία μέση τιμή.

| 3.4. | Το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020:






  — | Τροποποίηση των προγραμμάτων εργασίας του κλάδου του ελαιόλαδου και των επιτραπέζιων ελιών. |
| --- | --- | --- |

3.4.

—

Τροποποίηση των προγραμμάτων εργασίας του κλάδου του ελαιόλαδου και των επιτραπέζιων ελιών.

| 3.5. | Κατανομή του ανώτατου ορίου του ΕΓΤΕ μεταξύ των διαφόρων ενισχύσεων του πρώτου πυλώνα: |
| --- | --- |

3.5.

Τα κράτη μέλη οφείλουν να κοινοποιήσουν για το έτος 2021 τον προϋπολογισμό που θα χορηγηθεί στην καθεμιά από τις ενισχύσεις του πρώτου πυλώνα, με εξαίρεση τις ενισχύσεις οικολογικού προσανατολισμού, που παραμένουν στο 30 % του πρώτου πυλώνα. Ειδικότερα, τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να αναθεωρούν ανά έτος το μερίδιο του ΕΓΤΕ που θα διατίθεται στην αναδιανεμητική ενίσχυση και την προαιρετική συνδεδεμένη στήριξη.

| 3.6. | Μείωση των άμεσων ενισχύσεων:






  — | Ιστορικό: Στο άρθρο 11 του ισχύοντος κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 προβλέπεται μόνον υποχρέωση των κρατών μελών να κοινοποιούν για τα έτη 2015 έως 2020 τις αποφάσεις μείωσης των άμεσων ενισχύσεων άνω των 150 000 ευρώ που χορηγούνται σε γεωργό για ένα ημερολογιακό έτος. |
| --- | --- | --- |

3.6.

—

Ιστορικό: Στο άρθρο 11 του ισχύοντος κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 προβλέπεται μόνον υποχρέωση των κρατών μελών να κοινοποιούν για τα έτη 2015 έως 2020 τις αποφάσεις μείωσης των άμεσων ενισχύσεων άνω των 150 000 ευρώ που χορηγούνται σε γεωργό για ένα ημερολογιακό έτος.

| — | Πρόταση στον μεταβατικό κανονισμό: προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέχιση του υφιστάμενου συστήματος, τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να κοινοποιούν τις αποφάσεις μείωσης των άμεσων ενισχύσεων άνω των 150 000 ευρώ και το εκτιμώμενο προϊόν της μείωσης και για το ημερολογιακό έτος 2021. Ο κανονισμός παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη μέλη, καθώς τους δίνει τη δυνατότητα να προσαρμόζουν την αξία των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης ή του αποθέματος, ενδεχομένως με διαφορετικά ποσοστά αναπροσαρμογής. Εν προκειμένω, εάν οι κοινοποιήσεις των κρατών μελών σχετικά με τα ανώτατα όρια του ΕΓΤΕ στις διάφορες ενισχύσεις του πρώτου πυλώνα επηρεάζουν το ανώτατο όριο που εφαρμόζεται στο καθεστώς βασικής ενίσχυσης, τότε τα κράτη μέλη οφείλουν, ανάλογα με την τροποποίηση του ανώτατου ορίου του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης:






  — | να μειώσουν ή να αυξήσουν γραμμικά την αξία όλων των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, και/ή |
| --- | --- | --- |

—

Πρόταση στον μεταβατικό κανονισμό: προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέχιση του υφιστάμενου συστήματος, τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να κοινοποιούν τις αποφάσεις μείωσης των άμεσων ενισχύσεων άνω των 150 000 ευρώ και το εκτιμώμενο προϊόν της μείωσης και για το ημερολογιακό έτος 2021. Ο κανονισμός παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη μέλη, καθώς τους δίνει τη δυνατότητα να προσαρμόζουν την αξία των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης ή του αποθέματος, ενδεχομένως με διαφορετικά ποσοστά αναπροσαρμογής. Εν προκειμένω, εάν οι κοινοποιήσεις των κρατών μελών σχετικά με τα ανώτατα όρια του ΕΓΤΕ στις διάφορες ενισχύσεις του πρώτου πυλώνα επηρεάζουν το ανώτατο όριο που εφαρμόζεται στο καθεστώς βασικής ενίσχυσης, τότε τα κράτη μέλη οφείλουν, ανάλογα με την τροποποίηση του ανώτατου ορίου του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης:

—

να μειώσουν ή να αυξήσουν γραμμικά την αξία όλων των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, και/ή

| — | να μειώσουν ή να αυξήσουν το εθνικό ή το περιφερειακό απόθεμα. |
| --- | --- |

—

να μειώσουν ή να αυξήσουν το εθνικό ή το περιφερειακό απόθεμα.

| 3.7. | Αριθμός και αξία των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης:






  — | Ιστορικό: Είναι πιθανό ορισμένα κράτη μέλη να έχουν υποπέσει σε σφάλματα ως προς τον καθορισμό του αριθμού ή της αξίας των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης κατά τη χορήγησή τους το 2015. Πολλά από αυτά τα σφάλματα, ακόμη και όταν αφορούν έναν μεμονωμένο αγρότη, επηρεάζουν την αξία των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης για όλους τους αγρότες και για όλα τα έτη. Ορισμένα κράτη μέλη υπέπεσαν επίσης σε σφάλματα και μετά το 2015, κατά τη χορήγηση δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης από το απόθεμα (για παράδειγμα, στον υπολογισμό της μέσης αξίας). Αυτές οι περιπτώσεις μη συμμόρφωσης υπόκεινται συνήθως σε δημοσιονομική διόρθωση έως ότου ληφθούν διορθωτικά μέτρα από το οικείο κράτος μέλος. |
| --- | --- | --- |

3.7.

—

Ιστορικό: Είναι πιθανό ορισμένα κράτη μέλη να έχουν υποπέσει σε σφάλματα ως προς τον καθορισμό του αριθμού ή της αξίας των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης κατά τη χορήγησή τους το 2015. Πολλά από αυτά τα σφάλματα, ακόμη και όταν αφορούν έναν μεμονωμένο αγρότη, επηρεάζουν την αξία των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης για όλους τους αγρότες και για όλα τα έτη. Ορισμένα κράτη μέλη υπέπεσαν επίσης σε σφάλματα και μετά το 2015, κατά τη χορήγηση δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης από το απόθεμα (για παράδειγμα, στον υπολογισμό της μέσης αξίας). Αυτές οι περιπτώσεις μη συμμόρφωσης υπόκεινται συνήθως σε δημοσιονομική διόρθωση έως ότου ληφθούν διορθωτικά μέτρα από το οικείο κράτος μέλος.

| — | Πρόταση στον μεταβατικό κανονισμό: Δεδομένου του χρονικού διαστήματος που έχει παρέλθει από την πρώτη χορήγηση των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, το 2015, καθώς και των προσπαθειών που καταβάλλουν τα κράτη μέλη, κατά περίπτωση, για τον ορθό καθορισμό των δικαιωμάτων, αλλά και για λόγους ασφάλειας δικαίου, ο αριθμός και η αξία των δικαιωμάτων ενίσχυσης θα πρέπει να θεωρούνται νόμιμα και κανονικά από την 1η Ιανουαρίου 2021. Ο κανόνας αυτός δεν ισχύει για τα δικαιώματα βασικής ενίσχυσης που χορηγούνται στους αγρότες βάσει αιτήσεων που είναι ανακριβείς σε επίπεδο πραγματικών στοιχείων, εκτός εάν το σφάλμα δεν θα μπορούσε εύλογα να εντοπιστεί από τον αγρότη. |
| --- | --- |

—

Πρόταση στον μεταβατικό κανονισμό: Δεδομένου του χρονικού διαστήματος που έχει παρέλθει από την πρώτη χορήγηση των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, το 2015, καθώς και των προσπαθειών που καταβάλλουν τα κράτη μέλη, κατά περίπτωση, για τον ορθό καθορισμό των δικαιωμάτων, αλλά και για λόγους ασφάλειας δικαίου, ο αριθμός και η αξία των δικαιωμάτων ενίσχυσης θα πρέπει να θεωρούνται νόμιμα και κανονικά από την 1η Ιανουαρίου 2021. Ο κανόνας αυτός δεν ισχύει για τα δικαιώματα βασικής ενίσχυσης που χορηγούνται στους αγρότες βάσει αιτήσεων που είναι ανακριβείς σε επίπεδο πραγματικών στοιχείων, εκτός εάν το σφάλμα δεν θα μπορούσε εύλογα να εντοπιστεί από τον αγρότη.

| 3.8. | Σύγκλιση των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης: |
| --- | --- |

3.8.

Για να συνεχιστεί η διαδικασία σύγκλισης σύμφωνα με αυτό το «μοντέλο σήραγγας», με στόχο την πιο δίκαιη κατανομή των άμεσων ενισχύσεων, τα κράτη μέλη μπορούν να προβούν σε περαιτέρω σύγκλιση της αξίας των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης προς έναν εθνικό ή περιφερειακό μέσο όρο μετά το 2019, αντί να επιλέξουν ενιαίο κατ’ αποκοπήν ποσοστό ή να διατηρήσουν την αξία των δικαιωμάτων στο επίπεδο του 2019. Ο μεταβατικός κανονισμός ορίζει την υποχρέωση των κρατών μελών να κοινοποιούν κάθε έτος την απόφασή τους περί σύγκλισης για το επόμενο έτος. Αυτό θα ισχύει για το 2020 και το 2021. Σε περίπτωση συνέχισης της εσωτερικής σύγκλισης το 2020, τα δικαιώματα βασικής ενίσχυσης που κατέχουν οι αγρότες στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και η αξία των οποίων είναι κατώτερη του εθνικού ή περιφερειακού μέσου όρου θα αυξηθούν ως προς την αξία τους για το έτος 2020. Για να χρηματοδοτηθεί η εν λόγω αύξηση, τα δικαιώματα που κατέχουν οι αγρότες στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και η αξία των οποίων υπερβαίνει τον εθνικό ή περιφερειακό μέσο όρο θα υποστούν μείωση. Ο ίδιος μηχανισμός είναι δυνατό να εφαρμοστεί και για το 2021.

| 3.9. | Καθεστώς ενιαίας στρεμματικής ενίσχυσης (ΚΕΣΕ):






  — | Ιστορικό: Ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν βασικές ενισχύσεις εκτός κατανομής δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, και συνεπώς χωρίς ιστορικές αναφορές, μέσω του ΚΕΣΕ. Το καθεστώς αυτό ήταν δυνατό μόνο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020. Όμως, ο κανονισμός της μελλοντικής ΚΓΠ επιτρέπει επίσης στα κράτη μέλη την εφαρμογή βασικών ενισχύσεων συνδεόμενων με την έκταση και όχι με ιστορικές αναφορές. |
| --- | --- | --- |

3.9.

—

Ιστορικό: Ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν βασικές ενισχύσεις εκτός κατανομής δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, και συνεπώς χωρίς ιστορικές αναφορές, μέσω του ΚΕΣΕ. Το καθεστώς αυτό ήταν δυνατό μόνο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020. Όμως, ο κανονισμός της μελλοντικής ΚΓΠ επιτρέπει επίσης στα κράτη μέλη την εφαρμογή βασικών ενισχύσεων συνδεόμενων με την έκταση και όχι με ιστορικές αναφορές.

| — | Πρόταση στον μεταβατικό κανονισμό: Ο κανονισμός επιτρέπει την παράταση της εφαρμογής του ΚΕΣΕ μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2020 σύμφωνα με τις υφιστάμενες διατυπώσεις. |
| --- | --- |

—

Πρόταση στον μεταβατικό κανονισμό: Ο κανονισμός επιτρέπει την παράταση της εφαρμογής του ΚΕΣΕ μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2020 σύμφωνα με τις υφιστάμενες διατυπώσεις.

| 3.10. | Σύμφωνο εταιρικής σχέσης: Το σύμφωνο εταιρικής σχέσης των κρατών μελών, με το οποίο θεσπίζεται μια κοινή βάση παρέμβασης των τεσσάρων ευρωπαϊκών ταμείων —μεταξύ των οποίων το ΕΓΤΑΑ— για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2014 έως 31 Δεκεμβρίου 2020, πρέπει να συνεχίσει να χρησιμοποιείται ως στρατηγικό έγγραφο πλαίσιο για το έτος 2021. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Παράταση των περιφερειακών προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης της περιόδου 2014-2020 για το έτος 2021:






  — | Τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν να παρατείνουν ένα ή περισσότερα από τα περιφερειακά τους προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης, απόφαση την οποία πρέπει να κοινοποιήσουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντός δέκα ημερών από την έναρξη της ισχύος του μεταβατικού κανονισμού, μαζί με τον αντίστοιχο προϋπολογισμό στο πλαίσιο της ετήσιας κατανομής για το έτος 2021. |
| --- | --- | --- |

3.11.

—

Τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν να παρατείνουν ένα ή περισσότερα από τα περιφερειακά τους προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης, απόφαση την οποία πρέπει να κοινοποιήσουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντός δέκα ημερών από την έναρξη της ισχύος του μεταβατικού κανονισμού, μαζί με τον αντίστοιχο προϋπολογισμό στο πλαίσιο της ετήσιας κατανομής για το έτος 2021.

| — | Η συγκεκριμένη κοινοποίηση είναι ανεξάρτητη από την ισχύουσα διαδικασία αναθεώρησης των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

—

Η συγκεκριμένη κοινοποίηση είναι ανεξάρτητη από την ισχύουσα διαδικασία αναθεώρησης των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης.

| — | Στην κοινοποίηση πρέπει να αποδεικνύεται ότι υπάρχει κίνδυνος έλλειψης πόρων και αδυναμίας ανάληψης νέων νομικών δεσμεύσεων σύμφωνα με τον κανονισμό για την εφαρμογή του ΕΓΤΑΑ για την περίοδο 2014-2020. |
| --- | --- |

—

Στην κοινοποίηση πρέπει να αποδεικνύεται ότι υπάρχει κίνδυνος έλλειψης πόρων και αδυναμίας ανάληψης νέων νομικών δεσμεύσεων σύμφωνα με τον κανονισμό για την εφαρμογή του ΕΓΤΑΑ για την περίοδο 2014-2020.

| — | Η παράταση αυτή θα χρηματοδοτηθεί από τον προϋπολογισμό του ΕΓΤΑΑ του έτους 2021. |
| --- | --- |

—

Η παράταση αυτή θα χρηματοδοτηθεί από τον προϋπολογισμό του ΕΓΤΑΑ του έτους 2021.

| — | Τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης που θα παραταθούν θα πρέπει να είναι τουλάχιστον εξίσου φιλόδοξα όσον αφορά το περιβάλλον και το κλίμα. |
| --- | --- |

—

Τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης που θα παραταθούν θα πρέπει να είναι τουλάχιστον εξίσου φιλόδοξα όσον αφορά το περιβάλλον και το κλίμα.

| — | Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να μην παρατείνουν τα περιφερειακά τους προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης εάν εναπομένουν πόροι από τα προηγούμενα έτη. Στην περίπτωση αυτή, έχουν τη δυνατότητα μεταφοράς των πόρων του ΕΓΤΑΑ για το έτος 2021 στα χρηματοδοτικά κονδύλια που προβλέπονται για τα έτη 2022 έως 2025. |
| --- | --- |

—

Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να μην παρατείνουν τα περιφερειακά τους προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης εάν εναπομένουν πόροι από τα προηγούμενα έτη. Στην περίπτωση αυτή, έχουν τη δυνατότητα μεταφοράς των πόρων του ΕΓΤΑΑ για το έτος 2021 στα χρηματοδοτικά κονδύλια που προβλέπονται για τα έτη 2022 έως 2025.

| 3.12. | Αποτελέσματα τυχόν παράτασης των περιφερειακών προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης: Η παράταση αυτή συνεπάγεται επέκταση κατά ένα έτος όλων των προθεσμιών (ετήσια έκθεση εφαρμογής και ετήσια συνεδρίαση επανεξέτασης έως το 2024, έκθεση εκ των υστέρων αξιολόγησης προς ολοκλήρωση πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2025), καθώς και της περιόδου επιλεξιμότητας των δαπανών (δεσμεύσεις και πληρωμές έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024). |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Διατυπώσεις για την παράταση και συμβασιοποίηση των πολυετών δεσμεύσεων:






  — | Περίπτωση 1: γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα, βιολογική καλλιέργεια —μετατροπή και διατήρηση—, καλή μεταχείριση των ζώων.
  Για τις νέες δεσμεύσεις που θα αναληφθούν από το 2021, τα κράτη μέλη πρέπει να ορίσουν στα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης διάρκεια δέσμευσης μεταξύ ενός και τριών ετών. |
| --- | --- | --- |

3.13.

—

Περίπτωση 1: γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα, βιολογική καλλιέργεια —μετατροπή και διατήρηση—, καλή μεταχείριση των ζώων.

Για τις νέες δεσμεύσεις που θα αναληφθούν από το 2021, τα κράτη μέλη πρέπει να ορίσουν στα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης διάρκεια δέσμευσης μεταξύ ενός και τριών ετών.

| — | Περίπτωση 2: γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα, διατήρηση βιολογικής καλλιέργειας.
  Εάν το κράτος μέλος προβλέπει ετήσια παράταση των δεσμεύσεων μετά το πέρας της αρχικής περιόδου, από το 2021 η παράταση αυτή δεν μπορεί να υπερβαίνει το ένα έτος (προσοχή: για τη στήριξη της βιολογικής καλλιέργειας, η συγκεκριμένη δυνατότητα παράτασης αφορά αποκλειστικά τη μετατροπή και όχι τη διατήρηση). |
| --- | --- |

—

Περίπτωση 2: γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα, διατήρηση βιολογικής καλλιέργειας.

Εάν το κράτος μέλος προβλέπει ετήσια παράταση των δεσμεύσεων μετά το πέρας της αρχικής περιόδου, από το 2021 η παράταση αυτή δεν μπορεί να υπερβαίνει το ένα έτος (προσοχή: για τη στήριξη της βιολογικής καλλιέργειας, η συγκεκριμένη δυνατότητα παράτασης αφορά αποκλειστικά τη μετατροπή και όχι τη διατήρηση).

| — | Περίπτωση 3: γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα, μετατροπή και διατήρηση βιολογικής καλλιέργειας.
  Για τις νέες δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται αμέσως μετά από δέσμευση που ελήφθη κατά την αρχική περίοδο και έληξε το 2021, η νέα δέσμευση μπορεί να αναληφθεί για διάρκεια ενός μόνο έτους. |
| --- | --- |

—

Περίπτωση 3: γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα, μετατροπή και διατήρηση βιολογικής καλλιέργειας.

Για τις νέες δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται αμέσως μετά από δέσμευση που ελήφθη κατά την αρχική περίοδο και έληξε το 2021, η νέα δέσμευση μπορεί να αναληφθεί για διάρκεια ενός μόνο έτους.

| 3.14. | Επιλεξιμότητα των δαπανών που καλύπτουν το εθνικό στρατηγικό σχέδιο και μετάβαση μεταξύ περιόδων προγραμματισμού: Προκειμένου να διευκολυνθεί η μετάβαση μεταξύ των προηγούμενων και των επερχόμενων περιόδων προγραμματισμού, οι ακόλουθες δαπάνες πρέπει να είναι επιλέξιμες για το ΕΓΤΑΑ για την περίοδο 2022-2027 και να προβλέπονται στα εθνικά στρατηγικά σχέδια (ύψος δαπάνης και ποσοστό συνεισφοράς του ΕΓΤΑΑ):






  — | Δαπάνες που συνδέονται με δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο προηγούμενων περιόδων προγραμματισμού [βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου (8) ή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1305/2013] και που εκτείνονται πέραν της 1ης Ιανουαρίου 2024 ή της 1ης Ιανουαρίου 2025 (περιπτώσεις όπου ανελήφθησαν πενταετείς δεσμεύσεις το 2019 ή το 2020). |
| --- | --- | --- |

3.14.

—

Δαπάνες που συνδέονται με δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο προηγούμενων περιόδων προγραμματισμού [βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου (8) ή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1305/2013] και που εκτείνονται πέραν της 1ης Ιανουαρίου 2024 ή της 1ης Ιανουαρίου 2025 (περιπτώσεις όπου ανελήφθησαν πενταετείς δεσμεύσεις το 2019 ή το 2020).

| 3.15. | Προγράμματα στήριξης του κλάδου των οπωροκηπευτικών:
  Οι οργανώσεις παραγωγών που έχουν επιχειρησιακό πρόγραμμα εκτεινόμενο πέραν της 31ης Δεκεμβρίου 2021 οφείλουν, πριν από τις 15 Σεπτεμβρίου 2021, να υποβάλουν αίτηση στο οικείο κράτος μέλος προκειμένου να τροποποιηθεί το επιχειρησιακό τους πρόγραμμα, ώστε να πληροί τις απαιτήσεις του μελλοντικού κανονισμού σχετικά με τα στρατηγικά σχέδια, ή να αντικατασταθεί από νέο επιχειρησιακό πρόγραμμα που θα εγκριθεί δυνάμει του εν λόγω κανονισμού. Εάν η οργάνωση παραγωγών δεν υποβάλει τροποποιημένο ή προς αντικατάσταση επιχειρησιακό πρόγραμμα, το τρέχον πρόγραμμα θα λήξει στις 31 Δεκεμβρίου 2021. Τα προγράμματα εργασιών που έχουν εγκριθεί για την περίοδο από 1ης Απριλίου 2018 έως την 31η Μαρτίου 2021 πρέπει να παραταθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021. Οι οργανώσεις παραγωγών, οι ενώσεις οργανώσεων παραγωγών και διεπαγγελματικές οργανώσεις οφείλουν να τροποποιήσουν αναλόγως τα προγράμματα εργασιών τους και να τα κοινοποιήσουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν τις 31 Δεκεμβρίου 2020. |
| --- | --- |

3.15.

Οι οργανώσεις παραγωγών που έχουν επιχειρησιακό πρόγραμμα εκτεινόμενο πέραν της 31ης Δεκεμβρίου 2021 οφείλουν, πριν από τις 15 Σεπτεμβρίου 2021, να υποβάλουν αίτηση στο οικείο κράτος μέλος προκειμένου να τροποποιηθεί το επιχειρησιακό τους πρόγραμμα, ώστε να πληροί τις απαιτήσεις του μελλοντικού κανονισμού σχετικά με τα στρατηγικά σχέδια, ή να αντικατασταθεί από νέο επιχειρησιακό πρόγραμμα που θα εγκριθεί δυνάμει του εν λόγω κανονισμού. Εάν η οργάνωση παραγωγών δεν υποβάλει τροποποιημένο ή προς αντικατάσταση επιχειρησιακό πρόγραμμα, το τρέχον πρόγραμμα θα λήξει στις 31 Δεκεμβρίου 2021. Τα προγράμματα εργασιών που έχουν εγκριθεί για την περίοδο από 1ης Απριλίου 2018 έως την 31η Μαρτίου 2021 πρέπει να παραταθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021. Οι οργανώσεις παραγωγών, οι ενώσεις οργανώσεων παραγωγών και διεπαγγελματικές οργανώσεις οφείλουν να τροποποιήσουν αναλόγως τα προγράμματα εργασιών τους και να τα κοινοποιήσουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν τις 31 Δεκεμβρίου 2020.

| 3.16. | Προγράμματα στήριξης του κλάδου του ελαιόλαδου και των επιτραπέζιων ελιών:
  Τα προγράμματα εργασιών που έχουν εγκριθεί για την περίοδο από 1ης Απριλίου 2018 έως την 31η Μαρτίου 2021 πρέπει να παραταθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021. Οι οργανώσεις παραγωγών, ενώσεις οργανώσεων παραγωγών και διεπαγγελματικές οργανώσεις οφείλουν να τροποποιήσουν αναλόγως τα προγράμματα εργασιών τους και να τα κοινοποιήσουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2020. |
| --- | --- |

3.16.

Τα προγράμματα εργασιών που έχουν εγκριθεί για την περίοδο από 1ης Απριλίου 2018 έως την 31η Μαρτίου 2021 πρέπει να παραταθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021. Οι οργανώσεις παραγωγών, ενώσεις οργανώσεων παραγωγών και διεπαγγελματικές οργανώσεις οφείλουν να τροποποιήσουν αναλόγως τα προγράμματα εργασιών τους και να τα κοινοποιήσουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2020.

| 3.17. | Εθνικά προγράμματα στον κλάδο της μελισσοκομίας:
  Τα εθνικά προγράμματα πρέπει να λήξουν στις 31 Ιουλίου 2022. Τα άρθρα του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 σχετικά με τα προγράμματα μελισσοκομίας θα εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2021 για δαπάνες και πληρωμές που αφορούν εργασίες οι οποίες τέθηκαν σε εφαρμογή πριν από την 1η Αυγούστου 2022. |
| --- | --- |

3.17.

Τα εθνικά προγράμματα πρέπει να λήξουν στις 31 Ιουλίου 2022. Τα άρθρα του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 σχετικά με τα προγράμματα μελισσοκομίας θα εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2021 για δαπάνες και πληρωμές που αφορούν εργασίες οι οποίες τέθηκαν σε εφαρμογή πριν από την 1η Αυγούστου 2022.

| 3.18. | Προγράμματα στήριξης στον αμπελοοινικό κλάδο:






  — | Ιστορικό: Ενωσιακοί πόροι διατίθενται στα κράτη μέλη μέσω εθνικών προγραμμάτων στήριξης πενταετούς διάρκειας, προκειμένου να χρηματοδοτούνται ειδικά μέτρα στήριξης του αμπελοοινικού κλάδου. |
| --- | --- | --- |

3.18.

—

Ιστορικό: Ενωσιακοί πόροι διατίθενται στα κράτη μέλη μέσω εθνικών προγραμμάτων στήριξης πενταετούς διάρκειας, προκειμένου να χρηματοδοτούνται ειδικά μέτρα στήριξης του αμπελοοινικού κλάδου.

| — | Πρόταση στον μεταβατικό κανονισμό: Τα εθνικά προγράμματα στήριξης πρέπει να λήξουν στις 15 Οκτωβρίου 2023. Τα άρθρα του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 σχετικά με τα μέτρα στήριξης του εθνικού προγράμματος στήριξης θα εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2021 για δαπάνες και πληρωμές που αφορούν εργασίες οι οποίες ξεκίνησαν πριν από τις 16 Οκτωβρίου 2023. |
| --- | --- |

—

Πρόταση στον μεταβατικό κανονισμό: Τα εθνικά προγράμματα στήριξης πρέπει να λήξουν στις 15 Οκτωβρίου 2023. Τα άρθρα του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 σχετικά με τα μέτρα στήριξης του εθνικού προγράμματος στήριξης θα εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2021 για δαπάνες και πληρωμές που αφορούν εργασίες οι οποίες ξεκίνησαν πριν από τις 16 Οκτωβρίου 2023.

Βρυξέλλες, 7 Μαΐου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 320.

1

(2)  ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 487.

2

(3)  ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 549.

3

(4)  ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 608.

4

(5)  ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 671.

5

(6)  ΕΕ L 78 της 20.3.2013, σ. 23.

6

(7)  ΕΕ L 78 της 20.3.2013, σ. 41.

7

(8)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου, της 20ής Σεπτεμβρίου 2005, για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (ΕΕ L 277 της 21.10.2005, σ. 1).

8

---

| 14.7.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 232/36 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2020

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 232/36

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πολυετούς σχεδίου διαχείρισης του ερυθρού τόνου στον Ανατολικό Ατλαντικό και στη Μεσόγειο, την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1936/2001, (ΕΕ) 2017/2107 και (ΕΕ) 2019/833 και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1627»

[COM(2019) 619 — 2019/0272 (COD)]

(2020/C 232/05)

| Εισηγητής: ο κ. | Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο, 6.12.2019
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 16.12.2019 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 43 παράγραφος 2 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 6.3.2020 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 7.5.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 551 — Συνεδρίαση εξ αποστάσεως |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 251/0/10 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο, 6.12.2019

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 16.12.2019

Νομική βάση

Άρθρο 43 παράγραφος 2 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

6.3.2020

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

7.5.2020

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

551 — Συνεδρίαση εξ αποστάσεως

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

251/0/10

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την έγκριση πολυετούς σχεδίου διαχείρισης της αλιείας του ερυθρού τόνου στον Ανατολικό Ατλαντικό και στη Μεσόγειο, καθώς η τρέχουσα κατάσταση της βιομάζας του εν λόγω αποθέματος, σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, δίνει τη δυνατότητα να εγκαταλειφθούν τα επείγοντα μέτρα που είχαν θεσπιστεί στο προηγούμενο σχέδιο ανάκαμψης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η κατάρτιση πολυετούς σχεδίου διαχείρισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο διασφαλίζει την εφαρμογή των μέτρων που καθορίζονται από τη σύσταση 18-02 που εγκρίθηκε κατά την 21η έκτακτη συνεδρίαση της Διεθνούς Επιτροπής για τη Διατήρηση των Θυννοειδών του Ατλαντικού (ICCAT) το 2018, αποτελεί τον πλέον κατάλληλο τρόπο για τη διατήρηση των αποθεμάτων πάνω από τα επίπεδα βιομάζας που μπορούν να παράγουν τη μέγιστη βιώσιμη απόδοση, εάν ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες των διαφόρων τύπων αλιευτικών εργαλείων και τεχνικών που χρησιμοποιούνται σε αυτού του είδους την αλιεία. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει στους νομοθέτες να επικαιροποιήσουν την πρόταση κανονισμού ώστε να είναι σε θέση να συμπεριλάβουν τις τροποποιήσεις που συμφωνήθηκαν το 2019 από την ICCAT στη σύστασή της 19-04. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το άρθρο 29 παράγραφος 3 της πρότασης πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να ευθυγραμμιστεί με τη σύσταση 19-04, όπως εξηγείται στο σημείο 4 της παρούσας γνωμοδότησης. |
| --- | --- |

1.4.

2.   Κύρια σημεία της πρότασης της Επιτροπής

| 2.1. | Στόχος της πρότασης κανονισμού που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης είναι η εφαρμογή στην Ευρωπαϊκή Ένωση του πολυετούς σχεδίου διαχείρισης για τον ερυθρό τόνο στον Ανατολικό Ατλαντικό και στη Μεσόγειο, που εγκρίθηκε από την ICCAT, προκειμένου να εξασφαλιστούν επίπεδα βιομάζας υψηλότερα από εκείνα που μπορούν να παράγουν τη μέγιστη βιώσιμη απόδοση. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Τα κράτη μέλη που διαθέτουν αλιευτικές δυνατότητες ερυθρού τόνου θα πρέπει να καταρτίζουν ετήσια αλιευτικά σχέδια που να περιλαμβάνουν τις ποσοστώσεις που διατίθενται σε κάθε ομάδα εργαλείων, τα κριτήρια κατανομής τους, τα μέτρα για την εξασφάλιση της τήρησης των ατομικών ποσοστώσεων, τις αλιευτικές περιόδους, τους καθορισμένους λιμένες, τους κανόνες για τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα και τα αδειοδοτημένα σκάφη. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Τα κράτη μέλη που διαθέτουν αλιευτικές δυνατότητες ερυθρού τόνου θα πρέπει να καθορίζουν επίσης ετήσια σχέδια διαχείρισης της αλιευτικής ικανότητας για την προσαρμογή των στόλων τους στις αλιευτικές δυνατότητες που έχουν οριστεί, ετήσια σχέδια επιθεώρησης για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τον υπό εξέταση κανονισμό και ετήσια σχέδια διαχείρισης της εκτροφής για τη διασφάλιση της εκτιμώμενης ποσότητας ερυθρού τόνου που διατίθεται για εκτροφή. Όλα αυτά τα σχέδια θα πρέπει να αποστέλλονται στην Επιτροπή έως τις 31 Ιανουαρίου κάθε έτους το αργότερο. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Τα τεχνικά μέτρα που προβλέπονται από τον υπό εξέταση κανονισμό συνίστανται στον περιορισμό των αλιευτικών περιόδων για ορισμένους στόλους, όπως τα σκάφη γρι γρι και τα μεγάλα πελαγικά παραγαδιάρικα σκάφη, στη θέσπιση ελάχιστου επιτρεπόμενου μεγέθους περί τα 30 kg ή μήκους μεγαλύτερου των 115 cm, και στη θέσπιση εγκεκριμένου επιπέδου παρεμπιπτόντων αλιευμάτων, που δεν θα υπερβαίνει το 20 % των συνολικών αλιευμάτων επί του σκάφους στο τέλος κάθε αλιευτικού ταξιδιού. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Τα μέτρα ελέγχου που πρέπει να εφαρμοστούν από τα κράτη μέλη περιλαμβάνουν την υποχρέωση υποβολής, έναν μήνα πριν από την έναρξη της περιόδου ισχύος της άδειας, των καταλόγων όλων των σκαφών και των διατάξεων παγίδευσης που έχουν άδεια αλιείας και εμπορικής εκμετάλλευσης των πόρων ερυθρού τόνου. Επιπλέον, θα παρέχονται στην Επιτροπή λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις αλιευτικές δραστηριότητες των σκαφών που έχουν λάβει άδεια κατά την προηγούμενη αλιευτική περίοδο, που θα περιλαμβάνουν τα αλιεύματα που έχουν αλιευθεί από κάθε σκάφος, καθώς και πληροφορίες σχετικά με τις κοινές αλιευτικές δραστηριότητες που πραγματοποιήθηκαν. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Θεσπίζεται η υποχρέωση των πλοιάρχων σκαφών μήκους κάτω των 12 m (για τα σκάφη μήκους 12 m και άνω, η υποχρέωση υφίσταται ήδη βάσει του κανονισμού περί συστήματος ελέγχου (1)) να διαβιβάζουν στην αρμόδια αρχή του εκάστοτε κράτους μέλους, τουλάχιστον τέσσερις ώρες πριν από την προβλεπόμενη ώρα άφιξης στον εγκεκριμένο λιμένα, κοινοποίηση στην οποία θα αναφέρεται η ποσότητα ερυθρού τόνου που έχει αλιευθεί, η γεωγραφική περιοχή στην οποία αλιεύθηκαν τα αλιεύματα, καθώς και τα στοιχεία αναγνώρισης του σκάφους. Επιπλέον, απαγορεύεται η μεταφόρτωση εν πλω από ενωσιακά αλιευτικά σκάφη που μεταφέρουν επί του σκάφους αλιεύματα ερυθρού τόνου ή από σκάφη τρίτων χωρών σε ύδατα της Ένωσης. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Τα κράτη μέλη θα αναλάβουν τη διεξαγωγή εθνικού προγράμματος παρατηρητών που θα εξασφαλίζουν την ελάχιστη κάλυψη συγκεκριμένων ποσοστών σύμφωνα με τα διάφορα τμήματα του στόλου και, επιπλέον, θα διασφαλίζουν την παρουσία επί του σκάφους γρι γρι ενός περιφερειακού παρατηρητή της ICCAT. Κάθε εργασία μεταβίβασης πρέπει να κοινοποιείται εκ των προτέρων στο εκάστοτε κράτος μέλος για έγκριση ή, κατά περίπτωση, άρνηση, και απαιτεί τη χρήση βιντεοκάμερας για την επαλήθευση του αριθμού των μεταφερόμενων ιχθύων. Επίσης, οι εργασίες εγκλωβισμού θα πρέπει να κοινοποιούνται εκ των προτέρων και θα παρακολουθούνται από βιντεοκάμερες. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η παρακολούθηση και η επιτήρηση από τα κράτη μέλη θα πραγματοποιείται μέσω ενός συστήματος παρακολούθησης σκαφών για σκάφη μήκους 12 μέτρων και άνω, και θα διεξάγονται επιθεωρήσεις στο πλαίσιο του Προγράμματος κοινών διεθνών επιθεωρήσεων της ICCAT. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Απαγορεύεται η διάθεση στην αγορά, η εκφόρτωση, η εισαγωγή, η εξαγωγή, ο εγκλωβισμός, η επανεξαγωγή και η μεταφόρτωση ερυθρού τόνου ο οποίος δεν συνοδεύεται από την επικυρωμένη τεκμηρίωση που ορίζεται από τον παρόντα κανονισμό. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ, σε γενικές γραμμές, συμφωνεί με την πρόταση κανονισμού, δεδομένου ότι αποτελεί μεταφορά σύστασης της ICCAT. Εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για τα αποτελέσματα του σχεδίου αποκατάστασης βάσει του οποίου επιτεύχθηκε η βιομάζα ερυθρού τόνου να φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, από τότε που υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Το 2019 εγκρίθηκε η σύσταση 19-04 στην ICCAT, η οποία τροποποιεί τη σύσταση 18-02, που αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει στους νομοθέτες να προσαρμόσουν σε αυτήν την πρόταση κανονισμού. |
| --- | --- |

3.2.

| 4. | Ειδικές παρατηρήσεις |
| --- | --- |

4.

| 4.1. | Με το άρθρο 29 παράγραφος 3 θεσπίζεται ότι τα σκάφη γρι γρι της Ένωσης δεν θα συμμετέχουν σε κοινές αλιευτικές δραστηριότητες με σκάφη γρι γρι άλλων συμβαλλόμενων μερών της σύμβασης της ICCAT, μολονότι η παράγραφος 62 της σύστασης 19-04 προβλέπει ότι «[...] ωστόσο, ένα CPC (2) με λιγότερα από πέντε αδειοδοτημένα σκάφη γρι γρι επιτρέπεται να εγκρίνει κοινές αλιευτικές δραστηριότητες με οποιοδήποτε άλλο CPC.
  Κάθε CPC που εκτελεί κοινή αλιευτική δραστηριότητα θα είναι υπεύθυνο και οφείλει να λογοδοτεί για τα αλιεύματα που αλιεύονται στο πλαίσιο της εν λόγω κοινής αλιευτικής δραστηριότητας». |
| --- | --- |

4.1.

Κάθε CPC που εκτελεί κοινή αλιευτική δραστηριότητα θα είναι υπεύθυνο και οφείλει να λογοδοτεί για τα αλιεύματα που αλιεύονται στο πλαίσιο της εν λόγω κοινής αλιευτικής δραστηριότητας».

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο προτεινόμενος κανονισμός θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την εξαίρεση που προβλέπεται στην προηγούμενη παράγραφο, δηλαδή να επιτρέπει να πραγματοποιείται από κοινού αλιεία με στόλους άλλων CPC. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, εκ προοιμίου, θα πρέπει να συμφωνηθεί σε διμερή βάση ένα πρωτόκολλο σχετικά με τις ενέργειες στις οποίες θα πρέπει να προβαίνουν τα σκάφη και, ειδικότερα, οι αρχές κάθε CPC, όσον αφορά τη διαχείριση των εγγράφων δήλωσης των αλιευμάτων που απαιτούνται από την ισχύουσα νομοθεσία. |
| --- | --- |

4.2.

Βρυξέλλες, 7 Μαΐου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1224/2009 του Συμβουλίου, της 20ής Νοεμβρίου 2009, περί θεσπίσεως κοινοτικού συστήματος ελέγχου της τήρησης των κανόνων της κοινής αλιευτικής πολιτικής, τροποποιήσεως των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 847/96, (ΕΚ) αριθ. 2371/2002, (ΕΚ) αριθ. 811/2004, (ΕΚ) αριθ. 768/2005, (ΕΚ) αριθ. 2115/2005, (ΕΚ) αριθ. 2166/2005, (ΕΚ) αριθ. 388/2006, (ΕΚ) αριθ. 509/2007, (ΕΚ) αριθ. 676/2007, (ΕΚ) αριθ. 1098/2007, (ΕΚ) αριθ. 1300/2008, (ΕΚ) αριθ. 1342/2008 και καταργήσεως των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 2847/93, (ΕΚ) αριθ. 1627/94 και (ΕΚ) αριθ. 1966/2006 (ΕΕ L 343 της 22.12.2009, σ. 1).

1

(2)  Συμβαλλόμενο μέρος της σύμβασης ICCAT (αγγλικό ακρωνύμιο).

2

---