# އިބްރާހީމް ރުޝްދީ އަލްއަޒްހަރީ
ފަޟީލަތުއްޝައިޚު އިބްރާހީމް ރުޝްދީ (އުފަންވެވަޑައިގަތީ 15 އޮކްޓޯބަރ1897 ، ހއ.ކެލާ ) އަކީ ދިގުމުއްދަތެއްގައި ދިވެހި ދައުލަތަށް ޚިދުމަތްކުރެއްވި އަގުހުރި ދިވެހި ދަރިއެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ތަޢުލީމީ ރޮނގުންނާއި، އުގަންނައި ދެއްވުމުގެ ގޮތުން ވަރަށް މަތިވެރި ޝަޚްޞިއްޔަތެކެވެ. ޢަރަބި ބަހާއި ދިވެހި ބަހުގެ ޢިލްމް ވެރިއެކެވެ. 

## ނަސަބު
ފަޟީލަތުއްޝައިޚު އިބްރާހީމް ރުޝްދީ (އުފަންވެވަޑައިގަތީ 15 އޮކްޓޯބަރ 1897 ، ހއ.ކެލާ ) އަކީ ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ ކެލާގެ ބޭފުޅެކެވެ. ބައްޕަ އަކީ ހއ. ކެލާ މުރަނަ މޫސާގެ މުރަނަ މުޙައްމަދު އެވެ. މަންމައަކީ ކެލާ ހައްވަ އެވެ. ބައެއް ލިޔުންތަކުގައި އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ 28 އޮކްޓޯބަރު 1897 ( 18 ޖުމާދިލް އޫލާ 1315ހ ) ގައި ކަމަށް ލިޔެފައި ވެއެވެ.

## ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވުން
ފަޟީލަތުއްޝައިޚު އިބްރާހީމް ރުޝްދީ ގެ އުފަންރަށަކީ ހއ. ކެލާ އެވެ. އޭނާގެ ދިރިއުޅުން ފައްޓަވައިގަތީ ވަރަށް އާދައިގެ ފެންވަރެއްގައެވެ.އޭނާ އަކީ އަމިއްލަ ހިތްވަރާއި މަސައްކަތުން ތައުލީމް ހޯއްދެވި ބޭފުޅެކެވެ. ގޭގެ ނޯކިރީ ކުރެއްވުމާއި ބޯޓް ދަތުރުކުރެއްވުމުންނެވެ. މިދަތުރުތައް ކުރެއްވި ދުވަސްވަރު އޭނާ ޤަޞްދު ކުރެއްވީ އަރަބި ބަހުގެ ތައުލީމް ހޯއްދެވުމަށް މިޞްރަށް ފައިބާ ވަޑައިގަތުމަށެވެ.އޭނާ މިޞްރަށް ވަޑައިގަތީ މީލާދީން 1913 ވަނަ އަހަރު އެވެ.  މިވަރުގަދަ އަޒުމް އޭނާ ކާމިޔާބު ކުރެއްވި އެވެ. މިޞްރުގެ ޖާމިޢުލް އަޒްހަރުގައި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ޢިލްމް ހޯއްދެވުމުގައި އޭނާ ހޭދަކުރެއްވި އެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި އަޒްހަރުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 13 ވަރަކަށް އަހަރު ކިޔަވާ ވިދާޅުވުމަށް އުޅުއްވި އެވެ. ޣައިރު ނިޒާމް ކިޔަވާ ވިދާޅުވެ ޢާލިމީ ފާސް ހޯއްދެވި އެވެ. ދިވެހި ބަހުގެ ފޮތްތައް ލިޔުއްވައި ޗާޕުކޮށް ޝާއިއުކުރެއްވިއެވެ.

## ގައުމީ ޚިދުމަތުގައި
މިޞްރުން ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވުމަށް ފަޟީލަތުއްޝައިޚު އިބްރާހީމް ރުޝްދީ އަލްއަޒްހަރީ މާލެވަޑައިގަތީ ގާތްގަނޑަކަށް 1927 ވަނަ އަހަރު ހިސާބުގައެވެ. އޭރު ރާއްޖޭގައި އޮތީ ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން(ތިންވަނަ)އިގެ ރަސްކަމެވެ. މިޞްރުން ކިޔަވައިގެން މާލެ ވަޑައިގަތުމަށްފަހު އައްޝައިޚް އިބްރާހީމް ރުޝްދީ މާލޭގައި އުފެދުނު ފުރަތަމަ މަދަރުސާ މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާގެ މުދައްރިސަކު ކަމުގައި ހިމެނިވަޑައިގަތެވެ. މިގޮތުގެ މަތީން ގައުމަށް ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމުގައި ހުންނަވަނިކޮށް އޭރުގެ ކީރިތި މަހާރަދުން އައްސުލް މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން ދައުލަތުގެ މަޝްވަރާ މަޖުލިސެއް އުފެއްދެވި ހިނދު އެމަޖުލީހުގެ މެންބަރަކު ކަމުގައި އައްޝައިޚް އިބްރާހީމް ރުޝްދީ އައްޔަން ކުރެއްވި އެވެ. އަދި ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ގާނޫނު އަސާސީ އެކުލަވާލި މަޖުލީހުގެ މެންބަރަކަށް ވެސް އޭނާ ވެވަޑައިގަތެވެ.
ފުރަތަމަ ގާނޫނީ ސަރުކާރުގައި ފަޟީލަތުއްޝައިޚު އިބްރާހީމް ރުޝްދީ ފުރުއްވީ ދައުލަތުގެ ބަންޑާރަ ނައިބުގެ ކަމުގެ މަތިވެރި މަގާމެވެ. މަޝްހޫރު މޮޓަރު ބޯޓް ގަޑުބަޑުގައި އޭނާ ސިލޯނުގެ ވެރިރަށް ކޮޅުނބަށް ފޮނުވާލިއެވެ. އޭގެ ދުވަސްކޮޅެއް ފަހުން ދެން އައްޝައިޚް އިބްރާހީމް ރުޝްދީ ފެނިވަޑައިގަތީ މަހުކަމަތުލް އައުޤާފުގެ ވެރިއެއްގެ ގޮތުންނެވެ. އާދެ ވަޒީރުލް އައުޤާފް ގެ މަގާމުގައި ހުންނަވަނިކޮށެވެ. މަޙްކަމަތުއް ޝަރުޢިއްޔާގެ އިސް ބޭކަލެއްގެ ގޮތުންނެވެ.
ފަޟީލަތުއްޝައިޚު އިބްރާހީމް ރުޝްދީ ލިޔުއްވި ސުއްލަމުލް އަރީބު މިފޮތަކީ ދިވެހިބަހަށް އެމަނިކުފާނު ކުރެއްވި ވަރަށް ވެސް ބޮޑު ޚިދުމަތެކެވެ. 

### އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތައް
- 20 އެޕްރީލް 1927 - މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާގެ މުދައްރިސްކަން (އައްވަލް އުސްތާޛުކަން)
- ބަންޑާރަ ނައިބުކަން
  - 16 ޑިސެމްބަރު 1932 : ފުރަތަމަ ފަހަރު
  - 27 ފެބުރުއަރީ 1940 : ދެވަނަ ފަހަރު
- ގާނޫނު އަސާސީ އުފެއްދުމަށް އައްޔަންކުރެއްވި މަޖުލީހުގެ މެންބަރުކަން
- ޝަމުސުއްދީން ހޮއްވެވި މަޝްވަރާ މަޖުލީހުގެ މެންބަރުކަން
- 24 އެޕްރީލް 1937 - މަދަރުސާގެ މުދައްރިސްކަން
- މަހުކަމަތުލް މަޢާރިފްގެ ވެރިކަން
  - 2 ޑިސެމްބަރު 1939 : ފުރަތަމަ ފަހަރު
  - 30 ސެޕްޓެމްބަރު 1940 : ދެވަނަ ފަހަރު
- މަޙްކަމަތުލް އައުޤާފްގެ ޤާއިމް މަޤާމްކަން
  - 27 ފެބުރުއަރީ 1940 : ފުރަތަމަ ފަހަރު
  - 30 ސެޕްޓެމްބަރު 1940 : ދެވަނަ ފަހަރު
- 29 ޖެނުއަރީ 1941 : މަޙްކަމަތުލް މާލިއްޔާގެ ވަކީލްކަން
- ވަޒީރުލް އައުގާފް ކަން
  - 28 އެޕްރީލް 1951 : ފުރަތަމަ ފަހަރު
  - 15 ޑިސެމްބަރު 1957 : ދެވަނަ ފަހަރު
  - 10 ޖުލައި 1954 : ތިންވަނަ ފަހަރު
- 3 ސެޕްޓެމްބަރު 1953 : ގާނޫނު އަސާސީ އެކުލަވާލާ މަޖުލީހުގެ މެންބަރުކަން
- 5 ސެޕްޓެމްބަރު 1953 : މަޙުކަމަތުއް ޝަރުޢިއްޔާގެ ވެރިކަން
- ނިޔާ ކަނޑައަޅާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން
- މަޙްކަމަތުއް ޝަރުއިއްޔާގެ އިސް ނާއިބުކަން
  - 1 އޮގަސްޓް 1956 : ފުރަތަމަ ފަހަރު
  - 18 ޖެނުއަރީ 1958 : ދެވަނަ ފަހަރު
- 28 ނޮވެމްބަރު 1957 : ދަންނަ ބޭކަލުންގެ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން
- 10 މާރޗް 1958 : ވުޒާރަތުލް މަޢާރިފްގެ ބަސްކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި ރައީސްކަން
- 17 ޖެނުއަރީ 1959 : ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ ރަދުންގެ މެންބަރުކަމާއި ރައީސްކަން
- 11 އޮގަސްޓް 1959 : މަޢާރިފްގެ މުދައްރިސްކަން
- 11 ސެޕްޓެމްބަރު 1959 : މަޢާރިފްގެ 2 ނަންބަރު މުދައްރިސްކަން
- 25 ނޮވެމްބަރު 1959 : ފަނޑިޔާރު މަނިކުފާނުގެ މުޢާވިންކަން
- ދީނީ ރޫހުގެ މުހައްރިރުކަމާއި މުޙައްރިރުގެ ނާއިބުކަން


## އަވަހާރަވުން
ފަޟީލަތުއްޝައިޚު އިބްރާހީމް ރުޝްދީ އަވަހާރަވީ 29 އޮކްޓޯބަރ 1961 ، 19 ޖުމާދިލް އޫލާ 1381 ވީ އާދިއްތަ ދުވަހުގެ ހަވީރު 04:15 ގައެވެ. ފަޟީލަތުއްޝައިޚު އިބްރާހީމް ރުޝްދީ އަވަހާރަވި އިރު ހުންނެވީ ވަޒީރުލްއައުޤާފުގެ މަގާމްގައެވެ. އޭނާއަކީ ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ މެންބަރެކެވެ. އެމަޖުލީހުގެ ނާއިބު ރައީސްކަން ވެސް ދިގުމުއްދަތަކަށް ކުރެއްވި އެވެ. ފަޟީލަތުއްޝައިޚު އިބްރާހީމް ރުޝްދީގެ ސަންދޯއްފުޅު އޭނާ ނެރެއްވުމުގައި އޭރުގެ ކީރިތި މަހާރަދުންނާއި، ބޮޑުވަޒީރާއި، ވަޒީރުން މަޖުލީހުގެ މެންބަރުން ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަތެވެ.