title: "Kreis Nuurdfresklun"
text: "Di kreis Nuurdfresklun (sjiisk Nordfriesland, plaatsjiisk Noordfreesland, d\u00e4\u00e4nsk Nordfrisland) as di nuurdermiast lunkreis uun Sjiisklun an efter a grate di traad uun Schleswig-Holstian. Uun n\u00e4\u00e4n kreis wurd muar spriaken snaaket \u00fcs uun Nuurdfresklun: Nuurdfresk, Sjiisk, D\u00e4\u00e4nsk, Plaatsjiisk an S\u00fc\u00fcdj\u00fc\u00fctsk. Iar wurd uun Friedrichst\u00e4\u00e4d uk noch Holuns snaaket. Tu't regiuun Nuurdfresklun hiart uk noch Halaglun, man det eilun hiart tu a lunkreis Pinneberg.\n\nGeografii \nDi kreis Nuurdfresklun leit uun't nuurdwaasten faan Schleswig-Holstian an stupet uun't nuurden jin Denemark, uun't uasten jin a kreis Schleswig-Flensborag an uun't s\u00fc\u00fcden jin Dithmarschen. Uun't waasten leit at Nuurdsia. A huuchst ponkter uun a kreis san a Sandesberag m\u00e4 54 meetern uun Uastenfial an at Uwe-d\u00fcn m\u00e4 52,5 meetern uun Kaamp \u00fc\u00fcb Sal.\n\nFaan uasten tu waasten fanjst d\u00fc sok onerskiaselk lunskapen \u00fc\u00fcs a geest, a maask, a waas m\u00e4 a Halgen an a maaskeilunen an b\u00fctjen uun't waasten a geesteilunen. At \u00fctjsen as f\u00f6raal troch a istidjen bestemet, man uk troch tau grat sturemfluden uun a juaren 1362 an 1634. \n\nUun Nuurdfresklun stun 33 regiuunen oner nat\u00fc\u00fcrsk\u00fcl, det san 9,21% faan't lun. Diartu komt a Natjunaalpark Waas m\u00e4 176.290 hektaar.\n\nKliima \n\nNuurdfresklun h\u00e4\u00e4 Atlantikkliima, uun a somer as't ei so warem \u00fcs uun't banlun, uun a wonter ei so kuul. At jaft al en d\u00fc\u00fctelken ferskeel tesk a eilunen an a f\u00e4\u00e4st\u00e4\u00e4g. \u00dc\u00fcb a geest heest d\u00fc 190 daar saner froost, \u00fc\u00fcb a eilunen san't 220. Uun a maask begant di iarst froost ei f\u00f6\u00f6r aanj Oktuuber an maden April as't diarm\u00e4 f\u00f6\u00f6rbi.\n\nFaan Febrewoore bit J\u00fc\u00fcne mutst d\u00fc m\u00e4 40 mm rin a muun reegne, faan August bit Oktuuber m\u00e4 80. \u00dc\u00fcb a eilunen an uun a maask rinjt at d\u00fc\u00fctelk maner \u00fcs \u00fc\u00fcb a geest. A winj weit uun't madel m\u00e4 7 m/s (det san amanbi 25 km/h of 14 kn) \u00fc\u00fcb a eilunen an uk \u00fc\u00fcb f\u00e4\u00e4st\u00e4\u00e4g as't ei f\u00f6l maner.\n\nHistoore \nDi kreis wurd 1970 gr\u00fcnjlaanj an slood jo ual kreiser S\u00fc\u00fcdtondern, H\u00fcsem an Eidersteed tuup.\n\n\u00d6konomii \nAt gr\u00fcnjlaag faan a \u00f6konomii san b\u00fc\u00fcrerei, faskerei, hoonwerk an tu en graten dial a fr\u00e4\u00e4menferkiar. Uun ferglik tu Schleswig-Holstian werke maner uun't hoonwerk, oober muar uun a b\u00fc\u00fcrerei an muar uun a siinsten, det komt f\u00f6\u00f6raal faan det b\u00fc\u00fcrin m\u00e4 baadelidj.\n\nUun a kreis stun amanbi 100.000 baaden f\u00f6r fr\u00e4\u00e4men, diarfaan muar \u00fcs a heleft \u00fc\u00fcb Sal. 2004 kaam muar \u00fcs ian miljuun baaselidj tu Nuurdfresklun an bl\u00e4\u00e4w uun't madel 10 naachter. Diarm\u00e4 san auer 1 miljaard Euro amsaat wurden.\n\n2005 j\u00e4\u00e4w't 660 winjstruumuunlaagen. Uun an trinjam H\u00fcsem werke en hialer r\u00e4 onernemen uun det diar brangsje. H\u00fcsem skal uk di huuwen f\u00f6r b\u00fctjendiks-winjstruumuunlaagen wurd. Saner werk wiar uun't juar 2004 8,9% faan a minsken, diarm\u00e4 leit a kreis uun't madel faan't lun, ufsen faan a grat st\u00e4\u00e4den, huar muar minsken saner werk san. \u00dc\u00fcb Eidersteed sjocht at m\u00e4 10,4% wat ringer \u00fctj, a best taalen san \u00fc\u00fcb Sal m\u00e4 7,9%.\n\nFerkiar\n\nIisenboon \nAt wichtagst boonliinje as a Marschboon faan Hamborag tu Waasterlun \u00fc\u00fcb Sal. Haltesteeden san uun Friedrichst\u00e4\u00e4d, H\u00fcsem, Breetsteed, E Hoorne, Naibel, Klangsbel an Waasterlun. Sw\u00e4\u00e4rs diartu ferl\u00e4\u00e4pt at Nuurd-Uastsia-Boon faan Kiil auer H\u00fcsem tu Sankt Peter-Ording. Faan Naibel tu Doogebel keert a NEG-Boon (iar NVAG), an do jaft at noch en ferbinjang faan Naibel auer a grens tu Tondern uun Denemark.\n\nDampern \nA miast eilunen an halgen san auer damperliinjin m\u00e4 a f\u00e4\u00e4st\u00e4\u00e4g ferb\u00fcnjen. Tu Sal k\u00f6nst d\u00fc auer a Hindenburg-Doom oober uk m\u00e4 a boon raise.\n\nStruaten \nNuurdfresklun h\u00e4\u00e4 nian autoboon, auer a B5 komt am oober efter s\u00fc\u00fcden tu a A23 uun Heide. A bundesstruaten B199, B200 an B201 ferbinj a kreis m\u00e4 a A7 uun a maden faan Schleswig-Holstian. Auer a B202 komst D\u00fc faan St. Peter-Ording auer T\u00f6nang tu Rendsborag.\n\nLoft \nFluuchplaatsen jaft at uun Waasterlun, H\u00fcsem, A Wik an St. Peter-Ording, man alian di uun Waasterlun h\u00e4\u00e4 liinjinferkiar. At militeer onerh\u00e4\u00e4lt noch en plaats uun L\u00e4\u00e4k.\n\nSt\u00e4\u00e4den an gemeenen \nFiiw st\u00e4\u00e4den an gemeenen ferwalte jo salew, aal jo \u00f6\u00f6dern san efter det reform faan a juaren 2007 an 2008 tu aacht amten tuupsl\u00f6\u00f6den wurden.\nLuke diar: St\u00e4\u00e4den an gemeenen uun Nuurdfresklun\n\nLuke uk diar \n\n Nordfriislon (regiuun)\n\nFutnuuten \n\n Die \"Geburt\" des Kreises Nordfriesland sh:z, 10.04.2010"