CS 314937-Q 03/16/2020

www.cdc.gov/COVID19

Jambo la kufanya iwapo umepatwa na 

ugonjwa wa virusi vya korona 2019 (COVID-19) 

Ikiwa una ugonjwa wa COVID-19 au ukishuku kuwa umeambukizwa virusi vinavyosababisha 

COVID-19, fuata hatua zifuatazo ili kusaidia kuzuia ugonjwa huo usisambae kwa watu walio 

nyumbani kwako na katika jamii. 

Kaa nyumbani isipokuwa unapoenda kutafuta matibabu 

Unapaswa kuepuka shughuli za nje ya nyumbani kwako, 

isipokuwa kuenda kutafuta matibabu. Usiende kazini, shuleni, 

au katika maeneo ya umma. Epuka kutumia usafiri wa umma, 

kushiriki usafiri, au teksi.

Jitenge na watu wengine na wanyama walio nyumbani kwako

Watu: Kadri inavyowezekana, unapaswa kukaa katika chumba 

mahususi na mbali na watu wengine walio nyumbani kwako. 

Pia, unapaswa kutumia bafu tofauti, ikiwa lipo.

Wanyama: Usiwashike wanyama wa nyumbani au wanyama 

wengine hali ukiwa mgonjwa. Angalia COVID-19 na Wanyama

kwa taarifa zaidi.

Piga simu kabla ya kwenda kumtembelea daktari wako 

Ikiwa una miadi ya matibabu, mpigie simu mhudumu wa afya 

na umwambie kwamba una ugonjwa wa COVID-19 au huenda 

unao. Hii itaisaidia ofisi ya mhudumu wa afya kuchukua hatua za 

kuwaepusha watu wengine wasiambukizwe au wasihatarishwe.

Valia barakoa

Unapaswa kuvalia barakoa ukiwa karibu na watu wengine (kama 

vile, ukiwa kwenye chumba au gari moja na wengine) au wanyama 

wa nyumbani na kabla ya kuingia katika ofisi ya mhudumu 

wa afya. Ikiwa huwezi kuvaa barakoa (kwa mfano, kwa sababu 

inakutatiza kupumua), basi watu wanaoishi nawe hawapaswi 

kuishi chumba kimoja na wewe, au wanapaswa kuvaa barakoa 

ikiwa wataingia chumbani mwako.

Unapokohoa au kupiga chafya, funika mdomo na pua 

Funika mdomo na pua zako kwa kutumia tishu unapokohoa 

au kupiga chafya. Tupa tishu zilizotumika katika pipa la taka 

lililofunikwa karatasi ya plastiki laini upande wa ndani; papo hapo 

osha mikono yako kwa sabuni na maji kwa angalau sekunde 20 

au osha mikono yako kwa kutumia sanitaiza ya mikono yenye 

alkoholi ambayo ina angalau asilimia 60-95 ya alkoholi ukifikia 

sehemu zote za mikono yako na kwa kuisugua pamoja hadi uhisi 

kwamba imekauka. Sabuni na maji vinapendekezwa kutumiwa 

iwapo mikono inaonekana michafu.

Epuka kushiriki vifaa vya kibinafsi vya matumizi nyumbani 

Hupaswi kushiriki vyakula, glasi za kunywea, vikombe, vyombo 

vya chakula, taulo, au matandiko na watu wengine au wanyama 

wa nyumbani. Baada ya kutumia vifaa hivi, vinapaswa kuoshwa 

kabisa kwa maji na sabuni. 

Osha mikono yako mara kwa mara

Osha mikono yako mara kwa mara kwa maji na sabuni kwa 

angalau sekunde 20. Ikiwa sabuni na maji havipatikani, osha 

mikono yako kwa kutumia sanitaiza ya mikono yenye alkoholi 

ambayo ina angalau asilimia 60 ya alkoholi ukifikia sehemu zote 

za mikono yako na kwa kuisugua pamoja hadi uhisi kwamba 

imekauka. Sabuni na maji vinapendekezwa kutumiwa iwapo 

mikono inaonekana michafu. Epuka kushika macho yako, pua, na 

mdomo kwa mikono ambayo haijaoshwa.

Safisha sakafu zote “zinazoguswaguswa zaidi” kila siku

Sakafu zinazoguswaguswa sana zinajumuisha kaunta, meza, 

komeo za mlango, vifaa vya ndani mwa bafu, vyoo, simu, kibodi, 

tableti, na meza za kando ya kitanda. Pia, safisha sakafu zozote 

ambazo zinaweza kuwa na damu, kinyesi, au majimaji ya mwili 

juu yake. Tumia kipulizio cha usafishaji cha nyumbani au pangusa, 

kulingana na maagizo yaliyo kwenye lebo. Lebo huwa na maagizo 

ya matumizi salama na fanisi ya bidhaa yenyewe ikijumuisha 

tahadhari unazopaswa kuchukua unapotumia bidhaa hiyo, kama 

vile kuvaa glavu na kuhakikisha kwamba kuna mzunguko wa 

hewa ya kutosha wakati wa kutumia bidhaa hiyo.

Fuatilia dalili zako

Tafuta msaada wa kimatibabu haraka ikiwa ugonjwa wako 

unazidi kuwa mbaya (kama vile, matatizo ya kupumua). Kabla 

ya kutafuta matibabu, mpigie simu mhudumu wako wa afya na 

umwambie kwamba unao au unafanyiwa ukaguzi wa ugonjwa 

wa COVID-19. Valia barakoa kabla ya kuingia kwenye kituo 

kile. Hatua hizi zitaisaidia ofisi ya mhudumu wa afya ili kuzuia 

watu wengine walio ofisini mle au kwenye chumba cha kungojea 

wasiambukizwe au kuhatarishwa. 

Mwombe mhudumu wa afya apige simu kwenye idara ya afya 

ya eneo au jimbo. Watu ambao wamewekwa chini ya uangalizi 

au wanaosaidiwa kujifuatilia wanapaswa kufuata maagizo 

yanayotolewa na idara yao ya afya ya eneo au wataalamu wa afya, 

kama itakavyofaa. 

Iwapo una dharura ya kimatibabu na unahitaji kupiga simu ya 

911, wafahamishe wahudumu kwamba unao, au unafanyiwa 

uchunguzi wa ugonjwa wa COVID-19. Ikiwezekana, vaa barakoa 

kabla ya wahudumu wa matibabu ya dharura kufika.

Usitishaji wa kujitenga nyumbani

Wagonjwa walio na ugonjwa uliothibitishwa wa COVID-19 

wanapaswa kusalia chini ya tahadhari za kujitenga nyumbani 

hadi pale hatari ya kuwasambazia wengine itadhaniwa kuwa chini 

zaidi. Uamuzi wa kusitisha tahadhari ya kujitenga nyumbani 

unapaswa kufanywa kwa kutegemea kisa kimoja hadi kingine, 

kwa kushauriana na wahudumu wa afya na idara ya afya ya eneo 

au jimbo.