title: "Iirsenbaan"
text: "En Iirsenbaan es en Forkiirsmerel, wat me iirsern Weelen \u00fcp iirsern Sjiinen k\u00f6\u00f6rt. \nDi iirsern Weelen ruli ek sa swaar \u00fcs Gumiweelen \u00fcp Straaten fan Asfalt of Beton. \nDiaraur uur Tochen maaket, wat fan Lokomotiiwen tain uur. Des Tochen ken mal l\u00fcng uur, aurdat di niin Swaarhairen me Plaats fan \u00fc\u0111er Mensken, wat t\u00f6 Fut, me Rad of Auto \u00f6nerwai sen, keen.\nDat Wecht fan san Toch ken lecht maal 3.000 t uur (Lung \"G\u00fcter\"-Tochen).\n\nTransportiaret uur fuaral Mensken en swaar Saaken sa \u00fcs uk Wainer (\u00d6n di Autotoch).\n\nBaan \u00fcp S\u00f6l' (Video)\n\u00d6n't Jaar 2017 waar di Baanhofstairen Muasem en Kairem automatisiaret. Diaraur jeft et en Video.\n\nJir es dit Video t\u00f6 finj (Youtube)\n\nBaan \u00f6n Nuur\u0111friisl\u00f6n (Galerii)\n\u00d6n Nuur\u0111friisl\u00f6n es di \"Marschbahn\" \u00f6nerwai, wat fan Hamborig hent\u00f6 Weesterl\u00f6n giar. Dit es en Persoonentoch (Naiforkiir), wat ombi ark St\u00fcn hent\u00f6 Hamborig of Weesterl\u00f6n k\u00f6\u00f6rt.\n\nUk \u00f6n di Marschbahn \u00f6nerwai es di Intercity-Toch, wat K\u00f6ken en Fiirsnaker me \u00fcp Wai heer.\nBi di \"Intercity\" jeft et uk Kurswainer, wat \u00f6n Naibel achter en Toch fan di NEG (Nieb\u00fcller Eisenbahn Gesellschaft, Priw\u0101t-Iirsenbaan)kum en diarme hent\u00f6 Daagibel tain uur.\nNormaalerwiis skul di uk gauer wiis \u00fcs di Naiforkiir, man dit slaaget ek rocht, aurdat dit me di Kurswainer langsen en bet waaret. En da skel des Tochen uk jit \u00f6n Itzehoe \u00fc\u0111er Lokomotiiwen haa, aurdat diar di Wiirenmasten fuar di Elektroloks t\u00f6jen sen. Dit waaret uk en bet.\nJ\u00fc\u00fcrer es dit man dach, wan em san Toch nemt, aurdat jaa sa fuul Komfort diarbenen es.\n\nFan H\u00fcsem gung uk Tochen hent\u00f6 Kiel en St. Peter-Ording. Des sen fuar't Miist litjer Tochen, wat fan tau Driifwainer t\u00f6hopset sen, sa \u00fcs di Bombardier Talent\n\n\u00d6n di Marschbahn-Sjiinen k\u00f6\u00f6rt da jit di Autotoch, wat fan Naibel hent\u00f6 S\u00f6l giar.\n\nLokomotiiwen\nDi Iirsenbaan k\u00f6\u00f6rt me forskelig Lokomotiiwen:\n\nElektrolok \nMaskiin elektrisk, Stroom kumt fan boowen (Wiiren \u00f6n Masten)\nBit hent\u00f6 6.500 kW, \u00f6n NF niin Stroomwiiren diarfuar\n\nGans gaui Tochen, sa \u00fcs di ICE, haa uk maal 8.000 kW en muar.\n\nDiesel-hydraulisk Lok\nDieselmaskiin, \u00d6ndreft aur Draimoment-Wanelers\nBit hent\u00f6 4.000 kW, \u00f6n NF me ombi 1.800 kW \u00f6nerwai \n\nModeli: \nDB BR 218 (Fan forskelig Fabriken twesken 1967 en 1979 becht) \nMAK G 1206 (Vossloh, Kiel)\nGurtest, wat \u00f6nbeeren uur: Voith Maxima 40CC\n\nDiesel-elektrisk Lok\nDieselmaskiin drift Generator \u00f6n, K\u00f6\u00f6rmotooren elektrisk\nBit hent\u00f6 4.000 kW, \u00f6n NF twesken 2.000 en 2.650 kW \u00f6nerwai\n\nModeli: \n Siemens ER 20, BR 223 (Siemens, sent 1998) \n MAK DE 2700, BR 251 (Fan Vossloh, Kiel, 1995/96 becht en 2005 ombecht)\n Bombardier P 160 DE/ME, BR 245: 4 Dieselmotooren (Caterpillar-Bagermaskiinen) me gur 500 kW, ark. Ken enkelt \u00f6n- en ofstelt uur, sa skel dit Diesel spaari. Maskiinenkraft ombi 10% en Forbruk ombi 5% hooger \u00fcs bi di ER 20. Rocht gurtem, aurdat aural Lucht henp\u00fcstet uur mut, thermisk ek sa iinfach. Bremset me Elektroresistooren, diar uk me Lucht k\u00f6\u00f6let uuur (Jit uk \"H\u00fc\u00fclbui\"). \n Bombardier P160 DE: Bal sa \u00fcs di ER 20 becht, man me en gurteri Maskiin. Lik sa litjem, man 10 % muar Kraft en Forbr\u00fck.\n Gurtest, wat \u00f6nb\u00f6\u00f6ren uur: Vossloh Euro 4000\n\nTochen, Maskiinen en Wechten\n\nPersoonentochen (Naiforkiir)\nDi Persoonentochen fan di NOB (Nord-Ostseebahn) haa normaalerwiis 6 Wainer me St\u00f6\u00f6ler fuar 500 Mensken diarbenen. Dat Wecht fan san Toch es ombi 500 Tenen (Lok 80 bit 120 t, ark Wain 40 bit 48 t). - Jens me langs: Transportiaret uur diarme Mensken me 500 x 75 kg = 37,5 t.\nWan muar Plaats br\u00fckt uur, sa \u00fcs wan en Toch \u00fctfeelen es of wan olterfuul Liren mek\u00f6\u00f6r skel, da nemt di NOB fjuur Wainer diart\u00f6, sa dat 800 Mensken Sitplaatsen fo ken.\nDi kuurter Tochen uur fan di Siemens ER 20 (80 t, 2.000 kW) of di MAK DE 2700 (122 t) tain; fuar di leenger Tochen uur normaalerwiis di DE 2700 me 2.650 kW nomen. Des sit da normaalerwiis twesken di jest soks en di leest fjuur Wainer.\nDi NOB-Tochen sen \"Wendetochen\", dit jit, dat di ek omdrai br\u00fck. Fan Hamborig uur di Toch normaalerwiis tain, t\u00f6beek uur di fan di Lok skoowen.\n\nIntercity-Tochen\nDi Intercity-Tochen haa 8 bit 12 Wainer fuar ombi 500 bit 800 Mensken. Dit kumt, aurdat jen Wain aliining fuar K\u00f6ken en Bistro menomen uur. \nDes Tochen uur fan tau Lokomotiiwen tain, aurdat jen Diesellok aliining ek di Stroom fuar di Toch maaki en uk jit 140 km/h k\u00f6\u00f6r ken.\nDi Intercity-Tochen uur fan tau BR 218 tain (3.600 kW), sa dat dat Wecht rocht nai bi 700 bit 900t kumt.Intercity-Tochen k\u00fcr normaalerwiis uk Wendetochen wiis, man dit giar noch ek, aurdat jaa tau Lokomotiiwen menomen uur. Sa k\u00f6\u00f6rt di Intercity langsen hent\u00f6 Tinem en t\u00f6beek, dat di Loks we\u0111er naa fuarn kum ken.\n\u00d6n Itzehoe fo di Intercity en Elektrolok, aurdat diar di Wiirenmasten luasgung.\n\nDriifwainer\nDriifwainer sen Lokomotiiwi en Wain t\u00f6hop. Ja haa 130 bit 140 St\u00f6\u00f6ler en 100 bit 150 Plaatsen, hur em stuun ken.\nDat Wecht fan san Driifwain-Toch es twesken 65 en 75 t, en di Motooren fan di tau Wainer sen ark me 315 kW \u00f6n di Gang.\nBi 200g Diesel fuar di kW en St\u00fcn sjocht dit g\u00fcnstig \u00fct, wan em biluket, hur fuul Liren diarbenen mek\u00f6\u00f6r ken.\nDriifwainer jit aaft \"VT (...)\" (Verbrennungstriebwagen). Des jeft et me Automatik-Gitriibi of uk Diesel-elektrisk.\nDi salev Driifwainer uur uk fuar riin elektrisk \u00d6ndreft becht.\n\nAutotochen\n\u00d6n en Autotoch ken em bluat iin \u00f6n di ain Wain sit. Hoken me Motoorrad mek\u00f6\u00f6rt, di kumt iin \u00f6n en Gep\u00e4ck-Wain me, hur hi uk sit ken.\nDat Wecht es ombi 1.500 t (me 150 Autos uk muar), en fuar jen Tour fan Naibel hent\u00f6 Weesterl\u00f6n uur 360 Liters Diesel br\u00fckt, sair di Baan.\n\nAutotochen uur ek \u00fcs Wendetochen br\u00fckt; mesken giar dit me di Waggons ek. Ark taust Autotoch (500m l\u00fcng, fiirens aur 1.000 t swaar) uur hent\u00f6 Tinem skoowen en we\u0111er t\u00f6beek t\u00f6 di Baanhof, dat di Loks fuarn henkum. \nDit kumt man uk diarfan, dat \u00fcp di rocht Sir (Wan em hent\u00f6 di Baanhof \u00f6n Weesterl\u00f6n luket) di Rampi bluat diarfuar giar, dat di Autos fan di Toch k\u00f6\u00f6r ken, en ek menomen uur ken. \u00dcp des Sir es niin Plaats, hur Autos teef ken, dat di \u00fcp di Toch k\u00f6\u00f6r mut, en bitaali ken di Liren diar uk ek. Des gifalt da di mesken Baan ek rocht.\n\u00d6n Naibel k\u00fcr Wendetochen wat bringi: Diar sen tau Rampen, hur em \u00f6n en fan di Toch k\u00f6\u00f6r ken. Diar k\u00f6\u00f6r di Loks man jit jens fan fuarn, wat achtern uur t\u00f6 achtern, wat fuarn uur.\n\nMe di Autotoch ken dit uk maal gifiarelk uur, wan em me en \u00d6nhanger \u00f6n di \"Flachwaggon\" mek\u00f6\u00f6rt. Diar uur di Wainer ek fuarwiarts menomen, en diarfurar sen di Autos ek becht. Fan des sen uk al Liren duar blefen.\nDi Autotochen uur fan tau BR 218 tain (3.600 kW t\u00f6hop), somtirs sen dit uk trii of bluat jen. Dit wel em al leenger foraneri, man bit n\u00fc sen bluat forskelig Loks \u00fctprobiaret uuren.\nWan di Persoonentochen t\u00f6 leet sen, da kumt dit aaftinoch fan Autotochen, wat t\u00f6 leet wesen sen.\n\nIirsenbaan en Rulst\u00f6\u00f6ler\n\u00d6n di Waggons, wat di Intercity me heer, ken em ek sa iinfach me Rulst\u00f6\u00f6l iinkum, dit staant noch ek iin \u00f6n't Komfortpakeet.\nBit hent\u00f6 2005 heer uk ali Naforkiirstochen Trapen, dit wiar sa lung \u00fcs di D\u00fctsk Baan (DB) diar k\u00f6\u00f6rti.\n\u00d6n \u00fc\u0111er Bundsl\u00f6nen heer di DB man uk moderneri Waggons. Bi \u00fc\u00fcs slit ja noch lefer jaar ual Kraam \u0101p.\n\nUk di ialer Wainer fan di NOB (Br\u00fckti \"Flex\"-Waggons, waarskiints jit fan di DDR) sen sa becht \u00fcs di ual Kraam fan di DB.\n\u00d6n't Jaar 2005 (Diar haa ja di Marschbahn fuar 10 Jaaren aurnomen) heer di NOB man 90 nii \"Raisi\"-Tochen koopet, hur em binai s\u00f6ner Help me en Rulst\u00f6\u00f6l iinkum ken. Bluat fan di Baanstich skel em Help haa en kum aur en \"Graav\" fan 40 cm.\nDi Driifwainer sen binai lik sa gur becht, man iin \u00f6n di \"Raisitoch-Waggons\", sen di Toiletten wat gurter becht. Di leengi man dach j\u00fcst sa efen hen.\n\nGurtemhair (Videos)\nDi Iirsenbaan es al wat ialer, en sa jeft dit uk Tochen en Lokomotiiwen, wat nii of ual sen.\nDes sen da forskelig gau, fors\u00f6\u00f6pen of gurtem. \n\nTochen k\u00f6\u00f6r langs 1\n\nIntercity (BR 218) en Naiforkiirstoch (ER 20)\n\nTochen k\u00f6\u00f6r langs 2\n\nDi MAK DE 2700 me tau forskelig Naiforkiirstochen en en Driifwain-Toch VT 730\n\nTochen en Gauhairen\nDi laangsomer Tochen, sa \u00fcs Kraam- (G\u00fcter-) Tochen en Autotochen k\u00f6\u00f6r 80 bit 100 km/h.\nDi Sjiinen \u00f6n Nuur\u0111friisl\u00f6n sen fuar bit t\u00f6 140 km/h t\u00f6leten. Des Gauhair uur fan ICs en Naforkiirstochen utn\u00fctet.\n\nGauer sen Tochen \u00fcs di ICE (Ken bit t\u00f6 300 km/h uur). \u00d6n Spanien es jen fan di gauest Tochen \u00f6nerwai, di AVE (Alta Velocidad Espa\u00f1ola, Spansk Hoog-Gauhair) en di k\u00f6\u00f6rt bit t\u00f6 300 km/h.\nDi TGV [te\u0292e've] fan Frankrik (Train \u00e0 grande vitesse, Toch fuar gurt gauhair) k\u00f6\u00f6rt bit t\u00f6 320 km/h.\n\nRekord (Seerientoch)\n\u00d6n di AVE-Streek jeft et di Tochen fan Bechreeg 100 bit 103. Di 103 es di gauest Seerientoch \u00fcp W\u0101rel, di es al me 403,7 km/h \u00f6nerwai wesen (s\u00f6ner K\u00f6\u00f6rgasten). Des Toch kumt fan Siemens; ja haa di D\u00fctsk ICE en bet f\u00f6rter \u00fctbecht.\n\nRekord (T\u00f6rochtmaaketi Toch)\nDi Rekord fuar Sjiinentochen es \u00f6n di Aprilmuun fan't Jaar 2007 \u0101pstelt uuren:\nEn TGV fan Alstom es \u00f6n Frankrik me 574,8 km/h k\u00f6\u00f6rt. Fuarof lair di Rekord bi 515 km/h, en des wiar fan't Jaar 1990. \nDi Toch, en TGV-POS, wiar man \"frisiaret\": \n Normaalerwiis heer en TGV 9.600 kW, di Rekordtoch her 19.600 kW. \n Di Spanung fan di Stroomwiiren wiar ug hooger iinstelt \u00fcs normaalerwiis (Normaal 25kV, for di Rekord 31kV). \n Di Weelen wiar aartig wat gurter: Normaal 92 cm, fuar di Rekord 109,2 cm D\u00f6\u00f6rmeter. \n Twesken di Wainer wiar Planken fastmaaket, dat di Toch beeter d\u00f6\u00f6r di Winj kum kur.\n\nJit gauer ken di Magneetbaan k\u00f6\u00f6r: Di \"JR-Maglev MLX 01\" fan Japan es al 581 km/h k\u00f6\u00f6rt.\n\nLuki uk jir\nDr\u00fcki \"Strg\", da giar di Sir iin \u00f6n en nii Tab iipen (Firefox)\n\"Inselbahn.de\" fortelt aur di Histoorii fan di Iirsenbaan bit hent\u00f6 deling.\nNatsir fan di NEG (Naibel)\nDi Wainer, Driifwaintochen en Lokomotiiwen fan di NOB\nwww.V160.de: Diar weet ja aur di BR 218 biskiir.\n\u00d6n't Jaar 2002 uur forsjukt en modernisiari di BR 218. Des Lok es 2010 man dach wechsmeten uuren. Skelter en en Birocht sen jir t\u00f6 biluki.\n\nFutnooten\n\nTechnik\nForkiir\nVideo S\u00f6lring"