title: "Jens Mungard"
text: "Jens Emil Mungard (09.02.1885 - 13.02.1940) wiar en Kairemb\u00f6\u00f6r Buer en Dechter.\n\nLeewent\n\nJens Emil Mungard k\u0101m \u00f6n Kairem t\u00f6 W\u0101rel. Sin Aalern wiar Nann Peter Mungard en Elisabeth Mungard, b\u0113ren Schwennen. \n\u00d6n di 31. 3. 1900 wiar Jens Mungaard klaar me di Skuul. Hi waar Buer en aurnoom di Stair fan sin Faa\u0111er. Di diari lair nuur\u0111uastern fan di Kairemer S\u0113rk.\nTiin Jaaren leeter, di 29. 4. 1910, bifriiti hi h\u00f6m me Anna Andresen faan F\u00f6\u00f6r. Jat skel ek olter lekelk me'enachtler wesen wiis, man ja fing dach fjuur Jungen. \nT\u00f6 di Bigening fan di twuntiger Jaaren es di Hofstair ofbronen, en di Laag fan Mungard en sin Familie waar ringer en ringer.. Mungard koopeti da en litjeri Hofstair \u00f6n \u0100richsem, man di Swaarhairen waar ek mener, aurdat et jaa hent\u00f6't Jen fan di twuntiger Jaaren uk me di Wertskep ring ging. \nLeeterhen es uk di Ehe \u00fctenachtler gingen, en t\u00f6 di Bigening fan di d\u00f6rtiger Jaaren k\u0101m Jens Mungard fan sin Stair en It\u00fc\u00fcs of.\n\nHat skel sa wesen wiis, dat diar man trii wichtig Saaken \u00f6n Jens Mungards Leewent wiar: Sin Teenken, sin F\u00f6\u00f6lin en sin T\u00fcs.\nDiart\u00f6 k\u0101m noch en gurt Lefhair t\u00f6 Waarhair en Rocht, en hi k\u00fcr aur \u00dcnrocht ek gur sw\u00fcgi.\nHi her en gurt H\u00f6\u00f6pin, dat di \"Nazis\" wat fuar Folk en Br\u00fckdom d\u00f6 wel, man diarfan k\u0101m ja ek olterfuul. Mungard skreef Spot aur jam en di Foraneringen, wat \u00fcp S\u00f6l fan di \"Kolonen\" en \"Kasernen\" k\u0101m\n \u0101p. \nSa maaketi hi h\u00f6msalev Fiindi \u00fcp S\u00f6l, en hi k\u0101m \"\u00f6n't Wisiir\" fan di GeStaPo. \nHi forlet S\u00f6l \u00f6n't Jaar 1934. \nJens Mungard tooch hent\u00f6 Flensborig en skreef f\u00f6rterhen sin Dechtingen. \n1936 k\u0101m Jens Mungard \u00f6n Sjutshaft, aurdat hi \"Deensk Jil, wat hi fan sin Faa\u0111er (storewen 1935) \u0101reft her, ek di d\u00fctsk Staat \u00f6nberen her\".\nMungard fing diar hart Biskiir, dat hi wat beeter \u00fcppasi skul, wat hi skreef. Jens Mungard k\u0101m ee\u0111er hok Weeken we\u0111er frii, en skref, uk \u00f6ner \u00fc\u0111er Naamen, f\u00f6rter.\n1938 uur h\u00f6m forbeeren, t\u00f6 skriif. \nHi skel sair haa: \"Waant man jit, dat ja min Fingers ofhaki.\".\nDi 22. Detsember fan 1938 uur hi we\u0111er fastnomen en hent\u00f6't Girochtsgif\u00e4ngnis \u00f6n Flensborig braacht. Fan diar uur hi \u00f6n di 1. Februwaari fan 1939 fan di GeStaPo ofhaalet en hent\u00f6't KZ Sachsenhausen braacht. Diar storev hi \u00f6n di Februwaari fan 1940.\nHat jit \u00f6n di Popiiren, dat et en \"Lungenentz\u00fcndung\" of \"K\u00f6rperschw\u00e4che\" wiar.\n\nWerk \nD\u00f6\u00f6r Pieter de Clercq, diar me sin Faa\u0111er Nann Peter Mungard t\u00f6hopaarberti, fing Jens E.Mungard me j\u00fcst aur twuntig Jaaren Kontakt t\u00f6 weestfriisk Literatuur. Sa k\u0101m et, det hi Hoog-Weestfriisk Leedjis hent\u00f6 S\u00f6l'ring aurset. \n\u00d6n't S\u00f6l'ring Leesbok, wat 1909 fan Boy P. M\u00f6ller \u00fctd\u00f6nen waar, wiar dat Dechting \"Dial aur Is\" fan 1908 t\u00f6 lees. \u00d6n \"Dechtings en Leedjis\", \u00fctd\u00f6nen faan Andreas H\u00fcbbe, waar \"Str\u00f6ntistel\" en we\u0111er \"Dial aur Is\" \u0101pnomen.\n\u00d6n di naist Jaaren wiar \u00f6n di \"Sylter Zeitung\" fuul aur Mungard t\u00f6 lees. Hermann Schmidt heer masi fan Mungards Aarberen \u00f6n \"Fuar s\u00f6lring Lir\" prenti leten, wat aaftinoch bi di S\u00f6l'ring Bleer lair. En \u00fc\u0111er Bleer, wat fuul Dechtingen fan Jens Mungard weegeti, wiar \"Sylter Land und Leute\".\nMungard heer uk 6 Teaatersteken skrewen, man di sen noch oler rocht biluket uuren. Uk des Aarberen skel mal gur wesen wiis.\n\n\u00d6n di tachentiger Jaaren k\u0101m en gurt Saamling fan Jens Mungards Dechtingen \u00fct:\nHans Hoeg her dit t\u00f6hop me Elisabeth Mungard, en Faamen fan di Dechter, t\u00f6hopsaacht en \u00fcs dit Bok Str\u00f6ntistel en D\u00fcnemruusen \u00fctbraacht (Luki uk \u00f6ner Literatuur ee\u0111er!).\n\nIaringen\n\n \u00d6n Kairem es en Wai ee\u0111er Jens Mungerd n\u0113mt.\n \u00d6n't wesen KZ Sachsenhausen es en Teenkskelt \u0101pstelt uuren.\n\nDechtingen fan J. E. Mungard \n\nMin Bloom\nStr\u00f6ntistel es min Bloom,\nStr\u00f6ntistel neem's uk mi.\nJ\u00fc gr\u00f6\u00f6rt \u00fcp D\u00fcnems\u00f6n,\nIk \u00fcp des Leewents-Str\u00f6n,\nEn Proter haa wat bii\u0111!\n\nMuasem-Meln\n(Becht 1787, stellair 1918, ofbreeken 1928)\n\nD\u00fc Meln gre en ual,\nDin Ruaen hual jaar Wiil,\nDin Stiiner stel jens hual \nN\u00fc ee\u0111er Jaarens Iil.\n\nD\u00fc k\u00fcrst me Hemelswinj,\nMan dach ek s\u00f6ner Sweet,\nT\u00f6 Bruar dit Kuuren Grinj,\nMan salev waarst D\u00fc treet.\n\nDi Winj, di sjungt sin Wiis\nAur Str\u00f6n, aur D\u00fcnem, Hii\u0111.\nD\u00fc halst Din Wiil, letst wiis\nDin Ialer, net en blii\u0111.\n\nDi Sen, di s\u00fcnkt sa ruar,\nDi Winj wait s\u00f6ner Iil.\nFo ik uk fuar min Duar\nEn St\u00fcn t\u00f6 Freer en Wiil?\n\nFuarleesen (Videos) \nBiiki\n\nDial aur Is\n\nAarbern fan Mungard \u00fcp Wikisource\n\nLiteratuur fan en aur Jens E. Mungard \n Jens E. Mungard: Str\u00f6ntistel en D\u00fcnemruusen: das lyrische Werk. Herausgegeben von Hans Hoeg. Norddorf/Amrum: Quedens 1995, .\n L.C. Peters: Nordfriesische Dichter. NFJb. 1949. S. 158-162.\n\nLuki uk jir \n \n Str\u00f6ntistel (Aamring)\n En Playlist \u00fcp Youtube me Dechtings fan Jens Emil Mungard\n Mungard, en CD fan Christoph Hansen, Martje Johannsen, Kalle Johannsen\n\nZit\u0101ti t\u00f6 des Bidrach \n\nMungard\nMungard\nMungard\nMungard"