title: "Winkelgraad"
text: "At Graad (faan \u201a straal) as en miat uun a matematiik f\u00f6r di winkel. Det ianhaid woort m\u00e4 \u00b0 ufk\u00f6rt. Am det ei m\u00e4 en temperatuur tu ferwakslin, haa jo temperatuur-ianhaiden leewen noch en buksteew diarbi so \u00fcs \u00b0C = graad Celsius.\n\nBestemang \n1\u00a0graad as f\u00e4\u00e4stlaanj \u00fcs di 360.\u00a0dial faan en kreis. En sjuarden faan en kreis h\u00e4\u00e4 90\u00b0, det as en \"rochten winkel\", en hualwen kreis as 180\u00b0 grat.\n\nSI-s\u00fcsteem \n\nUun a wedenskap woort oober miast m\u00e4  (Radiant) werket. Diarbi gongt am diarfaan \u00fctj, dat en kreis di raadius 1 h\u00e4\u00e4. Do as di hiale kreis (360\u00b0) likw\u00e4\u00e4rdag m\u00e4 . Det amreegnin gongt so:\n\nan so komst d\u00fc tu:\n\nBr\u00f6\u00f6kdialen \nBr\u00f6\u00f6kdialen faan en graad wurd deesimaal uunden, t.b. 12,37\u00b0 (= 12 \u00b0).\nJo mut oober uk uun s\u00f6stagstel uunden wurd m\u00e4 winkelmin\u00fc\u00fcten an winkelsekunden, t.b. 12\u00b022\u203212\u2033 (= 12++\u00b0).\nUun a nawigatsioon m\u00e4 geograafisk koordinaaten woort det deesimaal s\u00fcsteem m\u00e4 det s\u00f6stagstel s\u00fcsteem fermisket. Diar koon det t.b. 54\u00b022,3' (= 54+\u00b0) het. Diarbi as 1\u00b0 =  faan en sjuarden faan a eerdkreis (amanbi 10.000:90 = 111 km), 1' as =  faan 1\u00b0 (amanbi 1,852 km = 1 siamiil) an 0,1' as =  faan en siamiil (amanbi 185 m = 1 kaabel).\n\nGeometrii"