พระราชบัญญัติ สุขาภิบาล พ.ศ. ๒๔๙๕ (ยกเลิก)
มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า “พระราชบัญญัติสุขาภิบาล พ.ศ. ๒๔๙๕”
มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
มาตรา ๓ ให้ยกเลิกพระราชบัญญัติจัดการสุขาภิบาลตามหัวเมือง ร.ศ. ๑๒๗ และบรรดากฎหมาย กฎ ข้อบังคับอื่น ๆ ในส่วนที่บัญญัติไว้แล้วในพระราชบัญญัตินี้หรือซึ่งแย้งกับบทแห่งพระราชบัญญัตินี้
ส่วนที่ ๑ การจัดตั้งสุขาภิบาล

มาตรา ๔ เมื่อท้องถิ่นใดมีสภาพอันสมควรยกฐานะเป็นสุขาภิบาล ให้จัดตั้งท้องถิ่นนั้น ๆ เป็นสุขาภิบาลตามพระราชบัญญัตินี้ ให้สุขาภิบาลมีฐานะเป็นนิติบุคคล
ส่วนที่ ๑ การจัดตั้งสุขาภิบาล

มาตรา ๕ การจัดตั้งสุขาภิบาลให้ทำโดยประกาศของกระทรวงมหาดไทย ในประกาศนั้นให้ระบุชื่อและเขตของสุขาภิบาลไว้ด้วย การเปลี่ยนแปลงเขตหรือการยุบสุขาภิบาลให้ทำโดยประกาศของกระทรวงมหาดไทย ในประกาศยุบสุขาภิบาลนั้นให้ระบุวิธีจัดการทรัพย์สิน หนี้ สิทธิ และสิทธิเรียกร้องของสุขาภิบาลนั้นไว้ด้วย
ประกาศของกระทรวงมหาดไทยตามความในมาตรานี้ ให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
ส่วนที่ ๑ การจัดตั้งสุขาภิบาล

มาตรา ๖ ภายใต้บังคับแห่งกฎหมายว่าด้วยการเทศบาลอาจจัดตั้งสุขาภิบาลใด ๆ ขึ้นเป็นเทศบาลได้ โดยตราเป็นพระราชกฤษฎีกา สุขาภิบาลที่ได้จัดตั้งเป็นเทศบาลขึ้นใหม่ตามความในวรรคก่อน ให้พ้นจากสภาพแห่งสุขาภิบาลนับแต่วันที่ได้ประกาศพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งขึ้นเป็นเทศบาลนั้นเป็นต้นไป บรรดาทรัพย์สิน หนี้ สิทธิ
และสิทธิเรียกร้องของสุขาภิบาลเดิมให้โอนไปเป็นของเทศบาลที่จัดตั้งขึ้นใหม่ในขณะเดียวกันนั้นด้วย และบรรดาข้อบังคับสุขาภิบาลที่ได้ใช้บังคับอยู่ก่อนแล้วก็คงให้ใช้บังคับได้ต่อไปเป็นการชั่วคราวจนกว่าจะได้มีการตราเป็นเทศบัญญัติขึ้นใหม่
ส่วนที่ ๒ คณะกรรมการสุขาภิบาล

มาตรา ๗ ให้มีคณะกรรมการสุขาภิบาลประกอบด้วย (๑) นายอำเภอหรือปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอแห่งท้องที่ที่สุขาภิบาลนั้นตั้งอยู่ แล้วแต่กรณี (๒) ปลัดอำเภอแห่งอำเภอหรือกิ่งอำเภอที่สุขาภิบาลนั้นตั้งอยู่ แล้วแต่กรณี ซึ่งผู้ว่าราชการจังหวัดแต่งตั้งขึ้นจำนวนหนึ่งคน (๓)
กำนันแห่งตำบลซึ่งมีพื้นที่ส่วนหนึ่งส่วนใดหรือทั้งหมดของตำบลนั้นตั้งอยู่ในเขตสุขาภิบาล (๔) ผู้มีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามสำหรับผู้สมัครรับเลือกตั้งตามกฎหมายว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาล ซึ่งราษฎรในเขตสุขาภิบาลนั้นเลือกตั้งขึ้นเก้าคน การเลือกตั้งกรรมการสุขาภิบาลตามความใน (๔)
ให้ใช้วิธีการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลตามกฎหมายว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลโดยอนุโลม
ส่วนที่ ๒ คณะกรรมการสุขาภิบาล

มาตรา ๘ ให้นายอำเภอหรือปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอแห่งท้องที่ที่สุขาภิบาลนั้นตั้งอยู่ แล้วแต่กรณี เป็นประธานกรรมการสุขาภิบาลโดยตำแหน่ง และให้มีรองประธานกรรมการสุขาภิบาลหนึ่งคน ซึ่งคณะกรรมการสุขาภิบาลได้ประชุมกันเลือกจากกรรมการตามมาตรา ๗ (๔) รองประธานกรรมการให้อยู่ในตำแหน่งได้คราวละหนึ่งปี
นับแต่วันที่ได้รับเลือก
ส่วนที่ ๒ คณะกรรมการสุขาภิบาล

มาตรา ๙ กรรมการสุขาภิบาลตามความในมาตรา ๗ (๔) ให้อยู่ในตำแหน่งได้คราวละสี่ปี ถ้าตำแหน่งกรรมการดังกล่าวว่างลง เพราะเหตุอื่นนอกจากถึงคราวออกตามวาระ ให้เลือกตั้งกรรมการขึ้นแทนตำแหน่งที่ว่างภายในเก้าสิบวัน แต่กรรมการที่เข้ามาแทนนั้นให้อยู่ในตำแหน่งได้เพียงเท่ากำหนดเวลาของผู้ซึ่งตนแทน
ถ้าตำแหน่งกรรมการดังกล่าวในวรรคหนึ่งว่างลงก่อนถึงกำหนดออกตามวาระไม่เกินหนึ่งร้อยแปดสิบวันจะเลือกตั้งกรรมการขึ้นแทนตำแหน่งที่ว่างนั้นมิได้
ส่วนที่ ๒ คณะกรรมการสุขาภิบาล

มาตรา ๑๐ กรรมการสุขาภิบาลตามความในมาตรา ๗ (๔) พ้นจากตำแหน่งเมื่อ (๑) ถึงคราวตามวาระ (๒) ตาย (๓) ลาออก โดยยื่นใบลาออกต่อผู้ว่าราชการจังหวัด (๔) ขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้ามสำหรับผู้สมัครรับเลือกตั้งตามที่บัญญัติไว้ในกฎหมายว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาล (๕)
กรรมการสุขาภิบาลไม่น้อยกว่าสามในสี่ของจำนวนกรรมการทั้งหมดมีมติให้ออกโดยเห็นว่าเป็นผู้มีความประพฤติอันจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสียแก่สุขาภิบาล ทั้งนี้ ให้มีผลตั้งแต่วันที่กรรมการมีมติ หรือ (๖) ผู้ว่าราชการจังหวัดได้สอบสวนแล้วสั่งให้ออก
โดยเห็นว่ามีความประพฤติในทางจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่ง หรือเสื่อมเสียแก่สุขาภิบาล หรือราชการ ฝ่าฝืนต่อความสงบเรียบร้อย หรือสวัสดิภาพของประชาชนหรือไม่มาประชุมคณะกรรมการสุขาภิบาลสามครั้งติดต่อกัน โดยไม่มีเหตุผลอันสมควร การวินิจฉัยชี้ขาดตาม (๔) ให้ศาลแขวงหรือในกรณีที่ไม่มีศาลแขวง
ก็ให้ศาลจังหวัดวินิจฉัยตามวิธีพิจารณาสำหรับศาลนั้น ๆ แต่การชี้ขาดของศาลดังกล่าวย่อมไม่กระทบกระทั่งการที่กรรมการนั้นได้ปฏิบัติหน้าที่ก่อนที่มีการชี้ขาด
ส่วนที่ ๒ คณะกรรมการสุขาภิบาล

มาตรา ๑๑ ประธานกรรมการสุขาภิบาลมีหน้าที่ดำเนินการประชุมคณะกรรมการสุขาภิบาลให้เป็นไปตามระเบียบข้อบังคับการประชุม รองประธานกรรมการสุขาภิบาลมีหน้าที่ดำเนินการประชุมแทนในเมื่อประธานกรรมการไม่อยู่ หรือไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้
ส่วนที่ ๒ คณะกรรมการสุขาภิบาล

มาตรา ๑๒ ให้กระทรวงมหาดไทยวางระเบียบข้อบังคับการประชุมคณะกรรมการสุขาภิบาลไว้
ส่วนที่ ๒ คณะกรรมการสุขาภิบาล

มาตรา ๑๓ ให้คณะกรรมการสุขาภิบาลประชุมกันไม่น้อยกว่าเดือนละครั้งเป็นปกติ ถ้าในเดือนใดคณะกรรมการสุขาภิบาลประชุมกันไม่ได้ ให้ประธานกรรมการสุขาภิบาลรายงานให้ผู้ว่าราชการจังหวัดทราบ
ส่วนที่ ๒ คณะกรรมการสุขาภิบาล

มาตรา ๑๔ ในการประชุมคณะกรรมการสุขาภิบาลต้องมีกรรมการมาประชุมไม่ต่ำกว่ากึ่งจำนวนของกรรมการที่อยู่ในตำแหน่งจึงจะเป็นองค์ประชุม
ส่วนที่ ๒ คณะกรรมการสุขาภิบาล

มาตรา ๑๕ การลงมติวินิจฉัยข้อปรึกษาให้ถือคะแนนเสียงข้างมากของผู้ที่ลงคะแนน กรรมการสุขาภิบาลคนหนึ่งย่อมมีเสียงหนึ่งในการลงคะแนน ถ้ามีจำนวนเสียงคะแนนเท่ากัน ให้ประธานในที่ประชุมออกเสียงเพิ่มขึ้นได้อีกเสียงหนึ่งเป็นเสียงชี้ขาด
ส่วนที่ ๒ คณะกรรมการสุขาภิบาล

มาตรา ๑๖ การประชุมของคณะกรรมการสุขาภิบาลย่อมเป็นการเปิดเผย หรือการประชุมลับตามลักษณะที่จะได้กำหนดไว้ในระเบียบข้องบังคับการประชุม
ส่วนที่ ๒ คณะกรรมการสุขาภิบาล

มาตรา ๑๗ คณะกรรมการสุขาภิบาลมีอำนาจเลือกกรรมการสุขาภิบาลตั้งเป็นคณะอนุกรรมการสามัญและมีอำนาจเลือกบุคคลที่เป็นกรรมการหรือมิได้เป็นกรรมการก็ตาม เป็นคณะอนุกรรมการวิสามัญเพื่อกระทำกิจการหรือพิจารณาสอบสวนข้อความใด ๆ อันอยู่ในวงงานของสุขาภิบาล แล้วรายงานต่อคณะกรรมการสุขาภิบาล
ส่วนที่ ๒ คณะกรรมการสุขาภิบาล

มาตรา ๑๘ การประชุมคณะอนุกรรมการตามมาตรา ๑๗ ต้องมีอนุกรรมการมาประชุมไม่ต่ำกว่ากึ่งจำนวนของจำนวนอนุกรรมการทั้งหมดจึงจะเป็นองค์ประชุม ระเบียบการประชุมของคณะอนุกรรมการให้ใช้ระเบียบข้อบังคับการประชุมของคณะกรรมการสุขาภิบาลโดยอนุโลม
ส่วนที่ ๓ การบริหารสุขาภิบาล

มาตรา ๑๙ ให้คณะกรรมการสุขาภิบาลควบคุมและรับผิดชอบในการบริหารกิจการของสุขาภิบาลตามกฎหมาย
ส่วนที่ ๓ การบริหารสุขาภิบาล

มาตรา ๒๐ ให้สุขาภิบาลมีพนักงานสุขาภิบาลซึ่งประกอบด้วยปลัดสุขาภิบาล สมุหบัญชีสุขาภิบาล และพนักงานสุขาภิบาลอื่นตามความจำเป็น
ส่วนที่ ๓ การบริหารสุขาภิบาล

มาตรา ๒๑ ให้กระทรวงมหาดไทยวางระเบียบพนักงานสุขาภิบาลขึ้นไว้
ส่วนที่ ๓ การบริหารสุขาภิบาล

มาตรา ๒๒ ในการปฏิบัติหน้าที่ให้ถือว่ากรรมการสุขาภิบาลและพนักงานสุขาภิบาลมีฐานะเป็นเจ้าพนักงานตามความหมายแห่งกฎหมายลักษณะอาญา
ส่วนที่ ๓ การบริหารสุขาภิบาล

มาตรา ๒๓ เพื่อเป็นหลักในการบริหารกิจการของสุขาภิบาล ให้แต่ละสุขาภิบาลมีแผนดำเนินงานของสุขาภิบาลไว้ เมื่อผู้ว่าราชการจังหวัดอนุมัติแล้ว จึงให้ปฏิบัติตามแผนดำเนินงานนั้นได้
ส่วนที่ ๓ การบริหารสุขาภิบาล

มาตรา ๒๔ การเปลี่ยนแปลงแผนดำเนินงานของสุขาภิบาลที่ได้วางไว้แล้ว จะต้องได้รับอนุมัติจากผู้ว่าราชการจังหวัด
ส่วนที่ ๔ หน้าที่ของสุขาภิบาล

มาตรา ๒๕ ภายใต้บังคับแห่งกฎหมาย สุขาภิบาลอาจจัดทำกิจการภายในเขตสุขาภิบาล ดังต่อไปนี้ (๑) ให้มีและบำรุงทางน้ำและทางบก (๒) ให้มีและบำรุงทางระบายน้ำ (๓) รักษาความสะอาดของถนน ทางเดิน และที่สาธารณะ (๔) การกำจัดมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล (๕) ป้องกันและระงับโรคติดต่อ (๖) ให้มีน้ำสะอาดหรือการประปา (๗)
ให้มีโรงฆ่าสัตว์ (๘) ให้มีตลาด ท่าเทียบเรือและท่าข้าม (๙) ให้มีสุสานและฌาปนสถาน (๑๐) ให้มีและบำรุงการไฟฟ้าหรือแสงสว่างโดยวิธีอื่น (๑๑) ป้องกันและระงับสาธารณภัย (๑๒) ให้มีเครื่องใช้ในการดับเพลิง (๑๓) ให้มีและบำรุงสถานที่ทำการพิทักษ์รักษาคนเจ็บไข้ (๑๔) ส่งเสริมให้ราษฎรได้รับการศึกษาอบรม (๑๕)
บำรุงและส่งเสริมการทำมาหากินของราษฎร (๑๖) ให้มีและบำรุงสถานที่สำหรับการกีฬา การพักผ่อนหย่อนใจ สวนสาธารณะ สวนสัตว์ ตลอดจนสถานที่ประชุมอบรมราษฎร (๑๗) การส่งเสริมศาสนา วัฒนธรรมและศีลธรรม (๑๘) การสาธารณูปการ (๑๙) การพาณิชย์ (๒๐) กิจการอื่น ๆ ซึ่งจำเป็นเพื่อประโยชน์ของราษฎรและท้องถิ่น
หรือกิจการอื่นซึ่งกฎหมายบัญญัติให้เป็นกิจการของสุขาภิบาล
ส่วนที่ ๕ ข้อบังคับสุขาภิบาล

มาตรา ๒๖ สุขาภิบาลมีอำนาจตราข้อบังคับสุขาภิบาลได้โดยไม่ขัดหรือแย้งต่อบทกฎหมายในกรณีดังต่อไปนี้ (๑) เพื่อปฏิบัติการให้เป็นไปตามอำนาจหน้าที่ของสุขาภิบาลที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัตินี้ (๒) ในกรณีที่มีกฎหมายบัญญัติไว้ให้สุขาภิบาลตราข้อบังคับ หรือให้มีอำนาจตราข้อบังคับได้ ในข้อบังคับสุขาภิบาลนั้น
จะกำหนดโทษปรับผู้ละเมิดข้อบังคับสุขาภิบาลไว้ด้วยก็ได้ แต่ห้ามมิให้กำหนดเกินกว่าหนึ่งร้อยบาท และให้ถือว่าเป็นความผิดลหุโทษ ถ้าผู้กระทำผิดไม่ชำระค่าปรับภายในสามสิบวันนับแต่คำพิพากษาถึงที่สุด ให้ยึดทรัพย์ผู้นั้นแทนค่าปรับ หรือมิฉะนั้นบังคับให้ผู้กระทำผิดทำงานโยธาแทนตามกำหนดวัน
ซึ่งคำนวณโดยค่าแรงรายวันในท้องถิ่นอันสุขาภิบาลได้กำหนดไว้โดยข้อบังคับสุขาภิบาล แต่ห้ามมิให้บังคับให้ทำงานโยธาเกินกำหนดสองเดือน
ส่วนที่ ๕ ข้อบังคับสุขาภิบาล

มาตรา ๒๗ นอกจากที่ได้มีกฎหมายบัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น ข้อบังคับสุขาภิบาลนั้นให้ใช้บังคับได้เมื่อผู้ว่าราชการจังหวัดได้ลงชื่ออนุมัติและได้ประกาศไว้โดยเปิดเผยที่สำนักงานสุขาภิบาลแล้วเจ็ดวัน เว้นแต่ในกรณีฉุกเฉินถ้ามีข้อความระบุไว้ในข้อบังคับสุขาภิบาลให้ใช้บังคับได้ทันที
ก็ให้ใช้บังคับได้ในวันที่ได้ประกาศนั้น
ส่วนที่ ๖ การคลังและทรัพย์สินของสุขาภิบาล

มาตรา ๒๘ งบประมาณประจำปีของสุขาภิบาลต้องตราขึ้นเป็นงบประมาณสุขาภิบาลประจำปี ถ้างบประมาณสุขาภิบาลประจำปีออกไม่ทันปีใหม่ ให้ใช้งบประมาณสุขาภิบาลปีก่อนไปพลางก่อน ถ้าในปีใดจำนวนเงินซึ่งได้อนุญาตไว้ในงบประมาณปรากฏว่าไม่พอสำหรับการใช้จ่ายประจำปีนั้นก็ดี
หรือมีความจำเป็นที่จะต้องตั้งรายรับหรือรายจ่ายขึ้นใหม่ในระหว่างปีก็ดี ให้ตราขึ้นเป็นงบประมาณสุขาภิบาลเพิ่มเติม
ส่วนที่ ๖ การคลังและทรัพย์สินของสุขาภิบาล

มาตรา ๒๙ ภายใต้บังคับแห่งกฎหมาย สุขาภิบาลอาจมีรายได้ดังต่อไปนี้ (๑) ภาษีอากรตามแต่จะมีกฎหมายกำหนดไว้ (๒) ค่าธรรมเนียม ค่าใบอนุญาต และค่าปรับ ตามแต่จะมีกฎหมายกำหนดไว้ (๓) รายได้จากทรัพย์สินของสุขาภิบาล (๔) รายได้จากการสาธารณูปโภคของสุขาภิบาล (๕) พันธบัตรหรือเงินกู้ตามแต่จะมีกฎหมายกำหนดไว้ (๖)
เงินกู้จากกระทรวง ทบวง กรม หรือองค์การต่าง ๆ ทั้งนี้ สุขาภิบาลต้องได้รับอนุมัติจากกระทรวงมหาดไทย (๗) เงินอุดหนุนจากรัฐบาล (๘) เงินที่มีผู้อุทิศให้เป็นการกุศลสาธารณประโยชน์ (๙) เงินรายได้อื่นใดตามแต่จะมีกฎหมายกำหนดไว้
ส่วนที่ ๖ การคลังและทรัพย์สินของสุขาภิบาล

มาตรา ๓๐ รายจ่ายของสุขาภิบาลแบ่งออกเป็น ๗ ประเภท (๑) เงินเดือน (๒) ค่าใช้สอย (๓) การจร (๔) รายจ่ายในการลงทุน (๕) การชำระหนี้เงินกู้ (๖) รายจ่ายตามข้อผูกพัน (๗) รายจ่ายในกิจการอื่นใดตามแต่จะมีกฎหมายกำหนดไว้
ส่วนที่ ๖ การคลังและทรัพย์สินของสุขาภิบาล

มาตรา ๓๑ การจ่ายเบี้ยประชุมให้แก่กรรมการสุขาภิบาล และการจ่ายเงินเดือนให้แก่พนักงานสุขาภิบาล ให้เป็นไปตามระเบียบพนักงานสุขาภิบาลของกระทรวงมหาดไทย
ส่วนที่ ๖ การคลังและทรัพย์สินของสุขาภิบาล

มาตรา ๓๒ ระเบียบการคลังรวมตลอดถึงวิธีการงบประมาณการจัดหาและรักษาทรัพย์สิน การจัดหาประโยชน์จากทรัพย์สิน การจัดหาพัสดุ และการจ้างเหมาให้เป็นไปตามระเบียบของกระทรวงมหาดไทย
ส่วนที่ ๖ การคลังและทรัพย์สินของสุขาภิบาล

มาตรา ๓๓ ให้กระทรวงมหาดไทยจัดให้มีการตรวจสอบการคลัง การบัญชี หรือการเงินอื่น ๆ ของสุขาภิบาล
ส่วนที่ ๗ การควบคุมสุขาภิบาล

มาตรา ๓๔ ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดมีหน้าที่ควบคุมดูแลสุขาภิบาลในจังหวัดนั้น ให้ปฏิบัติการตามอำนาจหน้าที่โดยถูกต้องตามกฎหมาย ในการนี้ ให้มีอำนาจสั่งให้เพิกถอน หรือให้ระงับการปฏิบัติที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย หรือขัดต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน หรือขัดต่อระเบียบของกระทรวงมหาดไทย และให้มีหน้าที่ชี้แจง แนะนำ
ตักเตือนสุขาภิบาล และตรวจสอบกิจการ เรียกรายงานเอกสารหรือสถิติใด ๆ จากสุขาภิบาลมาตรวจ ตลอดจนเรียกกรรมการสุขาภิบาล หรือพนักงานสุขาภิบาลมาชี้แจงหรือสอบสวนได้ ให้ผู้ตรวจการเทศบาลจังหวัดมีหน้าที่ช่วยผู้ว่าราชการจังหวัดควบคุมดูแลสุขาภิบาลในจังหวัดนั้น
ส่วนที่ ๗ การควบคุมสุขาภิบาล

มาตรา ๓๕ ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ และให้มีอำนาจออกกฎกระทรวงเพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้ กฎกระทรวงนั้นเมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้
ส่วนที่ ๗ การควบคุมสุขาภิบาล

มาตรา ๒๕ ทวิ สุขาภิบาลอาจทำกิจการนอกเขต เมื่อ (๑) การนั้นจำเป็นต้องทำและเป็นการที่เกี่ยวเนื่องกับกิจการที่ดำเนินตามอำนาจหน้าที่อยู่ภายในเขตของตน (๒) ได้รับความยินยอมจากสภาเทศบาล คณะกรรมการสุขาภิบาล สภาจังหวัดหรือสภาตำบลแห่งท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องและ (๓) ได้รับอนุมัติจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
ส่วนที่ ๗ การควบคุมสุขาภิบาล

มาตรา ๒๕ ตรี สุขาภิบาลอาจทำการร่วมกับบุคคลอื่น โดยก่อตั้งบริษัทจำกัดหรือถือหุ้นในบริษัทจำกัด เมื่อ (๑) บริษัทจำกัดนั้นมีวัตถุประสงค์เฉพาะเพื่อกิจการค้าขายอันเป็นสาธารณูปโภค (๒) สุขาภิบาลต้องถือหุ้นเป็นมูลค่าเกินกว่าร้อยละห้าสิบของทุนที่บริษัทนั้นจดทะเบียนไว้ ในกรณีที่มีหลายเทศบาล
องค์การบริหารส่วนจังหวัด องค์การบริหารส่วนตำบลหรือสุขาภิบาล ถือหุ้นอยู่ในบริษัทเดียวกันให้นับหุ้นที่ถือนั้นรวมกัน และ (๓) ได้รับอนุมัติจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย การเปลี่ยนแปลงจำนวนหุ้นที่สุขาภิบาลถืออยู่ในบริษัทจำกัดต้องได้รับอนุมัติจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ความใน (๑) และ (๒)
ของวรรคหนึ่ง ไม่ใช้บังคับในกรณีที่บริษัทจำกัดที่สุขาภิบาลร่วมก่อตั้งหรือถือหุ้นนั้น ไม่มีเอกชนถือหุ้นอยู่ด้วย