title: "Lidice"
text: "Lidice (d\u00fctsk Liditz) es en Gimiindi benen di Okres Kladno \u00f6n Tschechien. \nLidice liit ombi 5km uastern fan Kladno en 20km weestern fan Prag benen di Merelb\u00f6\u00f6msk Regioon. \nT\u00f6 Tiren fan di Taust Warelkrich uur Lidice \u00f6n't Jaar 1942 fan di d\u00fctsk N\u0101zis \u00f6n Steken slain, ee\u0111er dat jen ee\u0111er Reinhard Heydrich sjoten her. Ee\u0111er di Krich es Lidice we\u0111er \u0101pbecht uuren, en dit staant n\u00fc ombi 300m fan't ual T\u0113rp wech.\n\u00d6n di Plaats fan't ual Lidice waar en Teenkstiin henstelt sa \u00fcs uk en Museeum.\n\nHistoorii\n\nFan't Merelialer bit t\u00f6 di Okkupatsjoon \nLidice waar \u00f6n't Jaar 1306 dat jest Mool \u0101pskrewen, aurdat jen en Uurkundi haa skul, di wat \u0101reft her. \nDat L\u00f6n' jerti fuar't Miist B\u00f6\u00f6rern fan Prag en Kuttenbarig . Fuar't Jaar 1309 jeft et Popiiren aur en \u201ecastrum Luticz\u201c.\n\n1415 koopeti Petr Mezi\u0159\u00ed\u010dsk\u00fd fan di Prager Altstadt Diili fan dit T\u0113rp fuar sin Herskep Makot\u0159asy. \nMe di Forloop fan di Hussitenkrichen waar Mezi\u0159\u00ed\u010dsk\u00fds Kraam fan hok d\u00fc\u00fcsend Rewolutsjoneeri fan Louny, \u017datec en Slan\u00fd \u00fctroowert, \u00fcs des hen t\u00f6 jaar Kamer\u0101den \u00f6n Prag wel.\n\nWan Mezi\u0159\u00ed\u010dsk\u00fd storewen wiar uur Lidice aafter forkoopet. \n\u00d6n't Jaar 1470 koopeti Jet\u0159ich Bezdru\u017eick\u00fd fan Kolowrat, Makot\u0159asy en leeter Bu\u0161t\u011bhrad dit. Hi smet dat L\u00f6n' t\u00f6hop, en bit hent\u00f6't Jaar 1713 k\u00fcr hi dat hiili Lidice t\u00f6 sin Herskep Bu\u0161t\u011bhrad teeli.\nLeeterhen heer Franziska Sibylla Augusta von Sachsen-Lauenburg dat L\u00f6n fingen. Wan dat Faamen fan h\u00f6\u00f6r storewen wiar, \u0101refti di bayrisk Kurf\u00fcrst Maximilian Josef di Kraam. \nT\u00f6 des Tir uur diarme bigent en greev ee\u0111er Kual, hurfan et diar masi jeft.\n\n1805 aurdiar Maximilian di Herskep Bu\u0161t\u011bhrad t\u00f6 di Erzhertoch Ferdinand, en des diardit \u00f6n't Jaar 1847 f\u00f6rter t\u00f6 Ferdinand den G\u00fctigen. Diarme jerti et t\u00f6 di kaiserlich Hofstairen. \nBit hent\u00f6't Jen fan di Patrimonialherskepen \u00f6n't Jaar 1848 jerti Lidice t\u00f6 di Herskep Bu\u0161t\u011bhrad.\n\nDat T\u0113rp liit iin \u00f6n't Deel fan di Lidick\u00fd potok. Hooger \u00fcs alis \u00fcp Stair wiar di S\u0113rk St. Martin di Ialeri. Des waar \u00f6n't Jaar 1732 fan di BechningsmaisterV\u00e1clav \u0160pa\u010dek nii \u00fctstafiaret. \n\u00dc\u00fcs Kladno fan di Industrii muar Jil fo k\u00fcr (Fan di Meren fan't 19. Jaarh\u00f6nert \u00f6n), da k\u00fcr di Mensken diar jaar Jil fuar't Miist \u00fcs B\u0101rigliren fortiini.\nWan di D\u00fctsken Lidice iinnomen her (1939) uur dat T\u0113rp t\u00f6 dat \u201eProtektorat B\u00f6hmen und M\u00e4hren\u201c teelt. \n\u00d6n't Jaar 1942 her Lidice 102 H\u00fc\u00fcsinger me 503 Mensken diarbenen. Diar wiar 14 Hofstairen, en Meln, trii Kraamers, trii Wertskepen, tau Slachters en di S\u0113rk.\n\n1942: Dat Massaker, Lidice uur \u00f6n Steken slain \n\n\u00d6n di 27. Mai 1942 waar Reinhard Heydrich, di Fuarseter fan't Reichssicherheitshauptamt en stairfortreerendi \u201eReichsprotektor fan B\u00f6hmen en M\u00e4hren\u201c, \u00f6ngrepen, \u00fcs hi \u00fcp Wai t\u00f6 sin Kontoor \u00f6n di Hradschin wiar. \nDes wiar en Attent\u0101t fan Prager T\u00f6\u00f6gen-\u00f6n-K\u0113mpers, wat et \u201eOperation Anthropoid\u201c n\u0113mt her. \nHeydrich wiar diarfan sa slem raaket, dat hi \u00f6n di 4.Juuni fan't Jaar 1942 strorev. \n\nDi N\u0101zis uur da mal bistert; ja wel dit t\u00f6beekd\u00f6. Ja grep di B\u00fc\u00fcrers fan Tschechien \u00f6n, aurdat ja jaa ek wust, hoken dit wesen wiar. Ja sair, dat di Mensken \u00f6n Lidice di T\u00f6\u00f6gen-\u00f6n-K\u0113mpers Taak en B\u0113r d\u00f6nen her en uk \u00fc\u0111ers holpen her, man dit stemeti ek.\n\nInjems \u00f6n di 9. Juuni 1942 stelti Liren fan di d\u00fctsk Politsai (Mef\u00f6ligers fan GeStaPo en \u201e Sicherheitsdienst Reichsf\u00fchrer-SS|SD\u201c) sa \u00fcs di \u201eSjutzpolitsai\u201c jam trinjom Lidice \u0101p. \nDat Komando her Ofitsiiri fan di Wafen-SS sa \u00fcs en senerk Komissjoon fan di Sekerhairs-Politsai \u00f6n Prag. Ja nem uk tschechisk Politsai me langs.\nAli Waien, wat hent\u00f6 Lidice giar, uur techt maaket, aurdat em meenti, dat di T\u00f6\u00f6gen-\u00f6n-K\u0113mpers of jaar Helpers \u00f6n't T\u0113rp wiar.\n\nBi di Nacht uur di Mensken fan Lidice t\u00f6hopdrewen. Ali 172 Karminger, wat ialer \u00fcs 15 Jaaren wiar, waar \u00fcp di Hofstair fan Familii Hor\u00e1k braacht. Diar waar ja di naist Dai duarsjoten.\nDi Histooriker Stefan Klemp sair, dat fuar't Miist di Liren fan di Sjutspolitsai sjoten haa. \n\nDiar wiar jit niigen Karminger, wat b\u00fctl\u00f6ns Kual \u00fctgreewen her. Des uur da hent\u00f6 Prag braacht en diar duarsjoten.\nSoowen W\u00fcfhaurn, wat Jungen fo skul, uur somhur henbraacht, dat ja jaar D\u00fctjis fo k\u00fcr. \nWan di Jungen diar wiar, uur ja j\u00fcst sa bihanelt \u00fcs di \u00fc\u0111er W\u00fcfhaurn. Di D\u00fctjis uur wechnomen.\nDes soowen waar sa \u00fcs di \u00fc\u0111er 195 W\u00fcfhaurn fuar't Miist hent\u00f6't Konzentrationslager Ravensbr\u00fcck deportiaret, hur 52 diarfan ombraacht uur.\n\nDat T\u0113rp Lidice uur forbrent, sprengt en leeterhen gleermaaket. Fuar des fing di Reichsarbeitsdienst Biskiir. Di Gimiindi skul fan di L\u00f6nkaart forswinj.\nDat \u201eWechflii\u201c fan't T\u0113rp wel di SS-en Politsaif\u00f6\u00f6rer Karl Hermann Frank sa haa. \nBal dit salev es hok Daagen leeter me di Gimiindi Le\u017e\u00e1ky maaket uuren.\n\n\u00d6n't Jaar 1949 k\u0101m hok W\u00fcfhaurn, wat aurlewet her, t\u00f6beek. Ja k\u00fcr iin \u00f6n en nii becht T\u0113rp, delings Lidice, uuni.\n\nDi Jungen fan Lidice \n\nLidice her 98 Jungen. Ja waar hent\u00f6 di \u201eUmwandererzentrale Litzmannstadt\u201c, Gneisenaustra\u00dfe 41 \u00f6n Litzmannstadt braacht. Diar uur ja ee\u0111er Rasikriteerien \u00fctsortiaret.\nTr\u00f6tain fan des Jungen uur hent\u00f6 en \u201eLebensborn\u201c-Heim braacht, t\u00f6 \u201egermanisiarin\u201c.\nFuar't Miist uur di Jungen man t\u00f6hop me di Jungen fan Le\u017e\u00e1ky hent\u00f6't Vernichtungslager Kulmhof braacht, hur ja verg\u0101st waar.\n\nDi tr\u00f6tain Jungen, wat t\u00f6 \u201egermanisiarin\u201c wesen wiar, waar ee\u0111er di Krich \u00f6n Bayern raaket. Uk soks fan di soowen Jungen, wat ee\u0111er di 10. Juuni 1942 t\u00f6 Warel kemen wiar, uur f\u00fcnen; jen diarfan wiar storewen.\n\nTaachten om Lidice \n\u00dcs di \u0100pskailighairen bikeent waar, wat \u00f6n Lidice pasieret wiar, da haa forskelig Gimiinden di Naam fan Lidice aurnomen.\n\nSa kumt et, dat em des fent:\n Lidice \u00f6n Brasilien: Ual Naam wiar Vila Parado (Nai bi Rio de Janeiro) \nDi Gimiindi nem h\u00f6\u00f6r nii Naam \u00f6n, \u00fcs di taust Jaaresdai fan di Forbreeken wiar.\nIarenlir fan Brasilien en Diplom\u0101ten fan di Tschechoslowakei wiar diar me bi.\n San Jer\u00f3nimo-L\u00eddice in Mexiko-Stadt (D.F.)\n Lidice \u00f6n di US-Bundesstaat Illinois\n L\u00eddice de Capira \u00f6n Panama\n\nHat jeft uk T\u0113rps- en Statdiili me di Naam Lidice, sa \u00fcs \u00f6n Lima (Peru), Caracas (Venezuela), Regia (Kuba) en Gan Yaoneh (Israel).\n\nLidice-H\u00fcs \u00f6n Bremen\n \u00d6n dit L\u00f6n' fan di Bremer Raaki-Stair \u201eLidice-H\u00fcs\u201c es en Ruusenguart \u00f6nlair, hur em \u00f6n Lidice teenk skel. Di Taal en di \u00d6rdning fan di Ruusen weegi di Taal fan di Lir en di Topografii fan di Gimiindi \u00fcs en Symbool.\nDat H\u00fcs uur \u00fcs Lidice-H\u00fcs f\u00f6\u00f6ret. Dat Moto es: Erinnern f\u00fcr die Zukunft., en di Aarber giar t\u00f6\u00f6gen Diskriminiaring en t\u00f6\u00f6gen Natsjon\u0101lsotsjalismus.\n\nBikeent Lir fan Lidice \n V\u00e1clav St\u0159\u00edbrn\u00fd (1853-1933), Bot\u0101niker en Pomologe, wat \u00f6n Bulg\u0101rien aarbert heer.\n\nIarenb\u00fc\u00fcrers \n Ernst Uhl (* 27. Oktober 1932 \u00f6n Budapest), evangeelsk Theoloogi en Skreftenf\u00f6\u00f6rer (Bremische Evangelische Kirche)\n\nLiteratuur \n Helmut G. Haasis: Tod in Prag: Das Attentat auf Heydrich. Hamburg 2002.\n Miroslav Ivanov: Der Henker von Prag: Das Attentat auf Heydrich. Berlin 1993.\n Volker Koop: Dem F\u00fchrer ein Kind schenken \u2013 die SS-Organisation \u201eLebensborn\u201c e.\u00a0V. B\u00f6hlau, K\u00f6ln 2007, .\n Vlastimil Louda, J. Bartik, F. Kropac: Lidice \u2013 \u010din krvav\u00e9ho teroru a poru\u0161en\u00ed z\u00e1kon\u016f i z\u00e1kladn\u00edch lidsk\u00fdch pr\u00e1v. Hrsg. vom tschechoslowakischen Innenministerium. Prag 1945. (tschechisch)\n Uwe Naumann: Lidice: Ein B\u00f6hmisches Dorf. Frankfurt 1983.\n Jolana Mackov\u00e1, Ivan Ulrych (Hrsg.) Kinderschicksale aus Lidice. VEGA-L, Nymburk 2004, deutsch: Verlag, Gedenkst\u00e4tte Lidice .\n Eduard Stehlik: Lidice: Geschichte eines tschechischen Dorfes. Bildband mit Erl\u00e4uterungen. V Raji, Prag 2004, deutsch: .\n Peter Steinkamp: Lidice 1942. In: Gerd R. Uebersch\u00e4r (Hrsg.): Orte des Grauens: Verbrechen im Zweiten Weltkrieg. Darmstadt 2003.\n Stefan Klemp: R\u00fccksichtslos ausgemerzt. Die Ordnungspolizei und das Massaker von Lidice, M\u00fcnster 2012, Villa ten Hompel aktuell 17, .\n\nLuki uk jir \n\n Website fan di B\u00fc\u00fcrerforiining (tschechisk)\n Skelter fan't ual Lidice\n Teenkstair Lidice\n Wat \u00fct dat Protokol fan di Eichmann-Protses (engelsk)\n Wat Hermann Krumey bi di Eichmann-Protses \u00fctsair (engelsk)\n Frankfurter Allgemeine Zeitung: Das dritte Lidice \u2013 Portr\u00e4t fan't T\u0113rp, fan Kilian Kirchge\u00dfner, 27. Mai 2012\n\nFutnotiitsen \n\nSteed uun Tschechien\nMadelb\u00f6\u00f6misk Regiuun"