రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ
దేశంలో 49,323 కిలోమీటర్ల పొడవు గల 452 రైల్వే ప్రాజెక్టులు, ప్రణాళికతయారీ ,మంజూరు, అమలు దశలో ఉన్నాయి.
రు 7.33 లక్షల కోట్ల రూపాయల ఖర్చుకాగల వీటిలో 183 కొత్త లైన్లు, 42 గేజ్ మార్పిడి పనులు, 227 డబ్లింగ్ పనులు ఉన్నాయి.
2022 ఏప్రిల్ 1 వ తేదీ నాటికి దేశవ్యాప్తంగా భారతీయ రైల్వేలో 452 రైల్వేప్రాజెక్టులు వివిధ దశలలోఉన్నాయి. వీటిలో 183 కొత్త లైన్లు కాగా, 42 గేజ్ మార్పఇడి, 227 డబ్లింగ్ పనులు. వీటి వ్యయం సుమారు రూ 7.35 లక్షల కోట్లరూపాయలు. ఇవి ప్రణాళిక, మంజూరు, అమలు దశలలో ఉన్నాయి. ఇందులో 11,518 కిలోమీటర్ల పొడవుగల రైల్వేలైన్ల పనులు ప్రారంభమయ్యాయి.2022 మార్చినాటికి 2.35 లక్షల కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు అయింది.
జోనల్ రైల్వే వారీగా రైల్వే ప్రాజెక్టుల వివరాలు,వాటి వ్యయం, ఖర్చు అంచనాలు కేటాయింపులు తదితరాలు అన్నీ భారతీయ రైల్వే వెబ్ సైట్``````లో ఉన్నాయి. ఇవి రైల్వే మంత్రిత్వశాఖ, రైల్వేబోర్డు, భారతీయ రైల్వేలు, రైల్వే బోర్డు డైరక్టరేట్లు, ఫైనాన్స్ , రైల్ బడ్జెట్, పింక్ బుక్ ,రైల్వే వారీగా పనులు, యంత్రాంగం, రోలింగ్ స్టాక్ ప్రోగ్రాం వారీగా తెలియజేయడం జరిగింది.రైల్వే కి సంబంధించి చిట్టచివరి అనుసంధానత ఆధారంగా అన్నిప్రాజెక్టులను రైల్వే సమీక్షించడం జరిగింది.ఆయా ప్రాజెక్టులకు సంబంధించి తీసుకోవలసిన చర్యలు, వాటి ట్రాఫిక్ సామర్థ్యం, భూమి అందుబాటు, అటవీ, వన్యప్రాణి సంరక్షణకు సంబంధించిన క్లియరెన్సులు వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని, ఆయా ప్రాజెక్టులను సమీక్షించి వాటిని ప్రాధాన్యతలను నిర్ణయించడం జరిగింది. ప్రస్తుతం రైల్వేలు, సామర్థ్య పెంపు, చిట్ట చివరి వరకు అనుసంధానతప్రాజెక్టులు, జాతీయ స్థాయి ప్రాజెక్టులు, గేజ్ మార్పిడి ప్రాజెక్టులు తదితరాలను చేపడుతున్నాయి.
రైల్వే ప్రాజెక్టులను సత్వరం మంజూరు చేసేందుకు, వాటిని త్వరగా అమలుచేసేందుకు ప్రభుత్వం పలు చర్యలు తీసుకుంటున్నది.ఇందులో 1. గతిశక్తి యూనిట్ల ఏర్పఆటు, 2)ప్రాజెక్టుల ప్రాధాన్యత, 3)ప్రాధాన్యతా ప్రాజెక్టులకు సంబంధించి గణనీయంగా నిధుల పెంపు, 4)క్షేత్రస్థాయికి అధికారాల బదిలీ 5) వివిధ స్థాయిలలో వివిధ ప్రాజెక్టులను జాగ్రత్తగా పరిశీలించడం, 6)రైల్వేప్రాజెక్టులకు సంబంధించి ఆయా రాష్ట్రప్రభుత్వాలతో నిరంతరం సంప్రదింపులు జరపి రైల్వే ప్రాజెక్టులకు భూసేకరణ, అటవీ వన్యప్రాణి సంరక్షణ క్లిరెన్సులు పొందడం, రైల్వే ప్రాజెక్టులకు సంబంధించి ఇతర అంశాలను ఆయా రాష్ట్రాలతో చర్చించేందుకు చర్యలు తీసుకుంటున్నది. ఇది ఆయా ప్రాజెక్టుల అమలను 2014 నుంచి వేగవంతం చేసింది.
2014 నుంచి కొత్త రైల్వేలైన్లకు ,గేజ్ మార్పు, డబ్లింగ్ ప్రాజెక్ట్లకు ఆయా ప్రాజెక్టుల అమలుకు అనుగుణంగా గణనీయంగా నిధుల కేటాయింపు పెంచడం జరిగింది. 2014`19 మధ్య సగటు వార్షిక బడ్జెట్ కేటాయింపులు ి 26,026 కోట్ల రూపాయలకు పెంచడం జరిగింది. 2009`14 మధ్య ఇది 11,527 కోట్లరూపాయలుగా ఉండేది. 2009`14 తోపోలిస్తే నిధుల పెరుగుదలే 126 శాతం . వార్షిక బడ్జెట్ కేటాయింపులు 2019`20 ఆర్థిక సంవత్సరానికి 39,836 కోట్ల రూపాయలకు పెరిగింది. 2009`14 మధ్య బడ్జెట్ కేటాయింపులలో 278 శాతం పెరుగుదల ఉన్నట్టు. 2021`22 ఆర్థిక సంవత్సరానికి ఈకేటాయింపులు 56,716 కోట్లకు చేరాయి. అంటే 2009`14తో పోలిస్తే 392 శాతం పెరుగుదల ఉన్నట్టు. 2022`23 ఆర్థిక సంవత్సరానికి బడ్జెట్ కేటాయింపులు మున్నెన్నడూ లేని రీతిలో 67,001 కోట్ల రూపాయలు ఈ పనులకు కేటాయించడం జరిగింది. ఇది 2009`14 సంవత్సరంతో పోలిస్తే 481 శాతం ఎక్కువ.
2014`22 మధ్య కాలంలో భారతీయ రైల్వఏ 26,628 కిలోమీటర్ల సెక్షన్ల పనులు ప్రారంభించింది. (3,970 కిలోమీటర్ల కొత్త లైన్లు, 5,507 కిలోమీటర్ల మేరకు గేజ్ మార్పిడి పనులు,11,151 కిలోమీటర్ల మేర డబ్లింగ్ పనులు ఇందులో ఉన్నాయి. ఏడాదికి సగటున 2,579 కిలోమీటర్ల వంతున పనులు జరిగాయి. 2009`14 లో ఇది ఏడాదికి 1520 కిలోమీటర్లుగా ఉండేది. అంటే 70 శాతం ఎక్కువగా పనులు జరిగాయి.
భూ సేకరణ, దాని గుర్తింపు వంటి వాటిని రాష్ట్రప్రభుత్వ రెవిన్యూ అధికారులు చేస్తారు.రైల్వేలు సేకరించిన భూమికి పరిహారాన్ని సంబంధిత రాష్ట్రభుత్వం వద్ద
డిపాజిట్ చేస్తారు. రైల్వే మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులకు సంబంధించి భూ సేకరణ, భూమి హద్దుల గుర్తింపునకు సంబంధించి రాష్ట్రప్రభుత్వాలు, సంబంధిత అధికారులతో కేంద్రం ఎప్పటికప్పుడు సమావేశాలు నిర్వహిస్తోంది. ఏదైనా రైల్వే ప్రాజెక్టు లేదా ప్రాజెక్టులు పూర్తి కావడం అనేది పలు అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అది త్వరగా రాష్ట్రప్రభుత్వం భూమిని సేకరించడం, అటవీ క్లియరెన్సులు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల భాగస్వామ్యంతో చేపట్టే పథకాల విషయంలో రాష్ట్రప్రభుత్వాల వాటాను డిపాజిట్ చేయడం, ఆయా ప్రాంతాల భౌగోళిక, స్థితిగతులు , ప్రాజెక్టు ప్రాంతాలలో శాంతి భద్రతలు, వాతావరణ పరిస్థితుల కారణంగా ప్రాజెక్టు ప్రాంతాలలో సంవత్సరంలో పనిచేయడానికి వీలున్న సమయం వంటి అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. పైన పేర్కొన్న ఇబ్బందులను దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రాజెక్టులను వీలైనంత త్వరగా పూర్తి చేసేందుకు అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేయడం జరుగుతోంది.
ఈ సమాచారాన్ని రైల్వే, కమ్యూనికేషన్లు, ఎలక్ట్రానిక్, ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ శాఖ మంత్రి శ్రీ అశ్విని వైష్ణవ్ లోక్సభలో ఒక లిఖితపూర్వక సమాధానంలో తెలిపారు.