title: "Bulgaarien"
text: "Bulgaarien, amtelk Republiik faan Bulgaarien (\u00fc\u00fcb Bulgaars: \u0411\u044a\u043b\u0433\u0430\u0440\u0438\u044f B\u01celgarija [b\u0264\u026bg\u02c8arij\u0250] an \u0420\u0435\u043f\u0443\u0431\u043b\u0438\u043a\u0430 \u0411\u044a\u043b\u0433\u0430\u0440\u0438\u044f Republika B\u01celgarija) as en stoot uun a s\u00fc\u00fcduast faan Euroopa, \u00fc\u00fcb at Balkanhualeweilun.  Uun a nuurd leit Rumeenien, uun a uast at Suartsia, uun a s\u00fc\u00fcd lei a T\u00fcrkei an Grekenlun an uun a waast Nuurd-Masedoonien an Serbien.  At lun hee 6.875.040 lidj (2021).  At hoodsteed faan't lun as Sofia. At lun as sant 1. Janewoore 2007 lasmaat faan det Europeeisk Unioon.\n\nGeografii\n\nGeograafisk Laag\nBulgaarien leit twesken 44\u00b0 an 41\u00b0 (faan a nuurd tu a s\u00fc\u00fcd) an 22\u00b0 an 29\u00b0 (faan a waast tu a uast). At lun as amanbi triisis letjer \u00fc\u00fcs Tjiisklun. At lun dialt grensen m\u00e4 fiiw lunen. Det lingst grens (608 km) faan't lun wurt m\u00e4 Rumeenien an det kurtst (148 km) m\u00e4 Nuurd-Masedoonien diald. At lun dialt uk en 494 km lung grens m\u00e4 Grekenlun, en 318 km lung m\u00e4 Serbien an en 240 km lung m\u00e4\u2019t T\u00fcrkei. A eeg faan Bulgaarien bi det Suart Sia as 354 km lung an lingt faan nai bi Durankulak uun a nuurd tu Resowo uun a s\u00fc\u00fcd.\n\nA Donau dialt Bulgaarien uun a nuurd faan Rumeenien uf, an di \u00f6\u00f6der grat struum uun't lun as a Maritsa uun a s\u00fc\u00fcd.\n\nDe huuchst ponkt uun't lun as de Musala Berig, wat uun d\u00f6n Rila Berger leit.\n\nSteeden\nD\u00f6n tjiin gratst steeden uun't lun san:\n\nIndialing faan Ferwalting\nBulgaarien hee 28 prowinsen (\u043e\u0431\u043b\u0430\u0441\u0442\u0438 oblasti, iantaal \u043e\u0431\u043b\u0430\u0441\u0442 oblast):\n\nHistoore\n\nBulgaarien wurd uun det 14. juarhunert dial faan det Osmaansk Rik. En staheu faan a bulgaaren jin osmaansk reegiment bruch 2. Mai 1876 \u00fctj, man wurd faan det osmaansk armee an ireguleer trupen deellaanjen. Uun det naist juar ferklaaret R\u00fcslun 24. April 1877 tu det Osmaansk Rik a krich. En r\u00fcs armee oner faan generool Josif Gurko (1828\u20131901) naam 4. Janewoore 1878 Sofia.\n\nAutonomii\n3. Marts 1878 kaam a krich m\u00e4 de Frees faan San Stefano tu aanj an wurd Bulgaarien efter bal fiiw hunert juar faan osmaansk reegiment suwereen. A frees ded Bulgaarien f\u00f6l lun: a stoot hed ei bluat at kernlun man uk tugang tu't Egeeis an det gratst dial faan Masedoonien an Thraakien. Auer R\u00fcslun man hed grat autoriteet uun\u2019t lun, maaget Uasterrik-Ungarn, Gratbritanien an Frankrik jo surgen auer tuwaaks uun meecht faan R\u00fcslun uun a Balkaanen. Diarauer wiar faan 13. J\u00fc\u00fcne tu 13. J\u00fc\u00fcle det likedening juar en kongres uun Berliin. Uun\u2019t kongres ferlus Bulgaarien dial faan\u2019t lun, wat det uun a Frees faan San Stefano wonen hed an wurd at lun onerdiald: a nuurd wurd det autonoom f\u00fcrstendoom faan Bulgaarien, an a s\u00fc\u00fcd wurd det autonoom prowins faan Uastrumeelien. D\u00f6n tau dialen bleew uun det Osmaans Rik. Aleksander von Battenberg, en nefe faan Keiser Aleksander II. faan R\u00fcslun, wurd de iarst f\u00fcrst faan Bulgaarien. \n\nA generoolguwern\u00f6\u00f6r faan Uastrumeelien wurd 17. September 1885 faan en putsch st\u00f6rtet an en nei regiaring ferklaaret welerferianiging m\u00e4 Bulgaarien. Auer\u2019t welerferianiging ferklaaret Serbien 13. Nofember a krich. Serbien man ferlus a krich an wurd 3. Marts 1886 uun a Frees faan Bukarest a f\u00f6\u00f6rkrichsgrensen an't ferianigungen faan d\u00f6n tau dialen faan Bulgaarien de facto uunk\u00e4\u00e4nd. Uastrumeelien bleew de jure en prowins faan det Osmaansk Rik, man wiar det n\u00fc de facto oner bulgaars reegiment, auer det generoolguwern\u00f6\u00f6r faan\u2019t prowins a f\u00fcrst faan Bulgaarien wiar. Auer R\u00fcslun wiar ian faan d\u00f6n lunen, wat at ferianigung de jure uunkeen ei wul, enslood jo en sk\u00f6\u00f6l faan ofisiaren f\u00fcrst Aleksander auer sin ferbinjing m\u00e4 R\u00fcslun tu st\u00f6rten. At jeew 9 August en putsch an a f\u00fcrst wurd tu't uftoonking twingen. Det naist juar wurd Ferdinand von Sachsen-Coburg und Gotha f\u00fcrst.\n\nSuwereniteet\nAt indialing faan Bulgaarien kaam tu aanj, \u00fc\u00fcs 5. Oktuuber 1908 ferklaaret F\u00fcrst Ferdinand a suwerniteet faan Bulgaarien, an Uastrumeelien wurd dial faan en nei k\u00f6ningrik. Bulgaarien naam uun det Iarst Balkaankrich jin't T\u00fcrkei an uun det Naist Balkaankrich jin Serbien, Rumeenien, det Osmaansk Rik, Grekenlun an Monteneegro dial.\n\nKwelen"