మత్స్య పరిశ్రమ, పశు పోషణ మరియు పాడి పరిశ్రమ మంత్రిత్వ శాఖ
వీధి కుక్కలు మరియు పెంపుడు కుక్కలకు సంబంధించి మార్గదర్శకాలను జారీ చేసిన యానిమల్ వెల్ఫేర్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా
ఇటీవలి కాలంలో కుక్కలతో పాటు వాటిని పెంచుకునేవారు, సంరక్షించే వారిపై అఘాయిత్యాలు, పట్టణ వాసుల మధ్య వివాదాలు రోజురోజుకూ పెరుగుతున్నాయన్న విషయం యానిమల్ వెల్ఫేర్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా  దృష్టికి వచ్చింది. ఢిల్లీ, గుర్గావ్, ఫరీదాబాద్, నోయిడా, ముంబై, పూణే, నాగ్పూర్ మొదలైన నగరాల్లో పలుమార్లు కుక్కకాటు సంభవించడం వల్ల ఇది జరగవచ్చు.
వీధికుక్కలు మరియు పెంపుడు కుక్కలకు సంబంధించి తన వెబ్సైట్ www.awbi.in లో స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు ఉన్నాయని ఏడబ్ల్యూబీఐ స్పష్టం చేసింది:
- పెంపుడు కుక్కలు మరియు వీధి కుక్కలపై సర్క్యులర్ తేదీ 26.02.2015
- జంతువుల పట్ల కనికరం చూపుతున్న పౌరులపై వేధింపులకు సంబంధించి అన్ని రాష్ట్రాలు/యుటిల డిజిపిలకు 25-08-2015 మరియు 28.10.2015 తేదీలలో సర్క్యులర్ జారీ
- 12-07-2018 తేదీన నాటి జంతువుల రక్షణ మరియు పునరావాసం కోసం అవసరమైన చర్యలను చేపట్టడానికి మార్గదర్శకాలు జారీ
- 18.08.2020 తేదీన జంతు జనన నియంత్రణ కార్యక్రమాలను సమర్థవంతంగా అమలు చేయడం కోసం అన్ని జిల్లా మేజిస్ట్రేట్లకు సర్క్యులర్
- 25.02.2021 తేదీన ఏడబ్ల్యూబీఐ గుర్తింపు పొందిన ఏడబ్ల్యూఓలు/ఎన్జీఓలకు యానిమల్ బర్త్ కంట్రోల్/యాంటీ రేబీస్ వ్యాక్సినేషన్  ప్రోగ్రామ్ కోసం అనుమతి
- ప్రతి జిల్లాలో వీధి కుక్కల కోసం తగినంత సంఖ్యలో తినే ప్రదేశాలను గుర్తించడానికి మరియు 03.03.2021 తేదిన  సరిగ్గా అమలు చేయడానికి మార్గదర్శకాలు
- మనిషి జంతు సంఘర్షణను తగ్గించడానికి మరియు సమాజంలో లేదా ప్రాంతంలో శాంతి మరియు సామరస్యాన్ని కొనసాగించడానికి సంబంధించిన 28.06.2021 నాటి జంతు సంక్షేమ సమస్యలపై చర్యను ప్రారంభించాలని అభ్యర్థన.
- వివిధ సలహాలు మరియు మార్గదర్శకాల సమ్మతిని పునరుద్ఘాటిస్తూ 28.06.2021 నాటి జంతు సంక్షేమ సమస్యలకు సంబంధించి కింది అంశాలపై అవసరమైన చర్యను ప్రారంభించాలని అభ్యర్థన.
- 01.07.2021 నాటి వీధి కుక్కలకు స్టెరిలైజేషన్ మరియు ఇమ్యునైజేషన్ కోసం యానిమల్ బర్త్ కంట్రోల్  నియమాలు, 2001 యొక్క నిబంధనలను సమర్థవంతంగా అమలు చేయడం
- 17.12.2021 తేదీన యానిమల్ బర్త్ కంట్రోల్ ప్రోగ్రామ్ అమలు కోసం సలహా
- 17.05.2022 తేదీన కమ్యూనిటీ జంతువుల దత్తత కోసం ప్రామాణిక ప్రోటోకాల్ను సరిగ్గా అమలు చేయడానికి మరియు పంపిణీ చేయడానికి అభ్యర్థన
- 17.08.2022 తేదీన కుక్కలపై మూతి మరియు కమ్యూనిటీ కుక్కల సంరక్షణ కోసం మార్గదర్శకాలు
- 10.10.2022 తేదీన కుక్కలు మరియు వీధికుక్కల సామూహిక హత్యలు
వీధికుక్కల సంఖ్యను నియంత్రించేందుకు 2001లో యానిమల్ బర్త్ కంట్రోల్  రూల్ను రూపొందించింది. జనాభా స్థిరీకరణ సాధనంగా వీధికుక్కలకు యాంటీ రేబిస్ టీకాలు వేయడం మరియు వీధికుక్కల శుద్ధీకరణపై నియమాల ప్రధాన దృష్టి ఉంది. అయినప్పటికీ, మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ / స్థానిక సంస్థలచే జంతు జనన నియంత్రణ  నియమాలు, 2001 యొక్క సరైన అమలు లేకపోవడం మరియు బదులుగా పట్టణ ప్రాంతాల నుండి కుక్కలను తరలించే ప్రయత్నాలు చేయడం గమనించబడింది.
కుక్కల తరలింపును అనుమతించరాదని సుప్రీంకోర్టు వివిధ ఉత్తర్వుల్లో ప్రత్యేకంగా పేర్కొంది. మున్సిపల్ కార్పొరేషన్లు ఏబీసీ మరియు యాంటీ రేబీస్ ప్రోగ్రామ్ను సంయుక్తంగా అమలు చేయాలి. కుక్కలకు ఆహారం ఇవ్వడాన్ని లేదా ఈ కుక్కలు నివసించే ప్రాంతాలలో ఫీడింగ్ స్పాట్ను సృష్టించడాన్ని కూడా తిరస్కరించలేదు. జంతు ఫీడర్లు/సంరక్షణ ఇచ్చేవారు తమ సొంత వనరుల నుండి మరియు కరుణతో ఈ జంతువులకు ఆహారం ఇస్తున్నారు. భారత రాజ్యాంగం 51 ఏ  ప్రకారం భారత పౌరుడిని అలా చేయడానికి అనుమతించింది. అందువల్ల ఏడబ్ల్యూబీఐ సలహాలను అనుసరించి జంతువులకు ఆహారం ఇవ్వడం లేదా సంరక్షణ ఇవ్వడం నుండి ఫీడర్ నిరోధించబడదు. అందువల్ల, అన్ని ఆర్డబ్ల్యూఏలు మరియు భారతదేశ పౌరులు కుక్కలను పోషించే వారిపై ఎలాంటి ప్రతికూల చర్యలు తీసుకోవద్దని, లేదా దేశంలోని చట్టానికి విరుద్ధమైన కుక్కల విషం లేదా ఇతర దురాగతాలను మార్చవద్దని లేదా ఆశ్రయించవద్దని అభ్యర్థించారు.
నేపథ్యం:
యానిమల్ వెల్ఫేర్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా  అనేది జంతువులపై క్రూరత్వం నిరోధక చట్టం, 1960  కింద స్థాపించబడిన చట్టబద్ధమైన సంస్థ. ఏడబ్ల్యూబీఐ అనేది కేంద్ర ప్రభుత్వం మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి ఒక సలహా సంస్థ మరియు పిసిఏ చట్టం, 1960 మరియు ఈ చట్టం క్రింద రూపొందించబడిన నిబంధనలను అమలు చేసే విషయాన్ని కూడా చూస్తుంది.