title: "Autonoomi K\u00f6\u00f6rmaskiinen"
text: "Autonoomi K\u00f6\u00f6rmaskiinen ken s\u00f6ner Mensken laap, d\u0101nen jam kontroliari. Des ken Autos, Tochen of Autobusi sa \u00fcs di Navya wiis.\n\nHistoorie (Autos)\nHat jeft al leenger Autos, wat jamsalev \u00fcp Parkplaats ofstel ken (Diilautomatsjoon), man diarme skel em jit langsen salev k\u00f6\u00f6r. Al sent di 1990er Jaaren heer em me autonoomi Autos eksperimentiaret. \n\nDit jest Auto wiar di VaMP (Kuurter fan VaMoRs (Versuchsfahrzeug f\u00fcr autonome Mobilit\u00e4t und Rechnersehen)), en Mercedes-S-Klas 500 SEL, wat t\u00f6hop me sin Twenlingsauto di VITA-2 olerhun Waien aliining k\u00f6\u00f6rt es. \n\n1994 waar des Eureka-Prometheus-Projekt (1987 bit 1995, 800 Miljoonen ECU of ~ 1,6 Mrd. DM) \u00f6n Paris ofsl\u00f6\u00f6ten, en diarfuar sen VaMP en VITA-2 ombi 1.000 km me bit t\u00f6 130 km/h d\u00f6\u00f6r di Forkiir naa di Fluugplaats Charles de Gaulle l\u00f6pen. \u00d6n di Autoroute 1 waar me Seekerhairs-\u00dcppaser fan jen Sp\u00f6\u00f6r t\u00f6 di \u00dc\u0111er k\u00f6\u00f6rt en uk autonoom aurhaalet. \n\n\u00dcp en Faart fan M\u00fcnchen naa Kopenhaawen (1.758 km) \u00f6n't Jaar 1995 es dit Auto mal aaft autonoom en me bit t\u00f6 175 km/h \u00f6nerwai wesen. Di Reekenmaskiinen wiar lung ek sa gau \u00fcs deling, en des mut em diarbi se.\nDi VaMP d\u0113r Biskiir, wan di aurhaali wil, en da skul di K\u00f6\u00f6rster (Of \u00dcppaser) Forloof d\u00f6. \u00d6n jen Stek es dit Auto 158 km s\u00f6ner Help fan Mensken l\u00f6pen, en diarfuar wiar dit gaar ek taacht. \u00d6n't Merel l\u00f6p dit Auto ombi 9 km s\u00f6ner Help, bluat me Bechstairen, wat ek iinprogramiaret wiar, k\u00fcr dit Systeem ek klaarkum.\nDelings Autos haa GPS t\u00f6 jaar Help, dit jaav dit man t\u00f6 Tiren fan VaMP ek. VaMp en VITA-2 wiar en gurt St\u00f6\u00f6p \u00fcp Wai t\u00f6 dit Automaatenauto. Sent 2006 staant VamP iin \u00f6n't D\u00fctsk Museeum \u00f6n M\u00fcnchen.\n\nBi di ialer Autos wiar jit di Swaarhair, dat em di Maskiin jaa uk \u00f6nstj\u00fc\u00fcri skul, wat jaa en Bensiinforbrener wiar. Di jest elektroonisk Droselklapen jaav dit jit ek sa lung, en fuar't Miist wiar di Autos jit me Gaswiiren \u00f6nerwai.\nMe di Elektrowainern es des fuul iinfacher uuren, uk aurdat em aaftinoch en elektroonisk K\u00f6\u00f6rpedaal heer, wat bluat elektroonisk Signaali t\u00f6 en Controller d\u0113r. De St\u00f6\u00f6p t\u00f6 en automaatisk Railing es da ek muar sa gurt us jertirs.\n\nAutomatsjoonslevel ee\u0111er SAE\nDi SAE International (Organisatjoon fuar Mobiliteetstechologii) heer K\u00f6\u00f6rmoodi (Driving Modes) ee\u0111er dit definiaret, wat di \u0100pgaaven sen (Waker k\u00f6\u00f6r, aurhaali, lungsom k\u00f6\u00f6r, iin \u00f6n en Autoslang k\u00f6\u00f6r, Parkplaats, k\u00f6\u00f6r ofsl\u00f6\u00f6ten Areaal esf.). \nDi dynaamisk \u0100pgaav es da dit Stj\u00fc\u00fcrin, Bremsi, wakerer uur, fuar di Forkiir \u00fcppasi, \u00fcppasi, dat dit Auto ek \u00fct di Huk flocht esf.) biskrewen, di taktisk \u0100pgaaven (Reaktsjoonen, wan gung ik \u00fcp \u00fc\u0111er Sp\u00f6\u00f6r, wan drai ik om,  auf Ereignisse, Festlegen, blinki, tuuti, wan es dit n\u00f6\u00f6rig) , kuurt, di K\u00f6\u00f6r\u0101pgaawen hiir diart\u00f6. Ek diart\u00f6 hiir dit \u00dcttenken, hur di Wai fan of of hengung skel. \n\nDi \u00d6nfraag fan't Systeem meent ee\u0111er di SAE di Biskiir, dat di Mensk we\u0111er salev k\u00f6\u00f6r skel.\n\nTochen\n\n\u00d6n gurt Staten sa \u00fcs Kopenhaawen laap di U-Baanen al leenger autonoom.\n\nAutobusi\nFuar di \"leest Miil\" uur elektrisk Busi \u00fctprobiaret, hur em h\u00f6m me t\u00f6 di Baanhof of uk iin \u00f6n en Stat k\u00f6\u00f6r let ken. Jen diarfan es di Navya. Sok Busi r\u00f6pt en bitaalet em me sin Smartphone.\n\nAutonoomi Wainern\nStraatenforkiir"