title: "Republiik Kongo"
text: "At Republiik Kongo [\u02c8k\u0254\u014bgo] (\u00fc\u00fcb Fraans\u00f6\u00f6sk: R\u00e9publique du Congo [k\u0254\u0303\u02c8go]; uk Kongo-Brazzaville; ap tu 1960 Madelkongo, faan 1969 ap tu 1991 Folksrepubliik Kongo) as en republiik uun a maden faan Aafrika.  Uun a nuurd lei Kameruun an det Madelaafrikoons Republiik, uun a waast Gabuun an de Atlantisk Ootseaan, uun a uast an s\u00fc\u00fcd leit det Demokraatisk Republiik Kongo an uk uun a s\u00fc\u00fcd de angolaanisk eksklaawe Cabinda.  At lun hee 3.697.490 lidj (2007).  At hoodsteed as Brazzaville.\n\nGeografii\n\nGeograafisk Laag\nAt lun dialt grensen m\u00e4 fiiw lunen. Det lingst grens (2567 km) faan det Republiik Congo wurt m\u00e4 Gabuun an det kurtst (231 km) m\u00e4 Angoola diald. At lun dialt uk en 1229 km lung grens m\u00e4 det Demokraatisk Republiik Kongo, en 494 km lung m\u00e4 Kameruun an en 487 km lung m\u00e4 det Madelaafrikoons Republiik. A eeg as 169 km lung.\n\nBerger\nDe huuchst berig uun det Republiik Kongo as de Nabemba Berig, wat uun Sangha Department lei an 1020 m huuch as. \u00d6ler berger san: Bouloukombo Berig (uun Niari Department; 808 m huuch), Obima (uun L\u00e9koumou Department; 800 m huuch), de Kinoumbou Berger (uun Bouenza Department; 784 m huuch), de Berger faan Pangala (uk uun Bouenza Department; 765 m huuch), de Kanga Berger (uun Bouenza Department); 764 m huuch), Nioundou Berig (uun Niari Department; 762 m huuch), Bombo Berig (uk uun Niari Department; 752 m huuch), Kiama Toop (uun Niari Department; 747 m huuch), Tembo Berig (uun Niari Department; 736 m huuch) an d\u00f6n Tobo Berger (uun Pool Department; 727 m).\n\nStruumer\nDe Kongo Struum bildet dial faan at s\u00fc\u00fcdgrens faan't lun. \u00d6ler struumer uun't lun san de Kouilou Struum an de Alima Struum.\n\nIndialing faan Ferwalting\nDet Republiik Kongo hee 12 departmenten (\u00fc\u00fcb Fraans\u00f6\u00f6sk: d\u00e9partments)\n\nBef\u00f6lkring\n\nSpriiken\nDet amtelk spriik faan't lun as Fraans\u00f6\u00f6sk.\n\nHistoore \nUun det 13. juarhunert wiar do k\u00f6ningriken, wat man miast troch a slaawenhanel uun det 17. an 18. juarhunert uun a m\u00f6s faan de Kongo Struum tunantmaaget wurd. D\u00f6n iarst kontakten m\u00e4 europeern wiar uun det 15. juarhunert. 1766 begand en fraans\u00f6\u00f6sk misioon an faan 1875 uf uun begand at erforsking faan\u2019t lun troch Pierre Savorgnan de Brazza. 1880 wurd at Teke Rik troch en sk\u00fclferdrach en fraans\u00f6\u00f6sk protektoraat. Bal wurd en militeerposten bi de Kongo Struum gr\u00fcnjlaanjen, diar\u00fctj at steed Brazzaville kaam. 1883 wurd Pointe-Noire gr\u00fcnjlaanjen. 1891 wurd at lun det fraans\u00f6\u00f6sk kolonii Kongo (faan 1903 Madelkongo, \u00fc\u00fcb fraans\u00f6\u00f6sk: Moyen Congo neemd). 1910 wurd det tup m\u00e4 Gabuun tu\u2019t generoolguwernment faan Fraans\u00f6\u00f6sk-Ekwatoriaalaafrika ferklaaret. Brazzaville t\u00e4\u00e4lte do amanbi 6000 iinwener, wuks man gau droch a tutooch faan waanrewerker, diar \u00fctj Tschad an Dahomey kaam. 1911 ging at nuurddial faan\u2019t kolonii tu tjiisk Kameruun; efter de Iarst W\u00e4\u00e4ltkrich wurd at gebiit weler dial faan\u2019t kolonii. At lun wurd 15. August 1960 suwereen. Fulbert Youlou wiar de iarst president.\n\nPolitiik \nDet Republiik Kongo as en republiik. A president faan't lun sant 1997 as Denis Sassou Nguesso.\n\nB\u00fctjenpolitiik \nDet Republiik Kongo lasmoot faan d\u00f6n Feriand Natschuunen sant 20. September 1960.\n\nWiartskap\nAt weering faan't lun as de madelaafrikoons CFA-Franc, wat faan det Madelaafrikoons Sentraalbeenk \u00fctjbroocht wurt.\n\nLuke uk diar \n Kongo (struum)\n\nKwelen"