జల శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ
నదుల పరిరక్షణకు స్థిరమైన మానవ ఆవాస ప్రాంతాలు ప్రధానం : అమితాబ్ కాంత్
నదుల ఆధారిత/ నదీ పరీవాహక ప్రాంతాల్లో పట్టణాభివృద్ధిపై నిపుణుల చర్చ, ప్రణాళికల ప్రతిపాదన
“మానవ ఆవాస ప్రాంతాలతో అనుసంధానమైన నదుల పరిరక్షణ” అనే అంశంపై 5వ భారత జల ప్రభావ సదస్సు 2020 రెండో రోజు కార్యక్రమాల్లో చర్చించారు. నదీ పరీవాహక ప్రాంతాల్లో నగరాల నిరంతర విస్తరణ, అభివృద్ధి కారణంగా నదీజలాల వినియోగంపై ఒత్తిడి పెరగడంతో పాటు నదుల్లో కాలుష్యం ముప్పు పెరుగుతోంది. ఈ కారణంగా పట్టణ ప్రాంతాల్లో సమస్యలను, వాటికి కారణం అవుతున్న అంశాలను ముందుగా పరిష్కరిస్తే తప్ప నదీ జలాల స్వస్థత మెరుగుదల సాధ్యం కాదు.
ఈ 5వ సదస్సు ద్వారా జాతీయ, అంతర్జాతీయ ప్రముఖులందరినీ ఒకే వేదిక పైకి తీసుకువచ్చినందుకు స్వచ్ఛ గంగ జాతీయ సంస్థను నీతి ఆయోగ్ సిఇఓ శ్రీ అమితాబ్ కాంత్ అభినందిస్తూ ప్రపంచంలో ప్రత్యేకించి భారతదేశంలో నదులు విశ్వాసం, ఆశ, సంస్కృతి, పవిత్రతకు చిహ్నమని, కోట్లాది మంది ప్రజల జీవనోపాధికి మూలమని అన్నారు. ఈ కార్యక్రమాల్లో కమ్యూనిటీ భాగస్వామ్యం ప్రాముఖ్యతను నొక్కి వక్కాణిస్తూ “డేటా, గణాంకాలు అసమగ్రంగా ఉన్నాయి. నదుల పట్ల ప్రజల్లో ఆసక్తి అత్యంత అవసరం. ప్రజలు, వారిలో ఆసక్తి సమ్మిళితం అయితే పాలనాయంత్రాంగం నదీ పునరుజ్జీవానికి కృషి చేయగలుగుతుంది” అన్నారు. నమామి గంగే కార్యక్రమం గురించి కూడా ఆయన ప్రస్తావించారు. బహుళ రంగాలను ఇందులో భాగస్వాములను చేయడం ఈ కార్యక్రమంపై సానుకూల ప్రభావం చూపిందని ఆయన చెప్పారు.
నదుల సంరక్షణ, అభివృద్ది ఒకే నాణానికి రెండు పార్శ్వాలని సి గంగా వ్యవస్థాపక సారథి ప్రొఫెసర్ వినోద్ తారే అన్నారు. “స్థానికం కోసం నినదిద్దాం” అనే ప్రధానమంత్రి ప్రచారం ద్వారా వచ్చిన స్ఫూర్తితో స్థానిక జల వనరులను స్థానిక ప్రజల అవసరాల ఆధారంగా స్థానికులే నిర్వహించాలి అని సూచించారు. ఇది స్థానికంగా ఉపాధి అవకాశాలను పెంచి నీటి రవాణా వ్యయాలు తగ్గుతాయని ఆయన చెప్పారు.
భారతదేశంలో త్వరిత గతిన నగరీకరణ జరుగుతున్న నేపథ్యంలో ప్రస్తుతం నదీపరీవాహక ప్రాంతాల్లో విస్తరించి ఉన్న నగరాల్లో నదులకు ఏర్పడుతున్న ముప్పు, సమస్యల పట్ల అవగాహన పెంచడంతో పాటు ఆ సమస్యలు పునరావృతం కాకుండా చేయడం తమ సంస్థ లక్ష్యమని ఎన్ఎంసిజి డైరెక్టర్ జనరల్ శ్రీ రాజీవ్ రంజన్ మిశ్రా అన్నారు. “పట్టణ నదుల ప్రణాళిక, పట్టణ జలవనరుల నిర్వహణ ప్రణాళిక నగర మాస్టర్ ప్లాన్ లలో భాగం చేయాలని మేం ప్రయత్నిస్తున్నాం. అలాగే ఢిల్లీ అభివృద్ధికి రూపొందిస్తున్న మాస్టర్ ప్లాన్ లో కూడా నదుల పట్ల చైతన్యం పెంచే అంశాలు పొందుపరచనున్నాం” అని చెప్పారు. అంతర్జాతీయ పర్వత దినోత్సవం 2020 సందర్భంగా నదులు సహా మొత్తం పర్యావరణానికి పర్వతాలు కీలకమని, చాలా నదులు పర్వతాల నుంచే ఉద్భవిస్తాయని గుర్తు చేశారు.
తమ అనుభవాల ఆధారంగా మూడు ప్రధానాంశాలను నెదర్లాండ్స్ డెల్టేర్స్ కు చెందిన కీస్ బోన్స్ ప్రస్తావించారు. కొత్తగా చోటు చేసుకునే ఏ అభివృద్ధి అయినా స్థిరంగా ఉండాలని, మరో సమస్యకు దారి తీసేది కాకూడదని చెప్పారు. అలాగే సమగ్ర వైఖరి, ప్రకృతితో అనుసంధానమైన పరిష్కారాలు సాధించడం, సాంకేతిక మౌలిక వసతుల పరిష్కార ప్రణాళికలు కూడా కీలకమని తెలిపారు.
నీరు, పర్యావరణం రంగాల్లో 21వ శతాబ్దికి అవసరం అయిన మౌలిక వసతుల నిర్మాణంలో సహకారానికి యుకె, భారత పరిశ్రమల మధ్య ఒక వారధి నిర్మించడం లక్ష్యంగా బ్రిటిష్ వాటర్ తో సి గంగా ఒక ఒప్పందంపై సంతకాలు చేసింది. భారతదేశం రూపొందించి అమలుపరుస్తున్న హరిత అజెండాకు అవసరం అయిన పెట్టుబడులు ప్రపంచ దేశాల నుంచి సమీకరించడంలో సహకరించేందుకు భారత్ కు యుకె ప్రధాన భాగస్వామి అయింది. “ప్రపంచ జలభద్రతకు నిధుల సమీకరణ, సిఓపి-26 ప్రయాణం” అనే పేరుతో జరిగిన సెషన్ లో పాల్గొన్న యుకెలోని భారత హై కమిషనర్ గాయత్రి ఐ కుమార్ మాట్లాడుతూ “యుకె ఇన్వెస్టర్లు భారతదేశంలో ప్రత్యేకించి నీటి రంగంలో పెట్టుబడులు పెట్టేలా చేసేందుకు మేం నిరంతరం కృషి చేస్తున్నాం” అని చెప్పారు.
జాతీయ స్వచ్ఛ గంగ జాతీయ సంస్థ , అందులోని మేథావులు, గంగానదీ పరీవాహక ప్రాంత నిర్వహణ, అధ్యయన కేంద్రం  ఉమ్మడిగా ఈ 5వ భారత జల ప్రభావ సదస్సును నిర్వహించాయి. అర్థ గంగా-నదీ అనుసంధానిత అభివృద్ధి అనే అంశంపై ఈ కార్యక్రమం ఈ ఏడాది వర్చువల్ గా సాగింది.
(Visitor Counter : 75