title: "Feldbus-Systeem"
text: "En Bus-Systeem es diarfuar diar, dat em, wan em masi Giraaten iin \u00f6n en Stj\u00fc\u00fcrkrais heer, ek aural en K\u0101belboom henlii br\u00fckt, dat em diar wat me maaki ken. En zentr\u0101li Reekenmaskiin diar aur en Busk\u0101bel bluat jit Biskiiren d\u00f6\u00f6r, en di Giraaten haa ain Stj\u00fc\u00fcringen, wat di Biskiiren t\u00f6 di Aarber fan't Giraat omset.\n\nFeld-Systeem\nDi Stj\u00fc\u00fcringen, wat Biskiir fan di \"Zentr\u0101li\" fo, jit uk Feld-Giraaten, aurdat di aural \u00f6n dit Feld trinjom di Zentr\u0101li t\u00f6 finj sen. \nDiarom jit dat Bus-Systeem, wat fan niier Autos bikeent es, uk en \"Feldbus-Systeem\".\n\n\u00d6n en Feldbus uur di Feldgiraaten Metf\u00f6\u00f6lers (Sensooren) en di Stelgiraaten (Aktooren) forb\u00fcnen, dat ja me di Stj\u00fc\u00fcrings-Zentr\u0101li komunitsiari ken.\nArk Giraat skel sin ain Keening (Sa \u00fcs en Telefoonnumer) haa, aurdat ali Biskiiren fan di Metgiraaten en di Stelgiraaten aur jen Wiir gung. \u00dc\u0111ers ken di Stj\u00fc\u00fcring ek \"weet\", hok Sensor fuar hok Aktor Biskiir d\u00f6nen heer, en di Stj\u00fc\u00fcringsbiskiiir (Initiatiivi) ken ek \u00fctd\u00f6nen uur. Diarfuar jeft et normiareti Protokoli.\n\nDi jest Generatsjoon fan Feldbus-Systeemi waar \u00f6n di tachentiger Jaaren \u00fcttaacht, dat em di Biskiiren ek muar aur Wiiren (Analoogi Sign\u0101li) t\u00f6 di forkelig Stelmotooren en -giraaten stj\u00fc\u00fcri wel. Dit skul da digit\u0101l uur.\nDeling sen masi forskelig Systeemi diarfan \u00f6nerwai. Sent 1999 es en Norm fuar Feldbus-Systeemi skrewen, di IEC 61158 (\"Digital data communication for measurement and control - Fieldbus for use in industrial control systems\"), en des es di Standard aur di hiili W\u00e4rel.\n\nDi taust Generatsjoon fan di Technologii giar aur Ethernet, dit jit, en Natwerk. Des haa en nii Norm, IEC 61784-2.\n\nCAN-Bus\nJen fan di Feld-Systeemi es di CAN-Bus, en des es fan ombi dat Jaar 1983 \u00f6n fan di Firma Bosch en di Reekenmaskiinenfirma IBM \u00fcttaacht uuren.\nDi Taacht k\u0101m diarfan, dat di Maskiinen langsen muar Saaken autom\u0101tisk maaki skul. Diarfuar waar aliweegen muar K\u0101bel en Wiiren br\u00fckt, dat dit alis Stroom fing en da uk jit funktsjoniari k\u00fcr.\nBi Mercedes en BMW (Des haa bi Bosch fraaget, we\u0111er em wat maaki k\u00fcr) wiar di K\u0101belboom fan en Merelklasiwain ombi 100 kg swaar, en dit wel em foraneri.\nMuar K\u0101bel sen jaa uk muar Diili, en muar Diili jit muar M\u00f6\u00f6gelkhairen, dat wat forkiirt aarbert.\nDi jest S-Klasi fan Mercedes waar al \u00f6n't Jaar 1992 me CAN-Bus becht. Bi di iinfacher Wainer waareti et ombi 10 Jaaren leenger.\n\nCAN-Bus iin \u00f6n't Auto\n\nLangsen waar muar Technik iinbecht:\n Dat ABS (Anti-Blokiari-Systeem) fuar di Bremsen\n Fan't ABS k\u0101m di EDS (Elektroonisk Diferentsj\u0101l-Speri), wat me iin \u00f6n't Stj\u00fc\u00fcrgiraat fan't ABS k\u0101m.\n Di nii Bremsasistenten komunitsiari me en Kamera en di Stj\u00fc\u00fcrgiraaten fan di Motor en di Kuplung, dat di Maskiin ek \u00fctgiar, wan dat Auto fan salev \u00f6nhalt.\n Korektuursysteeme fuar di Auto-Stj\u00fc\u00fcring uur langsen komplitsiareter en wiar s\u00f6ner Bus ek t\u00f6 realisiari. Hat jeft jaa Stj\u00fc\u00fcr-Systeemi, wat mefo, wan di K\u00f6\u00f6rer treet uur (Da k\u00f6\u00f6rt di ek muar rocht lik \u00fct, en diarfuar heer san Auto Sensooren).\n Fan di nii Aarten, Leecht t\u00f6 br\u00fck (Coming- of Leaving Home, Autom\u0101tik, Rochtings-Leecht, Leecht fuar aur di Dai) of dit Forbinjen fan di Zentr\u0101l-Ofsl\u00fct-\u00d6nlaag me di Blinkers k\u0101m aliweegen wat bit\u00f6.\n Di Technik trinjom di Airbags en di Gurtstrafers waar langsen muar en komplitsiareter\n Komfortgiraaten \u00fcs di Haitsung fan di Sits maast ali enkelt K\u0101belboomer haa, dat em man alis \u00f6nst\u00fc\u00fcri k\u00fcr.\n Me di LED-Technik fuar di Rechleechters k\u00fcr em dat ual Blinkrelais wechlet en di Blinkers fan't zentr\u0101li Stj\u00fc\u00fcrgiraat \"\u00f6ntakti\". Aliining des sen bi ark Auto ombi 10 m K\u0101bel mener.\n Masi Funktsjoonen wiar s\u00f6ner Bustechnik gaar ek m\u00f6\u00f6gelk.\n Dat R\u0101dio skul muar en muar \u0100pgaaven, sa \u00fcs Telefoon en Navigatsjoon aurnem, en uk di forskeligst Funktsjoonen \u00f6n di Wain \u00f6nstj\u00fc\u00fcri of diarme komunitsiari.\n Di Forbreningsmotoor skul en skel langsen mener Bensiin of Diesel br\u00fck en diarfuar muar Kraft haa. Dat, wat achtern \u00fctkumt, skel mener en mener giftig wiis. Uk di kompleksi Stj\u00fc\u00fcrelektroonik fan di Motooren skel me di \u00fc\u0111er Komponenten fan't Auto komunitsiari.\n\nDa ken em lecht diar\u00fcp kum, en maaki en Zentr\u0101li, hur alis langs lapt, en j\u00fcst des es di Sen fan en Bus-Systeem.\nWat diar n\u00fc alis iin \u00f6n di CAN-Bus forsw\u00fcnen es, es fan Model t\u00f6 Model forskelig, sa \u00fcs dit jaa uk forskelig es, hurfuul iin \u00f6n san Auto fan salev giar.\n\nBluat iin \u00f6n't Auto?\nNaan! Dat Auto es en wichtigi Diil, man normaalerwiis wiar didiari Technik bi di Aarber fuar di Autmatisiaring fan di Industrii aur.\nHat jeft uk ek bluat di CAN-Bus, di es bluat jen fan fuul.\n\nSkeepen me Feldbus\nDi nii Skeepen fan di DGzRS haa Bus-Systeemi, wat muar Funktjoonen me mener K\u0101bel m\u00f6\u00f6gelk maaket.\nDit sen di nii 36-Meeter-Klasi en di 20-Meeter-Klasi.\n\nDiesel-Elektro\nT\u00f6 alis, wat me en Dieselgener\u0101tor en Elektromotooren \u00f6nerwai es, heer masi Stj\u00fc\u00fcring, dat alis t\u00f6 di rocht Tir me di rocht Kraft of Draitaal aarbert. Wan dit uk s\u00f6ner Bus m\u00f6\u00f6gelk wiar, sa uur et dach fan en digit\u0101li Stj\u00fc\u00fcring aaftinoch ginauer en iinfacher.\nUk fan en Lokomotiiwi en Omdraistj\u00fc\u00fcring haa skel, dat di Toch \u00f6n Weesterl\u00f6n' \u00f6nkum ken en iinfach di \u00fc\u0111er Wai om t\u00f6beek k\u00f6\u00f6r ken, es fuul Technik. Des giar uk iinfacher aur en Reekenmaskiin me Bus-systeem \u00fcs me en gurt K\u0101belboom en masi Giraaten diar\u00f6n.\n\nHur CAN uk jit fuarkumt\n\nCAN-Protokoli uur fuar Biriken br\u00fckt, hur di Sekerhair senerk wichtig es, sa \u00fcs:\n Automobil-Industrii (Natwerken fan forskelig Stj\u00fc\u00fcrigiraaten, Sensooren en Multimedia)\n Automatisiaringstechnik (Sensooren hur't \u00fcp di Tir \u00f6nkumt, Aurwaakings-Giraaten)\n \u0100ptochen (Natwerken me Sensooren, Aktooren en Stj\u00fc\u00fcringen sa \u00fcs uk di \u00fc\u0111er \u0100ptochen iin \u00f6n en Systeem)\n Meditsiiintechnik (Magneetresonanz- en Kompjuutertomogr\u0101afen, Bl\u00f6r-Weningsmaskiinen, Laboorgiraaten, Elektro-Rulst\u00f6\u00f6ler, Hart-Lungen-Masskiinen)\n Flochttechnik (Natwerken fan di Kabiini en di Fliigerf\u00f6\u00f6rings-Systeemi)\n R\u00fcmfaarttechnik \n Forstarker-\u00d6nlaagen (\u00d6nstj\u00fc\u00fcring fan digit\u0101li Forstarkers)\n Sjiinenfaartj\u00fcchen\n Skeepen (Di DGzRS heer bi h\u00f6\u00f6r nii Skeepen uk Bus-Systeemi.)\n\nTopologiien fan Feldbus-Systeemi\nHat jeft aliining 5 \"Topologiien\" fan Feldbus-Systeemi\" en diarfan jit we\u0111er olerhun ain Systeemi fan di forskelig Firmen.\nDat Uurt \"Topologii\" meent, hur'ling dat Systeem \u0101pbecht es.\nHat jeft diar:\n Ringtopologii\n Stjerntopologii (Telefoon-\u00d6nlaagen, Natwerken)\n Liinientopologii (CAN-Bus, Profibus)\n Boomtopologii\n\nLuki uk jir\n Forklaaringen aur Feldbus-Systeemi (D\u00fctsk)\n Aur di CAN-Bus iin \u00f6n \u0100ptochen (D\u00fctsk)\n CAN-Bus-Forklaaring fuar Kfz-Mechatroonikers\n\nFutnooten\n\nForkiir\nDigit\u0101ltechnik"