ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ
బ్యాంకుల్లో మోసాలు జరగకుండా అరికట్టడానికి సమగ్ర చర్యలు తీసుకోవడం జరిగింది
ఆర్బిఐ నుండి వచ్చిన సమాచారం ప్రకారం, ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు / భారతీయ బ్యాంకులు  / ఎంపిక చేసిన ఆర్థిక సంస్థలు నివేదించిన ప్రకారం రూ .500 కోట్లు మరియు అంతకంటే ఎక్కువ మోసాల కేసుల సంఖ్య 2019-20లో 79 కేసులు, 2021-22లో 73 కేసులు, 2020-21లో  13 కేసులు నమోదయ్యాయి. ఈ విషయాన్ని కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ సహాయ మంత్రి డాక్టర్ భగవత్ కిసన్రావ్ కరాద్ ఈ రోజు రాజ్యసభలో అడిగిన ప్రశ్నకు లిఖితపూర్వక సమాధానమిచ్చారు.
ఆర్బిఐ మాస్టర్ సర్క్యులర్ ఆన్ ఫ్రాడ్స్ 2015 గుర్తించిన మేరకు మోసపూరితమైన రుణగ్రహీతలు వివిధ పద్ధతుల ద్వారా మోసాలకు పాల్పడుతున్నారు. ఇతరత్రా, పరికరాల మోసపూరిత తగ్గింపు, ప్రతిజ్ఞ చేసిన / హైపోథెకేటెడ్ స్టాక్లను మోసపూరితంగా పారవేయడం, ఫండ్ డైవర్షన్, క్రిమినల్ నిర్లక్ష్యం మరియు మాలా రుణగ్రహీతల నుండి నిర్వాహక వైఫల్యం గుర్తించారు. మాస్టర్ సర్క్యులర్ కొన్ని ఇతర పద్ధతులను కూడా సూచిస్తుంది. వీటిలో నకిలీ సాధనాలు, తారుమారు చేసిన ఖాతా పుస్తకాలు, కల్పిత ఖాతాలు, అనధికార రుణ సౌకర్యాలు, మోసపూరిత విదేశీ మారక లావాదేవీలు, “బహుళ బ్యాంకింగ్ అమరిక” యొక్క దోపిడీ మరియు మూడవ పక్షాల లోపం క్రెడిట్ మంజూరు / పంపిణీ జరిగింది.
బ్యాంకుల్లో మోసాలు జరగకుండా అరికట్టడానికి ప్రభుత్వం సమగ్ర చర్యలు తీసుకుంది. ఆ చర్యల వివరాలను తెలియజేశారు. వాటిలో ఈ క్రిందివి ఉన్నాయి.
1.
i.ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకుల  కు “పెద్ద విలువ కలిగిన బ్యాంకు మోసాలకు సంబంధించిన సమయానుసారంగా గుర్తించడం, నివేదించడం, దర్యాప్తు మొదలైన వాటికి ముసాయిదా” జారీ చేసింది. ఇది వారి నిరర్ధక ఆస్తుల  యొక్క లెగసీ స్టాక్ను దైహికంగా మరియు సమగ్రంగా తనిఖీ చేయడానికి, ఇంటర్-ఎలియా, అన్ని ఖాతాలు రూ. 50 కోట్లు, ఎన్పిఎలుగా వర్గీకరించబడితే, బ్యాంకులచే సాధ్యమైన మోసం యొక్క కోణం నుండి పరిశీలించబడాలి. మరియు ఈ పరిశోధన యొక్క ఫలితాలపై ఎన్పిఎలను సమీక్షించడానికి బ్యాంక్ కమిటీ ముందు నివేదిక ఉంచాలి;
ii.ఆర్బిఐకి మోసాన్ని నివేదించిన వెంటనే ఉద్దేశపూర్వక డిఫాల్ట్ కోసం పరీక్ష ప్రారంభించబడుతుంది; మరియు ఒక ఖాతా ఎన్పిఎగా మారినట్లయితే రుణగ్రహీతపై నివేదికను సెంట్రల్ ఎకనామిక్ ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో నుండి కోరాలి.
iii.ఒక ఖాతా ఎన్పిఎగా మారినట్లయితే రుణగ్రహీతపై నివేదికను సెంట్రల్ ఎకనామిక్ ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో నుండి కోరాలి.
2.భారతీయ న్యాయస్థానాల పరిధికి వెలుపల ఉండడం ద్వారా ఆర్థిక నేరస్థులను భారత చట్ట ప్రక్రియ నుండి తప్పించుకోకుండా నిరోధించడానికి ఫ్యుజిటివ్ ఎకనామిక్ అపరాధుల చట్టం, 2018 అమలు చేయబడింది. పారిపోయిన ఆర్థిక అపరాధి యొక్క ఆస్తిని అటాచ్ చేయడం, అటువంటి అపరాధి యొక్క ఆస్తిని జప్తు చేయడం మరియు ఏ పౌర దావాను సమర్థించకుండా అపరాధిని నిరాకరించడం వంటివి ఈ చట్టం అందిస్తుంది.
3.రూ. 50 కోట్లు మరియు అంతకంటే ఎక్కువ రుణం ఇచ్చినప్పుడు ఆ సంస్థ యొక్క ప్రమోటర్లు / డైరెక్టర్లు మరియు ఇతర అధీకృత సంతకాల పాస్పోర్ట్ యొక్క ధృవీకరించబడిన కాపీని తీసుకోవాలి పీఎస్బీలకు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా  సూచనల ప్రకారం మరియు వారి బోర్డు ఆమోదించిన విధానం ప్రకారం మరియు అధికారులు / ఉద్యోగుల భ్రమణ బదిలీని ఖచ్చితంగా నిర్ధారించడానికి ఉద్దేశపూర్వక ఎగవేతదారుల ఛాయాచిత్రాలను ప్రచురించడంపై నిర్ణయం తీసుకోవాలి. లుక్ అవుట్ సర్క్యులర్ల జారీ కోసం అభ్యర్థనలు జారీ చేయడానికి పిఎస్బిల అధిపతులకు అధికారం ఇవ్వబడింది.
4.ఆడిటింగ్ ప్రమాణాల అమలు మరియు ఆడిట్ల నాణ్యతను నిర్ధారించడానికి ప్రభుత్వం నేషనల్ ఫైనాన్షియల్ రిపోర్టింగ్ అథారిటీని స్వతంత్ర నియంత్రణ కలిగిన సంస్థగా ఏర్పాటు చేసింది.
5.ఆర్బిఐ సూచనల మేరకు మరియు వారి బోర్డు ఆమోదించిన విధానం ప్రకారం, ఉద్దేశపూర్వక ఎగవేతదారుల ఛాయాచిత్రాలను ప్రచురించాలని మరియు ప్రమోటర్లు / డైరెక్టర్లు మరియు ఇతర అధీకృత సంతకాల పాస్పోర్ట్ యొక్క ధృవీకరించబడిన కాపీని పొందటానికి పిఎస్బిలకు ప్రభుత్వం సూచనలు / సలహాలు జారీ చేసింది.