జల శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ
జల్ జీవన్ మిషన్: 2022 మార్చి నాటికి 22 లక్షల ట్యాప్ కనెక్షన్లను అందించాలని మధ్యప్రదేశ్ యోచిస్తోంది
2020-21లో మధ్యప్రదేశ్ 19.89 లక్షల ట్యాప్ కనెక్షన్లను అందించింది. తద్వారా జెజెఎం కింద అత్యుత్తమ ప్రదర్శనచేసిన రాష్ట్రాల్లో ఒకటిగా నిలిచింది
2021-22లో గ్రామీణ గృహాలకు ట్యాప్ కనెక్షన్లను అందించడానికి రాష్ట్ర కార్యాచరణ ప్రణాళికను అలాగే సంతృప్త ప్రణాళికను రూపొందించడానికి మధ్యప్రదేశ్ జల్ జీవన్ మిషన్  క్రింద వార్షిక కార్యాచరణ ప్రణాళిక ను ఈ రోజు వీడియో కాన్ఫరెన్స్ ద్వారా సమర్పించింది. 2021-22లో మధ్యప్రదేశ్కు సుమారు రూ .3,000 కోట్ల కేంద్ర నిధులు వచ్చే అవకాశం ఉంది. గత ఏడాదితో పోలిస్తే ఇది 2.5 రెట్లు అధికం. ఆ వాటాను సరిపోల్చడానికి రాష్ట్రం సదుపాయం కల్పించాలి. అలాగే సమర్థవంతమైన వినియోగం కోసం వాస్తవిక వ్యయ ప్రణాళికను సిద్ధం చేయాలి.
ప్రస్తుతం నెల రోజుల ప్రణాళిక కసరత్తు జరుగుతోంది. అందులో భాగంగా రెండు రాష్ట్రాలు /కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు తమ రోజువారీ ఏఏపిను తాగునీరు మరియు పారిశుధ్య శాఖ కార్యదర్శి, వివిధ కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖలు / విభాగాలు మరియు నీతి ఆయోగ్ సభ్యుల జల్ శక్తి మరియు మంత్రిత్వ శాఖ అధ్యక్షతన కమిటీకి సమర్పించారు. ప్రతిపాదిత వార్షిక కార్యాచరణ ప్రణాళిక  ను ఖరారు చేయడానికి ముందు కమిటీ సంయుక్తంగా సమీక్షిస్తుంది. ఆ తరువాత ఏడాది పొడవునా నిధులు విడుదల చేయబడతాయి. దాంతో పాటు సాధారణ క్షేత్ర సందర్శనలు, జల్ జీవన్ మిషన్ లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి ఏఏపీ అమలును నిర్ధారించడానికి సమీక్ష సమావేశాలు జరుగుతాయి.
మధ్యప్రదేశ్లో 1.23 కోట్ల గ్రామీణ కుటుంబాలు ఉన్నాయి. అందులో 37.69 లక్షలు  ఇళ్లలో ట్యాప్ నీటి సరఫరా ఉంది. 2020-21లో మధ్యప్రదేశ్ 19.89 లక్షల పంపు నీటి కనెక్షన్లను అందించింది. తద్వారా జల్ జీవన్ మిషన్ కింద దేశంలో అత్యుత్తమ ప్రదర్శన కనబరిచింది. 2021-22లో 7 జిల్లాల్లో పూర్తిస్థాయి మరియు 22 లక్షల కొత్త కుళాయి నీటి కనెక్షన్ల కోసం రాష్ట్రం ప్రణాళిక రచించింది. ఎస్సీ / ఎస్టీ ఆధిపత్య నివాసాలు, నీటి నాణ్యత ప్రభావిత ప్రాంతాలు, నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతాలు, పివిటిజి నివాసాలు మొదలైనవి ఉన్నందున మరిన్ని జిల్లాలను కవర్ చేయాలని ముఖ్యంగా కవరేజీ ప్రాధాన్యత పెంచాలని జాతీయ కమిటీ రాష్ట్రానికి సూచించింది.
బాక్టీరియా మరియు రసాయన కాలుష్యం నిర్థారించే నీటి పరీక్షలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని రాష్ట్రం కోరింది. నీటి నాణ్యతను పర్యవేక్షించడానికి సంఘాన్ని ప్రోత్సహించాలి. అందుకోసం పిహెచ్ఈ విభాగానికి అధికారం ఇవ్వడానికి, చర్యలు తీసుకోవడానికి వీలు కలుగుతుంది. ఇందుకోసం అవసరమైన వస్తు సామగ్రిని సేకరించడం, ప్రజలకు కిట్ల సరఫరా, ప్రతి గ్రామంలో కనీసం ఐదుగురు మహిళలను గుర్తించడం, ఫీల్డ్ టెస్ట్ కిట్ల ఉపయోగం కోసం వారికి శిక్షణ ఇవ్వడం మరియు రిపోర్టింగ్ మరియు కొలాటింగ్ వంటి వివిధ ప్రణాళికాబద్ధమైన కార్యకలాపాలను చేర్చడానికి ఒక కార్యాచరణ ప్రణాళికను అమలు చేస్తారు. గతేడాది 28 నీటి పరీక్ష ప్రయోగశాలలకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం గుర్తింపు ఇచ్చింది. తద్వారా నీటి నాణ్యతను పరీక్షించడానికి ప్రజలు ఈ ప్రయోగశాలలకు వెళ్లడానికి ఉపయోగపడుతుంది. 2021-22లో 51 జిల్లా ప్రయోగశాలలలో 23 ఎన్ఎబిఎల్ అక్రెడిటేషన్ను చేపట్టాలని రాష్ట్రం యోచిస్తోంది.
జల్ జీవన్ మిషన్- హర్ ఘర్ జల్ కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యక్రమం. రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల భాగస్వామ్యంతో 2024 నాటికి దేశంలోని ప్రతి గ్రామీణ ఆవాసానికి ట్యాప్ నీటి కనెక్షన్ను అందించడం ఈ కార్యక్రమ లక్ష్యం. జేజేఎంకు 2021-22లో రూ .50 వేల కోట్ల బడ్జెట్ కేటాయించారు. దాంతో పాటు పారిశుధ్యం, రాష్ట్ర వాటా, జిల్లా ఖనిజ అభివృద్ధి నిధి, ఎంజిఎన్ఆర్ఇజిఎస్ వంటి ఇతర వనరులతో పాటు 15 వ ఆర్థిక కమిషన్ కింద ఆర్ఎల్బి / పిఆర్ఐలకు 26,940 కోట్ల రూపాయల హామీ ఫండ్ అందుబాటులో ఉంది. ఈ విధంగా 2021-22లో గ్రామీణ గృహాలకు ట్యాప్ నీటి సరఫరా ఉండేలా దేశంలో రూ. 1 లక్ష కోట్ల పెట్టుబడులు పెట్టాలని యోచిస్తున్నారు. గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఒక వరం అయిన ''హర్ ఘర్ జల్'' సాధించడానికి ఈ తరహా పెట్టుబడులు మూడేళ్లపాటు కొనసాగే అవకాశం ఉంది.
100% గ్రామీణ కుటుంబాలకు ట్యాప్ నీటి కనెక్షన్లు అందించడానికి మరియు గ్రామాల్లో తాగునీటి భద్రతను సాధించడానికి రాష్ట్రాలు / యుటిలు రాష్ట్ర కార్యాచరణ ప్రణాళికను సిద్ధం చేస్తున్నాయి. వివిధ పథకాలపై సవివరమైన సమాచారంతో కూడిన మాస్టర్ ప్లాన్ / కొత్త తాగునీటి సరఫరా పథకాలు ప్రారంభించడానికి మరియు పూర్తి చేయడానికి అలాగే సురక్షితమైన నీటిని క్రమం తప్పకుండా మరియు దీర్ఘకాలిక సరఫరా కోసం పథకాలను ప్రారంభించడానికి మరియు పూర్తి చేయడానికి నివేదికలు రూపొందిస్తున్నాయి. నిధుల సద్వినియోగం, రాష్ట్ర ఓ అండ్ ఎం విధానాన్ని దృడంగా ఉంచడం,ఐఈసీ/ కార్యకలాపాలను ముమ్మరం చేయడం, నీటి నాణ్యత పర్యవేక్షణ మరియు నిఘా కార్యకలాపాలు, సమయపాలన మరియు నీటి సరఫరాను కొలిచేందుకు సెన్సార్ ఆధారిత ఐవోటీ సాంకేతిక పరిజ్ఞానంలో పెట్టుబడులు పెట్టడం కోసం విభిన్న నిధుల వనరులను కూడా ఇది గుర్తిస్తుంది.
ప్రస్తుతం కరోనా మహమ్మారి కాలంలో నీటి కొరత, కాలుష్యం మరియు గ్రామీణ గృహాల్లో నీటి సదుపాయం వంటి సమస్యలను పరిష్కరించడం చాలా ముఖ్యం. పరిశుభ్రమైన నీరు మెరుగైన పరిశుభ్రతను ప్రోత్సహిస్తుంది. అలాగే నివాసంలో మంచినీటి కుళాయి ఉండడం బహిరంగ ప్రదేశాల్లో రద్దీని తగ్గిస్తుంది. తద్వారా భౌతికదూరం పాటించడానికి అవకాశం లభిస్తుంది. అందుకోసం ఈ కీలక సమయంలో రాష్ట్రం పనులను వేగవంతం చేయాలి.