aimgo/CorpusTrinum huggingface dataset:
Quae cernens ductor, postquam immedicabile visa seditio, atque ultro bellum surgebat ab hoste, testatus divos Siculorum amnesque lacusque et fontes, Arethusa, tuos, ad bella vocari invitum; quae sponte diu non sumpserit, hostem induere arma sibi: telorum turbine vasto aggreditur muros atque armis intonat urbi.
Quod alias non evenit ita perspicue, nisi cum post inaequales cursus iter menstruum lunae ad idem revocatur initium, certis temporum intervallis, id est cum in domicilio eiusdem signi tota reperitur luna sub sole, liniamentis obiecta rectissimis, atque in his paulisper consistit minutis, quae geometrica ratio partium partes appellat.
quocirca merito te beatissimum boni omnes idque supra omnes tua tempestate concelebrabunt, cuius ita dictis vita factisque dupliciter inclaruit, ut, quando quidem tuos annos iam dextra numeraverit, saeculo praedicatus tuo, desiderandus alieno, utraque laudabilis actione, decedas te relicturus externis, tua proximis.
Eoque diu cunctante, causanteque diffusos per varia barbaros semet adoriri non posse, accitoque paulo postea ut cum Gratiano, etiam tum privato, susciperet insignia consulatus, Iovinus equitum magister accingitur, et instructus paratusque cautissime, observans utrumque sui agminis latus, venit prope locum Scarponna, ubi inopinus maiorem barbarorum plebem antequam armaretur, temporis brevi puncto praeventam ad internecionem exstinxit.
Quas postquam audivit voces conterrita Iuno, ne Libyci ducis impavidas ferrentur ad aures, effigiem informat Latiam propereque coruscis attollit cristis; addit clipeumque iubasque Romulei ducis atque umeris imponit honorem fulgentis saguli; dat gressum habitusque cientis proelia et audaces adicit sine corpore motus.
Iamque omnis campis exercitus ibat apertis dives equum, dives pictai vestis et auri; Messapus primas acies, postrema coercent Tyrrhidae iuvenes, medio dux agmine Turnus: ceu septem surgens sedatis amnibus altus per tacitum Ganges aut pingui flumine Nilus  cum refluit campis et iam se condidit alveo.
Ante apud Sirmium repentino fragore nubium fulmen excussum, palatii et curiae partem incendit et fori, et apud Savariam eodem adhuc constituto, bubo culminibus regii lavacri insidens, occentansque funebria, nulla iacientium sagittas et lapides contemplabili dextera cadere potuit, certatim licet ardenti studio petebatur.
Apud Macedonas quoque cum forte panem quidam militum frangerent, manantis sanguinis guttas notaverunt, territoque rege, Aristander, peritissimus vatum, si extrinsecus cruor fluxisset, Macedonibus id triste futurum ait; contra, cum ex interiore parte manaverit, urbi quam obsidere destinassent  exitium portendere.
huic quoque praesentes Aetolis urbibus affert belli fama viros: sensit scopulosa Pylene fletaque cognatis avibus Meleagria Pleuron et praeceps Calydon et quae Iove provocat Iden Olenos Ioniis et fluctibus hospita portu Chalcis et Herculea turpatus gymnade vultus amnis; adhuc imis vix truncam attollere frontem ausus aquis glaucoque caput summersus in antro maeret, anhelantes aegrescunt pulvere ripae.
sed cur (heu seri monitus!) cur tempore tali incustodito saevire dedistis amori? Contra sic infit, volvens vix murmur anhelum inter singultus labrisque trementibus Anna: nigro forte Iovi, cui tertia regna laborant, atque atri sociae thalami nova sacra parabam, quis aegram mentem et trepidantia corda levaret infelix germana tori, furvasque trahebam ipsa manu, properans ad visa pianda, bidentes; namque super somno dirus me impleverat horror: terque suam Dido, ter cum clamore vocarat et laeta exultans ostenderat ora Sychaeus.
Et nox quidem gaudio praedaque laeta victoribus: Britanni palantes mixtoque virorum mulierumque ploratu trahere vulneratos, vocare integros, deserere domos ac per iram ultro incendere, eligere latebras et statim relinquere; miscere in vicem consilia aliqua, dein separare; aliquando frangi aspectu pignorum suorum, saepius concitari.
Nunc ea quo pacto gignantur et impete tanto fiant, ut possint ictu discludere turris, disturbare domos, avellere tigna trabesque, et monimenta virum commoliri atque ciere, exanimare homines, pecudes prosternere passim, cetera de genere hoc qua vi facere omnia possint, expediam, neque te in promissis plura morabor.
neque eam opinio decepit: pari namque studio petitum ac promissum est praesidium, e vestigioque Epidaurii Romanorum legatos in templum Aesculapii, quod ab eorum urbe quinque milia passuum distat, perductos ut quidquid inde salubre patriae laturos se existimassent pro suo iure sumerent benignissime invitaverunt.
Ut sub principibus Commodo et Severo non numquam accidebat, quorum summa vi salus crebro oppugnabatur, adeo ut post intestina pericula multa et varia alter in amphitheatrali cavea cum affuturus spectaculis introiret, a Quintiano senatore illicitae cupidinis homine, ad debilitatem paene pugione vulneraretur; alter inopinabili impetu, tempore aetatis extremo, a Saturnino centurione, consilio Plautiani praefecti, in cubiculo iacens confoderetur, ni tulisset suppetias filius adulescens.
Is in Britanniam missus, ut militares quosdam perduceret, ausos conspirasse Magnentio, cum reniti non possent, iussa licentius supergressus, fluminis modo fortunis complurium sese repentinus infudit, et ferebatur per strages multiplices ac ruinas, vinculis membra ingenuorum affligens, et quosdam obterens manicis, crimina scilicet multa consarcinando, a veritate longe discreta.
qui ex illustribus viris in veste aut cetero cultu licentius sibi quam mos patrius permittebat indulserunt P. Scipio, cum in Sicilia exercitum augendo traiciendoque in Africam opportunum quaerendo gradum Carthaginis ruinam animo volveret, inter consilia ac molitiones tantae rei operam gymnasio dedit, pallioque et crepidis usus.
Item quaedam ex eisdem ancillis Dei cum praefato tacta morbo, atque ad extrema esset perducta, coepit subito circa mediam noctem clamare his quae sibi ministrabant, petens ut lucernam quae inibi accensa erat, exstinguerent: quod cum frequenti voce repeteret, nec tamen ei aliquis obtemperaret, ad extremum intulit: Scio quod me haec insana mente loqui arbitramini; sed iam nunc non ita esse cognoscite: nam vere dico vobis, quod domum hanc tanta luce impletam esse perspicio, ut vestra illa lucerna mihi omnimodis esse videatur obscura.
stetit acer in armis Aeneas volvens oculos dextramque repressit; et iam iamque magis cunctantem flectere sermo coeperat, infelix umero cum apparuit alto balteus et notis fulserunt cingula bullis Pallantis pueri, victum quem vulnere Turnus straverat atque umeris inimicum insigne gerebat.
Eisdemque diebus exagitatus ratione gemina Valens, quod Lentienses compererat superatos, quodque Sebastianus subinde scribens facta dictis exaggerabat, e Melanthiade signa commovit, aequiperare facinore quodam egregio adulescentem properans filium fratris, cuius virtutibus urebatur: ducebatque multiplices copias, nec contemnendas nec segnes, quippe etiam veteranos eisdem iunxerat plurimos, inter quos et honoratiores alii et Traianus recinctus est, paulo ante magister armorum.
Qua re cognita post exemptos periculorum aestus et bellicarum sollicitudinum turbas, in immensum elatus, iamque vaticiniis credens, et celeritatem negotiis suis aliquotiens profuisse expertus, edixit iter in Thracias, motisque propere signis, emensa declivitate Succorum Philippopolim petit, Eumolpiada veterem, alacri gradu sequentibus quos duxerat cunctis.
Igitur Sulla gentis patriciae nobilis fuit, familia prope iam extincta maiorum ignavia, litteris Graecis et Latinis iuxta [atque doctissume] eruditus, animo ingenti, cupidus voluptatum sed gloriae cupidior; otio luxurioso esse, tamen ab negotiis numquam voluptas remorata, nisi quod de uxore potuit honestius consuli; facundus, callidus, et amicitia facilis; ad simulanda negotia altitudo ingeni incredibilis; multarum rerum ac maxume pecuniae largitor.
Pro qua re etiam Iohannes Baptista capite truncatus est, et sancto martyrio consummatus, cui non est dictum ut Christum negaret, et pro Christi confessione occisus est; sed quia isdem Dominus noster Iesus Christus dixerat: Ego sum veritas; quia pro veritate Iohannes occisus est, videlicet et pro Christo sanguinem fudit.
Dum laudibus summis sanctum Annianum, maximum consummatissimumque pontificem, Lupo parem Germanoque non imparem, vis celebrari fideliumque desideras pectoribus infigi viri talis ac tanti mores merita virtutes, cui etiam illud non absque iustitia gloriae datur, quod te successore decessit, exegeras mihi, ut promitterem tibi Attilae bellum stilo me posteris intimaturum, quo videlicet Aurelianensis urbis obsidio oppugnatio, inruptio nec direptio et illa vulgata exauditi caelitus sacerdotis vaticinatio continebatur.
nonne magis flatus sine corpore cuncta notabit corporis involucris tumulo frigente repostis? certa fides rapidos subterna nocte caminos, qui pollutam animam per saecula longa perenni igne coquunt, oculis longum per inane remoti pauperis expositos; nec setius aurea dona iustorum dirimente chao rutilasque coronas eminus ostendi poenarum carcere mersis.
Iidemque poenam erroris sui in semetipsos recipientes, cum in vicesima secunda die mensis paschae diem statuunt Dominicum, legitimos utique terminos paschae aperta transgressione violant, utpote qui ab illius diei vespera pascha incipiunt, in qua hoc Lex consummari et perfici debere decrevit, illam in pascha diem adsignent primam, cuius in Lege mentio nulla usquam reperitur, id est, quartae primam septimanae.
illum torva tuens atque acri lubricus astu rex subit et patrio fatur male laetus amore: maxime Graiugenum, quem non Sigea petentem litora nec nostrae miserantem funera Troiae appulit his fors ipsa locis, si vera parentem fama Iovem summique tibi genus esse Tonantis, noster ades iunctisque venis; sator unus et idem stirpis honos, quamquam longis disiungimur oris.
Cum ex dediticiis Belgis reliquisque Gallis complures Caesarem secuti una iter facerent, quidam ex his, ut postea ex captivis cognitum est, eorum dierum consuetudine itineris nostri exercitus perspecta, nocte ad Nervios pervenerunt atque his demonstrarunt inter singulas legiones impedimentorum magnum numerum intercedere, neque esse quicquam negotii, cum prima legio in castra venisset reliquaeque legiones magnum spatium abessent, hanc sub sarcinis adoriri;
Deinde in frontibus anterides, sive erismae sunt, una struantur, eaeque inter se distent tanto spatio, quanta altitudo substructionis est futura, crassitudine eadem, qua substructio; procurrat autem ab imo, pro quam crassitudo constituta fuerit substructionis, deinde contrahatur gradatim, ita uti summam habeat prominentiam, quanta operis est crassitudo.
isque ubi se Turni media inter milia vidit, hinc acies atque hinc acies astare Latinas, ut fera, quae densa venantum saepta corona contra tela furit seseque haud nescia morti inicit et saltu supra venabula fertur' haud aliter iuvenis medios moriturus in hostis inruit et qua tela videt densissima tendit.
Piget Themistoclis adulescentiam attingere, sive patrem aspiciam abdicationis iniungentem notam, sive matrem suspendio finire vitam propter filii turpitudinem coactam, cum omnium postea Graii sanguinis virorum clarissimus exstiterit, mediumque Europae et Asiae vel spei vel desperationis pignus fuerit: haec enim eum salutis suae patronum habuit, illa vadem victoriae adsumpsit.
Multa tuae, Sparte, miramur iura palaestrae, sed mage virginei tot bona gymnasii, quod non infamis exercet corpore ludos inter luctantis nuda puella viros, cum pila velocis fallit per bracchia iactus, increpat et versi clavis adunca trochi, pulverulentaque ad extremas stat femina metas, et patitur duro vulnera pancratio:.
filiam unicam parvam post obitum uxoris relictam solacio caelibatus alit avita teneritudine, materna diligentia, paterna benignitate; erga familiam suam nec in proferendo alloquio minax nec in admittendo consilio spernax nec in reatu investigando persequax; subiectorum statum condicionemque non dominio sed iudicio regit; putes eum propriam domum non possidere sed potius administrare.
Cuius parvi filii Viderichi nomine curam susceptam Alatheus tuebatur et Saphrax, duces exerciti et firmitate pectorum noti, qui cum tempore arto praeventi, abiecissent fiduciam repugnandi, cautius discedentes, ad amnem Danastium pervenerunt, inter Histrum et Borysthenem, per camporum ampla spatia diffluentem.
proscriptus a triumviris, cum domo postico clam esset egressus iamque fugae expeditum initium haberet, postquam filium intus trucidari falso clamore viciniae accepit, ei se neci quam evaserat obtulit, occidendumque militibus tradidit, pluris nimirum illud momentum quo illi praeter spem incolumem videre filium contigerat quam salutem suam aestimans.
De Humili Loco Natis Qui Clari Evaserunt Incunabula Tulli Hostilii agreste tugurium cepit; eiusdem adulescentia in pecore pascendo fuit occupata; validior aetas imperium Romanum rexit et duplicavit; senectus excellentissimis <ornamentis> decorata in altissimo maiestatis fastigio fulsit.
Tamhercule quam Mithridatem regem, qui una epistula octoginta milia civium Romanorumin Asia per urbes negotiandi gratia dispersa interemit, tantaeque provinciae hospitales deos iniusto sed non inulto cruore respersit, quoniam cum maximo cruciatu veneno repugnantem spiritum suum tandem succumbere coegit simulque piacula crucibus illis dedit, quibus [illos] amicos suos auctore Gauro spadone, libidinosus obsequio, scelestus imperio adfecerat.
iam simul audacis veniant certamina Martis adversisque parent acies concurrere signis, tum tibi non desit faciem componere pugnae, seu sit opus quadratum acies consistat in agmen, rectus ut aequatis decurrat frontibus ordo, seu libeat duplicem seiunctim cernere Martem, dexter uti laevum teneat dextrumque sinister miles sitque duplex gemini victoria casus.
Eadem igitur obscuritate contagionis adspiratio daemonum et angelorum mentis quoque corruptelas agit furoribus et amentiis foedis aut saevis libidinibus cum erroribus variis, quorum iste potissimus quo deos istos captis et circumscriptis hominum mentibus commendat, ut et sibi pabula propria nidoris et sanguinis procuret simulacris imaginibus oblata.
Iamque avidum pugnas visendi vulgus inermes (fama vocat cunctos) arvis ac moenibus adsunt exciti; illi etiam quis belli incognitus horror, quos effeta domi, quos prima reliquerat aetas, conveniunt: non aut Ephyraeo in litore tanta umquam aut Oenomai fremuerunt agmina circo.
Transgressus itaque fretum, praetercursa Chalcedone et Libyssa, ubi sepultus Hannibal Poenus, Nicomediam venit, urbem antehac inclytam, ita magnis retro principum amplificatam impensis, ut aedium multitudine privatarum et publicarum, recte noscentibus regio quaedam urbis aestimaretur aeternae.
Ultra haec utriusque Scythiae loca, contra orientalem plagam in orbis speciem consertae, celsorum aggerum summitates ambiunt Seras, ubertate regionum et amplitudine circumspectos, ab occidentali latere Scythis annexos, a septentrione et orientali nivosae solitudini cohaerentes: qua meridiem spectant ad usque Indiam porrectos et Gangen.
Praeterea in auditorio hoc genus spectari debet non pavimenti marmoratio nec proscaenii contabulatio nec scaenae columnatio, sed nec culminum eminentia nec lacunarium refulgentia nec sedilium circumferentia, nec quod hic alias mimus halucinatur, comoedus sermocinatur, tragoedus vociferatur, funerepus periclitatur, praestigiator furatur, histrio gesticulatur ceterique omnes ludiones ostentant populo quod cuiusque artis est, sed istis omnibus supersessis nihil amplius spectari debet quam convenientium ratio et dicentis oratio.
Insigni genere Procopius in Cilicia natus et educatus, ea consideratione qua propinquitate Iulianum, postea principem, contingebat, a primo gradu eluxit, et ut vita moribusque castigatior, licet occultus erat et taciturnus, notarius diu perspicaciter militans, et tribunus, iamque summatibus proximus, post Constanti obitum in rerum conversione, velut imperatoris cognatus, altius anhelabat, adiunctus consortio comitum: et apparebat eum, si umquam potuisset, fore quietis publicae turbatorem.
Datames, patre Camisare, natione Care, matre Scythissa natus,primum militum in numero fuit apud Artaxerxen eorum qui regiam tuebantur. Pater eius Camisares, quod et manu fortis et bello strenuus et regi multis locis fidelis erat repertus, habuit provinciam partem Ciliciae iuxta Cappadoeiam, quam incolunt Leucosyri.
Attamen in quantum lasciva licentia cauto stricta coherceri potuit moderamine freni, congererem graviora meis ne crimina culpis, hac mea castigans lege incentiva repressi; invitam ne quando ullam iurisve alieni adpeterem carumque memor servare pudorem cedere et ingenuis oblatis sponte caverem, contentus domus inlecebris famulantibus uti, quippe reus culpae potius quam criminis esse praeponens famaeque timens incurrere damna.
lege virum fidei catholicae pace praefata in plurimis similem tui, id est a divitibus ambitum nec divitias ambientem; cupidum scientiae continentem pecuniae; inter epulas abstemium, inter purpuratos linteatum, inter alabastra censorium; concretum hispidum hirsutum in medio nationum delibutarum atque inter satrapas regum tiaratorum murrhatos pumicatos malobathratos venerabili squalore pretiosum; cumque proprio nihil esui aut indutui de pecude conferret, regnis ob hoc, quae pererravit, non tam suspicioni, quam [fuisse] suspectui; et a fortuna regum sibi in omnibus obsecundante illa tantum beneficia poscentem, quae mage sit suetus oblata praestare quam sumere.
populi pars maior, quae Athanaricum attenuata necessariorum penuria deseruerat, quaeritabat domicilium remotum ab omni notitia barbarorum, diuque deliberans, quas eligeret sedes, cogitavit Thraciae receptaculum gemina ratione sibi conveniens, quod et caespitis est feracissimi, et amplitudine fluentorum Histri distinguitur ab arvis patentibus iam peregrini fulminibus Martis: hoc quoque idem residui velut mente cogitavere communi.
namque per rei familiaris damna vacuatus ut primum intellegere coepit et retractare, quantum de bonusculis avitis paternisque sumptuositas domesticae Charybdis abligurrisset, quamquam sero resipiscens, attamen tandem veluti frenos momordit excussitque cervices atque Ulixeas, ut ferunt, ceras auribus figens fugit adversum vitia surdus meretricii blandimenta naufragii puellamque, prout decuit, intactam vir laudandus in matrimonium adsumpsit, tam moribus natalibusque summatem quam facultatis principalis.
His auditis cum nullae laxarentur indutiae, promotus exercitus prope collem advenit molliter editum, opertum segetibus iam maturis, a superciliis Rheni haut longo intervallo distantem; ex cuius summitate speculatores hostium tres equites exciti, subito nuntiaturi Romanum exercitum adventare, festinarunt ad suos, unus vero pedes qui sequi non potuit, captus agilitate nostrorum, indicavit per triduum et trinoctium flumen transisse Germanos.
Sensit immensa vi quadam urgente morborum, ultimae necessitatis adesse praescripta, dicereque conatus aliqua vel mandare, ut singultus ilia crebrius pulsans, stridorque dentium et brachiorum motus velut caestibus dimicantium indicabat, iam superatus, liventibusque maculis interfusus, animam diu colluctatam efflavit, aetatis quinquagesimo anno et quinto, imperii (minus centum dies) secundo et decimo.
Circa hos dies Lollianus, primae lanuginis adulescens, Lampadi filius ex praefecto, exploratius causam Maximino spectante, convictus codicem noxiarum artium nondum per aetatem firmato consilio, descripsisse, exsulque mittendus (ut sperabatur) patris impulsu, provocavit ad principem, et iussus ad eius comitatum adduci, de fumo (ut aiunt) in flammam, traditus Phalangio (Baeticae consulari) cecidit funesti carnificis manu.
Nulla enim ex omnibus rebus tantas habere videtur ad usum necessitates, quantas aqua, ideo quod omnium animalium natura, si frumenti fructu privata fuerit, arbustivo aut carne aut piscatu aut etiam qualibet ex his reliquis rebus escarum utendo poterit tueri vitam, sine aqua vero nec corpus animalium nec ulla cibi virtus potest nasci nec tueri nec parari.
Non enim libenter erat ante oculos suorum civium, quod et vivebat laute et indulgebat sibi liberalius quam ut invidiam vulgi posset effugere. Est enim hoc commune vitium in magnis liberisque civitatibus, ut invidia gloriae comes sit; et libenter de iis detrahunt quos eminere videant altius, neque animo aequo pauperes alienam opulentium intuuntur fortunam. Itaque Chabrias, quoad ei licebat, plurimum aberat.
Proximo anno cum Dyrrachium ac vicina ei urbi regio castris Pompei obtineretur, qui accitis ex omnibus transmarinis provinciis legionibus, equitum ac peditum auxiliis, regumque et tetrarcharum simulque dynastarum copiis inmanem exercitum confecerat et mare praesidiis classium, ut rebatur, saepserat, quo minus Caesar legiones posset transmittere, sua et celeritate et fortuna C. Caesar usus nihil in mora habuit, quo minus eo quo vellet ipse exercitusque classibus perveniret, et primo paene castris Pompei sua iungeret, mox etiam obsidione munimentisque eum complecteretur.
Et sollicitant homines imperitos Saxa et Cafo, ipsi rustici atque agrestes, qui hanc rem publicam nec viderunt umquam nec videre constitutam volunt, qui non Caesaris, sed Antoni acta defendunt, quos avertit agri Campani infinita possessio; cuius eos non pudere demiror, cum videant se mimos et mimas habere vicinos.
In eadem provincia Q. Fabius Maximus, ferocissimae gentis animos contundere et debilitare cupiens, mansuetissimum ingenium suum, ad tempus deposita clementia, saeviore uti severitate coegit: omnium enim qui ex praesidiis Romanorum ad hostes transfugerant, captique erant, manus abscidit, ut trunca prae se bracchia gestantes metum defectionis reliquis inicerent.
Quotiens equos, quotiens emerita arma mutasti! Veniet ergo tempus quo posteri visere visendumque tradere minoribus suis gestient, quis sudores tuos hauserit campus, quae refectiones tuas arbores, quae somnum saxa praetexerint, quod denique tectum magnus hospes impleveris, ut tunc ipsi tibi ingentium ducum sacra vestigia isdem in locis monstrabantur.
Hic est ille, dicam, fabri aut quaestuariae filius, sabbati destructor, Samarites et daemonium habens; hic est quem a Iuda redemistis, hic est ille harundine et colaphis diverberatus, sputamentis dedecoratus, felle et aceto potatus; hic est, quem clam discentes subripuerunt, ut surrexisse dicatur, vel hortulanus detraxit, ne lactucae suae frequentia commeantium adlaederentur.
Ad Eburacam vero civitatem te volumus episcopum mittere, quem ipse iudicaveris ordinare; ita duntaxat, ut si eadem civitas cum finitimis locis verbum Dei receperit, ipse quoque duodecim episcopos ordinet, et metropolitani honore perfruatur; quia ei quoque, si vita comes fuerit, pallium tribuere Domino favente disponimus, quem tamen tuae fraternitatis volumus dispositioni subiacere: post obitum vero tuum ita episcopis quos ordinaverit praesit, ut Lundoniensis episcopi nullo modo ditioni subiaceat.
Hi locorum gnaritate confisi, quia1 ille properans ut peregrinus et insuetus, maeandros faciebat et gyros, compendiosis vallibus eius itinera prae-venerunt, et divisis inter se copiis, clausere vias proximas duas, trium milium intervallo distinctas, ut transiturus per utramvis caperetur improvidus: sed evanuit cogitatum hoc casu.
namque infeliciter Cn. Pompeii generi sui defensis in Africa partibus, classe Hispaniam petens, cum animadvertisset navem qua vehebatur ab hostibus captam, gladio praecordia sua transverberavit, ac deinde prostratus in puppi quaerentibus Caesarianis militibus ubinam esset imperator respondit imperator se bene habet, tantumque eloqui valuit quantum ad testandam animi fortitudinem aeternae laudi satis erat.
contra quae ductor (non Alpibus ille nec ullo turbatus terrore loci, sed languida maestis corda virum fovet hortando revocatque vigorem): non pudet obsequio superum fessosque secundis, post belli decus atque acies, dare terga nivosis montibus et segnes summittere rupibus arma? nunc, o nunc, socii, dominantis moenia Romae credite vos summumque Iovis conscendere culmen.
iudicis officium est ut res, ita tempora rerum quaerere. quaesito tempore tutus eris. carmina proveniunt animo deducta sereno; nubila sunt subitis pectora nostra malis. carmina secessum scribentis et otia quaerunt; me mare, me venti, me fera iactat hiems. carminibus metus omnis obest; ego perditus ensem haesurum iugulo iam puto iamque meo. haec quoque quod facio, iudex mirabitur aequus, scriptaque cum venia qualiacumque leget.
Quem secundi etiam Punici belli tempore exhibuit: cum enim a Fulvio Capua obsideretur ac duae Campanae mulieres benivolentiam erga Romanos dimittere ex animis noluissent, Vestia Oppia mater familiae et Cluvia Facula meretrix, quarum altera cotidie pro salute exercitus nostri sacrificavit, altera captis militibus Romanorum alimenta subministrare non destitit, urbe illa oppressa senatus iis et libertatem et bona restituit, et si quid amplius praemii petissent, libenter se daturum adseveravit.
Ad hunc Olympias, mater quae fuerat Alexandri, cum litteras et nuntios misisset in Asiam, consultum utrum regnum repetitum in Macedoniam veniret' nam tum in Epiro habitabat'et eas res occuparet, huic ille primum suasit ne se moveret et exspectaret quoad Alexandri filius regnum adipisceretur; sin aliqua cupiditate raperetur in Macedoniam, oblivisceretur omnium iniuriarum et in neminem acerbiore uteretur imperio.
Adiungit his aliud veloci diligentia maturandum, et electi quidam stoliditate praecipites, ad capessendum Illyricum missi sunt, nullo praeter petulantiam adiumento confisi, aureos scilicet nummos, effigiatos in vultum novi principis, aliaque ad illecebras aptantes, quos correptos Aequitius, per eas regiones militum rector, exstinxit genere diverso poenarum.
Quibus rebus cognitis, cum ad has suspiciones certissimae res accederent, quod per fines Sequanorum Helvetios traduxisset, quod obsides inter eos dandos curasset, quod ea omnia non modo iniussu suo et civitatis sed etiam inscientibus ipsis fecisset, quod a magistratu Haeduorum accusaretur, satis esse causae arbitrabatur quare in eum aut ipse animadverteret aut civitatem animadvertere iuberet.
Eo tempore venerabilis et cum omni honorificentia nominandus famulus Christi et sacerdos Ecgberct, quem in Hibernia insula peregrinam ducere vitam pro adipiscenda in caelis patria retulimus, proposuit animo pluribus prodesse; id est, inito opere apostolico, verbum Dei aliquibus earum quae nondum audierant gentibus evangelizando committere: quarum in Germania plurimas noverat esse nationes, a quibus Angli vel Saxones qui nunc Brittaniam incolunt, genus et originem duxisse noscuntur; unde hactenus a vicina gente Brettonum corrupte Garmani nuncupantur.
Tum ille: Infans tibi necessarius adhuc tener, qui nesciat mortem, qui sub cultro tuo rideat; item panis, quo sanguinis iurulentiam colligas; praeterea candelabra et lucernae et canes aliqui et offulae, quae illos ad eversionem luminum extendant: ante omnia cum matre et sorore tua venire debebis.
Cumque evadentes ad terram, naviculam quoque nostram ab undis exportaremus, mox eadem quae nostri gratia modicum siluerat tempestas rediit, et toto illo die multum furere non cessavit; ut palam daretur intelligi, quia modica illa quae provenerat intercapedo quietis ad viri Dei preces nostrae evasionis gratia caelitus donata est.
Idque non doctus modo et prudens auditor, sed etiam populus intellegit, ac statim ita laude prosequitur ut legitime studuisse, ut per omnes eloquentiae numeros isse, ut denique oratorem esse fateatur; quem non posse aliter exsistere nec exstitisse umquam confirmo nisi eum qui, tamquam in aciem omnibus armis instructus,  sic in forum omnibus artibus armatus exierit.
pudeat, Cadmea iuventus, terrigenas mentita patres! quo tenditis, inquit, degeneres? meliusne iacet pro sanguine nostro hospes Atys? tantum hospes adhuc et coniugis ultor infelix nondum iste suae; nos pignora tanta prodimus?  insurgunt iusto firmata pudore agmina, cuique suae rediere in pectora curae.
Quae per populos pagosque amplos diffusa quondam et copiosos, ad unum concessit vocabulum et nunc omnis appellatur Assyria, ubi inter bacarum vulgariumque abundantiam frugum, bitumen nascitur prope lacum nomine Sosingiten, cuius alveo Tigris voratus, fluensque subterraneus, percursis spatiis longis emergit.
Adsimulabatque iudicis partis adversum Germanici stirpem, subditis qui accusatorum nomina sustinerent maximeque insectarentur Neronem proximum successioni et, quamquam modesta iuventa, plerumque tamen quid in praesentiarum conduceret oblitum, dum a libertis et clientibus, apiscendae potentiae properis, exstimulatur ut erectum et fidentem animi ostenderet: velle id populum Romanum, cupere exercitus, neque ausurum contra Seianum, qui nunc patientiam senis et segnitiam iuvenis iuxta insultet.
In huius ulteriore ripa Cassobellauno duce immensa hostium multitudo consederat, ripamque fluminis ac pene totum sub aqua vadum acutissimis sudibus praestruxerat: quarum vestigia sudium ibidem usque hodie visuntur, et videtur inspectantibus quod singulae earum ad modum humani femoris grossae, et circumfusae plumbo immobiliter erant in profundum fluminis infixae: quod ubi a Romanis deprehensum ac vitatum est, barbari legionum impetum non ferentes, silvis sese obdidere; unde crebris eruptionibus Romanos graviter ac saepe lacerabant.
Et primum oculorum, quod ex viridibus subtilis et extenuatus aer propter motionem corporis influens perlimat speciem et ita auferens ex oculis umorem crassum, aciem tenuem et acutam speciem relinquit; praeterea, cum corpus motionibus in ambulatione calescat, umores ex membris aer exsugendo inminuit plenitates extenuatque dissipando quod plus inest quam corpus potest sustinere.
Atlas enim formatur historia sustinens mundum, ideo quod is primum cursum solis et lunae siderumque omnium versationum rationes vigore animi sollertiaque curavit hominibus tradenda, eaque re a pictoribus et statuariis deformatur pro eo beneficio sustinens mundum, filiaeque eius Atlantides, quas nos vergilias, Graeci autem pliadas nominant, cum sideribus in mundo sunt dedicatae.
Proinde ubi se videas hominem indignarier ipsum, post mortem fore ut aut putescat corpore posto aut flammis interfiat malisve ferarum, scire licet non sincerum sonere atque subesse caecum aliquem cordi stimulum, quamvis neget ipse credere se quemquam sibi sensum in morte futurum; non, ut opinor, enim dat quod promittit et unde, nec radicitus e vita se tollit et eicit, sed facit esse sui quiddam super inscius ipse.
nec me animi fallit quam sint obscura; sed acri percussit thyrso laudis spes magna meum cor, et simul incussit suavem mi in pectus amorem Musarum, quo nunc instinctus mente vigenti avia Pieridum peragro loca nullius ante trita solo, iuvat integros accedere fontis atque haurire, iuvatque novos decerpere flores insignemque meo capiti petere inde coronam unde prius nulli velarint tempora Musae:
Et Treviros quidem ut socios securi adiere: Divoduri (Mediomatricorum id oppidum est) quamquam omni comitate exceptos subitus pavor terruit, raptis repente armis ad caedem innoxiae civitatis, non ob praedam aut spoliandi cupidine, sed furore et rabie et causis incertis eoque difficilioribus remediis, donec precibus ducis mitigati ab excidio civitatis temperavere; caesa tamen ad quattuor milia hominum.
Quamcumque orationem struxerit Avitus, ita illa erit undique sui perfecte absoluta, ut in illa neque Cato gravitatem requirat neque Laelius lenitatem nec Gracchus impetum nec Caesar calorem nec Hortensius distributionem nec Calvus argutias nec parsimoniam Sallustius nec opulentiam Cicero.
Quem tu librum, Aemiliane, si nosses ac non modo campo et glebis, verum etiam abaco et pulvisculo te dedisses, mihi istud crede, quamquam taeterrimum os tuum minimum a Thyesta tragico demutet, tamen profecto discendi cupidine speculum inviseres et aliquando relicto aratro mirarere tot in facie tua sulcos rugarum.
Dum ea conquiruntur et conferuntur, [nocte intermissa] circiter hominum milia VI eius pagi qui Verbigenus appellatur, sive timore perterriti, ne armis traditis supplicio adficerentur, sive spe salutis inducti, quod in tanta multitudine dediticiorum suam fugam aut occultari aut omnino ignorari posse existimarent, prima nocte e castris Helvetiorum egressi ad Rhenum finesque Germanorum contenderunt.
Quo usque enim in regno exsulabo et per fines imperii mei fugiam externum et advenam regem, cum liceat, experto belli fortunam, aut reparare quae amisi aut honesta morte defungi? Nisi forte satius est expectare victoris arbitrium et Mazaei et Mithrenis exemplo precarium accipere regnum nationis unius, ut iam malit ille gloriae suae quam irae obsequi.
Itaque eiusdem temporis femina Busa nomine, regionis autem Apulae ditissima, merito quidem liberalitatis testimonium receperit, sed excellentes opes suas Fabianis rei familiaris angustiis non comparaverit: nam etsi circa decem milia civium nostrorum, Cannensis proelii reliquias, benignissime intra Canusina moenia alimentis sustentavit, salvo tamen statu fortunarum suarum munificam se populo Romano praestitit: Fabius in honorem patriae paupertatem inopia mutavit.
Interim dissensione orta inter Achillan, qui veterano exercitui praeerat, et Arsinoen, regis Ptolomaei minorem filiam, ut supra demonstratum est, cum uterque utrique insidiaretur et summam imperi ipse obtinere vellet, praeoccupat Arsinoe per Ganymeden eunuchum, nutricium suum, atque Achillan interficit.
sive igitur ratio praebentis semina terrae in volucris ignes potuit generare cometas; sive illas natura faces obscura creavit sidera per tenuis caelo lucentia flammas, sed trahit ad semet rapido Titanius aestu involvitque suo flammantis igne cometas ac modo dimittit, sicut Cyllenius orbis et Venus, accenso cum ducit vespere noctem, saepe latent falluntque oculos rursusque revisunt;
Cur magis incessat superos et aena Sororum stamina quae tepido genetrix super aggere nati orba sedet, vel quae primaevi coniugis ignem aspicit obstantesque manus turbamque tenentem vincit, in ardentem, liceat, moritura maritum? maior ab his forsan superos et Tartara pulset invidia, externis etiam miserabile visu funus eat; sed nec mihi te Natura dolere nec Pietas non iusta dedit.
Qui inter cetera bona, quae genti suae consulendo conferebat, etiam decreta illi iudiciorum, iuxta exempla Romanorum, cum consilio sapientium constituit; quae conscripta Anglorum sermone hactenus habentur, et observantur ab ea: in quibus primitus posuit, qualiter id emendare deberet, qui aliquid rerum vel ecclesiae, vel episcopi, vel reliquorum ordinum furto auferret: volens scilicet tuitionem eis, quos et quorum doctrinam susceperat, praestare.
Unde dum redeunt, insidiator inimicus casualibus laqueis praeparatis, Germani pedem lapsus occasione contrivit, ignorans merita illius, sicut Job beatissimi, afflictione corporis propaganda: et dum aliquandiu uno in loco infirmitatis necessitate teneretur, in vicina qua manebat casula exarsit incendium: quod consumptis domibus quae illic palustri harundine tegebantur, ad eum habitaculum in quo idem iacebat, flabris stimulantibus ferebatur.
auditis ille haec placido sic reddidit ore: O fortunatae gentes, Saturnia regna, antiqui Ausonii, quae vos fortuna quietos sollicitat suadetque ignota lacessere bella? quicumque Iliacos ferro violavimus agros (mitto ea quae muris bellando exhausta sub altis, quos Simois premat ille viros) infanda per orbem supplicia et scelerum poenas expendimus omnes, vel Priamo miseranda manus; scit triste Minervae sidus et Euboicae cautes ultorque Caphereus.
Quem enim diem vacuum poena, ubi inter sacra et vota, quo tempore verbis etiam profanis abstineri mos esset, vincla et laqueus inducantur? Non inprudentem Tiberium tantam invidiam adisse, set quaesitum meditatumque, ne quid impedire credatur, quo minus novi magistratus, quo modo delubra et altaria, sic carcerem recludant.
Quo magis aptum piumque est te, Iuppiter optime, antea conditorem, nunc conservatorem imperii nostri precari, ut mihi digna consule digna senatu digna principe contingat oratio, utque omnibus quae dicentur a me, libertas fides veritas constet, tantumque a specie adulationis absit gratiarum actio mea quantum abest a necessitate.
nam bene qui didicere deos securum agere aevom, si tamen interea mirantur qua ratione quaeque geri possint, praesertim rebus in illis quae supera caput aetheriis cernuntur in oris, rursus in antiquas referuntur religiones, et dominos acris adsciscunt, omnia posse quos miseri credunt, ignari quid queat esse, quid nequeat, finita potestas denique cuique quanam sit ratione atque alte terminus haerens.
Filius huic contra, torquet qui sidera mundi: o genetrix, quo fata vocas? aut quid petis istis? mortaline manu factae immortale carinae fas habeant? certusque incerta pericula lustret Aeneas? cui tanta deo permissa potestas? immo, ubi defunctae finem portusque tenebunt Ausonios olim, quaecumque evaserit undis Dardaniumque ducem Laurentia vexerit arva, mortalem eripiam formam magnique iubebo aequoris esse deas, qualis Nereia Doto et Galatea secant spumantem pectore pontum.
Haec ideo nostrae Historiae inserenda credidimus, ut admoneremus lectorem operum Domini, quam terribilis in consiliis super filios hominum; ne forte nos tempore aliquo carnis inlecebris servientes minusque Dei iudicium formidantes, repentina eius ira corripiat, et vel temporalibus damnis iuste saeviens affligat, vel ad perpetuam perditionem districtius examinans tollat.
Quibus avide Lentienses acceptis, ipsi quoque haec quasi vicini cernentes, ut sunt veloces et rapidi, conferti in praedatorios globos, Rhenum gelu pervium pruinis Februario mense transire tentarunt; quos tendentes prope cum Petulantibus Celtae, non sine sui iactura, afflictos graviter adultis viribus averterunt.
Unde sine iactura rerum per Sapaudiam fertur et Sequanos, longeque progressus, Viennensem latere sinistro perstringit, dextro Lugdunensem, et emensus spatia flexuosa, Ararim quem Sauconnam appellant, inter Germaniam primam fluentem et Sequanos, suum in nomen assciscit, qui locus exordium est Galliarum.
Num enim armatis Cassio et Bruto ac Philippenses campos optinentibus belli civilis causa populum per contiones incendo? An illi quidem septuagensimum ante annum peremti, quo modo imaginibus suis noscuntur, quas ne victor quidem abolevit, sic partem memoriae apud scriptores retinent? Suum cuique decus posteritas rependit; nec deerunt, si damnatio ingruit, qui non modo Cassii et Bruti, set etiam mei meminerint.
Illi etiam praedivites qui ab aratro arcessebantur ut consules fierent, voluptatis causa sterile atque aestuosissimum Pupiniae solum versabant, deliciarumque gratia vastissimas glebas plurimo cum sudore dissipabant? immo vero, quos pericula rei publicae imperatores adserebant, angustiae rei familiaris'quid cesso proprium nomen veritati reddere?'bubulcos fieri cogebant.
Quarum pars exigua frugibus alitur, residuae omnes palantes per solitudines vastas, nec stivam aliquando nec sementem expertas, sed squalentes et pruinosas, ferarum taetro ritu vescuntur, eisque caritates et habitacula, vilesque suppellectiles plaustris impositae sunt corticibus tectis, et cum placuerit, sine obstaculo migrant, eodem carpenta quo libuerit convolventes.
At ego, ut eram, etiam nunc humi proiectus, inanimis, nudus et frigidus et lotio perlitus, quasi recens utero matris editus, immo vero semimortuus, verum etiam ipse mihi supervivens et postumus, vel certe destinatae iam cruci candidatus, Quid inquam me fiet, ubi iste iugulatus mane paruerit? Cui videbor veri similia dicere perferens vera? Proclamares saltem suppetiatum, si resistere vir tantus mulieri nequibas.
hinc Tibur, Catille, tuum sacrisque dicatum Fortunae Praeneste iugis Antemnaque, prisco Crustumio prior, atque habiles ad aratra Labici; necnon sceptriferi qui potant Thybridis undam, quique Anienis habent ripas gelidoque rigantur Simbruvio rastrisque domant Aequicula rura.
Cum Q. Caepionis Bruti pro consule opera, consilio, industria, virtute difficillimo rei publicae tempore provincia Macedonia et Illyricum et cuncta Graecia et legiones, exercitus, equitatus, in consulum, senatus populique Romani potestate sint, id Q. Caepionem Brutum pro consule bene et e re publica pro sua maiorumque suorum dignitate consuetudineque rei publicae bene gerendae fecisse;
Sulpicia autem, cum a matre Iulia diligentissime custodiretur, ne Lentulum Cruscellionem, virum suum proscriptum a triumviris, in Siciliam persequeretur, nihilo minus, famulari veste sumpta, cum duabus ancillis totidemque servis ad eum clandestina fuga pervenit, nec recusavit se ipsam proscribere ut ei fides sua in coniuge proscripto constaret.
didicere priores perpessi plerumque famem, si tabidus aer siccavit tenues ardenti sidere nubes nec vernas infudit aquas creberrimus imber fruge nova et viridi, si messis, adulta priusquam conceptas tenero solidaret lacte medullas, adflatum calido sucum contraxit ab euro ieiunosque tulit calamos atque inrita vota agricolae sterilis stipularum silva fefellit.
Hactenus Attico vivo edita a nobis sunt. Nunc, quoniam fortuna nos superstites ei esse voluit, reliqua persequemur et, quantum potuerimus, rerum exemplis lectores docebimus, sicut supra significavimus, suos cuique mores plerumque conciliare fortunam. Namque hic, contentus ordine equestri quo erat ortus, in adfinitatem pervenit imperatoris, Divi filii, cum iam ante familiaritatem eius esset consecutus nulla alia re quam elegantia vitae, qua ceteros ceperat principes civitatis dignitate pari, fortuna humiliores.
qui illius patientiam paene obsessionem appellabant, siquidem ex castris egredi non liceret, nullum eiusmodi casum exspectans, quo novem oppositis legionibus maximoque equitatu dispersis ac paene deletis hostibus in milibus passuum tribus offendi posset, quinque cohortes frumentatum in proximas segetes mittit, quas inter et castra unus omnino collis intererat. Complures erant ex legionibus aegri relicti;
ingenuus quisquam alterius dat munera servo, ut commissa suae verba ferat dominae? et quaerit totiens quaenam nunc porticus illam integit?et campo quo movet illa pedes? deinde, ubi pertuleris, quos dicit fama labores Herculis, ut scribat muneris ecquid habes? cernere uti possis vultum custodis amari, captus et immunda saepe latere casa? quam care semel in toto nox vertitur anno! ah pereant, si quos ianua clausa iuvat!.
Quippe Vitellianus miles neque astu neque constantia inter dubia indigebat: ex diverso trepidi milites, dux segnis et velut captus animi non lingua, non auribus competere, neque alienis consiliis regi neque sua expedire, huc illuc clamoribus hostium circumagi, quae iusserat vetare, quae vetuerat iubere: mox, quod in perditis rebus accidit, omnes praecipere, nemo exsequi; postremo abiectis armis fugam et fallendi artis circumspectabant.
felicibus hicne obstat? in hunc odiis et regni viribus exis, hunc abigis tectis? an ne prope limina clarum ingemat et votis intempestivus oberret? pone metum, procul usque tua summotus ab aula flebit; ego erectum subigam et servire docebo, coetibus abducam solaque in sede recondam: exsul erit.
cur spoliare iuvat Libycas hac indole terras? an flendae magis Aegates et mersa profundo Punica regna forent, olim si sorte cruenta esset tanta mei virtus praerepta mariti? haec dubios vario divumque hominisque timore ad cauta illexere patres; ipsique relictum, abnueret sortem an superum pareret honori.
heu quibus adsum colloquiis? cui me hospitio Fortuna revexit? extinguine mea (fatis id defuit unum) speravi te posse manu? talisve reliqui has ego, amice, domos? quod si iam bella manebant et placitum hoc superis, nonne haec mea iustius essent funera meque tuus potius nunc plangeret error? nec Clarii nunc antra dei quercusqueTonantis arguerem; talesne acies, talesne triumphos sorte dabant? tantumque nefas mens conscia vatum conticuit, patriae exitium crudele senectae et tot acerba canens! heu divis visa sinistris regna mihi! quinam reditus? quae me hospita tellus accipiet? quae non primis prohibebit harenis? invidere dei, ne Phasidis arva remoti et Scythicas populatus opes haec rursus adirem litora, neve tuos irem tunc ultor in hostes.
Actum et de sacris Aegyptiis Iudaicisque pellendis factumque patrum consultum ut quattuor milia libertini generis ea superstitione infecta quis idonea aetas in insulam Sardiniam veherentur, coercendis Illic latrociniis et, si ob gravitatem caeli interissent, vile damnum; ceteri cederent Italia nisi certam ante diem profanos ritus exuissent.
Ecce inter medios belli praesagus, et ore attonito sensuque simul, clamoribus implet miles castra feris et anhelat clade futura: parcite, crudeles superi; iam stragis acervis deficiunt campi; video per densa volantem agmina ductorem Libyae currusque citatos arma virum super atque artus et signa trahentem.
His viginti cohortibus, nullo equitatu, Hirtius ipse aquilam quartae legionis cum inferret, qua nullius pulchriorem speciem imperatoris accepimus, cum tribus Antoni legionibus equitatuque conflixit, hostisque nefarios, huic Iovi<s Optimi> Maximi ceterisque deorum immortalium templis, urbis tectis, libertati populi Romani, nostrae vitae sanguinique imminentis prostravit, fudit, occidit, ut cum admodum paucis, nocte tectus, metu perterritus, princeps latronum duxque fugerit.
Quippe etenim mortale aeterno iungere et una consentire putare et fungi mutua posse desiperest; quid enim diversius esse putandumst aut magis inter se disiunctum discrepitansque, quam mortale quod est inmortali atque perenni iunctum in concilio saevas tolerare procellas?   Praeterea quaecumque manent aeterna necessest aut, quia sunt solido cum corpore, respuere ictus nec penetrare pati sibi quicquam quod queat artas dissociare intus partis, ut materiai corpora sunt quorum naturam ostendimus ante; aut ideo durare aetatem posse per omnem, plagarum quia sunt expertia, sicut inanest, quod manet intactum neque ab ictu fungitur hilum; aut etiam quia nulla loci sit copia circum, quo quasi res possint discedere dissoluique, sicut summarum summast aeterna, neque extra quis locus est quo diffugiant, neque corpora sunt quae possint incidere et valida dissolvere plaga.
Pauca etiam de Latinis scriptis meis ad eandem peritiam pertinentibus legi iubebo, in quibus animadvertes cum res cognitu raras, tum nomina etiam Romanis inusitata et in hodiernum quod sciam infecta, ea tamen nomina labore meo et studio ita de Graecis provenire, ut tamen Latina moneta percussa sint.
ut bibere in somnis sitiens quom quaerit, et umor non datur, ardorem qui membris stinguere possit, sed laticum simulacra petit frustraque laborat in medioque sitit torrenti flumine potans, sic in amore Venus simulacris ludit amantis, nec satiare queunt spectando corpora coram, nec manibus quicquam teneris abradere membris possunt errantes incerti corpore toto.
Si vero, quoniam casus apibus quoque nostros vita tulit, tristi languebunt corpora morbo' quod iam non dubiis poteris cognoscere signis: continuo est aegris alius color; horrida vultum deformat macies; tum corpora luce carentum exportant tectis et tristia funera ducunt; aut illae pedibus conexae ad limina pendent, aut intus clausis cunctantur in aedibus omnes ignavaeque fame et contracto frigore pigrae.
Haec aliaque in eundem modum saepius replicando, maiorem exercitus partem primae barbarorum opposuit fronti, et subito Alamannorum peditum fremitus, indignationi mixtus auditus est, unanimi conspiratione vociferantium, relictis equis secum oportere versari regales, ne siquid contigisset adversum, deserta miserabili plebe, facilem discedendi copiam reperirent.
tantum hostium exercitum dimissum, tantam pecuniam contemptam, tot Punicis iniuriis veniam datam! ipsos legatos obstipuisse arbitror ac secum dixisse o munificentiam gentis Romanae deorum benignitati aequandam! o etiam nostram legationem supra vota felicem! nam quod beneficium numquam dedissemus accepimus.
Et rumore tenus obscuris paucorum susurris, nomen praestringebatur Aequitii, scholae primae Scutariorum, etiam tum tribuni, qui cum potiorum auctoritate displicuisset ut asper et subagrestis, translata est suffragatio levis in Ianuarium Ioviani adfinem curantem summitatem necessitatum castrensium per Illyricum.
disce, puer, (nec enim externo monitore petendus virtutis tibi pulcher amor: cognata ministret laus animos, aliis Decii reducesque Camilli monstrentur), tu disce patrem: quantusque nigrantem fluctibus occiduis fessoque Hyperione Thulen intrarit mandata gerens quantusque potentis mille urbes Asiae sortito rexerit anno imperium mulcente toga.
nam laeta ferebant exaudisse adytis, sacra cum voce tonaret antrum, et mugiret Phoebo iam intrata sacerdos: solvite, gens Veneris, graviores corde timores; adversa, et quicquid duri sub Marte manebat, exhaustum est vobis: restant leviora laborum et sine pernicie terror, dis vota precesque ferte modo et tepidos aris libate cruores.