Dukfafii akkamiti tamsa’a?

Namootin Dufkakaa fluu qaban kan tamsaasanis qufa’uufi anxifachuudhan. Namootin dhukkubsatan yeroo 

qufa’an, anxifatan, yookin dubatan copha/taaffeen isaan keesaa bahu nama dhiyeenya isaani jiruti faca’uu ni dand’a. 

Cophani/taaffeen sonbati gadi harkifamuu/ cophuu ni danda’u.

Akkasumas nomootin harka meeshaalee waan akka gulantaa balbalaa/cufantaa, minjaala vaayirasiin dufkaka(fluu) 

irra jiru, yookin harka xurii kan nama dhukkubsate qabataniin afaan yookin funyaan isaanii yoo qaban 

dufkakan(fluuun) qabamuu ni danada’u. 

Influweenzaa (Dufkaka fluu)

Dufkaka fluu namoota keesatti

Dukfafi maali ini? 

Dukfafi dhibee vaayirasii dufkakaa fluu irra nama qabu. namooni 

akka qufa’an, qoonqoo keesa akka madaa’anifi qaamni isaani akka 

gubuu godha. Akkasumas dhangala’aa funyaanin yaa’u yookin funyaan 

ukkaamamu, dhadhabbii, qaama waraansa ni qabaatu yookin nagaa 

akka hin taane mallatoo biroo irrati mul’ata. U.S keessati qufaan bara 

hunda kan jalqabu ganna keesa. Namootin umurii fedhee, daa’imman, 

gaheesonifi jaarsoliin, dukfafi qabamuu ni danda’u. 

Namootin U.S keessa jiraatan Dufkakaan ni qabamu?

Eeyyee. Vaayirasiin dufkakaa addunyaa hunda keesa tamsa’a. Yeroo 

baayee U.S keessati dukfafi roobaafi ji’oota ganaa keesa uumama. 

Namootin baayeen bara baraan dufkakaa ni qabamu. dukfafii kutaalee 

addunyaa biraatis ni argama. Yaata’u malee waggaa keessatti yeroon 

dukfafii itti baayinaan mul’atu bakkaa bakkaani addaa ni taha. 

Vaayirasiin Tamsa’uu:

CS 217337/2010 1

U.S. Department of Health and Human Services

Centers for Disease Control and Prevention

INFLUWEENZAA (Dufkaka fluu) Dufkakaa fluutif si
2

Dipaartmantii Tajaajilota Sabaafi Fayyaa kan U.S. 

Wiirtuu To’annaafi Ittisa Dhukkuubaa

INFLUWEENZAA (Dufkaka fluu) Dufkakaa fluutif si

Dukfafi akka si qabe akkamiti beekta?

Mallatoon Dufkaka:

Namootin Dufkakaan(Fluun) dhukkubsatan hundii mallatoowan Dufkaka hunda yerooma tokko hin qabaatani. 

Namootin muraasni gubaa hin qabani. Namootin baayeen kan Dufkakaan(Fluun) qabaman osoo dooktarii bira hin 

dhaqiin yookin osoo qorsa hin fudahtiin fayyu.

Qaama gubaa

Mataa bowwuu

qufaa

Qorra

Madaa afaanii

Dhangala’a funyaanii 

yookin funyaan 

ukkamsuu

Funyaan dhangala’ qabu 

yookin ukkaamame

Hoqqisuu

Waraansa qaamaa 

Albaasuu

Mallatoon Dufkaka(Fluu) yeroo tokko tokko mul’atu:
3

Dipaartmantii Tajaajilota Sabaafi Fayyaa kan U.S. 

Wiirtuu To’annaafi Ittisa Dhukkuubaa

INFLUWEENZAA (Dufkaka fluu) Dufkakaa fluutif si

Akka hin dhukkubsane of eeguuf maal gochuun danda’a?

CDC dufkakaa fluu ittisuuf tarkaanfiwan kanneen akka fudhanu gorsa.:

Ittisaafi Wal’aansa

Namootin Dufkakaan qabaman akkamiti dhukkubsatu?

Namootin muraasni baayisanii kan dhukkubsatan yoo ta’u kaan isaaniimoo 

baayisanii hin dhukkubsatan. Namootin baayeen kan Dufkakaan(Fluun) 

qabaman osoo dooktarii bira hin dhaqiin yookin osoo qorsa hin fudahtiin 

fayyu. Yaata’u malee namootin tokko tokko baayisanii dhukkubsatanii du’uu 

ni danda’u. Namootin baayisanii dhukkubsatan baayeen isaanii kan umuriin 

isaanii waggaa 65 ol ta’e yookin dhibeewan biraa kan akka dhibee sukaaraa, 

laphee, asmii yookin dhukkubii kalee kan qaban yookin ulfa kan taate dha. 

Ijooleen waggaa 5 gadiis carraan dufkaka(fluu) qabamuu isaani guddaadha. 

Namni Dufkaka qabu hagam namoota biraati tamsaasisa?

Namootin baayeen guyyaa 1 ffa osoo mallatoo dhukkubii hin agarsiisin 

kaasee erga mallotoo dhukkubii agarsiisanii booda hanga guyyoota 5 fi 7 

ni tamsaasisu. Namootin ciminaan dhukkubsatan yookin ijooleen yeroo 

dheeraaf dufkakaa(fluu) ni tamsaasisu. 

1 2 3 4 5 6

7 8 9 10 11 12 13

14 15 16 17 18 19 20

21 22 23 24

29 30 31

25 26 27

28

Talaallii fudhachuu Namoota dhukkubsatan 

irraa fagaachuu. 

Qorsa akka dooktariin kee si 

ajajjeti itti fayyadami. 

Yeroo hunda harka kee 

saamunaafi bishaan 

hoo’aan dhiqachuu. Yoo 

saamunanifi bishaan hin 

jiraane harka xaragadhuu 

alkoolii qabuun fayyadami.
4

Dipaartmantii Tajaajilota Sabaafi Fayyaa kan U.S. 

Wiirtuu To’annaafi Ittisa Dhukkuubaa

INFLUWEENZAA (Dufkaka fluu) Dufkakaa fluutif si

Amala guyyaa hunda fayyaa ofiifi kan nama biraa eeguu qabaachuu:

Yeroo qufaatu yookin 

anxifatu funyaanifi afaan kee 

warqaa sooftiin yookin irree 

keetin qadaadi. Waraqaa 

itti fayyadamtes bakka 

qushaasha itti gatanitti gati.

Harka kee saabunaafi 

bishaanin dhiqadhu. Yoo 

saabunanifi bishaan hin 

jiraane harka xaragadhuu 

alkoolii qabuun fayyadami. 

Dhibeen mallatoo dufkaka 

(fluu) sirratti mul’ate erga 

gubaan sitti wayaa’e booda 

hanga sa’a 24 manuma turi.*

Osoo hin dhiqatiin ija, 

funyaaniifi afaan kee hin 

xuqiin, jarmiin kan tamsaa’uu 

karaa kanaani.

*Gubaan qorsa gubaa wayyeesu osoo hin fudhatiin sidhiisuu ni danda’a. Mana turuu jechaan wal’aansa fayyaa barbaachuuf yoo ta’e malee 

manaa hin bahiin jechaadha. Namoota kaan irraayis fagaadhu turi akka itti hindabarsine. 

Tibba dufkakii mul’atu yoo dhukkubsate yeroo muraasaf mana turuun 

waan sirra jiruuf dursiiti qophii godhi. Qorsa fudhatu, harka xaragadhu 

alkoolii qabu, waraqaa sooftiifi waan biraas kan sibarbaachisu qopheefadhu, 

yoo si dhukkube manaa gadi bahuun waan sirra hinjireef. Yoo cimmati 

si dhukkube dooktarii waamadhu. Dooktariin kee qormaata, wal’aansa 

dufkakaa yookii kunuunsa kan biraa kana sibarbaachisu yoo ta’e siti hima. 

Miseensa maatii kiyaa keesaa kan dufkakaan qabame 

yoo jiraate ani hojii deemuun nara hin jiruu?

Namootin ofii isaanif dufkakaan hin dhukkubsane maatii isaanii keesa kan 

dufkakaan dhukkubsate jiraatus akkum yeroo hundaa hojii isaanii deemuu 

ni danda’u. Tarkaanfiwan waan akka harka yeroo hunda saamunaafi bishaan 

hoo’aan dhiqachuu fudhadhu. Yoo saabunaafi bishaan hoo’aa dhabde harka 

xaragadhu alkoolii qabuun fayyadhamii. Miseensa matii kee kan dufkakaan 

dhukkubsate irraa akka sitti hin darbine of eeganoowan kanneen godhi. 
5

Dipaartmantii Tajaajilota Sabaafi Fayyaa kan U.S. 

Wiirtuu To’annaafi Ittisa Dhukkuubaa

INFLUWEENZAA (Dufkaka fluu) Dufkakaa fluutif si

Ijoolee irrati:

Namni ati beektu tokko dhukkubsatee mallatoowan 

kanneen keesaa kan fadhefuu yoo agarsiise gara 

wal’aansa HATATTAMAATI geesi:

Afuura baasuu arii’achiisaa 

yookin afuura baasuuf rakkachuu 

Deemicha yookin 

xabachuu dadhabuu

Haaluun fuula isaa yoo 

diimate yookin daalachaa’e 

Daa’immtichi haalumaan 

orii’uun hamatamuuf 

rakkisuu 

Hoqqisa cimaa yookin 

waliraa hincine 

Dhangala’aa gahaa ta’e 

yoo dhuguu baate. 

Mallatoon dufkakaa ni wayaa’a, 

garuu gubaafi qaufaa cimaa 

ta’een itti deebi’a. 

Hark dhiqachuun jarmii ittisuuf waanti gaariin maali?

Yeroo hunda harka sirriti dhiqachuun jarmii sirraa ittisa. Yeroo harka dhiqatu:

	 • Saabunaafii bishaan hoo’aadhan fayyadami. 

	 • Sakandii 15 hanga 20 dhiqadhu.

Yoo saabunaafi bishaan hoo’aa dhabde harka xaragadhu alkoolii qabuun 

fayyadhamii. Yoo harka xaragadhu alkoolii qabuun fayyadhamtu harka kee 

hanga goggoguuti xaragadhu.

Saldheessa irrati: 

Mallatoowan kanneen irrati ilaali: nyaachuu dadhabuu,yeroo booyu himimmaan dhabuu, huucuun fincaaniif itti 

kaayan yoo faaruman jiidhe.
6

Dipaartmantii Tajaajilota Sabaafi Fayyaa kan U.S. 

Wiirtuu To’annaafi Ittisa Dhukkuubaa

INFLUWEENZAA (Dufkaka fluu) Dufkakaa fluutif si

Gaheesota irrati:

Afuura baasuu dadhabuu 

yookin rakkachuu 

Maal akka godhu beekuu 

dadhabuu

Laphee/qoma yookin garaa 

irrati dhukkubii yookin dhiibbaa

Hoqqisa cimaa yookin 

wal’iraa hin cinne

Tasuuman joonja’uu

Mallatoon dufkakaa(fluu) ni 

wayaa’a, garuu gubaafi qufaa 

cimaa ta’een itti deebi’a. 

Qorsooni dufkaka ni wal’aanuu?

Eeyyee. Qorsooni ajajaman kan qorsoota antiivaariyal jedhaman 

dufkaka(fluu) ni wal’aana. Yoo dhukkubsate qorsooni kuni dafaniit siti 

wayeesu/ si fayyisu. Namootin baayeen kan dhukkubsatan qorsooni kun 

osoo isaan hin barbaachisiin fayyu. Yaa ta’u malee akka dafee sitti wayaa’u 

yoo barbaade dooktariin kee qorsoota antiivariyaalii kan siif ajaja. 

Odeefannoo dabalataaf odeefannoo CDC lakkoofsa kanaan waami 1-800-CDC-INFO

(232-4636) yookin websaayiti kana ilaali www.cdc.gov/flu.