title: "Friisen (Folk)"
text: "Di Friisen sen en Folk, wat nai bi di Kant fan di Nuur\u0111see \u00f6n D\u00fctskl\u00f6n en di Liigerl\u00f6nen lewet. \u00d6n biiring L\u00f6nen sen di Friisen \u00fcs Menerhair gurkeent. En germaansk Folk (latiinsk Frisii of greeksk \u03a6\u03c1\u03b5\u03af\u03c3\u03b9\u03bf\u03b9) es al sent uaking Tiren bikeent.\n\nHistoorie \n\nAl Pytheas faan Massalia skreev aur di Friisen. Hi heer ombi 325 f.Kr. di Regioon fan di D\u00fctsk Bocht beraiset. Hi skreev uk fan Abalus (Heligl\u00f6n).\n\nTacitus skreev iin \u00f6n sin Bok Germania aur di Frisii \u00fcs en germaansk Stam, diar hi t\u00f6hop me di Saksen en Chauken Ingaevones n\u0113mt. Des skel \u00f6n di Nuur\u0111en fan di r\u00f6\u00f6msk Prowins Germania inferior lewet haa.\n\nFan't 4. bit 8. Jaarhunert wiar di Tir fan't Friisk Rik; des wiar uk di Tir fan en gurt Folkenwanering. Mesken sen di Friisen t\u00f6hop me di  Saksen naa Britannien tain. Di Spreekwiis fan Kent skel nai bi Waastfresk wiis.\n\n\u00d6n't 7. Jaarh\u00f6nert fuan di Friisen Plaats bi Kant fan di s\u00fc\u0111ern Nuur\u0111see; fan di Chauken es t\u00f6 des Tir n\u00f6nt muar t\u00f6 hiir. \u00d6n S\u00fc\u0111weesten haa ja en Hanelsstat, Dorestad \u0101pbecht. \u00d6n di naist Jaarh\u00f6nerten wiar di Friisen di F\u00f6\u00f6rers fan di Hanel \u00f6n di Nuur\u0111see. Des h\u00f6l fuar bit dat di Hanse \u0101pk\u0101m.\n\nDi Saksen en di Franken noom di Friisen mal \u00f6n di Knip. Ek jerer \u00fcs dat di Frankenk\u00f6ning Karl di Gurt \u00f6n't Jaar 785 t\u00f6\u00f6gen di Saksen keempet en wonen her, k\u0101m en bet Ruu fuar di Friisen. Karl d\u0113r jam en wes Ainhair, en jaar ual germaans Rocht waar \u00fcs Lex Frisionum \u0101pskrewen\n\nJ\u00fcst t\u00f6 des Tir toog man uk masi Friisen naa Nuur\u0111en en becht \u00f6n di Nuur\u0111friisk Ail\u00f6nen en Eidersteed. Leeterhen \u00f6n't 11. juarhunert haa ja uk \u00fcp Fastl\u00f6n fan Nuur\u0111friisl\u00f6n siidelt. Di Regioonen nuur\u0111den di Eider jert ek muar t\u00f6't (Uast-)Frankenrik.\n\nFriisk Rik (Magna Frisia) \n\nFresk k\u00f6nger:\n K\u00f6ning Finn ombi 500\n Audulf ombi 600\n Aldgillis 654\u2013680\n Redbad 680\u2013719\n Poppo 719\u2013734\nEe\u0111er 734 wiar dit Friisk Rik \u00fcp di Regioon usten di Lauwers t\u00f6hopskrompet:\n Aldgillis II 734\u2013741 (?)\n 741\u2013748 (?)\n Aldgillis III (Gundebold) 748\u2013760 (?)\n Redbad II 760\u2013786 (?)\n\nFriisk Friihair (1101-1498) \n\n\u00dcs Friisl\u00f6n \u00f6ner di Franken k\u0101m (ee\u0111er 734), skul di Friisen jam t\u00f6\u00f6gen di Wikingern d\u00f6\u00f6rseet, wat fan Nuur\u0111en k\u0101m. Diarom t\u00f6rt ja niin Militeertiinst fuar di Franken d\u00f6. Uk \u00f6n di Jaarh\u00f6nerten diaree\u0111er bleev di Friisen jaar ain Her. Ja her niin F\u00f6rsten aur jam, bluat di Kaiser. Fuar't Miist her di redjeven, dit wiar weelet riadjiwern (Reersliren) fa fan en L\u00f6nsgimiindi. T\u00f6 di beest Tiren, trinjom dit Jaar 1300 wiar diar 27 L\u00f6nsgimiinden, wat jam t\u00f6 di Soowen Friisk Seel\u00f6nen t\u00f6hopsl\u00f6\u00f6t. \nArk Jaar t\u00f6 Pingster wiar diar en gurt Forsaamling fan di Boowersten bi di Upstalsboom nai bi Auerk. Ja forsaacht, dit ual friisk Rocht, wat \u00f6n di 17 Kesten en 24 L\u00f6nsrochten \u0101pskrewen wiar, omt\u00f6seet, man dit heer n\u00fcmers rocht leket. . Ombi 1500 ging't me di Friisk Friihair t\u00f6jen. Des her uk fuul me di Pest en me swaar Storemfl\u00f6\u00f6ren t\u00f6 d\u00f6n. \u00d6n Uastfriisl\u00f6n auernoom di Graaf (Edzard I.) di Macht.\n\nWeest-, Uast- an Nuur\u0111friisen \n\u00d6n't Merelaaler breek Friisl\u00f6n \u00fctenachtler. \u00dcs di Hanse \u0101pk\u0101m, ging fuar di Friisen di Hanelsmacht \u00f6n di Nuur\u0111see forleesen. Deling es Westfriisl\u00f6n en Prowins fan di Ne\u0111erl\u00f6nen, Uastfriisl\u00f6n en Regioonn \u00f6n't Bundsl\u00f6n Liiger Saksen en Nuur\u0111friisl\u00f6n en L\u00f6nkrais \u00f6n Sleeswig-Holstiin. Di Friisen hual man jit langsen t\u00f6hop, fuaral aur di Friisk Reer. \n\nMasi Kemer haa ja man, wan ja meenachtler snaki wel, aurdat Weestfriisk, Saaterfriisk en Nuur\u0111friisk deling mal fiir \u00fctenachtler lii.\n\nLuki uk diar\n\n\u00dc\u0111er Siren \u00f6n't Nat \n Lex Frisionum \n \n Friesische Freiheit (Nordfriisk Instituut), jir kum uk di K\u00fcren fuar.\n\nFutnuuten \n\nFriislon\nFriisk histoori"