# ޗިސްމޭގެ އެންޒައިމްތައް

### ޕްރޮޓީން ބައިކުރާ އެންޒައިމްތައް
ޕްރޮޓީން ބައިކުރާ އެންޒައިމްތައް (އިނގިރޭސި ބަހުން: Proteolytic enzymes) އާންމު ގޮތެއްގައި ދޫކުރަނީ ހީވާގިކަމެއްނެތް ޕްރޯއެންޒައިމް ތަކެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި މިއެންޒައިމްތައް މުރާލިވެ، ހަރަކާތްތެރިވަނީ ހަމައެކަނި ކުޑަ ގޮހޮރު ގެ ތެރޭގައެވެ. މިގޮތުން ޕްރޮޓީން ބައިކުރާ ނުވަތަ ވަކިކުރާ އެންޒައިމް ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ އަންނަނިވި އެންޒައިމް ތަކެވެ.

#### ޓްރީޕްސިނަޖަން
ޓްރީޕްސިނަޖަން (އިނގިރޭސި ބަހުން: Trypsinogen)ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ތެރޭގައި ހީވާގިވެ، ޓްރީޕްސިން (އިނގިރޭސި ބަހުން: Trypsin)އަށް ބަދަލުވެއެވެ. ޓްރީޕްސިނަޖަން ހީވާގިވަނީ ޑުއަޑީނަމް ގެ އެތެރޭގެ ދުލިފަށް އިން ދޫކުރާ އެންޓިރަކައިނޭސް(އިނގިރޭސި ބަހުން: Enterokinase) ކިޔާ އެންޒައިމެއްގެ އެހީގައެވެ. ޓްރިޕްސިން އަކީ ޓްރީޕްސިނަޖަން އާއި، އެހެނިހެން އެންޒައިމްތައް ވެސް ހީވާގީކޮށް މުރާލިކުރުވާ އެންޒައިމް އެކެވެ.

#### ކީމަޓްރީޕްސިނަޖަން
ކީމަޓްރީޕްސިނަޖަން (އިނގިރޭސި ބަހުން: Chymotrypsinogen) ޓްރީޕްސިން ގެ އެހީގައި ހީވާގިވެ، ކީމަޓްރީޕްސިން(އިނގިރޭސި ބަހުން: Chymotrypsin) އަށް ބަދަލުވެއެވެ.

#### ޕްރޯއިލަސްޓޭސް
ޕްރޯއިލަސްޓޭސް(އިނގިރޭސި ބަހުން: Proelastase) ޓްރީޕްސިންގެ އެހީގައި ހީވާގިވެ، އިލަސްޓޭސް(އިނގިރޭސި ބަހުން: Elastase) އަށް ބަދަލުވެއެވެ.

#### ޕްރޯކާބޮކްސީޕެޕްޓައިޑޭސް
ޕްރޯކާބޮކްސީޕެޕްޓައިޑޭސް (އިނގިރޭސި ބަހުން: Procarboxypeptidase)ޓްރީޕްސިން ގެ އެހީގައި ހީވާގިވެ، ކާބޮކްސީޕެޕްޓައިޑޭސް(އިނގިރޭސި ބަހުން: Carboxypeptidase) އަށް ބަދަލުވެއެވެ. ކާބޮކްސީޕެޕްޓައިޑޭސް އަކީ ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް މޮލިކިޔޫލް ތަކުން އަމީނޯ އެސިޑް ވަކިކުރުމަށް އެހީވެދޭ އެންޒައިމް އެކެވެ.

### ފެޓް ބައިކުރާ އެންޒައިމްތައް

#### ޕެންކްރީއެޓިކް ލައިޕޭސް
ޕެންކްރީއެޓިކް ލައިޕޭސް(އިނގިރޭސި ބަހުން: Pancreatic lipase) އަކީ ޓްރައިގްލައިސަރައިޑް މޮނަގްލައިސަރައިޑް އަދި ފެޓީ އެސިޑް އަށް ބަދަލުކުރުވާ މުރާލި ހީވާގި އެންޒައިމް އެކެވެ. ބައިލް ސޯލްޓް ހުރުމަކީ މިއެންޒައިމްގެ މަސައްކަތް ހަލުވިކުރުވާ ކަމެކެވެ.

#### ޕްރޯފޮސްފަލައިޕޭސް އޭ-2
ޕްރޯފޮސްފަލައިޕޭސް އޭ-2 (އިނގިރޭސި ބަހުން: Prophospholipase-A2)ޓްރީޕްސިން ގެ އެހީގައި ހީވާގިވެ، ފޮސްފަލައިޕޭސް އޭ-2 (އިނގިރޭސި ބަހުން: Phospholipase -A2)އަށް ބަދަލުވެއެވެ. ފޮސްފަލައިޕޭސް އޭ-2 ފޮސްފަލިލިޕިޑް ތައް ފެޓީ އެސިޑް އަދި ލައިސޯފޮސްފަލިޕިޑް ތަކަށް ބަދަލު ކުރުވުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

#### ކޮލެސްޓަރައިލް އެސްޓަރ ހައިޑްރަލޭސް
ކޮލެސްޓަރައިލް އެސްޓަރ ހައިޑްރަލޭސް(އިނގިރޭސި ބަހުން: Cholesteryl ester hydrolase) އަކީ ކުޑަ ގޮހޮރުގައި ކޮލެސްޓީރޯލް އިން އެސްޓަރ (އިނގިރޭސި ބަހުން: Ester) ތައް ވަކިކޮށް ކޮލެސްޓިރޯލް(އިނގިރޭސި ބަހުން: Cholesterol) މިނިވަންކޮށްދޭ އެންޒައިމް އެކެވެ.

### ޕެންކްރީއެޓިކް އަލްފާ އަމިލޭސް
ޕެންކްރީއެޓިކް އަލްފާ އަމިލޭސް (އިނގިރޭސި ބަހުން: Pancreatic alpha amylase)އަކީ ހީވާގި، އަދި ހަރަކާތްތެރި އެންޒައިމް އެކެވެ. މިއެންޒައިމްގެ މަސައްކަތަށް ކްލޮރައިޑްގެ އެހީ ބޭނުންވެއެވެ. އެގޮތުން ކްލޮރައިޑްގެ އެހީގައި ސްޓާރޗް މޮލްޓޯސް(އިނގިރޭސި ބަހުން: Maltose)، މޮލްޓޯޓްރިއޯސް(އިނގިރޭސި ބަހުން: Maltriose) އަދި އަލްފާ-ލިމިޓް ޑެކްސްޓްރިން އަށް ބަދަލުކުރުވައެވެ.

### ޕެންކްރީއެޓިކް ނޫކްލީއޭސް ތައް
ޕެންކްރީއެޓިކް ނޫކްލީއޭސް(އިނގިރޭސި ބަހުން: Pancreatic nuclease) ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ރައިބަނޫކްލީއޭސް، ޑިއޮކްސީ ރައިބަނޫކްލީއޭސް އެންޒައިމް އެވެ. މިއެންޒައިމް ތަކަކީ ނޫކްލީއަޓައިޑް ތައް އުފެއްދުމަށް މުހިއްމު އެންޒައިމް ތަކެކެވެ.