aimgo/CorpusTrinum huggingface dataset:
Quemadmodum, si in rota, qua figuli utuntur, inpositae fuerint septem formicae canalesque totidem in rota facti sint circum centrum in imo adcrescentes ad extremum, in quibus hae cogantur circinationem facere, verseturque rota in alteram partem, necesse erit eas contra rotae versationem nihil minus adversus itinera perficere, et quae proximum centrum habuerit, celerius pervagari, quaeque extremum orbem rotae peragat, etiamsi aeque celeriter ambulet, propter magnitudinem circinationis multo tardius perficere cursum: similiter astra nitentia contra mundi cursum suis itineribus perficiunt circuitum, sed caeli versatione redundationibus referuntur cotidiana temporis circumlatione.
Ubi intellexit ultro ad se veniri, altera ex parte Senones Carnutesque conscientia facinoris instigari, altera Nervios Aduatucosque bellum Romanis parare, neque sibi voluntariorum copias defore, si ex finibus suis progredi coepisset, armatum concilium indicit. Hoc more Gallorum est initium belli,
Inter haec Valentiniano magnitudine quassato morborum, agitanteque extrema, colloquio occultiore Gallorum, qui aderant in commilitio principis, ad imperium Rusticus Iulianus, tunc magister memoriae, poscebatur, quasi afflatu quodam furoris, bestiarum more humani sanguinis avidus, ut ostenderat cum proconsulari potestate regeret Africam.
Scio certissime, quia merito in collo pondus languoris porto, in quo iuvenculam me memini supervacua monilium pondera portare: et credo quod ideo me superna pietas dolore colli voluit gravari, ut sic absolvar reatu supervacuae levitatis; dum mihi nunc pro auro et margaritis, de collo rubor tumoris, ardorque promineat.
Mira inter exercitum imperatoremque diversitas: instare miles, arma poscere, dum Galliae trepident, dum Hispaniae cunctentur: non obstare hiemem neque ignavae pacis moras: invadendam Italiam, occupandam urbem; nihil in discordiis civilibus festinatione tutius, ubi facto magis quam consulto opus esset.
At non plebeio fumare Menoecea busto rex genitor Thebaeque sinunt, nec robora vilem struxerunt de more rogum, sed bellicus agger curribus et clipeis Graiorumque omnibus armis sternitur; hostiles super ipse, ut victor, acervos pacifera lauro crinem vittisque decorus accubat: haud aliter quam cum poscentibus astris laetus in accensa iacuit Tirynthius Oeta.
Dicere podrro hominum causa voluisse parare praeclaram mundi naturam, proptereaque adlaudabile opus divom laudare decere aeternumque putare atque inmortale futurum, nec fas esse, deum quod sit ratione vetusta gentibus humanis fundatum perpetuo aevo, sollicitare suis ulla vi ex sedibus umquam nec verbis vexare et ab imo evertere summa' cetera de genere hoc adfingere et addere, Memmi, desiperest.
Et postquam castello aut coniunctis tumulis non degrediebantur, obsidium coepit per praesidia, quae opportune iam muniebat; dein fossam loricamque contexens quattuor milia passuum ambitu amplexus est; tum paulatim, ut aquam pabulumque eriperet, contrahere claustra artaque circumdare; et struebatur agger, unde saxa hastae ignes propinquum iam in hostem iacerentur.
aliae spem gentis adultos educunt fetus; aliae purissima mella stipant et liquido distendunt nectare cellas; sunt quibus ad portas cecidit custodia sorti, inque vicem speculantur aquas et nubila caeli, aut onera accipiunt venientum, aut agmine facto ignavum fucos pecus a praesepibus arcent: fervet opus, redolentque thymo fragrantia mella.
His ita ordinatis, ipse exitu simulato per Tigrim, quod iter etiam re cibaria de industria iusserat instrui, flexit dextrorsus, et quieta nocte emensa, mane iumentum quo veheretur ex usu poposcit, oblatusque ei equus Babylonius nomine, ictu torminum consternatus, dum dolorum impatiens volvitur, auro lapillisque ornamenta distincta conspersit.
Et quia res novae petulanter arreptae, celeritate muniri solent interdum, nequid formidandum omitteretur, confestim Nebridius, in locum Saluti praefectus praetorio, factione Petronii recens promotus, et Caesarius Constantinopolitanae urbis praefectus, in vincula compinguntur, et iubetur civitatem curare solita potestate Phronimius, esseque magister officiorum Euphrasius, ambo Galli institutis bonarum artium spectatissimi, et administratio negotiorum castrensium, Gomoario et Agiloni revocatis in sacramentum, committitur inconsulte, ut docuit rerum exitus proditarum.
[et] Ego enim, quatenus arbitrum litis huius inveni, non patiar Maternum societate plurium defendi, sed ipsum solum apud omnes arguam quod natus ad eloquentiam virilem et oratoriam, qua parere simul et tueri amicitias, asciscere necessitudines, complecti provincias possit, omittit studium quo non aliud in civitate nostra vel ad utilitatem fructuosius <vel ad voluptatem iucundius> vel ad dignitatem amplius vel ad urbis famam pulchrius vel ad totius imperii atque omnium gentium notitiam inlustrius excogitari potest.
Nec minus animose A. Fulvius, vir senatorii ordinis, euntem in aciem filium retraxit quam Scaurus e proelio fugientem increpuit: namque iuvenem et ingenio et litteris et forma inter aequales nitentem, pravo consilio amicitiam Catilinae secutum inque castra eius temerario impetu ruentem, medio itinere abstractum supplicio mortis adfecit, praefatus non se Catilinae illum adversus patriam sed patriae adversus Catilinam genuisse.
Mihi dum avius ab itinere comitum quid agerem circumspicio, Verennianus domesticus protector occurrit, femur sagitta confixus, quam dum avellere obtestante collega conarer, cinctus undique antecedentibus Persis, civitatem petebam, anhelo cursu rependo, ex eo latere quo incessebamur in arduo sitam, unoque ascensu perangusto meabilem, quem scissis collibus molinae, ad calles aptandas aedificatae, densius constringebant.
Plinius enim Secundus cum provinciam regeret, damnatis quibusdam Christianis, quibusdam gradu pulsis, ipsa tamen multitudine perturbatus, quid de cetero ageret, consuluit tunc Traianum imperatorem, adlegans praeter obstinationem non sacrificandi nihil aliud se de sacramentis eorum conperisse quam coetus antelucanos ad canendum Christo et deo, et ad confoederandam disciplinam, homicidium, adulterium, fraudem, perfidiam et cetera scelera prohibentes.
Stolo, Non male, inquit, quae sit idonea terra ad colendum aut non, Diophanes Bithynos scribit signa sumi posse aut ex ipsa aut quae nascuntur ex iis: ex ipsa, si sit terra alba, si nigra, si levis, quae cum fodiatur, facile frietur, natura quae non sit cineracia neve vehementer densa; ex iis autem quae enata sunt fera, si sunt prolixa atque quae ex iis nasci debent earum rerum feracia.
quam magnus numerus Libyssae harenae lasarpiciferis iacet Cyrenis, oraclum Iovis inter aestuosi et Batti veteris sacrum sepulcrum, aut quam sidera multa, cum tacet nox, furtivos hominum vident amores, tam te basia multa basiare vesano satis et super Catullost, quae nec pernumerare curiosi possint nec mala fascinare lingua.
P. Sittius interim pulso exercitu Saburrae, praefecti Iubae, ipsoque interfecto cum iter cum paucis per Mauretaniam ad Caesarem faceret, forte incidit in Faustum Afraniumque, qui eam manum habebant qua Uticam diripuerant iterque in Hispaniam intendebant et erant numero circiter mille.
Abusus enim multitudine hominum, quam tranquillis in rebus diutius rexit, ex agrestibus habitaculis urbes construxit, multis opibus firmas et viribus, quarum ad praesens pleraeque, licet Graecis nominibus appellentur, quae eisdem ad arbitrium imposita sunt conditoris, primigenia tamen nomina non amittunt, quae eis Assyria lingua institutores veteres indiderunt.
quia haec dicit Dominus exercituum Deus Israhel sicut conflatus est furor meus et indignatio mea super habitatores Hierusalem sic conflabitur indignatio mea super vos cum ingressi fueritis Aegyptum et eritis in iusiurandum et in stuporem et in maledictum et in obprobrium et nequaquam ultra videbitis locum istum
ex quibus excellenti animo, virtute, auctoritate, praesidio, copiis T. Annius et P. Sestius praestanti in me benevolentia et divino studio exstiterunt: eodemque P. Lentulo auctore et pariter referente collega frequentissimus senatus, uno dissentiente, nullo intercedente, dignitatem meam quibus potuit verbis amplissimis ornavit, salutem vobis, municipiis, coloniis  omnibus commendavit.
ipse, cum crebris legationibus Remorum certior fieret Bellovacos, qui belli gloria Gallos omnes Belgasque praestabant, finitimasque his civitates duce Correo Bellovaco et Commio Atrebate exercitus comparare atque in unum locum cogere, ut omni multitudine in fines Suessionum, qui Remis erant attributi, facerent impressionem, pertinere autem non tantum ad dignitatem sed etiam ad salutem suam iudicaret nullam calamitatem socios optime de re publica meritos accipere,
tum pius Aeneas umeris abscindere vestem auxilioque vocare deos et tendere palmas: Iuppiter omnipotens, si nondum exosus ad unum Troianos, si quid pietas antiqua labores respicit humanos, da flammam evadere classi nunc, pater, et tenuis Teucrum res eripe leto; vel tu, quod superest, infesto fulmine morti, si mereor, demitte tuaque hic obrue dextra.
quapropter scribe sollicitis (quoque plus credant litteris tuis, meas iunge), quisquis ille fuerit languoris eventus, quem tamen fratri prosperum optamus, quod et annuum solutioni spatium prorogabo et superpositam medietatem, quae per usurae nomen accrevit, indulgeam, sola simpli restitutione contentus.
Cum enim nocte quadam expletis matutinae laudis psalmodiis, egressae de oratorio famulae Christi, ad sepulcra fratrum, qui eas ex hac luce praecesserant, solitas Domino laudes decantarent, ecce subito lux emissa caelitus, veluti linteum magnum venit super omnes, tantoque eas stupore perculit, ut etiam canticum quod canebant tremefactae intermitterent.
Itaque, Caesar, his auctoribus fretus sensibus eorum adhibitis et consiliis ea volumina conscripsi, et prioribus septem de aedificiis, octavo de aquis, in hoc de gnomonicis rationibus, quemadmodum de radiis solis in mundo sunt per umbras gnomonis inventae quibusque rationibus dilatentur aut contrahantur, explicabo.
Cantatorem quoque egregium, vocabulo Maban, qui a successoribus discipulorum beati papae Gregorii in Cantia fuerat cantandi sonos edoctus, ad se suosque instituendos accersiit, ac per annos duodecim tenuit: quatenus et quae illi non noverant carmina ecclesiastica doceret; et ea quae quondam cognita longo usu vel negligentia inveterare coeperunt huius doctrina priscum renovarentur in statum.
Et cum vicesima prima die mensis pascha Dominicum celebrare refugiunt, patet profecto, quod illam per omnia diem a sua sollemnitate secernunt, quam Lex maiore prae ceteris festivitate memorabilem saepenumero commendat: sicque diem paschae ordine perverso, et aliquando in secunda hebdomada totam compleant, et nunquam in hebdomadae tertiae die septimo ponant; rursumque qui a sextadecima die mensis saepedicti usque ad vicesimam secundam pascha celebrandum magis autumant, non minore utique errore, tametsi altero latere, a recto veritatis tramite divertunt, et veluti naufragia Scyllae fugientes, in Charybdis voraginem submergendi decidunt.
quis pelagi calcarit aquas? quis per vada glauca gressibus inpressis spatiatus triverit udum non submersus iter, sola pendulus et pede sicco, aequoreae nisi factor aquae, qui Spiritus olim ore superfusus patrio volitabat in undis nondum discretis nec certo litore clausis? sustinuit gressum Domini famulus liquor, ac se mobilitate carens solidos substrinxit ad usus.
non mihi iam solito vatum de more canendum; maior ab Aoniis poscenda amentia lucis: mecum omnes audete deae! sive ille profunda missus nocte furor, Capaneaque signa secutae arma Iovem contra Stygiae rapuere Sorores, seu virtus egressa modum, seu gloria praeceps et magnae data fama neci, seu laeta malorum principia et blandae superum mortalibus irae.
Quibus tam maculosis accessere flagitia disciplinae castrensis, cum miles cantilenas meditaretur, pro iubilo molliores: et non saxa (ut erant antehac) armato cubile, sed pluma et flexiles lectuli, et graviora gladiis pocula (testa enim bibere iam pudebat), quaerebantur et aedes marmoreae, cum scriptum sit antiquitatibus, Spartanum militem coercitum acriter, quod procinctus tempore ausus sit videri sub tecto.
Fit quoque ut ipsius plagae vis excitet ignem, frigida cum venti pepulit vis missa sine igni, nimirum quia, cum vementi perculit ictu, confluere ex ipso possunt elementa vaporis et simul ex illa quae tum res excipit ictum; ut, lapidem ferro cum caedimus, evolat ignis, nec, quod frigida vis ferrist, hoc setius illi semina concurrunt calidi fulgoris ad ictum.
ignes castrorum et Tatiae praetoria turmae et formosa oculis arma Sabina meis, o utinam ad vestros sedeam captiva Penates, dum captiva mei conspicer ora Tati! Romani montes, et montibus addita Roma, et valeat probro Vesta pudenda meo! ille equus, ille meos in castra reponet amores, cui Tatius dextras collocat ipse iubas! quid mirum patrios Scyllam secuisse capillos, candidaque in saevos inguina versa canes? prodita quid mirum fraterni cornua monstri, cum patuit lecto stamine torta via? quantum ego sum Ausoniis crimen factura puellis, improba virgineo lecta ministra foco! Pallados exstinctos si quis mirabitur ignes, ignoscat: lacrimis spargitur ara meis.
Mox Treviros ac Lingonas ad contionem vocatos ita adloquitur: neque ego umquam facundiam exercui, et populus Romanus virtutem armis adfirmavit: sed quoniam apud vos verba plurimum valent bonaque ac mala non sua natura, sed vocibus seditiosorum aestimantur, statui pauca disserere quae profligato bello utilius sit vobis audisse quam nobis dixisse.
utque procul medio iuvenum in clamore furentum prospexit tristi multatam morte Camillam, ingemuitque deditque has imo pectore voces: heu nimium, virgo, nimium crudele luisti supplicium Teucros conata lacessere bello! nec tibi desertae in dumis coluisse Dianam profuit aut nostras umero gessisse pharetras.
inter quos filium suum, aliquot locis proeliatum fortissime, titulo trium librarum aureae coronae decoravit, praefatus non oportere a magistratu e publica pecunia erogari quod in ipsius domum rediturum esset, tantumque ponderis <auri>se testamento adulescenti legaturum promisit, ut honorem publice a duce, pretium privatim a patre reciperet.
Notus est vobis utique Ciceronis liber qui Brutus inscribitur, in cuius extrema parte (nam prior commemorationem veterum oratorum habet) sua initia, suos gradus, suae eloquentiae velut quandam educationem refert: se apud Q. Mucium ius civile didicisse, apud Philonem Academicum, apud Diodotum Stoicum omnes philosophiae partes penitus hausisse; neque iis doctoribus contentum quorum ei copia in urbe contigerat, Achaiam quoque et Asiam peragrasse, ut omnem omnium artium varietatem  complecteretur.
Quot vultis ex his circumstantibus et in Christianorum sanguinem hiantibus, ex ipsis etiam vobis iustissimis et severissimis in nos praesidibus apud conscientias pulsem, qui natos sibi liberos enecent? Siquidem et de genere necis differt, utique crudelius in aqua spiritum extorquetis aut frigori et fami et canibus exponitis.
Et tamen tanta aetas abiit, saecula innumera fluxerunt: quis unus ullus ab inferis vel Protesilai sorte remeavit, horarum saltem permisso commeatu, vel ut exemplo crederemus? Omnia ista figmenta male sanae opinionis et inepta solacia a poetis fallacibus in dulcedinem carminis lusa a vobis nimirum credulis in deum vestrum turpiter reformata sunt.
nisi a terris paulatim cuique cibatum ne volucri ritu flammarum moenia mundi diffugiant subito magnum per inane soluta, et ne cetera consimili ratione sequantur, neve ruant caeli tonitralia templa superne, terraque se pedibus raptim subducat et omnis inter permixtas rerum caelique ruinas corpora solventes abeat per inane profundum, temporis ut puncto nil extet reliquiarum desertum praeter spatium et primordia caeca.
Vilfridus Deo amabilis episcopus Eboracae civitatis, apostolicam sedem de sua causa appellans, et ab hac potestate de certis incertisque rebus absolutus, et cum aliis centum viginti quinque episcopis in synodo in iudicii sede constitutus, et pro omni aquilonali parte Brittaniae et Hiberniae insulisque quae ab Anglorum et Brettonum necnon Scottorum et Pictorum gentibus incoluntur, veram et catholicam fidem confessus est, et cum subscriptione sua corroboravit.
hic inter trepidos immane Quirinius audens, cui fugere ignotum atque invicta mente placebat rebus in adversis exceptum pectore letum, cuspide flammat equum ac dispergit gaesa lacerto, si reserare viam atque ad regem rumpere ferro detur iter; certusque necis petit omnibus ausis, quod nequeat sentire, decus.
Bellica haec praesentia animi, togata illa, sed non minus laudabilis, quam P. Furius Philus consul in senatu exhibuit: Q. enim Metellum Quintumque Pompeium consulares viros, vehementes inimicos suos, cupidam sibi profectionem in provinciam Hispaniam, quam sortitus erat, identidem exprobrantes, legatos secum illuc ire coegit: fiduciam non solum fortem sed paene etiam temerariam, quae duobus acerrimis odiis latera sua cingere ausa est, usumque ministerii uix tutum in amicis e sinu inimicorum petere sustinuit!
Mox petita dis piacula aditique Sibullae libri, ex quibus supplicatum Volcano et Cereri Proserpinaeque, ac propitiata Iuno per matronas, primum in Capitolio, deinde apud proximum mare, unde hausta aqua templum et simulacrum deae perspersum est; et sellisternia ac pervigilia celebravere feminae, quibus mariti erant.
Cuius facti ne prius fama ad regem quam ipse perveniret, dedit operam. Itaque omnibus insciis eo ubi erat rex venit posteroque die Thuyn, hominem maximi corporis terribilique facie, quod et niger et capillo longo barbaque erat promissa, optima veste texit, quam satrapae regii gerere consuerant, ornavit etiam torque atque armillis aureis ceteroque regio cultu; ipse agresti duplici amiculo circumdatus hirtaque tunica, gerens in capite galeam venatoriam, dextra manu clavam, sinistra copulam, qua vinctum ante se Thuynem agebat, ut si feram bestiam captam duceret.
hanc tibi, Roma, deam titulis et honore sacratam perpetuo Floras inter Veneresque creasti! nec mirum: quis enim sapiens dubitaverat illas mortali de stirpe satas vixisse, et easdem laude venustatis claras in amoribus usque ad famae excidium formae nituisse decore? quid loquar Antinoum caelesti in sede locatum, illum delicias nunc divi principis, illum purpureo in gremio spoliatum sorte virili, Hadrianique dei Ganymedem, non cyathos dis porgere sed medio recubantem cum Iove fulcro nectaris ambrosii sacrum potare Lyaeum, cumque suo in templis vota exaudire marito?
Et quoniam mirari posse quosdam peregrinos existimo, haec lecturos forsitan (si contigerit), quam ob rem cum oratio ad ea monstranda deflexerit quae Romae geruntur, nihil praeter seditiones narratur et tabernas et vilitates harum similis alias, summatim causas perstringam, nusquam a veritate sponte propria digressurus.
tum, pignora pacis praetendens dextra ramum canentis olivae, sic orsus Dauni gener inter murmura Teucrum: pone, Anchisiade, memores irasque metusque; quicquid ad Idaeos Xanthum Simoentaque nobis sanguine sudatum Scaeaeque ad limina portae, haud nostrum est; egere dei duraeque sorores.
C. Visellius Varro, gravi morbo correptus, trecenta milia nummum ab Otacilia Laterensis, cum qua commercium libidinis habuerat, expensa ferri sibi passus est, eo consilio ut si decessisset, ab heredibus eam summam peteret, quam legati genus esse voluit, libidinosam liberalitatem debiti nomine colorando.
Ergo dum scelera principis, et finem adesse imperio deligendumque, qui fessis rebus succurreret, inter se aut inter amicos iaciunt, adgregavere Claudium Senecionem, Cervarium Proculum, Vulcacium Araricum, Iulium Augurinum, Munatium Gratum, Antonium Natalem, Marcium Festum, equites Romanos.
igitur mane cotidiano partibus super hospite prima et grata contentio, quaenam potissimum anterius edulibus nostris culina fumaret; nec sane poterat ex aequo divisioni lancem ponere vicissitudo, licet uni domui mecum, alteri cum meis vinculum foret propinquitatis, quia Ferreolo praefectorio viro praeter necessitudinem sibi debitam dabat aetas et dignitas primi invitatoris praerogativam.
vitae modo margine adultae nectere temptabat iuvenum pulcherrimus ille cum tribus Eleis unam trieterida lustris: attendit torvo tristis Rhamnusia vultu ac primum implevitque toros oculisque nitorem addidit ac solito sublimius ora levavit, heu misero letale favens, seseque videndo torsit et invidia, mortisque amplexa iacenti iniecit nexus carpsitque immitis adunca ora verenda manu.
Nisi quid in Caesare populoque Romano sit auxilii, omnibus Gallis idem esse faciendum quod Helvetii fecerint, ut domo emigrent, aliud domicilium, alias sedes, remotas a Germanis, petant fortunamque, quaecumque accidat, experiantur. Haec si enuntiata Ariovisto sint, non dubitare quin de omnibus obsidibus qui apud eum sint gravissimum supplicium sumat.
Nondum cuncta polo vigil inclinaverat astra ortus et instantem cornu tenviore videbat Luna diem, trepidas ubi iam Tithonia nubes discutit ac reduci magnum parat aethera Phoebo: agmina iam raris Dircaea penatibus errant, noctis questa moras; quamvis tunc otia tandem et primus post bella sopor, tamen aegra quietem pax fugat et saevi meminit victoria belli.
Turpis etiam metus censores summa cum severitate poenam exegerunt: M. enim Atilius Regulus et L. Furius Philus M. Metellum quaestorem compluresque equites Romanos, qui post infeliciter commissam Cannensem pugnam cum eo abituros se Italia iuraverant, dereptis equis publicis inter aerarios referendos curaverunt.
deus ille, deus, seseque videndum indulsit, Lysippe, tibi, parvusque videri sentirique ingens; et cum mirabilis intra stet mensura pedem, tamen exclamare libebit, si visus per membra feres: hoc pectore pressus vastator Nemees; haec exitiale ferebant robur et Argoos frangebant bracchia remos.
Tali modo custodia liberatus, Cimon celeriter ad principatum pervenit. Habebat enim satis eloquentiae, summam liberalitatem, magnam prudentiam cum iuris civilis tum rei militaris, quod cum patre a puero in exercitibus fuerat versatus. Itaque hic et populum urbanum in sua tenuit potestate et apud exercitum plurimum valuit auctoritate.
Nec actum quicquam secus existimes, vel susurrantes perniciosa malignos admittas, ad compendia sua excitare secessiones principum assuetos; sed adulatione vitiorum altrice depulsa, excellentissiman virtutum omnium adverte iustitiam, et condicionum aequitatem, quam propono, bona fide suscipito, cum animo disputans, haec statui Romano prodesse, nobiscum, qui caritate sanguinis et fortunae superioris culmine sociamur.
Horum autem ornatus sunt inter se dissimili disparique ratione, quod tragicae deformantur columnis et fastigiis et signis reliquisque regalibus rebus; comicae autem aedificiorum privatorum et maenianorum habent speciem profectusque fenestris dispositos imitatione communium aedificiorum rationibus; satyricae vero ornantur arboribus, speluncis, montibus reliquisque agrestibus rebus in topeodi speciem deformati.
Postquam domum reditum est, collegae eius hoc crimine accusabantur. Quibus ille permisit ut omnem causam in se transferrent suaque opera factum contenderent, ut legi non oboedirent. Qua defensione illis periculo liberatis, nemo Epaminondam responsurum putabat, quod quid diceret non haberet. At ille in iudicium venit, nihil eorum negavit quae adversarii crimini dabant, omniaque quae collegae dixerant confessus est neque recusavit quominus legis poenam subiret; sed unum ab iis petivit, ut in periculo suo inscriberent:
paenituit vidisse deam, conversaque fidas ad comites: numquamne avidis arcebo rapinis hoc petulans foedumque pecus? semperque pudici decrescet mihi turba chori? sic deinde locuta depromit pharetra telum breve, quod neque flexis cornibus aut solito torquet stridore, sed una emisit contenta manu laevamque soporae Naidos aversa fertur tetigisse sagitta.
contra importuna crepido, Oedipodioniae domus alitis; hic fera quondam pallentes erecta genas suffusaque tabo lumina, concretis infando sanguine plumis reliquias amplexa virum semesaque nudis pectoribus stetit ossa premens visuque trementi collustrat campos, si quis concurrere dictis hospes inexplicitis aut comminus ire viator audeat et dirae commercia iungere linguae; nec mora, quin acuens exsertos protinus ungues liventesque manus strictosque in vulnera dentes terribili applausu circum hospita surgeret ora; et latuere doli, donec de rupe cruenta (heu simili deprensa viro!) cessantibus alis tristis inexpletam scopulis affligeret alvum.
Interea Diocletianus in oriente, Maximianus Herculius in occidente, vastari ecclesias, affligi interficique Christianos decimo post Neronem loco praeceperunt: quae persecutio omnibus fere ante actis diuturnior atque inmanior fuit; nam per decem annos, incendiis ecclesiarum, proscriptionibus innocentum, caedibus martyrum incessabiliter acta est.
Quodcunque ridetis, rideant et illi vobiscum; negent Christum omnem ab aevo animam restituto corpore iudicaturum, dicant hoc pro tribunali, si forte, Minoem et Rhadamanthum secundum consensum Platonis et poetarum hoc esse sortitos; suae saltim ignominiae et damnationis notam refutent.
heu! quid agat? quo nunc reginam ambire furentem audeat adfatu? quae prima exordia sumat? utque animum nunc huc celerem, nunc dividit illuc in partisque rapit varias perque omnia versat, haec alternanti potior sententia visa est: Mnesthea Sergestumque vocat fortemque Serestum, classem aptent taciti sociosque ad litora cogant, arma parent et, quae rebus sit causa novandis, dissimulent; sese interea, quando optima Dido nesciat et tantos rumpi non speret amores, temptaturum aditus et, quae mollissima fandi tempora, quis rebus dexter modus.
accitisque scribis et librariis regis erat autem tempus tertii mensis qui appellatur siban vicesima et tertia illius die scriptae sunt epistulae ut Mardocheus voluerat ad Iudaeos et ad principes procuratoresque et iudices qui centum viginti septem provinciis ab India usque Aethiopiam praesidebant provinciae atque provinciae populo et populo iuxta linguas et litteras suas et Iudaeis ut legere poterant et audire
Cui primus pontificum ipsius Coifi continuo respondit: Tu vide, rex, quale sit hoc quod nobis modo praedicatur: ego autem tibi verissime quod certum didici, profiteor, quia nihil omnino virtutis habet, nihil utilitatis religio illa quam hucusque tenuimus: nullus enim tuorum studiosius quam ego culturae deorum nostrorum se subdidit; et nihilominus multi sunt qui ampliora a te beneficia quam ego, et maiores accipiunt dignitates, magisque prosperantur in omnibus quae agenda vel adquirenda disponunt.
quantus Phlegraeis Telluris alumnus in arvis movit signa Mimas caelumque exterruit armis, tantus semifero Crixus sub pectore murmur torquet et horrisonis ululatibus erigit iras: nemone incensae captaeque superfuit urbi, ut tibi, quas Brenni populus ferremus in arma, narraret, dextras? disce en nunc, inquit et una contorquet nodis et obusto robore diram vel portas quassare trabem.
Denique ut unum virtutis eius, unde cetera intelligi possint, testimonium referam; tempore quodam civitas Doruvernensis per culpam incuriae igni correpta, crebrescentibus coepit flammis consumi: quibus cum nullo aquarum iniectu posset aliquis obsistere, iamque civitatis esset pars vastata non minima, atque ad episcopium furens se flamma dilataret, confidens episcopus in divinum, ubi humanum deerat, auxilium, iussit se obviam saevientibus, et huc illucque volantibus ignium globis efferri.
Theodosius vero dux nominis incluti, animi vigore collecto, ab Augusta profectus, quam veteres appellavere Lundinium, cum milite industria comparato sollerti, versis turbatisque Britannorum fortunis opem maximam tulit, opportuna ubique ad insidiandum barbaris praeveniens loca, nihilque gregariis imperans, cuius non ipse primitias alacri capesseret mente.
Quocirca magniloquentia elatus adulatorum, tunc et deinde edictis propositis, arroganter satis multa mentiebatur, se solum (cum gestis non adfuisset) et dimicasse et vicisse et supplices reges gentium erexisse aliquotiens scribens, et si verbi gratia eo agente tunc in Italia, dux quidam egisset fortiter contra Persas, nulla eius mentione per textum longissimum facta, laureatas litteras ad provinciarum damna mittebat, se inter primores versatum cum odiosa sui iactatione significans.
Haec qui editis, quantum abestis a conviviis Christianorum? Minus autem et illi faciunt qui libidine fera humanis membris inhiant, quia vivos vorant? minus humano sanguine ad spurcitiam consecrantur, quia futurum sanguinem lambunt? Non edunt infantes plane, sed magis puberes. Erubescat error vester Christianis, qui ne animalium quidem sanguinem in epulis esculentis habemus, qui propterea suffocatis quoque et morticinis abstinemus, ne quo modo sanguine contaminemur vel intra viscera sepulto.
nec me tam facies, quamvis sit candida, cepit (lilia non domina sunt magis alba mea), nec de more comae per levia colla fluentes, non oculi, geminae, sidera nostra, faces, nec si quando Arabo lucet bombyce puella (non sum de nihilo blandus amator ego) ut Maeotica nix minio si certet Hibero, utque rosae puro lacte natant folia, quantum quod posito formose saltat Iaccho, egit ut euhantis dux Ariadna choros, et quantum, Aeolio cum temptat carmina plectro, par Aganippaeae ludere docta lyrae, et sua cum antiquae committit scripta Corinnae carminaque Erinnae non putat aequa suis.
Erat autem rex gentis ipsius Aedilvalch, non multo ante baptizatus in provincia Merciorum praesente ac suggerente rege Vulfhere, a quo etiam egressus de fonte, loco filii susceptus est: in cuius signum adoptionis, duas illi provincias donavit, Vectam videlicet insulam, et Meanuarorum provinciam in gente Occidentalium Saxonum.
Et diu cruentum proelium stetit, nec metu mortis quisquam ex aliqua parte a studio propugnandi removebatur, eoque producta contentione, cum sors partium eventu regeretur indeclinabili, diu laborata moles illa nostrorum, velut terrae quodam tremore quassata procubuit, et tamquam itinerario aggere, vel superposito ponte, complanatum spatium, quod inter murum congestamque forinsecus struem hiabat, patefecit hostibus transitum, nullis obicibus impeditum, et pars pleraque militum deiectorum oppressa vel debilitata cessavit.
sed adversum Dominatorem caeli elevatus es et vasa domus eius adlata sunt coram te et tu et optimates tui et uxores tuae et concubinae vinum bibistis in eis deos quoque argenteos et aureos et aereos ferreos ligneosque et lapideos qui non vident neque audiunt neque sentiunt laudasti porro Deum qui habet flatum tuum in manu sua et omnes vias tuas non glorificasti
Liberator haud dubie Germaniae et qui non primordia populi Romani, sicut alii reges ducesque, sed florentissimum imperium lacessierit, proeliis ambiguus, bello non victus, septem et triginta annos vitae, duodecim potentiae explevit, caniturque adhuc barbaras apud gentis, Graecorum annalibus ignotus, qui sua tantum mirantur, Romanis haud perinde Celebris, dum vetera extollimus recentium incuriosi.
Et quamquam ad momentum haesit stupore defixus, omni tamen superior metu, ventura decretis caelestibus commendabat, relictoque humi strato cubili, adulta iam excitus nocte, et numinibus per sacra depulsoria supplicans, flagrantissimam facem cadenti similem visam, aeris parte sulcata, evanuisse existimavit, horroreque perfusus est, ne ita aperte minax Martis apparuerit sidus.
adversum quam saevire cupiens populus Romanus, postquam a Papirio, cuius manu iubente consule verba deditionis scripta erant, doctus est Faliscos non potestati sed fidei se Romanorum commisisse, omnem iram placida mente deposuit, pariterque et viribus odii, non sane facile vinci adsuetis, et victoriae obsequio, quae promptissime licentiam sumministrat, ne iustitiae suae deesset obstitit.
prosequitur Tydeus: saevos ne dixeris Argos, igne tuo, Thebane, (rogum concedimus) arde! inde, velut primo tigris gavisa cruore per totum cupit ire pecus, sic Aona saxo, ense Pholum, Chromin ense, duos Helicaonas hasta transigit, Aegaeae Veneris quos Maera sacerdos ediderat prohibente dea; vos praeda cruenti Tydeos, it saevas etiamnum mater ad aras.
Dum haec enim post discessum ducis ubique aguntur, exercitus cornu dextro defatigato, et Anatolio interfecto, qui tunc erat officiorum magister, Salutius praefectus, actus in exitium praeceps, et opera sui apparitoris ereptus, Phosphorio amisso consiliario, qui ei aderat casu, evasit; palatini quidam militesque per multa discrimina, occupato castelli vicini praesidio, post diem denique tertium, iungi exercitui potuerunt.
medium subit illa per agmen ()non humili festina modo; iamque amne propinquo rauca sonat vallis, saxosumque impulit aures murmur: ibi exsultans conclamat ab agmine primus, sicut erat levibus tollens vexilla maniplis, Argus, aquae! longusque uirum super ora cucurrit ()clamor, aquae! sic Ambracii per litora ponti nauticus in remis iuvenum monstrante magistro fit sonus inque vicem contra percussa reclamat terra, salutatus cum Leucada pandit Apollo.
cum te iussit habere puellam cornua Iuno et pecoris duro perdere verba sono, ah quotiens quernis laesisti frondibus ora, mandisti et stabulis arbuta pasta tuis! an, quoniam agrestem detraxit ab ore figuram Iuppiter, idcirco facta superba deas? an tibi non satis est fuscis Aegyptus alumnis? cur tibi tam longa Roma petita via?.
Sita est autem haec insula contra medium Australium Saxonum et Geuissorum, interposito pelago latitudinis trium millium quod vocatur Soluente: in quo videlicet pelago bini aestus oceani qui circum Brittaniam ex infinito oceano septentrionali erumpunt, sibimet invicem quotidie compugnantes occurrunt, ultra ostium fluminis Homelea, quod per terras Iutorum, quae ad regionem Geuissorum pertinent, praefatum pelagus intrat; finitoque conflictu, in oceanum refusi, unde venerant, redeunt.
Isi, Phoroneis olim stabulata sub antris, nunc regina Phari numenque Orientis anheli, excipe multisono puppem Mareotida sistro, ac iuvenem egregium, Latius cui ductor Eoa signa Palaestinasque dedit frenare cohortes, ipsa manu placida per limina festa sacrosque duc portus urbesque tuas.
I (neque enim tantos ausim revocare paratus), i cautus, nec vana Thetin timuisse memento, i felix nosterque redi! nimis improba posco: iam te sperabunt lacrimis planctuque decorae Troades optabuntque tuis dare colla catenis et patriam pensare toris, aut ipsa placebit Tyndaris, incesta nimium laudata rapina.
barbaricus laevo stetit ad certamina cornu bellator Nasamon unaque immanior artus Marmarides, tum Maurus atrox Garamasque Macesque et Massylae acies et ferro vivere laetum vulgus Adyrmachidae pariter, gens accola Nili, corpora ab immodico servans nigrantia Phoebo; quis positum agminibus caput imperiumque Nealces.
Sed ille avidae semper ad ulteriora cupiditatis, parvi habitis vetantium dictis, et increpitis optimatibus, quod ob inertiam otiique desiderium, amitti suaderent prope iam parta regna Persidis, flumine laeva relicto, infaustis ductoribus praeviis, mediterraneas vias arripere citato proposuit gradu.
Tunc sic Aeneas dulci repetitus amore: tellurem hanc iuro, vota inter nostra frequenter auditam vobis; iuro caput, Anna, tibique germanaeque tuae dilectum mitis Iuli, respiciens aegerque animi tum regna reliqui vestra, nec abscessem thalamo, ni magna minatus meque sua ratibus dextra imposuisset et alto egisset rapidis classem Cyllenius Euris.
quod superest, nunc huc rationis detulit ordo, ut mihi mortali consistere corpore mundum nativomque simul ratio reddunda sit esse; et quibus ille modis congressus materiai fundarit terram caelum mare sidera solem lunaique globum; tum quae tellure animantes extiterint, et quae nullo sint tempore natae; quove modo genus humanum variante loquella coeperit inter se vesci per nomina rerum; et quibus ille modis divom metus insinuarit pectora, terrarum qui in orbi sancta tuetur fana lacus lucos aras simulacraque divom.
suam, quo certior posteris proderetur, noluit a multis artificibus vulgo contaminari, sed edixit universo orbi suo, ne quis effigiem regis temere assimularet aere, colore, caelamine, quin [saepe] solus eam Policletus aere duceret, solus Apelles coloribus deliniaret, solus Pyrgoteles caelamine excuderet; praeter hos tris multo nobilissimos in suis artificiis si quis uspiam reperiretur alius sanctissimae imagini regis manus admolitus, haud secus in eum quam in sacrilegum vindicaturum.
mox ut maerentia dignis vultibus Inachii penetrarunt limina reges, ceu nova tunc clades et primo saucius infans vulnere letalisve irrumperet atria serpens, sic alium ex alio quamquam lassata fragorem pectora congeminant, integratoque resultant accensae clamore fores: sensere Pelasgi invidiam et lacrimis excusant crimen obortis.
sic ubi perspicuae scandentem limina turris Idaliae volucres fulvum aspexere draconem, intus agunt natos et feta cubilia vallant unguibus imbellesque citant ad proelia pennas; mox ruerit licet ille retro, tamen aera nudum candida turba timet, tandemque ingressa volatus horret et a mediis etiamnum respicit astris.
Ubi eventu laetus et omine, firmata spe venturorum, quod ad exemplum urbium matris populosae et celebris, per alias quoque civitates ut sidus salutare susciperetur, edito postridie curuli certamine, cum gaudio plebis, ubi lux excanduit tertia, morarum impatiens, percursis aggeribus publicis, Succos nemine auso resistere, praesidiis occupavit, eisdemque tuendis Nevittam praefecit ut fidum.
Ut omittam Illyrios, Triballos, Boeotiam, Thraciam, Spartam, Achaeos, Peloponnesum, quorum alia ductu meo,  alia imperio auspicioque perdomui, ecce orsi bellum ab Hellesponto Ionas, Aeolidem servitio barbariae impotentis exemimus, Cariam, Lydiam, Cappadociam, Phrygiam, Paphlagoniam, Pamphyliam, Pisidas, Ciliciam, Syriam, Phoenicen, Armeniam, Persidem,  Medos, Parthienen habemus in potestate.
fluvione (pudet!), Mars inclute,merges hanc animam, segnesque lacus et stagna subibo ceu pecoris custos, subiti torrentis iniquis interceptus aquis? adeone occumbere ferro non merui? tandem precibus commota Tonantem Iuno subit: quonam miseros, sator inclute divum, Inachidas, quonam usque premes? iam Pallas et odit Tydea, iam rapto tacuerunt augure Delphi: en meus Hippomedon, cui gentis origo Mycenae Argolicique lares numenque ante omnia Iuno (sic ego fida meis?), pelagi crudelibus ibit praeda feris? certe tumulos supremaque victis busta dabas: ubi Cecropiae post proelia flammae, Theseos ignis ubi est? non spernit coniugis aequas ille preces, leviterque oculos ad moenia Cadmi rettulit, et viso sederunt flumina nutu.
ergo umeros ductor sacro velatur amictu Aesoniamque capit pateram, quam munere gaudens liquerat hospitio pharetrasque rependerat auro Salmoneus, nondum ille furens cum fingeret alti quadrifida trabe tela Iovis contraque ruenti aut Athon aut Rhodopen maestae nemora ardua Pisae aemulus et miseros ipse ureret Elidis agros.
Primus autem gradus fuit capessendae rei publicae bello Corcyraeo; ad quod gerendum praetor a populo factus, non solum praesenti bello, sed etiam reliquo tempore ferociorem reddidit civitatem. Nam cum pecunia publica, quae ex metallis redibat, largitione magistratuum quotannis interiret, ille persuasit populo ut ea pecunia classis centum navium aedificaretur.
Cum se ferarum regem fecisset leo, et aequitatis vellet famam consequi, a pristina deflexit consuetudine, atque inter illas tenui contentus cibo sancta incorrupta iura reddebat fide, postquam labare coepit paenitentia, (et mutare non posset naturam, coepit aliquos ducere in secretum et fallacia quaerere si ei os puteret.
Utinam prudentius esset sollicita pro filio et non inanes quoque species anxio animo figuraret! Quare enim non ascribit metus sui causam? denique non ostendit auctorem? Quo facto dictove nostro mota,  tam trepidas tibi litteras scripsit? O miseram condicionem meam, quia forsitan non periculosius est tacere quam dicere! Sed utcumque cessura res est, malo tibi defensionem meam displicere quam causam.
Interim, dum haec in Italia geruntur, Aristonicus, qui mortuo rege Attalo, a quo Asia populo Romano hereditate relicta erat, sicut relicta postea est a Nicomede Bithynia, mentitus regiae stirpis originem armis eam occupaverat, is victus a M. Perpenna ductusque in triumpho, set a M. Aquilio, capite poenas dedit, cum initio belli Crassum Mucianum, virum iuris scientissimum, decedentem ex Asia proconsulem interemisset.
Nec tu carminibus nostris indictus abibis, Oebale, quem generasse Telon Sebethide nympha fertur, Teleboum Capreas cum regna teneret, iam senior; patriis sed non et filius arvis contentus late iam tum dicione premebat Sarrastis populos et quae rigat aequora Sarnus, quique Rufras Batulumque tenent atque arva Celemnae, Teutonico ritu soliti torquere cateias; et quos maliferae despectant moenia Abellae, tegmina quis capitum raptus de subere cortex aerataeque micant peltae, micat aereus ensis.
Qualis Thesea iacuit cedente carina languida desertis Cnosia litoribus; qualis et accubuit primo Cepheia somno libera iam duris cotibus Andromede; nec minus assiduis Edonis fessa choreis qualis in herboso concidit Apidano: talis visa mihi mollem spirare quietem Cynthia consertis nixa caput manibus, ebria cum multo traherem vestigia Baccho, et quaterent sera nocte facem pueri.
Cum victi mures mustelarum exercitu (historia, quot sunt, in tabernis pingitur) fugerent et artos circum trepidarent cavos, aegre recepti, tamen evaserunt necem: duces eorum, qui capitibus cornua suis ligarant ut conspicuum in proelio haberent signum quod sequerentur milites, haesere in portis suntque capti ab hostibus; quos immolatos victor avidis dentibus capacis alvi mersit tartareo specu.
Sed bene si sapio, gratanda haec nunc mihi sors est, quae tibi conplacuit, multo potiora parante iam te, Christe, mihi, quam cum securior ipse placatum rebar nostris adsistere votis, cum mihi laeta domus magnis floreret abundans deliciis, nec pompa minor polleret honoris instructa obsequiis et turbis fulta clientum.
Ubi quoniam ab ipsis nascendi primitiis infantum ferro sulcantur altius genae, ut pilorum vigor tempestivus emergens, corrugatis cicatricibus hebetetur, senescunt imberbes absque ulla venustate, spadonibus similes, compactis omnes firmisque membris et opimis cervicibus, prodigiose deformes et pandi, ut bipedes existimes bestias, vel quales in commarginandis pontibus effigiati stipites dolantur incompte.
videre mihi videor, ut homini non usque ad invidiam perfaceto nova erunt omnia, cum invitabitur peregrinus ad domicilium, trepidus ad conloquium, rusticus ad laetitiam, pauper ad mensam, et cum apud crudos caeparumque crapulis esculentos hic agat vulgus, illic ea comitate retractabitur ac si inter Apicios epulones et Byzantinos chironomuntas hucusque ructaverit.
quem sive ex nullis repetentem semina rebus natali quoque egere placet, semperque fuisse et fore, principio pariter fatoque carentem; seu permixta chaos rerum primordia quondam discrevit partu, mundumque enixa nitentem fugit in infernas caligo pulsa tenebras; sive individuis, in idem reditura soluta, principiis natura manet post saecula mille, et paene ex nihilo summa est nihilumque futurum, caecaque materies caelum perfecit et orbem; sive ignis fabricavit opus flammaeque micantes, quae mundi fecere oculos habitantque per omne corpus et in caelo vibrantia fulmina fingunt; seu liquor hoc peperit, sine quo riget arida rerum materies ipsumque vorat, quo solvitur, ignem; aut neque terra patrem novit nec flamma nec aer aut umor, faciuntque deum per quattuor artus et mundi struxere globum prohibentque requiri ultra se quicquam, cum per se cuncta crearint, frigida nec calidis desint aut umida siccis, spiritus aut solidis, sitque haec discordia concors quae nexus habilis et opus generabile fingit atque omnis partus elementa capacia reddit: semper erit pugna ingeniis, dubiumque manebit quod latet et tantum supra est hominemque deumque.
Atque hic Aeneas (una namque ire videbat egregium forma iuvenem et fulgentibus armis, sed frons laeta parum et deiecto lumina vultu) quis, pater, ille, virum qui sic comitatur euntem? filius, anne aliquis magna de stirpe nepotum? qui strepitus circa comitum! quantum instar in ipso! sed nox atra caput tristi circumvolat umbra.
ergo his auspicibus Traianus, Nerva, Severus et Titus et fortes gesserunt bella Nerones, quos terrena viros inlustres gloria fecit et virtus fragilis provexit in ardua famae, adscita e terris sub religione iacentes! quam pudet hoc illis persuasum talibus, ut se Romanasque acies censerent Martis amore posse regi, dum se Paphiae male blandusadulter venditat Aeneadasque suos successibus auget! felices, si cuncta Deo sua prospera Christo principe disposita scissent, qui currere regna certis ducta modis Romanorumque triumphos crescere et inpletis voluit se infundere saeclis! sed caligantes animas et luce carentes in Iovis Augustique adytis templisque duarum Iunonum Martisque etiam Venerisque sacellis mactatas taetro leti inmersere barathro, supremum regimen crassis in partibus orbis esse rati mersoque poli consistere fundo.
Res ardua poscit et flagitat, propugnatores mei reique publicae fortes et fidi, qui mecum pro statu provinciarum vitam saepius obiecistis, quoniam Caesarem vestrum firmo iudicio ad potestatum omnium columen sustulistis, perstringere pauca summatim, ut remedia permutatae rei iusta 3 colligantur et cauta.
Et qui saepe universos ad fortiter faciendum hortabatur et singulos, tunc dissuasor pugnandi, contemptus videbatur et timidus, mortem fortasse metuens adventantem, ut in Tageticis libris legitur vel Vegoicis fulmine mox tangendos adeo hebetari, ut nec tonitruum nec maiores aliquos possint audire fragores.
Cum facilius cuiusque rei in unam contracta species quam divisa temporibus oculis animisque inhaereat, statui priorem huius voluminis posterioremque partem non inutili rerum notitia in artum contracta distinguere atque huic loco inserere, quae quoque tempore post Romam a Gallis captam deducta sit colonia iussu senatus; nam militarium et causae et auctores ex ipsarum praefulgent nomine.
Secuta deinde Cn. Pompei militia, gloriae laborisne maioris incertum est Penetratae cum victoria Media, Albania, Hiberia; deinde flexum agmen ad eas nationes, quae dextra atque intima Ponti incolunt, Colchos Heniochosque et Achaeos, et oppressus auspiciis Pompei, insidiis filii Pharnacis Mithridates, ultimus omnium iuris sui regum praeter Parthicos.
en ego gignendi Dominus ac restituendi quod periit fluxitque potens, arentia quaeque in veteres formas aut flore aut fronde reduco; idque ipsum quandoque homini facturus, inani surgat ut ex cinere structuraque pristina constet, quae mihi pro meritis vel per tormenta rependat crimina vel summae virtutis in arce coruscet non peritura dehinc quacumque in sorte manebit.
Cumque multiformiter quasi in proludiis negotium spectaretur, et quidam sulcatis lateribus, nominassent nobiles aliquos, tamquam usos artificibus laedendi per clientes aliosque humiles, notos reos et indices, supra plantam (ut dicitur) evagatus, tartareus cognitor, relatione maligna, docuit principem, non nisi suppliciis acrioribus, perniciosa facinora scrutari posse vel vindicari, quae Romae perpetravere complures.
Quid enim opus est longis in senatu sententiis, cum optimi cito consentiant? Quid multis apud populum contionibus, cum de re publica non imperiti et multi deliberent, sed sapientissimus et unus? Quid voluntariis accusationibus, cum tam raro et tam parce peccetur? Quid invidiosis et excedentibus modum defensionibus, cum clementia  cognoscentis obviam periclitantibus eat?
Quod ubi Crassus animadvertit, suas copias propter exiguitatem non facile diduci, hostem et vagari et vias obsidere et castris satis praesidii relinquere, ob eam causam minus commode frumentum commeatumque sibi supportari, in dies hostium numerum augeri, non cunctandum existimavit quin pugna decertaret.
Si enim tum illi caedis a me initium quaerenti respondere voluissem, nunc rei publicae consulere non possem. Hanc vero nactus facultatem, nullum tempus, patres conscripti, dimittam neque diurnum neque nocturnum quin de libertate populi Romani et dignitate vestra quod cogitandum sit cogitem, quod agendum atque faciendum, id non modo non recusem sed etiam appetam atque deposcam.
Equidem, ut de me ipso fatear, non eum diem laetiorem egi quo mihi latus clavus oblatus est, vel quo homo novus et in civitate minime favorabili natus quaesturam aut tribunatum aut praeturam accepi, quam eos quibus mihi pro mediocritate huius quantulaecumque in dicendo facultatis aut reum prospere defendere, aut apud centumviros causam aliquam feliciter orare, aut apud principem ipsos illos libertos et procuratores principum tueri et defendere datur.