title: "Elektroauto"
text: "En Elektroauto es en Automobiil, wat fan Elektromaskiinen \u00f6ndrewen uur.\n\nWat wiar \u00fcs Jest?\n\nHok Aart fan Autos, elektrisk Wainer of sok me J\u00f6lingsmaskiin \u00fcs Jest \u00fcp Straat kemen es, weet nemen sa rocht. Aur en lung Tir wiar di Mensken man lefer me en Elektrowain \u00f6nerwai, aurdat em en Bensiinmaskiin \u00f6ndrai skul. Beeter waar dit me en Elektromotoor, di Starter, wat di Maskiin me en Baterii \u00f6ndrai k\u00fcr.\n\nSa heer di Elektrotechnik di Bensiinwain holpen, dat di \u00fcp Fet kum k\u00fcr.\n\nForskelen\nDi Forskel es fuaral, hur di Energii fuar di Maskiinen fan kumt. En Auto me Brenstofseli ken wakerer \u0101pfelt uur, en dit kumt me jen Leering fii\u0111er \u00fcs di miist Bateriiautos. En Auto fan di Merelklas nemt ombi 800 Gram Weeterstof fuar 100 km, dit jit, dat dit me 5 kg binai 600 km fiir lapt. Wan em muar \u00fcs jen Brenstofseli heer, ken em uk muar Maskiinenkraft leenger omseet \u00fcs me Bateriien.\n\nMe en Bateriienauto ken em muar Stroom rekuperiari, en em kan sin Stroom it\u00fc\u00fcs maaki. Weeterstof let h\u00f6m ek sa iinfach maaki en fuaral uk forwaari.\n\nForskelig Aarten\n\nHat jeft fuaral trii Aarten:\n\n Elektroauto me Baterii: Stroom fan't Nat, en Winjkraft- of Photovolt\u0101ik\u00f6nlaag uur iin \u00f6n en Baterii leeren. Di Maskiin nemt di Stroom fan di Bateriien. Jerer wiar di Bateriien aaftinoch me Luar \u0101pbecht, leeter Nickel-Cadmium, en deling (2018) uur fuaral me Lithium-Bateriien aarbert. Diar jeft et uk jit Forskelen. \n\n Elektroauto me Baterii en Solaarpaneelen: Des es dit salev \u00fcs dit Bateriiauto, man di Solaarpaneeli ken di Baterii t\u00f6 en gur Diil \u0101pleer, wan dit Auto \u00f6n di Senskiin staant of k\u00f6\u00f6rt uur. En Bisp\u00f6l es di SION fan Sono Motors.\n\n Elektroauto me Brenstofseli: Iin \u00f6n en Tank uur Weeterstof pompet. Des uur iin \u00f6n en Brenstofseli leten, hur di Weeterstof me di S\u00fc\u00fcerstof \u00fct di Lucht t\u00f6 Weeter uur. Diarbi uur elektrisk Energii frii, hur em en Baterii me \u0101pleer of en Elektromaskiin me \u00f6ndriif ken. Fuar't Miist es biiring iin \u00f6n en Brenstofselen-Auto, aurdat em me Bateriien di kineetisk Energii t\u00f6beekwen ken, dit jit Rekuperatsjoon.\n\nTechnik\n\nBrutto en Netto-Kapatsiteet\nArk Lithium-Akku heer en BMS (Baterii-Management-Systeem), wat fuaral \u00fcppasi skel\n dat di Baterii ek t\u00f6 w\u0101rem uur\n dat di Baterii ek t\u00f6 kuul uur\n dat di Baterii ek leeren uur, wan di Temperatuur dit ek t\u00f6let\n dat niin Last \u00f6n di Baterii kumt, wan di Temperatuur dit ek t\u00f6let\n\ndiaraur hen paset dit BMS uk \u0101p,\n dat di Baterii ek t\u00f6 fol leeren uur\n dat di Baterii ek t\u00f6 lerig maaket uur\n\nEn diarom ken em fan di Kapatsiteet (=brutto) fuar't Miist bluat 80 bit 90% (=netto) n\u00fcti\n\nFan ual maaki nii: Baterii-Recycling\nWan em en Liiter \u00d6\u00f6l forbrent, da uur diar oler we\u0111er \u00d6\u00f6l fan. Des giar bi Bateriien uk \u00fc\u0111ers.\nManing Firmen forsjuk al leenger, di Stofi \u00fct ual Bateriien t\u00f6 fo. Des raaket ek bluat di Bateriien fan Autos of Elektroweelen, naan, uk iin \u00fcs Telefooni, Tablets en muar sen Lithium_Bateriien iinbecht of iin seet, wat jens ek muar aarberi mai.\n\nAural uur uk diar\u00f6n aarbert, dat Stofi sa \u00fcs Koobolt ek muar n\u00f6\u00f6rig sen.\n\nDi beest Tal fan \u00fctsortiaret Stofi skafet di Firma Duesenfeld \u00f6n Wendeburg bi Braunschweig.\n\nDit Leergiraat rocht h\u00f6m ee\u0111er di PV-\u00d6nlaag\n\nWan em en PV-\u00d6nlaag me 8 bit 10 kWp heer, da leengt di Stroom aaftinoch uk fuar't Auto. Des weet uk di Liren, d\u0101nen Leergiraaten bech. Sa jeft et Giraaten, wat \u00fctskrekeli, wan en Wulk en diarme ek inoch Stroom kumt. Wan di Stroom we\u0111er muar uur, da skrekelt dit we\u0111er \u00f6n. Hok Giraaten raili uk di Leerstroom diaree\u0111er \u0101p en dial, wat di PV-\u00d6nlaag bringt.\n\nDes raaket deling (2020) fuaral b\u00fctl\u00f6ning Wainer sa \u00fcs Tesla, aurdat di D\u00fctsken jaa noch bliir sen, dat ja en Elektroauto \u00fcp Straat haa.\n\nK\u00f6\u00f6r en k\u00f6\u00f6r let \n\nEn Elektromaskiin let h\u00f6\u00f6r iinfacher raili \u00fcs en J\u00f6lingsmaskiin. Aaftinoch es niin Skrekelkast n\u00f6\u00f6rig, wat uk fuul mener Wecht meent.\n\nMasi Elektroautos haa en Tempomat, en fuaral Tesla heer al olerhun Modeli me \u201eAutopilot\u201c \u00fcp Straat.\n\nLuki uk \u00f6ner Autonoomi K\u00f6\u00f6rmaskiinen.\n\nWat aur Energii \n\nPkw\n\u00d6n dit Bisp\u00f6l fan di Renault Kangoo ken em weegi, hurfuul Energii fuar 100 km n\u00f6\u00f6rig sen.\n\nBensiin, ombi 70 kW Motorkraft. Bensiin heer ombi 8,5 kWh Brenwert iin \u00f6n jen Liiter.\u00dcp kuurt Streeken nemt di Bensiinwain ombi 8,5 Liitern.\n\nDiesel, ombi 70 kW Motorkraft. Bensiin heer ombi 10 kWh Brenwert iin \u00f6n jen Liiter.\u00dcp kuurt Streeken nemt di Bensiinwain ombi 6,5 Liitern.\n\nElektro es iinfacher. Me en 22kWh-Baterii ken em 80 bit 150 km k\u00f6\u00f6r, 80 km sen dit Mendst \u00f6n di Wunter, en 150 kWh sen bal ek waar. Dit Merel sen da \n >> \nFan en 20kWh-Baterii en em bluat ombi 80%n\u00fcti, man fuar't \u0100pleeren es di Energii dach n\u00f6\u00f6rig.\nWan w\u00fc n\u00fc weet wel,hurfuul Energii fuar 100km n\u00f6\u00f6rig sen, da skel w\u00fc di Kapatsiteet (22kWh) en di Kilomeeter t\u00f6\u00f6genreekni:\n\nDit jit, dat \u00fcs 22kWh d\u00f6\u00f6r 1,15 dit es, wat fuar 100km n\u00f6\u00f6rig es:\n\nDes es noch niin Spaarmaskiin.\n\nElektrobus\nN\u00fc forsjuk w\u00fc ditsalev me en Sileo S12, en Bus fuar ombi 85 Mensken.\nDi Baterii ken 225kWh \u0101pnem, en diarme ken di S12 twesken 170 en 230 km laap.\nFuar di Laapwai jit dit:\n\n()\n\nDa ken w\u00fc mal iinfach \u00fctreekni, hurfuul Energii fuar 100km n\u00f6\u00f6rig sen.\n\nDes jit: Me mener \u00fcs debelt sa fuul Energii \u00fcs en merelgurt Bensiin-Pkw ken di Elektrobus 85 Mensken k\u00f6\u00f6r.\n\nWat aur di Baterii \nSa \u00fcs em dit al bi di Tesla Roadster (2008) maaket heer, uur di K\u00f6\u00f6rbaterii bi Tesla fan 18650-Selen, wat Lithium-Ioonen-Bateriien sen, t\u00f6hopluaret. Des sen al jaarlung fuar Laptops \u00f6n Gang . Koopet uur des fuar't Miist fan Panasonic.\n\nFan BMW jit dit, dat ja Pouch-Selen bi LG \u00f6n Korea iinkoopi. En Pouch-Seli es sawat \u00fcs en H\u00fcnki of Haurem, dit nemt aaftinoch ek sa fuul Plaats.\nBi't Pedelec sen di Bateriien, wat iin \u00f6n di Pakeetdraier sk\u00f6\u00f6wen uur fuar't olermiist me Pouch-Selen becht.\n\n\u00d6n di Sir Tesla Model S en \u00f6ner Pedelec es di Bireekning biskrewen, hur'ling fan sok litj Bateriien en gurt Jen uur, hur em Auto me k\u00f6\u00f6r ken.\n\nDit Model S me 85-kWh-Baterii heer 7.104 enkelt Selen (Typ 18650), wat fan 16 Moduuli (\u201eBricks\u201c) t\u00f6hopseet es.\n\nVehicle to Grid\n\nDi Elektroonik iin forskeligi Wainer - sa \u00fcs di Nissan Leaf ZE1 of di Sono Sion- es diarfuar iinrocht, dat di uk Stroom d\u00f6 ken. Dit jit, dat em diarfan uk Energii iin \u00f6n sin H\u00fcs Stj\u00fc\u00fcri ken,wan dit diarfuar en Giraat heer. Des es gur, wan niin Stroom fan Senskiin of Winj t\u00f6 fo es. \"Vehicle to grid\" jit sa fuul \u00fcs \"Wain t\u00f6 (Stroom-) Nat\"\n\nElektroautos \u00fcp S\u00f6l'\n\nBMW\n\nForskelen fan i3 t\u00f6 i3s\n\nCitro\u00ebn\nBal niin Noom fan en Autofirma uur sa aaft mes \u00fctspreeken \u00fcs di fan Citro\u00ebn. \n\nDes Firma jert t\u00f6 di PSA-Konsern en becht aaft wat t\u00f6hop me Peugeot. Di Berlingo jit bi Peugeot Partner.Hat es man ek sair, dat Peugeot uk en elektrisk Wain diarfan \u00f6nb\u00f6\u00f6ren heer.\n\nDaimler AG\n\nMercedes-Benz heer sin Noom ee\u0111er Gottlieb Daimler sin Daachter Mercedes, uur sair. Aur lung Tiren st\u00f6n des Noom (Of di Noom Daimler-Benz) fuar Maskiinen, hur em h\u00f6m \u00fcp forlet k\u00fcr en wat sa waker ek \u00f6nsteken ging. Sent di niigentiger Jaaren heer man dit \"Marketing\" aurhun wonen, en em es diart\u00f6 aurgingen, fuar ark nii Taacht en ain Firma iipent\u00f6maaki. Di Haurfirma jit \u00f6ntwesken Daimler AG. Sa waar fan di Busfirma EvoBus, \u00fcs em K\u00e4ssbohrer aurnomen her, en diarfan jeft et al ombi 5 \u00d6nerfirmen. Fan di Smart waar en Firma Smart, \u00fcs di Swaitser, diar h\u00f6m di Smart \u00fcttaacht her, niin Lest muar her. Me di Elektroautos skul uk diarfuar en Firma \u00fcttaacht uur, en des jit Mercedes-Benz EQ.\nIk fortel dit, aurdat em waker d\u00f6\u00f6renachler kumt, en diarom ken dit wiis, dat jen of di \u00fc\u0111er Noom ek rocht iinseet es.\n\nSent dit we\u0111er Daimler jit, \u00f6nerskriift Gottlieb Daimler aaftinoch di Winjskiiwen fan di Wainer.\n\nMercedes-Benz\n\nSmart\nDes Skeltern weegi di Smart 453 EQ, wat jest \u00fcs \"ED 4\" forkoopet waar. Dit es di Elektrowain fan di tr\u0113r Bechningsaart 453.\n\nMercedes-Benz EQ\nDit es di Daachterfirma, wat Daimler fuar Elektrowainer iipenmaaket heer. \nDit jest Automodel jit Mercedes-Benz EQC en uur \u00f6n Bremen sa \u00fcs \u00f6n Peking becht.\n\nEQC 400\n\nEQV 300\n\nDi \"Vito\" es di Kraam- of Aarberswain, di litj Persoonenbus jit \"V-Klas\". Sent di Uurs fan 2019 jeft et en V-Klas me Elektromaskiin, en des heer en Baterii me 90 kWh. Diarme skel di Wain bit t\u00f6 352 km laap. \nDi Maskiinenkraft es me 150 kW \u00f6nd\u00f6nen, en di V-Klas skel 160 km/h laap.\n\n\u00d6n Likstroom (CCS) skel di V-Klas me 110 kW Leerkraft Stroom f\u00f6, dit jit dat et fan 10 bit 80 % fan di Baterii ombi 45 Minuuten waaret.\n\nDi e-Vito heer en litjer Maskiin me 84 kW en skel me sin Baterii ombi 150 km me bit t\u00f6 120 km/h laap. Des Wain jeft et sent di taust Hualev fan 2018.\n\nFord\nFan Ford k\u0101m 2020 di Mustang Mach-E \u00fct.\nUk fan di Kraamwain of litj Bus Ford Transit wiar al en Elektromodel taacht, man dit es jit ek \u00fcp Straat.\n\nHyundai\nDi Hyundai Motor Group becht sent 1975 Persoonenwainer. Me di Kona en di Ioniq heer di Autofirma tau Elektroautos on Gang.\n\nJaguar Land Rover\nDit Elektroauto fan Jaguar jit Jaguar I-Pace\n\nKia Motors\nDit Elektroauto fan Kia Motors jit Kia Niro\n\nNext.e.GO Mobile\nFan di RWTH  (Rheinisch-Westf\u00e4lische Technische Hochschule) waar jens en Projekt bigent, di Streetscooter. \nLeeterhen waar en taust jen maaket, di e.Go. \nDiarbi giar dit diarom, dat en Auto ek muar heer \u00fcs wat n\u00f6\u00f6rig es man dat et likert Formaak es en k\u00f6\u00f6r diarme ombi.\n\nDit Projekt es man \u00fct Jil l\u00f6pen en maast forkoopet uur.\n\nDes Auto es n\u00fc ek fan S\u00f6l, man dit jert diart\u00f6.\n\nNissan\nFan Nissan uur di Leaf en di E-NV 200 \u00f6nb\u00f6\u00f6ren. Fan di Leaf jeft et al di taust Bechningsreeg, man \u00fcp S\u00f6l sen deling (Kr\u00f6lenmuun 2020) bluat hok fan di jest Reeg t\u00f6 finj.\nDi Leaf sa \u00fcs uk di E-NV 200 k\u00fcr em \u00fcp S\u00f6l al \u00fctlii, jen E-NV 200 es somtirs \u00fcp Straat t\u00f6 raaki.\n\nRenault\n\nTesla\nModel S\n\nModel 3\n\nAartig wat litjer en uk g\u00f6nstiger es dit Model 3 \u00f6nliar. Di Wain skul jest \"Model E\" jit, man diarfan k\u0101m Strir me en Firma, wat di Noom al fuar wat \u00f6n Gang her.\n\nModel X\n\nDit Model X es en Family Van, en Aart fan Mikrobus, wat achtern D\u00fc\u00fcren sa \u00fcs J\u00fcken heer (\"Falcon doors\"). Dit jert d\u00f6 di hooger Klas en es uk ombi sa j\u00fc\u00fcr \u00fcs en Model S.\n\nModel Y\n\nSent 2020 jeft et dit Model Y, wat en binai bluat hooger bechti Model 3 es.\n\nStreetscooter\n\nVolkswagen AG\nT\u00f6 di Volkswagen AG hiir masi Marken sa \u00fcs Audi, Seat, \u0160koda, Bentley en Volkswagen. \nDes haa aaftinoch jen Platforem fuar forskeligi Modeli fan di Marken. Sa sen VW Up!, \u0160koda Citigo en Seat Mii binai lik becht, man di Prisen en hok \u00dctstafiaringen sen forskelig maaket.\n\nAudi\n\nPorsche\n2015 heer Porsche en Auto me di Noom Mission E fuarstelt, en hent\u00f6 dit Jen fan 2019 wiar diarfan di Taycan uuren, dit jest Elektroauto fan des VW-Daachter.\nPorsche heer \u00fcp S\u00f6l en H\u00fcs becht, hur em Autos \u00f6nluki en h\u00fc\u00fcri ken, dat em diarme \u00fcp Ail\u00f6n ombi k\u00f6\u00f6r ken. T\u00f6 des Wainer jert uk di Taycan.\n\nVolkswagen\n\nMAN \nDi Traton SE es en Firma fan di Volkswagen AG. Diar giar dit om Kraamwainer en Busi.\nDi Traton SE halt ombi 94 % fan di MAN-Aktien.\n\nIin \u00f6n di VW-Fabriiken D\u00fcsseldorf of uk \u00f6n Poolen uur Autos fuar't N\u00fcting becht, sa \u00fcs uk di VW Crafter.\nDi MAN TGE 3.140 E (Ombi trii Tenen Wecht en 140 PS fan en Elektromaskiin) es \u00f6n di salev B\u00f6\u00f6rt \u00fcs di VW Crafter becht, bluat fan b\u00fcten en fan benen es di en bet forskelig maaket. Di Crafter jeft et uk me Elektromaskiin, des jit e-Crafter.\n\nDit en des\n\nNavya, di \"autonoomi\" Bus\n2019 waar di Navya naa S\u00f6l stj\u00fc\u00fcrt, en Bus, wat ek autonoom k\u00f6\u00f6rt, man di ken fuar en Streek programiaret uur. Wan niin Baariliren \u00f6n Kairem sen, k\u00f6\u00f6rt di lerig ombi, aurdat em me Weel wakerer \u00f6nerwai es.\n\nOmnibus, dit gurteri Auto\n\nMAN\nDi jest Elektrobus fan MAN es di Lion'sCity E, wat et me 12 en 18 Meetern jeft.\n\nSent di August (B\u0101richtmuun) fan 2021 heer di Damperselskep fan Pelworem en Lion'sCity 12 E, di ual Dieselbus skel wech.\n\nMercedes-Benz EvoBus\n\nNavya\n\nSileo\n\nSilenth 1\n\nDi Silenth 1 es en Elektrobus fan Kiina, hur Technik fan D\u00fctskl\u00f6n iinbecht es (Bosch, ZF).\n\nDi Bus es fan Salzborig bit t\u00f6 di Kaiser-Franz-Josef-H\u00f6he en t\u00f6beek l\u00f6pen (ombi 330 km) en her jit gur 40% Energii iin \u00f6n sin Baterii.\n\nSenerlig es di \"Double Gun\"-Leertechnik, hur em aut tau Wiiren debelt sa waker me \u0101pleer ken.\n\nVideo fan Uasterrik (Gro\u00dfglockner)\n\u00d6n Uasterrik waar en 12-m-Bus me 430-kWh-Baterii becht, dat em rocht fuul Maskiinenkraft diarfan fo ken. Bi en gurter Akku ken em muar Last ofnem \u00fcs wan di olter litj es.\n\nDi Maskiinen k\u00fcr da uk leenger 200 kW fo, en me des Bus es em da \u00fcp en gurt B\u0101rig k\u00f6\u00f6rt, di Gro\u00dfglockner t\u00f6hop ombi 330 km.\n\nVDL\nFan VDL kumt di Citea SLF Electric, hur dit al di taust Generatsjoon fan jeft.\nVDL-Busi laap al \u00f6n M\u00fcnster, Osnabr\u00fcck, K\u00f6ln en Kiel, aaftinoch uk me 18 Meetern Leengdi (Citea SLFA 181 Electric).\n\nLuki uk jir\nElektroauto (Baterii)\n\nElektroauto (Weeterstof)\n\nForkiir\nStraatenforkiir\nElektroauto"