aimgo/CorpusTrinum huggingface dataset:
Comitiis aediliciis cum sole caldo ego et Q. Axius senator tribulis suffragium tulissemus et candidato, cui studebamus, vellemus esse praesto, cum domum rediret, Axius mihi, Dum diribentur, inquit, suffragia, vis potius villae publicae utamur umbra, quam privati candidati tabella dimidiata aedificemus nobis? Opinor, inquam, non solum, quod dicitur, malum consilium consultori est pessimum, sed etiam bonum consilium, qui consulit et qui consulitur, bonum habendum.
non aliter quam Pisaeo sua lustra Tonanti cum redeunt crudisque virum sudoribus ardet pulvis; at hinc teneros caveae dissensus ephebos concitat, exclusaeque exspectant praemia matres: sic alacres odio nullaque cupidine laudis accensi incurrunt, scrutatur et intima vultus unca manus penitusque oculis cedentibus intrat.
hinc illa est Domini iusta obiurgatio Christi: nonne pater daemon, vos increpo, peccatores, concubitu carnis semen sitientis iniquum vos genuit? sanctum, lector, percensevolumen: quod loquor, invenies Dominum dixisse profanis vera obiectantem mortalibus: ex Patre nam vos esse meo genitos pietas, ait, ipsa probaret ac pietatis opus.
vexit et Aeolios placidum per Nerea ventos; incultos adiit Laestrygonas Antiphatenque, nobilis Artacie gelida quos inrigat unda; solum nec doctae verterunt pocula Circes, quamvis illa foret Solis genus, apta vel herbis aptaque vel cantu veteres mutare figuras; Cimmerion etiam obscuras accessit ad arces, quis numquam candente dies apparuit ortu, seu supra terras Phoebus seu curreret infra; vidit ut inferno Plutonis subdita regno magna deum proles levibus ius diceret umbris; praeteriitque cita Sirenum litora puppi.
Validiorque in dies Tigellinus et malas artis, quibus solis pollebat, gratiores ratus, si principem societate scelerum obstringeret, metus eius rimatur; conpertoque Plautum et Sullam maxime timeri, Plautum in Asiam, Sullam in Galliam Narbonensem nuper amotos, nobilitatem eorum et propinquos huic Orientis, illi Germaniae exercitus commemorat.
Praeterea quaecumque vetustate amovet aetas, si penitus peremit consumens materiem omnem, unde animale genus generatim in lumina vitae redducit Venus, aut redductum daedala tellus unde alit atque auget generatim pabula praebens? unde mare ingenuei fontes externaque longe flumina suppeditant? unde aether sidera pascit? omnia enim debet, mortali corpore quae sunt, infinita aetas consumpse anteacta diesque.
Larix vero, qui non est notus nisi is municipalibus qui sunt circa ripam fluminis Padi et litora maris Hadriani, non solum ab suco vehementi amaritate ab carie aut tinea non nocetur, sed etiam flammam ex igni non recipit, nec ipse per se potest ardere, nisi uti saxum in fornace ad calcem coquendam aliis lignis uratur; nec tamen tunc flammam recipit nec carbonem remittit, sed longo spatio tarde comburitur.
ad quem tum Iuno supplex his vocibus usa est:  Aeole, namque tibi divum pater atque hominum rex et mulcere dedit fluctus et tollere vento, gens inimica mihi Tyrrhenum navigat aequor, Ilium in Italiam portans victosque Penates: incute vim ventis submersasque obrue puppes, aut age diversos et disice corpora ponto.
hoccine meruerunt inopia flamma, ferrum pestilentia, pingues caedibus gladii et macri ieiuniis proeliatores? propter huius tam inclitae pacis expectationem avulsas muralibus rimis herbas in cibum traximus, crebro per ignorantiam venenatis graminibus infecti, quae indiscretis foliis sucisque viridantia saepe manus fame concolor legit?
Quid? Urbinii Panapionis servus quam admirabilis fidei! cum ad dominum proscriptum occidendum domesticorum indicio certiores factos milites in Reatinam villam venisse cognosset, commutata cum eo veste, permutato etiam anulo, illum postico clam emisit, se autem in cubiculum ac lectulum recepit et ut Panapionem occidi passus est.
Ofonius Tigellinus obscuris parentibus, foeda pueritia, impudica senecta, praefecturam vigilum et praetorii et alia praemia virtutum, quia velocius erat, vitiis adeptus, crudelitatem mox, deinde avaritiam, virilia scelera, exercuit, corrupto ad omne facinus Nerone, quaedam ignaro ausus, ac postremo eiusdem desertor ac proditor: unde non alium pertinacius ad poenam flagitaverunt, diverso adfectu, quibus odium Neronis inerat et quibus desiderium.
Neque enim multo post supremi Tiberio consules, Cn. Acerronius C. Pontius, magistratum occepere, nimia iam potentia Macronis, qui gratiam Gai Caesaris numquam sibi neglectam acrius in dies fovebat impuleratque post mortem Claudiae, quam nuptam ei rettuli, uxorem suam Enniam imitando amorem iuvenem inlicere pactoque matrimonii vincire.
Haec quassa adhuc voce subdeficiens vix proximis exaudientibus dixerat, cum omnes a tam praecipiti consilio regem deterrere  coeperunt, Erigyius maxime, qui haud sane auctoritate proficiens apud obstinatum animum, supersti tionemcuius potens non erat rex incutere temptavit dicendo deos quoque obstare consilio magnumque  periculum, si flumen transisset, ostendi.
Nec solum id vitium in aedificiis, sed etiam in muneribus, quae a magistratibus foro gladiatorum scaenicisque ludorum dantur, quibus nec mora neque expectatio conceditur, sed necessitas finito tempore perficere cogit, id est sedes spectaculorum velorumque inductiones sunt et ea omnia, quae scaenicis moribus per machinationem ad spectationis populo conparantur.
In quo tunc monasterio nonnulla caelestis gratiae dona specialiter ostensa fuisse perhibentur; utpote ubi nuper expulsa diaboli tyrannide Christus iam regnare coeperat: e quibus unum quod mihi reverentissimus antistes Acca saepius referre, et a fidelissimis eiusdem monasterii fratribus sibi relatum asserere solebat, memoriae mandare commodum duximus.
traxerat insomnis cithara ludoque suprema sidera iam nullos visurus Ialmenus ortus, Sidonium paeana canens; huic languida cervix in laevum cogente deo, mediaque iacebant colla relicta lyra: ferrum per pectus Agylleus exigit aptatamque cava testudine dextram percutit et digitos inter sua fila trementes.
Hae itaque quae filios suos ex prava consuetudine aliis ad nutriendum tradunt, nisi purgationis tempus transierit, viris suis non debent admisceri: quippe quia et sine partus causa, cum in suetis menstruis detinentur, viris suis misceri prohibentur; ita ut morte Lex sacra feriat, si quis vir ad menstruatam mulierem accedat.
sic aspera tigris fetibus abreptis Scythico deserta sub antro accubat et tepidi lambit vestigia saxi; nusquam irae, sedit rabidi feritasque famesque oris, eunt praeter secura armenta gregesque: aspicit illa iacens; ubi enim quibus ubera pascat aut quos ingenti premat exspectata rapina? Hactenus arma, tubae, ferrumque et vulnera: sed nunc comminus astrigeros Capaneus tollendus in axes.
Tandem inter silvas (sic Euhius ipse pararat) () errantes subitam pulchro in maerore tuentur Hypsipylen; illi dependet et ad ubera Opheltes non suus, Inachii proles infausta Lycurgi quamvis et neglecta comam nec dives amictu, regales tamen ore notae, nec mersus acerbis () exstat honos.
Fit magna contentione diversum proelium. Quod cum diutius pari Marte iniretur, paulatim ex silvis instructa multitudo procedit peditum, quae nostros coegit cedere equites. Quibus celeriter subveniunt levis armaturae pedites, quos ante legiones missos docui, turmisque nostrorum interpositi constanter proeliantur.
ac velut immissi diversis partibus ignes arentem in silvam et virgulta sonantia lauro, aut ubi decursu rapido de montibus altis dant sonitum spumosi amnes et in aequora currunt quisque suum populatus iter: non segnius ambo Aeneas Turnusque ruunt per proelia; nunc, nunc fluctuat ira intus, rumpuntur nescia vinci pectora, nunc totis in vulnera viribus itur
Supernae igitur maiestatis clementia, quae cuncta solo verbo praeceptionis suae condidit et creavit, caelum videlicet et terram, mare et omnia quae in eis sunt, dispositis ordinibus quibus subsisterent, coaeterni Verbi sui consilio, et sancti Spiritus unitate dispensans, hominem ad imaginem et similitudinem suam ex limo terrae plasmatum constituit, eique tantam praemii praerogativam indulsit, ut eum cunctis praeponeret, atque servato termino praeceptionis, aeternitatis subsistentia praemuniret.
Cum subrisisset Scrofa, quod non ignorabat libros et despiciebat, et Agrasius se scire modo putaret ac Stolonem rogasset ut diceret, coepit: Scribit cimices quem ad modum interfici oporteat his verbis: cucumerem anguinum condito in aquam eamque infundito quo voles, nulli accedent; vel fel bubulum cum aceto mixtum, unguito lectum.
Hocque comperto Romanus domesticum suum illuc volucriter misit, et Caecilium consiliarium in ea provincia genitum, per quos'incertum pretio an fallaciis'circumventi municipes omnes gravabant Iovinum, destinatius asserentes nihil eorum mandasse, quae docuerat principem: eo usque iniquitate grassante ut ipse quoque Iovinus ad salutis suae discrimen confiteretur se imperatori mentitum.
cetera secreti novit deus arbiter aevi, tempora quae Stilbon volvat, quae saecula Phaenon, quos Pyrois habeat, quos Iuppiter igne benigno circuitus, quali properet Venus alma recursu, qui Phoeben, quanti maneant Titana labores, donec consumpto, magnus qui dicitur, anno, rursus in anticum veniant vaga sidera cursum, qualia dispositi steterunt ab origine mundi.
Illic reputans ideo se fallacibus litteris accitam et honore praecipuo habitam, quodque litus iuxta, non ventis acta, non saxis impulsa navis summa sui parte veluti terrestre machinamentum concidisset, observans etiam Acerroniae necem, simul suum vulnus aspiciens, solum insidiarum remedium esse sensit, si non intellegerentur; misitque libertum Agermum, qui nuntiaret filio benignitate deum et fortuna eius evasisse gravem casum; orare ut quamvis periculo matris exterritus visendi curam differret; sibi ad praesens quiete opus.
legione X. VII.que dextro cornu, VIII. et VIIII. sinistro oppositis, quintae legionis in quarta acie ad ipsa cornua quinis cohortibus contra bestias collocatis, sagittariis, funditoribus in utrisque cornibus dispositis levique armatura inter equites interiecta, ipse pedibus circum milites concursans virtutesque veteranorum proeliaque superiora commemorans blandeque appellans animos eorum excitabat.
Sin autem Dominica non proximo mane post lunam quartam decimam, sed sexta decima, aut septima decima, aut alia qualibet luna, usque ad vicesimam primam esset ventura, exspectabat eum, et praecedente sabbato, vespere, sacrosancta paschae sollemnia inchoabat; sicque fiebat, ut Dominica paschae dies nonnisi a quinta decima luna usque ad vicesimam primam servaretur.
nec non habentur pro recurrentibus, qui pedum lege servata etsi non per singulos apices, per singula tamen verba replicantur, ut est unum distichon meum (qualia reor equidem legi multa multorum), quod de rivulo lusi, qui repentino procellarum pastus illapsu publicumque aggerem confragoso diluvio supergressus subdita viae culta inundaverat, quamquam depositurus insanam mox abundantiam, quippe quam pluviis appendicibus intumescentem nil superna venae perennis pondera inflarent.
Si deus, si dea es, quoium illud sacrum est, uti tibi ius est porco piaculo facere illiusce sacri coercendi ergo harumque rerum ergo, sive ego sive quis iussu meo fecerit, uti id recte factum siet, eius rei ergo te hoc porco piaculo inmolando bonas preces precor, uti sies volens propitius mihi domo familiaeque meae liberisque meis; harumce rerum ergo macte hoc porco piaculo inmolando esto.
Sic Venus, et Veneris contra sic filius orsus: nulla tuarum audita mihi neque visa sororum, o'quam te memorem, virgo? namque haud tibi vultus mortalis, nec vox hominem sonat; o dea certe! an Phoebi soror? an Nympharum sanguinis una? sis felix nostrumque leves, quaecumque, laborem, et quo sub caelo tandem, quibus orbis in oris iactemur, doceas; ignari hominumque locorumque erramus, vento huc vastis et fluctibus acti; multa tibi ante aras nostra cadet hostia dextra.
At qui in laevo cornu erant Persae, spe posse eum includi, agmen suum a tergo dimicantis opponunt; ingensque periculum in medio haerens adisset, ni equites Agriani, calcaribus subditis, circumfusos regi barbaros adorti essent aversosque caedendo in se obverti coegissent, Turbata erat utraque acies.
Ab eadem altitudine humanitatis legatis Romanorum ad redimendos captivos castra sua petentibus, quo tutius venirent, Lyconem Molossum obviam misit, quo honoratius exciperentur, ipse cum ornatu <regio> equitum<que comit>atu extra portam occurrit, secundarum rerum proventu non corruptus ut officii prospectum in iis deponeret qui tum maxime armis cum eo dissidebant.
post ista propinquum nunc iter optandosque sinus comes ire moraris? heu ubi nota fides totque explorata per usus, qua veteres, Latias Graias, heroidas aequas? isset ad Iliacas (quid enim deterret amantes?) Penelope gavisa domos, si passus Ulixes; questa est Aegiale, questa est Meliboea relinqui, et quam tam saevi fecerunt maenada planctus.
Etiamque est in Cappadocia in itinere, quod est inter Mazaca et Tyana, lacus amplus, in quem lacum pars sive harundinis sive alii generis si dimissa fuerit et postero die exempta, ea pars, quae fuerit exempta, invenietur lapidea, quae autem pars extra aquam manserit, permanet in sua proprietate.
Primus ibi ante omnis, magna comitante caterva, Laocoon ardens summa decurrit ab arce et procul: o miseri, quae tanta insania, cives? creditis avectos hostis? aut ulla putatis dona carere dolis Danaum? sic notus Ulixes? aut hoc inclusi ligno occultantur Achivi, aut haec in nostros fabricata est machina muros, inspectura domos venturaque desuper urbi, aut aliquis latet error; equo ne credite, Teucri.
Eligitur abies vel ornus excelsa, cuius summitas duro ferro concluditur et prolixo, arietis efficiens prominulam speciem, quae forma huic machinamento vocabulum indidit, et sic suspensa utrimque, transversis asseribus et ferratis, quasi ex lance vinculis trabis alterius continetur, eamque quantum mensurae ratio patitur, multitudo retro repellens, rursus ad obvia quaeque rumpenda protrudit, ictibus validissimis, instar adsurgentis et cedentis arietis.
Alexander tam memorabili victoria laetus, qua sibi Orientis finis apertos esse censebat, Soli victimis caesis, milites quoque, quo promptioribus animis reliqua belli obirent, pro contione laudatos, docuit quidquid Indis virium fuisset, illa dimicatione prostratum;  cetera opimam praedam fore celebratasque opes in ea regione eminere quam peterent.
Anno ab incarnatione Domini centesimo quinquagesimo sexto Marcus Antoninus Verus, decimus quartus ab Augusto regnum cum Aurelio Commodo fratre suscepit : quorum temporibus cum Eleutherus vir sanctus pontificatui Romanae ecclesiae praeesset, misit ad eum Lucius Brittaniarum rex epistolam, obsecrans ut per eius mandatum Christianus efficeretur: et mox effectum piae postulationis consecutus est, susceptamque fidem Brittani usque in tempora Diocletiani principis inviolatam integramque quieta in pace servabant.
Turpionis nostri rogata profero, allego necessitates, extrema deploro, quae duriora maerentibus amicis hinc viderentur, quod faenore ligatus corpore solveretur: meminisset ergo professionis novae, sodalitatis antiquae, exactorumque circumlatrantum barbaram instantiam indultis tantisper indutiis moderaretur; et, si decessisset aeger, tribueret heredibus annui luctus tempus immune; si, quod optarem, pristinam Turpio salutem recuperasset, indulgeret exhausto per otium facultatem convalescendi.
Nihil ad veterem et patriciam Sulpiciorum familiam Quirinius pertinuit, ortus apud municipium Lanuvium; sed impiger militiae et acribus ministeviis consulatum sub divo Augusto, mox expugnatis super Ciliciam Homonadensium castellis insignia triumphi adeptus, datusque rector C. Caesari Armeniam obtinenti.
Et secutae principio lucis, utrimque occursurae sibi ad confligendum processerunt acies minacissimae, et barbarorum viginti paene milia in ipsis locata sunt frontibus, occultatis pone terga subsidialibus globis, ut assurgentes paulatim nostros multitudine clauderent insperata: hisque Iesalenses auxiliares accessere quam plures, quos adiumenta et commeatus nostris docuimus promisisse.
multa siti prostrata viam per proque voluta corpora silanos ad aquarum strata iacebant interclusa anima nimia ab dulcedine aquarum, multaque per populi passim loca prompta viasque languida semanimo cum corpore membra videres horrida paedore et pannis cooperta perire corporis inluvie, pelli super ossibus una, ulceribus taetris prope iam sordeque sepulta.
Hoc etiam pacto tonitru concussa videntur omnia saepe gravi tremere et divolsa repente maxima dissiluisse capacis moenia mundi, cum subito validi venti conlecta procella nubibus intorsit sese, conclusaque ibidem turbine versanti magis ac magis undique nubem cogit uti fiat spisso cava corpore circum, post ubi conminuit vis eius et impetus acer, tum perterricrepo sonitu dat scissa fragorem.
Interea Brettones fames sua praefata magis magisque adficiens, ac famam suae malitiae posteris diuturnam relinquens, multos eorum coegit victas infestis praedonibus dare manus, alios vero nunquam, quin potius confidentes in Divinum ubi humanum cessabat auxilium, de ipsis montibus speluncis ac saltibus continue rebellabant:
Sed neque hoc etiam mea inter gesta silebo, unum me nosse ex me illo in tempore natum, visum autem neque illum tum, quia est cito functus, nec quemquam, fuerit spurius post qui meus, umquam cum mihi lascivae inlecebris sociata iuventae libertas gravius quisset dominando nocere, ni tibi, Christe, mei iam tunc quoque cura fuisset.
Consternata autem pro me pietate parentum, quippe quibus potior visa est curatio nostri corporis invalidi quam doctae instructio linguae, primitus hoc medicis suadentibus, ut mihi iugis laetitia atque animo grata omnia perspicerentur; quae pater in tantum studuit per se ipse parare, deposito ut nuper venandi attentius usu' causa equidem sola studiorum quippe meorum, neve his officeret, sibi me ad sua ludicra iungens, neu sine me placitis umquam solus frueretur' me propter rursus cura maiore resumens eiusdem ludi cuncta instrumenta novaret, ex quibus optatam possem captare salutem.
Sub adventum in Italiam L. Sullae Cn. Pompeius, eius Cn. Pompei filius, quem magnificentissimas res in consulatu gessisse bello Marsico praediximus, tris et viginti annos natus, abhinc annos centum et tredecim privatis ut opibus, ita consiliis magna ausus magnificeque conata executus, ad vindicandam restituendamque dignitatem patriae firmum ex agro Piceno, qui totus paternis eius clientelis refertus erat, contraxit exercitum: cuius viri magnitudo multorum voluminum instar exigit, sed operis modus paucis eum narrari iubet.
Nec mora proelio: sed acies ita instructa ut pars classicorum mixtis paganis in collis mari propinquos exsurgeret, quantum inter collis ac litus aequi loci praetorianus miles expleret, in ipso mari ut adnexa classis et pugnae parata conversa et minaci fronte praetenderetur: Vitelliani, quibus minor peditum vis, in equite robur, Alpinos proximis iugis, cohortis densis ordinibus post equitem locant.
Die, quo Bedriaci certabatur, avem invisitata specie apud Regium Lepidum celebri luco consedisse incolae memorant, nec deinde coetu hominum aut circumvolitantium alitum territam pulsamve, donec Otho se ipse interficeret; tum ablatam ex oculis: et tempora reputantibus initium finemque miraculi cum Othonis exitu competisse.
Ex his aliqua ad imperatorem maligne sunt missa, qui (ut erat angusti pectoris) obsurdescens in aliis etiam nimium seriis, in hoc titulo ima (quod aiunt) auricula mollior, et suspicax et minutus, acri felle concaluit; statimque ad Orientem ocius ire monuit Paulum, potestate delata, ut instar ducis rerum experientia clari, ad arbitrium suum audiri efficeret causas.
His datis mandatis eum a se dimittit. Postquam omnes Belgarum copias in unum locum coactas ad se venire vidit neque iam longe abesse ab iis quos miserat exploratoribus et ab Remis cognovit, flumen Axonam, quod est in extremis Remorum finibus, exercitum traducere maturavit atque ibi castra posuit.
Cum a tribuno plebis vetaretur, cum praeclarum caput recitaretur, ne quis ad vos referret, ne quis decerneret, ne disputaret, ne loqueretur, ne pedibus iret, ne scribendo adesset, totam illam, ut ante dixi, proscriptionem non legem putavit, qua civis optime de re publica meritus nominatim sine iudicio una cum senatu rei publicae esset ereptus.
ac velut annoso validam cum robore quercum Alpini Boreae nunc hinc nunc flatibus illinc     eruere inter se certant; it stridor, et altae consternunt terram concusso stipite frondes; ipsa haeret scopulis et quantum vertice ad auras aetherias, tantum radice in Tartara tendit: haud secus adsiduis hinc atque hinc vocibus heros tunditur, et magno persentit pectore curas; mens immota manet, lacrimae volvuntur inanes.
Praelata autem regimini monasterii illius famula Christi Hild, mox hoc regulari vita per omnia, prout a doctis viris discere poterat, ordinare curabat: nam et episcopus Aidan, et quique noverant eam religiosi, pro insita ei sapientia et amore divini famulatus, sedulo eam visitare, obnixe amare, diligenter erudire solebant.
Quod cum inter alios etiam ipse carnifex qui eum percussurus erat, vidisset, festinavit ei ubi ad locum destinatum morti venerat occurrere, Divino nimirum admonitus instinctu, proiectoque ense quem strictum tenuerat, pedibus eius advolvitur, multum desiderans ut cum martyre vel pro martyre quem percutere iubebatur, ipse potius mereretur percuti.
Viri in uxores, sicuti in liberos, vitae necisque habent potestatem; et cum paterfamiliae illustriore loco natus decessit, eius propinqui conveniunt et, de morte si res in suspicionem venit, de uxoribus in servilem modum quaestionem habent et, si compertum est, igni atque omnibus tormentis excruciatas interficiunt.
Gorgiae quoque Epirotae, fortis et clari viri, origo admirabilis <fuit>, quod in funere matris suae utero elapsus inopinato vagitu suo lectum ferentes consistere coegit novumque spectaculum patriae praebuit, tantum non ex ipso genetricis rogo lucem et cunas adsecutus: eodem enim momento temporis altera iam fato functa peperit, alter ante elatus quam natus est
Anno Dominicae incarnationis septingentesimo tricesimo primo, Berctuald archiepiscopus, longa consumptus aetate, defunctus est die iduum Ianuariarum; qui sedit annos triginta septem, menses sex, dies quatuordecim; pro quo anno eodem factus est archiepiscopus, vocabulo Tatuini, de provincia Merciorum, cum fuisset presbyter in monasterio quod vocatur Briudun.
Dein cum a Silvani lavacro vel Mamaeae aquis ventitant sospitalibus, ut quisquam eorum egressus, tenuissimis se terserit linteis, solutis pressoriis, vestes luce nitentes ambigua diligenter explorat, quae una portantur sufficientes ad induendos homines undecim: tandemque electis aliquot involutus, receptis anulis quos (ne violentur humoribus) famulo tradidit, digitis ut metatis abit.
Quam speciosum est enim quod disciplinam castrorum lapsam exstinctam refovisti, depulso prioris saeculi malo inertia et contumacia et dedignatione parendi! Tutum est reverentiam, tutum caritatem mereri, nec ducum quisquam aut non amari a militibus aut amari timet; exinde offensae pariter gratiaeque securi, instant operibus, adsunt exercitationibus, arma moenia viros aptant.
Quae postquam accepit dubitans Tritonia virgo nec sat certa diu, patriis an cederet armis, absistemus, ait, campo: sed Pallade pulsa num fata avertet? caeloque arcebit ab alto cernere Gargani ferventia caedibus arva? haec effata cava Poenum in certamina nube sublatum diversa tulit terrasque reliquit.
spirantisque animos et vocem misit: at illi pollicibus fragiles increpuere manus: perfide nec cuiquam melior sperande puellae, in te iam vires somnus habere potest? iamne tibi exciderunt vigilacis furta Suburae et mea nocturnis trita fenestra dolis? per quam demisso quotiens tibi fune pependi, alterna veniens in tua colla manu! saepe Venus trivio commissa, et pectore mixto fecerunt tepidas proelia nostra vias.
Sed Galba post nuntios Germanicae seditionis, quamquam nihil adhuc de Vitellio certum, anxius quonam exercituum vis erumperet, ne urbano quidem militi confisus, quod remedium unicum rebatur, comitia imperii transigit; adhibitoque super Vinium ac Laconem Mario Celso consule designato ac Ducenio Gemino praefecto urbis, pauca praefatus de sua senectute, Pisonem Licinianum accersiri iubet, seu propria electione sive, ut quidam crediderunt, Lacone instante, cui apud Rubellium Plautum exercita cum Pisone amicitia; sed callide ut ignotum fovebat, et prospera de Pisone fama consilio eius fidem addiderat.
visibilis de fonte Deus, non ipse Dei fons visibilis; cerni potis est qui nascitur, at non innatus cerni potis est: latet os Patris illud unde Deus qui visibilem se praestitit olim, tale aliquid formans in sese quale secuta est passio, quae corpus sibi vindicat; ardua nam vis est inpassibilis, quoniam natura superni ignis ad horrificas nescit descendere poenas, nec capit humanis angoribus excruciari, pura, serena, micans, liquido praelibera motu, subdita nec cuiquam, dominatrix utpote rerum, cui non principium de tempore, sed super omne tempus et ante diem maiestas cum Patre summo, immo animus Patris et ratio, via consiliorum, quae non facta manu nec voce creata iubentis protulit imperium patrio ructata profundo.
Hercules quoque detractae religionis suae et gravem et manifestam poenam exegisse traditur: nam cum Potitii sacrorum eius ritum, quem pro dono genti eorum ab ipso adsignatum velut hereditarium obtinuerant, auctore Appio censore ad humile servorum <publicorum> ministerium transtulissent, omnes, qui erant numero super triginta, puberes intra annum exstincti sunt nomenque Potitium in duodecim familias divisum prope interiit.
Quid ergo mirum, si vel apparatus agonum idololatria conspurcat de coronis profanis, de sacerdotalibus praesidibus, de collegiariis ministris, de ipso postremo boum sanguine? Ut de loco suppleam et de loco communi, pro collegio artium Musicarum et Minervalium et Apollinarium, etiam Martialium per duellum, per tubam in stadio circum aemulantur, quod utique templum est et ipsum eius idoli, cuius sollemnitates agit.
Agrius, Quem ad modum, inquit, luna quadripertita? Et quid ea divisio ad agros pollet? Tremelius, Numquam rure audisti, inquit, octavo Ianam lunam et crescentem et contra senescentem, et quae crescente luna fieri oporteret, tamen quaedam melius fieri post octavo Ianam lunam quam ante? Et siquae senescente fieri conveniret, melius, quanto minus haberet ignis id astrum? Dixi de quadripertita forma in cultura agri.
Et ait: Vallis illa quam aspexisti flammis ferventibus et frigoribus horrenda rigidis, ipse est locus in quo examinandae et castigandae sunt animae illorum, qui differentes confiteri et emendare scelera quae fecerunt, in ipso tandem mortis articulo ad poenitentiam confugiunt, et sic de corpore exeunt: qui tamen quia confessionem et poenitentiam vel in morte habuerunt, omnes in die iudicii ad regnum caelorum perveniunt.
Ergo nec ardentes clipeos vectare nec artos thoracum nexus (tantum sitis horrida torret) () sufficiunt; non ora modo angustisque perusti faucibus, interior sed vis quatit: aspera pulsu corda, gelant venae et siccis cruor aeger adhaeret visceribus; tunc sole putris, tunc pulvere tellus exhalat calidam nubem.
sed in ardua versi sidera spectantesque deum verique profunda perspicere intenti de vanis libera curis otia amant strepitumque fori rerumque tumultus cunctaque divinis inimica negotia donis, et Christi imperiis et amore salutis, abhorrent speque fideque deum sponsa mercede sequuntur, quam referet certus non desperantibus auctor, si modo non vincant vacuis praesentia rebus, quaeque videt spernat, quae non videt ut mereatur secreta ignitus penetrans caelestia sensus.
Tali modo cum VII et LXX annos complesset atque ad extremam senectutem non minus dignitate quam gratia fortunaque crevisset'multas enim hereditates nulla alia re quam bonitate consecutus est'tantaque prosperitate usus esset valetudinis, ut annis triginta medicina non indiguisset, nactus est morbum, quem initio et ipse et medici contempserunt; nam putarunt esse tenesmon, cui remedia celeria faciliaque proponebantur.
tandem animi incertum confusaque pectora firmat relligio, tendensque pias ad sidera palmas omnipotens regina, inquit, quam, turbidus atro aethere caeruleum quateret cum Iuppiter imbrem, ipse ego praecipiti tumidum per Enipea nimbo in campos et tuta tuli nec credere quivi ante deam, quam te tonitru nutuque reposci coniugis et subita raptam formidine vidi, da Scythiam Phasimque mihi; tuque, innuba Pallas, eripe me.
Digressus exinde passibus citis, Iesalenses ut ambiguae fidei per tramites adortus obliquos (unde parum sperari potuit) ad penuriam vastavit extremam, perque Caesariensis Mauritaniae oppida reversus Sitifim, Castorem et Martinianum rapinarum flagitiorumque Romani participes, ad interitum tortos incendit.
Inconsultorum animalium ritu, quid honestum inhonestumve sit, penitus ignorantes, flexiloqui et obscuri, nullius religionis vel superstitionis reverentia aliquando districti, auri cupidine immensa flagrantes, adeo permutabiles et irasci faciles ut eodem aliquotiens die a sociis nullo irritante saepe desciscant, itidemque propitientur, nemine leniente.
Hunc L. Opimius consul, qui praetor Fregellas exciderat, persecutus armis unaque Fulvium Flaccum, consularem ac triumphalem virum, aeque prava cupientem, quem C. Gracchus in locum Tiberii fratris triumvirum nominaverat, eumque socium regalis adsumpserat potentiae, morte adfecit.
Sed quoniam firmioribus remediis nondum tempus est et eam mentium constat esse naturam, ut quotiens abiecerint veras falsis opinionibus induantur ex quibus orta perturbationum caligo verum illum confundit intuitum,  hanc paulisper lenibus mediocribusque fomentis attenuare temptabo, ut dimotis fallacium affectionum tenebris splendorem verae lucis possis agnoscere.
Velitum usus eo bello primum repertus est quo Capuam Fulvius Flaccus imperator obsedit: nam cum equitatus Campanorum crebris excursionibus equites nostri, quia numero pauciores erant, resistere non possent, Q. Navius centurio e peditibus lectos expediti corporis brevibus et incurvis septenis armatos hastis, parvo tegumine munitos, veloci saltu iungere se equitantibus et rursus celeri motu delabi instituit, quo facilius equestri proelio subiecti pedites viros pariter atque equos hostium telis incesserent, eaque novitas pugnae unicum Campanae perfidiae debilitavit auxilium, ideoque auctori eius Navio honos a duce est habitus.
Saracenorum cuneus (super quorum origine moribusque diversis in locis rettulimus plura), ad furta magis expeditionalium rerum, quam ad concursatorias habilis pugnas, recens illuc accersitus, congressurus barbarorum globo repente conspecto, a civitate fidenter erupit, diuque extento certamine pertinaci, aequis partes discessere momentis.
Numerium Narbonensis paulo ante rectorem, accusatum ut furem, inusitato censorio vigore, pro tribunali palam admissis volentibus audiebat, qui cum infitiatione defenderet obiecta, nec posset in quoquam confutari, Delphidius orator acerrimus, vehementer eum impugnans, documentorum inopia percitus, exclamavit: Ecquis, florentissime Caesar, nocens esse poterit usquam, si negare sufficiet? Contra quem Iulianus prudenter motus ex tempore, Ecquis ait innocens esse poterit, si accusasse sufficiet?
tantum ausae perferre manus! pater ipse bicornis in laevum prona nixus sedet Inachus urna; hunc tegit Iasiusque senex placidusque Phoroneus et bellator Abas indignatusque Tonantem Acrisius nudoque ferens caput ense Coroebus torvaque iam Danai facinus meditantis imago; exin mille duces.
Is enim, in quinta historiarum suarum bellum Iudaicum exorsus ab origine gentis, etiam de ipsa tam origine quam de nomine et religione gentis quae voluit argumentatus Iudaeos refert Aegypto expeditos sive, ut putavit, extorres vastis Arabiae in locis aquarum egentissimis, cum siti macerarentur, onagris, qui forte de pastu potum petituri aestimabantur, indicibus fontis usos ob eam gratiam consimilis bestiae superficiem consecrasse.
Sed omnis memoriae clarissimis imperatoribus profecto non erit ingratum si militis summa erga fratrem suum pietas huic parti voluminis adhaeserit: is namque in castris Cn. Pompeii stipendia peragens, cum Sertorianum militem acrius sibi in acie instantem comminus interemisset iacentemque spoliaret, ut fratrem germanum esse cognovit, multum ac diu convicio deos ob donum impiae victoriae insecutus, prope castra transtulit et pretiosa veste opertum rogo imposuit.
Ex qua nimirum visione multi qui haec audire potuerunt, ad exorandam in adversis divinam clementiam, et ad salutaria ieiuniorum remedia subeunda sunt mirabiliter accensi: et ex eo tempore non solum in eodem monasterio, sed et in plerisque locis aliis, coepit annuatim eiusdem regis ac militis Christi natalitius dies missarum celebratione venerari.
Quibus episcopatum administrantibus statutum est synodali decreto, ut provincia Australium Saxonum, quae eatenus ad civitatis Ventanae, cui tunc Danihel praeerat, parochiam pertinebat, et ipsa sedem episcopalem ac proprium haberet episcopum: consecratusque est eis primus antistes Eadberct, qui erat abbas monasterii beatae memoriae Vilfridi episcopi, quod dicitur Selaeseu: quo defuncto, Eolla suscepit officium pontificatus.
Horum et similium taedio iuvat veterem laudare Domitianum, qui licet patris fratrisque dissimilis, memoriam nominis sui inexpiabili detestatione perfudit, tamen receptissima inclaruit lege, qua minaciter interdixerat ne intra terminos iuris dictionis Romanae castraret quisquam puerum; quod ni contigisset, quis eorum ferret examina, quorum raritas difficile toleratur?.
Cum autem ipse sibi ibidem expulsis hostibus mansionem angustam circumvallante aggere, et domos in ea necessarias, iuvante fratrum manu, id est, oratorium, et habitaculum commune construxisset, iussit fratres in eiusdem habitaculi pavimento foveam facere: erat autem tellus durissima et saxosa, cui nulla omnino spes venae fontanae videretur inesse.
fata per Aeneae iuro dextramque potentem, sive fide seu quis bello est expertus et armis: multi nos populi, multae (ne temne, quod ultro praeferimus manibus vittas ac verba precantia) et petiere sibi et voluere adiungere gentes; sed nos fata deum vestras exquirere terras imperiis egere suis.
Postremo pereunt imbres, ubi eos pater aether in gremium matris terrai praecipitavit; at nitidae surgunt fruges ramique virescunt arboribus, crescunt ipsae fetuque gravantur; hinc alitur porro nostrum genus atque ferarum; hinc laetas urbes pueris florere videmus frondiferasque novis avibus canere undique silvas; hinc fessae pecudes pingui per pabula laeta corpora deponunt, et candens lacteus umor uberibus manat distentis; hinc nova proles artubus infirmis teneras lasciva per herbas ludit lacte mero mentes perculsa novellas.
tu modo quam primum corruptas desere Baias: multis ista dabunt litora discidium, litora quae fuerunt castis inimica puellis: ah pereant Baiae, crimen amoris, aquae! XII Quid mihi desidiae non cessas fingere crimen, quod faciat nobis, Pontice, Roma moram? tam multa illa meo divisast milia lecto, quantum Hypanis Veneto dissidet Eridano; nec mihi consuetos amplexu nutrit amores Cynthia, nec nostra dulcis in aure sonat.
sed id mihi ob hoc solum destinato tabellario nuntiatum non minus gaudeo; nam licet in praesentiarum sis potissimus magistratus et in lares Philagrianos patricius apex tantis post saeculis tua tantum felicitate remeaverit, invenis tamen, vir amicitiarum servantissime, qualiter honorum tuorum crescat communione fastigium, raroque genere exempli altitudinem tuam humilitate sublimas.
ac veluti pleno lupus insidiatus ovili cum fremit ad caulas ventos perpessus et imbris nocte super media; tuti sub matribus agni balatum exercent, ille asper et improbus ira saevit in absentis; collecta fatigat edendi ex longo rabies et siccae sanguine fauces: haud aliter Rutulo muros et castra tuenti ignescunt irae, duris dolor ossibus ardet.
Alii postulare illum ut omnes exercitus dimittantur: scilicet legatos ad eum misimus, non ut pareret et dicto audiens esset huic ordini, sed ut condiciones ferret, leges imponeret, reserare nos exteris gentibus Italiam iuberet, se praesertim incolumi a quo maius periculum quam ab ullis nationibus extimescendum est.
Cumque initiante antistitum numero centum, inductus in thalamum esse coeperit sacer, coniecturis apertis, signa rerum futurarum dicitur demonstrare, et adeuntes quosdam indiciis averti videtur obliquis, ut offerentem cibum aliquando Germanicum Caesarem (sicut lectum est) aversatus portenderat paulo post eventura.
vis dicam quae causa tuos, Romane, labores in tantum extulerit, quis gloria fotibus aucta sic cluat inpositis ut mundum frenet habenis? discordes linguis populos et dissona cultu regna volens sociare Deus subiungier uni imperio, quidquid tractabile moribus esset, concordique iugo retinacula mollia ferre constituit, quo corda hominum coniuncta teneret religionis amor; nec enim fit copula Christo digna, nisi inplicitas societ mens unica gentes.
Hic quoque pari modo ad reparanda, quae terrae subverterat tremor, abunde praestitis plurimis, per Nicaeam venit ad Gallograeciae fines, unde dextrorsus itinere declinato, Pessinunta convertit, visurus vetusta Matris magnae delubra, a quo oppido bello Punico secundo, carmine Cumano monente, per Scipionem Nasicam simulacrum translatum est Romam.
cui cedimus hosti? nonne pudet? conversa senex marcentibus annis agmina agit; nunc, quaeso, mihi nunc dextera in  armis degenerat, nostrique piget? mihi Belus avorum principium, mihi cognatum Sidonia Dido nomen, et ante omnes bello numerandus Hamilcar est genitor; mihi, cui cedunt montesque lacusque et campi atque amnes, frater; me magna secundum Carthago putat Hannibali; me Baetis in oris aequant germano passae mea proelia gentes.
Contra haec Persae obiecerunt instructas cataphractorum equitum turmas, ita confertas, ut lamminis cohaerenter aptati corporum flexus, splendore praestringerent occursantes obtutus, operimentis scorteis equorum multitudine omni defensa, quorum in subsidiis manipuli locati sunt peditum, contecti scutis oblongis et curvis, quae texta vimine et coriis crudis gestantes densius se commovebant.
Sin autem solidum non invenietur, sed locus erit congesticius ad imum aut paluster, tunc is locus fodiatur exinaniaturque et palis alneis aut oleagineis<aut> robusteis ustilatis configatur, sublicaqu machinis adigatur quam creberrime, carbonibusque expleantur intervalla palorum, et tunc structuris solidissimis fundamenta impleantur.
protrahe in medium Cimbricam audaciam, adice Celtibericam fidem, iunge animosam Thraciae [potentiam] sapientiam, adnecte Lyciorum in luctibus abiciendis callide quaesitam rationem, Indico tamen rogo nihil eorum praeferes, quem uxor<ia> pietas in modum genialis tori propinquae mortis secura conscendit.
Reputans autem iusti esse finem imperii, oboedientium commodum et salutem, ad tranquilliora semper (ut nostis) propensior fui, licentiam omnem actibus meis exterminans, rerum corruptricem et morum, gaudensque abeo, sciens quod ubicumque me velut imperiosa parens consideratis periculis obiecit res publica, steti fundatus, turbines calcare fortuitorum assuefactus.
Non vereor, patres conscripti, ne longior videar, cum sit maxime optandum, ut ea pro quibus aguntur principi gratiae multa sint; quae quidem reverentius fuerit integra inlibataque cogitationibus vestris reservari quam carptim breviterque perstringi, quia fere sequitur ut illa quidem de quibus taceas, tanta quanta sunt esse videantur'nisi vero leviter attingi placet locupletatas tribus datumque congiarium populo et datum totum, cum donativi partem milites accepissent.
Italicae perfusum sanguine gentis diraque Romuleis portantem incendia tectis oderat et cum epulas, et cum Lenaea dicaret dona deus castris maerens comes ire nefandis, praecipue cum sacrilega face miscuit arces ipsius <im>meritaeque domos ac templa Sagunti polluit et populis furias immisit honestas.
Nam in iudiciis fere de aequitate, in deliberationibus <de utilitate, in laudationibus> de honestate disserimus, ita <tamen> ut plerumque haec in vicem misceantur: de quibus copiose et varie et ornate nemo dicere potest nisi qui cognovit naturam humanam et vim virtutum pravitatemque vitiorum et intellectum eorum quae nec in virtutibus nec in vitiis  numerantur.
nam peragratis forte dioecesibus cum domum veni, si quod schedium temere iacens chartulis putribus ac veternosis continebatur, raptim coactimque translator festinus exscripsi, tempore hiberno nil retardatus, quin actutum iussa complerem, licet antiquarium moraretur insiccabilis gelu pagina et calamo durior gutta, quam iudicasses imprimentibus digitis non fluere sed frangi.
Crescente deinde et amoris in Cleopatram incendio et vitiorum, quae semper facultatibus licentiaque et adsentationibus aluntur, magnitudine, bellum patriae inferre constituit, cum ante novum se Liberum Patrem appellari iussisset, cum redimitus hederis crocotaque velatus aurea et thyrsum tenens cothurnisque succinctus curru velut Liber Pater vectus esset Alexandriae.
namque ut ab Euandro castris ingressus Etruscis regem adit et regi memorat nomenque genusque quidve petat quidve ipse ferat, Mezentius arma quae sibi conciliet, violentaque pectora Turni edocet, humanis quae sit fiducia rebus admonet immiscetque preces, haud fit mora, Tarchon iungit opes foedusque ferit; tum libera fati classem conscendit iussis gens Lydia divum externo commissa duci.
Testis Mater Idaea, quae adventu suo et probavit matronae castitatem et urbem metu hostili liberavit; testes equestrium fratrum in lacu, sicut se ostenderant, statuae consecratae, qui anheli spumantibus equis atque fumantibus de Perse victoriam eadem die qua fecerant nuntiaverunt; testis ludorum offensi Iovis de somnio plebei hominis iteratio: et Deciorum devotio rata testis est; testis et Curtius, qui equitis sui vel mole vel honore hiatum profundae voraginis coaequavit.
geminas ergo ilicet aras arboribus vivis et adulto caespite texi imperat, innumerosque deae, sua munera, flores et cumulos frugum et quidquid novat impiger annus addit et intacto spargens altaria lacte incipit: O hominum divumque aeterna creatrix, quae fluvios silvasque animarum et semina mundo cuncta Prometheasque manus Pyrrhaeaque saxa gignis, et impastis quae prima alimenta dedisti mutastique viris, quae pontum ambisque vehisque: te penes et pecudum gens mitis et ira ferarum et volucrum requies; firmum atque immobile mundi robur inoccidui, te velox machina caeli aere pendentem vacuo, te currus uterque circumit, o rerum media indivisaque magnis fratribus!
quin et Thessalicis felix Admetus ab oris vix steriles compescit equas, Centaurica dicunt semina: credo, adeo sexum indignantur, et omnis in vires adducta Venus; noctemque diemque assimulant maculis internigrantibus albae: tantus uterque color, credi nec degener illo de grege, Castaliae stupuit qui sibila cannae laetus et audito contempsit Apolline pasci.
Copiam vendendi secuta vilitate, quanto quis obaeratior, aegrius distrahebant, multique fortunis provolvebantur; eversio rei familiaris dignitatem ac famam praeceps dabat, donec tulit opem Caesar disposito per mensas miliens sestertio factaque mutuandi copia sine usuris per triennium, si debitor populo in duplum praediis cavisset.
Vir clarissimus Proiectus, domi nobilis et patre patruoque spectabilibus, avo etiam praestantissimo sacerdote conspicuus, amicitiarum tuarum, nisi respuis, avidissime sinibus infertur, et cum illi familiae splendor probitas morum, patrimonii facultas iuventutis alacritas in omne decus pari lance conquadrent, ita demum sibi tamen videbitur ad arcem fastigatissimae felicitatis evectus, si gratiae tuae sodalitate potiatur.
Tempore item certo roseam Matuta per oras aetheris auroram differt et lumina pandit, aut quia sol idem, sub terras ille revertens, anticipat caelum radiis accendere temptans, aut quia conveniunt ignes et semina multa confluere ardoris consuerunt tempore certo, quae faciunt solis nova semper lumina gigni; quod genus Idaeis fama est e montibus altis dispersos ignis orienti lumine cerni, inde coire globum quasi in unum et conficere orbem.
pro degener altae virtutis patrum! quando certamen inire, cuive virum mallem memet componere, quam qui et victus dabit et victor per saecula nomen?  Talibus increpitat mediosque aufertur in hostes ac retro cursum tendentem ad crebra suorum agmina et in densis furantem membra maniplis per conferta virum et stipata umbonibus arma consequitur, melior planta, atque obtruncat Acherram.
Qui cum invicem concordare non possent, eo quod Scotti tempore aestatis quo fruges erant colligendae, relicto monasterio per nota sibi loca dispersi vagarentur; at vero hieme succedente redirent, et his quae Angli praeparaverant, communiter uti desiderarent: quaesivit Colmanus huic dissensioni remedium, et circumiens omnia, prope vel longe, invenit locum in Hibernia insula, aptum monasterio construendo, qui lingua Scottorum Mageo nominatur;
Sardiani decretum Etruriae recitavere ut consanguinei: nam Tyrrhenum Lydumque Atye rege genitos ob multitudinem divisisse gentem; Lydum patriis in terris resedisse, Tyrrheno datum novas ut conderet sedes; et ducum e nominibus indita vocabula illis per Asiam, his in Italia; auctamque adhuc Lydorum opulentiam missis in insulam populis, cui mox a Pelope nomen.
Ut quidem isdem vestigiis institisti, quibus parens tuus ingens illud deorum prolaturus arcanum, quae circumstantium gaudia, quam recens clamor, quam similis illi dies, qui hunc diem genuit! ut plena altaribus angusta victimis cuncta, ut in unius salutem collata omnium vota, cum sibi se ac liberis suis intellegerent precari, quae pro te precarentur!.
Et Chonodomarius quidem nefarius turbinis totius incentor, cuius vertici flammeus torulus aptabatur, anteibat cornu sinistrum, audax et fidens ingenti robore lacertorum, ubi ardor proelii sperabatur, immanis, equo spumante sublimior, erectus in iaculum formidandae vastitatis, armorumque nitore conspicuus ante alios, et strenuus miles et utilis praeter ceteros ductor.
Nam quosdam fratrum ex monasterio suo, qui eum gratia germanae caritatis ad regiam urbem secuti sunt, in tutamentum coepit observantiae regularis habere; videlicet ut eorum semper exemplo, sicut ipse scribit, ad orationis placidum litus, quasi anchorae fune restringeretur, cum incessabili causarum saecularium impulsu fluctuaret, concussamque saeculi actibus mentem inter eos quotidie per studiosae lectionis roboraret alloquium.
tunc prior: Aoniae rex o iustissime gentis, imus in arma palam tandemque ostendimus enses, an noctem et solitas placet exspectare tenebras? ille nihil contra, sed stridula cornus in hostem it referens mandata ducis, quam providus heros iam iam in fine viae percussam obliquat, et ipse telum ingens avide et quanto non ante lacerto impulit.
Iamque prope ad seditionem pervenerant, Nearcho pervicacius tuente sententiam,  cum Ptolomaeus: Digna prorsus est suboles, inquit, quae Macedonum imperet genti Roxanes vel Barsines filius, cuius nomen quoque Europam  discere pigebit maiore ex parte captivi! Est cur Persas vicerimus, ut stirpi eorum serviamus, quod iusti illi reges, Dareus et Xerxes, tot milium agminibus  tantisque classibus nequiquam petiverunt? Mea sententia haec est, ut sede Alexandri in regia posita, qui consiliis eius adhibebantur, coeant quotiens in commune consulto opus fuerit, eoque quod maior pars eorum decreverit stetur, duces praefectique copiarum his pareant.
tum Meropem atque Erymanta manu, tum sternit Aphidnum, tum Bitian ardentem oculis animisque frementem, non iaculo (neque enim iaculo vitam ille dedisset), sed magnum stridens contorta phalarica venit fulminis acta modo, quam nec duo taurea terga nec duplici squama lorica fidelis et auro sustinuit;
verum animo redit illa meo sors cognita divum (fabor enim nec spe dubios solabor inani): cum mihi Tartareas saevo clangore volucres protulit ira Iovis, vox haec simul excidit auris: ne vanas impende preces finemque malorum expete, Agenoride; pontum penetraverit ulla cum ratis et rapidi steterint in gurgite montes, tunc sperare modum poenae veniamque licebit. sic deus.
Aut igitur unius Agesilai Lacedaemonii sententia nobis sequenda est, qui se neque pingi neque fingi unquam diffidens formae suae passus est, aut si mos omnium ceterorum hominum retinendus videtur in statuis et imaginibus non repudiandis, cur existimes imaginem suam cuique visendam potius in lapide quam in argento, magis in tabula quam in speculo?
Neque post id locorum Iugurthae dies aut nox ulla quieta fuit; neque loco neque mortali quoiquam aut tempori satis credere, civis hostisque iuxta metuere, circumspectare omnia et omni strepitu pavescere, alio <atque alio> loco saepe contra decus regium noctu requiescere, interdum somno excitus adreptis armis tumultum facere, ita formidine quasi vecordia exagitari.