ప్రధాన మంత్రి కార్యాలయం
గుజరాత్లోని ఏక్తా నగర్లో జరిగిన పర్యావరణ మంత్రుల జాతీయ సదస్సులో ప్రధాన మంత్రి ప్రసంగ పాఠం
గుజరాత్ ప్రముఖ ముఖ్యమంత్రి శ్రీ భూపేంద్రభాయ్ పటేల్, కేంద్ర మంత్రివర్గంలోని నా సహచరులు, శ్రీ భూపేంద్ర యాదవ్ జీ మరియు శ్రీ అశ్వినీ చౌబే జీ, రాష్ట్రాల మంత్రులందరూ, కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల అధికారులు, ఇతర ప్రముఖులు, మహిళలు మరియు పెద్దమనుషులారా!
ఈ జాతీయ సదస్సుకు మరియు ముఖ్యంగా ఏక్తా నగర్లో మీ అందరికీ స్వాగతం. ఏక్తా నగర్లో జరిగిన ఈ జాతీయ సదస్సును నేను ముఖ్యమైనదిగా భావిస్తున్నాను. అడవులు, మన ఆదివాసీ సోదర సోదరీమణులు, వన్యప్రాణులు, నీటి సంరక్షణ, పర్యాటకం, ప్రకృతి మరియు పర్యావరణం మరియు అభివృద్ధి గురించి మాట్లాడితే, ఏక్తా నగర్ సందేశం పంపుతుంది మరియు ఈ రోజు అటవీ క్షేత్రంలో పుణ్యక్షేత్రంగా మారిందని నమ్మకాన్ని కలిగిస్తుంది. మరియు ఇక్కడ జరిగిన సమగ్ర అభివృద్ధి కారణంగా పర్యావరణం. ఈ క్షేత్రానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న మంత్రులు, అధికారులు అందరూ ఇక్కడే ఉన్నారు. మీరు ఇక్కడ ఉన్న సమయంలో, పర్యావరణం, మన గిరిజన సమాజం మరియు వన్యప్రాణుల పట్ల అత్యంత శ్రద్ధతో ఇక్కడ అభివృద్ధి పనులు నిర్వహించబడుతున్న సూక్ష్మ నైపుణ్యాలను మీరు గమనించాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.
స్నేహితులారా,
'అమృత్ కాల్' కోసం భారతదేశం రాబోయే 25 సంవత్సరాల కోసం కొత్త లక్ష్యాలను నిర్దేశిస్తున్న సమయంలో మనం కలుస్తున్నాము. పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించడంలో మీ ప్రయత్నాలు సహాయపడతాయని మరియు భారతదేశ అభివృద్ధి కూడా అదే వేగంతో కొనసాగుతుందని నేను నమ్ముతున్నాను.
స్నేహితులారా,
నేటి నవ భారతం కొత్త ఆలోచనలతో, దృక్పథంతో ముందుకు సాగుతోంది. నేడు భారతదేశం వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు దాని పర్యావరణ శాస్త్రాన్ని నిరంతరం బలోపేతం చేస్తోంది. మన అడవుల విస్తీర్ణం పెరిగింది మరియు చిత్తడి నేలలు కూడా వేగంగా విస్తరిస్తున్నాయి. పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో మన వేగం మరియు స్కేల్తో ఏ దేశం సరిపోలడం లేదని మేము ప్రపంచానికి చూపించాము. అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి, విపత్తు తట్టుకునే మౌలిక సదుపాయాల కోసం కూటమి లేదా లైఫ్ ఉద్యమం వంటి ప్రధాన సవాళ్లతో వ్యవహరించేటప్పుడు భారతదేశం నేడు ప్రపంచానికి నాయకత్వం వహిస్తోంది.
మన కట్టుబాట్లను నెరవేర్చడంలో మన ట్రాక్ రికార్డ్ కారణంగానే నేడు ప్రపంచం భారత్తో చేతులు కలుపుతోంది. సింహాలు, పులులు, ఏనుగులు, ఒక కొమ్ము ఖడ్గమృగాలు మరియు చిరుతపులుల సంఖ్య సంవత్సరాలుగా పెరిగింది. భూపేంద్రభాయ్ పేర్కొన్నట్లుగా, కొద్ది రోజుల క్రితం మధ్యప్రదేశ్లో చిరుతలు స్వదేశానికి రావడంతో కొత్త ఉత్సాహం వచ్చింది. చిరుతలను స్వాగతించడంలో దేశం సంతోషించిన తీరు ప్రతి భారతీయుడి సిరల్లో ప్రవహించే జీవుల పట్ల దయ మరియు ప్రకృతి పట్ల ప్రేమను ప్రతిబింబిస్తుంది. భారతదేశంలోని ప్రతి ప్రాంతంలో, వారి స్వంత ఇంటికి ప్రియమైన అతిథి వచ్చినట్లు అనిపించింది. ఇదే మన దేశ బలం. ప్రకృతితో సమతుల్యత సాధించేందుకు, భవిష్యత్తు తరాలను ప్రోత్సహిస్తూ ఈ ప్రయత్నాన్ని కొనసాగిద్దాం. ఈ తీర్మానాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, భారతదేశం 2070 నాటికి నికర సున్నా లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించింది, అంటే, మనకు ఇప్పటి నుండి ఐదు దశాబ్దాలు ఉన్నాయి. ఇప్పుడు దేశం యొక్క దృష్టి గ్రీన్ గ్రోత్పై ఉంది మరియు మేము గ్రీన్ గ్రోత్ గురించి మాట్లాడినప్పుడు, గ్రీన్ ఉద్యోగాలకు కూడా చాలా అవకాశాలు ఉన్నాయి. ఈ లక్ష్యాలన్నింటినీ సాధించడంలో ప్రతి రాష్ట్ర పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ పాత్ర ప్రధానమైనది.
స్నేహితులారా,
ఏ రాష్ట్రంలో అయినా, కేంద్రంలో అయినా పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ బాధ్యతలు చాలా విస్తృతమైనవి. దీన్ని పరిమిత పరిధిలో చూడకూడదు. దురదృష్టవశాత్తూ, కాలక్రమేణా, పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క పాత్ర నియంత్రకం వలె ఎక్కువగా ఉంటుందని మన వ్యవస్థలో ఒక అభిప్రాయం ఉంది. అయితే కేవలం రెగ్యులేటర్ కంటే పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ పాత్ర పర్యావరణాన్ని ప్రోత్సహించడమేనని నేను భావిస్తున్నాను. పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించే ప్రతి ప్రయత్నంలో మీ మంత్రిత్వ శాఖ పాత్ర చాలా పెద్దది. ఇప్పుడు, ఉదాహరణకు, వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థ యొక్క సమస్య! వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థ మన సంప్రదాయంలో ఒక భాగం. వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థ గురించి భారతదేశ ప్రజలకు బోధించాల్సిన అవసరం లేదు. మేము ఎప్పుడూ ప్రకృతిని దోపిడీ చేసేవాళ్లం కాదు; మనం ఎప్పుడూ ప్రకృతిని పెంపొందించే వారిగా ఉన్నాము.
మేము చిన్నతనంలో, గత శతాబ్దం ప్రారంభంలో మహాత్మా గాంధీ సబర్మతీ ఆశ్రమంలో నివసించినప్పుడు సబర్మతీ నది పొంగిపొర్లుతున్నప్పటికీ వృధాగా పోతున్న నీటిని ఎవరైనా అడ్డుకుంటారని మాకు చెప్పబడింది. ఒకప్పుడు నదిలో చాలా నీరు ఉండేది, కానీ అతను నీటిని వృధాగా పోనివ్వడు. బట్టల నుండి వార్తాపత్రికల వరకు చాలా వస్తువులను చివరి వరకు తిరిగి ఉపయోగించడం మరియు రీసైకిల్ చేసే అనేక గృహాలు ఉన్నాయని మీలో చాలా మందికి తెలుసు. ఇదీ మా కుటుంబాల తత్వం. మరియు ఇది పొదుపు కాదు. ఇది ప్రకృతి పట్ల అవగాహన మరియు సున్నితత్వం. ఒకటే పదే పదే వాడటం కొసమెరుపు వల్ల కాదు. ఇక్కడికి వచ్చిన పర్యావరణ మంత్రులందరినీ వీలైనంత వరకు తమ రాష్ట్రాల్లో సర్క్యులర్ ఎకానమీని ప్రోత్సహించాలని నేను కోరుతున్నాను. స్కూలు పిల్లలకు వారి ఇళ్లలో సర్క్యులర్ ఎకానమీకి సంబంధించిన ఏదైనా విషయం కనుక్కోమని చెబితే, వారు ఖచ్చితంగా కనుగొంటారు. వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థకు సంబంధించి స్పృహ ఉంటుంది మరియు ఇది ఘన వ్యర్థ పదార్థాల నిర్వహణ మరియు సింగిల్ యూజ్ ప్లాస్టిక్ నుండి స్వేచ్ఛ అనే మా ప్రచారానికి బలాన్ని ఇస్తుంది. ఈ విషయంలో మనం పంచాయతీలు, స్థానిక సంస్థలు, స్వయం సహాయక బృందాలు మరియు MSMEలను ప్రోత్సహించాలి. వారికి సరైన దిశానిర్దేశం మరియు మార్గదర్శకాలు ఇవ్వాలి.
స్నేహితులారా,
వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊతమివ్వడానికి భారత ప్రభుత్వం కూడా గత సంవత్సరం వెహికల్ స్క్రాపింగ్ విధానాన్ని అమలు చేసింది. ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆహ్వానించడం లేదా వాహనాల స్క్రాపింగ్ను అమలు చేయడానికి ఉపయోగించగల భూమిని కేటాయించడం ద్వారా ఈ వెహికల్ స్క్రాపింగ్ పాలసీని సద్వినియోగం చేసుకోవడానికి రాష్ట్రాలు ఏదైనా రోడ్మ్యాప్ను రూపొందించాయా? పరిశ్రమను ప్రారంభించేందుకు వీలుగా పాతవి మరియు స్క్రాప్ చేయడానికి పనికిరాని భారత ప్రభుత్వం యొక్క అన్ని వాహనాలను పొందడం ద్వారా స్క్రాపింగ్ విధానాన్ని వేగవంతం చేయాలని నేను భారత ప్రభుత్వానికి చెప్పాను. రాష్ట్రాల పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ కూడా పాత మరియు పాత వాహనాలన్నింటినీ స్క్రాప్ కోసం తీసుకురావడం ద్వారా స్క్రాపింగ్ విధానాన్ని ప్రారంభించేలా ఆయా రాష్ట్రాలకు అవగాహన కల్పించాలి. పాత వాహనాలను రద్దు చేయడం వల్ల ఇంధనం ఆదా అయ్యే కొత్త వాహనాలు అందుబాటులోకి వస్తాయి. ఇది ఒక గొప్ప సహాయం కావచ్చు. కానీ భారత ప్రభుత్వం రూపొందించిన విధానం నిద్రాణమై ఉంటే ప్రయోజనం ఉండదు. దేశంలోని అన్ని పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖలు జీవ ఇంధన విధానంపై త్వరగా కృషి చేయాలి. జీవ ఇంధన రంగంలో వేగంగా దూసుకుపోతున్నాం. అయితే రాష్ట్రాలు కూడా వాహనాల్లో బయో ఫ్యూయల్ బ్లెండింగ్ను ఉపయోగించేందుకు ఈ కార్యక్రమాన్ని చేపడితే దేశంలో పోటీ వాతావరణం నెలకొంటుంది. పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖలు ఈ విధానాన్ని కలిగి ఉండాలి మరియు పటిష్టంగా అమలు చేయాలి. ప్రస్తుతం ఇథనాల్ మిశ్రమంలో దేశం సరికొత్త రికార్డులు సృష్టిస్తోంది. కేంద్రంతో రాష్ట్రాలు కూడా చేతులు కలిపితే మనం వేగంగా అభివృద్ధి చెందగలం. ఇథనాల్ ఉత్పత్తి మరియు ఇథనాల్ కలపడం కోసం రాష్ట్రాల మధ్య పోటీ ఉండాలని కూడా నేను సూచిస్తున్నాను. రాష్ట్రాలు తమ పనితీరును బట్టి సంవత్సరానికి ఒకసారి ధృవీకరించాలి. ఇది మన రైతులకు ఎంతో సహాయం చేస్తుంది. పొలంలోని వ్యర్థాలు కూడా ఆదాయాన్ని పొందడం ప్రారంభిస్తాయి. ఈ ఆరోగ్యకరమైన పోటీని మనం ప్రోత్సహించాలి. ఈ ఆరోగ్యకరమైన పోటీ నగరాలు మరియు రాష్ట్రాల మధ్య కొనసాగాలి. పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించాలనే మన సంకల్పంలో ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని ఇది శక్తివంతం చేస్తుంది మరియు ఈ రోజు మనకు అవరోధంగా అనిపించేది కొత్త సరిహద్దులను దాటడానికి గొప్ప మాధ్యమంగా మారుతుంది. మనం చూసినట్లుగా, LED బల్బులు విద్యుత్, కార్బన్ ఉద్గారాలను మరియు డబ్బును ఆదా చేస్తాయి. రాష్ట్రంలోని మన పర్యావరణం, విద్యుత్ మరియు పట్టణ మంత్రిత్వ శాఖలు ఎల్ఈడీ బల్బులు ప్రతి వీధి దీపాలకు లేదా ప్రతి ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో అమర్చబడి ఉన్నాయా లేదా అని నిరంతరం పర్యవేక్షించాలి. డబ్బును ఆదా చేయడంతోపాటు పర్యావరణాన్ని కూడా రక్షించే LED బల్బుల గురించి మీరు మరియు మీ విభాగం ఈ మొత్తం ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించవచ్చు.
అదేవిధంగా, మన వనరులను కూడా మనం కాపాడుకోవాలి. ఉదాహరణకు నీటి సమస్యనే తీసుకోండి. నీటిని పొదుపు చేయడం చాలా ముఖ్యమని అందరూ అంగీకరిస్తారు. స్వాతంత్య్ర నాటి 'అమృత మహోత్సవ్' సందర్భంగా ప్రతి జిల్లాలో 75 అమృత్ సరోవర్  అభివృద్ధి చేయాలని మేము పిలుపునిచ్చాము. పర్యావరణ మరియు అటవీ మంత్రిత్వ శాఖ దీనికి నాయకత్వం వహిస్తుందా? నీటి సంరక్షణకు పెద్దపీట వేస్తున్నారా? అదేవిధంగా, పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ మరియు వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ బిందు సేద్యంపై దృష్టి సారిస్తున్నాయా? పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ అటువంటి మంత్రిత్వ శాఖ, ఇది ప్రతి ఇతర మంత్రిత్వ శాఖ నుండి దిశానిర్దేశం, వేగం, ప్రేరణ మరియు ఫలితాలను పొందగలదు. సమృద్ధిగా నీరు ఉన్న రాష్ట్రాల్లో నీటి కోసం పెద్దఎత్తున పోరాటం జరగడం ఇప్పుడు మనం చూస్తున్నాం. నీటి కొరత ఉంది, నీరు దొరకాలంటే భూమి కింద 1000-1200 అడుగుల లోతుకు వెళ్లాలి.
స్నేహితులారా,
ఈ సవాలు కేవలం నీటికి సంబంధించిన శాఖలకే పరిమితం కాకుండా పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ కూడా దీన్ని పెద్ద సవాలుగా పరిగణించాలి. నేను ముందే చెప్పినట్లు దేశంలోని ప్రతి జిల్లాలో అమృత్ సరోవర్ కోసం ప్రచారం జరుగుతోంది. అమృత్ సరోవర్ సమస్య నీటితో పాటు పర్యావరణ భద్రతతో ముడిపడి ఉంది. ఆలస్యంగానైనా, మన రైతులు రసాయన రహిత వ్యవసాయం, సహజ వ్యవసాయం వైపు మొగ్గు చూపడం మీరు గమనించాలి. వ్యవసాయ శాఖ బాధ్యతగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ కూడా చేతులు కలిపితే దానికి విపరీతమైన ఊతం లభిస్తుంది. సహజ వ్యవసాయం కూడా పర్యావరణ పరిరక్షణకు కృషి చేస్తుంది. మన మాతృభూమిని కాపాడుకోవడం కూడా ఒక ముఖ్యమైన పని. కాబట్టి, మారుతున్న కాలంలో పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ భాగస్వామ్య మరియు సమీకృత విధానంతో పనిచేయడం చాలా అవసరమని నేను నొక్కి చెబుతున్నాను.
స్నేహితులారా,
పర్యావరణ పరిరక్షణలో మరో ముఖ్యమైన అంశం ప్రజా అవగాహన, ప్రజల భాగస్వామ్యం మరియు ప్రజల మద్దతు. అయితే ఇది కూడా కేవలం సమాచార శాఖ లేదా విద్యా శాఖ మాత్రమే కాదు. మా కొత్త జాతీయ విద్యా విధానం మీకు మరియు మీ విభాగానికి చాలా ఉపయోగకరంగా ఉంటుందని మీ అందరికీ బాగా తెలుసు. అనుభవ ఆధారిత అభ్యాసంపై ఒక థీమ్ ఉంది మరియు దానిపై ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది. పాఠశాల విద్యార్థులకు చెట్లు, మొక్కల గురించి బోధించాల్సి వస్తే తోటలకు తీసుకెళ్లాలని పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ విద్యాశాఖతో ఎక్స్పీరియెన్స్డ్ బేస్డ్ లెర్నింగ్ను చేపట్టిందా? బడి పిల్లలకు గ్రామాల వెలుపల ఉన్న చెట్లను, మొక్కలను పరిచయం చేయాలి. ఇది విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ మరియు పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ సంయుక్త చొరవగా ఉండాలి. ఆ పిల్లలు పర్యావరణంపై సహజమైన అవగాహనను పెంపొందించుకుంటారు మరియు ఇది పర్యావరణాన్ని రక్షించడానికి పిల్లలకు మరింత అవగాహనను తెస్తుంది. వారు భవిష్యత్తులో పర్యావరణ పరిరక్షణలో గొప్ప కాపలాదారులుగా మారగలరని వారు పిల్లల హృదయాలలో మరియు మనస్సులలో అటువంటి విత్తనాలను నాటగలరు.
అదేవిధంగా, మన సముద్రతీరంలో లేదా నది ఒడ్డున ఉన్న పిల్లలకు నీటి ప్రాముఖ్యత మరియు సముద్రం మరియు నది యొక్క పర్యావరణ వ్యవస్థ గురించి బోధించాలి. చేపల ప్రాముఖ్యత ఏమిటి మరియు పర్యావరణాన్ని రక్షించడంలో అవి ఎలా సహాయపడుతున్నాయి? ఇది విద్యాశాఖ పని అయినప్పటికీ పర్యావరణ శాఖ కూడా చేతులు కలిపితే సరికొత్త తరం సిద్ధంగా ఉంటుంది. మన పిల్లలకు, భవిష్యత్తు తరాలకు అవగాహన కల్పించడంతోపాటు పర్యావరణంపై అవగాహన కల్పించాలి. ఈ విషయంలో రాష్ట్రాల పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖలు ప్రచారాన్ని ప్రారంభించాలి. ప్రణాళిక రూపొందించుకోవాలి. ఇప్పుడు ఉదాహరణకు, ఒక పాఠశాలలో పండ్ల చెట్టు ఉంటే పిల్లలు దానిపై వ్రాయవచ్చు. ఒక ఔషధ మొక్క యొక్క లక్షణాల గురించి ఒక వ్యాసం రాయమని పిల్లలను కూడా అడగవచ్చు, పిల్లల మధ్య పోటీని నిర్వహించవచ్చు. మన రాష్ట్రాలలోని విశ్వవిద్యాలయాలు మరియు ప్రయోగశాలలు కూడా జై అనుసంధన్ మంత్రాన్ని అనుసరించి పర్యావరణ పరిరక్షణకు సంబంధించిన ఆవిష్కరణలకు అత్యధిక ప్రాధాన్యత ఇవ్వవలసి ఉంటుంది. పర్యావరణ పరిరక్షణలో సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని కూడా మనం పెంచుకోవాలి. అడవులకు సంబంధించి, వాటి పరిస్థితిని నిరంతరం అధ్యయనం చేయడం చాలా ముఖ్యం. అంతరిక్ష సాంకేతికత ద్వారా మన అడవులను నిరంతరం పర్యవేక్షించవచ్చు. ఏదైనా మార్పు ఉంటే, సవరణలు చేయవచ్చు.
స్నేహితులారా,
పర్యావరణానికి సంబంధించిన మరో ముఖ్యమైన అంశం అడవి మంటలు. అడవుల్లో మంటలు పెరుగుతున్నాయి. భారతదేశం వంటి దేశంలో అడవుల్లో మంటలు చెలరేగినప్పుడు, ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో దానిని ఆర్పడానికి మనకు వనరులు ఎక్కడ ఉన్నాయి? మీరు ఇటీవల పశ్చిమ అమెరికా, కెనడా, ఆస్ట్రేలియా మొదలైన అనేక అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో అడవి మంటలను టీవీలో చూసి ఉండాలి. భారీ విధ్వంసం జరిగింది, అడవి జంతువులు నిస్సహాయంగా మారాయి మరియు ప్రజా జీవితం కూడా ప్రభావితమైంది. అడవుల్లో మంటలు చెలరేగడం వల్ల అనేక మైళ్ల దూరం వరకు ప్రజలు ఊపిరి పీల్చుకోవడం కష్టంగా మారింది. అడవి మంటల కారణంగా ప్రపంచ ఉద్గారాలలో భారతదేశం యొక్క వాటా చాలా తక్కువగా ఉంది, ఇది చాలా తక్కువ, అయినప్పటికీ మనం జాగ్రత్తగా ఉండాలి. ఇప్పటి నుంచే ఒక ప్రణాళిక ఉండాలి. ప్రతి రాష్ట్రంలో బలమైన అటవీ అగ్నిమాపక యంత్రాంగాన్ని కలిగి ఉండటం చాలా ముఖ్యం మరియు అది సాంకేతికతతో నడిచేది. అడవుల్లో మంటలు చెలరేగడానికి గల కారణాలేంటో మనందరికీ తెలిసిందే. అడవుల్లో ఎండిపోయిన ఆకుల కుప్పలు, చిన్న పొరపాటున అడవి మొత్తం అగ్నికి ఆహుతవుతుంది. అడవులలోని వ్యర్థాలు మరియు ఆకులు కూడా వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఉపయోగించబడతాయి. ఈ రోజుల్లో, ఎరువు మరియు బొగ్గు కూడా వాటి నుండి తయారు చేస్తారు. కర్మాగారాల్లో వినియోగించే ఈ వ్యర్థాలతో చిన్నపాటి యంత్రాలను అమర్చి బొగ్గును తయారు చేసుకోవచ్చు. మరో మాటలో చెప్పాలంటే, మన శక్తితో పాటు మన అడవులను రక్షించవచ్చు. నేను చెప్పదలుచుకున్నదేమిటంటే, అడవి మంటల గురించి అవగాహన ఉండాలి. అటవీ సంపదను, అడవుల్లో నివసించే ప్రజలను మనం ఒక విధంగా పరిగణించాలి, తద్వారా అడవులను అగ్ని నుండి రక్షించవచ్చు. మన ఫారెస్ట్ గార్డులకు కూడా చాలా శిక్షణ అవసరం. మానవ వనరుల అభివృద్ధికి కొత్త అంశాలను జోడించాల్సిన అవసరం ఉంది. పాతకాలం నాటి కాపలాదారులకు ఇప్పుడు తేడా కనిపించడం లేదు.
స్నేహితులారా,
- మీ అందరితో మరొక ముఖ్యమైన విషయం కూడా చర్చించాలనుకుంటున్నాను. ఆధునిక మౌలిక సదుపాయాలు లేకుండా దేశ అభివృద్ధి మరియు దేశప్రజల జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరిచే ప్రయత్నాలు విజయవంతం కాలేవని మీకు బాగా తెలుసు. అయితే పర్యావరణ క్లియరెన్స్ విషయంలో గతంలో దేశంలో ఆధునిక మౌలిక సదుపాయాల నిర్మాణం ఎలా ఆలస్యమైందో కూడా మనం చూశాం. మీరు కూర్చున్న ఏక్తా నగర్ మాకు కన్నులపండువ. అభివృద్ధికి వ్యతిరేకులైన అర్బన్ నక్సల్స్ ఈ భారీ ప్రాజెక్టు సర్దార్ సరోవర్ డ్యామ్ను ఎలా పెండింగ్లో ఉంచారు? ఇది తెలిస్తే ఆశ్చర్యపోతారు మిత్రులారా. మీరు కూర్చున్న ఏక్తా నగర్లోని సర్దార్ సరోవర్ డ్యామ్ రూపంలో ఇంత భారీ రిజర్వాయర్ని మీరు ఎప్పుడైనా ఊహించగలరా? దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన వెంటనే దీని పునాది రాయి పడింది. ఇందులో సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ కీలక పాత్ర పోషించారు. పండిట్ నెహ్రూ శంకుస్థాపన చేశారు, అయితే అర్బన్ నక్సల్స్ మరియు ప్రపంచంలోని ఇతర వ్యక్తులందరూ ఈ సమస్యలో చేరారు మరియు ఇది పర్యావరణ వ్యతిరేకమని ప్రచారం ప్రారంభించారు. దీంతో ప్రాజెక్టు పలుమార్లు ఆగిపోయింది. నెహ్రూ జీ ప్రారంభించిన పని  ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసిన తర్వాత మాత్రమే పూర్తి చేయగలిగింది. దేశ ధనాన్ని ఎంత వృధా చేశారో చెప్పండి? నేడు అదే ఏక్తా నగర్ పర్యావరణ పుణ్యక్షేత్రంగా మారింది. అబద్ధాల ప్రచారం జరిగింది మరియు ఈ అర్బన్ నక్సల్స్ నేటికీ మౌనంగా లేరు. నేటికీ వారి ఆటలు ఆడుతున్నారు. వారి అబద్ధాలు బట్టబయలయ్యాయి, అయినప్పటికీ వారు దానిని అంగీకరించడానికి సిద్ధంగా లేరు. వీరికి కొంత మంది రాజకీయ మద్దతు లభిస్తోంది.
స్నేహితులారా,
అనేక ప్రపంచ సంస్థలు మరియు ఫౌండేషన్లు ఇలాంటి సమస్యలపై తుఫాను సృష్టిస్తాయి మరియు ఈ అర్బన్ నక్సల్స్ వారితో కక్ష కట్టి మనకు సమస్యలను సృష్టిస్తున్నారు.  పర్యావరణంపై రాజీ పడకుండా, కానీ మన అభిప్రాయాలను ఏకకాలంలో సమతుల్య మార్గంలో దృఢంగా ఉంచడం. ఇలాంటి వారి కుట్రలు ప్రపంచ బ్యాంకు, న్యాయవ్యవస్థను కూడా ప్రభావితం చేస్తాయి. చాలా హైప్ క్రియేట్ చేయబడి, ప్రాజెక్ట్లు తరచుగా చిక్కుకుంటాయి. ఇలాంటి సమస్యలపై సమగ్ర దృక్పథాన్ని అవలంబిస్తూ ముందుకు సాగాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.
స్నేహితులారా,
పర్యావరణానికి సంబంధించిన సమస్యను అనవసరంగా లేవనెత్తడం ద్వారా ఈజ్ ఆఫ్ లివింగ్ మరియు ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ బిజినెస్కు ఎలాంటి అడ్డంకులు ఏర్పడకూడదనేది మన ప్రయత్నం. సమస్యలు ఎలా సృష్టించబడతాయో నేను మీకు ఒక ఉదాహరణ ఇస్తాను. గుజరాత్లో నీటి ఎద్దడి ఎప్పుడూ ఉంటుంది. 10 ఏళ్లలో ఏడేళ్లలో కరువు వస్తుంది. అందుకే చెక్డ్యామ్ల కోసం పెద్దఎత్తున ప్రచారం చేశాం. అడవుల్లో కూడా నీరు ఉండాలని కోరుకున్నాం. అందుకే అడవుల్లో నీటి వాలుపై 10 అడుగుల పొడవు, 3 అడుగుల వెడల్పు, 2 అడుగుల లోతుతో చిన్నపాటి చెరువుల పొరను ప్లాన్ చేశాం. అటవీ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించడం మీకు ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది. నీళ్లుంటేనే మీ అడవులు రక్షింపబడతాయని వారికి చెప్పాను. చివరకు అటవీ శాఖకు డబ్బులు ఇస్తానని చెప్పాను. మీరు చెక్ డ్యామ్లు నిర్మించండి, నీటిని ఆదా చేయండి మరియు అడవులను సంరక్షించండి. ఆ తర్వాతే చాలా కష్టపడి ఆ పని చేయగలిగాను. మరో మాటలో చెప్పాలంటే, పర్యావరణం పేరుతో అడవుల్లో నీటికి భరోసా ఇవ్వకపోతే అది ఎలా పని చేస్తుంది?
స్నేహితులారా,
పర్యావరణ క్లియరెన్స్ ఎంత వేగంగా లభిస్తే అభివృద్ధి అంత వేగంగా జరుగుతుందని గుర్తుంచుకోవాలి. మరియు ఇది రాజీ లేకుండా జరగవచ్చు. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా మీ మంత్రిత్వ శాఖల్లో 6,000కు పైగా పర్యావరణ అనుమతుల సమస్యలు పెండింగ్లో ఉన్నాయని నాకు చెప్పారు. అదేవిధంగా దాదాపు 6,500 ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన దరఖాస్తులు ఫారెస్ట్ క్లియరెన్స్ కోసం మీ టేబుల్పై పడి ఉన్నాయి. నేటి మోడ్రన్ యుగంలో మూడు నెలల తర్వాత ఇలాంటి క్లియరెన్స్ లు ఇచ్చారంటే అందుకు కారణం వేరే చెప్పాలి మిత్రులారా. మనం న్యాయమైన పద్ధతిలో పారామితులను నిర్ణయించుకోవాలి మరియు పర్యావరణాన్ని పరిరక్షిస్తూ క్లియరెన్స్ ఇవ్వడంలో వేగవంతం చేయాలి. మనం అడ్డంకులు సృష్టించకూడదు. పెండింగ్ కారణంగా ప్రాజెక్టుల వల్ల ప్రజలకు ప్రయోజనం లేదని మీరు ఊహించవచ్చు. ఖర్చులు కూడా పెరుగుతాయి మరియు సమస్యలు కూడా పెరుగుతాయి. మేము పెండింగ్ను తగ్గించడానికి ప్రయత్నించాలి మరియు నిజమైన కేసులలో మాత్రమే పెండింగ్ ఉండాలి.
వేగవంతమైన క్లియరెన్స్లను నిర్ధారించడానికి మేము పని వాతావరణాన్ని కూడా మార్చాలి. ఏదైనా ప్రాజెక్టుకు అటవీ అనుమతి రాకపోతే రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు లేదా భారత ప్రభుత్వ శాఖలు నాకు లేఖలు రాయడం నేను తరచుగా చూశాను. కొన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఆలస్యానికి భారత ప్రభుత్వాన్ని నిందిస్తున్నాయి. అటువంటి ప్రాజెక్టులను ప్రగతి సమావేశాల సమయంలో పరిశీలనకు తీసుకువస్తున్నాను. ప్రగతి సమీక్షా సమావేశంలో ఒక నిర్దిష్ట ప్రాజెక్ట్ను చేపట్టిన వెంటనే రాష్ట్ర మరియు కేంద్ర స్థాయిలో అనుమతులు పొందడం నాకు ఆశ్చర్యంగా ఉంది. పర్యావరణానికి సంబంధించిన సమస్యపై ప్రతిసారీ క్లియరెన్స్ నిలుపుదల చేయడం అలా కాదు.
కొన్ని ఇతర సమస్యలు ఉన్నాయి, ఇది అలసత్వం లేదా పని సంస్కృతి కారణంగా ఇటువంటి గందరగోళం ఉంది. కావున కేంద్ర, రాష్ట్ర లేదా స్థానిక స్వపరిపాలన లేదా శాఖల స్థాయిలో మనమందరం కలిసికట్టుగా పని చేస్తే అటువంటి అవరోధాలు ఉండవని నేను మిమ్మల్ని అభ్యర్థిస్తున్నాను. మీరు చూడండి, ఈ రోజుల్లో సాంకేతికత ఉపయోగించబడుతోంది. మీరందరూ పరివేష్ పోర్టల్ని చూసి ఉంటారు. పర్యావరణానికి సంబంధించిన అన్ని రకాల అనుమతుల కోసం పరివేష్ పోర్టల్ సింగిల్ విండో మాధ్యమంగా మారింది. ఇది పారదర్శకంగా మరియు ఆమోదాల కోసం తక్కువ సమయం తీసుకుంటుంది. ఎనిమిదేళ్ల క్రితం వరకు, పర్యావరణ క్లియరెన్స్కు 600 రోజుల కంటే ఎక్కువ సమయం పట్టేది, నేడు, సాంకేతికత సహాయంతో, పర్యావరణ క్లియరెన్స్ శాస్త్రీయ పద్ధతిలో 75 రోజుల్లో అందుబాటులో ఉంది. పర్యావరణ అనుమతులు జారీ చేసేటప్పుడు ఆయా ప్రాంతాల ప్రజల అభివృద్ధికి కూడా ప్రాధాన్యత ఇస్తూ నిబంధనలను జాగ్రత్తగా చూసుకుంటాం. అంటే, ఇది ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు జీవావరణ శాస్త్రం రెండింటికీ విజయవంతమైన పరిస్థితి.
నేను మీకు మరొక ఉదాహరణ చెబుతాను. కొద్ది వారాల క్రితమే ఢిల్లీలోని ప్రగతి మైదాన్ టన్నెల్ను కేంద్ర ప్రభుత్వం జాతికి అంకితం చేసింది. ఈ సొరంగం వల్ల ఢిల్లీ ప్రజలు చిక్కుల్లో పడే ఇబ్బందులు తగ్గుముఖం పట్టాయి. ప్రగతి మైదాన్ టన్నెల్ ప్రతి సంవత్సరం 55 లక్షల లీటర్లకు పైగా ఇంధనాన్ని ఆదా చేయడంలో కూడా సహాయపడుతుంది. ఇప్పుడు ఇది పర్యావరణాన్ని కూడా పరిరక్షిస్తోంది, ఇది ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 13,000 టన్నుల కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గిస్తుంది. ఇంత కర్బన ఉద్గారాలను తగ్గించాలంటే ఆరు లక్షలకు పైగా చెట్లు అవసరమని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అంటే, ఆ అభివృద్ధి పని పర్యావరణానికి కూడా సహాయపడింది. ఫ్లైఓవర్లు, రోడ్లు, ఎక్స్ప్రెస్వేలు లేదా రైల్వే ప్రాజెక్టులు కావచ్చు, వాటి నిర్మాణం కార్బన్ ఉద్గారాలను సమానంగా తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది. అనుమతులు జారీ చేసేటప్పుడు ఈ కోణాన్ని మనం విస్మరించకూడదు.
స్నేహితులారా,
పీఎం గతిశక్తి నేషనల్ మాస్టర్ ప్లాన్ అమలులోకి వచ్చినప్పటి నుంచి మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులలో సమన్వయం చాలా మెరుగుపడింది. రాష్ట్రాలు కూడా చాలా సంతోషంగా ఉన్నాయి మరియు దాని ప్రయోజనాలను వారు ఉపయోగించుకుంటున్నారు. దీంతో ప్రాజెక్టులు కూడా వేగం పుంజుకున్నాయి. పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించడంలో ప్రధానమంత్రి గతిశక్తి నేషనల్ మాస్టర్ ప్లాన్ కూడా అపూర్వమైన సహాయం చేస్తోంది. వాతావరణ మార్పుల కారణంగా ఏర్పడే సమస్యల నేపథ్యంలో, రాష్ట్రంలోని ఏదైనా మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టు అటువంటి సమస్యలను తట్టుకునేలా చూసుకోవాలి. విపత్తులను తట్టుకునే మౌలిక సదుపాయాలను మనం సృష్టించాలి. వాతావరణానికి సంబంధించిన సవాళ్లను ఎదుర్కొంటూనే, ఆర్థిక వ్యవస్థలోని ప్రతి అభివృద్ధి చెందుతున్న రంగాన్ని మనం చక్కగా ఉపయోగించుకోవాలి. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కలిసి హరిత పారిశ్రామిక ఆర్థిక వ్యవస్థ దిశగా పయనించాలన్నారు.
స్నేహితులారా,
ఈ రెండు రోజుల్లో పర్యావరణ పరిరక్షణకు భారతదేశం చేస్తున్న ప్రయత్నాలను మీరు మరింత బలోపేతం చేస్తారని నేను ఖచ్చితంగా అనుకుంటున్నాను. పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ ఒక నియంత్రణ సంస్థ మాత్రమే కాదు, ప్రజల ఆర్థిక సాధికారత మరియు కొత్త ఉపాధి మార్గాలను సృష్టించే గొప్ప మాధ్యమం కూడా. మీరు ఏక్తా నగర్లో చూడడానికి మరియు నేర్చుకోవడానికి చాలా కనుగొంటారు. సర్దార్ సరోవర్ డ్యామ్ గుజరాత్, రాజస్థాన్, మహారాష్ట్ర మరియు మధ్యప్రదేశ్ నాలుగు రాష్ట్రాల కోట్లాది ప్రజల జీవితాల్లో విద్యుత్ రూపంలో సానుకూల ప్రభావాన్ని సృష్టించింది. రాజస్థాన్, కచ్ ఎడారుల్లోకి నీరు చేరి అక్కడ విద్యుత్ ఉత్పత్తి జరుగుతోంది. మధ్యప్రదేశ్లో కరెంటు వస్తోంది. సర్దార్ సాహెబ్ యొక్క అటువంటి భారీ విగ్రహం ఐక్యతా ప్రతిజ్ఞకు కట్టుబడి ఉండటానికి మనల్ని ప్రేరేపిస్తుంది. జీవావరణ శాస్త్రం మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థ కలిసి ఎలా అభివృద్ధి చెందుతాయి, పర్యావరణాన్ని ఎలా బలోపేతం చేయవచ్చు మరియు కొత్త ఉపాధి అవకాశాలను ఏకకాలంలో సృష్టించవచ్చు, పర్యావరణ పర్యాటకాన్ని పెంచడానికి జీవవైవిధ్యం ఎంత గొప్ప మాధ్యమంగా మారగలదు, మన అటవీ సంపద మన గిరిజన సోదర సోదరీమణుల సంపదను ఎలా పెంచుతుంది, అన్నింటికి సమాధానాలు మీరు కనుగొనగలరు ఈ ప్రశ్నలు కేవాడియా, ఏక్తా నగర్లో ఉన్నాయి. ఏక్తా నగర్ డిక్లరేషన్ స్వాతంత్ర్య 'అమృత్ కాల్'కి మెరుగైన పరిష్కారాలను ప్రతిపాదిస్తుందనే నమ్మకంతో, మీ అందరికీ శుభాకాంక్షలు.
మరియు మిత్రులారా, ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించినందుకు గౌరవనీయులైన మంత్రి మరియు భారత ప్రభుత్వ పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ అధికారులందరినీ నేను అభినందిస్తున్నాను. కాన్ఫరెన్స్ సందర్భంగా జరిగే లెక్చరర్లు మరియు చర్చలకు వాటి స్వంత ప్రాముఖ్యత ఉంది. కానీ చాలా ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, మీరు ఇక్కడ ఉన్న రెండు రోజులలో, మీరు ఒకరి అనుభవాలను మరొకరు తెలుసుకుంటారు. ప్రతి రాష్ట్రం తప్పనిసరిగా కొన్ని మంచి ప్రయోగాలను అమలు చేసి, కొన్ని మంచి కార్యక్రమాలను చేపట్టాలి. ఇతర రాష్ట్రాల నుండి మీ సహోద్యోగులతో మీ పరస్పర చర్య సమయంలో, మీరు కొత్త ఆలోచనలను పొందుతారు మరియు వారితో మీ అనుభవాలను కూడా పంచుకోగలరు. నిజానికి, ఈ రెండు రోజులు మీకు చాలా స్ఫూర్తిదాయకంగా ఉంటాయి. మీరే ఒకరికొకరు స్ఫూర్తిగా ఉంటారు. మీ సహోద్యోగులు మీకు ప్రేరణగా ఉంటారు. ఈ రెండు రోజుల మేధోమథన సెషన్లో మీరు మంచి ఎంపికలను సూచించే మరియు దేశ అభివృద్ధికి, పర్యావరణ పరిరక్షణకు మరియు పర్యావరణం పట్ల భావి తరాలను సున్నితంగా మార్చడానికి సరైన దిశానిర్దేశం చేస్తూ చక్కగా నిర్వచించబడిన రోడ్మ్యాప్ను సిద్ధం చేస్తారనే అంచనాతో, మీ అందరికి మంచి జరగాలని కోరుకుంటున్నాను.
చాలా ధన్యవాదాలు!
(