శాస్త్ర విజ్ఞాన- సాంకేతిక విజ్ఞాన మంత్రిత్వ శాఖ
రీసెర్చ్ ఎజెండా, సామాజిక అవసరాలు ఓపెన్ సైన్స్ పై అంతర్జాతీయ వర్క్ షాప్
సిఎస్ఐఆర్-ఎన్ఐఎస్ సిపిఆర్ భారతదేశంలో ఓపెన్ యాక్సెస్ మోడ్ లో ఎస్ అండ్ టిలో15 కి పైగా జర్నల్స్ ప్రచురిస్తున్న అతిపెద్ద ప్రభుత్వ సంస్థ: ప్రొఫెసర్ రంజనా అగర్వాల్
సిఎస్ఐఆర్-ఎన్ఐఎస్ సిపిఆర్  సిఎస్ఐఆర్ టెక్నాలజీల ద్వారా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో జీవనోపాధిని సృష్టించడం , నైపుణ్య అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడంలో నిమగ్నమైంది. ల్యాబ్లోని వివిధ ఆర్ అండ్ డీ విభాగాల ద్వారా ఇటీవలి అత్యాధునిక క్షేత్రాలు పని చేస్తున్నాయి.
సైంటోమెట్రిక్ ఇన్స్టిట్యూట్ యొక్క బలమైన ప్రాంతాలలో ఒకటి మరియు CSIR-NISTADS  ఈ ప్రాంతాన్ని భారతదేశంలో పరిశోధన మరియు ఇన్పుట్లో కేంద్రీకరించే ప్రాంతంగా తీసుకురావడంలో కీలకపాత్ర పోషించింది. .సంస్థ బలమైన ప్రాంతాలలో సియంటోమెట్రిక్ ఒకటి. సిఎస్ఐఆర్-ఎన్ఐఎస్ టిఎడిఎస్  ఈ ప్రాంతాన్ని భారతదేశంలో విధాన రూపకల్పనలో పరిశోధన , ఇన్పుట్ కేంద్ర స్థానంగా తీసుకురావడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. సీఎస్ఐఆర్-ఎన్ ఐ ఎస్ సి పి ఆర్ నిర్వహించిన 'రీసెర్చ్ ఎజెండా, సామాజిక అవసరాలు , ఓపెన్ సైన్స్' అనే అంశంపై నిర్వహించిన అంతర్జాతీయ వర్క్ షాప్ లో స్వాగతోపన్యాసం చేస్తూ, సీఎస్ఐఆర్-ఎన్ ఐ ఎస్ సి పి ఆర్ డైరెక్టర్ ప్రొఫెసర్ రంజనా అగర్వాల్ ఈ విషయం చెప్పారు.
వర్క్ షాప్ లో మాట్లాడుతున్న వర్క్ షాప్ లో మాట్లాడుతున్న సీ ఎస్ ఐఆర్-ఎన్ ఐ ఎస్ సీపీఆర్ డైరెక్టర్ ప్రొఫెసర్ రంజనా అగర్వాల్
సీ ఎస్ ఐఆర్-ఎన్ ఐ ఎస్ సీపీఆర్ దేశంలోని అతిపెద్ద ప్రభుత్వ సంస్థ అని, సైన్స్ , సమాజం మధ్య అంతరాన్ని తగ్గించడానికి పాపులర్ సైన్స్ మ్యాగజైన్ల ప్రచురణలతో పాటు ప్రచురించడానికి ఎపిసి ప్రమేయం లేనందున
ఇది వివిధ పరిశోధనా రంగాలలో 15 కి పైగా జర్నల్స్ ను ఓపెన్ యాక్సెస్ మోడ్ లో ప్రచురిస్తోందని ప్రొఫెసర్ అగర్వాల్ తెలిపారు. సీ ఎస్ ఐఆర్-ఎన్ ఐ ఎస్ సీపీఆర్ ఆన్ లైన్ రిపోజిటరీ నేషనల్ ఓపెన్ పీరియాడికల్స్ రిపోజిటరీ  కూడా ప్రపంచంలోని ఎక్కడి నుండైనా పాత పేపర్లను యాక్సెస్ చేసుకోవడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. ఒకే భూమి, ఒకే కుటుంబం, ఒకే భవిష్యత్తు' అనే నినాదంతో సమస్యలను పరిష్కరించేందుకు సీ ఎస్ ఐఆర్-ఎన్ ఐ ఎస్ సీపీఆర్ కృషి చేస్తోందని ఆమె చెప్పారు.
సామాజిక సమస్యలపై మరింత దృష్టి కేంద్రీకరించడానికి శాస్త్రీయ పరిశోధనలు తమ ఎజెండాను మరింతగా మార్చుకోవాలని ప్రపంచ సవాళ్లు పిలుపునిచ్చాయి. వివిధ దేశాల ఎస్ టి ఐ  విధాన రూపకల్పన , ఆర్థిక సహాయ సంస్థలలో పునర్నిర్మాణం ప్రముఖంగా చూడవచ్చు. బాధ్యతాయుతమైన పరిశోధన , ఆవిష్కరణ, ఓపెన్ సైన్స్, ఓపెన్ ఇన్నోవేషన్స్ అనేవి వివిధ దేశాల విధాన వ్యక్తీకరణలలో స్థానం పొందే కొత్త శకం కొన్ని కీలక పదాలు. అపరిష్కృతమైన సామాజిక సవాళ్లను పరిష్కరించడానికి జోక్యం చేసుకుంటున్నందున ఇన్నోవేషన్ సిస్టమ్ అనధికారిక, అట్టడుగు , పొదుపు ఆవిష్కరణలపై కూడా తీవ్రమైన శ్రద్ధ చూపుతోంది. ఈ వాతావరణంలో విభిన్న వాటాదారుల మధ్య క్రాస్-డిసిప్లినరీ ఇంటరాక్షన్ లు ముఖ్యమైనవిగా మారాయి. ఎజెండాను పునర్నిర్మించడానికి , అమలు కోసం మార్గాలను రూపొందించడానికి విధాన పరస్పర చర్యలు మరింత సాక్ష్యంగా ఉండాలి. ఈ నేపథ్యంలోనే 2022
డిసెంబర్ 8వ తేదీన సీఎస్ఐఆర్ -ఎన్ఐఎస్ సీపీఆర్ లో రీసెర్చ్ ఎజెండా, సామాజిక అవసరాలు, ఓపెన్ సైన్స్ పై అంతర్జాతీయ కార్యక్రమం నిర్వహించ డం జరిగింది. ఈ సదస్సులో భారతదేశం తో పాటు విదేశాలకు చెందిన ప్రముఖ మేధావులు, విధాన రూపకర్తలు ప్రసంగించారు.
డాక్టర్ ఇస్మాయిల్ రఫోల్స్, యునెస్కో ఛైర్, లైడెన్ విశ్వవిద్యాలయం, నెదర్లాండ్స్ ప్రధానోపన్యాసం చేశారు.
బయోటెక్నాలజీ విభాగం సీనియర్ సలహాదారు డాక్టర్ సంజయ్ కుమార్ మిశ్రా, బిబ్లియోమెట్రిక్స్ , సైంటోమెట్రిక్స్ , ఇన్ఫోమెట్రిక్స్ అనే మూడు విజ్ఞాన మహాసముద్రాలను ఒకే మార్గంలో ఉంచుతూ వర్క్షాప్ సబ్జెక్ట్ గురించి
ప్రారంభోపన్యాసం చేశారు. మానవాళికి శాస్త్రీయ పరిశోధన నుండి గరిష్ట ప్రయోజనాన్ని పొందడానికి పరిశోధన, పరిశోధన ఎజెండాలో సమాజాలు, దేశాలు, ప్రపంచ స్థాయిలో సామాజిక అవసరాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని డాక్టర్ మిశ్రా కోరారు. రీసెర్చ్ అవుట్ పుట్ ఎంత ముఖ్యమో సైన్స్ అడ్వైజరీ పాత్ర కూడా అంతే ముఖ్యమని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. సాధారణంగా సైన్స్ పరిశోధన పట్టణ అనుకూలమైనది, సంపన్నమైనది, సమాజ ఆధారిత , సైన్స్ సమాజం సమకాలీకరణపై కొత్త దృష్టి అవసరం. రీసెర్చ్ అవుట్పుట్ ఎంత ముఖ్యమో సైన్స్ అడ్వైజరీ పాత్ర కూడా అంతే ముఖ్యమైనదని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. సాధారణంగా సైన్స్ పరిశోధన పట్టణ ప్రాంతాలకు, సంపన్నులకు అనుకూలమైనదని, అందుచేత సమాజంపై దృష్టి
సారించడానికి సైన్స్ - సమాజం సమకాలీకరణ అవసరం అని అన్నారు.
సమాజం కోసం సైన్స్ పరిశోధనలో అంతరాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి బిబ్లియోమెట్రిక్స్ అండ్ సైంట్రోమెట్రిక్స్ సాధనాన్ని ఉపయోగించవచ్చు.
రెండవ సెషన్ లో వక్తలు 'పొదుపు ఆవిష్కరణలు , ఓపెన్ నెస్' పై దృష్టి పెట్టారు. సీఎస్ఐఆర్ -ఎన్ఐఎస్ సీపీఆర్ చీఫ్ సైంటిస్ట్ , పాలసీ రీసెర్చ్విభాగండీన్, వర్క్ షాప్ కో ఆర్డినేటర్ డాక్టర్ సుజిత్ భట్టాచార్య ఎస్టీఎస్  గురించి సంక్షిప్త వివరణ ద్వారా తన ప్రసంగాన్ని ప్రారంభించారు. టెక్నాలజీ అండ్ సొసైటీ, ఇన్నోవేషన్ స్టడీస్ , సైంటోమెట్రిక్స్ రీసెర్చ్, ఈ పరిశోధనా రంగాల మధ్య బలమైన సంబంధాలను కలిగి ఉంది.
సమకాలీన ప్రపంచ సవాళ్లు సైన్స్-టెక్నాలజీ-ఇన్నోవేషన్ ఎజెండాను సామాజిక అవసరాలు , వినియోగదారు ఆధారిత విధానం ద్వారా రూపొందించాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
శాస్త్రవేత్తలు, సిబ్బంది , వర్క్ షాప్ కు హాజరైన వారు
నెదర్లాండ్స్ లోని లైడెన్ విశ్వవిద్యాలయంలో గ్లోబల్ సైన్స్ సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ స్ట్రాటజీస్  లో యునెస్కో చైర్ డైవర్సిటీ అండ్ ఇంక్లూజన్ డాక్టర్ ఇస్మాయిల్ రఫోల్స్ కీలకోపన్యాసం చేశారు.
మొత్తం మానవాళి ప్రయోజనం కోసం పరిశోధన ఎజెండా కోసం వైవిధ్యమైన, సమ్మిళిత విషయాల యునెస్కో సిఫార్సును డాక్టర్ రాఫోల్స్ పునరుద్ఘాటించారు. పరిశోధన ఎజెండా విశ్వవ్యాప్తం కానప్పటికీ ఉన్నత వర్గాలకు, సంపన్నులకు అనుకూలంగా ఉంటుందనే సాధారణ భావనను ఆయన ముందుకు తెచ్చారు. మార్కెట్ డిమాండ్లు. కొన్ని సంకుచిత విద్యా లక్ష్యాలు , సామాజిక సమూహాల ద్వారా ప్రభావితమైన గ్లోబల్ నార్త్లో పరిశోధన ఏకాగ్రతను వివరించడం ద్వారా ఆయన తన వాదనను సమర్థించుకున్నారు.
పరిశోధన అజెండాలు ఉన్నత , మధ్య ఆదాయ దేశాలలో ఎస్డిజి లక్ష్యాలతో అనుసంధానం కాలేదని డాక్టర్ రఫోల్స్ అన్నారు. చాలా తక్కువగా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల ఎస్ డిజిలతో పరిశోధన మెరుగైన అమరికను సూచిస్తున్నాయి. విజ్ఞాన శాస్త్రానికి మరింత బహిరంగ ప్రాప్యత ,మరింత బహిరంగ మౌలిక సదుపాయాలను కలిగి ఉండాల్సిన అవసరాన్ని ఆయన నొక్కి చెప్పారు, తద్వారా మానవాళి గరిష్ట ప్రయోజనాన్ని సాధించవచ్చు. అమరిక లోపాలను తగ్గించడానికి సైన్స్ లలో పౌరులను చేర్చాల్సిన అవసరాన్ని ఆయన ప్రముఖంగా ప్రస్తావించారు.
న్యూఢిల్లీలోని జవహర్ లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయంలో సెంటర్ ఫర్ స్టడీస్ ఇన్ సైన్స్ పాలసీ అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్, పొదుపు అధ్యయనాలపై ట్రాన్స్-డిసిప్లినరీ రీసెర్చ్ సెంటర్ కో ఆర్డినేటర్ ప్రొఫెసర్ శారదిందు భాదురి పరిశోధన అజెండా, ఆవిష్కరణ, నియంత్రణ ,వినియోగదారు ఆధారిత పరిశోధన ఒకదానితో ఒకటి ఎలా విభేదిస్తాయనే అంశం పై ప్రజంటేషన్ ఇచ్చారు. విధాన రూపకర్తలు, వాటాదారుల మధ్య కొన్ని ఆసక్తికరమైన ఒప్పందాలను ఆయన తెలియచేశారు. స్టాండర్డ్ సర్టిఫికేషన్ ఇవ్వని ఏజెన్సీల వల్ల స్టవ్ వంటి ఉపయోగకరమైన ,విస్తృతంగా ఉపయోగించే ఉపకరణాల కు ఎదురవుతున్న సమస్యలను ఆయన ప్రస్తావించారు.
డాక్టర్ వివేక్ కుమార్ సింగ్, ప్రొఫెసర్, హెడ్, బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం , వారణాసి -ఓపెన్ యాక్సెస్ గోల్డ్, ప్లాటినం ,డైమండ్ ఓపెన్ యాక్సెస్ వంటి దాని వివిధ రూపాలపై ప్రసంగించారు. ఇండియాఆర్క్సివ్, ఇండియన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ ప్రచురణలు, ఐసిఎఆర్ కృషికోష్ మొదలైన ఓపెన్ ఆర్కైవ్లను ఆయన హైలైట్ చేశారు. భారతదేశంలో విజ్ఞాన లభ్యత లో అంతరం ఉన్నందున పరిశోధనను సమాజానికి అందుబాటులో ఉంచాల్సిన అవసరాన్ని డాక్టర్ సింగ్ వివరించారు. దీనిని పరిష్కరించడానికి సమర్థవంతమైన విధాన అమలును మనం కోరాలని అన్నారు.
డాక్టర్ కవితా షా, ప్రొఫెసర్, పర్డ్యూ యూనివర్శిటీ, భారతదేశంలో ప్రస్తుతం మారుతున్న వాతావరణం గురించి క్లుప్తంగా వివరించారు.ఇప్పుడు భారతదేశంలో మౌలిక సదుపాయాలు, పరిశోధనకు మద్దతు , అనేక సంస్థలు ఉన్నాయని, ఇది ఉన్నత స్థాయి పరిశోధన చేయడానికి సానుకూల మార్పును
తెస్తోందని అన్నారు. సమాజం ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లకు అనుగుణంగా విద్యార్థులు ,పరిశోధకులు తమ పరిశోధనలను మరింత అనుసంధానం చేయడానికి ఈ అవకాశం అవసరమని ఆమె అభిప్రాయపడ్డారు.
సిఎస్ఐఆర్-ఎన్ఐఎస్ సిపిఆర్ ప్రిన్సిపల్ సైంటిస్ట్ డాక్టర్ మధులిక భాటి , బి హెచ్ యు కంప్యూటర్ సైన్స్ విభాగం పాలసీ ఫెలో డాక్టర్ అనురాగ్ కనోజియా ఈ వర్క్ షాప్ ముఖ్య అంశాలను చర్చించారు. విభిన్న ప్రెజెంటేషన్లను కలిపే ముఖ్యమైన చర్చ , కీలక అంశాలను వారు వివరించారు.
డాక్టర్ శివ్ నారాయణ్ నిషాద్, సైంటిస్ట్, సిఎస్ఐఆర్-ఎన్ఐఎస్ సిపిఆర్ -సోషల్ నెట్ వర్క్ విశ్లేషణపై కొనసాగుతున్న ప్రాజెక్ట్ గురించి విస్తృత అవలోకనాన్ని ఇచ్చారు.
డాక్టర్ సుజిత్ భట్టాచార్య సహ-ప్రధాన పరిశోధకుడుగా ఉన్న బృందం నేతృత్వంలోని ఈ అధ్యయనం వివిధ అధ్యయన రంగాలలో దాని అనువర్తనానికి ఒక వనరు పదార్థంగా సోషల్ నెట్ వర్క్ విశ్లేషణను ఎలా అభివృద్ధి చేయవచ్చో అన్వేషిస్తోంది.
శిక్షణ ఇవ్వడం ,ఓపెన్ యాక్సెస్ లో అభివృద్ధి చేసిన వనరులను
అందించడం ఈ ప్రాజెక్టు ఉద్దేశం..
ఇంటరాక్టివ్ సెషన్ వర్క్ షాప్ ని సుసంపన్నం చేసే అనేక ప్రశ్నలు , వ్యాఖ్యలకు దారితీసింది. హాజరైన వారిలో పెద్ద సంఖ్యలో యువ పరిశోధకులు తమ పరిశోధనకు సంబంధించి, ఓపెన్ యాక్సెస్ గురించి ఆలోచించడానికి, తమ పరిశోధనను సరైన దిశలో సమలేఖనం చేయడానికి ఈ వర్క్ షాప్ ఎలా ప్రయోజనం చేకూర్చింది
వివరించారు. వర్క్ షాప్ ముగింపులో, సిఎస్ఐఆర్-ఎన్ఐఎస్ సిపిఆర్ శాస్త్రవేత్త డాక్టర్ సంధ్య లక్ష్మణన్ వందన సమర్పణ చేశారు. సిఎస్ఐఆర్-ఎన్ఐఎస్ సిపిఆర్ ఈ మొత్తం కార్యక్రమానికి, రిపోర్టర్లుగా పనిచేసిన యువ పరిశోధకులకు సంధాన కర్తగా వ్యవహరించింది.
<><><><><>
(Visitor Counter : 85