మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ
యునైటెడ్ డిస్ట్రిక్ట్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్ ఫర్ ఎడ్యుకేషన్ ప్లస్  2019-20 నివేదికను విడుదల చేసిన కేంద్ర విద్యా శాఖ మంత్రి
పాఠశాల విద్య, విద్యార్థి ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి, బాలికల నమోదు స్థాయిలలో స్థూల నమోదు నిష్పత్తి  మెరుగైనట్టు నివేదిక వెల్లడి
భారతదేశంలో పాఠశాల విద్యపై రూపొందిన యునైటెడ్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్ ఫర్ ఎడ్యుకేషన్ ప్లస్  2019-20 నివేదికను కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి శ్రీ రమేష్ పోఖ్రియాల్ ‘నిశాంక్’ ఈ రోజు విడుదల చేశారు.
2018-19తో పోల్చి చూస్తే 2019-20లో పాఠశాల విద్య అన్ని స్థాయిలలో స్థూల నమోదు నిష్పత్తి మెరుగుపడింది.పాఠశాల విద్యారంగంలో విద్యార్థి ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి  కూడా మెరుగుపడిందని నివేదిక వెల్లడించింది.
ప్రాధమిక విద్య పూర్తిచేసుకుని ఉన్నత మాధ్యమిక విద్యలో చేరుతున్న బాలికల సంఖ్యా 2019-20లో పెరిగిందని నివేదికలో పేర్కొన్నారు. 2019-20లో ప్రాధమిక నుండి ఉన్నత మాధ్యమిక విద్య కోసం 12.50 కోట్లకు పైగా బాలికలు నమోదు చేసుకున్నారు. 2018-19తో పోలిస్తే సంఖ్య గణనీయంగా 14.08 లక్షలకు పైగా పెరిగింది. 2012-13 మరియు 2019-20ల మధ్య సెకండరీ మరియు హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయిలలో లింగ సమానత్వ సూచిక  మెరుగుపడింది.
గత ఏడాదితో పోల్చి చూస్తే విద్యుత్ సౌకర్యం, కంప్యూటర్ల లభ్యత, ఇంటర్నెట్ సదుపాయం కలిగిన పాఠశాలల సంఖ్య 2019-20లో గణనీయంగా పెరిగిందని యుడిఎస్ +నివేదిక వెల్లడించింది.
చేతులను శుభ్రం చేసుకునే సౌకర్యం గల పాఠశాలల సంఖ్యలో మెరుగుదల కనిపించింది. 2019-20 సంవత్సరంలో దేశంలో 90% కంటే ఎక్కువ పాఠశాలల్లో చేతులను శుభ్రం చేసుకునే సౌకర్యం ఉంది, 2012-13లో ఇది 36.3% పాఠశాలల్లో మాత్రమే ఉంది.
2012-13 నుంచి వ్యక్తిగతంగా సమాచారాన్ని సేకరించి కాగితాలపై దీనిని నింపి విశ్లేషించిన తరువాత బ్లాక్ లేదా జిల్లా స్థాయికి పంపే వ్యవస్థ అమలులో ఉంది. దీనిలో ఎదురవుతున్న సమస్యలను పరిష్కరించడానికి పాఠశాలలో నుంచి ఆన్ లైన్ లో సమాచారాన్ని సేకరించడానికి 2018-19 నుంచి యుడిఎస్ విధానాన్ని అమలు చేస్తున్నారు. 2019-20 సంవత్సరానికి సంబంధించి యుడిఎస్ విధానంలో సేకరించిన సమాచారం ఆధారంగా ప్రస్తుత నివేదికనుఁ సిద్ధం చేశారు.
యునైటెడ్ డిస్ట్రిక్ట్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్ ఫర్ ఎడ్యుకేషన్ ప్లస్  2019-20 నివేదిక ముఖ్యాంశాలు:2019-20లో పాఠశాల విద్యలో ప్రీ-ప్రైమరీ నుంచి హయ్యర్ సెకండరీ వరకు చదువుతున్న విద్యార్థుల సంఖ్య 26.45 కోట్లు దాటింది. 2018-19తో పోలిస్తే ఇది 42.3 లక్షలు ఎక్కువ.2018-19తో పోలిస్తే 2019-20లో పాఠశాల విద్య అన్ని స్థాయిలలో స్థూల నమోదు నిష్పత్తి మెరుగుపడింది.స్థూల నమోదు నిష్పత్తి 2019-20లో అప్పర్ ప్రాథమిక స్థాయిలో 89.7% , ప్రాథమిక స్థాయిలో 97.8% , సెకండరీ స్థాయిలో 77.9%  మరియు హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయిలో51.4%  హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయిలో పెరిగింది.స్థూల నమోదు నిష్పత్తి  2012-13 మరియు 2019-20 మధ్య సెకండరీలో దాదాపు 10% మెరుగుపడింది. సెకండరీ విద్యలో జిఇఆర్ 2019-20లో దాదాపు 78 శాతానికి చేరుకుంది. ఇది 2012-13లో 68.7 శాతంగా ఉంది.స్థూల నమోదు నిష్పత్తి  2012-13 మరియు 2019-20 మధ్య హయ్యర్ సెకండరీలో 11% కంటే ఎక్కువగా మెరుగుపడింది. హయ్యర్ సెకండరీ లో జిఇఆర్ 2019-20లో 51.4 శాతానికి చేరుకుంది. 2012-13లో ఇది 40.1 శాతంగా ఉంది.2019-20లో 96.87 లక్షల మంది ఉపాధ్యాయులు పాఠశాల విద్యా రంగంలో పనిచేస్తున్నారు. 2018-19తో పోలిస్తే ఇది సుమారు 2.57 లక్షలు ఎక్కువ.పాఠశాల విద్య అన్ని స్థాయిలలో విద్యార్థి ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి  మెరుగుపడింది.2019-20లో ప్రైమరీ విద్యలో పిటిఆర్ 26.5 గా, అప్పర్ ప్రైమరీ మరియు సెకండరీలో పిటిఆర్ 18.5 గా, హయ్యర్ సెకండరీలో పిటిఆర్ 26.1 గా ఉంది.2019-20నాటికి ప్రాధమిక విద్యలో పిటిఆర్ 26.5 గా ఉంది. ఇది 2012-13లో 34.0 గా ఉంది. 2019-20లో అప్పర్ ప్రైమరీలో పిటిఆర్ 18.5 గా ఉంది. 2012-13లో ఇది 23.1 గా ఉంది.2019-20లో సెకండరీ విద్యలో పిటిఆర్ 18.5 గా ఉంది , 2012-13లో ఇది 29.7 గా ఉంది.2019-20లో హయ్యర్ సెకండరీ రంగంలో పిటిఆర్ 26.1 గా ఉండగా 2012-13లో ఇది 39.2 గా ఉంది.వికలాంగులకు సార్వత్రిక విద్యను అందుబాటులోకి తీసుకుని రావడానికి చేస్తున్న ప్రయత్నాలు ఫలితాలను ఇస్తున్నాయి. 2018-19తో పోలిస్తే దివ్యంగులైన విద్యార్థుల చేరిక 6.52% పెరిగింది.2019-20లో ప్రైమరీ నుంచి హయ్యర్ సెకండరీ వరకు చేరిన బాలికల సంఖ్య 12.08 కోట్లకు పైగా ఉంది. 2018-19తో పోలిస్తే ఈ సంఖ్య 14.08 లక్షలకు పైగా పెరిగింది.2019-20లో  బాలికల స్థూల నమోదు నిష్పత్తి ఎగువ ప్రాథమిక స్థాయిలో 90.5% , ఎలిమెంటరీ స్థాయిలో 98.7% ,సెకండరీ స్థాయిలో 77.8%  మరియు హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయిలో 52.4%  కి పెరిగింది.హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయిలో బాలికల స్థూల నమోదు నిష్పత్తి 2012-13 మరియు 2019-20 మధ్య 13% పెరిగింది. ఇది 2012-13లో 39.4% మరియు 2019-20లో 52.4% గా ఉంది. బాలురతో పోల్చి చూస్తే బాలికల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉంది. హయ్యర్ సెకండరీలో బాలుర జిఇఆర్ 2019-20లో 50.5%గా ఉంది , 2012-13లో ఇది 40.8%గా ఉంది.2012-13 మరియు 2019-20 మధ్య సెకండరీ మరియు హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయిలో బాలికల జిఇఆర్ బాలుర జిఇఆర్ కంటే ఎక్కువగా పెరిగింది.సెకండరీ స్థాయిలో బాలికలకు జిఇఆర్ 9.6 శాతం పెరిగి 2019-20లో 77.8 శాతానికి చేరుకుంది, ఇది 2012-13లో 68.2 శాతంగా ఉంది.2012-13 మరియు 2019-20 మధ్య సెకండరీ మరియు హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయిలలో లింగ సమానత్వ సూచిక  మెరుగుపడింది. జిపిఐ మెరుగుదల హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయిలో ఎక్కువగా కనిపించింది. 2012-13లో 0.97గా ఉన్న ఈ సూచిక 2019-20లో 1.04 కు పెరిగింది.2019-20నాటికి భారతదేశంలో 80% కంటే ఎక్కువ పాఠశాలలు విద్యుత్తు సౌకర్యాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. 2018-19 సంవత్సరంతో పోలిస్తే ఈ సంఖ్య 6% కి మించి పెరిగింది.2019-20లో కంప్యూటర్ సౌకర్యం ఉన్న పాఠశాలల సంఖ్య 5.2 లక్షలకు చేరింది 2018-20లో 4.7 లక్షల పాఠశాలలు కంప్యూటర్ సౌకర్యాన్ని కలిగి వున్నాయి.ఇంటర్నెట్ సదుపాయం ఉన్న పాఠశాలల సంఖ్య 2019-20లో 3.36 లక్షలకు పెరిగింది. 2018-19లో వీటి సంఖ్య 2.9 లక్షలుగా ఉంది.భారతదేశంలో 90% కంటే ఎక్కువ పాఠశాలలు 2019-20లోచేతులను శుభ్రం చేసుకునే సౌకర్యాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. ఈ శాతం 2012-13లో 36.3%గా ఉంది.2019-20నాటికి దేశంలో 83% కంటే ఎక్కువ పాఠశాలలు విద్యుత్తును కలిగి ఉన్నాయి, అంతకుముందు సంవత్సరం 2018-19తో పోలిస్తే వీటి సంఖ్య దాదాపు 7% వరకు పెరిగింది. 2012-13లో సుమారు 54.6% పాఠశాలలకు మాత్రమే విద్యుత్ ఉంది.2019-20లో 82% కి మించి పాఠశాలలు విద్యార్థులకు వైద్య పరీక్షలను నిర్వహించాయి. ఇది గత సంవత్సరం 2018-19తో పోలిస్తే 4% కంటే ఎక్కువ. 2012-13లో సుమారు 61.1% పాఠశాలలు వైద్య పరీక్షలు నిర్వహించాయి.భారతదేశంలో 2019-20 నాటికి 84% కి మించి పాఠశాలలు లైబ్రరీ / రీడింగ్ రూమ్ / రీడింగ్ కార్నర్ను సౌకర్యాన్ని కలిగి ఉన్నాయి, అంతకుముందు సంవత్సరంతో పోలిస్తే ఈ సంఖ్య దాదాపు 4% పెరిగింది. 2012-13లో సుమారు 69.2% పాఠశాలలు లైబ్రరీ / రీడింగ్ రూమ్ / రీడింగ్ కార్నర్ ఉన్నాయి.
వివరాల కోసం
https://www.education.gov.in/hi/statistics-new?shs%20term%20node%20tid%20depth%20=394&Apply=Apply లింక్ చూడండి.
(Visitor Counter : 315