# އެލިޒަބަތު ދެވަނަ ތަޚުތަށް އިށީނދެވަޑައިގަތުން
އިނގިރޭސިވިލާތާއި ކޮމަންވެލްތުގެ އެހެން ސަރަހައްދުތަކުގެ ރާނީގެ ގޮތުގައި އެލިޒަބަތު ދެވަނަ ތަޚުތަށް އިށީނދެވަޑައިގަތީ 2 ޖޫން 1953 ގައި ލަންޑަންގެ ވެސްޓްމިންސްޓަރ އެބީގައެވެ. އުމުރުން 25 އަހަރުގައި 6 ފެބްރުއަރީ 1952 ގައި ބައްޕަ ޖޯޖް ހަވަނަ އަވަހާރަވުމުން ތަޚުތަށް އިށީނދެވަޑައިގެންނެވި އިރު، އޭގެ ކުޑައިރުކޮޅެއް ފަހުން އެކަމަނާގެ ޕްރައިވީ އަދި އެގްޒެކެޓިވް ކައުންސިލްތަކުން ރާނީގެ ގޮތުގައި އިއުލާން ކުރެއްވި އެވެ. އޭގެ އެއް އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ފަހުން ތަޚުތަށް އިށީނދެގެން ދިޔައީ ރަސްގެފާނެއް މަރުވުމަށް ފަހު އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް ފާއިތުވާން ދޫކޮށްލުމުގެ ސަގާފަތުގެ ސަބަބުންނެވެ. އަދި އެ ރަސްމިއްޔާތަށް ތައްޔާރީތައް ކުރުމަށް ޕްލޭނިން ކޮމިޓީތަކަށް އެކަށީގެންވާ ވަގުތު ދީފައިވެ އެވެ. އެ ޚިދުމަތުގެ ތެރޭގައި އެލިޒަބަތު ހުވާކޮށް، މާތް ތެލުން މަސްހުނިކޮށް، ރޯބްސް އާއި ރެގަލިއާ އިންވެސްޓްކޮށް، އިނގިރޭސިވިލާތާއި، ކެނެޑާ، އޮސްޓްރޭލިއާ، ނިއުޒީލެންޑް، ދެކުނު އެފްރިކާ، ޕާކިސްތާން، އަދި ސިލޯން (މިހާރު ރާއްޖެ) ގެ ރާނީގެ ތާޖު އަޅުއްވައިފިއެވެ.
ކޮމަންވެލްތުގެ ދާއިރާތަކުގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި އުފާފާޅުކުރުމުގެ ހަރަކާތްތައް ކުރިއަށް ގެންދިޔައިރު، ހަނދާނީ މެޑަލް ވެސް ވަނީ ދޫކޮށްފަ އެވެ. އެއީ އިނގިރޭސިންގެ ފުރަތަމަ ތަޚުތަށް ފުރިހަމައަށް ޓީވީން ދެއްކި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ؛ 1937 ވަނަ އަހަރު މައިންބަފައިން ތަޚުތަށް އިށީނދެވަޑައިގަތް ދުވަސްވަރު އެބީގެ ތެރޭގައި ޓެލެވިޜަން ކެމެރާތައް ވަނުމުގެ ހުއްދައެއް ނުދެވުނުއިރު، އެލިޒަބަތުގެ ކެމެރާއަކީ 20 ވަނަ ގަރުނުގެ ހަތަރުވަނަ އަދި އެންމެ ފަހުގެ އިނގިރޭސި ތަޚުތަށް އިށީނދެވަޑައިގަތުމެވެ. އެކަމަށް 1.57 މިލިއަން ޕައުންޑް (2023 ވަނަ އަހަރު ގާތްގަނޑަކަށް 53،571،428 ޕައުންޑް) ޚަރަދުވާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވުނެވެ.

## ތައްޔާރީތައް
ތަޚުތަށް އިށީނދެވަޑައިގަތުމަށް ދައުވަތު ދިނުމަށް ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ އިލަސްޓްރޭޓަރ ޖޯއަން ހަސަލް އެވެ. ވަގުތު ކުޑަކަމުން ހަސަލް އަށް ޖެހުނީ ލަކުޑި ކޮށާފައި ހުރުމުގެ ބަދަލުގައި ފައިނަލް ޑިޒައިން އުފެއްދުމަށް ސްކްރޭޕަރބޯޑް ބޭނުން ކުރުމަށެވެ. އަދި ޕްރިންސް ޗާލްސް އަށް ތަޚުތަށް އިށީނދެވަޑައިގަތުމަށް ލިބުނު އަމިއްލަ ދައުވަތު ވެސް ފަރުމާކުރެއްވި އެވެ.
ނޯމަން ހާޓްނެލް އަށް ރާނީ ހަވާލުވެވަޑައިގަތީ ޝާހީ އާއިލާގެ ހުރިހާ މެމްބަރުންނަށް ވެސް އެލިޒަބަތު ގެ ތަޚުތުގެ ގައު ހިމެނޭ ގޮތަށް އައުޓްފިޓް ޑިޒައިން ކުރުމަށެވެ. އޭނާގެ ޑިޒައިން ޕްރޮސެސްގައި ނުވަ ޕްރޮޕޯސަލަކާއި ރާނީއާ ގިނަ ބައްދަލުވުންތަކެއް ކުރިއަށް ދިޔައިރު، ނިމުނީ އޭރު ކޮމަންވެލްތުގެ ގައުމުތަކުގެ މާ ނިޝާންތައް ޖަހާފައިވާ ހުދު ސިލްކް ހެދުމެކެވެ , އޮސްޓްރޭލިއާގެ ވަޓްލް، ކެނެޑާގެ މެޕަލް ފަތް، ނިއުޒީލެންޑްގެ ސިލްވަރ ފަރން، ދެކުނު އެފްރިކާގެ ޕްރޮޓީއާ، އިންޑިއާ އާއި ސިލޯނަށް ދެ ލޮޓަސް މާ، އަދި ޕާކިސްތާނުގެ ހަނޑުލާއި ކޮޓަން އަދި ޖޫޓް އެވެ. ރޮޖާ ވިވިއާ އުފެއްދީ ޖަވާހިރު ޖަހާފައިވާ ހީލްސް އާއި ސެއިންޓް އެޑްވާޑްސް ކްރައުން އާއި އިމްޕީރިއަލް ސްޓޭޓް ކްރައުންގައި ހުންނަ ފްލޫސް ޑި ލިސް ޕެޓަރން އާއި ވައްތަރު ޑެކޯރޭޓިވް މޮޓިފް އެއް ޖަހާފައިވާ ރަން ބޫޓެކެވެ. އެލިޒަބަތު އިޚްތިޔާރު ކުރެއްވީ ރާނީ ވިކްޓޯރިއާ ކޮމިޝަން ކުރެއްވި އަދި ކުރީގެ ރާނީން އެމީހުންގެ ތަޚުތަށް އިށީނދެވަޑައިގަތުމުގައި ލައިގެން އުޅުނު ކޮރޮނޭޝަން ނެކްލެސް އާއި ކަންފަތް ދޮށުގައި ޖަހާފައިވާ ތަކެތި ލައިގެންނެވެ.
އެލިޒަބަތު އެ މުނާސަބަތަށް ރިހާސް ކުރީ އޭނާގެ މެއިޑްސް އޮފް އޮނަރ އާއި އެކު، ވެލްވެޓް ރޭލުގެ ބަދަލުގައި ޝީޓެއް ބޭނުންކޮށް، ގާޑިޔާގެ ބަދަލުގައި ގޮނޑިތަކެއް ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. އިމްޕީރިއަލް ސްޓޭޓް ކްރައުން އަށް ހޭނިގެން ދިއުމަށްޓަކައި، ދުވަހުން ދުވަހަށް ކުރާ ހަރަކާތްތަކުގައި، ޑެސްކުގައި، ސައިބޯން، އަދި ނޫހެއް ކިޔަމުން ދިޔައިރު، އެ ތަށި ލައިގެން އުޅުނެވެ. މެއި މަހުގެ 22 އަދި 29 ވަނަ ދުވަހު ވެސްޓްމިންސްޓާ އެބީގައި ފުލް ދެ ރިހާސަލްގައި ބައިވެރިވި ނަމަވެސް ބައެއް މަސްދަރުތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި އެއް ރިހާސަލް ނުވަތަ އެތައް ރިހާސަލެއްގައި ބައިވެރިވި އެވެ. އާންމުކޮށް ރިހާސަލްތަކުގައި ރާނީގެ ބަދަލުގައި ކޮޅަށް ހުންނަނީ ޑަޗެސް އޮފް ނޯފޯކް އެވެ. ތަޚުތަށް އިށީނދެވަޑައިގަތުމަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ގޮތުން ވެސްޓްމިންސްޓާ އެބީ ފަސް މަސް ދުވަހަށް ބަންދުކޮށްފައިވެ އެވެ.
އެލިޒަބަތު ގެ ކާފަ ރާނީ މަރީ އަވަހާރަވީ 24 މާރޗް 1953 ގައި ނަމަވެސް އޭނާގެ ވަޞިއްޔަތުގައި ޝަރުޠުކޮށްފައިވަނީ އެކަމަނާގެ މަރުގެ ސަބަބުން ތަޚުތަށް އިށީނދެވަޑައިގަތުމުގެ ޕްލޭނިންގ އަށް އަސަރުކޮށްގެން ނުވާނެ ކަމަށެވެ. މި އިވެންޓް ކުރިއަށް ދިޔައީ ޝެޑިއުލް ކުރެވިފައިވާ ގޮތަށް ކަމަށާއި، ގާތްގަނޑަކަށް 1.57 މިލިއަން ޕައުންޑް (2019 ވަނަ އަހަރު ގާތްގަނޑަކަށް 41.71 މިލިއަން ޕައުންޑް) ހަރަދުވާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެ އެވެ. މި ބަޖެޓުގައި 96،000 މީހުންނަށް ޖާގަ ދިނުމަށް ޕްރޮސެޝަން ރޫޓުގައި ސްޓޭންޑްތަކާއި، ލެވަޓޯރީތަކާއި، މަގު ޒީނަތްތެރިކުރުމާއި، އައުޓްފިޓްތަކާއި، ކާރު ކުއްޔަށް ދިނުމާއި، ސްޓޭޓް ކޯޗަށް މަރާމާތުކުރުމާއި، ރާނީގެ ރެގަލިއާއަށް ބަދަލު ގެނައުން ހިމެނެއެވެ.