title: "Krais Nuur\u0111friisl\u00f6n"
text: "Di Krais Nuur\u0111friisl\u00f6n (de. Nordfriesland, nds. Noordfreesland, da. Nordfrisland) es di nuurdermiist L\u00f6nkrais uun D\u00fctskl\u00f6n en di tr\u0113rstgurtst \u00f6n Sleeswig-Holstiin. Hat jeft niin Krais, hur muar Spraaken snaket uur \u00fcs \u00f6n Nuur\u0111friisl\u00f6n: Nuur\u0111friisk, D\u00fctsk, Deensk, Platd\u00fctsk en S\u00fc\u0111erj\u00fctsk. Jer es \u00f6n Friedrichstat uk jit Holandsk snaket uuren. Me t\u00f6 di Regioon Nuur\u0111friisl\u00f6n jert uk Heligl\u00f6n, man dit Ail\u00f6n liit \u00f6n di Krais Pinneberg.\n\nGeografii \nDi Krais Nuur\u0111friisl\u00f6n liit \u00f6n di Nuur\u0111weesten fan Sleeswig-Holstiin en stupet \u00f6n't Nuur\u0111erjen t\u00f6\u00f6gen Denemark, \u00f6n't Uasterjen t\u00f6\u00f6gen di Krais Sleeswig-Flensborig. S\u00fc\u0111ern fan di Eider, kumt Dithmarschen. \u00d6n Weesten liit di Nuur\u0111see. Di hoogst Plaatsen fan di Krais sen di Sandesbarig me 54 Meeter (Uastenfeld) en di Uwed\u00fcnem m\u00e4 52,5 Meeter (Kaamp \u00fcp S\u00f6l').\n\nFan Uasten t\u00f6 Weesten sjocht em forskelig L\u00f6nskepen \u00fcs di Geest, di Mersk, di Heef me di Haligen, sa \u00fcs di Mersk-Ail\u00f6nen en \u00f6n't Weesterjen di Geest-Ail\u00f6nen. Dat dit sa es, kumt fuaral fan di Istir bestemet, man uk fan di gurt Storenfl\u00f6\u00f6ren \u00f6n di Jaaren 1362 an 1634. \n\n\u00d6n Nuur\u0111friisl\u00f6n staan 33 Regioonen \u00f6ner Natuursjuts, dit sen 9,21% fan't L\u00f6n. Diart\u00f6 kumt di Natsion\u0101lpark bi Heef me 176.290 Hektar.\n\nKliima \n\nNuur\u0111friisl\u00f6n heer Atlantikkliima: \u00d6n di Somer es't ek sa warem \u00fcs \u00f6n't Benenl\u00f6n, \u00f6n di Wunter uur't ek sa kuul. \nHat jeft uk en gurt Forskel twesken di Ail\u00f6nen en't Fastl\u00f6n, fuar't miist uur't \u00f6n di Wunter ek sa kuul \u00f6n di Ail\u00f6nen, aurdat di Golfstroom diar\u00f6n forbi giar. \n\u00dcp di Geest heest d\u00fc 190 Daagen s\u00f6ner Frost, \u00fcp di Ail\u00f6nen sen't 220. \u00d6n di Mersk bigent di jerst Frost ek fuar't Jen fan di Oktoober, en \u00f6n di Meren fan di April es dit we\u0111er fuarbi.\n\nFan Februwaari bit Juuni sket D\u00fc me 40 mm Rijn \u00f6n di Muun reekni, fan August bit Oktoober ken't uk 80 uur. \u00dcp di Ail\u00f6nen en \u00f6n di Mersk rinjt et aartig wat mener \u00fcs \u00fcp di Geest. Di Winj wait \u00f6n't Merel me 7 m/s (dit sen ombi 25 km/h of 14 kn) \u00fcp di Ail\u00f6nen en \u00fcp't Fastl\u00f6n es't ek fuul mener.\n\nHistoorii \nDi Krais es 1970 gr\u00fcnjit uuren \u00fcs en T\u00f6hopkum fan di ual Kraisi S\u00fc\u0111t\u00f6ner, H\u00fcsem an Eidersteed.\n\n\u00d6konomii \nDi \"Fet\" hur di \u00d6konomii \u00fcp staant, sen Buererii, Feskerii, Hunwerk en t\u00f6 en wuksend Diil Baarigasten en ek t\u00f6leest di Energii en di Industrii fan Winjkraftmelner. \u00dc\u0111ers \u00fcs \u00f6n di Rest fan Sleeswig-Holstiin aarberi mener Mensken \u00f6n't Hunwerk man muar \u00f6n di L\u00f6nswertskep en \u00f6n Tiinsten. Des kumt fuaral fan di Somergasten.\n\n\u00d6n Nuur\u0111friisl\u00f6n jeft et ombi 100.000 B\u0113ren fuar Gasten, en diarfan stuun muar \u00fcs di Hualev \u00fcp S\u00f6l. 2004 k\u0101m muar \u00fcs jen Miljoon Baarilir t\u00f6 Nuur\u0111friisl\u00f6n en blef \u00f6n't Merel 10 Nachten. Diaraur sen aur 1 Miljardi Euro omset uuren.\n\n2005 heer't 660 Winjkraftmelner jefen. \u00d6n en trinjom H\u00fcsem aarberi masi Firmen \u00f6n des \u00d6nlaagen.\nH\u00fcsem skel uk di Haawen fuar B\u00fctendiks-Winjkraftmelner uur. \n\n\u00d6n 2004 heer't 8,9% Mensken s\u00f6ner Aarber jefen, en diarme es di Krais ek beeter of ringer \u00fcs dit Miist \u00f6n't L\u00f6n. \u00dcp Eidersteed sjocht't me 10,9% wat ringer \u00fct man jit beeter \u00fcs \u00f6n di Staten fan Sleeswig-Holstiin. Di miist Aarber heer S\u00f6l (7,9% Aarbersluasi).\n\nForkiir\n\nIirsenbaan \nDi wichtigst Baanliinji es di M\u0113rskbaan faan Hamborig t\u00f6 Weesterl\u00f6n. Baanstairen sen \u00f6n Friedrichst\u00e4\u00e4d, H\u00fcsem, Breetsteed, E Hoorne, Naibel, Klangsbel, Muasem, Kairem an Weesterl\u00f6n.\nTwerk diart\u00f6 giar di Nuur\u0111-Uastsee-Baan fan Kiil aur Rendsborig, Sleeswig en H\u00fcsem naa Sankt Peter-Ording. Fan Naibel naa Daagibel k\u00f6\u00f6rt di NEG-Baan (jerer NVAG). Aur di Grensi giar en Toch fan Naibel naa T\u00f6ner \u00f6n Denemark.\n\nSkepsforkiir \nDi miist Ail\u00f6nen en Haligen sen d\u00f6\u00f6r Skepsliinjin me't Fastl\u00f6n forb\u00fcnen. T\u00f6 S\u00f6l ken em man uk me di Toch aur di Hindenburg-Dam raisi.\n\nStraaten \nNuur\u0111friiskl\u00f6n heer niin Autobaan, aur di B5 kumt em man dach bi Heide \u00f6n di A23, wat naa Hamborig giar. Di Bundesstraaten B199, B200 an B201 gung naa Uasten en forbinj di Krais me di A7, wat temelk \u00f6n di Meren fan Sleeswig-Holstiin fan Flensborig naa Hamborig giar. Aur di B202 kumt em fan St. Peter-Ording aur T\u00f6ning hent\u00f6 Rendsborig, hur't uk \u00fcp di A7 giar.\n\nLuchtforkiir \nFluugplaatsen jeft et \u00f6n Weesterl\u00f6n, H\u00fcsem, Wyk en St. Peter-Ording, man bluat di \u00f6n Weesterl\u00f6n heer Liinienforkiir. Dat Militeer \u00f6nerhalt jit en Plaats \u00f6n Lek.\n\nStaten en Gimiinden \nF\u00fcf Staten en Gimiinden pasi jam salev. Ali \u00fc\u0111ern sen achter di Reformen fan di Jaaren 2007 en 2008 t\u00f6 aacht Amten t\u00f6hopsl\u00fcten uuren.\n\nFerwis efter b\u00fctjen\n\nFutnuuten"