title: "Wyker Dampskeepen-Reederii F\u00f6\u00f6r-Aamrem"
text: "Di Wyker Dampskeepen-Reederii (W.D.R.) es en Forkiirsselskep, wat twesken Daagibel, Wyk en Witd\u00fcn faart sa \u00fcs uk fan Witd\u00fcn aur Hoogi en L\u00fcngn\u00f6\u00f6s hent\u00f6 Sch\u00fcttsiel. \u00dcp F\u00f6\u00f6r en Aamrem heer j\u00fc uk di Busforkiir.\n\nHistoorii\n\nJer Tiren\nDi W.D.R. waar 1885 \u00fcs \"Wyker Rhederei-Gesellschaft\" gr\u00fcnet. Aur di jest Jaaren wiar bluat Pasajiirskeepen \u00f6nerwai, aurdat Faarten hent\u00f6't Fastl\u00f6n' en Aamrem \u00fcs \"L\u00fcstfaarten\" \u00f6nsen waar.\nDi Mensken \u00fcp di Ail\u00f6nen her jaar Hofstairen en k\u00fcr jam fuar't Miis salev fors\u00f6rigi. Diirter waar al leenger me Skep hent\u00f6't Fastl\u00f6n braacht.\n\u00d6n di jest Tir her di W.D.R. jit Konkurenz fan \u00fc\u0111er Reederiine, man des gin hiilendal iin \u00f6n di nii Dampskeepen-Selskep \u0101p.\n\nDi Bid\u00fc\u00fcting \u00fcs Forkiirsmerel en Fors\u00f6riger fan di Ail\u00f6nen F\u00f6\u00f6r en Aamrem bigenti me di jest Smeelsp\u00f6\u00f6r-Baan fan Naibel naa Daagibel laangsem t\u00f6 wuksi. Wan des Baan \u00fcp Norm\u0101lsp\u00f6\u00f6r \u00fctbecht waar (1924/25), giar dit f\u00f6rter.\nDit jest Skep, wat uk Wainer menem k\u00fcr, wiar di Nordfriesland fan 1927. \u00d6n't Jaar 1932 waar 32 Autos menomen. Em skel h\u00f6m dit man uk ek sa iinfach fuarstel, hur'ling t\u00f6 des Tir \u00fcp Skep k\u00f6\u00f6rt waar.\n\nTrinjom di Taust W\u0101relkrich\nDi Natson\u0101lsotsjalisten her \u00f6n di d\u00f6rtiger Jaaren fuar en bech Demi hent\u00f6 di nuur\u0111friisk Ail\u00f6nen, aurdat ja taacht, dat ja des fuar jaar Militeer br\u00fck k\u00fcr. Diarfan es man n\u00f6nt uuren, aurdat di taust W\u0101relkrich \u00fctbreek. Wan dit slaaget her, wiar't me di W.D.R. bal fuarbi wesen.\n\u00d6n di Krich waar uk Skeepen bisjoten. \u00dcs di \"Kapit\u00e4ne Christiansen\" raaket waar (1944), blef 11 Mensken duar.\nEe\u0111er di Krich k\u0101m masi Liren fan't Fastl\u00f6n me Skep hent\u00f6 F\u00f6\u00f6r,dit green Buernail\u00f6n, om diar wat t\u00f6 iit t\u00f6 fo. Ee\u0111er 1948 en di Reform fan't Jil waar di Tiren we\u0111er wat lechter.\n\nEe\u0111er di Krich\nDi W.D.R. wiar uk twesken F\u00f6\u00f6r en Heligl\u00f6n' \u00f6nerwai, en des wiar noch ee\u0111er di Krich ek sa iinfach, aurdat Heligl\u00f6n jaa fan di Engel\u00f6nsken biset wiar. Fan 1952 \u00f6n giar't uk diar we\u0111er beeter.\n\n1954 waar al 2000 Autos transportieret. \u00d6n di 30. Juuni 1962 waar dit jest Ro-Ro-Skep \u00f6n di Gang braacht, di Pidder L\u00fcng. Des F\u00f6riskep wiar 41,60 m l\u00fcng en k\u00fcr 200 Pasajiire en 36 Wainer me langs fo. Aur di s\u00f6stiger Jaaren waar aliweegen nii Skeepen koopet en \u00fcp Wai braacht. Uk \u00f6n di S\u00f6stigern waar di Busforkiir \u00fcp F\u00f6\u00f6r aurnomen.\n\n1971 fusioniareti di W.D,R. me di ASAG, di Aamringer Skepsfaarts AG. Des her 1905 bigent en faar langs di Haligen hent\u00f6 Bongsiel. Di ASAG her 1968 di \"Amrum\" koopet, wat 481 Pasagiiri en 20 Wainer me fing. Des Skep es bit hent\u00f6't Jaar 1991 faart, en diarfuar k\u0101m da en gurter Skep, di Hilligenlei III. Deling faart diar we\u0111der en litjer Skep, di Hilligenlei.\nFuar \u00dctfaarten waar aur di hiili Tir Pasajiirskeepen koopet en faart.\n\nEn F\u00f6riskeepen-Seerie\n\u00d6n di Soowentiger Jaaren k\u0101m em \u00fcp di Taacht en let en ain Skepsaart bech. Di Prototyp wiar di \"Schleswig-Holsten II\" , wat 1972 \u00f6n Faart k\u0101m. Dit naist Skep wiar di \"Nordfriesland V\" (1978), en di Forbeeteringen bi des Skep waar t\u00f6 en Diil uk bi di Prototyp ombecht. Di Forbeeteringen waar da uk bi di \"Uthlande IV\" (1980) iinbecht.\n\nLeenger\n\u00d6n di tachentiger Jaaren wiar di Skeepen we\u0111er t\u00f6 litj uuren. Di Nordfriesland V en di Uthlande IV  k\u00fcr om 10 Meeters leenger maaket uur, di Schleswig-Holstein II ek. Sa k\u0101m't, dat di al ee\u0111er 15 Jaaren we\u0111er forkoopet waar, en di Schleswig-Holstein III k\u0101m \u00fcp Wai.\n\nDi Uthlande IV es 2021 \u00fcp Skramel kemen.\n\nBreerer\n\u00d6n di tachentiger Jaaren wiar al t\u00f6 morki wesen, dat di Autos breerer en breerer waar. Sa bisl\u00f6\u00f6t em bi di W.D.R., dat di Skeepen uk breerer uur skul: Di Rungholt (1992) es tau Meeter breerer \u00fcs di ialer Skeepen, en di Nordfriesland VI (1995) es j\u00fcst sa becht, man me en modifitsiareti Rump-Konstruktsjoon.\n\nEn nii Skeps-Konsept\n\nDa her di Reederii jaa masi Skeepen koopet, en diarme wiar sa temelk Ruu bit hent\u00f6't Jaar 2009. Da skul et we\u0111er wat Niis wiis, moderner, efitsienter en makelker: Di Uthlande V en di Schleswig-Holstein IV sen Skeepen, wat ee\u0111er en hiilendal nii Konsept becht sen. Ja haa noch sa fuul Plaats, dat di \"Insel Amrum\", di \"Schleswig-Holstein III\" en di \"Uthlande IV\" wech k\u00fcr.\n\u00d6n't Autodek ken onbi 40% muar Wainer mefaar (Fuarof wiar't bit t\u00f6 55 Autos, n\u00fc sen dit 75).\n\nDi nii Skeepen sen beeter t\u00f6 man\u00f6vriati \u00fcs ali Skeepen, wat fuarof wesen sen: Jat haa en Voith-Schneider \u00d6ndreft.\nDi Haawenselskepen haa uk wat d\u00f6nen: \u00d6n Wyk, Daagibel en Witd\u00fcn sen Rampen becht uuren, hur uk \u0100ptochen fuar Rulst\u00f6\u00f6lfaarers iinbecht sen. N\u00fc ken em boowen fan di Sir iin \u00f6n di nii Skeepen kum.\n\n\"Insel Amrum\" - Dit leest Eetfiarel langs di Priili\n\nFan't Jaar 1970 \u00f6n wiar aur di hiili Tir bit 2012 di \"Insel Amrum\" \u00f6nerwai, wat jen \u00f6n di 2000er Jaaren al san bet \u00fcs en swumendi Anakronismus fuark\u00fcm k\u00fcr.\n\nFuar't miist es des Skep rocht iipen hent\u00f6 ali Siren, en di H\u00fcsjis sen \u00f6n di Sir iin \u00f6n en smeel Gung t\u00f6 finj. Fan des Gung giar en Trap dial naa \u00f6nern iin \u00f6n di Salon, en des es hualev \u00f6ner Weeter.\nDa ken em h\u00f6m al fuarstel, dat di Maskiinen en di Propelers rocht gur t\u00f6 hiir sen, wan dit Skep \u00fcp Wai giar. \nEn jit wat bit\u00f6: Di \"Insel Amrum\" heer tau Driifskr\u00fc\u00fcwen, jen fuarn en jen achtern. Da let h\u00f6m uk teenk, dat en leengeri Wialter n\u00f6\u00f6rig es, wan di Maskiinen achtern sen en fuarn jit en Driifskr\u00fc\u00fcv. Di Kraft skul da \u00f6ner di Salon langs naa fuarn t\u00f6 di Skr\u00fc\u00fcv, en dit giar aur en l\u00fcng Wialter. Dit diari sjungt of h\u00fc\u00fclt en bet, en des ken jen al forwuneri, hoken dit jit ek keent.\nDi \"Insel Amrum\" wiar man lecht, sa pragm\u0101tisk becht, dat em h\u00f6m bluat wuneri k\u00fcr - en gau. Di iinfachi F\u00f6ri k\u0101m me tau 12-Kolben-Fjuurtakt Dieselmaskiinen (MAN) fan 588 kW fan di H\u00fcsemer Skepswerev, en ee\u0111er tau Jaaren giar jen fan di Maskiinen \u00f6n Steken. Diarfuar k\u0101m en MTU-Maskiin me 599 kW iin, sa dat di Insel Amrum da 1187 kW her. Dit es inoch en kum waker \u00fcp 13 Kneten, en dit jen al rocht gau fuarkum, wan dit Skep hiilendal san bet skoret. Wan em \u00f6n dit Senskiindek staant (1977 iinbecht) da es dit jit en bet starker t\u00f6 f\u00f6\u00f6lin.\n\nJ\u00fc waar bi di W.D.R. fuaral br\u00fckt, wan dit Weeter ek hoog inoch wiar (J\u00fc giar bluat 1,46 Meeters diip), wan gifiarelk Kraam faart uur maast, wan't me di Plaats jens knap waar. Diar heer j\u00fc masi Helpsfaarten maaket. \n\nDes Eetfiarel es jit t\u00f6 bilewi: Di \"Insel Amrum\" waar \u00f6n't Jaar 2012 hent\u00f6 di Nii Pelworemer Dampskepfaarts-GmbH (N.P.D.G.) forkoopet, wat twesken Nuur\u0111str\u00f6n' en Pelworem faart. Em skel bluats fuarof fraagi we'er di \u00fck iinset es, aurdat j\u00fc diar uk we\u0111er \u00fcs Pufer \u00d6nerwai es.\nDi \"Insel Amrum\" en uk di dailk Ail\u00f6nen skul wert wiis en k\u00f6\u00f6r jens hen.\n\nDit Skep waar 2017 naa Skandin\u0101vien forkoopet en es sent Marts 2019 ek muar \u00f6n Gang wesen.\n\nLuki uk jir\n Di Schleswig-Holstein II, wat di stolt Prototyp wiar, \u00fcs Ramanujam en waarskiints \u0101plair (2012)\n Di W.D.R. aur di \"Schleswig-Holstein II\", mal stolt en me en \"gaui\" Hek.\n Di W.D.R. \u00f6n't Nat\n\nFutnooten\n\nForkiir\nSeefaart\nF\u00f6riskeepen NF"