# Il-Ġurnal Uffiċjali L 331/2021

| | ISSN 1977-074X |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | L 331 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Leġiżlazzjoni | Volum 6420 ta' Settembru 2021 |

ISSN 1977-074X

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

L 331

Edizzjoni bil-Malti

Leġiżlazzjoni

Volum 6420 ta' Settembru 2021

---

| Werrej | | II   Atti mhux leġiżlattivi | Paġna |
| --- | --- | --- | --- |
| | | FTEHIMIET INTERNAZZJONALI |
| | * | Emendi għall-Konvenzjoni Doganali dwar it-Trasport Internazzjonali ta’ oġġetti koperti b’carné tat-TIR (il-Konvenzjoni TIR tal-1975) —
  Skont in-Notifiki tad-Depożitarji tan-NU C.N.157.2021.TREATIES-XI.A.16 u C.N.268.2021.TREATIES-XI.A.16, l-emendi li ġejjin għall-Konvenzjoni TIR jidħlu fis-seħħ fl-1 ta’ Settembru 2021 għall-Partijiet Kontraenti kollha | 1 |
| | | RAKKOMANDAZZJONIJIET |
| | * | Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2021/1534 tas-16 ta’ Settembru 2021 dwar l-iżgurar tal-protezzjoni, tas-sikurezza u tat-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħra fil-media fl-Unjoni Ewropea | 8 |

Werrej

II   Atti mhux leġiżlattivi

Paġna

FTEHIMIET INTERNAZZJONALI

*

Emendi għall-Konvenzjoni Doganali dwar it-Trasport Internazzjonali ta’ oġġetti koperti b’carné tat-TIR (il-Konvenzjoni TIR tal-1975) —
  Skont in-Notifiki tad-Depożitarji tan-NU C.N.157.2021.TREATIES-XI.A.16 u C.N.268.2021.TREATIES-XI.A.16, l-emendi li ġejjin għall-Konvenzjoni TIR jidħlu fis-seħħ fl-1 ta’ Settembru 2021 għall-Partijiet Kontraenti kollha

Skont in-Notifiki tad-Depożitarji tan-NU C.N.157.2021.TREATIES-XI.A.16 u C.N.268.2021.TREATIES-XI.A.16, l-emendi li ġejjin għall-Konvenzjoni TIR jidħlu fis-seħħ fl-1 ta’ Settembru 2021 għall-Partijiet Kontraenti kollha

1

RAKKOMANDAZZJONIJIET

*

Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2021/1534 tas-16 ta’ Settembru 2021 dwar l-iżgurar tal-protezzjoni, tas-sikurezza u tat-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħra fil-media fl-Unjoni Ewropea

8

| MT | L-Atti li t-titoli tagħhom huma stampati b'tipa ċara huma dawk li għandhom x'jaqsmu mal-maniġment ta' kuljum ta' materji agrikoli, u li ġeneralment huma validi għal perijodu limitat.
  It-titoli ta'l-atti l-oħra kollha huma stampati b'tipa skura u mmarkati b'asterisk quddiemhom. |
| --- | --- |

MT

L-Atti li t-titoli tagħhom huma stampati b'tipa ċara huma dawk li għandhom x'jaqsmu mal-maniġment ta' kuljum ta' materji agrikoli, u li ġeneralment huma validi għal perijodu limitat.

It-titoli ta'l-atti l-oħra kollha huma stampati b'tipa skura u mmarkati b'asterisk quddiemhom.

---

II Atti mhux leġiżlattivi

FTEHIMIET INTERNAZZJONALI

| 20.9.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | L 331/1 |
| --- | --- | --- | --- |

20.9.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

L 331/1

---

Emendi għall-Konvenzjoni Doganali dwar it-Trasport Internazzjonali ta’ oġġetti koperti b’carné tat-TIR (il-Konvenzjoni TIR tal-1975)

Skont in-Notifiki tad-Depożitarji tan-NU C.N.157.2021.TREATIES-XI.A.16 u C.N.268.2021.TREATIES-XI.A.16, l-emendi li ġejjin għall-Konvenzjoni TIR jidħlu fis-seħħ fl-1 ta’ Settembru 2021 għall-Partijiet Kontraenti kollha

Paragrafu/i ġdid/ġodda fl-Artikolu 1

| “(s) | It-terminu “proċedura eTIR” għandu jfisser il-proċedura TIR, implimentata permezz ta’ skambju elettroniku tad-data, li tipprovdi l-ekwivalenti funzjonali għall-Carnet TIR. Billi japplikaw id-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni TIR, l-ispeċifiċitajiet tal-proċedura eTIR huma definiti fl-Anness 11.” |
| --- | --- |

“(s)

It-terminu “proċedura eTIR” għandu jfisser il-proċedura TIR, implimentata permezz ta’ skambju elettroniku tad-data, li tipprovdi l-ekwivalenti funzjonali għall-Carnet TIR. Billi japplikaw id-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni TIR, l-ispeċifiċitajiet tal-proċedura eTIR huma definiti fl-Anness 11.”

1bis.   Artikolu 3 (b)

| “(b) | l-operazzjonijiet tat-trasport iridu jkunu garantiti mill-assoċjazzjonijiet awtorizzati f’konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6. Dawn iridu jitwettqu taħt kopertura ta’ Carnet TIR, li għandu jkun konformi mal-mudell riprodott fl-Anness 1 ta’ din il-Konvenzjoni jew jitwettqu permezz tal-proċedura eTIR.” |
| --- | --- |

“(b)

l-operazzjonijiet tat-trasport iridu jkunu garantiti mill-assoċjazzjonijiet awtorizzati f’konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6. Dawn iridu jitwettqu taħt kopertura ta’ Carnet TIR, li għandu jkun konformi mal-mudell riprodott fl-Anness 1 ta’ din il-Konvenzjoni jew jitwettqu permezz tal-proċedura eTIR.”

Artikolu 43

Artikolu 43

“In-Noti ta’ Spjegazzjoni stabbiliti fl-Anness 6 u fil-Parti III tal-Anness 7 u fil-Parti II tal-Anness 11 jinterpretaw ċerti dispożizzjonijiet ta’ din il-Konvenzjoni u tal-Annessi tagħha. Dawn jiddeskrivu wkoll ċerti prattiki rakkomandati. ”

Quater ġdid tal-Artikolu 58

“Korp Tekniku ta’ Implimentazzjoni

Għandu jiġi stabbilit Korp Tekniku ta’ Implimentazzjoni. Il-kompożizzjoni, il-funzjonijiet u r-regoli ta’ proċedura tiegħu ġew stabbiliti fl-Anness 11.”

Artikolu 59

Artikolu 59

“1.   Din il-Konvenzjoni, inkluż l-Annessi tagħha, tista’ tiġi emendata wara proposta ta’ Parti Kontraenti permezz tal-proċedura speċifikata f’dan l-Artikolu.

2.   Ħlief kif hemm previst fl-Artikolu 60 bis, kwalunkwe emenda proposta għal din il-Konvenzjoni għandha titqies mill-Kumitat Amministrattiv magħmul mill-Partijiet Kontraenti kollha f’konformità mar-regoli ta’ proċedura stabbiliti fl-Anness 8. Kwalunkwe tali emenda meqjusa jew imħejjija matul il-laqgħa tal-Kumitat Amministrattiv u adottata minnu b’maġġoranza ta’ żewġ terzi tal-membri li huma preżenti u li jivvutaw għandha tkun ikkomunikata mis-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti lill-Partijiet Kontraenti għall-aċċettazzjoni tagħhom.

3.   Ħlief kif hemm previst fl-Artikoli 60 u 60 bis, kwalunkwe emenda proposta li tkun ġiet ikkomunikata f’konformità mal-paragrafu preċedenti għandha tidħol fis-seħħ fir-rigward tal-Partijiet Kontraenti kollha tliet xhur wara l-iskadenza ta’ perijodu ta’ tnax-il xahar wara d-data tal-komunikazzjoni tal-emenda proposta, u meta matul dan il-perijodu ma tkun ġiet ikkomunikata l-ebda oġġezzjoni għall-emenda proposta lis-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti minn Stat li huwa Parti Kontraenti.

4.   Jekk, f’konformità mal-paragrafu 3 ta’ dan l-Artikolu, tkun ġiet ikkomunikata oġġezzjoni għall-emenda proposta għandu jitqies li l-emenda ma ġietx aċċettata u ma għandu jkollha l-ebda effett.”

Artikolu 60 bis ġdid

“Proċedura speċjali għad-dħul fis-seħħ tal-Anness 11 u l-emendi relatati

1.   L-Anness 11, ikkunsidrat f’konformità mal-paragrafi 1 u 2 tal-Artikolu 59 għandu jidħol fis-seħħ fir-rigward tal-Partijiet Kontraenti kollha tliet xhur wara l-iskadenza ta’ perijodu ta’ tnax-il xahar wara d-data ta’ komunikazzjoni mis-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti lill-Partijiet Kontraenti, ħlief għal dawk il-Partijiet Kontraenti li jkunu nnotifikaw lis-Segretarju Ġenerali bil-miktub, matul il-perijodu msemmi qabel ta’ tliet xhur, dwar in-nonaċċettazzjoni tagħhom tal-Anness 11. L-Anness 11 għandu jidħol fis-seħħ għall-Partijiet Kontraenti li jirtiraw in-notifika tagħhom ta’ nonaċċettazzjoni sitt xhur wara d-data li fiha d-depożitarju jkun irċieva l-irtirar ta’ din in-notifika.

2.   Kull emenda proposta għall-Anness 11 għandha tiġi kkunsidrata mill-Kumitat Amministrattiv. Dawn l-emendi għandhom jiġu adottati b’maġġoranza tal-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11 li huma preżenti u li jivvutaw.

3.   L-emendi għall-Anness 11 li jkunu kkunsidrati u adottati f’konformità mal-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu għandhom jiġu kkomunikati mis-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti lill-Partijiet Kontraenti kollha għall-informazzjoni jew, għal dawk il-Partijiet Kontraenti li huma marbutin bl-Anness 11, għall-aċċettazzjoni.

4.   Id-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dawn l-emendi għandha tiġi determinata fiż-żmien tal-adozzjoni tagħhom, b’maġġoranza tal-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11 li huma preżenti u li jivvutaw.

5.   L-emendi għandhom jidħlu fis-seħħ f’konformità mal-paragrafu 4 ta’ dan l-Artikolu sakemm f’xi data qabel determinata fil-waqt tal-adozzjoni, ma jkunx hemm kwint inkella ħamsa mill-Istati Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11, skont liema numru jkun inqas, li jinnotifikaw lis-Segretarju Ġenerali dwar l-oġġezzjoni tagħhom għall-emendi.

6.   Mad-dħul fis-seħħ, għall-Partijiet Kontraenti kollha marbutin bl-Anness 11 kwalunkwe emenda adottata f’konformità mal-proċeduri stabbiliti fil-paragrafi 2 sa 5 ta’ dan l-Artikolu għandha tissostitwixxi u tieħu post kwalunkwe dispożizzjoni preċedenti li għaliha tirreferi l-emenda.”

Artikolu 61

Artikolu 61

“Is-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti għandu jinforma lill-Partijiet Kontraenti kollha u lill-Istati kollha msemmija fil-paragrafu 1 tal-Artikolu 52 ta’ din il-Konvenzjoni dwar kwalunkwe talba, komunikazzjoni jew oġġezzjoni skont l-Artikoli 59, 60 u 60 bis hawn fuq u dwar id-data li fiha kwalunkwe emenda tidħol fis-seħħ.”

Subparagrafu ġdid (xi) fil-paragrafu 3 tal-Parti I tal-Anness 9

| “(xi) | jikkonferma, f’każ ta’ proċedura alternattiva deskritta fil-paragrafu 2 tal-Anness 11 tal-Artikolu 10, għall-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11, wara talba tal-awtoritajiet kompetenti, li l-garanzija hija valida, li trasport TIR jitwettaq skont il-proċedura eTIR u jipprovdi informazzjoni oħra rilevanti għat-trasport TIR.” |
| --- | --- |

“(xi)

jikkonferma, f’każ ta’ proċedura alternattiva deskritta fil-paragrafu 2 tal-Anness 11 tal-Artikolu 10, għall-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11, wara talba tal-awtoritajiet kompetenti, li l-garanzija hija valida, li trasport TIR jitwettaq skont il-proċedura eTIR u jipprovdi informazzjoni oħra rilevanti għat-trasport TIR.”

---

Anness 11

“PARTI I

Artikolu 1

Ambitu tal-applikazzjoni

1.   Id-dispożizzjonijiet f’dan l-Anness jirregolaw l-implimentazzjoni tal-proċedura eTIR kif definita fil-paragrafu/i tal-Artikolu 1 tal-Konvenzjoni u għandhom japplikaw fir-relazzjonijiet bejn il-Partijiet Kontraenti marbutin b’dan l-Anness, kif previst fil-paragrafu 1 tal-Artikolu 60 bis.

2.   Il-proċedura eTIR ma tistax tintuża għal trasporti li jseħħu parzjalment fit-territorju ta’ Parti Kontraenti, li mhijiex marbuta bl-Anness 11 u li hija Stat Membru ta’ unjoni doganali jew ekonomika b’territorju doganali wieħed.

Artikolu 2

Definizzjonijiet

Għall-finijiet ta’ dan l-Anness:

| (a) | It-terminu “sistema internazzjonali eTIR” għandu jfisser is-sistema tat-Teknoloġija tal-Informazzjoni u l-Komunikazzjoni (ICT) ippjanata biex tippermetti l-iskambju ta’ informazzjoni elettronika bejn l-atturi involuti fil-proċedura eTIR. |
| --- | --- |

(a)

It-terminu “sistema internazzjonali eTIR” għandu jfisser is-sistema tat-Teknoloġija tal-Informazzjoni u l-Komunikazzjoni (ICT) ippjanata biex tippermetti l-iskambju ta’ informazzjoni elettronika bejn l-atturi involuti fil-proċedura eTIR.

| (b) | It-terminu “speċifikazzjonijiet eTIR” għandu jfisser l-ispeċifikazzjonijiet konċettwali, funzjonali u tekniċi tal-proċedura eTIR adottata u emendata f’konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 5 ta’ dan l-Anness. |
| --- | --- |

(b)

It-terminu “speċifikazzjonijiet eTIR” għandu jfisser l-ispeċifikazzjonijiet konċettwali, funzjonali u tekniċi tal-proċedura eTIR adottata u emendata f’konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 5 ta’ dan l-Anness.

| (c) | It-terminu “data TIR bil-quddiem” għandu jfisser id-data ppreżentata lill-awtoritajiet kompetenti tal-pajjiż tat-tluq, f’konformità mal-ispeċifikazzjonijiet eTIR, dwar l-intenzjoni tad-detentur li jqiegħed oġġetti taħt il-proċedura eTIR. |
| --- | --- |

(c)

It-terminu “data TIR bil-quddiem” għandu jfisser id-data ppreżentata lill-awtoritajiet kompetenti tal-pajjiż tat-tluq, f’konformità mal-ispeċifikazzjonijiet eTIR, dwar l-intenzjoni tad-detentur li jqiegħed oġġetti taħt il-proċedura eTIR.

| (d) | It-terminu “data dwar emendi bil-quddiem” għandu jfisser id-data ppreżentata lill-awtoritajiet kompetenti tal-pajjiż li fih tintalab emenda għad-data tad-dikjarazzjoni, f’konformità mal-ispeċifikazzjonijiet eTIR, dwar l-intenzjoni tad-detentur li jemenda d-data tad-dikjarazzjoni. |
| --- | --- |

(d)

It-terminu “data dwar emendi bil-quddiem” għandu jfisser id-data ppreżentata lill-awtoritajiet kompetenti tal-pajjiż li fih tintalab emenda għad-data tad-dikjarazzjoni, f’konformità mal-ispeċifikazzjonijiet eTIR, dwar l-intenzjoni tad-detentur li jemenda d-data tad-dikjarazzjoni.

| (e) | It-terminu “data tad-dikjarazzjoni” għandu jfisser id-data TIR bil-quddiem u d-data dwar emendi bil-quddiem li ġew aċċettati mill-awtoritajiet kompetenti. |
| --- | --- |

(e)

It-terminu “data tad-dikjarazzjoni” għandu jfisser id-data TIR bil-quddiem u d-data dwar emendi bil-quddiem li ġew aċċettati mill-awtoritajiet kompetenti.

| (f) | It-terminu “dikjarazzjoni” għandu jfisser l-att li bih id-detentur, jew ir-rappreżentant tiegħu jew tagħha, jindika, f’konformità mal-ispeċifikazzjonijiet eTIR, l-intenzjoni li l-merkanzija titqiegħed taħt il-proċedura eTIR. Mill-mument ta’ aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni mill-awtoritajiet kompetenti, abbażi tad-data TIR bil-quddiem jew tad-data dwar emendi bil-quddiem, u t-trasferiment tad-data tad-dikjarazzjoni fis-sistema internazzjonali eTIR, dan għandu jikkostitwixxi l-ekwivalenti legali ta’ Carnet TIR aċċettat. |
| --- | --- |

(f)

It-terminu “dikjarazzjoni” għandu jfisser l-att li bih id-detentur, jew ir-rappreżentant tiegħu jew tagħha, jindika, f’konformità mal-ispeċifikazzjonijiet eTIR, l-intenzjoni li l-merkanzija titqiegħed taħt il-proċedura eTIR. Mill-mument ta’ aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni mill-awtoritajiet kompetenti, abbażi tad-data TIR bil-quddiem jew tad-data dwar emendi bil-quddiem, u t-trasferiment tad-data tad-dikjarazzjoni fis-sistema internazzjonali eTIR, dan għandu jikkostitwixxi l-ekwivalenti legali ta’ Carnet TIR aċċettat.

| (g) | It-terminu “dokument ta’ akkumpanjament” għandu jfisser id-dokument stampat, iġġenerat b’mod elettroniku mis-sistema doganali, wara l-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni, skont il-linji gwida li jinsabu fl-ispeċifikazzjonijiet tekniċi eTIR. Id-dokument ta’ akkumpanjament jista’ jintuża biex jiġu reġistrati inċidenti en route u jieħu post ir-rapport iċċertifikat skont l-Artikolu 25 ta’ din il-Konvenzjoni u għall-proċedura alternattiva. |
| --- | --- |

(g)

It-terminu “dokument ta’ akkumpanjament” għandu jfisser id-dokument stampat, iġġenerat b’mod elettroniku mis-sistema doganali, wara l-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni, skont il-linji gwida li jinsabu fl-ispeċifikazzjonijiet tekniċi eTIR. Id-dokument ta’ akkumpanjament jista’ jintuża biex jiġu reġistrati inċidenti en route u jieħu post ir-rapport iċċertifikat skont l-Artikolu 25 ta’ din il-Konvenzjoni u għall-proċedura alternattiva.

| (h) | It-terminu “awtentikazzjoni” għandu jfisser proċess elettroniku li jippermetti li l-identifikazzjoni elettronika ta’ persuna fiżika jew ġuridika, jew l-oriġini u l-integrità tad-data f’forma elettronika, tiġi konfermata. |
| --- | --- |

(h)

It-terminu “awtentikazzjoni” għandu jfisser proċess elettroniku li jippermetti li l-identifikazzjoni elettronika ta’ persuna fiżika jew ġuridika, jew l-oriġini u l-integrità tad-data f’forma elettronika, tiġi konfermata.

Artikolu 3

Implimentazzjoni tal-proċedura eTIR

1.   Il-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11 għandhom jgħaqqdu s-sistemi doganali tagħhom mas-sistema internazzjonali eTIR skont l-ispeċifikazzjonijiet eTIR.

2.   Kull Parti Kontraenti hija libera li tistabbilixxi sa liema data hija tgħaqqad is-sistemi doganali tagħha mas-sistema internazzjonali eTIR. Id-data tal-konnessjoni għandha tiġi komunikata lill-Partijiet Kontraenti l-oħra kollha marbutin bl-Anness 11 mill-inqas sitt xhur qabel id-data effettiva tal-konnessjoni.

Artikolu 4

Kompożizzjoni, funzjonijiet u regoli ta’ proċedura tal-Korp Tekniku ta’ Implimentazzjoni

1.   Il-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11 għandhom ikunu membri tal-Korp Tekniku ta’ Implimentazzjoni. Is-sessjonijiet tiegħu għandhom jitlaqqgħu f’intervalli regolari jew wara talba tal-Kumitat Amministrattiv, kif meħtieġ għaż-żamma tal-ispeċifikazzjonijiet eTIR. Il-Kumitat Amministrattiv għandu jiġi infurmat regolarment dwar l-attivitajiet u l-kunsiderazzjonijiet tal-Korp Tekniku ta’ Implimentazzjoni.

2.   Il-Partijiet Kontraenti li m’aċċettawx l-Anness 11 kif previst fil-paragrafu 1 tal-Artikolu 60 bis u r-rappreżentanti ta’ organizzazzjonijiet internazzjonali jistgħu jattendu sessjonijiet tal-Korp Tekniku ta’ Implimentazzjoni bħala osservaturi.

3.   Il-Korp Tekniku ta’ Implimentazzjoni għandu jimmonitorja l-aspetti tekniċi u funzjonali tal-implimentazzjoni tal-proċedura eTIR, kif ukoll jikkoordina u jrawwem l-iskambju ta’ informazzjoni dwar kwistjonijiet li jaqgħu fil-kompetenza tiegħu.

4.   Il-Korp Tekniku ta’ Implimentazzjoni, fl-ewwel sessjoni tiegħu, għandu jadotta r-regoli ta’ proċedura tiegħu u jippreżentahom lill-Kumitat Amministrattiv għall-approvazzjoni mill-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11.

Artikolu 5

Proċeduri ta’ adozzjoni u ta’ emenda għall-ispeċifikazzjonijiet eTIR

Il-Korp Tekniku ta’ Implimentazzjoni għandu:

| (a) | jadotta l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi tal-proċedura eTIR, u l-emendi relatati, biex jiġi żgurat l-allinjament tagħhom mal-ispeċifikazzjonijiet funzjonali tal-proċedura eTIR. Fil-waqt tal-adozzjoni, huwa għandu jiddeċiedi dwar il-perjodu tranżizzjonali xieraq għall-implimentazzjoni tagħhom. |
| --- | --- |

(a)

jadotta l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi tal-proċedura eTIR, u l-emendi relatati, biex jiġi żgurat l-allinjament tagħhom mal-ispeċifikazzjonijiet funzjonali tal-proċedura eTIR. Fil-waqt tal-adozzjoni, huwa għandu jiddeċiedi dwar il-perjodu tranżizzjonali xieraq għall-implimentazzjoni tagħhom.

| (b) | iħejji l-ispeċifikazzjonijiet funzjonali tal-proċedura eTIR, u l-emendi relatati, biex jiġi żgurat l-allinjament tagħhom mal-ispeċifikazzjonijiet konċettwali tal-proċedura eTIR. Dawn għandhom jiġu trażmessi lill-Kumitat Amministrattiv għall-adozzjoni b’maġġoranza tal-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11 li huma preżenti u li jivvutaw, kif ukoll jiġu implimentati u, meta meħtieġ, jiġu żviluppati fi speċifikazzjonijiet tekniċi f’data li trid tiġi determinata fil-waqt tal-adozzjoni. |
| --- | --- |

(b)

iħejji l-ispeċifikazzjonijiet funzjonali tal-proċedura eTIR, u l-emendi relatati, biex jiġi żgurat l-allinjament tagħhom mal-ispeċifikazzjonijiet konċettwali tal-proċedura eTIR. Dawn għandhom jiġu trażmessi lill-Kumitat Amministrattiv għall-adozzjoni b’maġġoranza tal-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11 li huma preżenti u li jivvutaw, kif ukoll jiġu implimentati u, meta meħtieġ, jiġu żviluppati fi speċifikazzjonijiet tekniċi f’data li trid tiġi determinata fil-waqt tal-adozzjoni.

| (c) | jikkunsidra emendi għall-ispeċifikazzjonijiet konċettwali tal-proċedura eTIR jekk ikun mitlub mill-Kumitat Amministrattiv. L-ispeċifikazzjonijiet konċettwali tal-proċedura eTIR, u l-emendi relatati, għandhom jiġu adottati b’maġġoranza tal-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11 li huma preżenti u li jivvutaw, kif ukoll għandhom jiġu implimentati u, meta meħtieġ, jiġu żviluppati fi speċifikazzjoni funzjonali f’data li għandha tiġi determinata fil-waqt tal-adozzjoni. |
| --- | --- |

(c)

jikkunsidra emendi għall-ispeċifikazzjonijiet konċettwali tal-proċedura eTIR jekk ikun mitlub mill-Kumitat Amministrattiv. L-ispeċifikazzjonijiet konċettwali tal-proċedura eTIR, u l-emendi relatati, għandhom jiġu adottati b’maġġoranza tal-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11 li huma preżenti u li jivvutaw, kif ukoll għandhom jiġu implimentati u, meta meħtieġ, jiġu żviluppati fi speċifikazzjoni funzjonali f’data li għandha tiġi determinata fil-waqt tal-adozzjoni.

Artikolu 6

Preżentazzjoni tad-data TIR bil-quddiem u tad-data dwar emendi bil-quddiem

1.   Id-data TIR bil-quddiem u d-data dwar emendi bil-quddiem għandhom jiġu ppreżentati mid-detentur, jew mir-rappreżentant tiegħu jew tagħha, lill-awtoritajiet kompetenti tal-pajjiż tat-tluq u tal-pajjiż li fih tintalab emenda għad-data tad-dikjarazzjoni. Ladarba d-dikjarazzjoni, jew l-emenda, tkun ġiet aċċettata skont il-liġi nazzjonali, l-awtoritajiet kompetenti għandhom jgħaddu d-data tad-dikjarazzjoni, jew l-emenda relatata, lis-sistema internazzjonali eTIR.

2.   Id-data TIR bil-quddiem u d-data dwar emendi bil-quddiem imsemmija f’paragrafu 1 jistgħu jiġu ppreżentati direttament lill-awtoritajiet kompetenti jew permezz tas-sistema internazzjonali eTIR.

3.   Il-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11 għandhom jaċċettaw il-preżentazzjoni tad-data TIR bil-quddiem u tad-data dwar emendi bil-quddiem permezz tas-sistema internazzjonali eTIR.

4.   L-awtoritajiet kompetenti għandhom jippubblikaw il-lista tal-mezzi elettroniċi kollha li bihom tista’ tiġi ppreżentata d-data TIR bil-quddiem u d-data dwar emendi bil-quddiem.

Artikolu 7

Awtentikazzjoni

1.   Ladarba jaċċettaw id-dikjarazzjoni fil-pajjiż tat-tluq jew emenda għad-data tad-dikjarazzjoni fi kwalunkwe pajjiż tul l-itinerarju, l-awtoritajiet kompetenti għandhom jawtentikaw id-data TIR bil-quddiem, jew id-data dwar emendi bil-quddiem, kif ukoll id-detentur, f’konformità mal-liġi nazzjonali.

2.   Il-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11 għandhom jaċċettaw l-awtentikazzjoni tad-detentur imwettqa mis-sistema internazzjonali eTIR.

3.   L-awtoritajiet kompetenti għandhom jippubblikaw lista ta’ mekkaniżmi ta’ awtentikazzjoni minbarra dak speċifikat fil-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu li jistgħu jintużaw għall-awtentikazzjoni.

4.   Il-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11 għandhom jaċċettaw id-data tad-dikjarazzjoni li jirċievu mill-awtoritajiet kompetenti tal-pajjiż tat-tluq u tal-pajjiż li fih tintalab emenda għad-data tad-dikjarazzjoni permezz tas-sistema internazzjonali eTIR bħala l-ekwivalenti legali għal Carnet TIR aċċettat.

Artikolu 8

Rikonoxximent reċiproku tal-awtentikazzjoni tad-detentur

L-awtentikazzjoni tad-detentur imwettqa mill-awtoritajiet kompetenti tal-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11 li jaċċettaw id-dikjarazzjoni, jew it-tibdil fid-data tad-dikjarazzjoni, għandha tiġi rikonoxxuta mill-awtoritajiet kompetenti tal-Partijiet Kontraenti sussegwenti kollha marbutin bl-Anness 11 matul it-trasport TIR.

Artikolu 9

Rekwiżiti addizzjonali tad-data

1.   Minbarra d-data speċifikata fl-ispeċifikazzjonijiet funzjonali u tekniċi, l-awtoritajiet kompetenti jistgħu jitolbu data addizzjonali stipulata mil-leġislazzjoni nazzjonali.

2.   Jenħtieġ li l-awtoritajiet kompetenti jillimitaw kemm jista’ jkun ir-rekwiżiti tad-data għal dawk li jinsabu fl-ispeċifikazzjonijiet funzjonali u tekniċi u jagħmlu ħilithom biex jiffaċilitaw il preżentazzjoni ta’ data addizzjonali sabiex ma jfixklux it-trasporti TIR imwettqa f’konformità ma’ dan l-Anness.

Artikolu 10

Proċedura alternattiva

1.   Fejn il-proċedura eTIR ma tistax tinbeda għal raġunijiet tekniċi fl-uffiċċju doganali tat-tluq, id-detentur tal-Carnet TIR jista’ jerġa’ lura għall-proċedura TIR.

2.   Meta proċedura eTIR tkun bdiet iżda l-kontinwazzjoni tagħha tiġi mfixkla għal raġunijiet tekniċi, l-awtoritajiet kompetenti għandhom jaċċettaw id-dokument ta’ akkumpanjament u jipproċessawh skont il-proċedura deskritta fl-ispeċifikazzjonijiet eTIR, soġġett għad-disponibbiltà ta’ informazzjoni addizzjonali minn sistemi elettroniċi alternattivi kif deskritt fl-ispeċifikazzjonijiet funzjonali u tekniċi.

3.   L-awtoritajiet kompetenti tal-Partijiet Kontraenti huma intitolati wkoll li jitolbu lill-assoċjazzjonijiet garanti nazzjonali jikkonfermaw li l-garanzija hija valida, li trasport TIR jitwettaq skont il-proċedura eTIR, u jipprovdu informazzjoni oħra rilevanti għat-trasport TIR.

4.   Il-proċedura deskritta fil-paragrafu 3 għandha tiġi stabbilita fil-ftehim bejn l-awtoritajiet kompetenti u l-assoċjazzjoni garanti nazzjonali, kif stipulat fil-paragrafu 1(d) tal-Parti I tal-Anness 9.

Artikolu 11

Ospitar tas-sistema internazzjonali eTIR

1.   Is-sistema internazzjonali eTIR għandha tkun ospitata u amministrata taħt l-awspiċi tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa (KEE) tan-Nazzjonijiet Uniti.

2.   Il-KEE għandha tassisti lill-pajjiżi biex jgħaqqdu s-sistemi doganali tagħhom mas-sistema internazzjonali eTIR, inkluż permezz ta’ testijiet ta’ konformità biex ikun żgurat it-tħaddim kif suppost tagħhom qabel il-konnessjoni operazzjonali.

3.   Ir-riżorsi meħtieġa għandhom ikunu disponibbli għall-KEE sabiex jiġu ssodisfati l-obbligi stabbiliti f’paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-Artikolu. Sakemm is-sistema internazzjonali eTIR ma tkunx iffinanzjata minn riżorsi mill-baġit regolari tan-Nazzjonijiet Uniti, ir-riżorsi meħtieġa għandhom ikunu soġġetti għar-regoli u r-regolamenti finanzjarji għall-fondi extrabaġitarji u għall-proġetti tan-Nazzjonijiet Uniti. Il-mekkaniżmu ta’ finanzjament għat-tħaddim tas-sistema internazzjonali eTIR fil-KEE għandu jiġi deċiż u approvat mill-Kumitat Amministrattiv.

Artikolu 12

Amministrazzjoni tas-sistema internazzjonali eTIR

1.   Il-KEE għandha tagħmel l-arranġamenti xierqa għall-ħżin u l-arkivjar tad-data fis-sistema internazzjonali eTIR għal perjodu minimu ta’ 10 snin.

2.   Id-data kollha maħżuna fis-sistema internazzjonali eTIR tista’ tintuża mill-KEE f’isem il-korpi kompetenti ta’ din il-Konvenzjoni għall-fini tal-estrazzjoni ta’ statistika aggregata.

3.   L-awtoritajiet kompetenti tal-Partijiet Kontraenti li fit-territorju tagħhom jitwettaq trasport TIR skont il-proċedura eTIR, li jsir is-suġġett ta’ proċeduri amministrattivi jew legali rigward l-obbligu ta’ ħlas tal-persuna jew persuni direttament responsabbli jew tal-assoċjazzjoni garanti nazzjonali, jistgħu jitolbu lill-KEE u jiksbu informazzjoni maħżuna fis-sistema internazzjonali eTIR li tappartjeni għat-talba fit-tilwima għall-finijiet ta’ verifika. Din l-informazzjoni tista’ tingħata bħala evidenza fi proċeduri nazzjonali amministrattivi jew legali.

4.   F’każijiet oħra minbarra dawk speċifikati f’dan l-Artikolu, it-tixrid jew id-divulgazzjoni ta’ informazzjoni maħżuna fis-sistema internazzjonali eTIR lil persuni jew entitajiet mhux awtorizzati għandhom ikunu pprojbiti.

Artikolu 13

Pubblikazzjoni tal-uffiċċji doganali bil-kapaċità li jittrattaw eTIR

L-awtoritajiet kompetenti għandhom jiżguraw li l-lista ta’ uffiċċji doganali tat-tluq, ta’ uffiċċji doganali en route u ta’ uffiċċji doganali tad-destinazzjoni approvati għat-twettiq ta’ operazzjonijiet TIR skont il-proċedura eTIR, tkun f’kull ħin preċiża u aġġornata fil-bażi tad-data elettronika għall-uffiċċji doganali approvati, żviluppata u miżmuma mill-Bord Eżekuttiv TIR.

Artikolu 14

Rekwiżiti legali għall-preżentazzjoni tad-data skont l-Anness 10 tal-Konvenzjoni TIR

Ir-rekwiżiti legali għall-preżentazzjoni tad-data, kif stipulati fil-paragrafi 1, 3 u 4 tal-Anness 10 ta’ din il-Konvenzjoni, jitqiesu li ġew issodisfati bl-implimentazzjoni tal-proċedura eTIR.”

---

Anness 11

“PARTI II

Noti ta’ Spjegazzjoni għall-Artikolu 2 (h)

| 11.2 (h)-1 | Sakemm ikun ġie stabbilit u deskritt approċċ armonizzat fl-ispeċifikazzjonijiet eTIR, il-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11 jistgħu jawtentikaw lid-detentur bi kwalunkwe proċess previst fil-liġi nazzjonali tagħhom, inklużi l-isem/il-password tal-utent jew firem elettroniċi, iżda mhux limitati għalihom. |
| --- | --- |

11.2 (h)-1

| 11.2. (h)-2 | L-integrità tad-data skambjata bejn is-sistema internazzjonali eTIR u l-awtoritajiet kompetenti kif ukoll l-awtentikazzjoni tas-sistemi tat-Teknoloġija tal-Informazzjoni u l-Komunikazzjoni (ICT) sejrin jiġu żgurati permezz ta’ konnessjonijiet siguri, kif definit fl-ispeċifikazzjonijiet tekniċi eTIR. |
| --- | --- |

11.2. (h)-2

Nota ta’ Spjegazzjoni għall-paragrafu 2 tal-Artikolu 3

| 11.3.2 | Il-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11 huma rakkomandati li jkollhom is-sistema doganali nazzjonali tagħhom aġġornata u li l-konnessjoni tagħha mas-sistema internazzjonali eTIR tiġi żgurata malli l-Anness 11 jidħol fis-seħħ għalihom. L-unjonijiet doganali jew ekonomiċi jistgħu jiddeċiedu f’data aktar tard, u b’hekk ikollhom żmien biex jgħaqqdu s-sistemi doganali nazzjonali tal-Istati Membri kollha tagħhom mas-sistema internazzjonali TIR. |
| --- | --- |

11.3.2

Nota ta’ Spjegazzjoni għall-paragrafu 3 tal-Artikolu 6

| 11.6.3 | Il-Partijiet Kontraenti marbutin bl-Anness 11 huma rrakkomandati li jirrikonoxxu, kemm jista’ jkun, il-preżentazzjoni tad-data TIR bil-quddiem u tad-data dwar emendi bil-quddiem permezz tal-metodi indikati fl-ispeċifikazzjonijiet funzjonali u tekniċi. |
| --- | --- |

11.6.3

Nota ta’ Spjegazzjoni għall-paragrafu 2 tal-Artikolu 7

| 11.7.2 | Is-sistema internazzjonali eTIR tiżgura, permezz ta’ mezzi deskritti fl-ispeċifikazzjonijiet eTIR, l-integrità tad-data TIR bil-quddiem, jew tad-data dwar emendi bil-quddiem, u li d-data ntbagħtet mid-detentur. |
| --- | --- |

11.7.2

Nota ta’ Spjegazzjoni għall-paragrafu 4 tal-Artikolu 7

| 11.7.4 | Is-sistema internazzjonali eTIR tiżgura, permezz ta’ mezzi deskritti fl-ispeċifikazzjonijiet eTIR, l-integrità tad-data tad-dikjarazzjoni u li d-data ntbagħtet mill-awtoritajiet kompetenti tal-pajjiżi involuti fit-trasport. |
| --- | --- |

11.7.4

Nota ta’ spjegazzjoni għall-Artikolu 8

| 11.8 | Is-sistema internazzjonali eTIR tiżgura, permezz ta’ mezzi deskritti fl-ispeċifikazzjonijiet eTIR, l-integrità tad-data tad-dikjarazzjoni, inkluż ir-referenza għad-detentur, awtentikata mill-awtoritajiet kompetenti li jaċċettaw id-dikjarazzjoni, riċevuta mill-awtoritajiet kompetenti u trażmessa lilhom. |
| --- | --- |

11.8

Nota ta’ Spjegazzjoni għall-paragrafu 3 tal-Artikolu 11

| 11.11.3 | Jekk ikun meħtieġ, il-Partijiet Kontraenti jistgħu jiddeċiedu li jiffinanzjaw l-ispejjeż operazzjonali tas-sistema internazzjonali eTIR permezz ta’ ammont għal kull trasport TIR. F’każijiet bħal dawn, il-Partijiet Kontraenti għandhom jiddeċiedu dwar iż-żmien xieraq biex jiġu introdotti mekkaniżmi ta’ finanzjament alternattivi u dwar il-modalitajiet tagħhom. Il-baġit meħtieġ għandu jitħejja mill-KEE, jiġi eżaminat mill-Korp Tekniku ta’ Implimentazzjoni u approvat mill-Kumitat Amministrattiv.” |
| --- | --- |

11.11.3

---

RAKKOMANDAZZJONIJIET

| 20.9.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | L 331/8 |
| --- | --- | --- | --- |

20.9.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

L 331/8

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2021/1534

tas-16 ta’ Settembru 2021

dwar l-iżgurar tal-protezzjoni, tas-sikurezza u tat-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħra fil-media fl-Unjoni Ewropea

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 292 tiegħu,

Billi:

| (1) | Kif imnaqqax fl-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, l-UE hija bbażata fuq il-valuri tar-rispett għad-dinjità tal-bniedem, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem. Dan jinkludi r-rispett għal-libertà u l-pluraliżmu tal-media u d-dritt għal-libertà tal-espressjoni, u jirrikjedi sforzi kontinwi biex tiġi protetta l-media ħielsa, pluralistika u indipendenti, li huma komponent ewlieni tas-sistemi demokratiċi u tal-istat tad-dritt. |
| --- | --- |

(1)

Kif imnaqqax fl-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, l-UE hija bbażata fuq il-valuri tar-rispett għad-dinjità tal-bniedem, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem. Dan jinkludi r-rispett għal-libertà u l-pluraliżmu tal-media u d-dritt għal-libertà tal-espressjoni, u jirrikjedi sforzi kontinwi biex tiġi protetta l-media ħielsa, pluralistika u indipendenti, li huma komponent ewlieni tas-sistemi demokratiċi u tal-istat tad-dritt.

| (2) | L-obbligu tal-UE u tal-Istati Membri tagħha li jirrispettaw il-libertà u l-pluraliżmu tal-media huwa wkoll minqux fl-Artikolu 11 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (“il-Karta”). Id-dritt għal-libertà tal-espressjoni, imnaqqax fl-istess Artikolu, jinkludi l-libertà li wieħed ikollu opinjonijiet u li jirċievi u jagħti informazzjoni u ideat mingħajr interferenza mill-awtoritajiet pubbliċi u irrispettivament mill-fruntieri (1). Meta jitqiesu flimkien, dawn il-prinċipji u d-drittijiet ifissru li ċ-ċittadini jenħtieġ li jkunu jistgħu jaċċessaw pluralità ta’ sorsi ta’ informazzjoni u opinjonijiet u b’hekk ikunu jistgħu jiffurmaw l-opinjonijiet, jiskrutinizzaw il-gvernijiet u jiksbu l-informazzjoni meħtieġa biex jeżerċitaw id-dritt tal-vot tagħhom b’mod liberu. L-Istati Membri għandhom ir-responsabbiltà li jipprevedu ambjent abilitanti għall-media u għall-ġurnalisti permezz ta’ miżuri legali, amministrattivi u prattiċi (2). |
| --- | --- |

(2)

L-obbligu tal-UE u tal-Istati Membri tagħha li jirrispettaw il-libertà u l-pluraliżmu tal-media huwa wkoll minqux fl-Artikolu 11 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (“il-Karta”). Id-dritt għal-libertà tal-espressjoni, imnaqqax fl-istess Artikolu, jinkludi l-libertà li wieħed ikollu opinjonijiet u li jirċievi u jagħti informazzjoni u ideat mingħajr interferenza mill-awtoritajiet pubbliċi u irrispettivament mill-fruntieri (1). Meta jitqiesu flimkien, dawn il-prinċipji u d-drittijiet ifissru li ċ-ċittadini jenħtieġ li jkunu jistgħu jaċċessaw pluralità ta’ sorsi ta’ informazzjoni u opinjonijiet u b’hekk ikunu jistgħu jiffurmaw l-opinjonijiet, jiskrutinizzaw il-gvernijiet u jiksbu l-informazzjoni meħtieġa biex jeżerċitaw id-dritt tal-vot tagħhom b’mod liberu. L-Istati Membri għandhom ir-responsabbiltà li jipprevedu ambjent abilitanti għall-media u għall-ġurnalisti permezz ta’ miżuri legali, amministrattivi u prattiċi (2).

| (3) | L-UE hija ġeneralment ikkunsidrata bħala wieħed mill-aktar spazji sikuri għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħra fil-media (3). Madankollu, in-numru dejjem jikber ta’ theddid fiżiku, legali u online u attakki fuq il-ġurnalisti u professjonisti oħrajn fil-media matul dawn l-aħħar snin u dokumentati, fost l-oħrajn, fir-Rapporti dwar l-Istat tad-Dritt tal-2020 u l-2021 (4) tal-Kummissjoni jikkostitwixxu xejra inkwetanti (5). In-numru ta’ twissijiet relatati ma’ attakki, aggressjonijiet u fastidju kontra l-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media fl-Istati Membri tal-UE kompla jiżdied (6). L-attakk terroristiku kontra Charlie Hebdo li jinħareġ kull ġimgħa, li fl-2015 qatel 12-il persuna fi Franza, l-assassinji tal-ġurnalisti investigattivi Daphne Caruana Galizia fl-2017 f’Malta, ta’ Ján Kuciak u l-għarusa tiegħu Martina Kušnírová fl-2018 fis-Slovakkja, kienu sejħa qawwija biex tittejjeb il-protezzjoni tal-ġurnalisti (7). Il-ħtieġa li tiġi indirizzata s-sikurezza tal-ġurnalisti fl-UE kompliet tissaħħaħ bil-każijiet riċenti li għadhom taħt investigazzjoni, bħall-qtil tal-ġurnalist Grieg Giorgios Karaivaz u tal-ġurnalist Olandiż Peter R. de Vries fl-2021. |
| --- | --- |

(3)

L-UE hija ġeneralment ikkunsidrata bħala wieħed mill-aktar spazji sikuri għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħra fil-media (3). Madankollu, in-numru dejjem jikber ta’ theddid fiżiku, legali u online u attakki fuq il-ġurnalisti u professjonisti oħrajn fil-media matul dawn l-aħħar snin u dokumentati, fost l-oħrajn, fir-Rapporti dwar l-Istat tad-Dritt tal-2020 u l-2021 (4) tal-Kummissjoni jikkostitwixxu xejra inkwetanti (5). In-numru ta’ twissijiet relatati ma’ attakki, aggressjonijiet u fastidju kontra l-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media fl-Istati Membri tal-UE kompla jiżdied (6). L-attakk terroristiku kontra Charlie Hebdo li jinħareġ kull ġimgħa, li fl-2015 qatel 12-il persuna fi Franza, l-assassinji tal-ġurnalisti investigattivi Daphne Caruana Galizia fl-2017 f’Malta, ta’ Ján Kuciak u l-għarusa tiegħu Martina Kušnírová fl-2018 fis-Slovakkja, kienu sejħa qawwija biex tittejjeb il-protezzjoni tal-ġurnalisti (7). Il-ħtieġa li tiġi indirizzata s-sikurezza tal-ġurnalisti fl-UE kompliet tissaħħaħ bil-każijiet riċenti li għadhom taħt investigazzjoni, bħall-qtil tal-ġurnalist Grieg Giorgios Karaivaz u tal-ġurnalist Olandiż Peter R. de Vries fl-2021.

| (4) | Fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea (8) tagħha, il-Kummissjoni ppreżentat pjan direzzjonali ambizzjuż biex iċ-ċittadini jingħataw is-setgħa u biex jinbnew demokraziji aktar reżiljenti fl-UE, pjan li jenfasizza r-rwol importanti li għandha l-media indipendenti u pluralistika biex tippermetti liċ-ċittadini jieħdu deċiżjonijiet infurmati, kif ukoll fil-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni. Għal dan il-għan, il-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea ppreveda serje ta’ riżultati konkreti mmirati biex jappoġġaw u jissalvagwardjaw il-libertà u l-pluraliżmu tal-media, inkluż b’mod partikolari din ir-Rakkomandazzjoni u l-inizjattiva li jmiss tal-Kummissjoni li għandha l-għan li tindirizza l-kawżi strateġiċi kontra l-parteċipazzjoni pubblika (SLAPPs). |
| --- | --- |

(4)

Fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea (8) tagħha, il-Kummissjoni ppreżentat pjan direzzjonali ambizzjuż biex iċ-ċittadini jingħataw is-setgħa u biex jinbnew demokraziji aktar reżiljenti fl-UE, pjan li jenfasizza r-rwol importanti li għandha l-media indipendenti u pluralistika biex tippermetti liċ-ċittadini jieħdu deċiżjonijiet infurmati, kif ukoll fil-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni. Għal dan il-għan, il-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea ppreveda serje ta’ riżultati konkreti mmirati biex jappoġġaw u jissalvagwardjaw il-libertà u l-pluraliżmu tal-media, inkluż b’mod partikolari din ir-Rakkomandazzjoni u l-inizjattiva li jmiss tal-Kummissjoni li għandha l-għan li tindirizza l-kawżi strateġiċi kontra l-parteċipazzjoni pubblika (SLAPPs).

| (5) | Din ir-Rakkomandazzjoni tikkomplementa d-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva (9) u l-proposta tal-Kummissjoni għal Att dwar is-Servizzi Diġitali (10), li għandhom l-għan li jipproteġu lill-udjenzi tal-kontenut tal-media awdjoviżiva u lill-utenti kollha tas-servizzi diġitali fl-UE. Din tikkomplementa wkoll il-Pjan ta’ Azzjoni Medjatiku u Awdjoviżiv (11), li jipprovdi pjan direzzjonali għall-irkupru u għat-trasformazzjoni tal-industriji awdjoviżivi u tal-media u mal-Komunikazzjoni dwar il-Kumpass Diġitali (12), li tenfasizza li l-approċċ Ewropew għal soċjetà diġitali jrid ikun ibbażat fuq ir-rispett sħiħ tad-drittijiet fundamentali tal-UE, inkluża l-libertà tal-espressjoni. Ir-Rakkomandazzjoni tibni fuq is-sejbiet tar-Rapporti annwali dwar l-Istat tad-Dritt, filwaqt li tanalizza s-sitwazzjoni tal-istat tad-dritt fl-UE u fl-Istati Membri tagħha, b’mod partikolari fir-rigward tal-libertà u tal-pluraliżmu tal-media. Din ir-Rakkomandazzjoni tistabbilixxi rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Istati Membri biex jiġġieldu, fost l-oħrajn, it-theddid enfasizzat fir-Rapporti tal-Kummissjoni dwar l-Istat tad-Dritt tal-2020 u l-2021. |
| --- | --- |

(5)

Din ir-Rakkomandazzjoni tikkomplementa d-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva (9) u l-proposta tal-Kummissjoni għal Att dwar is-Servizzi Diġitali (10), li għandhom l-għan li jipproteġu lill-udjenzi tal-kontenut tal-media awdjoviżiva u lill-utenti kollha tas-servizzi diġitali fl-UE. Din tikkomplementa wkoll il-Pjan ta’ Azzjoni Medjatiku u Awdjoviżiv (11), li jipprovdi pjan direzzjonali għall-irkupru u għat-trasformazzjoni tal-industriji awdjoviżivi u tal-media u mal-Komunikazzjoni dwar il-Kumpass Diġitali (12), li tenfasizza li l-approċċ Ewropew għal soċjetà diġitali jrid ikun ibbażat fuq ir-rispett sħiħ tad-drittijiet fundamentali tal-UE, inkluża l-libertà tal-espressjoni. Ir-Rakkomandazzjoni tibni fuq is-sejbiet tar-Rapporti annwali dwar l-Istat tad-Dritt, filwaqt li tanalizza s-sitwazzjoni tal-istat tad-dritt fl-UE u fl-Istati Membri tagħha, b’mod partikolari fir-rigward tal-libertà u tal-pluraliżmu tal-media. Din ir-Rakkomandazzjoni tistabbilixxi rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Istati Membri biex jiġġieldu, fost l-oħrajn, it-theddid enfasizzat fir-Rapporti tal-Kummissjoni dwar l-Istat tad-Dritt tal-2020 u l-2021.

| (6) | Din ir-Rakkomandazzjoni hija allinjata bis-sħiħ mal-Istrateġija tal-UE dwar id-drittijiet tal-vittmi għall-2020-2025 (13) u mal-Istrateġija tal-UE dwar l-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri għall-2020-2025 (14), l-azzjonijiet tal-Kummissjoni fil-qasam tal-ugwaljanza b’mod aktar wiesa’, b’mod partikolari fil-qafas tal-Istrateġija dwar l-Ugwaljanza tal-LGBTIQ għall-2020-2025 (15), il-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE għall-Ġlieda Kontra r-Razziżmu 2020-2025 (16), il-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Integrazzjoni u l-Inklużjoni (17), il-Qafas Strateġiku tal-UE għar-Rom għall-ugwaljanza, għall-inklużjoni u għall-parteċipazzjoni għall-2020-2030 (18) u l-Istrateġija dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà (19). Ir-Rakkomandazzjoni hija wkoll allinjata bis-sħiħ mad-dokumenti tal-politika tal-azzjoni esterna, bħall-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u d-Demokrazija 2020-2024 (20), il-Linji Gwida tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem dwar il-Libertà tal-Espressjoni Online u Offline (21), kif ukoll il-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE dwar il-Ġeneru III (22), u b’hekk tikkontribwixxi għall-koerenza interna esterna. Is-saħħa tal-azzjoni esterna tal-UE f’dan il-qasam ta’ drittijiet fundamentali hija msejsa fuq il-mod kif l-UE ssostni u ssaħħaħ il-pedamenti demokratiċi tagħha fi ħdan l-Unjoni. |
| --- | --- |

(6)

Din ir-Rakkomandazzjoni hija allinjata bis-sħiħ mal-Istrateġija tal-UE dwar id-drittijiet tal-vittmi għall-2020-2025 (13) u mal-Istrateġija tal-UE dwar l-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri għall-2020-2025 (14), l-azzjonijiet tal-Kummissjoni fil-qasam tal-ugwaljanza b’mod aktar wiesa’, b’mod partikolari fil-qafas tal-Istrateġija dwar l-Ugwaljanza tal-LGBTIQ għall-2020-2025 (15), il-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE għall-Ġlieda Kontra r-Razziżmu 2020-2025 (16), il-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Integrazzjoni u l-Inklużjoni (17), il-Qafas Strateġiku tal-UE għar-Rom għall-ugwaljanza, għall-inklużjoni u għall-parteċipazzjoni għall-2020-2030 (18) u l-Istrateġija dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà (19). Ir-Rakkomandazzjoni hija wkoll allinjata bis-sħiħ mad-dokumenti tal-politika tal-azzjoni esterna, bħall-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u d-Demokrazija 2020-2024 (20), il-Linji Gwida tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem dwar il-Libertà tal-Espressjoni Online u Offline (21), kif ukoll il-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE dwar il-Ġeneru III (22), u b’hekk tikkontribwixxi għall-koerenza interna esterna. Is-saħħa tal-azzjoni esterna tal-UE f’dan il-qasam ta’ drittijiet fundamentali hija msejsa fuq il-mod kif l-UE ssostni u ssaħħaħ il-pedamenti demokratiċi tagħha fi ħdan l-Unjoni.

| (7) | Il-Kummissjoni tipprovdi appoġġ finanzjarju għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħra fil-media permezz tal-kofinanzjament ta’ proġetti fil-qasam tal-libertà u tal-pluraliżmu tal-media fl-UE u f’pajjiżi terzi. Pereżempju, mill-2014, il-Kummissjoni kkofinanzjat l-Għodda għall-Monitoraġġ tal-Pluraliżmu tal-Media, li tanalizza r-riskji għal-libertà u għall-pluraliżmu tal-media madwar l-Ewropa u tirrapporta dwar mekkaniżmi li jissalvagwardjaw il-libertà tal-espressjoni, is-sikurezza tal-ġurnalisti u l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-ġurnalisti. Il-Kummissjoni hija impenjata li tkompli tappoġġa tali proġetti, b’mod partikolari fl-ambitu tal-Programm Ewropa Kreattiva. |
| --- | --- |

(7)

Il-Kummissjoni tipprovdi appoġġ finanzjarju għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħra fil-media permezz tal-kofinanzjament ta’ proġetti fil-qasam tal-libertà u tal-pluraliżmu tal-media fl-UE u f’pajjiżi terzi. Pereżempju, mill-2014, il-Kummissjoni kkofinanzjat l-Għodda għall-Monitoraġġ tal-Pluraliżmu tal-Media, li tanalizza r-riskji għal-libertà u għall-pluraliżmu tal-media madwar l-Ewropa u tirrapporta dwar mekkaniżmi li jissalvagwardjaw il-libertà tal-espressjoni, is-sikurezza tal-ġurnalisti u l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-ġurnalisti. Il-Kummissjoni hija impenjata li tkompli tappoġġa tali proġetti, b’mod partikolari fl-ambitu tal-Programm Ewropa Kreattiva.

| (8) | Il-Parlament Ewropew appoġġa b’mod attiv it-tisħiħ tal-azzjoni tal-Unjoni biex jiġu protetti l-ġurnalisti. Fir-Rapport tiegħu tal-25 ta’ Novembru 2020 (23), il-Parlament esprima t-tħassib kontinwu u profond tiegħu dwar l-istat tal-libertà tal-media fl-UE, fil-kuntest tal-okkorrenzi tal-abbuż u tal-attakki li għadhom qed jitwettqu kontra l-ġurnalisti u l-professjonisti fil-media. Filwaqt li fir-Riżoluzzjoni tiegħu tad-29 ta’ April 2021 (24), il-Parlament innota li l-protezzjoni tal-ġurnalisti investigattivi u tal-informaturi (25) hija interess vitali tas-soċjetà, fir-Riżoluzzjoni tiegħu tal-24 ta’ Ġunju 2021, enfasizza wkoll it-tħassib tiegħu fir-rigward tat-theddid fiżiku, psikoloġiku u ekonomiku mwettaq kontra l-ġurnalisti u ħaddiema oħra fil-media fl-UE (26). |
| --- | --- |

(8)

Il-Parlament Ewropew appoġġa b’mod attiv it-tisħiħ tal-azzjoni tal-Unjoni biex jiġu protetti l-ġurnalisti. Fir-Rapport tiegħu tal-25 ta’ Novembru 2020 (23), il-Parlament esprima t-tħassib kontinwu u profond tiegħu dwar l-istat tal-libertà tal-media fl-UE, fil-kuntest tal-okkorrenzi tal-abbuż u tal-attakki li għadhom qed jitwettqu kontra l-ġurnalisti u l-professjonisti fil-media. Filwaqt li fir-Riżoluzzjoni tiegħu tad-29 ta’ April 2021 (24), il-Parlament innota li l-protezzjoni tal-ġurnalisti investigattivi u tal-informaturi (25) hija interess vitali tas-soċjetà, fir-Riżoluzzjoni tiegħu tal-24 ta’ Ġunju 2021, enfasizza wkoll it-tħassib tiegħu fir-rigward tat-theddid fiżiku, psikoloġiku u ekonomiku mwettaq kontra l-ġurnalisti u ħaddiema oħra fil-media fl-UE (26).

| (9) | Ir-Rakkomandazzjoni tal-2016 tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-protezzjoni tal-ġurnaliżmu u s-sikurezza tal-ġurnalisti u atturi oħra tal-media (27), li hija bbażata fuq ir-rekwiżiti tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem (KEDB) u l-każistika rilevanti tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, tistabbilixxi standards komprensivi f’dan il-qasam. Ir-Rakkomandazzjoni tinkludi linji gwida wiesgħa dwar il-prevenzjoni, il-protezzjoni, il-prosekuzzjoni u l-promozzjoni tal-informazzjoni, l-edukazzjoni u s-sensibilizzazzjoni. Madankollu, l-istrateġija ta’ implimentazzjoni adottata mill-Kumitat ta’ Tmexxija tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-Mezzi ta’ Komunikazzjoni fit-28 ta’ Marzu 2018 u s-Soċjetà tal-Informatika ssottolinjat il-ħtieġa urġenti ta’ aktar progress fl-applikazzjoni tar-Rakkomandazzjoni (28). Il-Pjattaforma għall-promozzjoni tal-protezzjoni tal-ġurnaliżmu u s-sikurezza tal-ġurnalisti (29) tal-Kunsill tal-Ewropa tkompli tirreġistra għadd dejjem akbar ta’ twissijiet ta’ attakki jew aggressjoni fil-konfront tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħrajn fil-media. L-istandards inklużi fil-Konvenzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa dwar l-Aċċess għal Dokumenti Uffiċjali (30) huma kruċjali wkoll biex jiġi żgurat li l-ġurnalisti jkollhom l-aktar aċċess sħiħ għall-informazzjoni pubblika biex ikunu jistgħu jwettqu xogħolhom. Din ir-Rakkomandazzjoni għandha l-għan li tappoġġa l-implimentazzjoni tal-istandards tal-Kunsill tal-Ewropa, u b’mod partikolari r-Rakkomandazzjoni tal-2016 dwar il-protezzjoni tal-ġurnaliżmu u s-sikurezza tal-ġurnalisti u ta’ atturi oħra tal-media. |
| --- | --- |

(9)

Ir-Rakkomandazzjoni tal-2016 tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-protezzjoni tal-ġurnaliżmu u s-sikurezza tal-ġurnalisti u atturi oħra tal-media (27), li hija bbażata fuq ir-rekwiżiti tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem (KEDB) u l-każistika rilevanti tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, tistabbilixxi standards komprensivi f’dan il-qasam. Ir-Rakkomandazzjoni tinkludi linji gwida wiesgħa dwar il-prevenzjoni, il-protezzjoni, il-prosekuzzjoni u l-promozzjoni tal-informazzjoni, l-edukazzjoni u s-sensibilizzazzjoni. Madankollu, l-istrateġija ta’ implimentazzjoni adottata mill-Kumitat ta’ Tmexxija tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-Mezzi ta’ Komunikazzjoni fit-28 ta’ Marzu 2018 u s-Soċjetà tal-Informatika ssottolinjat il-ħtieġa urġenti ta’ aktar progress fl-applikazzjoni tar-Rakkomandazzjoni (28). Il-Pjattaforma għall-promozzjoni tal-protezzjoni tal-ġurnaliżmu u s-sikurezza tal-ġurnalisti (29) tal-Kunsill tal-Ewropa tkompli tirreġistra għadd dejjem akbar ta’ twissijiet ta’ attakki jew aggressjoni fil-konfront tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħrajn fil-media. L-istandards inklużi fil-Konvenzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa dwar l-Aċċess għal Dokumenti Uffiċjali (30) huma kruċjali wkoll biex jiġi żgurat li l-ġurnalisti jkollhom l-aktar aċċess sħiħ għall-informazzjoni pubblika biex ikunu jistgħu jwettqu xogħolhom. Din ir-Rakkomandazzjoni għandha l-għan li tappoġġa l-implimentazzjoni tal-istandards tal-Kunsill tal-Ewropa, u b’mod partikolari r-Rakkomandazzjoni tal-2016 dwar il-protezzjoni tal-ġurnaliżmu u s-sikurezza tal-ġurnalisti u ta’ atturi oħra tal-media.

| (10) | Sabiex tħejji din ir-Rakkomandazzjoni, f’Marzu 2021, il-Kummissjoni organizzat djalogu strutturat fl-ambitu tal-Forum Ewropew dwar il-Media tal-Aħbarijiet (31), li laqqa’ flimkien il-ġurnalisti, l-assoċjazzjonijiet tal-ġurnalisti, il-kunsilli tal-media, il-kumpaniji tal-media tal-aħbarijiet, l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi, il-Membri tal-Parlament Ewropew, ir-rappreżentanti tal-Istati Membri u l-awtoritajiet regolatorji tagħhom, u l-organizzazzjonijiet internazzjonali. |
| --- | --- |

(10)

Sabiex tħejji din ir-Rakkomandazzjoni, f’Marzu 2021, il-Kummissjoni organizzat djalogu strutturat fl-ambitu tal-Forum Ewropew dwar il-Media tal-Aħbarijiet (31), li laqqa’ flimkien il-ġurnalisti, l-assoċjazzjonijiet tal-ġurnalisti, il-kunsilli tal-media, il-kumpaniji tal-media tal-aħbarijiet, l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi, il-Membri tal-Parlament Ewropew, ir-rappreżentanti tal-Istati Membri u l-awtoritajiet regolatorji tagħhom, u l-organizzazzjonijiet internazzjonali.

| (11) | Permezz ta’ din ir-Rakkomandazzjoni, il-Kummissjoni għandha l-għan li ssaħħaħ il-libertà u l-pluraliżmu tal-media fl-UE billi tippromwovi sforzi konġunti u kkoordinati mill-Istati Membri biex jittejbu l-protezzjoni, is-sikurezza u t-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħra fil-media. Dan l-approċċ ikkoordinat, li jinvolvi lill-partijiet ikkonċernati ewlenin kollha fl-Istati Membri u fil-livell tal-UE kif ukoll organizzazzjonijiet internazzjonali relevanti, huwa meħtieġ biex jiġi żgurat li l-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media jkunu jistgħu jeżerċitaw il-professjoni tagħhom fl-Ewropa b’mod sikur u effettiv. |
| --- | --- |

(11)

Permezz ta’ din ir-Rakkomandazzjoni, il-Kummissjoni għandha l-għan li ssaħħaħ il-libertà u l-pluraliżmu tal-media fl-UE billi tippromwovi sforzi konġunti u kkoordinati mill-Istati Membri biex jittejbu l-protezzjoni, is-sikurezza u t-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħra fil-media. Dan l-approċċ ikkoordinat, li jinvolvi lill-partijiet ikkonċernati ewlenin kollha fl-Istati Membri u fil-livell tal-UE kif ukoll organizzazzjonijiet internazzjonali relevanti, huwa meħtieġ biex jiġi żgurat li l-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media jkunu jistgħu jeżerċitaw il-professjoni tagħhom fl-Ewropa b’mod sikur u effettiv.

| (12) | Sabiex jiġi żgurat u ssalvagwardjat ambjent abilitanti għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħra fil-media, ir-Rakkomandazzjoni tkopri serje ta’ kwistjonijiet li għandhom x’jaqsmu ma’ aspetti ewlenin differenti tiegħu. Dan jinkludi rakkomandazzjonijiet orizzontali dwar il-prosekuzzjoni effettiva tal-atti kriminali, il-kooperazzjoni mal-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi, il-mekkaniżmi ta’ rispons rapidu, it-taħriġ, l-aċċess għall-informazzjoni u għall-postijiet, kif ukoll il-protezzjoni ekonomika u soċjali. Barra minn hekk, ir-Rakkomandazzjoni tinkludi rakkomandazzjonijiet speċifiċi relatati mal-protesti u mad-dimostrazzjonijiet, is-sikurezza online u t-tisħiħ tal-pożizzjoni diġitali, kif ukoll is-sitwazzjoni tal-ġurnalisti nisa, dawk li jappartjenu għal gruppi minoritarji jew li jirrapportaw dwar l-ugwaljanza. |
| --- | --- |

(12)

Sabiex jiġi żgurat u ssalvagwardjat ambjent abilitanti għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħra fil-media, ir-Rakkomandazzjoni tkopri serje ta’ kwistjonijiet li għandhom x’jaqsmu ma’ aspetti ewlenin differenti tiegħu. Dan jinkludi rakkomandazzjonijiet orizzontali dwar il-prosekuzzjoni effettiva tal-atti kriminali, il-kooperazzjoni mal-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi, il-mekkaniżmi ta’ rispons rapidu, it-taħriġ, l-aċċess għall-informazzjoni u għall-postijiet, kif ukoll il-protezzjoni ekonomika u soċjali. Barra minn hekk, ir-Rakkomandazzjoni tinkludi rakkomandazzjonijiet speċifiċi relatati mal-protesti u mad-dimostrazzjonijiet, is-sikurezza online u t-tisħiħ tal-pożizzjoni diġitali, kif ukoll is-sitwazzjoni tal-ġurnalisti nisa, dawk li jappartjenu għal gruppi minoritarji jew li jirrapportaw dwar l-ugwaljanza.

| (13) | L-intimidazzjoni, il-vjolenza fiżika u psikoloġika, l-arresti illegali u d-detenzjoni arbitrarja, is-sorveljanza illegali, il-vjolenza abbażi tal-ġeneru, il-fastidju jew l-attakki diskriminatorji, kemm online kif ukoll offline, huma biss ftit eżempji ta’ theddid għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħra fil-media. L-awtoritajiet pubbliċi għandhom id-dmir li jipproteġu l-libertà tal-espressjoni u s-sikurezza tal-ġurnalisti bil-provvista ta’ ambjent legali xieraq, filwaqt li jieħdu t-theddid kriminali kontra l-ġurnalisti serjament, il-prosekuzzjoni b’determinazzjoni tal-awturi ta’ kwalunkwe attakk u l-iżgurar ta’ investigazzjoni u segwitu xierqa, inkluż l-applikazzjoni ta’ sanzjonijiet b’mod effettiv, proporzjonat u li jkun ta’ deterrent. Huwa essenzjali li jiġu żgurati r-rigorożità, l-imparzjalità, l-indipendenza, it-trasparenza u l-puntwalità tal-investigazzjonijiet u l-prosekuzzjoni tar-reati kontra l-ġurnalisti. Sabiex tittejjeb l-effettività tal-azzjoni investigattiva, l-awtoritajiet tal-Istati Membri jistgħu jikkunsidraw li jwaqqfu unitajiet speċjali fi ħdan il-forzi tal-pulizija biex jiġu investigati r-reati kontra l-ġurnalisti — f’kooperazzjoni mar-rappreżentanti tal-ġurnalisti (32). Il-ħatra u t-taħriġ tal-koordinaturi fi ħdan l-uffiċċji tal-prosekuzzjoni u l-qrati jistgħu jikkontribwixxu wkoll għas-suċċess tal-proċedimenti ġudizzjarji. L-għoti ta’ miżuri ta’ protezzjoni personali huwa kruċjali wkoll għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħrajn fil-media li s-sikurezza tagħhom hija f’riskju. Peress li r-reati kontra l-ġurnalisti jistgħu jkunu wkoll tranżnazzjonali fin-natura tagħhom, l-Istati Membri jenħtieġ li jagħmlu użu sħiħ mill-oqfsa Ewropej eżistenti ta’ kooperazzjoni legali u, jekk ikun meħtieġ, jitolbu appoġġ minn aġenziji Ewropej speċjalizzati bħall-Europol u l-Eurojust. Fl-ambitu tal-proposta tal-Kummissjoni biex jissaħħaħ il-mandat tal-Europol (33) , fejn f’każijiet speċifiċi, l-Europol tqis li jenħtieġ li tinbeda investigazzjoni kriminali, hija tista’ tappella lill-awtoritajiet kompetenti fi Stat Membru biex jibdew, iwettqu jew jikkoordinaw investigazzjoni ta’ reat li jaffettwa interess komuni kopert minn politika tal-UE, anki jekk ir-reat inkwistjoni ma jkollux dimensjoni transfruntiera. |
| --- | --- |

(13)

L-intimidazzjoni, il-vjolenza fiżika u psikoloġika, l-arresti illegali u d-detenzjoni arbitrarja, is-sorveljanza illegali, il-vjolenza abbażi tal-ġeneru, il-fastidju jew l-attakki diskriminatorji, kemm online kif ukoll offline, huma biss ftit eżempji ta’ theddid għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħra fil-media. L-awtoritajiet pubbliċi għandhom id-dmir li jipproteġu l-libertà tal-espressjoni u s-sikurezza tal-ġurnalisti bil-provvista ta’ ambjent legali xieraq, filwaqt li jieħdu t-theddid kriminali kontra l-ġurnalisti serjament, il-prosekuzzjoni b’determinazzjoni tal-awturi ta’ kwalunkwe attakk u l-iżgurar ta’ investigazzjoni u segwitu xierqa, inkluż l-applikazzjoni ta’ sanzjonijiet b’mod effettiv, proporzjonat u li jkun ta’ deterrent. Huwa essenzjali li jiġu żgurati r-rigorożità, l-imparzjalità, l-indipendenza, it-trasparenza u l-puntwalità tal-investigazzjonijiet u l-prosekuzzjoni tar-reati kontra l-ġurnalisti. Sabiex tittejjeb l-effettività tal-azzjoni investigattiva, l-awtoritajiet tal-Istati Membri jistgħu jikkunsidraw li jwaqqfu unitajiet speċjali fi ħdan il-forzi tal-pulizija biex jiġu investigati r-reati kontra l-ġurnalisti — f’kooperazzjoni mar-rappreżentanti tal-ġurnalisti (32). Il-ħatra u t-taħriġ tal-koordinaturi fi ħdan l-uffiċċji tal-prosekuzzjoni u l-qrati jistgħu jikkontribwixxu wkoll għas-suċċess tal-proċedimenti ġudizzjarji. L-għoti ta’ miżuri ta’ protezzjoni personali huwa kruċjali wkoll għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħrajn fil-media li s-sikurezza tagħhom hija f’riskju. Peress li r-reati kontra l-ġurnalisti jistgħu jkunu wkoll tranżnazzjonali fin-natura tagħhom, l-Istati Membri jenħtieġ li jagħmlu użu sħiħ mill-oqfsa Ewropej eżistenti ta’ kooperazzjoni legali u, jekk ikun meħtieġ, jitolbu appoġġ minn aġenziji Ewropej speċjalizzati bħall-Europol u l-Eurojust. Fl-ambitu tal-proposta tal-Kummissjoni biex jissaħħaħ il-mandat tal-Europol (33) , fejn f’każijiet speċifiċi, l-Europol tqis li jenħtieġ li tinbeda investigazzjoni kriminali, hija tista’ tappella lill-awtoritajiet kompetenti fi Stat Membru biex jibdew, iwettqu jew jikkoordinaw investigazzjoni ta’ reat li jaffettwa interess komuni kopert minn politika tal-UE, anki jekk ir-reat inkwistjoni ma jkollux dimensjoni transfruntiera.

| (14) | Il-kooperazzjoni bla xkiel, effettiva u xierqa bejn il-ġurnalisti, professjonisti oħra fil-media u l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi tista’ tiżgura prevenzjoni aħjar kontra t-theddid u l-attakki. L-Istati Membri jenħtieġ li jimplimentaw oqfsa għall-kooperazzjoni bejn ġurnalisti individwali, assoċjazzjonijiet ta’ ġurnalisti u awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi, u jinkoraġġixxu b’mod attiv id-djalogu (34) bejniethom, bl-involviment ta’ korpi awtoregolatorji tal-media (kunsilli tal-media u tal-istampa). Din il-kooperazzjoni tista’ tinkludi l-istabbiliment ta’ ċentri ta’ koordinazzjoni konġunti magħmulin mill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi u minn rappreżentanti tal-ġurnalisti (35). Iċ-ċentri ta’ koordinazzjoni konġunti jenħtieġ li jaħdmu mill-qrib ma’ servizzi speċjalizzati ta’ appoġġ għall-vittmi, li huma kruċjali għas-salvagwardja tas-sikurezza u tal-benessri psikoloġiku tal-ġurnalisti li jisfaw vittmi ta’ reat kriminali. |
| --- | --- |

(14)

Il-kooperazzjoni bla xkiel, effettiva u xierqa bejn il-ġurnalisti, professjonisti oħra fil-media u l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi tista’ tiżgura prevenzjoni aħjar kontra t-theddid u l-attakki. L-Istati Membri jenħtieġ li jimplimentaw oqfsa għall-kooperazzjoni bejn ġurnalisti individwali, assoċjazzjonijiet ta’ ġurnalisti u awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi, u jinkoraġġixxu b’mod attiv id-djalogu (34) bejniethom, bl-involviment ta’ korpi awtoregolatorji tal-media (kunsilli tal-media u tal-istampa). Din il-kooperazzjoni tista’ tinkludi l-istabbiliment ta’ ċentri ta’ koordinazzjoni konġunti magħmulin mill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi u minn rappreżentanti tal-ġurnalisti (35). Iċ-ċentri ta’ koordinazzjoni konġunti jenħtieġ li jaħdmu mill-qrib ma’ servizzi speċjalizzati ta’ appoġġ għall-vittmi, li huma kruċjali għas-salvagwardja tas-sikurezza u tal-benessri psikoloġiku tal-ġurnalisti li jisfaw vittmi ta’ reat kriminali.

| (15) | L-istabbiliment ta’ punti ta’ appoġġ, kuntatt u rispons rapidu u mekkaniżmi ta’ twissija bikrija, indipendenti mill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi, jirrappreżenta komponent vitali tas-sistema ta’ appoġġ għall-ġurnalisti u għall-professjonisti fil-media fil-mira ta’ attakki fiżiċi u online. Dawn il-punti ta’ kuntatt jenħtieġ li jkunu mingħajr ħlas, ikunu aċċessibbli faċilment għall-ġurnalisti (u, fejn meħtieġ, għall-familji tagħhom) u joperaw b’mod trasparenti. Kif meħtieġ mid-Direttiva 2012/29/UE (36), kull vittma għandha d-dritt li tirċievi appoġġ u protezzjoni f’konformità mal-ħtiġijiet individwali tagħha. L-Istati Membri jenħtieġ li jieħdu miżuri biex jiġu stabbiliti u miżmuma servizzi ta’ appoġġ speċjalizzat, b’mod partikolari punti ta’ kuntatt, li jipprovdu konsulenza, pariri legali u appoġġ psikoloġiku, kif ukoll postijiet ta’ kenn jew kwalunkwe akkomodazzjoni xierqa oħra għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħrajn fil-media li jkunu sfaw vittmi ta’ reati. Dawn il-punti ta’ kuntatt jenħtieġ li jaġixxu wkoll bħala “postijiet ta’ kenn diġitali” u jipprovdu appoġġ fil-qasam tas-sigurtà diġitali, inkluż, fejn fattibbli, l-għoti ta’ għarfien espert dwar iċ-ċibersigurtà. Jenħtieġ li jipprovdu appoġġ lill-ġurnalisti u lill-kmamar tal-aħbarijiet biex jittrattaw it-theddid u l-fastidju online mmirati lejn il-ġurnalisti, inklużi t-theddid u l-fastidju mmirati lejn il-ġurnalisti minħabba s-sess, l-orjentazzjoni sesswali, l-oriġini etnika jew soċjali jew kwalunkwe raġuni oħra elenkata fl-Artikolu 21 tal-Karta. It-tħaddim effettiv tar-rispons rapidu u tal-mekkaniżmi ta’ twissija bikrija jirrikjedi finanzjament stabbli u adegwat għall-entitajiet li jwettqu dawn il-kompiti (37). |
| --- | --- |

(15)

L-istabbiliment ta’ punti ta’ appoġġ, kuntatt u rispons rapidu u mekkaniżmi ta’ twissija bikrija, indipendenti mill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi, jirrappreżenta komponent vitali tas-sistema ta’ appoġġ għall-ġurnalisti u għall-professjonisti fil-media fil-mira ta’ attakki fiżiċi u online. Dawn il-punti ta’ kuntatt jenħtieġ li jkunu mingħajr ħlas, ikunu aċċessibbli faċilment għall-ġurnalisti (u, fejn meħtieġ, għall-familji tagħhom) u joperaw b’mod trasparenti. Kif meħtieġ mid-Direttiva 2012/29/UE (36), kull vittma għandha d-dritt li tirċievi appoġġ u protezzjoni f’konformità mal-ħtiġijiet individwali tagħha. L-Istati Membri jenħtieġ li jieħdu miżuri biex jiġu stabbiliti u miżmuma servizzi ta’ appoġġ speċjalizzat, b’mod partikolari punti ta’ kuntatt, li jipprovdu konsulenza, pariri legali u appoġġ psikoloġiku, kif ukoll postijiet ta’ kenn jew kwalunkwe akkomodazzjoni xierqa oħra għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħrajn fil-media li jkunu sfaw vittmi ta’ reati. Dawn il-punti ta’ kuntatt jenħtieġ li jaġixxu wkoll bħala “postijiet ta’ kenn diġitali” u jipprovdu appoġġ fil-qasam tas-sigurtà diġitali, inkluż, fejn fattibbli, l-għoti ta’ għarfien espert dwar iċ-ċibersigurtà. Jenħtieġ li jipprovdu appoġġ lill-ġurnalisti u lill-kmamar tal-aħbarijiet biex jittrattaw it-theddid u l-fastidju online mmirati lejn il-ġurnalisti, inklużi t-theddid u l-fastidju mmirati lejn il-ġurnalisti minħabba s-sess, l-orjentazzjoni sesswali, l-oriġini etnika jew soċjali jew kwalunkwe raġuni oħra elenkata fl-Artikolu 21 tal-Karta. It-tħaddim effettiv tar-rispons rapidu u tal-mekkaniżmi ta’ twissija bikrija jirrikjedi finanzjament stabbli u adegwat għall-entitajiet li jwettqu dawn il-kompiti (37).

| (16) | Hija meħtieġa sistema robusta ta’ salvagwardji fil-livell nazzjonali biex il-ġurnalisti jkunu jistgħu jissodisfaw ir-rwol kruċjali tagħhom “fil-prattika”, speċjalment fir-rigward tal-aċċess għal postijiet, sorsi ta’ informazzjoni u rapportar minn avvenimenti ta’ interess pubbliku (38). L-awtoritajiet tal-Istati Membri jenħtieġ li jimminimizzaw ir-riskji ta’ ċaħda arbitrarja ta’ akkreditazzjoni jew reġistrazzjoni jew sistemi jew proċeduri ta’ reġistrazzjoni u akkreditazzjoni ineffiċjenti, li jistgħu jiskoraġġixxu lill-ġurnalisti u lil professjonisti oħrajn fil-media milli jkunu jistgħu jwettqu xogħolhom b’mod effettiv u, fl-istess ħin, li jistgħu jikkostitwixxu restrizzjonijiet tal-libertà mhux ġustifikati, diskriminatorji jew sproporzjonati li jiġu pprovduti servizzi ġurnalistiċi. Dan huwa kruċjali biex jiġi ssalvagwardjat l-ambjent li jiffavorixxi l-libertà tal-espressjoni kif ukoll biex tiġi żgurata l-parteċipazzjoni tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħrajn fil-media f’dibattiti pubbliċi dwar kwistjonijiet ta’ interess pubbliku leġittimu. |
| --- | --- |

(16)

Hija meħtieġa sistema robusta ta’ salvagwardji fil-livell nazzjonali biex il-ġurnalisti jkunu jistgħu jissodisfaw ir-rwol kruċjali tagħhom “fil-prattika”, speċjalment fir-rigward tal-aċċess għal postijiet, sorsi ta’ informazzjoni u rapportar minn avvenimenti ta’ interess pubbliku (38). L-awtoritajiet tal-Istati Membri jenħtieġ li jimminimizzaw ir-riskji ta’ ċaħda arbitrarja ta’ akkreditazzjoni jew reġistrazzjoni jew sistemi jew proċeduri ta’ reġistrazzjoni u akkreditazzjoni ineffiċjenti, li jistgħu jiskoraġġixxu lill-ġurnalisti u lil professjonisti oħrajn fil-media milli jkunu jistgħu jwettqu xogħolhom b’mod effettiv u, fl-istess ħin, li jistgħu jikkostitwixxu restrizzjonijiet tal-libertà mhux ġustifikati, diskriminatorji jew sproporzjonati li jiġu pprovduti servizzi ġurnalistiċi. Dan huwa kruċjali biex jiġi ssalvagwardjat l-ambjent li jiffavorixxi l-libertà tal-espressjoni kif ukoll biex tiġi żgurata l-parteċipazzjoni tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħrajn fil-media f’dibattiti pubbliċi dwar kwistjonijiet ta’ interess pubbliku leġittimu.

| (17) | L-iżgurar tal-aċċess għad-dokumenti u għall-informazzjoni, inkluż is-siti web uffiċjali, u l-kisba ta’ tweġibiet f’waqthom, huwa kundizzjoni meħtieġa biex il-ġurnalisti jagħmlu xogħolhom. Filwaqt li l-aċċess għall-informazzjoni huwa garantit mil-liġi fl-Istati Membri kollha, f’ħafna każijiet għad hemm ostakli prattiċi (39). Barra minn hekk, il-każijiet reċenti ta’ leġiżlazzjoni ta’ emerġenza kellhom l-għan li jiġġieldu d-diżinformazzjoni matul il-pandemija tal-COVID-19, li f’xi każijiet kienu jinkludu dispożizzjonijiet ta’ natura kriminali, xi drabi kellhom effett dissważiv fuq ix-xogħol tal-ġurnalisti (40). Tali dispożizzjonijiet jistgħu jikkostitwixxu restrizzjonijiet mhux ġustifikati, diskriminatorji jew sproporzjonati tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi ġurnalistiċi. Fil-Komunikazzjoni tagħha dwar l-indirizzar tad-diżinformazzjoni dwar il-COVID-19 (41), il-Kummissjoni nnotat li l-liġijiet li jiddefinixxu dawn ir-reati f’termini eċċessivament wesgħin jew li jistabbilixxu penali sproporzjonati jistgħu jillimitaw ir-rieda tas-sorsi li jitkellmu mal-ġurnalisti, u jwasslu għall-awtoċensura. |
| --- | --- |

(17)

L-iżgurar tal-aċċess għad-dokumenti u għall-informazzjoni, inkluż is-siti web uffiċjali, u l-kisba ta’ tweġibiet f’waqthom, huwa kundizzjoni meħtieġa biex il-ġurnalisti jagħmlu xogħolhom. Filwaqt li l-aċċess għall-informazzjoni huwa garantit mil-liġi fl-Istati Membri kollha, f’ħafna każijiet għad hemm ostakli prattiċi (39). Barra minn hekk, il-każijiet reċenti ta’ leġiżlazzjoni ta’ emerġenza kellhom l-għan li jiġġieldu d-diżinformazzjoni matul il-pandemija tal-COVID-19, li f’xi każijiet kienu jinkludu dispożizzjonijiet ta’ natura kriminali, xi drabi kellhom effett dissważiv fuq ix-xogħol tal-ġurnalisti (40). Tali dispożizzjonijiet jistgħu jikkostitwixxu restrizzjonijiet mhux ġustifikati, diskriminatorji jew sproporzjonati tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi ġurnalistiċi. Fil-Komunikazzjoni tagħha dwar l-indirizzar tad-diżinformazzjoni dwar il-COVID-19 (41), il-Kummissjoni nnotat li l-liġijiet li jiddefinixxu dawn ir-reati f’termini eċċessivament wesgħin jew li jistabbilixxu penali sproporzjonati jistgħu jillimitaw ir-rieda tas-sorsi li jitkellmu mal-ġurnalisti, u jwasslu għall-awtoċensura.

| (18) | Jenħtieġ li qafas modern għall-protezzjoni tal-ġurnalisti jinkludi l-iżvilupp kontinwu tal-kompetenzi u l-ħiliet għall-atturi kollha rilevanti għall-protezzjoni tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħrajn fil-media (42). L-attivitajiet ta’ taħriġ għall-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi jistgħu jżidu l-għarfien u l-livell ta’ attenzjoni tal-forzi tal-pulizija fir-rigward tal-iżgurar tas-sikurezza tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħra fil-media. Is-servizzi ġudizzjarji u ta’ prosekuzzjoni jenħtieġ li jibbenefikaw ukoll minn taħriġ apposta li jista’ jagħtihom fehim aħjar, pereżempju, ta' standards internazzjonali dwar il-libertà tal-espressjoni, tal-aċċess għall-informazzjoni u tas-sikurezza tal-ġurnalisti (43). It-taħriġ huwa ugwalment kruċjali fil-promozzjoni tal-aktar approċċi effettivi lejn il-prevenzjoni ta’ attakki fiżiċi u online mmirati lejn il-ġurnalisti, u jenħtieġ li jipprovdi lill-parteċipanti bl-għodod xierqa biex jiġi indirizzat tali theddid. Jenħtieġ li l-kooperazzjoni bejn il-ġurnalisti, l-assoċjazzjonijiet tal-ġurnalisti, il-pjattaformi online u r-rappreżentanti tal-infurzar tal-liġi tiġi mħeġġa. Il-kumpaniji tal-media jistgħu jagħtu wkoll is-setgħa lill-ġurnalisti, inklużi dawk li jaħdmu f’forom mhux standard ta’ impjieg (freelancers, ġurnalisti li jaħdmu għal rashom u professjonisti oħra fil-media), permezz ta’ taħriġ regolari dwar kwistjonijiet ta’ sikurezza kif ukoll billi jiżviluppaw analiżi tar-riskju, pjanijiet operazzjonali u sistemi ta’ rapportar ta’ wara l-inċidenti. L-iżvilupp ta’ dawn il-ħiliet jirrikjedi taħriġ speċifiku u spiss għali, li normalment jista’ jingħata biss minn kmamar tal-aħbarijiet kbar u stabbiliti sew. Għalhekk, l-istrumenti tal-media iżgħar jistgħu jirrikjedu assistenza finanzjarja f’dan ir-rigward. Bl-istess mod, il-freelancers kif ukoll il-ġurnalisti li jaħdmu għal rashom u professjonisti oħrajn fil-media jistgħu jirrikjedu assistenza finanzjarja peress li spiss ikollhom isegwu t-taħriġ fuq inizjattiva tagħhom stess. Jenħtieġ li tiġi enfasizzata wkoll l-importanza li jiġi pprovdut taħriġ għall-verifikaturi tal-fatti, li jirrappreżentaw ukoll komponent importanti tal-ambjent tal-media tal-aħbarijiet. |
| --- | --- |

(18)

Jenħtieġ li qafas modern għall-protezzjoni tal-ġurnalisti jinkludi l-iżvilupp kontinwu tal-kompetenzi u l-ħiliet għall-atturi kollha rilevanti għall-protezzjoni tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħrajn fil-media (42). L-attivitajiet ta’ taħriġ għall-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi jistgħu jżidu l-għarfien u l-livell ta’ attenzjoni tal-forzi tal-pulizija fir-rigward tal-iżgurar tas-sikurezza tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħra fil-media. Is-servizzi ġudizzjarji u ta’ prosekuzzjoni jenħtieġ li jibbenefikaw ukoll minn taħriġ apposta li jista’ jagħtihom fehim aħjar, pereżempju, ta' standards internazzjonali dwar il-libertà tal-espressjoni, tal-aċċess għall-informazzjoni u tas-sikurezza tal-ġurnalisti (43). It-taħriġ huwa ugwalment kruċjali fil-promozzjoni tal-aktar approċċi effettivi lejn il-prevenzjoni ta’ attakki fiżiċi u online mmirati lejn il-ġurnalisti, u jenħtieġ li jipprovdi lill-parteċipanti bl-għodod xierqa biex jiġi indirizzat tali theddid. Jenħtieġ li l-kooperazzjoni bejn il-ġurnalisti, l-assoċjazzjonijiet tal-ġurnalisti, il-pjattaformi online u r-rappreżentanti tal-infurzar tal-liġi tiġi mħeġġa. Il-kumpaniji tal-media jistgħu jagħtu wkoll is-setgħa lill-ġurnalisti, inklużi dawk li jaħdmu f’forom mhux standard ta’ impjieg (freelancers, ġurnalisti li jaħdmu għal rashom u professjonisti oħra fil-media), permezz ta’ taħriġ regolari dwar kwistjonijiet ta’ sikurezza kif ukoll billi jiżviluppaw analiżi tar-riskju, pjanijiet operazzjonali u sistemi ta’ rapportar ta’ wara l-inċidenti. L-iżvilupp ta’ dawn il-ħiliet jirrikjedi taħriġ speċifiku u spiss għali, li normalment jista’ jingħata biss minn kmamar tal-aħbarijiet kbar u stabbiliti sew. Għalhekk, l-istrumenti tal-media iżgħar jistgħu jirrikjedu assistenza finanzjarja f’dan ir-rigward. Bl-istess mod, il-freelancers kif ukoll il-ġurnalisti li jaħdmu għal rashom u professjonisti oħrajn fil-media jistgħu jirrikjedu assistenza finanzjarja peress li spiss ikollhom isegwu t-taħriġ fuq inizjattiva tagħhom stess. Jenħtieġ li tiġi enfasizzata wkoll l-importanza li jiġi pprovdut taħriġ għall-verifikaturi tal-fatti, li jirrappreżentaw ukoll komponent importanti tal-ambjent tal-media tal-aħbarijiet.

| (19) | Ir-riperkussjonijiet ekonomiċi tal-COVID-19 enfasizzaw il-ħtieġa li jiġu żgurati kundizzjonijiet tax-xogħol sikuri u adatti għall-ġurnalisti. Il-ġurnalisti freelance, b’mod partikolari, sabu ruħhom f’sitwazzjoni vulnerabbli, u spiss tilfu s-sorsi ta’ introjtu u bi ftit jew l-ebda protezzjoni soċjali. Il-qafas għall-protezzjoni tal-ġurnalisti jenħtieġ li jinkludi aċċess formali u effettiv għal protezzjoni soċjali adegwata għall-ġurnalisti kollha u għal professjonisti oħrajn fil-media, inklużi dawk li jaħdmu f’forom mhux standard ta’ impjieg, f’konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-8 ta’ Novembru 2019 (44). Dan jikkonċerna mhux biss id-disponibbiltà ta’ mekkaniżmi ta’ appoġġ għall-introjtu iżda wkoll aċċess effettiv u mhux diskriminatorju għal forom oħrajn ta’ protezzjoni soċjali, pereżempju liv jew miżuri ta’ appoġġ għall-ġenituri. |
| --- | --- |

(19)

Ir-riperkussjonijiet ekonomiċi tal-COVID-19 enfasizzaw il-ħtieġa li jiġu żgurati kundizzjonijiet tax-xogħol sikuri u adatti għall-ġurnalisti. Il-ġurnalisti freelance, b’mod partikolari, sabu ruħhom f’sitwazzjoni vulnerabbli, u spiss tilfu s-sorsi ta’ introjtu u bi ftit jew l-ebda protezzjoni soċjali. Il-qafas għall-protezzjoni tal-ġurnalisti jenħtieġ li jinkludi aċċess formali u effettiv għal protezzjoni soċjali adegwata għall-ġurnalisti kollha u għal professjonisti oħrajn fil-media, inklużi dawk li jaħdmu f’forom mhux standard ta’ impjieg, f’konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-8 ta’ Novembru 2019 (44). Dan jikkonċerna mhux biss id-disponibbiltà ta’ mekkaniżmi ta’ appoġġ għall-introjtu iżda wkoll aċċess effettiv u mhux diskriminatorju għal forom oħrajn ta’ protezzjoni soċjali, pereżempju liv jew miżuri ta’ appoġġ għall-ġenituri.

| (20) | Il-ġurnalisti investigattivi għandhom rwol ewlieni fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, il-korruzzjoni u l-estremiżmu. Ix-xogħol tagħhom iġib miegħu riskju partikolarment għoli ta’ theddid fiżiku u attakki, li jistgħu jirriżultaw fl-aktar każijiet traġiċi ta’ qtil, kif ġie osservat fl-Ewropa f’dawn l-aħħar snin. L-Istati Membri huma mitluba jsaħħu l-miżuri ta’ protezzjoni għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħra fil-media li jaħdmu fuq kwistjonijiet relatati mal-kriminalità organizzata u mal-korruzzjoni. Barra minn hekk, l-Istati Membri jenħtieġ li jużaw b’mod effettiv l-għodod ta’ kooperazzjoni tranżnazzjonali kollha disponibbli biex jinvestigaw b’mod rapidu r-reati kontra l-ġurnalisti li huma vittmi tal-kriminalità organizzata, sabiex jiżguraw li dawk responsabbli jitressqu malajr quddiem il-ġustizzja. |
| --- | --- |

(20)

Il-ġurnalisti investigattivi għandhom rwol ewlieni fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, il-korruzzjoni u l-estremiżmu. Ix-xogħol tagħhom iġib miegħu riskju partikolarment għoli ta’ theddid fiżiku u attakki, li jistgħu jirriżultaw fl-aktar każijiet traġiċi ta’ qtil, kif ġie osservat fl-Ewropa f’dawn l-aħħar snin. L-Istati Membri huma mitluba jsaħħu l-miżuri ta’ protezzjoni għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħra fil-media li jaħdmu fuq kwistjonijiet relatati mal-kriminalità organizzata u mal-korruzzjoni. Barra minn hekk, l-Istati Membri jenħtieġ li jużaw b’mod effettiv l-għodod ta’ kooperazzjoni tranżnazzjonali kollha disponibbli biex jinvestigaw b’mod rapidu r-reati kontra l-ġurnalisti li huma vittmi tal-kriminalità organizzata, sabiex jiżguraw li dawk responsabbli jitressqu malajr quddiem il-ġustizzja.

| (21) | Il-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media qed jesperjenzaw għadd dejjem akbar ta’ attakki u fastidju matul il-protesti u d-dimostrazzjonijiet. Matul tali avvenimenti, xi ġurnalisti jistgħu jkunu esposti għal attakki minn individwi privati, li jvarjaw minn attakki fiżiċi, vjolenza u abbuż verbali għal attakki fuq it-tagħmir tagħhom. Xi drabi dawn jistgħu jkunu esposti wkoll għal azzjonijiet mill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi bħal arresti u interrogazzjoni arbitrarji jew akkużi kriminali sproporzjonati (45). Għalhekk, huma meħtieġa soluzzjonijiet operazzjonali biex tiġi żgurata s-sikurezza tal-ġurnalisti matul il-protesti, jitnaqqsu r-riskji ta’ azzjonijiet potenzjalment mhux ġustifikati jew sproporzjonati u tiġi żgurata protezzjoni effettiva mill-forzi tal-infurzar tal-liġi. B’mod partikolari, uffiċjali ta’ kollegament indipendenti jistgħu jiżguraw li l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi jikkomunikaw mal-ġurnalisti matul id-dimostrazzjonijiet u jistgħu jaġixxu bħala l-ewwel punti ta’ kuntatt għall-ġurnalisti jekk dawn jesperjenzaw vjolenza jew fastidju. Tali uffiċjali ta’ kollegament jistgħu jitħarrġu fit-tekniki tal-ġestjoni tar-riskju u tal-mitigazzjoni matul il-laqgħat pubbliċi u jipprovdu pariri inizjali fir-rigward tar-rimedji legali disponibbli għall-ġurnalisti li huma vittmi ta’ vjolenza matul protesti jew dimostrazzjonijiet. |
| --- | --- |

(21)

Il-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media qed jesperjenzaw għadd dejjem akbar ta’ attakki u fastidju matul il-protesti u d-dimostrazzjonijiet. Matul tali avvenimenti, xi ġurnalisti jistgħu jkunu esposti għal attakki minn individwi privati, li jvarjaw minn attakki fiżiċi, vjolenza u abbuż verbali għal attakki fuq it-tagħmir tagħhom. Xi drabi dawn jistgħu jkunu esposti wkoll għal azzjonijiet mill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi bħal arresti u interrogazzjoni arbitrarji jew akkużi kriminali sproporzjonati (45). Għalhekk, huma meħtieġa soluzzjonijiet operazzjonali biex tiġi żgurata s-sikurezza tal-ġurnalisti matul il-protesti, jitnaqqsu r-riskji ta’ azzjonijiet potenzjalment mhux ġustifikati jew sproporzjonati u tiġi żgurata protezzjoni effettiva mill-forzi tal-infurzar tal-liġi. B’mod partikolari, uffiċjali ta’ kollegament indipendenti jistgħu jiżguraw li l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi jikkomunikaw mal-ġurnalisti matul id-dimostrazzjonijiet u jistgħu jaġixxu bħala l-ewwel punti ta’ kuntatt għall-ġurnalisti jekk dawn jesperjenzaw vjolenza jew fastidju. Tali uffiċjali ta’ kollegament jistgħu jitħarrġu fit-tekniki tal-ġestjoni tar-riskju u tal-mitigazzjoni matul il-laqgħat pubbliċi u jipprovdu pariri inizjali fir-rigward tar-rimedji legali disponibbli għall-ġurnalisti li huma vittmi ta’ vjolenza matul protesti jew dimostrazzjonijiet.

| (22) | Is-sikurezza diġitali u online saret tħassib ewlieni għall-ġurnalisti. Il-kampanji ta’ malafama u t-tmaqdir online tal-ġurnalisti jokkorri spiss. Din is-sitwazzjoni hija partikolarment inkwetanti meta jkunu l-politiċi jew il-figuri pubbliċi b’saħħithom stess li jibdew tali attakki (46). L-attakki sinkronizzati fuq il-ġurnalisti, permezz ta’ trolls u ta’ robots, tal-hacking tal-posta elettronika, tar-restrizzjonijiet fuq l-internet jew tal-bullying ċibernetiku huma xi eżempji ta’ attakki online kontra l-ġurnalisti u s-sorsi tagħhom. Is-sikurezza tal-ġurnalisti nisa hija ta’ tħassib partikolari. Il-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media mhumiex biss miri ta’ inċitament online għall-mibegħda (47) u ta’ theddid ta’ vjolenza fiżika, iżda jistgħu jkunu soġġetti wkoll għal sorveljanza illegali (48), inkluż fil-kuntest ta’ investigazzjonijiet tal-pulizija li jistgħu jikkompromettu l-protezzjoni ta’ sorsi ġurnalistiċi. Għalhekk, l-iżgurar taċ-ċibersigurtà tal-apparat ta’ komunikazzjoni mobbli u li l-ġurnalisti u professjonisti oħrajn fil-media ma jkunux soġġetti għal traċċar jew sorveljanza online illegali huwa importanti ħafna fil-protezzjoni tal-kunfidenzjalità tal-komunikazzjonijiet tal-ġurnalisti. L-awtoritajiet tal-Istati Membri responsabbli għall-media, l-infurzar tal-liġi online u ċ-ċibersigurtà jenħtieġ li jkollhom rwol fl-iżgurar tas-sikurezza diġitali. |
| --- | --- |

(22)

Is-sikurezza diġitali u online saret tħassib ewlieni għall-ġurnalisti. Il-kampanji ta’ malafama u t-tmaqdir online tal-ġurnalisti jokkorri spiss. Din is-sitwazzjoni hija partikolarment inkwetanti meta jkunu l-politiċi jew il-figuri pubbliċi b’saħħithom stess li jibdew tali attakki (46). L-attakki sinkronizzati fuq il-ġurnalisti, permezz ta’ trolls u ta’ robots, tal-hacking tal-posta elettronika, tar-restrizzjonijiet fuq l-internet jew tal-bullying ċibernetiku huma xi eżempji ta’ attakki online kontra l-ġurnalisti u s-sorsi tagħhom. Is-sikurezza tal-ġurnalisti nisa hija ta’ tħassib partikolari. Il-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media mhumiex biss miri ta’ inċitament online għall-mibegħda (47) u ta’ theddid ta’ vjolenza fiżika, iżda jistgħu jkunu soġġetti wkoll għal sorveljanza illegali (48), inkluż fil-kuntest ta’ investigazzjonijiet tal-pulizija li jistgħu jikkompromettu l-protezzjoni ta’ sorsi ġurnalistiċi. Għalhekk, l-iżgurar taċ-ċibersigurtà tal-apparat ta’ komunikazzjoni mobbli u li l-ġurnalisti u professjonisti oħrajn fil-media ma jkunux soġġetti għal traċċar jew sorveljanza online illegali huwa importanti ħafna fil-protezzjoni tal-kunfidenzjalità tal-komunikazzjonijiet tal-ġurnalisti. L-awtoritajiet tal-Istati Membri responsabbli għall-media, l-infurzar tal-liġi online u ċ-ċibersigurtà jenħtieġ li jkollhom rwol fl-iżgurar tas-sikurezza diġitali.

| (23) | L-ipproċessar ta’ data personali miġbura permezz ta’ għodod ta’ traċċar jew ta’ sorveljanza jrid jikkonforma mar-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (49) u mad-Direttiva dwar l-Infurzar tal-Liġi 2016/680/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (50) kif applikabbli. L-awtoritajiet tal-protezzjoni tad-data u l-qrati nazzjonali huma ċentrali fl-iżgurar tal-infurzar effettiv tagħhom. |
| --- | --- |

(23)

L-ipproċessar ta’ data personali miġbura permezz ta’ għodod ta’ traċċar jew ta’ sorveljanza jrid jikkonforma mar-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (49) u mad-Direttiva dwar l-Infurzar tal-Liġi 2016/680/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (50) kif applikabbli. L-awtoritajiet tal-protezzjoni tad-data u l-qrati nazzjonali huma ċentrali fl-iżgurar tal-infurzar effettiv tagħhom.

| (24) | Il-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media jenħtieġ li jkunu mgħammra b’ħiliet diġitali biex isaħħu r-reżiljenza ċibernetika tagħhom u jippermettulhom jaffrontaw aħjar it-theddid ċibernetiku. Jenħtieġ li jiġi mħeġġeġ djalogu effettiv bejn il-korpi awtoregolatorji tal-media, l-assoċjazzjonijiet tal-ġurnalisti u r-rappreżentanti tal-industrija, kif ukoll l-awtoritajiet tal-Istati Membri fil-qasam tal-media, l-infurzar tal-liġi online u ċ-ċibersigurtà, b’mod partikolari biex jiġu żviluppati ħiliet diġitali fost il-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media, pereżempju permezz ta’ taħriġ immirat (51). |
| --- | --- |

(24)

Il-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media jenħtieġ li jkunu mgħammra b’ħiliet diġitali biex isaħħu r-reżiljenza ċibernetika tagħhom u jippermettulhom jaffrontaw aħjar it-theddid ċibernetiku. Jenħtieġ li jiġi mħeġġeġ djalogu effettiv bejn il-korpi awtoregolatorji tal-media, l-assoċjazzjonijiet tal-ġurnalisti u r-rappreżentanti tal-industrija, kif ukoll l-awtoritajiet tal-Istati Membri fil-qasam tal-media, l-infurzar tal-liġi online u ċ-ċibersigurtà, b’mod partikolari biex jiġu żviluppati ħiliet diġitali fost il-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media, pereżempju permezz ta’ taħriġ immirat (51).

| (25) | L-istatistika turi li l-ġurnalisti nisa huma soġġetti għal aktar theddid mill-kontropartijiet irġiel tagħhom (52), b’mod partikolari fil-forma ta’ fastidju online, theddid ta’ stupru u mewt kif ukoll inċitament għall-mibegħda abbażi tal-ġeneru. Dawn l-attakki xi drabi jkunu r-riżultat ta’ kampanji orkestrati mmirati biex il-ġurnalisti nisa jiġu skreditati jew imsikkta. Ir-riżultati tagħhom huma awtoċensura, irtirar minn komunitajiet online jew saħansitra deċiżjonijiet biex wieħed ma jibqax jaħdem fil-professjoni tiegħu (53). Ir-riċerka turi wkoll li tali forom ta’ fastidju, theddid u inċitament online għall-mibegħda huma wkoll diretti b’mod sproporzjonat lejn ġurnalisti li jappartjenu għal grupp ta’ minoranza, li għandhom sfond ta’ migrazzjoni jew li jirrapportaw dwar kwistjonijiet relatati (54). Il-ġurnalisti nisa li jirrapportaw dwar suġġetti relatati mal-ġeneru u l-ugwaljanza huma partikolarment esposti għal theddid u ritaljazzjoni (55). |
| --- | --- |

(25)

L-istatistika turi li l-ġurnalisti nisa huma soġġetti għal aktar theddid mill-kontropartijiet irġiel tagħhom (52), b’mod partikolari fil-forma ta’ fastidju online, theddid ta’ stupru u mewt kif ukoll inċitament għall-mibegħda abbażi tal-ġeneru. Dawn l-attakki xi drabi jkunu r-riżultat ta’ kampanji orkestrati mmirati biex il-ġurnalisti nisa jiġu skreditati jew imsikkta. Ir-riżultati tagħhom huma awtoċensura, irtirar minn komunitajiet online jew saħansitra deċiżjonijiet biex wieħed ma jibqax jaħdem fil-professjoni tiegħu (53). Ir-riċerka turi wkoll li tali forom ta’ fastidju, theddid u inċitament online għall-mibegħda huma wkoll diretti b’mod sproporzjonat lejn ġurnalisti li jappartjenu għal grupp ta’ minoranza, li għandhom sfond ta’ migrazzjoni jew li jirrapportaw dwar kwistjonijiet relatati (54). Il-ġurnalisti nisa li jirrapportaw dwar suġġetti relatati mal-ġeneru u l-ugwaljanza huma partikolarment esposti għal theddid u ritaljazzjoni (55).

| (26) | Id-data disponibbli turi li l-vjolenza abbażi tal-ġeneru għadha prevalenti madwar l-Ewropa (56). Madankollu, id-disponibbiltà ta’ data granulari u t-trasparenza tar-rapportar dwar il-vjolenza kontra l-ġurnalisti nisa, il-ġurnalisti li jappartjenu għal gruppi ta’ minoranza jew dawk li jirrapportaw dwar kwistjonijiet ta’ ugwaljanza għadhom limitati. Jenħtieġ li l-Istati Membri, l-industrija, is-soċjetà ċivili u r-riċerkaturi jikkooperaw biex jiksbu aktar għarfien dwar tali vjolenza. Dan jista’ jinkiseb ukoll billi l-korpi nazzjonali tal-ugwaljanza jiġu mħeġġin jirrapportaw regolarment dwar is-sitwazzjoni ta’ tali ġurnalisti. |
| --- | --- |

(26)

Id-data disponibbli turi li l-vjolenza abbażi tal-ġeneru għadha prevalenti madwar l-Ewropa (56). Madankollu, id-disponibbiltà ta’ data granulari u t-trasparenza tar-rapportar dwar il-vjolenza kontra l-ġurnalisti nisa, il-ġurnalisti li jappartjenu għal gruppi ta’ minoranza jew dawk li jirrapportaw dwar kwistjonijiet ta’ ugwaljanza għadhom limitati. Jenħtieġ li l-Istati Membri, l-industrija, is-soċjetà ċivili u r-riċerkaturi jikkooperaw biex jiksbu aktar għarfien dwar tali vjolenza. Dan jista’ jinkiseb ukoll billi l-korpi nazzjonali tal-ugwaljanza jiġu mħeġġin jirrapportaw regolarment dwar is-sitwazzjoni ta’ tali ġurnalisti.

| (27) | In-nisa għadhom mhumiex irrappreżentati biżżejjed fis-settur tal-media f’pożizzjonijiet maniġerjali u eżekuttivi ewlenin, kif ukoll fir-rwoli tal-kapijiet edituri (57). Barra minn hekk, id-diskriminazzjoni fil-konfront tal-ġurnalisti nisa, tal-ġurnalisti li jappartjenu għal gruppi ta’ minoranza jew li jirrapportaw dwar kwistjonijiet ta’ ugwaljanza tista’ sseħħ fi ħdan il-kmamar tal-aħbarijiet. Għalhekk, huma meħtieġa miżuri li jsaħħu l-ugwaljanza u l-inklużjoni fl-industrija tal-media kif ukoll li jiżguraw opportunitajiet indaqs ta’ xogħol u ambjent tax-xogħol sikur u inklużiv (58). Id-djalogi regolari bejn l-Istati Membri, ir-rappreżentanti tal-ġurnalisti u l-korpi awtoregolatorji tal-media kif ukoll il-ftehimiet kollettivi għandhom ukoll rwol importanti fl-indirizzar ta’ kull forma ta’ vjolenza, fastidju u diskriminazzjoni fis-settur tal-media. |
| --- | --- |

(27)

In-nisa għadhom mhumiex irrappreżentati biżżejjed fis-settur tal-media f’pożizzjonijiet maniġerjali u eżekuttivi ewlenin, kif ukoll fir-rwoli tal-kapijiet edituri (57). Barra minn hekk, id-diskriminazzjoni fil-konfront tal-ġurnalisti nisa, tal-ġurnalisti li jappartjenu għal gruppi ta’ minoranza jew li jirrapportaw dwar kwistjonijiet ta’ ugwaljanza tista’ sseħħ fi ħdan il-kmamar tal-aħbarijiet. Għalhekk, huma meħtieġa miżuri li jsaħħu l-ugwaljanza u l-inklużjoni fl-industrija tal-media kif ukoll li jiżguraw opportunitajiet indaqs ta’ xogħol u ambjent tax-xogħol sikur u inklużiv (58). Id-djalogi regolari bejn l-Istati Membri, ir-rappreżentanti tal-ġurnalisti u l-korpi awtoregolatorji tal-media kif ukoll il-ftehimiet kollettivi għandhom ukoll rwol importanti fl-indirizzar ta’ kull forma ta’ vjolenza, fastidju u diskriminazzjoni fis-settur tal-media.

| (28) | Din ir-Rakkomandazzjoni tirrikonoxxi r-rwol importanti tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u tal-organizzazzjonijiet tal-aħbarijiet fl-indirizzar tal-fastidju, tat-theddid u tal-inċitament offline u online għall-mibegħda kif ukoll tad-diskriminazzjoni kontra l-ġurnalisti nisa, il-ġurnalisti li jappartjenu għal gruppi ta’ minoranza jew li jirrapportaw dwar kwistjonijiet ta’ ugwaljanza. Huwa importanti li jiġu appoġġati inizjattivi mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili biex titqajjem kuxjenza u dawn il-ġurnalisti jiġu appoġġati u tingħatalhom is-setgħa. L-istess jgħodd għal inizjattivi li jippromwovu l-kondiviżjoni tal-għarfien u tal-aħjar prattika fost l-organizzazzjonijiet tal-aħbarijiet. |
| --- | --- |

(28)

Din ir-Rakkomandazzjoni tirrikonoxxi r-rwol importanti tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u tal-organizzazzjonijiet tal-aħbarijiet fl-indirizzar tal-fastidju, tat-theddid u tal-inċitament offline u online għall-mibegħda kif ukoll tad-diskriminazzjoni kontra l-ġurnalisti nisa, il-ġurnalisti li jappartjenu għal gruppi ta’ minoranza jew li jirrapportaw dwar kwistjonijiet ta’ ugwaljanza. Huwa importanti li jiġu appoġġati inizjattivi mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili biex titqajjem kuxjenza u dawn il-ġurnalisti jiġu appoġġati u tingħatalhom is-setgħa. L-istess jgħodd għal inizjattivi li jippromwovu l-kondiviżjoni tal-għarfien u tal-aħjar prattika fost l-organizzazzjonijiet tal-aħbarijiet.

| (29) | Il-Kummissjoni se torganizza djalogu regolari mal-Istati Membri u mal-partijiet ikkonċernati fil-fora rilevanti, b’mod partikolari l-Forum Ewropew dwar il-Media tal-Aħbarijiet, u se timmonitorja mill-qrib l-azzjonijiet kollha meħuda mill-Istati Membri wara l-adozzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni. In-network ta’ punti ta’ kuntatt dwar l-istat tad-dritt jista’ jiddiskuti wkoll kwistjonijiet relatati mas-sikurezza tal-ġurnalisti bħala parti mill-kuntest usa’ tal-istat tad-dritt. Mhux aktar tard minn 18-il xahar wara li tiġi adottata r-Rakkomandazzjoni, u sussegwentement fuq talba, jenħtieġ li l-Istati Membri jipprovdu lill-Kummissjoni bl-informazzjoni rilevanti kollha li jistgħu jkunu raġonevolment mistennija jipprovdu biex jippermettu lill-Kummissjoni timmonitorja l-konformità. Il-Kummissjoni beħsiebha twettaq evalwazzjonijiet li se jivvalutaw l-implimentazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni mill-Istati Membri u jiżviluppaw indikaturi ewlenin tal-prestazzjoni relatati ma’, pereżempju: twissijiet dwar il-Pjattaforma tal-Kunsill tal-Ewropa, għall-promozzjoni tal-protezzjoni tal-ġurnaliżmu u tas-sikurezza tal-ġurnalisti; kif ġew indirizzati tali twissijiet; proċedimenti legali mhux riżolti u riżolti dwar reati kontra l-ġurnalisti; l-involviment tal-korpi rilevanti tal-UE f’dawk il-proċeduri, u l-prestazzjoni ta’ proġetti u azzjonijiet stabbiliti mill-Istati Membri biex jiġu appoġġati l-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media. Abbażi tal-informazzjoni miġbura, u l-informazzjoni disponibbli l-oħra kollha (59), il-Kummissjoni se tivvaluta l-impatt ta’ din ir-Rakkomandazzjoni u tiddetermina jekk humiex meħtieġa passi addizzjonali biex jiġu żgurati l-protezzjoni, is-sikurezza u t-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-ġurnalisti u tal-professjonisti fil-media. |
| --- | --- |

(29)

Il-Kummissjoni se torganizza djalogu regolari mal-Istati Membri u mal-partijiet ikkonċernati fil-fora rilevanti, b’mod partikolari l-Forum Ewropew dwar il-Media tal-Aħbarijiet, u se timmonitorja mill-qrib l-azzjonijiet kollha meħuda mill-Istati Membri wara l-adozzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni. In-network ta’ punti ta’ kuntatt dwar l-istat tad-dritt jista’ jiddiskuti wkoll kwistjonijiet relatati mas-sikurezza tal-ġurnalisti bħala parti mill-kuntest usa’ tal-istat tad-dritt. Mhux aktar tard minn 18-il xahar wara li tiġi adottata r-Rakkomandazzjoni, u sussegwentement fuq talba, jenħtieġ li l-Istati Membri jipprovdu lill-Kummissjoni bl-informazzjoni rilevanti kollha li jistgħu jkunu raġonevolment mistennija jipprovdu biex jippermettu lill-Kummissjoni timmonitorja l-konformità. Il-Kummissjoni beħsiebha twettaq evalwazzjonijiet li se jivvalutaw l-implimentazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni mill-Istati Membri u jiżviluppaw indikaturi ewlenin tal-prestazzjoni relatati ma’, pereżempju: twissijiet dwar il-Pjattaforma tal-Kunsill tal-Ewropa, għall-promozzjoni tal-protezzjoni tal-ġurnaliżmu u tas-sikurezza tal-ġurnalisti; kif ġew indirizzati tali twissijiet; proċedimenti legali mhux riżolti u riżolti dwar reati kontra l-ġurnalisti; l-involviment tal-korpi rilevanti tal-UE f’dawk il-proċeduri, u l-prestazzjoni ta’ proġetti u azzjonijiet stabbiliti mill-Istati Membri biex jiġu appoġġati l-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media. Abbażi tal-informazzjoni miġbura, u l-informazzjoni disponibbli l-oħra kollha (59), il-Kummissjoni se tivvaluta l-impatt ta’ din ir-Rakkomandazzjoni u tiddetermina jekk humiex meħtieġa passi addizzjonali biex jiġu żgurati l-protezzjoni, is-sikurezza u t-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-ġurnalisti u tal-professjonisti fil-media.

| (30) | Din ir-Rakkomandazzjoni hija indirizzata lill-Istati Membri. Il-pajjiżi kandidati u l-kandidati potenzjali għall-adeżjoni mal-UE kif ukoll il-pajjiżi tal-politika tal-viċinat tal-UE huma wkoll imħeġġa jsegwu din ir-Rakkomandazzjoni. |
| --- | --- |

(30)

Din ir-Rakkomandazzjoni hija indirizzata lill-Istati Membri. Il-pajjiżi kandidati u l-kandidati potenzjali għall-adeżjoni mal-UE kif ukoll il-pajjiżi tal-politika tal-viċinat tal-UE huma wkoll imħeġġa jsegwu din ir-Rakkomandazzjoni.

ADOTTAT DIN IR-RAKKOMANDAZZJONI:

SKOP TAR-RAKKOMANDAZZJONI

| (1) | Din ir-Rakkomandazzjoni tistabbilixxi gwida għall-Istati Membri biex jieħdu miżuri effettivi, xierqa u proporzjonati biex tiġi żgurata l-protezzjoni, is-sikurezza u t-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-ġurnalisti, f’konformità sħiħa mal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE, b’mod partikolari l-prinċipji tal-libertà u tal-pluraliżmu tal-media, id-dritt għal-libertà tal-espressjoni u tal-informazzjoni, id-dritt għall-integrità tal-persuna, id-dritt għal-libertà u għas-sigurtà u d-dritt għan-nondiskriminazzjoni, kif ukoll dispożizzjonijiet applikabbli oħrajn tad-dritt tal-Unjoni, l-istandards internazzjonali u t-tradizzjonijiet kostituzzjonali komuni għall-Istati Membri. |
| --- | --- |

(1)

| (2) | Din ir-Rakkomandazzjoni tibni fuq il-progress li sar fl-ambitu tal-attivitajiet ta’ politika u ta’ appoġġ eżistenti, u tikkonsolidah — fil-livell nazzjonali, tal-UE u f’dak internazzjonali — biex tiġi żgurata l-protezzjoni, is-sikurezza u t-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-ġurnalisti u jiġu promossi u ssalvagwardjati l-libertà u tal-pluraliżmu tal-media. |
| --- | --- |

(2)

| (3) | Din ir-Rakkomandazzjoni hija mingħajr preġudizzju għad-drittijiet u għall-obbligi tal-Istati Membri li jieħdu miżuri biex iżidu s-sikurezza tal-ġurnalisti f’konformità mas-sistemi legali nazzjonali, mal-istandards professjonali, mal-linji gwida u mal-protokolli. |
| --- | --- |

(3)

RAKKOMANDAZZJONIJIET ĠENERALI GĦALL-IŻGURAR TAL-PROTEZZJONI, TAS-SIKUREZZA U TAT-TISĦIĦ TAL-POŻIZZJONI TAL-ĠURNALISTI MADWAR L-UE

Investigazzjoni u prosekuzzjoni effettivi u imparzjali ta’ atti kriminali

| (4) | Jenħtieġ li l-Istati Membri jinvestigaw u jipprosekwixxu l-atti kriminali kollha mwettqa kontra l-ġurnalisti, kemm jekk online kif ukoll jekk offline, b’mod imparzjali, indipendenti, effettiv, trasparenti u f’waqtu, billi jagħmlu użu sħiħ mil-leġiżlazzjoni nazzjonali u Ewropea eżistenti, biex jiġi żgurat li jiġu protetti d-drittijiet fundamentali u li ssir ġustizzja malajr f’każijiet partikolari u li jiġi evitat il-ħolqien ta’ “kultura” ta’ impunità fir-rigward ta’ attakki kontra l-ġurnalisti. |
| --- | --- |

(4)

| (5) | L-Istati Membri huma mħeġġa jikkooperaw u jaqsmu l-informazzjoni, l-għarfien espert u l-aħjar prattiki ma’ Stati Membri oħrajn, u fejn rilevanti ma’ istituzzjonijiet internazzjonali, dwar każijiet relatati mas-sikurezza tal-ġurnalisti. Fejn rilevanti, l-Istati Membri huma mħeġġa jinvolvu lill-awtoritajiet kompetenti Ewropej, bħall-Europol u l-Eurojust, fir-riżoluzzjoni ta’ reati mwettqa kontra l-ġurnalisti. |
| --- | --- |

(5)

Kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi, il-ġurnalisti u l-assoċjazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-ġurnalisti

| (6) | L-Istati Membri jenħtieġ li jistabbilixxu ċentri ta’ koordinazzjoni u/jew protokolli ta’ kooperazzjoni bejn ir-rappreżentanti tal-forzi tal-pulizija u s-servizzi tas-sigurtà tagħhom, il-ġudikatura, l-awtoritajiet pubbliċi lokali u l-korpi tal-media, inklużi l-assoċjazzjonijiet tal-ġurnalisti u l-unions u l-korpi awtoregolatorji tal-media. L-Istati Membri huma mħeġġa jrawmu djalogu kontinwu bejn l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi u l-ġurnalisti dwar modi kif jiġu evitati u indirizzati t-theddidiet u l-attakki kontra l-ġurnalisti, bl-involviment ta’ korpi awtoregolatorji tal-media. L-Istati Membri huma mħeġġa jaqsmu l-aħjar prattiki dwar tali miżuri ta’ koordinazzjoni u kooperazzjoni. |
| --- | --- |

(6)

| (7) | L-Istati Membri jenħtieġ li jipprovdu protezzjoni personali f’waqtha u effettiva lill-ġurnalisti u lil professjonisti oħrajn fil-media li s-sikurezza tagħhom tkun taħt riskju kredibbli ta’ attakk fiżiku marbut mal-ħidma tagħhom. B’mod partikolari, l-Istati Membri jenħtieġ li jipprovdu malajr miżuri ta’ protezzjoni personali lill-ġurnalisti investigattivi u l-ġurnalisti li jaħdmu fuq il-korruzzjoni, il-kriminalità organizzata jew it-terroriżmu li rrapportaw theddid lill-pulizija. Jenħtieġ li tingħata attenzjoni speċjali lill-miżuri ta’ protezzjoni personali, inkluż l-użu ta’ ordnijiet ta’ protezzjoni, għall-ġurnalisti nisa u l-ġurnalisti li jappartjenu għal gruppi ta’ minoranza. Jenħtieġ li jitqiesu bir-reqqa wkoll miżuri speċifiċi ta’ protezzjoni għall-qraba tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħra fil-media kkonċernati. |
| --- | --- |

(7)

Mekkaniżmi indipendenti ta’ rispons u ta’ appoġġ

| (8) | L-Istati Membri, f’kooperazzjoni mar-rappreżentanti tal-ġurnalisti, jenħtieġ li jappoġġaw l-istabbiliment ta’ servizzi speċjalizzati — mekkaniżmi ta’ rispons rapidu — li jipprovdu pariri legali, appoġġ psikoloġiku u postijiet ta’ kenn għall-ġurnalisti u professjonisti oħrajn fil-media li jkunu qed jiffaċċjaw theddid. Dawn is-servizzi ta’ appoġġ speċjalizzat jenħtieġ li jaġixxu wkoll bħala punti ta’ kuntatt u linji għall-għajnuna f’każ ta’ emerġenza. |
| --- | --- |

(8)

| (9) | Il-punti ta’ kuntatt jenħtieġ li jipprovdu wkoll appoġġ xieraq lill-ġurnalisti u lill-kmamar tal-aħbarijiet biex jittrattaw it-theddid u l-fastidju online mmirati lejn il-ġurnalisti, inklużi t-theddid u l-fastidju mmirati lejn il-ġurnalisti minħabba s-sess, l-orjentazzjoni sesswali, l-oriġini etnika jew soċjali jew kwalunkwe raġuni oħra elenkata fl-Artikolu 21 tal-Karta. |
| --- | --- |

(9)

| (10) | Jenħtieġ li tali servizzi speċjalizzati jkunu mingħajr ħlas u kompletament indipendenti mill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi. L-Istati Membri jenħtieġ li jinfurmaw lill-ġurnalisti u lil professjonisti oħrajn fil-media dwar il-punti ta’ kuntatt u s-servizzi ta’ appoġġ disponibbli u huma mħeġġa jistabbilixxu siti web iddedikati li jippreżentawhom b’mod sempliċi u faċli għall-utent. Il-punti ta’ kuntatt u s-servizzi ta’ appoġġ jenħtieġ li jkunu aċċessibbli għall-persuni b’diżabbiltà. L-Istati Membri jenħtieġ li jiffaċilitaw il-kooperazzjoni bejn dawn il-punti ta’ kuntatt, kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f’dak tal-UE. |
| --- | --- |

(10)

Aċċess għall-postijiet u sorsi ta’ informazzjoni

| (11) | L-Istati Membri jenħtieġ li jiżguraw li l-awtoritajiet u l-korpi pubbliċi joħolqu kundizzjonijiet u proċeduri trasparenti, ġusti u mhux diskriminatorji għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħra fil-media biex jattendu u jistaqsu l-mistoqsijiet f’konferenzi stampa u avvenimenti simili u jkunu jistgħu jiksbu aċċess għal dokumenti u informazzjoni oħra miżmuma mill-awtoritajiet u mill-korpi pubbliċi, inkluż permezz ta’ mezzi diġitali. Jenħtieġ li l-istituzzjonijiet pubbliċi jkollhom punti ta’ kuntatt identifikabbli b’mod ċar għall-aċċess ta’ dokumenti li jkunu faċilment aċċessibbli permezz ta’ mezzi elettroniċi. |
| --- | --- |

(11)

| (12) | L-Istati Membri kollha huma mħeġġa jissieħbu u jimplimentaw l-istandards tal-Konvenzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa dwar l-Aċċess għal Dokumenti Uffiċjali u dawk li jirriżultaw mill-każistika tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. B’mod partikolari, l-Istati Membri jenħtieġ li jiżguraw li l-proċeduri amministrattivi nazzjonali għall-aċċess għad-dokumenti ma jkunux ineffiċjenti u li t-talbiet għall-aċċess għall-informazzjoni jiġu ttrattati mingħajr dewmien mhux meħtieġ, skont l-aħjar standards amministrattivi. L-Istati Membri jenħtieġ li jiżguraw li d-deċiżjonijiet li jirrifjutaw l-aċċess għal dokumenti jew informazzjoni jkunu debitament ġustifikati. Id-deċiżjonijiet tal-qorti nazzjonali relatati mal-aċċess għal kawżi ta’ informazzjoni jridu jiġu infurzati malajr. |
| --- | --- |

(12)

| (13) | L-Istati Membri jenħtieġ li jagħmlu użu biss mill-proċeduri ta’ akkreditazzjoni f’sitwazzjonijiet fejn ikun hemm ħtieġa reali u ġustifikata biex jiġi limitat l-għadd ta’ ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media li jkunu qed jattendu avveniment uffiċjali speċifiku. Fejn applikabbli, l-Istati Membri jenħtieġ li jiżguraw li l-awtoritajiet pubbliċi tagħhom jipprovdu proċeduri ta’ akkreditazzjoni ċari, trasparenti u mhux diskriminatorji għall-individwi u għall-organizzazzjonijiet kollha kkonċernati, inklużi l-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media. L-Istati Membri jenħtieġ li jiżguraw li l-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media ma jiġux miċħuda l-akkreditazzjoni sempliċiment abbażi tal-affiljazzjoni professjonali tagħhom. |
| --- | --- |

(13)

| (14) | L-Istati Membri jenħtieġ li ma jimponux kundizzjonijiet formali stretti fir-rigward tal-kards tal-istampa u dokumenti oħrajn użati biex jiġi kkonfermat l-istatus professjonali ta’ ġurnalista. L-Istati Membri jenħtieġ li jiżguraw ukoll li l-awtoritajiet tal-infurzar u r-rappreżentanti tal-amministrazzjoni pubblika tagħhom ikunu konxji tat-tipi kollha ta’ proċeduri ta’ akkreditazzjoni disponibbli għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħra fil-media, biex jiġi minimizzat ir-riskju li ma jiġux rikonoxxuti. |
| --- | --- |

(14)

Taħriġ

| (15) | L-Istati Membri huma mħeġġa jippromwovu l-iżvilupp kontinwu ta’ kompetenzi u ħiliet fil-professjonijiet kollha rilevanti għall-protezzjoni tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħrajn fil-media. B’mod partikolari, l-Istati Membri jenħtieġ li jiżviluppaw u jipprovdu moduli ta’ taħriġ għall-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi, għall-imħallfin u għall-prosekuturi, kif ukoll għall-awtoritajiet rilevanti kollha involuti fis-sikurezza diġitali. |
| --- | --- |

(15)

| (16) | L-Istati Membri jenħtieġ li jappoġġaw lill-korpi awtoregolatorji tal-media, lill-assoċjazzjonijiet tal-ġurnalisti u lir-rappreżentanti tal-industrija fl-attivitajiet ta’ taħriġ tagħhom, speċjalment fl-organizzazzjoni ta’ moduli ta’ taħriġ dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-vjolenza u l-fastidju kontra l-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media, b’mod partikolari dawk immirati lejn ġurnalisti li jappartjenu għal gruppi ta’ minoranza u dawk li jirrapportaw dwar kwistjonijiet ta’ ugwaljanza. Tali moduli ta’ taħriġ jenħtieġ li jiġu rakkomandati għall-maniġers tal-kmamar tal-aħbarijiet biex jiġu mgħammra bil-ħiliet ħalli jipprevjenu l-fastidju, it-theddid u l-vjolenza, u jindirizzawh b’mod effettiv, inkluż fuq il-post tax-xogħol, u biex jappoġġaw lill-vittmi. |
| --- | --- |

(16)

| (17) | L-Istati Membri huma mħeġġa jippromwovu u jappoġġaw l-għoti ta’ taħriġ intern imfassal apposta mill-kumpaniji tal-media għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħrajn fil-media, inklużi dawk li jaħdmu f’forom mhux standard ta’ impjieg, speċjalment dwar il-proċeduri meħtieġa għall-ġestjoni ta’ sitwazzjonijiet ta’ emerġenza, kemm fiżiċi kif ukoll online. Dan jista’ jinkludi analiżi interna tar-riskju u protokolli tas-sikurezza għall-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media tagħhom. B’mod partikolari, tali protokolli jenħtieġ li jagħtu lill-ġurnalisti u lil professjonisti oħra fil-media struzzjonijiet ċari li għandhom isegwu f’sitwazzjonijiet kritiċi. Il-protokolli tas-sikurezza jenħtieġ li jkunu inklużivi għad-diżabbiltà u t-taħriġ jenħtieġ li jkun aċċessibbli għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħra fil-media b’diżabbiltà. |
| --- | --- |

(17)

Protezzjoni ekonomika u soċjali

| (18) | L-Istati Membri jenħtieġ li jikkontribwixxu għall-ħolqien ta’ ambjent professjonali abilitanti għall-ġurnalisti u għal professjonisti oħrajn fil-media, inklużi dawk li jaħdmu f’forom mhux standard ta’ impjieg, billi jiżguraw aċċessibbiltà għal protezzjoni soċjali formali u effettiva u miżuri oħrajn ta’ appoġġ prattiku. B’mod partikolari, l-Istati Membri jenħtieġ li jaħdmu fuq bażi kontinwa biex isaħħu l-aċċess għall-protezzjoni soċjali mill-qgħad, mill-mard, mill-invalidità, mid-diżabbiltà u mir-riskji professjonali, kif ukoll l-iskemi ta’ rtirar. Tali aċċess jenħtieġ li jissaħħaħ billi tiġi żgurata l-parteċipazzjoni obbligatorja tal-ħaddiema, irrispettivament mit-tip tar-relazzjoni ta’ impjieg tagħhom, u mill-inqas il-parteċipazzjoni volontarja ta’ dawk li jaħdmu għal rashom. |
| --- | --- |

(18)

RAKKOMANDAZZJONIJIET SPEĊIFIĊI DWAR IL-PROTEZZJONI U S-SIKUREZZA TAL-ĠURNALISTI WAQT IL-PROTESTI U D-DIMOSTRAZZJONIJIET

Ir-rwol tal-ġurnalisti matul il-protesti u d-dimostrazzjonijiet

| (19) | L-Istati Membri jenħtieġ li jirrikonoxxu r-rwol tal-ġurnalisti matul il-laqgħat pubbliċi, il-protesti u d-dimostrazzjonijiet fl-għoti ta’ informazzjoni dwar tali avvenimenti lill-pubbliku u jenħtieġ li jiżguraw li l-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media jkunu jistgħu joperaw b’mod sikur u mingħajr restrizzjonijiet matul tali avvenimenti. L-Istati Membri jenħtieġ li jipprovdu taħriġ regolari għall-aġenziji tal-infurzar tal-liġi, biex itejbu l-kapaċità tagħhom li jiggarantixxu s-sigurtà pubblika filwaqt li fl-istess ħin jipproteġu lill-ġurnalisti u ma jwaqqfux il-kapaċità tagħhom li jirrapportaw. |
| --- | --- |

(19)

Proċeduri operattivi standard u strateġiji ta’ mitigazzjoni tar-riskju

| (20) | L-Istati Membri jenħtieġ li jikkollaboraw mal-aġenziji tal-infurzar tal-liġi tagħhom biex jistabbilixxu proċeduri operattivi standard effettivi jew strateġiji ta’ mitigazzjoni tar-riskju sabiex jipproteġu lill-ġurnalisti li jkunu qed ikopru protesti u dimostrazzjonijiet. Ir-rappreżentanti tal-ġurnalisti, il-korpi awtoregolatorji tal-media u r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili bl-għarfien espert rilevanti jenħtieġ li jiġu kkonsultati biex jiġu identifikati l-oqsma ta’ riskju, inklużi dawk relatati mal-kunflitt potenzjali bejn l-attivitajiet ta’ rapportar tal-ġurnalisti u l-ħidma tal-aġenziji tal-infurzar tal-liġi. |
| --- | --- |

(20)

Komunikazzjoni bejn il-ġurnalisti u l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi qabel u matul il-protesti u d-dimostrazzjonijiet

| (21) | L-Istati Membri jenħtieġ li jagħmlu ħilithom biex jiżguraw komunikazzjoni effettiva bejn il-ġurnalisti u l-uffiċjali għall-infurzar tal-liġi matul il-protesti u d-dimostrazzjonijiet. Għal dan il-għan, l-Istati Membri huma mħeġġa jaħtru uffiċjali ta’ kollegament responsabbli biex jiżguraw li l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi jikkomunikaw b’mod ċar il-miżuri ta’ sigurtà li għandhom jiġu adottati matul il-laqgħat pubbliċi, lill-ġurnalisti. Meta jkun possibbli, tali uffiċjali ta’ kollegament jenħtieġ li jinfurmaw lill-ġurnalisti u lil professjonisti oħra fil-media dwar ir-riskji potenzjali, qabel il-protesti jew id-dimostrazzjonijiet ippjanati. |
| --- | --- |

(21)

Metodi ta’ identifikazzjoni viżwali tal-ġurnalisti matul il-protesti u d-dimostrazzjonijiet

| (22) | L-Istati Membri jenħtieġ li jaħdmu flimkien mar-rappreżentanti tal-ġurnalisti u mal-korpi awtoregolatorji tal-media dwar metodi effettivi u xierqa għall-identifikazzjoni tal-ġurnalisti matul il-protesti u d-dimostrazzjonijiet. Dan jista’ jinkludi qbil dwar il-forom ta’ identifikazzjoni viżiva biex issir distinzjoni bejn il-ġurnalisti u professjonisti oħrajn fil-media li jkunu qed jirrapportaw minn tali laqgħat u parteċipanti oħrajn, sa fejn din l-identifikazzjoni ma tipperikolax aktar lill-ġurnalisti jew tfixkel il-ħidma tagħhom. |
| --- | --- |

(22)

Djalogu u rapportar regolari

| (23) | L-Istati Membri jenħtieġ li jħeġġu skambju kontinwu u regolari tal-fehmiet bejn il-forzi tal-infurzar tal-liġi u l-assoċjazzjonijiet tal-ġurnalisti biex jiżguraw li l-miżuri ta’ protezzjoni meħuda mill-aġenziji tal-infurzar tal-liġi jkunu effettivi u ma jxekklux wisq l-attivitajiet ta’ rapportar tal-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media li jkunu qed ikopru l-protesti jew id-dimostrazzjonijiet. L-Istati Membri jenħtieġ li jħeġġu lill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi tagħhom jipproduċu rapporti li jkunu se jiġu ppubblikati fil-livell nazzjonali dwar l-azzjoni speċifika meħuda biex tiżdied is-sikurezza tal-ġurnalisti matul il-protesti u d-dimostrazzjonijiet. |
| --- | --- |

(23)

RAKKOMANDAZZJONIJIET SPEĊIFIĊI DWAR L-IŻGURAR TAS-SIKUREZZA ONLINE U L-GĦOTI TAS-SETGĦA DIĠITALI

Il-kooperazzjoni mal-awtoritajiet pubbliċi u mal-industrija

| (24) | L-Istati Membri jenħtieġ li jipprovdu li l-awtoritajiet jew il-korpi regolatorji nazzjonali u tal-media, u awtoritajiet jew korpi regolatorji kompetenti oħrajn responsabbli għall-infurzar tal-liġi online u ċ-ċibersigurtà jistabbilixxu gruppi ta’ ħidma ddedikati speċjalizzati fil-ġbir tal-informazzjoni u l-aħjar prattiki relatati mal-prevenzjoni ta’ attakki online u theddid għall-ġurnalisti. L-Istati Membri jenħtieġ li jipprovdu li tali awtoritajiet jippreżentaw rapporti regolari dwar is-sejbiet tagħhom, filwaqt li jivvalutaw l-effettività tal-miżuri nazzjonali mmirati lejn l-indirizzar tal-attakki ċibernetiċi fuq il-ġurnalisti. Ir-rapporti jenħtieġ li jagħtu attenzjoni partikolari lis-sitwazzjoni tal-ġurnalisti nisa, tal-ġurnalisti li jappartjenu għal gruppi ta’ minoranza u dawk li jirrapportaw dwar kwistjonijiet ta’ ugwaljanza u jinkludu, fejn disponibbli, statistika diżaggregata skont il-ġeneru. L-Istati Membri jenħtieġ li jippromwovu djalogu regolari bejn tali awtoritajiet u l-korpi awtoregolatorji tal-media, l-assoċjazzjonijiet tal-ġurnalisti, kif ukoll rappreżentanti tal-industrija u tas-soċjetà ċivili, b’mod partikolari bil-ħsieb li jitrawmu s-sensibilizzazzjoni ċibernetika u l-ħiliet diġitali fost il-ġurnalisti biex ikunu jistgħu jieħdu miżuri għall-protezzjoni personali. |
| --- | --- |

(24)

Il-kooperazzjoni mal-pjattaformi online u mas-soċjetà ċivili

| (25) | L-Istati Membri huma mħeġġa jippromwovu l-kooperazzjoni bejn il-pjattaformi online u l-organizzazzjonijiet jew il-korpi li joperaw fit-territorju tagħhom li għandhom għarfien espert partikolari fl-indirizzar tat-theddid, tal-fastidju u tal-inċitament għall-mibegħda mmirata lejn il-ġurnalisti, pereżempju billi jiġi mħeġġeġ ir-rwol potenzjali tagħhom bħala sinjalaturi fdati. L-Istati Membri jenħtieġ li jrawmu, f’kooperazzjoni mill-qrib mal-pjattaformi online, ambjent diġitali li jipprevjeni l-użu ta’ servizzi online biex jiġu attakkati l-ġurnalisti, b’mod partikolari billi jiġu żviluppati strateġiji għall-indirizzar ta’ attakki orkestrati. L-Istati Membri jenħtieġ li jħeġġu lill-fornituri tas-servizzi online biex iżidu t-trasparenza dwar kwalunkwe miżura li jistabbilixxu biex jiġi indirizzat theddid speċifiku għall-ġurnalisti. |
| --- | --- |

(25)

Protezzjoni minn sorveljanza online

| (26) | L-Istati Membri jenħtieġ li jiżguraw implimentazzjoni sħiħa tal-oqfsa legali Ewropej u nazzjonali dwar il-kunfidenzjalità tal-komunikazzjonijiet u l-privatezza online bil-għan li jiġi żgurat li l-ġurnalisti u professjonisti oħrajn fil-media ma jkunux soġġetti għal traċċar jew sorveljanza illegali online. L-Iskwadri ta’ Rispons għal Inċidenti relatati mas-Sigurtà tal-Kompjuters tal-Istati Membri jew awtoritajiet jew korpi kompetenti oħrajn jenħtieġ li joħolqu u jxerrdu linji gwida dwar l-iġjene ċibernetika għall-ġurnalisti. Dawn, meta jintalbu, jenħtieġ li jassistu lill-ġurnalisti li jkunu jridu jiddeterminaw jekk l-apparat jew il-kontijiet online tagħhom ikunux ġew kompromessi, biex jiksbu s-servizzi ta’ investigaturi forensiċi taċ-ċibersigurtà ta’ reputazzjoni tajba. |
| --- | --- |

(26)

RAKKOMANDAZZJONIJIET SPEĊIFIĊI OĦRA GĦAT-TISĦIĦ TAL-POŻIZZJONI U L-PROTEZZJONI TAL-ĠURNALISTI NISA U TA’ DAWK LI JAPPARTJENU GĦAL GRUPPI TA’ MINORANZA JEW LI JIRRAPPORTAW DWAR L-UGWALJANZA

L-għoti tas-setgħa lill-ġurnalisti nisa, lill-ġurnalisti li jappartjenu għal gruppi ta’ minoranza u lil dawk li jirrapportaw dwar kwistjonijiet ta’ ugwaljanza

| (27) | L-Istati Membri jenħtieġ li jappoġġaw proġetti jew inizjattivi li għandhom l-għan li jagħtu s-setgħa lill-ġurnalisti nisa, lill-ġurnalisti li jappartjenu għal gruppi ta’ minoranza u lil dawk li jirrapportaw dwar kwistjonijiet ta’ ugwaljanza. Fl-iżvilupp ta’ tali inizjattivi, l-Istati Membri huma mħeġġa jqisu kif xieraq il-perspettivi tas-soċjetà ċivili, tal-akkademja, tal-korpi tal-media u tal-industrija tal-media. |
| --- | --- |

(27)

Trasparenza u rapportar

| (28) | L-Istati Membri huma mħeġġa jieħdu miżuri biex itejbu t-trasparenza fir-rapportar u fil-ġbir tad-data dwar l-attakki u d-diskriminazzjoni kontra ġurnalisti nisa, ġurnalisti li jappartjenu għal gruppi ta’ minoranza u dawk li jirrapportaw dwar kwistjonijiet ta’ ugwaljanza. L-Istati Membri jenħtieġ li jħeġġu lill-korpi nazzjonali tal-ugwaljanza tagħhom biex jippreżentaw, fuq bażi regolari, rapporti dwar is-sitwazzjoni ta’ tali ġurnalisti. |
| --- | --- |

(28)

L-ugwaljanza u l-inklużjoni fl-industrija tal-media

| (29) | L-Istati Membri jenħtieġ li jippromwovu u jappoġġaw l-azzjoni biex titrawwem l-ugwaljanza u l-inklużjoni fl-industrija tal-media u fil-kmamar tal-aħbarijiet. Għal dan il-għan, dawn jenħtieġ li jagħmlu sforzi kontinwi biex jiġi żgurat li l-ġurnalisti nisa, il-ġurnalisti li jappartjenu għal gruppi ta’ minoranza u dawk li jirrapportaw dwar kwistjonijiet ta’ ugwaljanza jkollhom aċċess għal opportunitajiet ta’ xogħol ugwali u jkunu jistgħu jaħdmu f’ambjent sikur u inklużiv. |
| --- | --- |

(29)

| (30) | L-Istati Membri jenħtieġ li jinvolvu rwieħhom fi djalogi regolari mar-rappreżentanti tal-ġurnalisti u mal-korpi awtoregolatorji tal-media, biex jippromwovu l-ugwaljanza u l-inklużjoni fil-kmamar tal-aħbarijiet u fil-karigi ta’ ġestjoni tal-media. Tali djalogi jenħtieġ li jiffukaw fuq mekkaniżmi ta’ appoġġ għall-ġurnalisti nisa, għall-ġurnalisti li jappartjenu għal gruppi ta’ minoranza u għal dawk li jirrapportaw dwar kwistjonijiet ta’ ugwaljanza li jistgħu jkunu soġġetti għal kull forma ta’ fastidju u vjolenza. L-Istati Membri jenħtieġ li jinkoraġġixxu ftehimiet kollettivi li għandhom l-għan li jindirizzaw dawn il-kwistjonijiet. |
| --- | --- |

(30)

Kampanji ta’ sensibilizzazzjoni u l-għoti ta' informazzjoni

| (31) | L-Istati Membri huma mħeġġa jappoġġaw inizjattivi inklużi dawk tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili mmirati lejn is-sensibilizzazzjoni u l-organizzazzjoni ta’ kampanji dwar il-prevenzjoni tal-vjolenza u l-fastidju kontra l-ġurnalisti nisa, il-ġurnalisti li jappartjenu għal gruppi ta’ minoranza u dawk li jirrapportaw dwar kwistjonijiet ta’ ugwaljanza, u l-ġlieda kontrihom, u li jipprovdu informazzjoni dwar kif wieħed għandu jfittex għajnuna u appoġġ. L-Istati Membri huma mħeġġin ukoll jappoġġaw inizjattivi mmirati lejn l-iskambju tal-aħjar prattiki fost l-organizzazzjonijiet tal-media tal-aħbarijiet bil-għan li jiġu żviluppati politiki effiċjenti dwar l-ugwaljanza. |
| --- | --- |

(31)

L-GĦOTI TA’ INFORMAZZJONI, RAPPORTAR U MONITORAĠĠ

| (32) | Sabiex jippermettu l-monitoraġġ tal-miżuri u l-azzjonijiet meħuda biex din ir-Rakkomandazzjoni tiġi implimentata, l-Istati Membri, 18-il xahar wara l-adozzjoni tagħha u sussegwentement fuq talba, jenħtieġ li jippreżentaw lill-Kummissjoni l-informazzjoni dwar tali miżuri u azzjonijiet. Għal dan il-għan, dawn jenħtieġ li jiġbru b’mod regolari data aġġornata u konsistenti u jiżviluppaw, fejn xieraq, għodod ta’ rapportar biex tinkiseb informazzjoni komparabbli. Id-data jenħtieġ li tinġabar biss għal skopijiet analitiċi. |
| --- | --- |

(32)

| (33) | Il-Kummissjoni se torganizza diskussjonijiet dwar il-miżuri u l-azzjonijiet meħuda għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni mal-Istati Membri u mal-partijiet ikkonċernati f’fora rilevanti, b’mod partikolari fi ħdan il-Forum Ewropew dwar il-Media tal-Aħbarijiet. Il-Kummissjoni se twettaq ukoll evalwazzjonijiet filwaqt li tqis il-progress miksub fl-implimentazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni, abbażi tal-indikaturi ewlenin tal-prestazzjoni u filwaqt li tqis is-sejbiet tar-Rapporti annwali tal-Kummissjoni dwar l-Istat tad-Dritt. |
| --- | --- |

(33)

DESTINATARJI

Din ir-Rakkomandazzjoni hija indirizzata lill-Istati Membri.

Magħmul fi Brussell, is-16 ta’ Settembru 2021.

Għall-Kummissjoni

Thierry BRETON

Membru tal-Kummissjoni

---

(1)  Din il-libertà hija mnaqqxa wkoll fl-Artikolu 10 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem, kif interpretata mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem tal-Kunsill tal-Ewropa.

1

(2)  L-Artikolu 51(1) tal-Karta jistipula li l-Istati Membri għandhom jirrispettaw u jippromwovu d-drittijiet u l-prinċipji stabbiliti fil-Karta meta jimplimentaw id-dritt tal-Unjoni.

2

(3)  L-Indiċi Dinji tal-Libertà tal-Istampa tal-2020.

3

(4)  COM(2020)580 final tat-30 ta’ Settembru 2020, COM(2021)700 final tal-20 ta’ Lulju 2021

4

(5)  Kif ikkonfermat ukoll mir-Rapport dwar l-Għodda għall-Monitoraġġ tal-Pluraliżmu tal-Media tal-2020 u tal-2021. Ara: https://cmpf.eui.eu/media-pluralism-monitor/

5

(6)  Il-pjattaforma tal-Kunsill tal-Ewropa għall-promozzjoni tal-protezzjoni tal-ġurnaliżmu u tas-sikurezza tal-ġurnalisti.

6

(7)  L-osservatorju tal-UNESCO tal-ġurnalisti maqtula.

7

(8)  COM(2020) 790 final tat-3 ta’ Diċembru 2020.

8

(9)  Id-Direttiva (UE) 2018/1808 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Novembru 2018 li temenda d-Direttiva 2010/13/UE dwar il-koordinazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet stabbiliti bil-liġi, b’regolament jew b’azzjoni amministrattiva fi Stati Membri dwar il-forniment ta’ servizzi tal-media awdjoviżiva (ĠU L 303, 28.11.2018, p. 69).

9

(10)  COM(2020) 825 final tal-15 ta’ Diċembru 2020.

10

(11)  COM(2020) 784 final tat-3 ta’ Diċembru 2020.

11

(12)  COM(2021) 118 final tad-9 ta’ Marzu 2021. Din il-Komunikazzjoni tiddikjara wkoll li ħiliet diġitali speċjalizzati ġodda għall-forza tax-xogħol huma prerekwiżit biex wieħed jipparteċipa b’mod attiv fid-Deċennju Diġitali.

12

(13)  COM(2020) 258 final tal-24 ta’ Ġunju 2020.

13

(14)  COM(2020) 152 final tal-5 ta’ Marzu 2020.

14

(15)  COM(2020) 698 final tat-12 ta’ Novembru 2020.

15

(16)  COM(2020) 565 final tat-18 ta’ Settembru 2020.

16

(17)  COM(2020) 758 final tal-24 ta’ Novembru 2020.

17

(18)  COM(2020) 620 final tas-7 ta’ Ottubru 2020.

18

(19)  COM(2021) 101 final tat-3 ta’ Marzu 2021.

19

(20)  Il-Konklużjonijiet tal-Kunsill tal-2020 dwar il-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u d-Demokrazija 2020-2024, https://www.consilium.europa.eu/media/46838/st12848-en20.pdf

20

(21)  Il-Linji Gwida tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar il-Libertà tal-Espressjoni Online u Offline tal-2014, https://www.consilium.europa.eu/media/28348/142549.pdf

21

(22)  JOIN(2020) 17 final tal-25 ta’ Novembru 2020.

22

(23)  PE652.307v02-00.

23

(24)  P9_TA (2021)0148.

24

(25)  Jenħtieġ li jiġi nnotat li d-Direttiva (UE) 2019/1937 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Ottubru 2019 dwar il-protezzjoni ta’ persuni li jirrapportaw dwar ksur tal-liġi tal-Unjoni (ĠU L 305, 26.11.2019, p. 17) ġiet adottata fit-23 ta’ Ottubru 2019 u daħlet fis-seħħ fis-16 ta’ Diċembru 2019. L-Istati Membri għandhom sas-17 ta’ Diċembru 2021 biex jittrasponuha fil-liġijiet nazzjonali tagħhom. Id-Direttiva tipprovdi standards komuni ta’ protezzjoni madwar l-UE lill-informaturi li jirrapportaw ksur tad-dritt tal-Unjoni mal-impjegatur tagħhom.

25

(26)  P9_TA (2021)0313.

26

(27)  CM/Rec (2016) 4.

27

(28)  Gwida ta’ Implimentazzjoni għar-Rakkomandazzjoni CM/Rec(2016)4 dwar il-Protezzjoni tal-ġurnaliżmu u s-sikurezza tal-ġurnalisti u ta’ atturi oħra tal-media.

28

(29)  https://www.coe.int/en/web/media-freedom Ir-rata baxxa ta’ rispons tal-Istati Membri turi l-ħtieġa ta’ aktar azzjoni.

29

(30)  Il-Konvenzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa dwar l-Aċċess għal Dokumenti Uffiċjali, https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/205

30

(31)  Il-Forum Ewropew dwar il-Media tal-Aħbarijiet ġie stabbilit mill-Kummissjoni fl-ambitu tal-Pjan ta’ Azzjoni Medjatiku u Awdjoviżiv biex tissaħħaħ il-kooperazzjoni mal-partijiet ikkonċernati dwar kwistjonijiet relatati mal-media.

31

(32)  UNESCO/IAP, Guidelines for Prosecutors on Cases of Crimes against Journalists.

32

Guidelines for Prosecutors on Cases of Crimes against Journalists

(33)  COM(2020) 796 final tad-9 ta’ Diċembru 2020.

33

(34)  Eż. Il-Codex tal-Pulizija tal-Libertà tal-Istampa.

34

(35)  Eż. Il-protokoll “PersVeilig” fin-Netherlands u ċ-ċentru ta’ koordinazzjoni dwar il-fenomenu ta’ atti intimidatorji kontra l-ġurnalisti fl-Italja.

35

(36)  Id-Direttiva 2012/29/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2012 li tistabbilixxi standards minimi fir-rigward tad-drittijiet, l-appoġġ u l-protezzjoni tal-vittmi tal-kriminalità, u li tissostitwixxi d-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2001/220/ĠAI (ĠU L 315, 14.11.2012, p. 57).

36

(37)  Fil-livell tal-UE, il-Kummissjoni tappoġġa l-mekkaniżmu ta’ rispons rapidu madwar l-Ewropa kollha għall-ksur tal-libertà tal-istampa u tal-media permezz ta’ proġett pilota dedikat, https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/pilot-project-europe-wide-response-mechanism-violation-press-and-media-freedom

37

(38)  Il-Linji Gwida dwar il-Libertà ta’ Għaqda Paċifika tal-Kummissjoni ta’ Venezja u l-OSKE / l-ODIHR.

38

(39)  Rapport dwar l-Istat tad-Dritt tal-2021. B’mod partikolari, ir-regoli dwar il-protezzjoni tad-data jistgħu jintużaw bħala pretest biex jiġi limitat l-aċċess għall-informazzjoni f’ċerti Stati Membri.

39

data

(40)  IPI COVID-19 Press Freedom Tracker.

40

(41)  JOIN(2020) 8 final tal-10 ta’ Ġunju 2020.

41

(42)  L-Istati Membri jistgħu japplikaw biex jirċievu dawn il-moduli ta’ taħriġ fil-kuntest ta’ offerti ta’ taħriġ ta’ organizzazzjonijiet internazzjonali bħal dawk tal-Kunsill tal-Ewropa jew tal-UNESCO. L-Istati Membri li jagħżlu li jiżviluppaw il-moduli ta’ taħriġ tagħhom stess jeħtieġ jiżguraw li l-kontenut ikun konformi mal-istandards Ewropej, inkluż billi jieħdu ispirazzjoni minn moduli ta’ taħriġ offruti minn organizzazzjonijiet internazzjonali.

42

(43)  Eż. Kors Online Massiv u Miftuħ tal-UNESCO għall-imħallfin u għall-atturi ġudizzjarji dwar l-istandards internazzjonali dwar il-libertà tal-espressjoni u s-sikurezza tal-ġurnalisti.

43

(44)  Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-8 ta’ Novembru 2019 dwar l-aċċess għall-protezzjoni soċjali għall-ħaddiema u għall-persuni li jaħdmu għal rashom, 2019/C 387/01 (ĠU C 387, 15.11.2019, p. 1).

44

(45)  
  “
  Wanted! Real action for media freedom in Europe
  ”, Ir-Rapport Annwali mill-organizzazzjonijiet sħab għall-Pjattaforma tal-Kunsill tal-Ewropa għall-Promozzjoni tal-Protezzjoni tal-Ġurnaliżmu u s-Sikurezza tal-Ġurnalisti, Kunsill tal-Ewropa, 2021.

45

Wanted! Real action for media freedom in Europe

(46)  Rapport dwar l-Istat tad-Dritt tal-2021.

46

(47)  Sabiex tipprevjeni u tiġġieled it-tixrid ta’ diskors illegali ta’ mibegħda online, f’Mejju 2016, il-Kummissjoni qablet ma’ pjattaformi online kbar dwar “Kodiċi ta’ Kondotta dwar il-ġlieda kontra d-diskors ta’ mibegħda illegali online”. Il-Kummissjoni għandha wkoll l-għan li tespandi l-lista ta’ reati tal-UE biex tinkludi d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda.

47

(48)  https://forbiddenstories.org/fr/case/le-pegasus-project/

48

(49)  Ir-Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta’ April 2016 dwar il-protezzjoni tal-persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali u dwar il-moviment liberu ta’ tali data, u li jħassar id-Direttiva 95/46/KE (Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data) (ĠU L 119, 4.5.2016, p. 1).

49

data

data

Data

(50)  Id-Direttiva (UE) 2016/680 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta’ April 2016 dwar il-protezzjoni ta’ persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali mill-awtoritajiet kompetenti għall-finijiet tal-prevenzjoni, l-investigazzjoni, is-sejbien jew il-prosekuzzjoni ta’ reati kriminali jew l-eżekuzzjoni ta’ pieni kriminali, u dwar il-moviment liberu ta’ tali data, u li tħassar id-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2008/977/ĠAI (ĠU L 119, 4.5.2016, p. 89).

50

data

data

(51)  Kif previst fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea, il-Kummissjoni impenjat ruħha li tippromwovi finanzjament sostenibbli għal proġetti b’enfasi fuq l-assistenza legali u prattika lill-ġurnalisti fl-UE u f’postijiet oħrajn, inkluż it-taħriġ dwar is-sikurezza u ċ-ċibersigurtà għall-ġurnalisti u l-appoġġ diplomatiku.

51

(52)  Eż. Rapport Annwali mill-organizzazzjonijiet sħab għall-Pjattaforma tal-Kunsill tal-Ewropa għall-Promozzjoni tal-Protezzjoni tal-Ġurnaliżmu u s-Sikurezza tal-Ġurnalisti (2021) https://rm.coe.int/final-version-annual-report-2021-en-wanted-real-action-for-media-freed/1680a2440e; Online violence against women journalists: a global snapshot of incidence and impacts, UNESCO (2020) https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000375136; Resource Guide on the Safety of Female Journalists Online, OSKE (2020), https://www.osce.org/representative-on-freedom-of-media/468861

52

(53)  Studju Globali tal-ICFJ-UNESCO: “
  Online violence Against Women Journalists
  ” u Rapport dwar l-Għodda għall-Monitoraġġ tal-Pluraliżmu tal-Media tal-2021, ara: https://cmpf.eui.eu/media-pluralism-monitor/

53

Online violence Against Women Journalists

(54)  IPI, Newsroom Best Practices for Addressing Online Violence against Journalists.

54

Newsroom Best Practices for Addressing Online Violence against Journalists

(55)  UNESCO, The Chilling global trends in online violence against women journalists.

55

The Chilling global trends in online violence against women journalists

(56)  Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali (FRA), Vjolenza kontra n-nisa: stħarriġ madwar l-UE kollha, 2014. FRA, Crime, safety and victims’ rights, 2021.

56

Crime, safety and victims’ rights, 2021

(57)  Kemm l-MPM tal-2020 kif ukoll tal-2021 jirrapportaw riskji għoljin fir-rigward tal-aċċess għall-media tan-nisa skont l-indikatur tagħha dwar l-inklużività soċjali.

57

(58)  Il-linji gwida u r-rakkomandazzjonijiet li ġejjin tal-UNESCO għall-kmamar tal-aħbarijiet dwar kif għandha tiġi evitata u indirizzata l-vjolenza kontra l-ġurnalisti nisa u l-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol C190 — Konvenzjoni dwar il-Vjolenza u l-Fastidju, 2019, li tiffoka fuq il-vjolenza u l-fastidju fl-ambjent tax-xogħol.

58

(59)  Bħal rapporti jew opinjonijiet prodotti minn organizzazzjonijiet u korpi internazzjonali, pereżempju l-Kunsill tal-Ewropa u l-Kummissjoni ta’ Venezja.

59

---