జల శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ
సుజ్లామ్ 2.0 ప్రచారాన్ని ప్రారంభించిన కేంద్ర జల శక్తి మంత్రి
ప్రచారంలో భాగంగా గ్రే వాటర్ కార్యకలాపాలను చేపట్టేందుకు ఉమ్మడి సలహాపై సంతకం చేసిన తొమ్మిది మంత్రిత్వ శాఖలు
ఈ ప్రచారం కింద, ప్రజల భాగస్వామ్యం ద్వారా గ్రేవాటర్ మేనేజ్మెంట్ చేపట్టేందుకు సంఘాలు, పంచాయతీలు, పాఠశాలలు, అంగన్వాడీ వంటి సంస్థలను సమీకరించాలని మేము ప్లాన్ చేస్తున్నాము: శ్రీ గజేంద్ర సింగ్ షెకావత్
ఈ ప్రచారం కింద 6 లక్షలకు పైగా గ్రామాలు ఘన & ద్రవ వ్యర్థాల నిర్వహణపై తీవ్రమైన కార్యాచరణను చూస్తాయి: కార్యదర్శి, DDWS
జల్ జీవన్ మిషన్ & స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ శిశు మరియు మాతాశిశు మరణాల రేటును తగ్గించడంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించాయి: కార్యదర్శి, WCD
కేంద్ర జలశక్తి మంత్రి శ్రీ గజేంద్ర సింగ్ షెకావత్ గ్రేవాటర్ మేనేజ్మెంట్ కోసం సుజలామ్ 2.0 ప్రచారాన్ని నిన్న ప్రపంచ నీటి దినోత్సవం, 2022ని పురస్కరించుకుని జలశక్తి మంత్రిత్వ శాఖ డ్రింకింగ్ వాటర్ అండ్ శానిటేషన్  నిర్వహించిన వర్చువల్ ఈవెంట్లో ప్రారంభించారు.  జల్ శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ, M/o గ్రామీణాభివృద్ధి, M/o మహిళలు & శిశు అభివృద్ధి, M/o యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడలు, M/o గిరిజన వ్యవహారాలు, ఆరోగ్యం మరియు కుటుంబ సంక్షేమం, M/o విద్య, M/o పర్యావరణం, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పు మరియు M/o పంచాయితీ రాజ్, గ్రేవాటర్ మేనేజ్మెంట్ అనే 9 మంత్రిత్వ శాఖలు సంయుక్త సలహాపై సంతకం చేశాయి. వీరి స్థాయిలో నేరుగా సంబంధం ఉన్న వారందరితో కలయిక నమూనా ఆధారంగా కార్యక్రమం అమలులో ఎలా చేపట్టబడుతుంది అనేది పర్యవేక్షిస్తారు.
సుజ్లామ్ 2.0 ప్రచారాన్ని ప్రారంభించిన సందర్భంగా కేంద్ర మంత్రి మాట్లాడుతూ, “ఈ సంవత్సరం థీమ్ ‘భూగర్భ జలాలు: అదృశ్యాన్ని దృశ్యనీయంగా చేయడం’. ఇది ముఖ్యమైనది మాత్రమే కాదు, సమయానుకూలమైనది కూడా. భూగర్భ జలాలను మనం చూడలేకపోవచ్చు కానీ దాని ప్రభావం ప్రతిచోటా కనిపిస్తుంది! ఈ ముఖ్యమైన అంశంపై దృష్టి కేంద్రీకరించడానికి, ప్రజల భాగస్వామ్యం ద్వారా గ్రేవాటర్ను నిర్వహించాలనే లక్ష్యంతో నా మంత్రిత్వ శాఖ "సుజ్లామ్ 2.0" ప్రచారాన్ని ప్రారంభిస్తోంది. ప్రచారం కింద, మేము సంఘాలను, పంచాయతీలు, పాఠశాలలు, అంగన్వాడీ వంటి మా సంస్థలను గ్రేవాటర్ నిర్వహణను చేపట్టేందుకు సమీకరించాలని ప్లాన్ చేస్తున్నాము. గ్రేవాటర్ ఉత్పత్తి చేయబడిన చోట ఉత్తమంగా నిర్వహించబడుతుంది మరియు అది పేరుకుపోవడానికి మరియు స్తబ్దుగా ఉండటానికి అనుమతించబడితే, అది ఒక ప్రధాన నిర్వహణ మరియు మౌలిక సదుపాయాల సవాలుగా మారుతుంది. గృహ మరియు కమ్యూనిటీ సోక్ పిట్ల నిర్మాణం ద్వారా గ్రేవాటర్ అత్యంత సముచితమైన స్థానిక స్థాయిలో నిర్వహిస్తున్నారని నిర్ధారించడానికి మా PRIలు ప్రజలతో కలిసి పని చేస్తారు.
కేంద్ర మంత్రి ఇంకా మాట్లాడుతూ, “గ్రేవాటర్ మేనేజ్మెంట్ కోసం కార్యకలాపాలను అమలు చేయడానికి నిధులను SBM-G ఫేజ్ II నుండి లేదా 15వ ఫైనాన్స్ కమిషన్ టైడ్-గ్రాంట్స్ లేదా MGNREGS ద్వారా లేదా అందరి కలయిక ద్వారా పొందవచ్చు. ఈ ప్రచారంలో ప్రజలు సామూహిక పరిస్థితిని అంచనా వేయడం, గ్రేవాటర్ నిర్వహణ కార్యకలాపాలను ప్లాన్ చేయడం మరియు అమలు చేయడం వంటివి చూస్తారు. గ్రేవాటర్ మేనేజ్మెంట్ యొక్క ప్రాముఖ్యతను ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చేందుకు మరియు సామూహిక కమ్యూనిటీ చర్యను సమీకరించడానికి IEC ప్రయత్నాలు రాష్ట్ర, జిల్లా మరియు స్థానిక స్థాయిలో చేపడతారు. స్థానిక స్థాయిలో సుజ్లామ్ 2.0 ప్రచారాన్ని తీవ్రతరం చేయాలని నా PRI & VWSC సభ్యులు, స్వచ్ఛగ్రాహిలు, SHG నాయకులందరినీ నేను కోరుతున్నాను.
శ్రీ నికోలస్ ఓస్బర్ట్, చీఫ్ వాటర్ & శానిటేషన్ UNICEF తన స్వాగత ప్రసంగంలో గ్రేవాటర్ మేనేజ్మెంట్పై ప్రపంచ దృక్పథాన్ని పంచుకున్నారు. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 2.2 బిలియన్ల మంది ప్రజలు నీటి సమస్యను ఎదుర్కొంటున్నారని ఆయన అన్నారు. సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యం 6 సురక్షితమైన మరియు స్వచ్ఛమైన తాగునీరు మరియు పారిశుద్ధ్యానికి సార్వత్రిక ప్రాప్యతను అందించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. నేడు, భారత ప్రభుత్వం ఆధ్వర్యంలోని అనేక మంత్రిత్వ శాఖలు నీటి వనరుల స్థిరత్వం కోసం రోడ్ మ్యాప్ను సిద్ధం చేసేందుకు కలిసి వచ్చాయి. ఇది చాలా సంతోషకరమైనది. గ్రేవాటర్ నిర్వహణపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారించింది. భారతదేశంలో ప్రతిరోజూ 31 బిలియన్ లీటర్ల గ్రే వాటర్ ఉత్పత్తి అవుతుందని అంచనా. నీటిని సంరక్షించడానికి స్థిరమైన ప్రవర్తనా పద్ధతులను అభివృద్ధి చేయాల్సిన అవసరం ఉంది.
శ్రీమతి విని మహాజన్, డ్రింకింగ్ వాటర్ & శానిటేషన్ సెక్రటరీ డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ ఇండియన్ కాంటెక్స్ట్పై మాట్లాడుతూ, “పెరుగుతున్న జనాభా మరియు వాతావరణ మార్పులతో నీటిపై ఉన్న ప్రాముఖ్యత మరియు ఒత్తిడిని ప్రతి ఒక్కరూ గ్రహించినందున మేము తొమ్మిది మంత్రిత్వ శాఖల నుండి మద్దతును పొందడం విశేషం. ఆగస్టు 2019లో ప్రారంభించినప్పటి నుండి జల్ జీవన్ మిషన్ కింద 6 కోట్ల కుళాయి నీటి కనెక్షన్లు అందిస్తున్నారు. దేశంలోని మొత్తం 9.24 కోట్ల కుటుంబాలకు కుళాయిల ద్వారా నీటి సౌకర్యం ఉంది. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో, గ్రామీణ గృహాల నుండి చాలా నీరు ప్రవహిస్తుంది. సుజ్లామ్ 2.0 ప్రచారం కింద, 6 లక్షలకు పైగా గ్రామాలు ఘన మరియు ద్రవ వ్యర్థాల నిర్వహణపై తీవ్రమైన కార్యాచరణను చూస్తాయని నేను విశ్వసిస్తున్నాను. 2024 నాటికి ప్రతి గ్రామీణ ఇంటికీ కుళాయి నీటి కనెక్షన్ను అందించాలనే లక్ష్యంతో జల్ జీవన్ మిషన్ కింద పెద్ద సంఖ్యలో గ్రామాలు 100% సంతృప్తతను సాధించడంతో, గ్రామాల్లో ఉత్పత్తి అయ్యే గ్రే వాటర్ నిర్వహణపై దృష్టి పెట్టాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.
జలశక్తి మంత్రిత్వ శాఖలోని జలవనరుల శాఖ కార్యదర్శి శ్రీ పంకజ్ కుమార్ మాట్లాడుతూ, “భూగర్భ జలాలు అవసరమైనప్పుడు ఉపయోగించుకునే ఒక రిజర్వాయర్గా పనిచేస్తాయి. అయితే క్రమమైన వ్యవధిలో వాటిని తిరిగి నింపాల్సిన అవసరం ఉంది. నీటి ఎద్దడి ఉన్న జిల్లాలను కవర్ చేయడానికి 2019 లో జల శక్తి అభియాన్ ప్రారంభించారు. 2021 లో ప్రధాన మంత్రి అన్ని గ్రామీణ మరియు పట్టణ జిల్లాలకు తీసుకువెళ్లారు. 2022లో, జల శక్తి అభియాన్ మార్చి 29, 2022న ప్రారంభమవుతుంది. డిపార్ట్మెంట్ కింద మరో కార్యక్రమం అటల్ భుజల్ యోజన. ఇది 7 రాష్ట్రాల్లోని ఎంపిక చేసిన ప్రాంతాల్లో అమలు చేస్తారు. దీనిలో ప్రజలు తమ నీటి భద్రత ప్రణాళికను ఎలా పొందుతున్నారు అనే వివరాలను సిద్ధం చేస్తారు. నీరు, వినియోగిస్తున్న నీటి పరిమాణం, వర్తించే నీటి సంరక్షణ పద్ధతి మరియు దాని వినియోగాన్ని ఎలా నియంత్రించవచ్చు. గ్రామీణ ఇళ్ల నుంచి ఉత్పత్తి అయ్యే గ్రే వాటర్ను సరిగ్గా నిర్వహించాలి, లేకుంటే అది పెద్ద సమస్యగా మారుతుంది.
శ్రీ నాగేంద్ర నాథ్ సిన్హా, సెక్రటరీ ఆఫ్ రూరల్ డెవలప్మెంట్ మినిస్ట్రీ, “ప్రచారాన్ని అమలు చేస్తున్నప్పుడు, మునుపటి కార్యక్రమాల నుండి నేర్చుకున్న విషయాలను పునఃపరిశీలించడం చాలా ముఖ్యం. మహారాష్ట్రలోని గిరిజన జిల్లా అయిన నందుర్బార్లో పెద్ద సంఖ్యలో సోక్పిట్లను నిర్మించడం ద్వారా వారు పర్యావరణం మరియు పర్యావరణ ప్రయోజనాలతో పాటు మలేరియా, డెంగ్యూ మరియు ఇతర నీరు మరియు వెక్టర్ ద్వారా సంక్రమించే వ్యాధుల సంభవనీయతను తగ్గించగలిగారు. ప్రతి ఇంటిలో కుళాయి నీటి లభ్యత తర్వాత పెద్ద మొత్తంలో నీరు ఉత్పత్తి అవుతుంది కాబట్టి గ్రామీణ వర్గాలలో అవగాహన కల్పించడం చాలా ముఖ్యం. గ్రామాల అభివృద్ధికి సంబంధించిన సామాజిక సమస్యలలో భాగమైనందున మాతో అనుబంధించబడిన స్వయం-సహాయ సమూహాల  నుండి నేను మద్దతును అందిస్తాను. గ్రామాల్లో చేపట్టిన నీరు, పారిశుద్ధ్య సమస్యలపై సమీక్షించాలన్నారు. ప్రస్తుతం మేము ప్రచార కార్యకలాపాలకు మద్దతునిచ్చే 8 కోట్ల మంది మహిళా సభ్యుల నెట్వర్క్ను కలిగి ఉన్నాము. MGNREGS షెడ్యూల్ 1 పారా 4 కింద సోక్పిట్ల నిర్మాణం, గ్రేవాటర్ ట్రీట్మెంట్ కోసం స్థిరీకరణ చెరువులు, డ్రైనేజీ మరియు వరద మార్గాల మరమ్మతులకు సంబంధించిన పనులను పెద్ద ఎత్తున చేపట్టింది. 23 లక్షల సోక్పిట్లు, 48 లక్షల సాలిడ్ అండ్ లిక్విడ్ వేస్ట్ మేనేజ్మెంట్ స్ట్రక్చర్లు మరియు 1 లక్ష అంగన్వాడీ కేంద్రాలకు మరుగుదొడ్లు అందించబడ్డాయి, వీటి కోసం కాలక్రమేణా 26,000 కోట్లు ఖర్చు చేశారు. MGNREGS అనేది డిమాండ్-ఆధారిత కార్యక్రమం మరియు కమ్యూనిటీకి అవగాహన కల్పిస్తే, గ్రామాల్లో నీరు & పారిశుద్ధ్యానికి సంబంధించిన పనులు చేపట్టాలి.
మహిళా మరియు శిశు అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ కార్యదర్శి శ్రీ ఇండెవర్ పాండే ఈ కార్యక్రమంలో ప్రసంగిస్తూ, “దేశంలో 14 లక్షలకు పైగా అంగన్వాడీ కేంద్రాలు ఉన్నాయి. ఇవి క్లిష్టమైన పోషకాహారం మరియు బాల్య సంరక్షణను అందిస్తున్నాయి. ఇక్కడ 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లలు మరియు గర్భిణులు మరియు పాలిచ్చే తల్లులు అనుబంధ భోజనం పొందుతారు. ఇందులో 12.23 లక్షల అంగన్వాడీ కేంద్రాలు  స్వచ్ఛమైన తాగునీరు అందించబడ్డాయి మరియు వీటిలో ఎక్కువ భాగం జల్ జీవన్ మిషన్ కింద ఉన్నాయి. అదేవిధంగా, 11.02 లక్షల AWCలలో పారిశుద్ధ్య సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. వీటిలో స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ - గ్రామీణ్ కింద ప్రధాన పనులు జరిగాయి. ఇది శిశు మరియు మాతా శిశు మరణాల రేటును తగ్గించడంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించింది. AWCలలో దాదాపు 4.68 లక్షల కిచెన్ గార్డెన్లు ఉన్నాయి. శుద్ధి చేయబడిన గ్రేవాటర్ ఈ కిచెన్ గార్డెన్స్కు నీరందించడానికి ఉపయోగించవచ్చు.
“మార్పుకు కారకులుగా, దేశంలోని యువత ప్రవర్తనలో మార్పు తీసుకురావడంలో మరియు నీటి సంరక్షణ కార్యకలాపాలకు నాయకత్వం వహించడంలో అత్యంత ముఖ్యమైన పాత్రను కలిగి ఉండవచ్చు. జాతీయ సేవా పథకం  మరియు జాతీయ యువ కేంద్ర సంఘటన్  వాలంటీర్లు గతంలో నీటి సంరక్షణపై మా 1.33 లక్షల న్యాయవాద కార్యకలాపాలను నిర్వహించారు మరియు సమాజాన్ని చైతన్యవంతం చేయడానికి 16.15 లక్షల కార్యకలాపాలు చేపట్టారు. సుజ్లామ్ 1.0ని జన ఆందోళనగా మార్చేందుకు చేపట్టిన కార్యక్రమాల్లో 61 లక్షల మంది యువ నాయకులు పాల్గొన్నారు.
గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ కార్యదర్శి శ్రీ అనిల్ కుమార్ ఝా ఈ కార్యక్రమంలో ప్రసంగిస్తూ, “ఆశాత్మక జిల్లాల్లో 36,000 పైగా గిరిజన గ్రామాలు ఉన్నాయి. వారి మనుగడ కూడా వ్యవసాయం మరియు అటవీ ఉత్పత్తులపై ఆధారపడి ఉన్నందున వారికి తాగునీటికి అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉంది. గిరిజన జనాభాకు విద్యా కేంద్రాలుగా అనేక ఆశ్రమశాలలు మరియు నవోదయ విద్యాలయాలు ఉన్నాయి. గిరిజన జనాభా వారి నీటి అవసరాల కోసం ఎక్కువగా సహజ నీటి బుగ్గలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. మేము ఈ స్ప్రింగ్ల అట్లాస్ను సిద్ధం చేస్తున్నాము మరియు నీటి వనరులను బలోపేతం చేయడంలో DDWS చేస్తున్న ప్రయత్నాలను అభినందిస్తున్నాము మరియు సుజ్లామ్ 2.0 ప్రచారం క్రింద కార్యకలాపాలలో పాల్గొంటాము.
విద్యా మంత్రిత్వ శాఖలోని పాఠశాల విద్య మరియు అక్షరాస్యత విభాగం కార్యదర్శి శ్రీమతి అనితా కర్వాల్ మాట్లాడుతూ, “సుజ్లామ్ 2.0 ప్రచారంలో భాగంగా, పాఠశాలలు గ్రేవాటర్ మేనేజ్మెంట్ ఆస్తులను సృష్టించడం మరియు నిర్వహించడం మాత్రమే కాకుండా, స్థిరమైన నీరు మరియు పారిశుద్ధ్యానికి అంబాసిడర్లుగా వ్యవహరించడం ద్వారా పిల్లలు మరియు యువతలో అవగాహన కల్పించడం మరియు ప్రవర్తన మార్పును ప్రోత్సహించడం కోసం కేంద్రంగా కూడా పనిచేస్తాయి.
ఈ సందర్భంగా ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ కార్యదర్శి శ్రీ రాజేష్ భూషణ్ మాట్లాడుతూ, “జాతీయ ఆరోగ్య మిషన్ , MGNREGS మరియు 15వ ఆర్థిక సంఘం కింద ఉన్న నిధులను ఆరోగ్య సంరక్షణ కేంద్రాలలో గ్రేవాటర్ శుద్ధి చేయడానికి ఉపయోగించవచ్చు మరియు శుద్ధి చేసిన నీటిని భూగర్భ జలాలను రీఛార్జ్ చేయడానికి తిరిగి ఉపయోగించుకోవచ్చు. వాటర్ హార్వెస్టింగ్ నిర్మాణాలు కొత్త ఆరోగ్య సంరక్షణ భవనాలలో అంతర్భాగంగా ఉండాలి.
పర్యావరణం, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ కార్యదర్శి శ్రీమతి లీనా నందన్ మాట్లాడుతూ, “నీటి వినియోగాన్ని ఆప్టిమైజ్ చేయడం కోసం రీఛార్జ్ చేయడం, పునర్వినియోగం మరియు రీసైక్లింగ్ చేయడంలో మా సహకారానికి మేము హామీ ఇస్తున్నాము. భుజం భుజం కలిపి నిలబడి నీటి నిర్మాణాలను రీఛార్జ్ చేసే నిబద్ధతను పునరుద్ఘాటించాల్సిన సమయం ఇది.
ఈ కార్యక్రమంలో పంచాయితీ రాజ్ శాఖ కార్యదర్శి శ్రీ సునీల్ కుమార్ ప్రసంగిస్తూ, “10,000 గ్రామ పంచాయతీలు నీటి ఎద్దడితో ఉన్నాయి. అటల్ భుజల్ యోజన కింద, 2 లక్షల గ్రామ పంచాయతీలు నీటి సంరక్షణ ప్రణాళికను అభివృద్ధి చేశాయి. వీటిని గ్రామ పంచాయతీ అభివృద్ధి ప్రణాళిక తో అనుసంధానం చేయాలి. మంత్రిత్వ శాఖలు DDWS యొక్క ప్రయత్నాలలో చేరాలి మరియు నీటి సంరక్షణ లక్ష్యాన్ని సాధించడంలో సహాయపడాలి.
కార్యక్రమంలో AS&MD, జల్ జీవన్ మిషన్ & స్వచ్ఛ్ భారత్ మిషన్, శ్రీ అరుణ్ బరోకా మాట్లాడుతూ, “DDWS తన కార్యకలాపాలను వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థలో గ్రేవాటర్ ట్రీట్మెంట్ ద్వారా పోషించే ముఖ్యమైన పాత్రను హైలైట్ చేస్తూ, 3 R అంటే తగ్గించు, పునర్వినియోగం మరియు రీఛార్జ్. వాతావరణ మార్పులను తగ్గించే ప్రయత్నాలలో మాత్రమే కాకుండా స్థిరమైన నీటి సరఫరాలో కూడా భూగర్భ జలాలు ముఖ్యమైనవి. స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ ఇప్పుడు దాని అమలులో రెండవ దశలో ఉంది. దీని కింద ఇప్పటివరకు 48,376 గ్రామాలు బహిరంగ మలవిసర్జన రహితంగా ప్రకటించారు. 56,449 గ్రామాలు సాలిడ్ వేస్ట్ మేనేజ్మెంట్  మరియు 31,095 గ్రామాలు లిక్విడ్ వేస్ట్ మేనేజ్మెంట్ ఏర్పాటును కలిగి ఉన్నాయి. సుజ్లామ్ 1.0 ప్రచారం కింద 12,78,379 గృహాలు మరియు కమ్యూనిటీ సోక్ పిట్లు నిర్మించబడ్డాయి.
సుజ్లామ్ 2.0 ప్రచారం గురించి శ్రీ అరుణ్ బరోకా మాట్లాడుతూ, “SBM ఫేజ్ I కింద సాధించిన విజయాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి మరియు ఘన మరియు ద్రవ వ్యర్థ పదార్థాల నిర్వహణ కోసం ఏర్పాట్లు చేయడం ద్వారా గ్రామాల్లో సంపూర్ణ పరిశుభ్రతను నిర్ధారించడానికి, సుజ్లామ్ 2.0 ప్రచారం ప్రారంభించాం. పంచాయితీ ఘర్, ఆరోగ్య సంరక్షణ సౌకర్యాలు, పాఠశాలలు, అంగన్వాడీ కేంద్రాలు , కమ్యూనిటీ కేంద్రాలు మరియు ఇతర ప్రభుత్వ సంస్థలలో సంస్థాగత స్థాయి గ్రేవాటర్ నిర్వహణ ఆస్తుల సృష్టిపై ప్రచారం దృష్టి సారిస్తుంది. వ్యక్తిగత మరియు కమ్యూనిటీ గ్రేవాటర్ నిర్వహణ ఆస్తుల సృష్టిని ప్రోత్సహిస్తాం. అన్ని రాష్ట్రాలు మరియు స్థానిక కమ్యూనిటీల క్రియాశీల భాగస్వామ్యంతో ఆగస్టు 2021లో ప్రారంభమైన సుజ్లామ్ 1.0 ప్రచారంలో గొప్ప విజయాన్ని సాధించారు. దేశవ్యాప్తంగా గృహ మరియు కమ్యూనిటీ స్థాయిలో 1 మిలియన్ కంటే ఎక్కువ సోక్ పిట్లు నిర్మితమయ్యాయి. "
గ్రేవాటర్ మేనేజ్మెంట్పై సాంకేతిక మాన్యువల్స్ డిపార్ట్మెంట్ ద్వారా అభివృద్ధి చేయబడిందని శ్రీ బరోకా ఇంకా జోడించారు. ఇది గ్రేవాటర్ మేనేజ్మెంట్ కోసం సాంకేతికతలపై సమాచారం ఎంపిక చేయడంలో గ్రామీణ స్థానిక సంస్థలకు సహాయం చేస్తుంది. ఇవి మా వెబ్సైట్లో అందుబాటులో ఉన్నాయి మరియు రాష్ట్ర మరియు జిల్లా పరిపాలనకు కూడా అందించబడ్డాయి. గ్రే వాటర్ అనేది ప్రాథమికంగా వంటగది, స్నానం & వాషింగ్ ప్రాంతాలు మొదలైన గృహావసరాల కోసం ఉపయోగించే నీరు. బూడిద నీరు మల కాలుష్యం నుండి ఉచితం మరియు మరుగుదొడ్ల నుండి నల్ల నీటిని కలిగి ఉండదు. ప్రతి ఒక్కరూ సుజ్లామ్ 2.0 క్యాంపెయిన్లో చేరాలని మరియు దేశం గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సమర్థవంతమైన గ్రేవాటర్ మేనేజ్మెంట్ను సాధించేలా చూసుకోవాలని, తద్వారా వారు వాష్ జ్ఞానోదయ గ్రామాలుగా మారాలని ఆయన కోరారు.
చివరగా, ఛత్తీస్గఢ్లోని దుర్గ్ జిల్లాలోని పటోరా గ్రామం, పంజాబ్లోని గుదర్స్పూర్ జిల్లాలోని ధియాన్పూర్ గ్రామం, ఉత్తరప్రదేశ్లోని బిజ్నోర్ జిల్లాలోని జలబ్పూర్ గ్రామం మరియు మేఘాలయలోని తూర్పు ఖాసీ హిల్స్లోని పోమ్లాహియర్ గ్రామ సర్పంచ్లతో పరస్పర చర్చ జరిగింది. గ్రేవాటర్ మేనేజ్మెంట్ వారి జీవన స్థితిగతులను ఎలా మెరుగుపరిచిందో మరియు భూగర్భ జలాలను రీఛార్జ్ చేయడంలో ఎలా సహాయపడిందనే దానిపై వారు మాట్లాడారు.