# ދަރަނބޫދޫ (ފ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ އަތޮޅުވެރިކަންކުރާ ރަށް ނިލަންދުއާއި އެންމެ ކައިރީގައި އޮންނަ އަދި އަތޮޅުގެ  އާބާދީ އެންމެ މަދު ރަށެވެ. މިރަށަކީ ފަސްގަނޑު އުސް ހުޅަނގު މޫސުމުގައި ފަޅުގަދަ ރަށެކެވެ. މިރަށުގެ މީހުން 1969ވަނަ އަހަރު މިއަތޮޅު މަގޫދޫއަށް  ބަދަލުކުރައްވާ ގޮތަށް ސަރުކާރުން ހަމަޖެއްސެވުމުން އެއިރު އެރަށުގައިތިބި 123 މީހުންގެ ތެރެއިން 89 މީހުން މަގޫދޫއަށް ބަދަލު ވިއެވެ. 34 މީހުން މަގޫދޫއަށް ނުގޮސް އެރަށުގައި ތިއްބެވެ. މަގޫދޫއަށް ބަދަލުވި ދަރަނބޫދޫގެ މީހުން އެނބުރި އެރަށަށް ދިއުމަށް ސަރުކާރުން ހުއްދައެއްވުމުން މަގޫދޫގައި ދިރިއުޅެމުންދިޔަ ދަރަނބޫދޫގެ ގިނަ މީހުން  1977 ވަނަ އަހަރު  އެނބުރި ދަރަނބޫދޫއަށް ދިރިއުޅުން ބަދަލުކުރި އެވެ.

## ޖޯގްރަފީ
ދަރަނބޫދޫ އަކީ އަތޮޅުގައި އޮތް ބިމުގެ ގޮތުން ދެވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ރަށެވެ. އާބާދީގެ ގޮތުން އެންމެ މީހުން މަދު ރަށް ވެސް މެއެވެ. އަދި ވެރިރަށް ނިލަންދޫ އާއި އެންމެ ކައިރީގައި އޮތް ރަށެވެ. ދިގުމިނުގެ ގޮތުން އަތޮޅުގައި އޮތް އެންމެ ދިގު ރަށެވެ. ދިގުމިނުގައި 1300 މީޓަރު ހުރެއެވެ ފުޅާމިނުގައި 400 މީޓަރު ހުރެއެވެ. މިރަށަކީ ފަސްގަނޑު އުސް ހުޅަނގު މޫސުމުގައި ފަޅުގަދަ ރަށެކެވެ.

## އާބާދީ
2007 ޖުލައި މަހާއި ހަމައަށް މިރަށުގެ އާބާދީ އަކީ 405 އެކެވެ. މިރަށުގެ މީހުން 1969ވަނަ އަހަރު މިއަތޮޅު މަގޫދޫއަށް  ބަދަލުކުރައްވާ ގޮތަށް ސަރުކާރުން ހަމަޖެއްސެވުމުން އެއިރު އެރަށުގައިތިބި 123 މީހުންގެ ތެރެއިން 89 މީހުން މަގޫދޫއަށް ބަދަލު ވިއެވެ. 34 މީހުން މަގޫދޫއަށް ނުގޮސް އެރަށުގައި ތިއްބެވެ. މަގޫދޫއަށް ބަދަލުވި ދަރަނބޫދޫގެ މީހުން އެނބުރި އެރަށަށް ދިއުމަށް ސަރުކާރުން ހުއްދައެއްވުމުން މަގޫދޫގައި ދިރިއުޅެމުންދިޔަ ދަރަނބޫދޫގެ ގިނަ މީހުން  1977 ވަނަ އަހަރު  އެނބުރި ދަރަނބޫދޫއަށް ދިރިއުޅުން ބަދަލުކުރި އެވެ.

## އިގްތިޞާދު
ދަރަނބޫދޫގެ ރައްޔިތުން ދިރިއުޅުމަށްކުރާ މައިގަނޑު މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ބޮޑު ކަންނެލީގެ މަސްވެރިކަމާއި، އަދި ފާނައިގެ މަސްވެރިކަން، ފަދަ މަސައްކަތްތައް ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބައެއް ރިސޯޓްތަކާއި، މާލޭގެ އެކި އެކި ވަޒީފާތަކުގައި ވެސް ދަރަނބޫދޫ މީހުން އުޅޭކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ރަށުގައި އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ ވިޔަފާރި ހިންގުމުގެ މަސައްކަތް މަދު ބަޔަކު ނަމަވެސް ކޮށް އުޅެއެވެ. 
ދަރަނބޫދޫ ރައްޔިތުން ދިރިއުޅުމަށްކުރާ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ މަސްވެރިކަމާއި، ވަޒީފާ އަދާކުރުމާއި އަދި ކޮންސްޓްރަކްޝަން މަސައްކަތެވެ. މިރަށުމީހުން ކުރާ މަސްވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ފާނައިގެ މަސްވެރިކަމާއި، ބޮޑު ކަންނެލީގެ މަސްވެރިކަމާއި، ދޮށީގެ މަސްވެރިކަން ހިމެނެއެވެ.  މިރަށު މީހުން މިހާރު އެންމެ ގިނައިން ކޮށްއުޅެނީ ބޮޑުކަންނެލީގެ މަސްވެރިކަމެވެ. މީގެ އިތުރުން އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ ގޮތުން މިރަށުގެ ބައެއް މީސްމީހުންވިޔަފާރި ކުރުމާއި، ފަންގިވިނުމާއި، ވަޑާންކުރުންފަދަ މަސައްކަތާއި އަދި މަދުބަޔަކު ރިސޯޓު ތަކުގައިވެސް މަސައްކަތް ކުރަމުން ދެއެވެ.

## ތައުލީމް
ރާއްޖެތެރޭގައި ރައްޔިތުން ހިންގަމުން ދިޔަ ސްކޫލްތައް ސަރުކާރުގެ ތަންތަނަށް ބަދަލުކުރުމާއި ހަމައަށް ދަރަނބޫދޫ ސްކޫލް ހިންގާފައިވަނީ ރައްޔިތުންނެވެ. އަދި އެދުވަސްވަރުގެ ތެރޭގައި މިސްކޫލްގައި ކިޔަވާދެވިފައިވަނީ ގްރޭޑް 7 އާއި ހަމައަށެވެ. ދަރަނބޫދޫ ސްކޫލްގައި ސާނަވީ ތަޢުލީމް ތަޢާރަފް ކުރެވިފައިވަނީ 2005 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެހެން ކަމުން އަދި މިސްކޫލްގެ ފަރާތުން ޖީސީ އޯލެވެލްގައި އަދި ބައިވެރިވެފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި މިސްކޫލްގައި ކިޔަވައިދެވެނީ ހަމައެކަނި ކޮމާރސް ސްޓްރީމަށެވެ.
1 އޮކްޓޯބަރ 2005 ގައި  ދަރަނބޫދޫ ސްކޫލު ސަރުކާރު ސްކޫލަކަށް ބަދަލުކުރެއްވުމާއި ހަމައަށް މިސްކޫލު ހިންގަމުން ގޮސްފައިވަނީ ދަރަނބޫދޫ ރައްޔިތުންގެ ސްކޫލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ މަސައްކަތުން 2006 ވަނަ އަހަރު ސެކަންޑްރީއަށް ކިޔަވައިދޭންފެށި މިސްކޫލުގައި މިހާރު ގްރޭޑް 09 އަށް ކިޔަވައިދެމުން ދެއެވެ.  އޭގެ ކުރިން މިސްކޫލުގައި ގްރޭޑް 5 ގެ ފެންވަރަށް އަދި ގްރޭޑް 7 ގެ ފެންވަރަށް އެކި ދުވަސްވަރު ކިޔަވައިދެމުން ގޮސްފައި ވެއެވެ.  ދަރަނބޫދޫގައި ޕްރީސްކޫލް ހިންގަމުން  ގެންދަނީ މިރަށުގެ ސްކޫލުގެ ފަރާތުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން މިރަށުގެ ބައެއް މީސްމީހުން ކުޑަކުދިންނަށް ކިޔަވައިދޭ ޤުރުއާން ކުލާސްވެސް ހިންގަމުން ދެއެވެ.

## ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް
ދަރަނބޫދޫގައި ހެލްތު ޕޯސްޓެއް އެޅުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ދަނީ ކުރެވެމުންނެވެ. މިހާރު ވެސް ދަރަނބޫދޫ ގައި ފެމިލީ ހެލްތު ވޯކަރެއް މަސައްކަތް ކުރައްވައެވެ. ދަރަނބޫދޫގައި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދޭން ފުރަތަމަ ފަށާފައިވަނީ އަމިއްލަ ފަރާރަކުންނެވެ. ދަރަބޫދޫގައި މިހާރު ޞިއްޙީޚިދުމަތް ދެމުންގެންދަނީ ދަރަނބޫދޫ ހެލްތް ޕޯސްޓް ގައެވެ. ކުރިން ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދެމުން ގޮސްފައިވަނީ ޢާއިލާގެ އެހީތެރިޔަކު މެދުވެރިކޮށް ދަރަނބޫދޫ އޮފީހުގައި 02 އޯގަސްޓް 1983 ން ފެށިގެންނެވެ. ދަރަނބޫދޫގައި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް މިހާރު ދެމުންދާ ޢިމާރާތަކީ ރައްޔިތުންގެ އިޖުތިމާޢި މަރުކަޒެވެ. އެރަށުގައި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް އިތުރަށް ފުޅާ ކުރުމަށްޓަކައި މިމަރުކަޒު ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ ތަނަކަށް ބަދަލުކޮށް ފެމިލީ ހެލްތް ސެކްޝަންގެ ނަމުގައި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދޭންފެށީ 2006 ވަނައަހަރުންގެ ފެށިގެންނެވެ.  ދަރަނބޫދޫގައި ސަރުކާރުން ޢިމާރާތް ކޮށްދެއްވާ ހެލްތްޕޯސްޓް ޢިމާރާތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ކުރަމުން ދެއެވެ.  ދަރަނބޫދޫ ރައްޔިތުންނަށް ލުއި ފަސޭހަ ގޮތަކަށް ބޭސްހޯދައި ދިނުމުގެ ގޮތުން މިރަށުގެ ރައްޔިތުން ހިންގާ ބޭސްފިހާރައެއް ހުރެއެވެ.

## ފަޅު ފުންކުރުމާއި ބަނދަރު ހެދުން
ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ދާދިފަހުން ވަނީ ފަޅުކޮނުމުގެ މަޝްރޫޢު ފައްޓަވާފައެވެ. އަދި ފަޅުކޮނެ ނިމުމުން ދަރަނބޫދޫ އަށް ދިމާވެފައިވާ ލަފާފުރުމުގެ ދަތިކަން ހައްލުވެ، ދަރަނބޫދޫގެ ރައްޔިތުންނަށް ފަސޭހަ ތަކެއް ލިބިގެންދާނޭ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރެވެއެވެ. ދަރަނބޫދޫއަކީ ފަޅުގެ ދަތިކަންބޮޑު ލަފާފުރުންދަތި ރަށަކަށްވުމާއިއެކު އެރަށުގައި ސަރުކާރުން ހައްދަވަމުން ގެންދަވާ ބަނދަރުގެ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް މިހާރުވަނީ ނިމިފައެވެ. މިބަނދަރުގެ މިސައްކަތްފެށީ 26 ޖުލައި 2006 ގައެވެ. ބަނދަރުގެ ބޮޑުމިނަކީ 175 × 315 ފޫޓެވެ.

## ކަރަންޓް
މިރަށުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ދޭންފެށީ ރައްޔިތުންގެ ގޮތުން 16 ނޮވެމްބަރ 1984 ގައެވެ. އޭރު ކަރަންޓް ދެމުން ގޮސްފައިވަނީ ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށް ހަވީރު  6:00 ން ރޭގަނޑު 11:00 އަށެވެ. ރައްޔިތުންނަށ ދެމުންދިޔަ ޚިދުމަތް އިތުރަށް ފުޅާކޮށް 1996 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 24 ގަޑިއިރު ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ދެމުން ދެއެވެ.

## ދަރަނބޫރޫ އޮފީސް
މިހާރު ދަރަނބޫދޫ އޮފީސް ހިންގާ ޢިމާރާތަކީ ރާއްޖެތެރެ ތަރައްޤީ ކުރުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ސަރުކާރުން ޢިމާރާތް ކޮށްދެއްވާފައިވާ އޮފީހެކެވެ. ދަރަނބޫދޫ ކޯޓާއި ރަށްވެހިގެ ހިމެނޭ ގޮތަށް ޢިމާރާތް ކޮށްދެއްވި މި އޮފީސް ހުޅުވިފައިވަނީ 12 ނޮވެމްބަރ 1992 ގައެވެ. އޭގެ ކުރިން ދަރަނބޫދޫ އޮފީސް ހިންގަމުން ގޮސްފައިވަނީ އާދައިގެ ގޮތަކަށްހަދާފައިވާ އެރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ ޢިމާރާތެއްގައެވެ. އޭރު އެރަށު ކޯޓުވެސް ހުންނަނީ އެ ޢިމާރާތުގައެވެ.

## އިތުރު ފާލަންތައް
- ފ.އަތޮޅުގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް
- ނިލަންދެ.ކޮމް
- ފާފު އޮބްޒާވަރ
- އެންޓިއެފްއޯ.ބްލޮގްސްޕޮޓް.ކޮމް
- އެންޓިފާފު.ބްލޮގްސްޕޮޓް.ކޮމް
- ފ.އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލްގެ ވެބްސައިޓް
- ނިލަންދޫ.ބްލޮގްސްޕޮޓް.ކޮމް
- އެޓޮލްސް ވެބްސައިޓް