พระราชบัญญัติ ล้อเลื่อน พุทธศักราช ๒๔๗๘ ________
มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้ให้เรียกว่า “พระราชบัญญัติล้อเลื่อน พุทธศักราช ๒๔๗๘”
มาตรา ๒ ให้ใช้พระราชบัญญัตินี้ตั้งแต่วันที่ ๑ เมษายน พุทธศักราช ๒๔๗๙ เป็นต้นไป เฉพาะประเภทล้อเลื่อนในท้องที่ที่ได้ใช้พระราชบัญญัติล้อเลื่อน พระพุทธศักราช ๒๔๖๐ อยู่แล้ว ถ้าจะให้ใช้พระราชบัญญัตินี้ในท้องที่อื่นใด เมื่อใดจะได้ประกาศให้ใช้โดยพระราชกฤษฎีกา
มาตรา ๓ นอกจากพระราชบัญญัติแก้ไขพระราชบัญญัติล้อเลื่อน พุทธศักราช ๒๔๗๘ ให้ยกเลิกพระราชบัญญัติล้อเลื่อน พระพุทธศักราช ๒๔๖๐ และบรรดาพระราชบัญญัติล้อเลื่อนแก้ไขเพิ่มเติมกับบรรดากฎหมาย กฎ และข้อบังคับอื่น ๆ ในส่วนที่มีบัญญัติไว้แล้วในพระราชบัญญัตินี้ หรือซึ่งแย้งกับบทแห่งพระราชบัญญัตินี้
เว้นแต่พระราชบัญญัติขนาดเกวียนพระพุทธศักราช ๒๔๕๙ พระราชบัญญัติรถลาก รัตนโกสินทรศก ๑๒๐ และพระราชบัญญัติรถจ้างรัตนโกสินทรศก ๑๒๔ กับบรรดาประกาศพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัตินั้น ๆ
มาตรา ๔ ในพระราชบัญญัตินี้ เว้นแต่จะมีข้อความแสดงให้เห็นเป็นอย่างอื่น (๑) “ล้อเลื่อน” หมายความถึง ยานพาหนะ เช่น รถ เกวียนอันประกอบด้วยเพลาและล้อ ซึ่งเคลื่อนไปได้ด้วยกำลังคนหรือสัตว์ ทั้งนี้ไม่รวมถึงรถลากและรถจ้างซึ่งกล่าวไว้ในพระราชบัญญัติรถลากและรถจ้างในท้องที่ที่ใช้พระราชบัญญัตินั้น ๆ
หรือล้อเลื่อนสำหรับเด็กซึ่งผู้ใหญ่ไม่อาจใช้เป็นพาหนะได้ (๒) “ล้อเลื่อนรับจ้าง” หมายความถึง ล้อเลื่อนซึ่งใช้สำหรับขนส่งโดยมีสินจ้างนอกจากเกวียน (๓) “ขับขี่” หมายความตลอดถึงการลากเข็นด้วย (๔) “พนักงานเจ้าหน้าที่” หมายความถึง เจ้าพนักงานที่ได้รับการแต่งตั้งเพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้
มาตรา ๕ ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยมีหน้าที่รักษาการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้ และให้มีอำนาจออกกฎกระทรวงในกรณีต่อไปนี้ได้ (๑) กำหนดระยะเวลาเสียค่าธรรมเนียม อัตราค่าธรรมเนียม แบบพิมพ์ในการจดทะเบียนและการออกใบอนุญาตล้อเลื่อน และผู้ขับขี่ล้อเลื่อน
ค่าธรรมเนียมนั้นให้พิจารณากำหนดตามสภาพแห่งท้องถิ่นในจังหวัดนั้น ๆ แต่ต้องไม่เกินกว่าอัตราในท้ายพระราชบัญญัตินี้ (๒) กำหนดยกเว้นการจดทะเบียนหรือค่าธรรมเนียมในการจดทะเบียนหรือการออกใบอนุญาตแก่ล้อเลื่อนบางประเภท หรือล้อเลื่อนซึ่งใช้เพื่อประโยชน์อย่างหนึ่งอย่างใดโดยเฉพาะ
หรือล้อเลื่อนในที่บางแห่งซึ่งมีทางที่ใช้ล้อเลื่อนนั้นได้โดยจำกัด ทั้งนี้ให้รวมตลอดถึงผู้ขับขี่ล้อเลื่อนนั้น ๆ ด้วย (๓) กำหนดลักษณะและราคาเครื่องหมายสำหรับล้อเลื่อนซึ่งจดทะเบียนกับเครื่องหมายสำหรับผู้ขับขี่ล้อเลื่อนรับจ้าง แต่ต้องไม่เกินกว่าอัตราในท้ายพระราชบัญญัตินี้ (๔) กำหนดรูป ลักษณะ
ขนาดและน้ำหนักของล้อเลื่อน กับน้ำหนักบรรทุกซึ่งจะพึงจดทะเบียนได้ (๕) วางข้อกำหนดให้ล้อเลื่อนซึ่งจดทะเบียนและรับใบอนุญาตต้องปฏิบัติเกี่ยวด้วยเครื่องอุปกรณ์หรือส่วนควบ เช่น ตะเกียง ห้ามล้อ อาณัติสัญญาณ เครื่องยึดเหนี่ยว เครื่องหมายทะเบียนและอื่น ๆ (๖) ในส่วนที่เกี่ยวกับล้อเลื่อนรับจ้าง
ให้มีอำนาจดังต่อไปนี้ด้วย (ก) วางข้อกำหนดเกี่ยวกับการรับจ้าง ตลอดถึงเครื่องแต่งกายของผู้ขับขี่และผู้เก็บค่าโดยสาร (ข) กำหนดจำนวนล้อเลื่อนที่จะอนุญาตให้จดทะเบียนในจังหวัดหนึ่ง ๆ (ค) กำหนดให้เจ้าของล้อเลื่อนรับจ้างมีสมุดบัญชีแสดงรายการในการใช้ล้อเลื่อนรับจ้าง (๗)
ตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่เพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้ (๘) กำหนดการอื่น ๆ เพื่อปฏิบัติให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้ กฎกระทรวงนั้น เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว ให้ใช้บังคับได้
หมวด ๑ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตล้อเลื่อน

มาตรา ๖ ล้อเลื่อนจะใช้บนทางหลวงได้ต่อเมื่อได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่ เว้นแต่จะนำล้อเลื่อนไปจดทะเบียนหรือย้ายขนล้อเลื่อนนั้น ล้อเลื่อนซึ่งเป็นของกระทรวงกลาโหม ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมมีอำนาจแต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่ขึ้นเพื่อการจดทะเบียนและออกใบอนุญาต
ล้อเลื่อนซึ่งเป็นของกรมโยธาเทศบาล หรือของเทศบาล หรือล้อเลื่อนของรัฐบาลหรือของสภากาชาดสยามซึ่งใช้ในการแพทย์ของรัฐบาล หรือของสภากาชาดสยามเป็นปกติ ต้องจดทะเบียน และรับใบอนุญาต แต่ไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียม
หมวด ๑ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตล้อเลื่อน

มาตรา ๗ ใบอนุญาตล้อเลื่อนมี ๒ ชนิด คือ (๑) ใบอนุญาตล้อเลื่อนส่วนบุคคล (๒) ใบอนุญาตล้อเลื่อนรับจ้าง
หมวด ๑ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตล้อเลื่อน

มาตรา ๘ ล้อเลื่อนที่จดทะเบียนรับใบอนุญาตเป็นล้อเลื่อนส่วนบุคคลนั้นนอกจากเกวียนแล้ว ห้ามมิให้ใช้รับจ้าง
หมวด ๑ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตล้อเลื่อน

มาตรา ๙ ห้ามมิให้รับจดทะเบียนและออกใบอนุญาตล้อเลื่อนใด ๆ เว้นแต่จะปรากฏว่าล้อเลื่อนนั้นมั่นคงแข็งแรงและได้ปฏิบัติถูกต้องตามกฎกระทรวง พนักงานเจ้าหน้าที่จะเรียกให้เจ้าของล้อเลื่อนนำล้อเลื่อนไปให้ตรวจก่อน เพื่อจดทะเบียน ณ เวลาและสถานที่ตามแต่พนักงานเจ้าหน้าที่จะเห็นสมควรก็ได้
หมวด ๑ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตล้อเลื่อน

มาตรา ๑๐ สำหรับล้อเลื่อนที่นำจากต่างประเทศมาใช้ในราชอาณาจักรชั่วคราวนั้น ถ้ารัฐบาลสยามกับรัฐบาลของประเทศที่นำล้อเลื่อนมานั้นมิได้ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่นต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัตินี้เว้นแต่ล้อเลื่อนของนักท่องเที่ยวทางไกล
หมวด ๑ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตล้อเลื่อน

มาตรา ๑๑ ใบอนุญาตล้อเลื่อนส่วนบุคคล ให้ใช้ได้ทั่วราชอาณาจักร ใบอนุญาตล้อเลื่อนรับจ้างให้ใช้ได้ภายในเขตออกใบอนุญาตให้ เว้นแต่จะใช้สำหรับขนส่งออกนอกเขตชั่วครั้งคราวเป็นพิเศษ ล้อเลื่อนรับจ้าง จะใช้ขนส่งออกนอกเขตที่ได้รับอนุญาตเข้าไปในเขต
ที่อัตราค่าธรรมเนียมสูงกว่าได้ต่อเมื่อได้เสียค่าธรรมเนียมเพิ่มขึ้นให้เท่าอัตราของเขตที่เข้าไป
หมวด ๑ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตล้อเลื่อน

มาตรา ๑๒ ใบอนุญาตล้อเลื่อนทุกชนิดนอกจากเกวียนให้มีอายุใช้ได้เพียงวันที่ ๓๑ มีนาคม ไม่ว่าใบอนุญาตนั้นจะออกเมื่อใด
หมวด ๑ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตล้อเลื่อน

มาตรา ๑๓ ล้อเลื่อนซึ่งได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาตจะต้องติดเครื่องหมายตามที่พนักงานเจ้าหน้าที่จัดให้ ห้ามมิให้เปลี่ยนแปลงแก้ไขเครื่องหมายหรือนำเครื่องหมายเช่นว่านี้ไปติดล้อเลื่อนอื่น
หมวด ๑ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตล้อเลื่อน

มาตรา ๑๔ ห้ามมิให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองล้อเลื่อนยอมให้บุคคลอื่น ซึ่งไม่มีใบอนุญาตขับขี่ล้อเลื่อนขับขี่ล้อเลื่อนเว้นแต่เกวียน
หมวด ๑ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตล้อเลื่อน

มาตรา ๑๕ ถ้าปรากฏว่าล้อเลื่อนใดไม่มั่นคง หรือขาดรูปลักษณะซึ่งกำหนดไว้ในกฎกระทรวง ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจ ๑. ตรวจล้อเลื่อนหรือสั่งให้เจ้าของหรือผู้ครอบครอง แล้วแต่กรณีนำล้อเลื่อนไปให้ตรวจก็ได้ ๒.
ยึดใบอนุญาตล้อเลื่อนไว้จนกว่าจะได้จัดให้ล้อเลื่อนนั้นมีความมั่นคงและรูปลักษณะถูกต้องตามที่กำหนดไว้ก็ได้ ระหว่างยึดใบอนุญาต จะใช้ล้อเลื่อนนั้นบนทางหลวงไม่ได้
หมวด ๑ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตล้อเลื่อน

มาตรา ๑๖ เมื่อมีการโอนกรรมสิทธิ์ล้อเลื่อน ให้ผู้โอนและผู้รับโอนพร้อมกันไปแจ้ง ณ สำนักงานจดทะเบียนล้อเลื่อนหรือสถานีตำรวจแห่งใดแห่งหนึ่งภายในสิบห้าวัน นับแต่วันโอน เมื่อเจ้าของล้อเลื่อนตาย ให้ทายาทผู้รับมรดก หรือผู้จัดการมรดกแล้วแต่กรณีแจ้งต่อสำนักงานจดทะเบียนล้อเลื่อน
หรือสถานีตำรวจที่เจ้าของล้อเลื่อนมีภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่ภายในสามเดือนนับแต่วันตาย
หมวด ๒ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตขับขี่

มาตรา ๑๗ การฝึกหัดขับขี่ล้อเลื่อนนั้น จะฝึกหัดบนทางหลวงก็ได้ แต่ต้องได้รับใบอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่ ใบอนุญาตให้ฝึกหัดขับขี่ล้อเลื่อนนั้น ให้กำหนดวันเวลาและเขตทางหลวงที่อนุญาตให้ทำการฝึกหัด
หมวด ๒ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตขับขี่

มาตรา ๑๘ ห้ามมิให้บุคคลใดขับขี่ล้อเลื่อนนอกจากเกวียนบนทางหลวง เว้นแต่จะได้รับใบอนุญาตขับขี่จากพนักงานเจ้าหน้าที่ สำหรับผู้ขับขี่ล้อเลื่อนที่เป็นของกระทรวงกลาโหม ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมมีอำนาจแต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่ขึ้นเพื่อการออกใบอนุญาตขับขี่
หมวด ๒ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตขับขี่

มาตรา ๑๙ ใบอนุญาตขับขี่นั้น แบ่งออกเป็นสองประเภท (๑) ใบอนุญาตขับขี่รถจักรยาน (๒) ใบอนุญาตขับขี่ล้อเลื่อนอื่นนอกจากเกวียน ใบอนุญาตเหล่านี้ให้ใช้ได้ทั่วราชอาณาจักรตลอดเวลาสิบสองเดือน นับแต่วันออกใบอนุญาต
หมวด ๒ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตขับขี่

มาตรา ๒๐ ห้ามมิให้นำใบอนุญาตขับขี่ล้อเลื่อนประเภทหนึ่งไปใช้ขับขี่ล้อเลื่อนอีกประเภทหนึ่ง
หมวด ๒ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตขับขี่

มาตรา ๒๑ ล้อเลื่อนใดใช้กำลังบุคคลลากเข็นมากกว่าคนหนึ่ง ในบรรดาผู้ลากเข็นนั้นจะมีใบอนุญาตขับขี่ล้อเลื่อนเพียงคนเดียวก็ได้
หมวด ๒ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตขับขี่

มาตรา ๒๒ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่รับจดทะเบียนและออกใบอนุญาตให้เป็นผู้ขับขี่ล้อเลื่อนได้แต่บุคคลซึ่งมีลักษณะและคุณสมบัติ ดังต่อไปนี้ ๑. ล้อเลื่อนส่วนบุคคล (ก)
มีอายุไม่ต่ำกว่าสิบสามปีบริบูรณ์แต่ถ้าพนักงานเจ้าหน้าที่ในจังหวัดใดพิจารณาเห็นสมควรจะให้อายุต่ำกว่าที่กำหนดนี้ตามสภาพแห่งท้องถิ่นในจังหวัดนั้นก็ให้มีอำนาจกำหนดอายุต่ำกว่านี้ได้เฉพาะการขับขี่ล้อเลื่อนภายในท้องถิ่นในจังหวัดนั้นๆ (ข) มีร่างกายสมประกอบและสามารถขับขี่ล้อเลื่อนได้ (ค)
รู้ข้อบังคับการจราจร (ง) รู้การขับขี่ล้อเลื่อนชนิดนั้น ๒. ล้อเลื่อนรับจ้าง นอกจากมีลักษณะและคุณสมบัติดังบัญญัติไว้ในอนุมาตรา๑(ข) (ค) และ (ง) แล้วต้องมีลักษณะและคุณสมบัติดังต่อไปนี้อีก (ก) มีอายุไม่ต่ำกว่าสิบเจ็ดปีบริบูรณ์ (ข) มีสัญชาติเป็นไทยตามกฎหมาย (ค) รู้ถนนหนทางแห่งเขตซึ่งได้รับใบอนุญาตพอสมควร
(ง) ปราศจากโรคติดต่อซึ่งเป็นที่น่ารังเกียจ (จ)ไม่เคยทำความผิดต้องรับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาให้ลงโทษจำคุกตามกฎหมายลักษณะอาญา ในความผิดอย่างใดอย่างหนึ่ง ดังต่อไปนี้ (๑)ฐานสมคบกันเป็นอั้งยี่และเป็นซ่องโจรผู้ร้ายตามมาตรา ๑๗๗ ถึง มาตรา ๑๘๔ (๒) ฐานกระทำให้เกิดภยันตรายแก่สาธารณชน ฯลฯตามมาตรา ๑๙๑ และมาตรา ๑๙๔
(๓) ฐานข่มขืนกระทำชำเราตามมาตรา ๒๔๓ มาตรา ๒๔๔มาตรา ๒๔๕ วรรค ๒ และมาตรา ๒๔๖ (๔) ฐานประทุษร้ายแก่ชีวิตและร่างกายตามมาตรา ๒๔๙ถึงมาตรา ๒๕๙ (๕) ฐานกระทำให้เสื่อมเสียอิสระภาพตามมาตรา ๒๖๘ถึงมาตรา ๒๗๐ และมาตรา ๒๗๒ เฉพาะเกี่ยวกับมาตรา ๒๗๐ กับมาตรา ๒๗๓ ถึงมาตรา ๒๗๗ (๖) ฐานลักทรัพย์วิ่งราวทรัพย์ ชิงทรัพย์
ปล้นทรัพย์และฐานสลัด ตามมาตรา ๒๘๘ ถึงมาตรา๓๐๒ (๗) ฐานกรรโชกตามมาตรา ๓๐๓ (๘) ฐานยักยอกทรัพย์อันต้องอาญา ตามมาตรา ๓๑๔ และมาตรา ๓๑๗ ถึงมาตรา ๓๑๙ (๙) ฐานรับของโจรตามมาตรา ๓๒๑ ถึงมาตรา ๓๒๓ (๑๐) ฐานทำให้เสียทรัพย์ ตามมาตรา ๓๒๔ และมาตรา ๓๒๕ (๑๑) ฐานกระทำให้เกิดภยันตรายแก่สาธารณชน ฯลฯในความผิดลหุโทษ
ตามมาตรา ๓๓๕ อนุมาตรา ๑๓ (๑๒) ฐานประทุษร้ายต่อทางไปมา ฯลฯในความผิดลหุโทษ ตามมาตรา ๓๓๖ อนุมาตรา ๑๕ แต่ทั้งนี้ถ้าพ้นโทษจำคุกมาแล้วไม่น้อยกว่าหกเดือนพนักงานเจ้าหน้าที่จะออกใบอนุญาตขับขี่ให้ก็ได้
หมวด ๒ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตขับขี่

มาตรา ๒๓ ผู้ขับขี่ล้อเลื่อนนอกจากเกวียนจะต้องมีใบอนุญาตขับขี่อยู่กับตัวขณะขับขี่ และต้องนำออกแสดงเมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่เรียกตรวจ
หมวด ๒ การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตขับขี่

มาตรา ๒๔ ถ้าผู้ถือใบอนุญาตขับขี่ขาดลักษณะหรือคุณสมบัติตามที่กำหนดไว้ในมาตรา ๒๒ พนักงานเจ้าหน้าที่อาจยึดใบอนุญาตนั้นไว้จนกว่าผู้ถือใบอนุญาตจะกลับมีลักษณะหรือคุณสมบัติครบถ้วนตามที่กำหนดไว้ แต่ถ้าลักษณะหรือคุณสมบัติที่ขาดนั้นไม่อาจกลับคืนดีได้ก็ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ถอนใบอนุญาตนั้นได้ทันที
หมวด ๓ บทกำหนดโทษ

มาตรา ๒๕ ผู้ใดกระทำความผิดอย่างหนึ่งอย่างใดดั่งต่อไปนี้ (๑) ใช้ล้อเลื่อนที่มิได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาตหรือใช้ล้อเลื่อนซึ่งใบอนุญาตได้ถูกยึดหรือเพิกถอนเสียแล้ว (๒) ใช้ล้อเลื่อนที่จดทะเบียนและรับอนุญาตแล้วบรรทุกคนหรือของเกินอัตราซึ่งกำหนดไว้ในกฎกระทรวง (๓) ใช้ล้อเลื่อนโดยไม่ได้รับใบอนุญาตขับขี่
หรือโดยใบอนุญาตขับขี่ได้ถูกยึดหรือเพิกถอนเสียแล้วให้ลงโทษปรับเป็นเงินไม่เกินร้อยบาท
หมวด ๓ บทกำหนดโทษ

มาตรา ๒๖ เจ้าของหรือผู้ครอบครองหรือผู้ขับขี่ กระทำความผิดอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้ (๑) ละเลยไม่ติดเครื่องหมายที่ล้อเลื่อนซึ่งได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาตแล้วให้ครบถ้วน (๒) ละเลยไม่ปฏิบัติตามกฎกระทรวงซึ่งออกตามความในมาตรา ๕ แห่งพระราชบัญญัตินี้ (๓) ละเลยไม่แจ้งความตามมาตรา ๑๖ วรรค ๑
ให้ลงโทษปรับเป็นเงินไม่เกินห้าสิบบาท
หมวด ๓ บทกำหนดโทษ

มาตรา ๒๗ ผู้ใดละเลยไม่แจ้งความตามมาตรา ๑๖ วรรค ๒ หรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๒๓ มีความผิดต้องระวางโทษปรับเป็นเงินไม่เกินสิบสองบาท