Piga simu kabla ya kwenda kumtembelea 

daktari wako. 

• Piga simu kabla ya kwenda. Nyingi za ziara za 

kimatibabu kwa ajili uchunguzi wa kawaida 

zinazidi kuhairishwa au kufanyika kupitia 

kwa simu au matibabu ya kupitia kwa simu.

• Ikiwa uko na miadi ya kimatibabu ambayo hayawezi kuhairishwa, 

pigia simu ofisi ya daktari wako. Hii itasaidia ofisi hiyo kujilinda 

wenyewe na wagonjwa wengineo.

Ikiwa uko mgonjwa, vaa kitambaa 

kinachofunika mapua yako na mdomo.

• Unapaswa kuvalia kitambaa cha usoni kinachofunika 

mapua yako na mdomo ikiwa ni lazima uwe 

karibu na watu wengine au wanyama, 

ikijumuisha wanyama wa nyumbani (hata 

waingiao nyumbani).

• Sio lazima uvalie kitambaa cha usoni ikiwa uko peke yako. 

Ikiwa hauwezi kuvalia kitambaa cha usoni (kwa sababu ya 

usumbufu kupumua kwa mfano), funikia kukohoa kwako na 

kupiga chafya kwako kwa njia nyingine. Jaribu ukae futi 6 

mbali na watu wengine. Hii itawasaidia watu walio karibu na 

wewe.

Kumbuka: Wakati huu wa kuzuka kwa ugonjwa wa COVID-19, 

barakoa za kiwango cha kimatibabu zimehifadhiwa kwa ajili ya 

wahudumu wa kiafya na watu wa kwanza kushugulikia matukio. 

Itabidi utengeneze kitambaa cha usoni kwa kutumia skafu

au bandana.

Ukipatwa na ishara za kuonyesha dharura ya matibabu ya 

COVID-19 tafuta msaada wa kimatibabu mara moja. 

Ishara za kuonyesha dharura ya matibabu zinajumuisha*:

• Kupumua kwa matatizo

• Maumivu au msukumo usioisha kifuani

• Kuchanganyikiwa kupya au kutoweza kuamshwa

• Mdomo au uso wa samawati

*Orodha hii haijajumuisha dalili zote. Tafadhali pata ushauri 

kutoka kwa kituo chako cha huduma za afya kuhusu dalili 

zinginezo ambazo ni mbaya zaidi au unazotilia shaka.

Piga simu ya 911 ikiwa una dharura ya kimatibabu. Ikiwa 

una dharura ya kimatibabu na unahitaji kupigia simu 911, 

mfahamishe opareta kwamba unayo COVID-19 au unadhani 

labda unayo. Ikiwezekana, vaa barakoa kabla ya wahudumu wa 

matibabu ya dharura kufika.

CS 316120-J 05/04/2020

cdc.gov/coronavirus

Zuia kuenea kwa COVID-19 ikiwa wewe ni mgonjwa

Toleo Linalofikiwa: https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/if-you-are-sick/steps-when-sick.html

Ikiwa uko mgongwa COVID-19 au unadhani labda 

uko na COVID-19, fuata hatua zilizo hapa chini ili 

kusaida kuwalinda watu wale wengine nyumbani 

mwako na jamii.

Kaa nyumbani isipokuwa unapoenda kutafuta 

matibabu. 

• Kaa nyumbani. Watu wengi walio na 

COVID-19 wana dalili tulivu na wanaweza 

kuponea nyumbani bila ya uuguzi wa 

kimatibabu. Usiondoke nyumbani kwako, 

isipokuwa unapoenda kutafuta matibabu. Usitembelee 

maeneo ya umma.

• Jilinde mwenyewe. Pumzika na unywe maji-maji kwa wingi.

• Tafuta matibabu inapohitajika. Mpigie simu daktari wako 

kabla hujaenda kwa ofisi yao kwa ajili ya uuguzi. Lakini, 

iwapo una matatizo ya kupumua au dalili zingine za kutia 

wasiwasi, piga simu ya 911 kwa msaada wa papo hapo.

• Epuka kutumia usafiri wa umma, kushiriki usafiri, au teksi.

Jitenge na watu wengine na wanyama walio 

nyumbani kwako 

• Kadri inavyowezekana, unapaswa kukaa katika 

chumba mahususi na mbali na watu wengine 

walio nyumbani kwako. Pia, unapaswa 

kutumia bafu tofauti, ikiwa ipo. Iwapo 

ungependa kuwa karibu na watu wengine au wanyama wa 

hapo nyumbani, vaa kitambaa cha kufunika uso.

ɞ Angalia COVID-19 na wanyama iwapo uko na maswali 

kuhusu wanyama wa nyumbani: https://www.cdc.gov/

coronavirus/2019-ncov/faq.html#COVID19animals

Fuatilia dalili zako.

• Dalili za kawaida za COVID-19 zinajumuisha joto 

jingi na kikohozi. Matatizo ya kupumua dalili 

mbaya zaidi ambapo inamaanisha unapaswa 

kutafuta msaada wa kimatibabu.

• Fuata maagizo ya uuguzi kutoka kwa kituo chako cha huduma za afya 

na idara ya afya ya kieneo. Mamlaka za kiafya za eneo la kwako 

zitakupea maagizo kuhusu taarifa za kukagua dalili zako na 

kuripoti.
Unapokohoa au kupiga chafya, funika mdomo 

na pua.

• Funika mdomo na pua zako. kwa kutumia tishu 

unapokohoa au kupiga chafya.

• Tupa tishu zilizotumika katika jaa la takataka lenye mfuko wa 

plastiki ndani.

• Maramoja osha mikono yako kwa maji na sabuni kwa angalau 

sekunde 20. Ikiwa sabuni na maji havipatikani, osha mikono 

yako kwa kutumia sanitaiza ya mikono yenye alcohol ambayo 

ina angalau asilimia 60 ya alcohol.

Osha mikono yako mara kwa mara.

• Osha mikono yako mara ka mara kwa maji na 

sabuni kwa angalau sekunde 20. Hii ni 

muhimu baada ya kutoa pumzi kwa kishindo, 

kukohoa, au kupiga chafya; kuenda bafuni; 

na kabla ya kula au 

kuandaa chakula.

• Tumia sanitaiza ya mikoni ikiwa sabuni na maji havipatikani. 

Tumia sanitaiza ya mikono yenye alcohol ambayo ina angalau 

asilimia 60 ya alcohol, ukifikia sehemu zote za mikono yako na 

kwa kuisugua pamoja hadi uhisi kwamba imekauka.

• Sabuni na maji ndio chaguo bora zaidi, haswa ikia mikono yako

inaonekana ni michafu.

• Epuka kushika Epuka kushika macho yako, pua, na mdomo

kwa mikono ambayo haijaoshwa.

Epuka kushiriki vifaa vya kibinafsi vya matumizi nyumbani.

• Haupashwi kushiriki vyakula, glasi za kunywea, 

vikombe, vyombo vya chakula, taulo, au 

matandiko na watu wengine au wanyama wa 

nyumbani.

• Osha vitu hivi kabisa baada ya kuvitumia kwa maji 

na sabuni au uviweke kwenye mtambo wa kuosha vyombo.

Safisha sakafu zote “zinazoguswaguswa zaidi” kila siku.

• Safisha na uue viini sakafu zinazoguswaguswa 

zaidi kwenye “chumba cha mgonjwa” au bafu. 

Wacha mtu mwingine asafishe na uue viini 

sakafu katika maeneo yanayotumika na watu 

wote, lakini sio chumba chako cha kulala na 

bafu.

• Ikiwa mhudumu au mtu mwingine anahitaji kusafisha na kupulizia dawa

chumba cha kulala mgonjwa au bafu, wanapaswa kufanya 

hivyo kwa misingi ya panapo-hitajika. Yule mhudumu/au huyo 

mtu mwingine anapaswa kuvalia barakoa na kungojea kadri 

iwezekanavyo baadaya ya mgonjwa kutumia ile bafu.

Sakafu zinazoguswaguswa sana zinajumuisha simu, kiunga-mbali, 

kaunta, juu ya meza, komeo za mlango, vifaa vya ndani mwa bafu, 

vyoo, kibodi, tableti, na meza za kando ya kitanda.

• Safisha na uue viini maeneo ambayo yanaweza kuwa na damu, kinyesi, au 

maji-maji ya mwili juu yake.

• Tumia visafishaji vya nyumbani na vitakasaji. Safisha eneo lile au 

kifaa kwa sabuni na maji au kisafishaji kingine iwapo ni chafu. 

Kisha tumia kitakasaji cha nyumbani.

- Hakikisha umefuata maagizo yaliyo kwenye lebo ili 

kuhakikisha matumizi salama na ya ufanisi ya bidhaa ile. 

Nyingi za bidhaa hupendekeza kudumisha sakafu yenyewe 

ikiwa nyevu-nyevu kwa dakika kadhaa ili kuhakikisha 

kwamba viini vimeuliwa. Nyingi pia hupendekeza 

tahadhari kama vile kuvalia glavu na kuhakikisha kwamba 

kuna mzunguko wa kutosha wa hewa wakati wa matumizi 

ya bidhaa yenyewe.

- Nyingi za vitakasaji vilivyosajiliwa na EPA-vya matumizi ya 

nyumbani vinapashwa kuwa fanisi.

Jinsi ya kusitisha kujitenga kwa hiari nyumbani

• Watu walio na COVID-19 ambao wamekuwa 

wakikaa nyumbani (kujitenga kwa hiari nyumbani)

wanaweza kusitisha kujitenga nyumbani 

chini ya masharti yafuatayo:

- Ikiwa hautapimwa ili kuthibitisha iwapo 

bado unaweza kuambukizana, unaweza kuondoka 

nyumbani baada yamambo haya matatu kuwa yamefanyika:

§ Hujakuwa na joto jingi kwa angalau saa 72 (hiyo ni siku 

tatu nzima za kutokuwa na joto jingi bila matumizi ya 

dawa ambazo hupunguza joto)

NA

§ dalili zingine zimeimarika (kwa mfano, wakati kukohoa 

kwako au kushindwa na kupumua kumeimarika)

NA

§ angalau siku 10 zimepita tangu dalili zako zilipojitokeza

kwanza.

- Ikiwa utapimwa ili kuthibitisha iwapo ungali unaweza

kuambukizana, unaweza kuondoka nyumbani baada ya 

mambo haya matatu kuwa yamefanyika:

§ Hauna joto jingi tena (bila matumizi ya

dawa ambazo hupunguza joto)

NA

§ dalili zingine zimeimarika (kwa mfano, wakati kukohoa 

kwako au kushindwa na kupumua kumeimarika)

NA

§ ulipokea vipimo viwili hasi vikifuatana, kando kando 

kwa masaa 24. Daktari wako atafuata miongozo ya 

CDC.

Katika visa vyote, fuata mwongozo wa kituo chako cha huduma za afya na idara 

ya kiafya ya eneo lako. Uamuzi wa kusitisha tahadhari ya kujitenga 

nyumbani unapaswa kufanywa kwa kutegemea ushauriano na kituo 

chako cha kiafya na idara ya afya ya eneo au jimbo. Maamuzi ya 

eneo lako yanategemea na hali katika eneo lako.