พระราชบัญญัติ ปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. ๒๔๙๖
มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า “พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. ๒๔๙๖”
มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
มาตรา ๓ ให้ยกเลิกพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. ๒๔๙๕ และบรรดากฎหมายอื่นในส่วนที่มีบัญญัติไว้แล้วในพระราชบัญญัตินี้ หรือซึ่งแย้ง หรือขัดต่อบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัตินี้
มาตรา ๔ ให้มีกระทรวงและทบวงการเมือง ซึ่งมีฐานะเทียบกระทรวงดังต่อไปนี้ มีอำนาจและหน้าที่บริหารราชการแผ่นดินตามกฎหมาย (๑) สำนักคณะรัฐมนตรี (๒) กระทรวงกลาโหม (๓) กระทรวงการคลัง (๔) กระทรวงการต่างประเทศ (๕) กระทรวงเกษตร (๖) กระทรวงคมนาคม (๗) กระทรวงมหาดไทย (๘) กระทรวงยุติธรรม (๙) กระทรวงศึกษาธิการ (๑๐)
กระทรวงเศรษฐการ (๑๑) กระทรวงสหกรณ์ (๑๒) กระทรวงสาธารณสุข (๑๓) กระทรวงอุตสาหกรรม
หมวด ๑ สำนักคณะรัฐมนตรี

มาตรา ๕ สำนักคณะรัฐมนตรีมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับราชการทั่วไปของคณะรัฐมนตรี และราชการอื่น ๆ ซึ่งมิได้อยู่ภายในวงอำนาจและหน้าที่ของกระทรวงหนึ่งกระทรวงใดโดยเฉพาะ มีสำนักงานเลขาธิการนายกรัฐมนตรีซึ่งมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับราชการทางการเมืองของนายกรัฐมนตรีสังกัดอยู่
หมวด ๑ สำนักคณะรัฐมนตรี

มาตรา ๖ หน้าที่ราชการในสำนักคณะรัฐมนตรี แยกเป็น ๒ ทบวง ดังต่อไปนี้ (๑) ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง (๒) ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายบริหาร
หมวด ๑ สำนักคณะรัฐมนตรี

มาตรา ๗ ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง มีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับราชการทางการเมืองของคณะรัฐมนตรี หน้าที่ราชการในทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง แยกเป็น (๑) สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง (๒) กรมสารบรรณคณะรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง ซึ่งทำหน้าที่สำนักงานปลัดทบวงด้วย (๓) กรมตรวจราชการแผ่นดิน (๔)
กรมประชาสัมพันธ์ (๕) กรมประมวลราชการแผ่นดิน (๖) สำนักงานสภาเศรษฐกิจแห่งชาติ
หมวด ๑ สำนักคณะรัฐมนตรี

มาตรา ๘ ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายบริหารมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับราชการบริหารของคณะรัฐมนตรี และราชการอื่นซึ่งมิได้อยู่ภายในวงอำนาจและหน้าที่ของกระทรวงหนึ่งกระทรวงใดโดยเฉพาะ หน้าที่ราชการในทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายบริหาร แยกเป็น (๑) สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง (๒) กรมสารบรรณคณะรัฐมนตรีฝ่ายบริหาร
ซึ่งทำหน้าที่สำนักงานปลัดทบวงด้วย (๓) สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (๔) สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (๕) สำนักงานคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน
หมวด ๒ กระทรวงกลาโหม

มาตรา ๙ กระทรวงกลาโหมมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับการป้องกันราชอาณาจักร ราชการกระทรวงกลาโหมให้เป็นไปตามกฎหมาย ข้อบังคับ และระเบียบแบบแผน
หมวด ๓ กระทรวงการคลัง

มาตรา ๑๐ กระทรวงการคลังมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับการเงินแผ่นดิน ภาษีอากร การรัษฎากร หรือกิจการเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์อันเป็นทรัพย์สินของแผ่นดินนอกจากสาธารณสมบัติของแผ่นดิน กิจการอันกฎหมายบัญญัติให้เป็นการผูกขาดของรัฐ กิจการหารายได้ซึ่งรัฐมีอำนาจดำเนินการได้แต่ผู้เดียวตามกฎหมาย
และไม่อยู่ในอำนาจและหน้าที่ของกระทรวงทบวงกรมอื่น และกิจการซึ่งจะเป็นสัญญาผูกพันต่อเมื่อรัฐบาลได้ให้อำนาจ หรือให้สัตยาบัน
หมวด ๓ กระทรวงการคลัง

มาตรา ๑๑ หน้าที่ราชการในกระทรวงการคลัง แยกเป็น (๑) สำนักงานเลขานุการคณะรัฐมนตรี (๒) สำนักงานปลัดกระทรวง (๓) สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (๔) กรมธนารักษ์ (๕) กรมบัญชีกลาง (๖) กรมศุลกากร (๗) กรมสรรพสามิต (๘) กรมสรรพากร ให้สำนักงานเศรษฐกิจการคลังเป็นทบวงการเมืองมีฐานะเทียบกรม
หมวด ๔ กระทรวงการต่างประเทศ

มาตรา ๑๒ กระทรวงการต่างประเทศมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับราชการต่างประเทศ
หมวด ๔ กระทรวงการต่างประเทศ

มาตรา ๑๓ หน้าที่ราชการในกระทรวงการต่างประเทศ แยกเป็น (๑) สำนักงานเลขานุการคณะรัฐมนตรี (๒) สำนักงานปลัดกระทรวง (๓) กรมการเมือง (๔) กรมพิธีการทูต (๕) กรมเศรษฐกิจ (๖) กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย (๗) กรมสารนิเทศ (๘) กรมองค์การระหว่างประเทศ
หมวด ๕ กระทรวงเกษตร

มาตรา ๑๔ กระทรวงเกษตรมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับการจัด ควบคุม และส่งเสริมเกษตรกรรม
หมวด ๕ กระทรวงเกษตร

มาตรา ๑๕ หน้าที่ราชการในกระทรวงเกษตร แยกเป็น (๑) สำนักงานเลขานุการคณะรัฐมนตรี (๒) สำนักงานปลัดกระทรวง (๓) กรมกสิกรรม (๔) กรมการข้าว (๕) กรมประมง (๖) กรมปศุสัตว์ (๗) กรมชลประทาน (๘) กรมป่าไม้
หมวด ๖ กระทรวงคมนาคม

มาตรา ๑๒ กระทรวงคมนาคมมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับการคมนาคม
หมวด ๖ กระทรวงคมนาคม

มาตรา ๑๗ หน้าที่ราชการในกระทรวงคมนาคม แยกเป็น (๑) สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี (๒) สำนักงานปลัดกระทรวง (๓) กรมการขนส่ง (๔) กรมเจ้าท่า (๕) กรมทางหลวงแผ่นดิน (๖) กรมไปรษณีย์โทรเลข
หมวด ๗ กระทรวงมหาดไทย

มาตรา ๑๘ กระทรวงมหาดไทยมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับการปกครองท้องที่ บำบัดทุกข์บำรุงสุข ป้องกันสาธารณภัยและรักษาความสงบเรียบร้อยของประชาชน
หมวด ๗ กระทรวงมหาดไทย

มาตรา ๑๙ หน้าที่ราชการในกระทรวงมหาดไทย แยกเป็น (๑) สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี (๒) สำนักงานปลัดกระทรวง (๓) กรมตำรวจ (๔) กรมที่ดิน (๕) กรมประชาสงเคราะห์ (๖) กรมมหาดไทย (๗) กรมโยธาเทศบาล (๘) กรมราชทัณฑ์ (๙) กรมอัยการ
หมวด ๘ กระทรวงยุติธรรม

มาตรา ๒๐ กระทรวงยุติธรรมมีอำนาจและหน้าที่ทางธุรการเกี่ยวกับศาลยุติธรรม
หมวด ๘ กระทรวงยุติธรรม

มาตรา ๒๑ หน้าที่ราชการในกระทรวงยุติธรรม แยกเป็น (๑) สำนักงานเลขานุการคณะรัฐมนตรี (๑) สำนักงานปลัดกระทรวง
หมวด ๙ กระทรวงวัฒนธรรม

มาตรา ๒๒ (ยกเลิก)
หมวด ๙ กระทรวงวัฒนธรรม

มาตรา ๒๓ (ยกเลิก)
หมวด ๑๐ กระทรวงศึกษาธิการ

มาตรา ๒๔ กระทรวงศึกษาธิการมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับการศึกษาอบรม การศาสนา และการวัฒนธรรม
หมวด ๑๐ กระทรวงศึกษาธิการ

มาตรา ๒๕ หน้าที่ราชการในกระทรวงศึกษาธิการ แยกเป็น (๑) สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี (๒) สำนักงานปลัดกระทรวง (๓) กรมการฝึกหัดครู (๔) กรมการศาสนา (๕) กรมพลศึกษา (๖) กรมวิชาการ (๗) กรมวิสามัญศึกษา (๘) กรมศิลปากร (๙) กรมสามัญศึกษา (๑๐) กรมอาชีวศึกษา
หมวด ๑๑ กระทรวงเศรษฐการ

มาตรา ๒๖ กระทรวงเศรษฐการมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับการเศรษฐกิจ การพาณิชย์ รวมตลอดทั้งการซื้อขาย แลกเปลี่ยน ขนส่งสินค้า ควบคุม และส่งเสริมการค้า
หมวด ๑๑ กระทรวงเศรษฐการ

มาตรา ๒๗ หน้าที่ราชการในกระทรวงเศรษฐการ แยกเป็น (๑) สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี (๒) สำนักงานปลัดกระทรวง (๓) กรมการค้าต่างประเทศ (๔) กรมการค้าภายใน (๕) กรมการสนเทศ (๖) กรมทะเบียนการค้า (๗) กรมเศรษฐสัมพันธ์
หมวด ๑๒ กระทรวงสหกรณ์

มาตรา ๒๘ กระทรวงสหกรณ์มีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับการจัด ควบคุม และส่งเสริมการสหกรณ์
หมวด ๑๒ กระทรวงสหกรณ์

มาตรา ๒๙ หน้าที่ราชการในกระทรวงสหกรณ์ แยกเป็น (๑) สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี (๒) สำนักงานปลัดกระทรวง (๓) กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ (๔) กรมสหกรณ์ที่ดิน (๕) กรมสหกรณ์ธนกิจ (๖) กรมสหกรณ์พาณิชย์
หมวด ๑๓ กระทรวงสาธารณสุข

มาตรา ๓๐ กระทรวงสาธารณสุขมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับการสาธารณสุข และควบคุมการกาชาด
หมวด ๑๓ กระทรวงสาธารณสุข

มาตรา ๓๑ หน้าที่ราชการในกระทรวงสาธารณสุข แยกเป็น (๑) สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี (๒) สำนักงานปลัดกระทรวง (๓) กรมการแพทย์ (๔) กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (๕) กรมอนามัย
หมวด ๑๔ กระทรวงอุตสาหกรรม

มาตรา ๓๒ กระทรวงอุตสาหกรรมมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับการจัดควบคุม และส่งเสริมอุตสาหกรรม
หมวด ๑๔ กระทรวงอุตสาหกรรม

มาตรา ๓๓ หน้าที่ราชการในกระทรวงอุตสาหกรรม แยกเป็น (๑) สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี (๒) สำนักงานปลัดกระทรวง (๓) กรมโรงงานอุตสาหกรรม (๔) กรมโลหกิจ (๕) กรมวิทยาศาสตร์ (๖) กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม
หมวด ๑๕ ทบวงการเมืองเทียบฐานะเท่ากรม

มาตรา ๓๔ ให้มีทบวงการเมืองเทียบฐานะเท่ากรม ดังต่อไปนี้ (๑) การพลังงานแห่งชาติ (๒) ราชบัณฑิตยสถาน (๓) สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร (๔) สำนักพระราชวัง (๕) สำนักราชเลขาธิการ (๖) สภาป้องกันราชอาณาจักร (๗) สภามหาวิทยาลัยแห่งชาติ (๘) สำนักงานสภาวิจัยแห่งชาติ
หมวด ๑๕ ทบวงการเมืองเทียบฐานะเท่ากรม

๑. การพลังงานแห่งชาติ มาตรา ๓๕ ให้การพลังงานแห่งชาติมีอำนาจและหน้าที่ตามที่กำหนดไว้ในกฎหมาย และให้อยู่ในบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี
หมวด ๑๕ ทบวงการเมืองเทียบฐานะเท่ากรม

๒. ราชบัณฑิตยสถาน มาตรา ๓๖ ให้ราชบัณฑิตสถานมีอำนาจและหน้าที่ตามที่กำหนดไว้ในกฎหมาย และให้อยู่ในบังคับบัญชาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ
หมวด ๑๕ ทบวงการเมืองเทียบฐานะเท่ากรม

๓. สำนักเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร มาตรา ๓๗ ให้สำนักเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับกิจการฝ่ายธุรการของสภาผู้แทนราษฎร และให้อยู่บังคับบัญชาของประธานสภาผู้แทนราษฎร
หมวด ๑๕ ทบวงการเมืองเทียบฐานะเท่ากรม

๔. สำนักพระราชวัง มาตรา ๓๘ ให้สำนักพระราชวังมีอำนาจและหน้าที่จัดการพระราชวังตลอดจนการดูแลรักษาทรัพย์สินและผลประโยชน์ของพระมหากษัตริย์ และให้อยู่ในบังคับของนายกรัฐมนตรี
หมวด ๑๕ ทบวงการเมืองเทียบฐานะเท่ากรม

๕. สำนักราชเลขาธิการ มาตรา ๓๙ ให้สำนักราชเลขาธิการมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับการเลขานุการในพระองค์พระมหากษัตริย์ และให้อยู่ในบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี
หมวด ๑๕ ทบวงการเมืองเทียบฐานะเท่ากรม

๖. สภาป้องกันราชอาณาจักร มาตรา ๔๐ ให้สภาป้องกันราชอาณาจักรมีอำนาจและหน้าที่ตามที่กำหนดไว้ในกฎหมาย และให้อยู่ในบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี
หมวด ๑๕ ทบวงการเมืองเทียบฐานะเท่ากรม

๗. สภามหาวิทยาลัยแห่งชาติ มาตรา ๔๑ ให้สภามหาวิทยาลัยแห่งชาติมีอำนาจและหน้าที่ตามที่กำหนดไว้ในกฎหมาย และให้อยู่ในบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี
หมวด ๑๕ ทบวงการเมืองเทียบฐานะเท่ากรม

๘. สำนักงานสภาวิจัยแห่งชาติ มาตรา ๔๒ ให้สำนักงานสภาวิจัยแห่งชาติมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับกิจการของสภาวิจัยแห่งชาติตามที่กำหนดไว้ในกฎหมาย และให้อยู่ในบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี