రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ
రక్షణ రంగంలో స్వయంసమృద్ధి
స్వదేశీ అధునాతన సాంకేతికతలు, కీలక వ్యవస్థల అభివృద్ధి ద్వారా దేశాన్ని స్వావలంబనగా మార్చేందుకు భారత ప్రభుత్వం తగిన చర్యలు తీసుకుంది. సాంకేతికత-ఆధారిత రక్షణ పరికరాలు, ఆయుధాల తయారీని దేశీయంగా చేపట్టేందుకు, దేశీయ రక్షణ ఉత్పత్తి వ్యవస్థను రూపొందించడానికి ప్రభుత్వం తీసుకున్న కార్యక్రమాలు/చర్యలు ఇవి:
- స్వదేశీ వనరుల ద్వారా రక్షణ పరికరాల సేకరణలు పెంచడానికి, దేశీయ ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించడానికి 'డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్'ను  ప్రకటించడం జరిగింది. మూలధన సముపార్జనకు అత్యంత ప్రాధాన్య ఎంపికగా 'బయ్ ఇండిజెనస్లీ డిజైన్డ్ డెవలప్డ్ అండ్ మాన్యుఫాక్చర్డ్ ' విభాగం పరికరాలను, ఆ తర్వాత 'బయ్'  విభాగాన్ని భారత ప్రభుత్వం ఖరారు చేసింది. ప్రైవేట్ రంగం సహా భారతీయ పారిశ్రామిక వ్యవస్థలో ఎక్కువ భాగస్వామ్యాన్ని కలిగి ఉండటం ద్వారా స్వయంసమృద్ధి లక్ష్యాన్ని సాధించడం 'మేక్' విభాగం లక్ష్యం.
- మేక్-I, టెక్నాలజీ డెవలప్మెంట్ ఫండ్ , ఇన్నోవేషన్స్ ఫర్ డిఫెన్స్ ఎక్సలెన్స్  ప్రాజెక్టుల కోసం ప్రభుత్వ నిధులు కేటాయిస్తోంది. ఎంఎస్ఎంఈలు, అంకుర సంస్థలు ద్వారా విడిభాగాలు, ఉత్పత్తులు, వ్యవస్థలు, సాంకేతికతల స్వదేశీ అభివృద్ధికి డీఆర్డీవో ద్వారా అమలయ్యే టీడీఎఫ్ పథకం సాయం చేస్తుంది. ఈ పథకం కింద, ప్రతి ప్రాజెక్ట్కు ఇచ్చే నిధులు రూ.10 కోట్ల నుంచి రూ.50 కోట్లకు పెంచారు. ఐడెక్స్ ప్రైమ్ పథకం కింద రూ.1.5 కోట్ల నుంచి రూ.10 కోట్లకు పెంచారు. రక్షణ రంగంలో స్వయంసమృద్ధికి ఇది మరింత ప్రోత్సాహం ఇస్తుంది.
- దిగుమతి నిషేధం ఉన్న రక్షణ పరికరాలు, వ్యవస్థల నాలుగు జాబితాలు.
- డీఆర్డీవోకు చెందిన 'డెవలప్మెంట్ కమ్ ప్రొడక్షన్ పార్టనర్ ' విధానం అమలవుతుంది. వ్యవస్థల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టుల కోసం పరిశ్రమలను డీసీపీపీగా తీసుకుంటారు.
- డీఆర్డీవో పరిశోధన కేంద్రాల్లోకి పరిశ్రమలకు అనుమతి ఇస్తారు. అనుమతించే పరిశోధన కేంద్రాల వివరాలను డీఆర్డీవో వెబ్సైట్లో ఉంచారు, పరిశ్రమలకు తెలియజేశారు. ఆయా కేంద్రాలను పరిశ్రమలు వినియోగించుకుంటున్నాయి.
- రక్షణ, అంతరిక్ష సంబంధిత పరికరాల దేశీయ ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించడానికి ఉత్తరప్రదేశ్, తమిళనాడులో రెండు రక్షణ రంగ పారిశ్రామిక కారిడార్లను ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది.
- పరిశ్రమ, అంకుర సంస్థలు, విద్యాసంస్థల కోసం రక్షణ ఆర్&డీ తలుపులు తెరుచుకున్నాయి. ఇందుకోసం రక్షణ ఆర్&డీ బడ్జెట్లో 25% కేటాయించారు. ఇప్పటికే ఉన్న వివిధ పథకాల ద్వారా దీనిని అమలు చేస్తున్నారు, కొత్త పథకాలు ప్రతిపాదించారు.
- స్వదేశీ ఆకృతి, తయారీని ప్రోత్సహించడానికి, స్వదేశీ వనరుల నుంచి సేకరణలకు కూడా నిధులు కేటాయించడం జరిగింది. ఎఫ్వై 2023-24 కోసం, రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ మూలధన సమీకరణ బడ్జెట్లో, దేశీయ & విదేశీ సేకరణల కోసం 67.75:32.25 నిష్పత్తిలో నిధులు కేటాయించడం జరిగింది. దీనికి అదనంగా, అంకుర సంస్థల నుంచి సేకరణల కోసం 1,500 కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేయాలని రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ఆదేశించింది.
- 'సాంకేతికత బదిలీ'  కోసం డీసీపీపీలు/పీఏలు/ఎల్ఎస్ఐ నుంచి రుసుము వసూలు చేయడం లేదు.
- డీఆర్డీవో పేటెంట్లను పరిశ్రమలు ఉచితంగా వినియోగించుకోవచ్చు.
- పరిశ్రమలు మాత్రమే అభివృద్ధి చేసే వ్యవస్థల జాబితాలను డీఆర్డీవో రూపొందించింది. దానినే ఎంవోడీ ప్రకటించింది. అలాంటి వ్యవస్థలను డీఆర్డీవో అభివృద్ధి చేయదు.
- రక్షణ రంగ పరిశ్రమల కోసం యువతను  డీఆర్డీవో సిద్ధం చేస్తోంది.
గత మూడు ఆర్థిక సంవత్సరాల్లో , రక్షణ పరికరాల మూలధన సేకరణల కోసం 122 ఒప్పందాలు జరిగాయి. ఈ మొత్తం ఒప్పందాల విలువలో 87% వాటా ఉన్న 100 ఒప్పందాలు భారతీయతో జరిగాయి.
2021-22తో పోలిస్తే 2013-14 సంవత్సరానికి రక్షణ రంగంలో దిగుమతులు-ఎగుమతుల నిష్పత్తి ఇది:

|
|
సంవత్సరం
|
|
2013-14
|
|
2021-22
|
|
దిగుమతి విలువ 
|
|
41,198.61
|
|
50,061.67
|
|
ఎగుమతి విలువ
|
|
1,153
|
|
12,815
|
|
నిష్పత్తి 
|
|
35.73
|
|
3.90
రక్షణ శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ అజయ్ భట్ ఈ రోజు లోక్సభలో లిఖితపూర్వక సమాధానం రూపంలో ఈ సమాచారాన్ని అందించారు.