మత్స్య పరిశ్రమ, పశు పోషణ మరియు పాడి పరిశ్రమ మంత్రిత్వ శాఖ
పశుసంవర్ధక పాడిపరిశ్రమ శాఖ దేశీయ గోవు జాతుల అభివృద్ధి పరిరక్షణ కోసం రాష్ట్రీయ గోకుల్ మిషన్ను అమలు చేస్తుంది. గోవు జనాభా జన్యుపరమైన నవీకరణ చేస్తుంది.
రాష్ట్రీయ గోకుల్ మిషన్ కింద అనేక ముఖ్యమైన సౌకర్యాలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి
పశుసంవర్ధక పాడిపరిశ్రమ శాఖ రాష్ట్రీయ గోకుల్ మిషన్ను అమలు చేస్తోంది
డిసెంబరు 2014 నుండి స్వదేశీ గోవు జాతుల అభివృద్ధి పరిరక్షణ గోవుల జనాభా జన్యుపరమైన నవీకరణ కోసం. రూ.2400 కోట్ల కేటాయింపుతో 2021-–22 నుండి 2025-–26 వరకు డిపార్ట్మెంట్ సవరించిన పునర్నిర్మించిన పథకాల క్రింద ఈ పథకం కొనసాగుతుంది. రాష్ట్రీయ గోకుల్ మిషన్ కింద రైతులకు ఈ క్రింది సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి:
50శాతం కంటే తక్కువ కవరేజీ ఉన్న జిల్లాల్లో కృత్రిమ గర్భధారణ కవరేజీని విస్తరించడానికి దేశవ్యాప్తంగా కృత్రిమ గర్భధారణ కార్యక్రమాన్ని అమలు చేయడం. కాంపోనెంట్ కింద అధిక జన్యు యోగ్యత కలిగిన ఎద్దుల వీర్యంతో కృత్రిమ గర్భధారణ సేవలు రైతుల ఇంటి వద్ద ఉచితంగా అందుబాటులో ఉంచబడ్డాయి.
బోవిన్ల వేగవంతమైన జన్యు నవీకరణ కోసం బోవిన్ ఇన్-విట్రో ఫెర్టిలైజేషన్ టెక్నాలజీ ని ఉపయోగించి యాక్సిలరేటెడ్ బ్రీడ్ ఇంప్రూవ్మెంట్ ప్రోగ్రామ్ను అమలు చేయడం. కాంపోనెంట్ సబ్సిడీ కింద ప్రతి గర్భిణికి రూ. 5000 చొప్పున ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొనే రైతులకు అందుబాటులో ఉంచారు.
90శాతం కంటే ఎక్కువ ఖచ్చితత్వంతో ఆడ దూడల ఉత్పత్తి కోసం సెక్స్ క్రమబద్ధీకరించబడిన వీర్యం ఉపయోగించి వేగవంతమైన జాతి అభివృద్ధి కార్యక్రమం. కాంపోనెంట్ సబ్సిడీ కింద రూ. 750 లేదా నిశ్చయమైన గర్భధారణపై సెక్స్ సార్టెడ్ వీర్యం ధరలో 50శాతం రైతులకు అందుబాటులో ఉంచబడుతుంది.
వ్యవస్థాపకత అభివృద్ధికి వ్యాధి రహిత కోడెలను అందుబాటులో ఉంచడానికి జాతి గుణకార క్షేత్రాన్ని ఏర్పాటు చేయడం. కాంపోనెంట్ కింద 50శాతం మూలధన రాయితీ అర్హులైన వ్యాపారవేత్తలకు అందుబాటులో ఉంటుంది. వ్యక్తిగత/స్వయం సహాయక బృందాలు/రైతుల సహకార సంస్థలు/రైతుల ఉత్పత్తిదారుల సంస్థలు/జాయింట్ లయబిలిటీ గ్రూప్లు సెక్షన్ 8 కంపెనీలు ఇందుకు అర్హులు. బ్రీడ్ మల్టిప్లికేషన్ ఫారమ్ స్థాపనలో సహాయం చేసే వ్యవస్థాపకులు పశుసంవర్ధక మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి నిధి కింద 3శాతం వడ్డీ రాయితీకి కూడా అర్హులు.
నాణ్యమైన కృత్రిమ గర్భధారణ సేవలు వెటర్నరీ ప్రథమ చికిత్సను రైతుల ఇంటి వద్దకే అందజేయడం కోసం విద్యావంతులైన గ్రామీణ యువతను గ్రామీణ భారతదేశంలో  మల్టీ పర్పస్ ఆర్టిఫిషియల్ ఇన్సెమినేషన్ టెక్నీషియన్లుగా చేర్చారు. మైత్రి లకు గుర్తింపు పొందిన ఏఐ శిక్షణా సంస్థలలో ప్రాథమిక శిక్షణ ఇవ్వబడుతుంది రాష్ట్రీయ గోకుల్ మిషన్ కింద ఏఐ పరికరాలు/కిట్ ఇవ్వబడుతుంది.
రాష్ట్ర పశుగణాభివృద్ధి బోర్డులు, రాష్ట్ర పాల సమాఖ్యలు, కేంద్ర వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు, ఐకార్ ఇన్స్టిట్యూట్లు, నేషనల్ డైరీ డెవలప్మెంట్ బోర్డ్ ప్రభుత్వ పశువైద్య విశ్వవిద్యాలయాలు అనే అమలు ఏజెన్సీలు సమర్పించిన సమగ్ర ప్రాజెక్ట్ ప్రతిపాదనలు రాష్ట్రీయ గోకుల్ మిషన్ కింద సహాయం కోసం పరిగణించబడతాయి. అర్హులైన లబ్ధిదారులు / స్వయం సహాయక బృందాలు/రైతుల సహకార సంస్థలు/రైతుల ఉత్పత్తిదారుల సంస్థలు/జాయింట్ లయబిలిటీ గ్రూప్లు సెక్షన్ 8 కంపెనీలు) తమ ప్రతిపాదనలను ఆన్లైన్లో https://eoi.ndbb.coop పోర్టల్లో స్థాపనలో పాల్గొనడానికి సమర్పించాలి.
నేషనల్ డెయిరీ డెవలప్మెంట్ బోర్డ్  ఏర్పాటు చేసిన స్మాల్ హోల్డర్ ఆధారిత పేడ నిర్వహణ నమూనా, తాగునీరు పారిశుద్ధ్య విభాగం గోవర్ధన్ పథకం కింద రాష్ట్రీయ గోకుల్ మిషన్ పరిధిలోకి వచ్చే ప్రాంతాలతో సహా దేశవ్యాప్తంగా అమలు చేయడానికి ఘన వ్యర్థ పదార్థాల నిర్వహణ నమూనాలలో ఒకటిగా చేర్చబడింది. జల్ శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ, భారత ప్రభుత్వం. అదనంగా పశుసంవర్ధక పాడిపరిశ్రమ శాఖ పశుసంవర్ధక మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి నిధి క్రింద జంతు వ్యర్థాల నుండి సంపద నిర్వహణ భాగం వరకు మద్దతు ఇస్తుంది పీఆర్ఓఎం, బయో ఉత్పత్తి వంటి జంతు వ్యర్థ పదార్థాల నిర్వహణ యూనిట్ల స్థాపనకు అర్హత కలిగిన సంస్థలకు 3శాతం వడ్డీ రాయితీ అందుబాటులో ఉంచబడింది. సీఎన్జీ, ఆవు పేడ/ఆవు మూత్రం ప్రాసెసింగ్ యూనిట్ల కోసం మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి. పేడ నిర్వహణ చొరవను కేంద్రీకృత పద్ధతిలో ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించేందుకు, నేషనల్ డెయిరీ డెవలప్మెంట్ బోర్డు ఎన్డీడీబీ ఎంఆర్డీఏ లిమిటెడ్ అనే పేరుతో ఒక పూర్తి యాజమాన్య అనుబంధ సంస్థను స్థాపించడానికి అనుమతించబడింది. కంపెనీ దేశవ్యాప్తంగా మిశ్రమాన్ని సమర్థవంతంగా ఉపయోగించడంతో పాటు బయోగ్యాస్ను ప్రోత్సహిస్తుంది. కేంద్ర మత్స్య, పశుసంవర్ధక పాడిపరిశ్రమ శాఖ మంత్రి పురుషోత్తమ్ రూపాలా ఈరోజు రాజ్యసభలో లిఖితపూర్వక సమాధానంలో ఈ సమాచారం అందించారు.