aimgo/CorpusTrinum huggingface dataset:
Membra omnia, quae supra capitula columnarum sunt futura, id est epistylia, zophora, coronae, tympana, fastigia, acroteria, inclinanda sunt in frontis suae cuiusque altitudinis parte xii, ideo quod, cum steterimus contra frontes, ab oculo lineae duae si extensae fuerint et una tetigerit imam operis partem, altera summam, quae summam tetigerit, longior fiet.
Venerat eo tempore Agilberctus, Occidentalium Saxonum episcopus, cuius supra meminimus, amicus Alchfridi regis, et Vilfridi abbatis, ad provinciam Nordanhymbrorum, et apud eos aliquandiu demorabatur; qui etiam Vilfridum, rogatu Alchfridi, in praefato suo monasterio presbyterum fecit.
sollicitant alii remis freta caeca, ruuntque in ferrum, penetrant aulas et limina regum; hic petit excidiis urbem miserosque penates, ut gemma bibat et Sarrano dormiat ostro; condit opes alius defossoque incubat auro; hic stupet attonitus rostris; hunc plausus hiantem per cuneos geminatus enim plebisque patrumque corripuit; gaudent perfusi sanguine fratrum, exsilioque domos et dulcia limina mutant atque alio patriam quaerunt sub sole iacentem.
Dum paucos dies ad Vesontionem rei frumentariae commeatusque causa moratur, ex percontatione nostrorum vocibusque Gallorum ac mercatorum, qui ingenti magnitudine corporum Germanos, incredibili virtute atque exercitatione in armis esse praedicabant (saepe numero sese cum his congressos ne vultum quidem atque aciem oculorum dicebant ferre potuisse), tantus subito timor omnem exercitum occupavit ut non mediocriter omnium mentes animosque perturbaret.
Fuere qui crederent Capitonem ut avaritia et libidine foedum ac maculosum ita cogitatione rerum novarum abstinuisse, sed a legatis bellum suadentibus, postquam impellere nequiverint, crimen ac dolum ultro compositum, et Galbam mobilitate ingenii, an ne altius scrutaretur, quoquo modo acta, quia mutari non poterant, comprobasse.
Qui dum sese alterutrum caelestis vitae poculis debriarent, dixit inter alia antistes Memento, frater Hereberct, ut modo quidquid opus habes, me interroges, mecumque loquaris: postquam enim ab invicem digressi fuerimus, non ultra nos in hoc saeculo carnis obtutibus invicem aspiciemus.
Victorem Africani belli Caesarem gravius excepit Hispaniense (nam victus ab eo Pharnaces vix quidquam gloriae eius adstruxit), quod Cn. Pompeius, Magni filius, adulescens impetus ad bella maximi, ingens ac terribile conflaverat, undique ad eum adhuc paterni nominis magnitudinem sequentium ex toto orbe terrarum auxiliis confluentibus.
Incusasse autem ambos fertur et matris insolentia permotus exclamasse, eam pro habitatione decem mensium, quam in utero sibi praebuisset, gravem mercedem exigere, Antipatrum vero suspectum habuisse, parta ex Spartanis victoria, tollere animos et imperio tot iam annos prorogato supra praefecti modum esse elatum.
postquam deinde ira ac pudor cuncta conari fessos coegit, tragula femur traiectus saxique pondere ora contusus, galea iam ictibus discussa et scuto crebris foraminibus absumpto, profundo te credidisti ac duabus loricis onustus inter undas, quas hostili cruore infeceras, enasti, visoque imperatore armis non amissis sed bene impensis, cum laudem merereris, veniam petisti, magnus proelio, sed maior disciplinae militaris memoria.
Nec minore studio secuti legati, haec secum ferentes, quae praediximus, intentique ad viandum, cum venirent ad iudices celsiores, oblique tenebantur, morasque per Italiam et Illyricum perpessi diuturnas et graves, tandem transfretati per Bosporum, itineribusque lentis progressi, apud Caesaream Cappadociae etiam tum degentem invenere Constantium, Mazacam antehac nominatam, opportunam urbem et celebrem, sub Argaei montis pedibus sitam.
Defuncto autem Finano qui post illum fuit, cum Colmanus in episcopatum succederet, et ipse missus a Scottia, gravior de observatione paschae necnon et de aliis ecclesiasticae vitae disciplinis controversia nata est: unde merito movit haec quaestio sensus et corda multorum, timentium ne forte accepto Christianitatis vocabulo, in vacuum currerent, aut cucurrissent.
Atque ego omnia obiecta, seu vera seu falsa sunt, non negabo, sed perinde atque si facta sint fatebor, ut omnis ista multitudo, quae plurima undique ad audiendum convenit, aperte intellegat nihil in philosophos non modo vere dici, sed ne falso quidem posse confingi, quod non ex innocentiae fiducia, quamvis liceat negare, tamen potius habeant defendere.
Vidit autem vir omnium callidissimus in magno se fore periculo, nisi quid providisset, propter avaritiam Cretensium; magnam enim secum pecuniam portabat, de qua sciebat exisse famam. Itaque capit tale consilium. Amphoras complures complet plumbo, summas operit auro et argento. Has, praesentibus principibus, deponit in templo Dianae, simulans se suas fortunas illorum fidei credere. His in errorem inductis, statuas aeneas, quas secum portabat, omni sua pecunia complet easque in propatulo domi abicit.
non tamen ardentis Styri violentia cedit; hortatur socios media inter proelia divum: transferet ergo meas in quae volet oppida dotes Colchis? et Haemonius nobis succedet adulter? nec mihi tot magnos inter regesque procosque profuerit prona haud dubii sententia patris? an virtus praelata viri est et fortior ille quem sequitur? iungam igniferos sine carmine tauros, saevaque Echionii ferro sata persequar hydri.
Praeterea si iam finitum constituatur omne quod est spatium, siquis procurrat ad oras ultimus extremas iaciatque volatile telum, id validis utrum contortum viribus ire quo fuerit missum mavis longeque volare, an prohibere aliquid censes obstareque posse? alterutrum fatearis enim sumasque necessest; quorum utrumque tibi effugium praecludit et omne cogit ut exempta concedas fine patere.
Ex olea fructus duplex: oleum, quod omnibus notum, et amurca, cuius utilitatem quod ignorant plerique, licet videre e torculis oleariis fluere in agros ac non solum denigrare terram, sed multitudine facere sterilem; cum is umor modicus cum ad multas res tum ad agri culturam pertineat vehementer, quod circum arborum radices infundi solet, maxime ad oleam, et ubicumque in agro herba nocet.
Cicero, qui omnes superiores dies praeceptis Caesaris cum summa diligentia milites in castris continuisset ac ne calonem quidem quemquam extra munitionem egredi passus esset, septimo die diffidens de numero dierum Caesarem fidem servaturum, quod longius progressum audiebat, neque ulla de reditu eius fama adferebatur, simul eorum permotus vocibus,
Quas nos primo anno acies hostium vidimus! Quantis prudentia ducis opportunitatibus furentes eorum vires universas elusimus, fudimus partibus! Quanto cum temperamento simul civilitatis res auctoritate imperatoria agi vidimus! Qua prudentia hiberna disposita sunt! Quanto opere inclusus custodiis exercitus nostri, ne qua posset erumpere inopsque copiarum et intra se furens viribus hostis elanguesceret!
Denique Tyndaridem raptam belloque subactas Troiiugenas gentis cum dicunt esse, videndumst ne forte haec per se cogant nos esse fateri, quando ea saecla hominum, quorum haec eventa fuerunt, inrevocabilis abstulerit iam praeterita aetas; namque aliud terris, aliud regionibus ipsis eventum dici poterit quodcumque erit actum.
Ubi et stationes et portus tranquilli sunt plures, et emporia densa, et diversoria regum ambitiosa nimium et decora, aquarumque suapte natura calentium saluberrimi fontes et rivorum fluminumque multitudo perspicua, sospitalisque temperies caeli, ut recte spectantibus nihil eis videatur ad felicitatem deesse supremam.
te ergo, norma morum, te, columna virtutum, te, si blandiri reis licet, vera, quia sancta, dulcedo, despicatissimi vermis ulcera digitis exhortationis contrectare non piguit; tibi avaritiae non fuit pascere monitis animam fragilitate ieiunam et de apotheca dilectionis altissimae sectandae nobis humilitatis propinare mensuram.
Fugaci equo nudo et infreni calonum quidam sedens (ne labi possit) ex more habenam qua ductabatur sinistra manu artius illigavit, moxque decussus, vinculi nodum abrumpere nequiens, per avia saltusque membratim discerptus, iumentum exhaustum cursu pondere cadaveris detinebat, cuius dorsuali comprensi servitio usus in tempore, cum eisdem sociis ad fontes sulphureos aquarum, suapte natura calentium, aegre perveni.
spiritibus pugnant variis lux atque tenebrae, distantesque animat duplex substantia vires, donec praesidio Christus Deus adsit et omnes virtutum gemmas conponat sede piata, atque, ubi peccatum regnaverat, aurea templi atria constituens texat spectamine morum ornamenta animae, quibus oblectata decoro aeternum solio dives Sapientia regnet.
Quis non inter reliqua, quibus singularis moderatio Ti. Caesaris elucet atque eminet, hoc quoque miretur, quod, cum sine ulla dubitatione septem triumphos meruerit, tribus contentus fuit? Quis enim dubitare potest, quin ex Armenia recepta et ex rege praeposito ei, cuius capiti insigne regium sua manu imposuerat, ordinatisque rebus Orientis ovans triumphare debuerit, et Vindelicorum Raetorumque victor curru urbem ingredi? Fractis deinde post adoptionem continua triennii militia Germaniae viribus idem illi honor et deferendus et recipiendus fuerit? Et post cladem sub Varo acceptam, expectato ocius prosperrimo rerum eventu eadem excisa Germania triumphus summi ducis adornari debuerit? Sed in hoc viro nescias utrum magis mireris quod laborum periculorumque semper excessit modum an quod honorum temperavit.
Sic Hannibal minor V et XX annis natus imperator factus, proximo triennio omnes gentes Hispaniae bello subegit, Saguntum, foederatam civitatem, vi expugnavit, tres exercitus maximos comparavit. Ex his unum in Africam misit, alterum cum Hasdrubale fratre in Hispania reliquit, tertium in Italiam secum duxit. Saltum Pyrenaeum transiit; quacumque iter fecit, cum omnibus incolis conflixit, neminem nisi victum dimisit.
Ex his intellegi potest Cn. Pompeium et M. Crassum non viribus modo et armis, sed ingenio quoque et oratione valuisse; Lentulos et Metellos et Lucullos et Curiones et ceteram procerum manum multum in his studiis operae curaeque posuisse, nec quemquam illis temporibus magnam potentiam sine aliqua eloquentia consecutum.
Etiam sua verba centurio saevitiae plena, tamquam egregium, vocesque deficientis adiecerat, quis primo quasi per dementiam, funesta Tiberio, mox, ubi exspes vitae fuit, meditatas compositasque diras inprecabatur, ut, quem ad modum nurum filiumque fratris et nepotes domumque omnem caedibus complevisset, ita poenas nomini generique maiorum et posteris exsolveret.
quidam, ut in licentia vetustatis, plures deo ortos pluresque gentis appellationes, Marsos Gambrivios Suebos Vandilios adfirmant, eaque vera et antiqua  nomina, ceterum Germaniae vocabulum recens et nuper additum, quoniam qui primi Rhenum transgressi Gallos expulerint ac nunc Tungri, tunc Germani vocati sint: ita nationis nomen, non gentis evaluisse paulatim, ut omnes primum a victore ob metum, mox etiam a se ipsis invento nomine Germani vocarentur.
Serunt alii circum pinos, ut habet uxor in Sabinis, alii cupressos, ut ego habui in Vesuvio, alii ulmos, ut multi habent in Crustumino; ubi id pote, ut ibi, quod est campus, nulla potior serenda, quod maxime fructuosa, quod et sustinet saepe ac cogit aliquot corbulas uvarum et frondem iucundissimam ministrat ovibus ac bubus ac virgas praebet saepibus et foco ac furno.
ergo si de moribus tuis deque amicitiis iuste meliora praesumo, excusato propitius indulge, quem reconcilians fore fidelem constanter in posterum spondeo, quoque velociter culpa soluto ego beneficio ligor, magnopere deposcens, non ut ignoscas modo verum ut et protinus, et revertentem non domo solum sed et pectore admittas.
Quid Cirrham vel Hyantias Camenas, quid doctos Heliconidum liquores, scalptos alitis hinnientis ictu, nunc in carmina commovere temptas, nostrae o Lampridius decus Thaliae, et me scribere sic subinde cogis, ac si Delphica Delio tulissem instrumenta tuo novusque Apollo cortinam tripodas, chelyn pharetras, arcus grypas agam duplaeque frondis hinc bacas quatiam vel hinc corymbos?.
sed quia multa sibi cernunt contraria quae sint et fugitant in rebus inane relinquere purum, ardua dum metuunt, amittunt vera viai, nec rursum cernunt exempto rebus inani omnia denseri fierique ex omnibus unum corpus, nil ab se quod possit mittere raptim, aestifer ignis uti lumen iacit atque vaporem, ut videas non e stipatis partibus esse.
semianimas alter pecudes spirantiaque ignis accipit armenta; hic luctus abolere novique funeris auspicium vates, quamquam omina sentit vera, iubet: dextri gyro et vibrantibus hastis hac redeunt, raptumque suis libamen ab armis quisque iacit, seu frena libet seu cingula flammis mergere seu iaculum summae seu cassidis umbram.
Iamque rubrum tremulis iubar ignibus erigere alte cum coeptat natura supraque extollere montes, quos ibi tum supra sol montis esse videtur comminus ipse suo contingens fervidus igni, vix absunt nobis missus bis mille sagittae, vix etiam cursus quingentos saepe veruti; inter eos solemque iacent immania ponti aequora substrata aetheriis ingentibus oris, interiectaque sunt terrarum milia multa quae variae retinent gentes et saecla ferarum.
Quid tempestates loquar varias et incertas, quibus nullo ordine vel examine rerum omnium impetus volutatur? in naufragiis bonorum malorumque fata mixta, merita confusa? in incendiis interitum convenire insontium nocentumque? et cum tabe pestifera caeli tractus inficitur, sine discrimine omnes deperire? et cum belli ardore saevitur, meliores potius occumbere? In pace etiam non tantum aequatur nequitia melioribus, sed et colitur, ut in pluribus nescias, utrum sit eorum detestanda pravitas an optanda felicitas.
Firmius Catus senator, ex intima Libonis amicitia, iuvenem inprovidum et facilem inanibus ad Chaldaeorum promissa, magorum sacra, somniorum etiam interpretes impulit, dum proavum Pompeium, amitam Scriboniam, quae quondam Augusti coniunx fuerat, consobrinos Caesares, plenam imaginibus domum ostentat, hortaturque ad luxum et aes alienum, socius libidinum et necessitatum, quo pluribus indiciis inligaret.
Sua Caesarem in Hispaniam comitata fortuna est, sed nullum umquam atrocius periculosiusque ab eo initum proelium, adeo ut plus quam dubio Marte descenderet equo consistensque ante recedentem suorum aciem, increpata prius fortuna, quod se in eum servasset exitum, denuntiaret militibus vestigio se non recessurum : proinde viderent, quem et quo loco imperatorem deserturi forent.
quid mea si canis aetas candesceret annis, et faceret scissas languida ruga genas? at non Tithoni spernens Aurora senectam desertum Eoa passa iacere domost: illa deos currum conscendens dixit iniquos, invitum et terris praestitit officium; illum saepe suis descendens fovit in ulnis, nec prius abiunctos sedula lavit equos; illum ad vicinos cum amplexa quiesceret Indos, maturos iterumst questa redire dies.
Quem locum unde potius ordiar quam a divi Augusti sacratissima memoria? eius medico Artorio, somnum capienti nocte quam dies insecutus est quo in campis Philippiis Romani inter se exercitus concurrerunt, Minervae species oborta praecepit ut illum gravi morbo implicitum moneret ne propter adversam valitudinem proximo proelio non interesset.
paenitet heu sero dulces liquisse penates, arreptoque avide, quo concidis, Icare, saxo, postquam aevum senior percussaque pectora frustra sentit et, ut tantos compescat morte dolores, nil opis in dextra, vastae se culmine turris praecipitem iacit et delapsus pondere prono membra super nati moribundos explicat artus.
quod si pigraris paulumve recesseris ab re, hoc tibi de plano possum promittere, Memmi: usque adeo largos haustus e fontibu magnis lingua meo suavis diti de pectore fundet, ut verear ne tard a prius per membra senectus serpat et in nobis vitai claustra resolvat, quam tibi de quavis una re versibus omnis argumentorum sit copia missa per auris.
Regressus in Galliam, legiones in hiberna dimisit, ac sexcentas naves utriusque commodi fieri imperavit: quibus iterum in Brittaniam primo vere transvectus, dum ipse in hostem cum exercitu pergit, naves in anchoris stantes, tempestate correptae, vel conlisae inter se, vel arenis inlisae ac dissolutae sunt: ex quibus quadraginta perierunt, ceterae cum magna difficultate reparatae sunt.
Iamque lituis cladium concrepantibus internarum, non celate (ut antea) turbidum saeviebat ingenium, a veri consideratione detortum, et nullo impositorum vel compositorum fidem sollemniter inquirente, nec discernente a societate noxiorum insontes, velut exturbatum e iudiciis fas omne discessit et causarum legitima silente defensione, carnifex rapinarum sequester, et obductio capitum, et bonorum ubique multatio versabatur per orientales provincias; quas recensere puto nunc opportunum, absque Mesopotamia, iam digesta cum bella Parthica narrarentur, et Aegypto, quam necessario aliud reieciemus ad tempus.
Antonia quoque, femina<e> laudibus virilem familiae suae claritatem supergressa, amorem mariti egregia fide pensavit; quae post eius excessum, forma et aetate florens, c<on>vi<c>tum socrus pro coniugio habuit, in eodemque toro alterius adulescentiae vigor exstinctus est, alterius viduitatis experientia consenuit.
Non minus item, pictores, uti Aristomenes Thasius, Polycles et Androcydes <Cyzice>ni, Theo Magnes ceterisque, quos neque industria neque artis studium neque sollertia defecit, sed aut rei familiaris exiguitas aut inbecillitas fortunae seu in ambitione certationis contrariorum superatis obstitit eorum dignitati.
summum quod credis et aequas Hannibalem superis, o quantum nomine maior iam Poeno tibi natus erit! vibrabat ab ore ignis atrox, animusque viri iam bella gerebat, cum senior, tanti pondus conaminis aegra iam dudum vix aure ferens, tremebundus ibidem sternitur et pedibus crebro pavida oscula figens: per si quid superest vitae, per iura parentis perque tuam nostra potiorem, nate, salutem, absiste inceptis, oro, ne sanguine cernam polluta hospitia ac tabo repleta cruento pocula et eversas pugnae certamine mensas.
Ceciderunt autem in hac pugna Romani quidem ccxl et iii, rectores vero iiii: Bainobaudes Cornutorum tribunus, adaeque Laipso et Innocentius cataphractarios ducens, et vacans quidam tribunus, cuius non suppetit nomen; ex Alamannis vero sex milia corporum numerata sunt, in campo constrata, et alii inaestimabiles mortuorum acervi per undas fluminis ferebantur.
In quo quanta omnium fuerit opinio eorum qui post Alexandrum Magnum reges sunt appellati ex hoc facillime potest iudicari, quod, nemo Eumene vivo rex appellatus est, sed praefectus, eidem post huius occasum statim regium ornatum nomenque sumpserunt, neque, quod initio praedicarant, se Alexandri liberis regnum servare, praestare voluerunt, et, uno propugnatore sublato, quid sentirent aperuerunt. Huius sceleris principes fuerunt Antigonus, Ptolemaeus, Seleucus, Lysimachus, Cassandrus.
patiarne ante ora manusque civem deleri nostras? aut vincere Poenum, me spectante, sinam? non aequavisse minorem solventur culpa, si sunt mihi talia cordi? iamque hoc, ne dubites, longaevi, nate, parentis accipe et aeterno fixum sub pectore serva: succensere nefas patriae; nec foedior ulla culpa sub extremas fertur mortalibus umbras.
Verum ubi mox iuncto sociarant aggere vires Massylus Tyriusque duces, accitaque regno lenierat pubes infaustae vulnera noctis, ira pudorque dabant et coniux, tertius ignis, immanes animos; afflataque barbarus ora castrorum flammis et se velamine nullo vix inter trepidas ereptum ex hoste catervas frendebat minitans; sed enim non luce Syphacem nec claro potuisse die nec sole tuente a quoquam vinci.
quae iubes non sunt improbabilia; quamquam et hoc ipsum, quod pie iniungis, arduum existat ac laudi quantulaecumque iam semel partae non opportunum, primum, quod opusculo prius edito praesentis augmenti sera coniunctio est; deinde, quod arbitros ante quoscumque, nisi fallimur, indecentissimum est materiae unius simplex principium, triplices epilogos inveniri.
Ita tribus centris hac descriptione ampliorem habent orchestram Graeci et scaenam recessiorem minoreque latitudine pulpitum, quod logeion appellant, ideo quod <apud> eos tragici et comici actores in scaena peragunt, reliqui autem artifices suas per orchestram praestant actiones; itaque ex eo scaenici et thymelici graece separatim nominantur.
Crassitudinem autem muri ita faciendam censeo, uti armati homines supra obviam venientes alius alium sine inpeditione praeterire possint, dum in crassitudine perpetuae tabulae oleagineae ustilatae quam creberrime instruantur, uti utraeque muri frontes inter se, quemadmodum fibulis, his taleis conligatae aeternam habeant firmitatem;
Sed Dion, fretus non tam suis copiis quam odio tyranni, maximo animo duabus onerariis navibus quinquaginta annorum imperium, munitum quingentis longis navibus, decem equitum centumque peditum milibus, profectus oppugnatum'quod omnibus gentibus admirabile est visum'adeo facile perculit, ut post diem tertium, quam Siciliam attigerat, Syracusas introierit. Ex quo intellegi potest nullum esse imperium tutum nisi benevolentia munitum.
Ab suillo enim pecore immolandi initium primum sumptum videtur, cuius vestigia, quod initiis Cereris porci immolantur, et quod initiis pacis, foedus cum feritur, porcus occiditur, et quod nuptiarum initio antiqui reges ac sublimes viri in Etruria in coniunctione nuptiali nova nupta et novus maritus primum porcum immolant.
Distat autem a Doruverni millibus passuum ferme viginti quatuor ad occidentem, in qua rex Aedilberct ecclesiam beati Andreae apostoli fecit, qui etiam episcopis utriusque huius ecclesiae dona multa, sicut et Doruvernensis, obtulit: sed et territoria ac possessiones in usum eorum qui erant cum episcopis, adiecit.
Facete, comis, animo iuvenali senex, cui felle nullo, melle multo mens madens aevum per omne nil amarum miscuit, medella nostri, Nepotiane, pectoris, tam seriorum quam iocorum particeps, taciturne, Amyclas qui silendo viceris: te fabulantem non Ulixes linqueret, liquit canentes qui melodas virgines:
spontaneum, Capparis spinosa, Pistacia sp., Astragalus sp., Trigonella sp., Medicago sp., Aegilops sp., Lolium sp., Avena sp., Phalaris sp., Lathyrus sp., Prosopis sp., animalium domesticatorum Ovis aries, Capra aegagrus, silvaticorumque Gazella sp., Equus hemionus, Vulpes sp., Anser sp., Anas sp., Silurus sp., Cyprinus sp., aves, pisces, testudines.
Cum deinceps Menon in Thraciam ab Alexandro missus barbaros ad defectionem impulisset atque Antipater ad eam conprimendam exercitum ex Macedonia in Thraciam duxisset, opportunitate temporis strenue usi, Lacedaemonii totam Peloponnesum, paucis urbibus exceptis, ad suas partes traxerunt, confectoque exercitu viginti milium peditum cum duobus milibus equitum, Agidi summam imperii detulerunt.
Quod utinam incolumis Carthagine revertisset! Vel, quoniam sic ei fuerat fato decretum, utinam tu, Rufine, supremum eius iudicium non impedisses! Quas mihi aut coram aut denique in testamento gratias egisset! Litteras tamen, quas ad me Carthagine[m] vel iam adveniens ex itinere praemisit, quas adhuc validus, quas iam aeger, plenas honoris, plenas amoris, quaeso, Maxime, paulisper recitari sinas, ut sciat frater eius, accusator meus, quam in omnibus minor vitae curriculum cum fratre optimae memoriae viro currat.
Circa regem erat et Phrygum turba et Macedonum, illa expectatione suspensa, haec sollicita ex temeraria regis fiducia; quippe serie vinculorum ita adstricta, ut unde nexus inciperet quove se conderet nec ratione nec visu perspici posset, solvere aggressus, iniecerit curam ei, ne in omen verteretur irritum inceptum.
In puerili pectore tantum vis odii potuit, sed in muliebri quoque aeque multum valuit: namque Samiramis, Assyriorum regina, cum ei circa cultum capitis sui occupatae nuntiatum esset Babylona defecisse, altera parte crinium adhuc soluta protinus ad eam expugnandam cucurrit, nec prius decorem capillorum in ordinem quam urbem in potestatem suam redegit.
Quae vixdum ambigua luce, defensores intentius contemplati, eo accedente quod angularem turrim ictus foravit arietis violentior, relictis civitatis duplicibus muris, continentem occupant arcem, asperi montis interrupta planitie superpositam, cuius medietas in sublime consurgens, tereti ambitu Argolici scuti speciem ostendebat, nisi quod e septemtrione, id quod rotunditati defuerat, in Euphratis fluenta proiectae cautes eminentius tuebantur, in qua excellebant minae murorum, bitumine et coctilibus laterculis fabricatae, quo aedificii genere nihil esse tutius constat.
Sicine exprimitur publicum gaudium per dedecus publicum? Haecine solemnes dies principum decent, quae alios dies non decent? Qui observant disciplinam de Caesaris respectu, hi eam propter Caesarem deserunt, et malorum morum licentia pietas erit, occasio luxuriae religio deputabitur? O nos merito damnandos! Cur enim vota et gaudia Caesarum casti et sobrii et probi expungimus? cur die laeto non laureis postes obumbramus nec lucernis diem infringimus? Honesta res est solemnitate publica exigente induere domui tuae habitum alicuius novi lupanaris.
Est enim pudentis animi et verecundi, ut mea opinio fert, vel falsas vituperationes gravari, cum etiam hi, qui sibi delicti alicuius conscii sunt, tamen, cum male audiunt, impendio commoveantur et obirascantur, quamquam, exinde ut male facere coeperunt, consueverint male audire, quod, si a ceteris silentium est, tamen ipsi sibimet conscii sunt posse se merito increpari.
salsa autem tellus et quae perhibetur amara (frugibus infelix ea, nec mansuescit arando nec Baccho genus aut pomis sua nomina servat), tale dabit specimen: tu spisso vimine qualos colaque prelorum fumosis deripe tectis; huc ager ille malus dulcesque a fontibus undae ad plenum calcentur; aqua eluctabitur omnis scilicet et grandes ibunt per vimina guttae; at sapor indicium faciet manifestus, et ora tristia temptantum sensu torquebit amaro.
Unde elati in pertinaciam saevissimi grassatores, ipsa pulsavere moenia Lepcitana, funestis plangoribus resonantia feminarum, quas numquam antea hostiliter clausas pavor exanimabat insolitus, obsessaque urbe per octo continuos dies, cum quidam oppugnatores sine ullo vulnerarentur effectu, redierunt ad propria tristiores.
Amor meus qui in te est et admiratio ingenii atque eruditionis tuae, quae multo maxima sunt, fecit, parens iucundissime, ut morem principibus aliis solitum sequestrarem familiaremque sermonem autographum ad te transmitterem, postulans pro iure non equidem regio, sed illius privatae inter nos caritatis, ne fraudari me scriptorum tuorum lectione patiaris.
Haec tunc in dormitorio sororum pausans, audivit subito in aere notum campanae sonum, quo ad orationes excitari vel convocari solebant, cum quis eorum de saeculo fuisset evocatus: apertisque, ut sibi videbatur, oculis aspexit, detecto domus culmine, fusam desuper lucem omnia replevisse: cui videlicet luci dum sollicita intenderet, vidit animam praefatae Dei famulae in ipsa luce comitantibus ac ducentibus angelis ad caelum ferri.
summa censura, par comitas et prudentia fidesque misso mittentique conveniens; nihil adfectatum simulatumque, ponderique sermonum vera potius severitas quam severitatis imitatio; et nec, ut plurimi, qui cum credita diffidenter allegant, volunt videri egisse se cautius, sed neque ex illo, ut ferunt, numero qui secreta dirigentium principum venditantes ambiunt a barbaris bene agi cum legato potius quam cum legatione.
o pietas, o sancta fides! traduxit alumnos maiestas infida locos, et creditur istis numinibus quae transfugio meruere sacrari! an voluit servare suos luctataque multum religio infestas temptavit pellere turmas Romanis obnixa globis, sed fortior illam virtus luctifico camporum in pulvere fregit? immo ita est, armis et viribus indiga veri victa superstitio est et inanem gloria fugit.
Nunc ergo per singulos decurram, tot ac tantos, novos, veteres, barbaros, Graecos, Romanos, peregrinos, captivos, adoptivos, proprios, communes, masculos, feminas, rusticos, urbanos, nauticos, militares? Otiosum et etiam titulos persequi, ut colligam in conpendium, et hoc non quo cognoscatis, sed recognoscatis.
Et digressus Pacorum apud Medos, Vologesen Ecbatanis repperit, non incuriosum fratris: quippe et propriis nuntiis a Corbulone petierat, ne quam imaginem servitii Tiridates perferret neu ferrum traderet aut complexu provincias optinentium arceretur foribusve eorum adsisteret, tantusque ei Romae quantus consulibus honor esset.
sed miserae mihi nec punire potestas sic meritam! quid dona, duces, quid inania fertis iusta rogis? illam (nil poscunt amplius umbrae), illam, oro, cineri simul excisaeque parenti reddite, quaeso, duces, per ego haec primordia belli, cui peperi; sic aequa gemant mihi funera matres Ogygiae.
hic si omittamus antecedentium principum casus vel secutorum, solus iste peculiaris tuus Maximus maximo nobis ad ista documento poterit esse, qui quamquam in arcem praefectoriam patriciam consularemque intrepidus ascenderat eosque quos gesserat magistratus ceu recurrentibus orbitis inexpletus iteraverat, cum tamen venit omnibus viribus ad principalis apicis abruptum, quandam potestatis immensae vertiginem sub corona patiebatur nec sustinebat dominus esse, qui non sustinuerat esse sub domino.
Calentes nunc te Baiae et scabris cavernatim ructata pumicibus aqua sulpuris atque iecorosis ac phthisiscentibus languidis medicabilis piscina delectat? an fortasse montana sedes circum castella et in eligenda sede perfugii quandam pateris ex munitionum frequentia difficultatem? quicquid illud est, quod vel otio vel negotio vacas, in urbem tamen, nisi fallimur, rogationum contemplatione revocabere.
Quo tamen victo ad Masinissam regem munere populi Romani concessimus ac deinceps veteranorum militum novo conditu splendidissima colonia sumus, in qua colonia patrem habui loco principis duoviralem cunctis honoribus perfunctum, cuius ego locum in illa re publica, exinde ut participare curiam coepi, nequaquam degener pari, spero, honore et existimatione tueor.
Illo perturbato et recusante transire ad eum: Patieris, inquit, Demetrium mentiri rursusque  me excruciari? Calan vox sanguisque defecerant, et Macedones Philotan inquinare innoxios velle suspicabantur, quia nec a Nicomacho nec ab ipso Philota, cum torqueretur, nominatus esset adulescens; qui ut praefectos regis circumstantes se vidit, Demetrium et semetipsum id facinus cogitasse  confessus est.
Quis deus attonitae fraudes astumque parenti contulit? indocilem quae mens detraxit Achillem? Palladi litoreae celebrabat Scyros honorum forte diem, placidoque satae Lycomede sorores luce sacra patriis, quae rara licentia, muris exierant dare veris opes divaeque severas fronde ligare comas et spargere floribus hastam.
Itaque hoc ei visum est prudentissimum, ut deviis itineribus milites duceret, in quibus vera audire non possent, et iis persuaderet se contra quosdam barbaros proficisci. Itaque tenuit hoc propositum et prius in aciem exercitum eduxit proeliumque commisit, quam milites sui scirent cum quibus arma conferrent. Effecit etiam illud locorum praeoccupatione, ut equitatu potius dimicaret, quo plus valebat, quam peditatu, quo erat deterior.
primum etiam bestiale corpus, si iam forte formatum est, dignitate transcendit materiam informem; deinde formato praeponitur corpus animatum; tertio praecedit animam pecudis animus humanus, quia, sicut inferior est caro vitae, sic vita rationi, cuius assequendae substantiam nostram compotem deus artifex, ferinam vero impotem fecit; ita tamen, quod in statu mentis humanae pollet bipertita condicio.
quis fuit ille dies, tanto cum sanguine Thebis pax inventa perit! patriis modo fixa revellunt arma deis, clipeisque obducunt pectora fractis, et galeas humiles et adhuc sordentia tabo spicula: non pharetris quisquam, non ense decorus, non spectandus equo; cessat fiducia valli, murorum patet omne latus, munimina portae exposcunt: prior hostis habet; fastigia desunt: deiecit Capaneus; exsanguis et aegra iuventus iam nec coniugibus suprema nec oscula natis iungit, et attoniti nil optavere parentes.
gelidus cadit imber anhelo pectore, tum crines ardentiaque ora cruentis roribus et taetra morientum aspergine manant: ut leo, qui campis longe custode fugato Massylas depastus oves, ubi sanguine multo luxuriata fames cervixque et tabe gravatae consedere iubae, mediis in caedibus astat aeger, hians, victusque cibis; nec iam amplius irae crudescunt: tantum vacuis ferit aera malis molliaque eiecta delambit vellera lingua.
tunc haec adeo stupefactus Adrastus: diva potens nemorum (nam te vultusque pudorque mortali de stirpe negant), quae laeta sub isto igne poli non quaeris aquas, succurre propinquis gentibus; arquitenens seu te Latonia casto () de grege transmisit thalamis, seu lapsus ab astris non humilis fecundat amor (neque enim ipse deorum arbiter Argolidum thalamis novus), aspice maesta agmina.
Iamque aderat multa vix agnoscendus in umbra Paulus et epoto fundebat sanguine verba: lux Italum, cuius spectavi Martia facta, multum uno maiora viro, descendere nocti atque habitanda semel subigit quis visere regna? cui contra tales effundit Scipio voces: armipotens ductor, quam sunt tua fata per urbem lamentata diu! quam paene ruentia tecum traxisti ad Stygias Oenotria tecta tenebras! tum tibi defuncto tumulum Sidonius hostis constituit laudemque tuo quaesivit honore.
ego vero non tantum insignibus vestris, quae tu hactenus quanto liberius, tanto inpatientius praestolabare (quamquam his quoque granditer), quantum concordia fruor; quam parem nostris suisque liberis in posterum exopto, votis in commune deposcens, ut sicut nos utramque familiam nostram praefectoriam nancti etiam patriciam divino favore reddidimus, ita ipsi quam suscipiunt patriciam faciant consularem.
Prodigia insuper terrebant diversis auctoribus vulgata: in vestibulo Capitolii omissas habenas bigae, cui Victoria institerat, erupisse cella Iunonis maiorem humana speciem, statuam divi Iulii in insula Tiberini amnis sereno et immoto die ab occidente in orientem conversam, prolocutum in Etruria bovem, insolitos animalium partus, et plura alia rudibus saeculis etiam in pace observata, quae nunc tantum in metu audiuntur.
Si quis forte in hoc pulcherrimo coetu ex illis invisoribus meis malignus sedet (quoniam, ut in magna civitate, hoc quoque genus invenitur, qui meliores obtrectare malint quam imitari et, quorum similitudinem desperent, eorundem affectent simultatem, scilicet uti, qui suo nomine obscuri sunt, meo innotescant), si qui igitur ex illis lividulis splendidissimo huic auditorio velut quaedam macula se immiscuit, velim paulisper suos oculos per hunc incredibilem consessum circumferat contemplatusque frequentiam tantam, quanta ante me in auditorio philosophi numquam visitata est, reputet cum animo suo,.
Vix dum populis hostilibus stratis, gregatim peremptorum necessitudines ducebantur, humilibus extractae tuguriis, aetatis sexusque promiscui, et fastu vitae prioris abolito, ad infimitatem obsequiorum venere servilium, et exiguo temporis intervallo decurso, caesorum aggeres et captivorum agmina cernebantur.
Haec nondum extentis fusius regnis, diu ignoravere Romani, perque saecula multa, obscuris difficultatibus implicati, tunc magis errorum profunda caligine fluctuabant, cum in sacerdotes potestatem transtulissent interkalandi, qui licenter gratificantes publicanorum vel litigantium commodis, ad arbitrium suum subtrahebant tempora vel augebant.
Quin etiam, quia et hoc sociis quos derelinquere cogebantur aliquid commodi adlaturum putabant, murum a mari ad mare recto tramite inter urbes quae ibidem ob metum hostium factae fuerant, ubi et Severus quondam vallum fecerat, firmo de lapide conlocarunt: quem videlicet murum hactenus famosum atque conspicuum, sumptu publico privatoque, adiuncta secum Brittanorum manu construebant, octo pedes latum et duodecim altum, recta ab oriente in occasum linea, ut usque hodie intuentibus clarum est: quo mox condito dant fortia segni populo monita, praebent instituendorum exemplaria armorum.
Cum itaque noctis plerumque processisset, aeneatorum accentu, signo dato progrediendi ad pugnam, ad arma concursum est: et consulto murorum invaduntur utrimque frontes, ut dum propulsaturi pericula, defensores ultro citroque discurrunt, nec proxima fodientis audiretur ferri tinnitus, nec quoquam intrinsecus obsistente, cuniculariorum subito manus emergat.
Sed patres laeti, usurpata statim libertate licentius ut erga principem novum et absentem; primores equitum proximi gaudio patrum; pars populi integra et magnis domibus adnexa, clientes libertique damnatorum et exulum in spem erecti: plebs sordida et circo ac theatris sueta, simul deterrimi servorum, aut qui adesis bonis per dedecus Neronis alebantur, maesti et rumorum avidi.
Quinam inlustriores sunt in urbe non solum apud negotiosos et rebus intentos, sed etiam apud iuvenes et adulescentes, quibus modo recta est indoles et bona spes sui? Quorum  nomina prius parentes liberis suis ingerunt? Quos saepius vulgus quoque imperitum et tunicatus hic populus transeuntes nomine vocat et digito demonstrat? Advenae quoque et peregrini iam in municipiis et coloniis suis auditos, cum primum urbem attigerunt, requirunt ac velut adgnoscere concupiscunt.
Num ergo haec sunt crimina mea, et nomine erratis, qui me magiae detulistis? Fecere tamen et alii talia, etsi vos ignoratis: apud Graecos Teius quidam et Lacedaemonius et Cius cum aliis innumeris, etiam mulier Lesbia, lascive illa quidem tantaque gratia, ut nobis insolentiam linguae suae dulcedine carminum commendet; apud nos vero Aedituus et Porcius et Catulus, isti quoque cum aliis innumeris.
Interim Antonius fuga transgressus Alpes, primo per conloquia repulsus a M. Lepido, qui pontifex maximus in C. Caesaris locum furto creatus decreta sibi Hispania adhuc in Gallia morabatur, mox saepius in conspectum veniens militum (cum et Lepido omnes imperatores forent meliores et multis Antonius, dum erat sobrius), per aversa castrorum proruto vallo a militibus receptus est.
dicite, sacrilegi doctores, qui Patre summo desertum iacuisse thronum contenditis illo tempore quo fragiles Deus est inlapsus in artus, ergo Pater passus? quid non malus audeat error? ipse puellari conceptus sanguine crevit? ipse verecundae distendit virginis alvum? et iam falsiloqua est divini pagina libri, quae Verbum in carnis loquitur fluxisse figuram? at non, qui Verbi Pater est, caro factus habetur.
Barbarique hoc contemplato, globos irrupere nostrorum incauti, et parmas oppositis corporibus illidendo, obvios hastis perforabant et gladiis, furoreque urgente cruento, et tribuni et pleraque pars armatorum periere, signis ereptis, praeter ducem infaustum, qui ad id solum intentus, ut confligentibus aliis, proriperet ipse semet in fugam, urbem cursu concito petit.
Unde ego non partes infirmi omnino tyranni, sed Gothicam fateor pacem me esse secutum, quae tunc ipsorum consensu optata Gothorum paulo post aliis cessit mercede redempta nec penitenda manet, cum iam in re publica nostra cernamus plures Gothico florere favore, tristia quaeque tamen perpessis antea multis, pars ego magna fui quorum, privatus et ipse cunctis quippe bonis propriis patriaeque superstes.
nam sive optatam mecum trahit illa quietem, seu facili totum ducit amore diem, tum mihi Pactoli veniunt sub tecta liquores, et legitur Rubris gemma sub aequoribus; tum mihi cessuros spondent mea gaudia reges: quae maneant, dum me fata perire volent! nam quis divitiis adverso gaudet Amore? nulla mihi tristi praemia sint Venere! illa potest magnas heroum infringere vires, illa etiam duris mentibus esse dolor: illa neque Arabium metuit transcendere limen nec timet ostrino, Tulle, subire toro, et miserum toto iuvenem versare cubili: quid relevant variis serica textilibus? quae mihi dum placata aderit, non ulla verebor regna vel Alcinoi munera despicere.
Reverentissimus frater noster Augustinus episcopus, in monasterii regula edoctus, sacrae Scripturae scientia repletus, bonis auctore Deo operibus praeditus, quaeque vos ammonet, audite, devote peragite, studiose in memoria reservate: quia si vos eum in eo quod pro omnipotente Domino loquitur, auditis, isdem omnipotens Deus hunc pro vobis exorantem celerius exaudit.
stabat in egregiis Arcentis filius armis pictus acu chlamydem et ferrugine clarus Hibera, insignis facie, genitor quem miserat Arcens eductum matris luco Symaethia circum flumina, pinguis ubi et placabilis ara Palici: stridentem fundam positis Mezentius hastis ipse ter adducta circum caput egit habena et media adversi liquefacto tempora plumbo diffidit ac multa porrectum extendit harena.
Arcades huic veteres, astris lunaque priores, agmina fida datis, nemorum quos stirpe rigenti fama satos, cum prima pedum vestigia tellus admirata tulit; nondum arva domusque nec urbes, conubiisve modus; quercus laurique ferebant cruda puerperia, ac populos umbrosa creavit fraxinus, et feta viridis puer excidit orno.
Exspectantibus omnibus quisnam esset tam impius, tam demens, tam dis hominibusque hostis qui ad illud scelus sectionis auderet accedere, inventus est nemo praeter Antonium, praesertim cum tot essent circum hastam illam qui alia omnia auderent: unus inventus est qui id auderet quod omnium fugisset et reformidasset audacia.
Inimici vero eius quiescendum in praesentia, quia noceri ei non posse intellegebant, et illud tempus exspectandum decreverunt quo is exisset, ut absentem aggrederentur;itaque fecerunt. Nam postquam in Siciliam eum pervenisse crediderunt, absentem quod sacra violasset reum fecerunt.
Siquidem ubi Scottorum in praefata ipsorum patria, quomodo et Brettonum in ipsa Brittania vitam ac professionem minus ecclesiasticam in multis esse cognovit, maxime quod paschae sollemnitatem non suo tempore celebrarent, sed, ut supra docuimus, a decima-quarta luna usque ad vicesimam Dominicae resurrectionis diem observandum esse putarent; scripsit cum coepiscopis suis exhortatoriam ad eos epistolam: obsecrans eos, et contestans unitatem pacis et catholicae observations cum ea quae toto orbe diffusa est Ecclesia Christi, tenere; cuius videlicet epistolae principium hoc est:
Quid? Plato, qui invenire deum negotium credidit, nonne et angelos sine negotio narrat et daemonas? et in Symposio etiam suo naturam daemonum exprimere conititur? Vult enim esse substantiam inter mortalem inmortalemque, id est inter corpus et spiritum mediam, terreni ponderis et caelestis levitatis admixtione concretam, ex qua monet etiam nos amorem informari et inlabi pectoribus humanis et sensum movere et adfectus fingere et ardorem cupiditatis infundere.
Inter haec ita ambigua, Constantium Sirmi etiam tum hiberna quiete curantem, permovebant nuntii metuendi et graves, indicantes id quod tunc magnopere formidabat, Limigantes Sarmatas, quos expulisse paternis avitisque sedibus dominos suos ante monstravimus, paulatim posthabitis locis quae eis anno praeterito utiliter sunt destinata, ne (ut sunt versabiles) aliquid molirentur inicum, regiones confines limitibus occupasse, vagarique licentius genuino more (ni pellerentur,) omnia turbaturos.
Novo denique perniciosoque exemplo, idem Gallus ausus est inire flagitium grave, quod Romae cum ultimo dedecore temptasse aliquando dicitur Gallienus, et adhibitis paucis clam ferro succinctis, vesperi per tabernas palabatur et compita, quaeritando Graeco sermone, cuius erat impendio gnarus, quid de Caesare quisque sentiret.
Nonne si pontifici maximo eligenda sit coniunx, aut hanc aut similem (ubi est autem similis?) elegerit? Quam illa nihil sibi ex fortuna tua nisi gaudium vindicat! Quam constanter non potentiam tuam, sed ipsum te reveretur! Idem estis invicem quod fuistis; probatis ex aequo, nihilque vobis felicitas addidit, nisi quod scire coepistis, quam bene uterque vestrum felicitatem ferat.
regina, e speculis ut primum albescere lucem vidit et aequatis classem procedere velis, litoraque et vacuos sensit sine remige portus, terque quaterque manu pectus percussa decorum flaventisque abscissa comas, pro Iuppiter! ibit hic, ait, et nostris inluserit advena regnis? non arma expedient totaque ex urbe sequentur, deripientque rates alii navalibus? ite, ferte citi flammas, date tela, impellite remos! quid loquor? aut ubi sum? quae mentem insania mutat? infelix Dido, nunc te facta impia tangunt? tum decuit, cum sceptra dabas.
Mensarum enim voragines et varias voluptatum illecebras, ne longius progrediar, praetermitto, illuc transiturus, quod quidam per ampla spatia urbis, subversasque silices, sine periculi metu properantes equos velut publicos, ignitis quod dicitur calcibus agitant, familiarium agmina tamquam praedatorios globos post terga trahentes, ne Sannione quidem (ut ait comicus) domi relicto.
Exsultantes innoxii proelii gloria milites, ad alterius globi perniciem ducens, sensimque incedens rector eximius, speculatione didicit fida, direptis propius villis, vastatoriam manum quiescere prope flumen, iamque adventans, abditusque in valle densitate arbustorum obscura, videbat lavantes alios, quosdam comas rutilantes ex more, potantesque non nullos.
Scripsit comoedias sex, ex quibus primam Andriam cum aedilibus daret, iussus ante Caecilio recitare, ad cenantem cum venisset, dictus est initium quidem fabulae, quod erat contemptiore vestitu, subsellio iuxta lectulum residens legisse, post paucos vero versus invitatus ut accumberet cenasse una, dein cetera percucurrisse non sine magna Caecilii admiratione.
O saevae nimium gravesque Parcae! o numquam data longa fata summis! cur plus, ardua, casibus patetis? cur saeva vice magna non senescunt? sic natum Nasamonii Tonantis post ortus obitusque fulminatos angusto Babylon premit sepulchro; sic fixum Paridis manu trementis Peliden Thetis horruit cadentem; sic ripis ego murmurantis Hebri non mutum caput Orpheos sequebar; sic et tu (rabidi nefas tyranni!) iussus praecipitem subire Lethen, dum pugnas canis arduaque voce das solacia grandibus sepulchris, (o dirum scelus, o scelus!) tacebis.
usque novos divae melioris ad ignes urbe sedent laeti Minyae viduisque vacantes indulgent thalamis; nimbosque educere luxu nec iam velle vias, zephyrosque audire vocantes dissimulant, donec resides Tirynthius heros non tulit, ipse rati invigilans atque integer urbis; invidisse deos tantum maris aequor adortis desertasque domos fraudataque tempore segni vota patrum.
horruit invictae Virtutis fulmen et inpos mentis Avaritia stupefactis sensibus haesit certa mori: nam quae fraudis via restet, ut ipsa calcatrix mundi mundanis victa fatiscat inlecebris spretoque iterum sese inplicet auro? invadit trepidam Virtus fortissima duris ulnarum nodis, obliso et gutture frangit exsanguem siccamque gulam; conpressaligantur vincla lacertorum sub mentum et faucibus artis extorquent animam, nullo quae vulnere rapta palpitat atque aditu spiraminis intercepto inclusam patitur venarum carcere mortem.
quis dixisse duos rem maiestate sub una regnantem propriamque sibi retroque perennem ausit, et unius naturae excindere vires? numquid adoptivum genitor sibi sumpsit, ut alter externi generis numerum praestare duorum debeat et geminum distans inducere numen? forma Patris veri verus stat Filius ac se unum rite probat dum formam servat eandem.
hinc igitur quodcumque supra te suspicis ipse, qua per inane meant oculi quaque ire recusant, binis aequandum est signis; sex tanta rotundae efficiunt orbem zonae, qua signa feruntur bis sex aequali spatio texentia caelum, ne mirere vagos partus eadem esse per astra et mixtum ingenti generis discrimine fatum, singula cum tantum teneant tantoque ferantur tempore, sex tota surgentia sidera luce nec spatio noctis linquentia plura profundum.
Ergo quoniam neque lex neque morum institutio id potest cogere et quotannis et praetores et aediles ludorum causa machinationes praeparare debent, visum mihi est, imperator, non esse alienum, quoniam de aedificiis in prioribus voluminibus exposui, in hoc, quod finitionem summam corporis habet constitutam, quae sint principia machinarum, ordinata praeceptis explicare.
Itaque ad adventum imperatorum de foro decesserat, timens proscriptionem, latebatque apud P. Volumnium, cui, ut ostendimus, paulo ante opem tulerat'tanta varietas iis temporibus fuit fortunae, ut modo hi, modo illi in summo essent aut fastigio aut periculo'habebatque secum Q. Gellium Canum, aequalem simillimumque sui.
enixo Crotoniatae studio ab eo petierunt ut senatum ipsorum, qui mille hominum numero constabat, consiliis suis uti pateretur, opulentissimaque civitas <Metapontini> iam praesentem venerati post mortem domum Cereris sacrarium fecerunt, quoadque illa urbs viguit, et dea in hominis memoria et homo in deae religione cultus est.
(Oebaliden illo praeceps mutaret Apollo, Alcides pensaret Hylan); seu Graius amictu Attica facundi decurreret orsa Menandri, laudaret gavisa sonum crinemque decorum fregisset rosea lasciva Thalia corona; Maeonium sive ille senem Troiaeque labores diceret aut casus tarde remeantis Ulixis, ipse pater sensus, ipsi stupuere magistri.