# އިހަވަންދޫ (ހއ. އަތޮޅު)



ހ.އ.އިހަވަންދޫއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަންކުރާރަށް މާލެ އާ 312.83 ދުރުގައި ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީގައި އޮންނަ ރަށެކެވެ.މިރަށުގެ ބޮޑުމިނުގައި 101ހެކްޓަރު (ދިގުމިނުގައިަ1.561 ކިލޯމީޓަރު އަދި ފުޅާމިނުގައި 1 ކިލޯމީޓަރު) ހުރެއެވެ.

## އާބާދީ
ރަށުގެ ޖުމްލަ އާބާދީ އަކީ 4557.

## އިގްތިސޯދު
މިރަށުގައި އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ކުރެވޭ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ މަސްވެރިކަމެވެ.މަސްވެރިކަންކުރުމަށް މިރަށުގައި 60 މަސްދޯނި ވާއިރު އޭގެތެރެއިން މަދު ދޯންޏެއްނޫނީ ހުރިހާ ދޯނޏަކީވެސް 75 ފޫޓާއި 90 ފޫޓާ ދެމެދުގެ ބޮޑެތި ފައިބަރު ދޯނިފަހަރެވެ.މަސްވެރިކަން ރަނގަޅުވެއްޖެނަމަ ރަށުގެ ކޮންމެ މަސްވެރިއަކަށްވެސް 8000 ނުވަތަ ނުވަހާސްރުވިޔާ ހަފްތާއަކަށް ލިބެއެވެ.ރަށުގެ މައިގަނޑު ވިޔަފާރިތައް ފަށާފައިވަނީވެސް އަދި ރައްޔިތުން އިސްނަގައިގެން އިމާރާތްކޮށްފައިވާ ގިނަ އިމާރާތްތަކަކީވެސް މިމަސައްކަތުން ލިބޭ އާމްދަނީއިން ކޮށްފައިވާ ކަންތަކެވެ.އަދި ފައިބަރު ދޯނިފަހަރު ބަނުމުގައި ވެސް ލޯނު ނަގައިގެން ކުރަނީ ދޯނީގެ 50އިންސައްތަމަސައްކަތެވެ.
ރަށުގައި 11 ވަދުދޯންޏާއި، އަތޮޅުތެރެއަށާއި މާލެއަށް ދަތުރުކުރާ 1 ސަތަރި ދޯނި އަދި 3 ބައްތެލި ވެއެވެ.މިރަށުގައި އަ މިއްލަފަރާތްތަކުން ހިންގާ 60 ފިހާރައާއި 10 ސައިހޮޓާ ހުރެއެވެ.އަދި ފެހުމުގެ މަސައްކަތްކުރާ 14 ތަނަކާއި 6 ވަޑާންގެއާއި 5 ވޯކުޝޮޕު ހުރެއެވެ.

## ތައުލީމު
މިރަށުގައި 'އިހަވަންދޫ މަދަރުސާ'ގެ ނަމުގައި ސަރުކާރުން ހިންގާ ސުކޫލެއް ހުރެއެވެ.މިތަނުގައި ގުރޭޑު 12ގެ ފެންވަރަށް ތައުލީމު ހާސިލް ކުރެވެއެވެ. މިތަނަކީ އިހަވަންދޫ ރައްޔިތުން ކުރިން ހިންގަމުން އައިސްފައިވާތަނެކެވެ.ރައްޔިތުން ސަރުކާރާ މިތަން ހަވާލުކުރި އިރުވެސް މިތަނުގައި ގުރޭޑު 11 ގެ ފެންވަރަށް ތައުލީމުހާސިލް ކުރެވެއެވެ. އިހަވަންދޫ މަދަރުސާގައި ލައިބްރަރީއަކާއި ފިޒިކްސް އަދި ސައިންސް ލެބޯޓްރީއެއްގެ އިތުރުން ކޮމްޕިޔުޓަރ ލެބެއްގެ ޚިދުމަތް ލިބެންހުރެ އެވެ. އިންޓަރނެޓްގެ ޚިދުމަތް މުދައްރިސުންނަށާއި ދަރިވަރުންނަށް ދަނީ ލިބެމުންނެވެ.  މިރަށުގައި އަމިއްލަ ޖަމިއްޔާއަކުން 'ވަފާ ޕްރީ ސްކޫލް' ގެ ނަމުގައި ހިންގާ (ޔޫކޭޖީ އާ ހަމައަށް ކިޔަވާދޭ) ޕްރީ ސްކޫލެއް ހުރެއެވެ. އަދި ގުރޭޑް ބާރައާ ހަމައަށް ކިޔަވާދޭ 3 ޓިއުޝަން ސެންޓަރުވެސް ހުރެއެވެ.

## ސިއްހަތު
މިރަށުގައި ސަރުކާރުން ހިންގާ އެއް ހޮސްޕިޓަލް ހުރެއެވެ.ރަށުގައި ހުންނަނީ 5 ޑޮކްޓަރާއި 3 ދިވެހި ބޭސްކުރާ އެކަކެވެ.މީގެ އިތުރުން 20 ހެލްތުވޯކަރަކާއި 40 ނަރުހެއް އަދި ފެމިލީ 3 ހެލްތުވޯކަރަކާއި 3 ފޫޅުމައިން ތިބެއެވެ.ރަށުގައި ހުންނަނީ ޖުމްލަ 5  ބޭސްފިހާރައެވެ.މި 5 ތަނަކީވެސް އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން ރަށުގައި ހިންގާ ތަންތަނެވެ.ޔުނިސެފްގެ އެހީގައި ،މިރަށުގައި 30 ޖެނުއަރީ 1993 ގައި ބިންގާއަޅާ 23 މެއި  1995 ގައި ހުޅުވާފައިވާ އަންހެނުންގެ މަރުކަޒެއް ހުރެއެވެ.ރައްޔިތުން އިސްނަގައިގެން ބިނާކުރި މިމަރުކަޒަކީ ސިއްހީ ހިދުމަތުގެ ފެންވަރު ދަށް މިރަށުގައި ސާފުތާހިރު މާހައުލެއްގައި ވިހެއުމުގެ ފުރުޞަތު ހޯދައިދިނުމަށް ބިނާކުރެވިފައިވާތަނެކެވެ.

## އެހެނިހެން
ރަށުގައި މޫދަށް ގުޅާފައި ހުންނަ ނަރުދަމާގެ ނިޒާމް ގާއިމްކުރެވިފަވެއެވެ.ރަށަށް ކަރަންޓުދެނީ  އިހަވަންދޫ ފެނަކަ ބުރާންޗުންނެވެ..އެ އިންޖީނުގެއިން ރަށަށް 24 ގަޑިއިރު ދެމުން ގެންދެއެވެ..ރަށުގެ 823 ގޭގައި މީހުން ދިރިއުޅެމުންދާއިރު މީގެތެރެއިން އިމާރާތްކޮށްނިމި ފުރިހަމަވެފައިވަނީ814 ގެއެވެ.އަދި 823 ގޭގައި ފާހާނާ ތަށި ބެހައްޓާފައިވާއިރު، 823 ގެއެއްގައި ފެންމޯޓަރުވެސް ހުރެއެވެ.ރަށުގެ ވަޅުފެން މީރުނަމަވެސް ވާރޭފެން ރައްކާކުރާ އާއްމު 32 ތާންގާއި އަމިއްލަ 913ތާންގި ހުރެއެވެ.
މިރަށުގައި އިހަވަންދިއްޕޮޅު ހޮސްޕިޓަލް ހުރެއެވެ.
މިރަށަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ 7 ވަނައަށް އެއްމެ އާބާދީ ބޮޑު ރަށެވެ.

## ސުނާމީގައި ލިބުނު ގެއްލުން
މިރަށަށް 26 ޑިސެމްބަރު 2004ގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވި ސުނާމީގެ ކާރިސާގެ އަސަރު ކޮށްފައިވެއެވެ.މިގޮތުން ރަށުގެ ހުޅަނގު އުތުރު ކަންމަތިން އަރައިގެން 50 ފޫޓު އެތެރެއަށް ރާށުއަރާ ރަށުގެ ދަނބުވާ  ކިޔާ ސަރަހައްދުގައި 200 ފޫޓަށް ލޮނުގަނޑުފެތުރިފައިވެއެވެ.މިތަނުގައި 1 ފޫޓު ފުންމިނުގައި ފެންހެދިފައިވިއެވެ.އަދި ޖުމްލަގޮތެއްގައި ބުނާނަމަ މުޅިރަށުގެ ތިންބައިކުޅައެއްބައިގާ ފެންބޮޑުވެފައިވިއެވެ.އަދި ރާޅު އަރާ ފައިބައިގެން ދިޔުމުގެ ތެރޭގައި ރަށުގެ ވާޓަރުގެ 960 ފޫޓު ދަށުން ފަސްގަނޑު ބަނދަރުތެރެއަށް ދަމައިގަތުމުގެ ސަބަބުން ވާޓަރުވަނީ ކަނޑައިގެން ގޮސްފައެވެ.އަދި މިހާދިސާގައި 2 ދޯންޏަށް ގެއްލުންވެފައިވެއެވެ.