ప్రధాన మంత్రి కార్యాలయం
రాజస్థాన్లోని మాన్గర్ హిల్స్ లో జరిగిన 'మంగర్ ధామ్ కీ గౌరవ్ గాథ' కార్యక్రమంలో ప్రధానమంత్రి ప్రసంగం పాఠం
భారత్ మాతా కీ - జై!
భారత్ మాతా కీ - జై!
గౌరవనీయులైన రాజస్థాన్ ముఖ్యమంత్రి శ్రీ అశోక్ గెహ్లాట్ జీ, మధ్యప్రదేశ్ గవర్నర్ మరియు గిరిజన సమాజానికి ఎంతో ఉన్నతమైన నాయకుడు శ్రీ మంగూభాయ్ పటేల్, గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి శ్రీ భూపేంద్రభాయ్ పటేల్, మధ్యప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి శ్రీ శివరాజ్ సింగ్ జీ చౌహాన్, మంత్రి మండలిలో నా సహచరులు శ్రీ ఫగ్గన్ సింగ్ కులస్తే జీ మరియు శ్రీ అర్జున్ మేఘవాల్ జీ, వివిధ సంస్థల ప్రముఖులు, ఎంపీలు, ఎమ్మెల్యేలు మరియు గిరిజన సమాజ సేవలో తన జీవితాన్ని అంకితం చేసిన నా పాత స్నేహితుడు మరియు సోదరుడు మహేష్ జీ, , సుదూర ప్రాంతాల నుండి మంగర్ ధామ్ కు పెద్ద సంఖ్యలో వచ్చిన నా ప్రియమైన గిరిజన సోదర సోదరీమణులారా!
ఈ పవిత్ర దేశమైన మంగర్ లో తలవంచి నమస్కరించే అవకాశం నాకు మరోసారి లభించడం నాకు దక్కిన అదృష్టం. ముఖ్యమంత్రిగా, అశోక్ గారు, నేను చాలా సంవత్సరాలు కలిసి పనిచేశాం మరియు ముఖ్యమంత్రుల సాంగత్యంలో అశోక్ గారు అత్యంత సీనియర్. ఆయన ఇప్పటికీ సీనియర్ మోస్ట్ ముఖ్యమంత్రిగా కొనసాగుతున్నారు. వేదికపై కూర్చున్న వారిలో సీనియర్ ముఖ్యమంత్రుల్లో అశోక్ జీ కూడా ఒకరు. ఈ కార్యక్రమానికి హాజరైనందుకు నేను ఆయనకు ధన్యవాదాలు తెలియజేస్తున్నాను.
మిత్రులారా,
స్వాతంత్ర్యం యొక్క అమృత్ మహోత్సవ్ లో మంగర్ ధామ్ కు మనమందరం కలిసి రావడం మనందరికీ ఆహ్లాదకరమైనది మరియు స్ఫూర్తిదాయకం. మంగర్ ధామ్ గిరిజన వీరుల తపస్సు మరియు దేశభక్తికి ప్రతిబింబం. ఇది రాజస్థాన్, గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్ మరియు మహారాష్ట్ర ప్రజల ఉమ్మడి వారసత్వం. నిన్న మొన్న, అంటే అక్టోబర్ 30న, గోవింద్ గురు గారి వర్ధంతి. దేశప్రజలందరి తరఫున గోవింద్ గురు గారికి నేను మరోసారి నివాళులు అర్పిస్తున్నాను. గోవింద్ గురు గారి పోరాటాలు, ఆలోచనలు, ఆదర్శాలకు నేను శిరస్సు వంచి నమస్కరిస్తున్నాను.
సోదర సోదరీమణులారా,
గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు, గుజరాత్లోని మాన్గర్ ప్రాంతానికి సేవ చేసే అవకాశం నాకు లభించింది. గోవింద్ గురు తన జీవితపు చివరి సంవత్సరాలను కూడా అక్కడే గడిపారు. ఆయన శక్తియుక్తులు, బోధనలు ఇప్పటికీ ఈ మట్టిలో మెదులుతూనే ఉన్నాయి. నేను ప్రత్యేకంగా మా కటర కంకమల్ జీకి మరియు ఇక్కడి సమాజానికి శిరస్సు వంచి నమస్కరిస్తున్నాను. ఇంతకు ముందు వచ్చేసరికి ఆ ప్రదేశం పూర్తిగా ఎడారిగా ఉండేది. 'వాన్ మహోత్సవ్' నిర్వహించాలని విన్నవించాను. చుట్టుపక్కల పచ్చదనాన్ని చూడగలిగినందుకు ఈరోజు చాలా సంతృప్తిగా ఉన్నాను. ఇక్కడి అడవిని పూర్తి అంకితభావంతో అభివృద్ధి చేసి ఈ ప్రాంతాన్ని మళ్లీ సస్యశ్యామలం చేసిన మిత్రులందరినీ హృదయపూర్వకంగా అభినందిస్తున్నాను.
మిత్రులారా,
ఈ ప్రాంతం అభివృద్ధి చెంది, రోడ్లు నిర్మించబడినప్పుడు, అక్కడి ప్రజల జీవనం మెరుగుపడటమే కాకుండా, గోవింద్ గురువుల బోధనలు కూడా విస్తరించాయి.
మిత్రులారా,
గోవింద్ గురు ఇతర గొప్ప స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల వలె భారతీయ సంప్రదాయాలు మరియు ఆదర్శాలకు ప్రతినిధి. అతను ఏ రాచరిక రాష్ట్రానికి రాజు కాదు, కానీ ఇప్పటికీ అతను లక్షలాది మంది గిరిజన సభ్యులకు వీరుడు. అతను తన కుటుంబాన్ని కోల్పోయాడు, కానీ అతను తన ధైర్యాన్ని కోల్పోలేదు. అతను ప్రతి గిరిజన, బలహీన, పేద మరియు భారతీయ పౌరుడిని తన కుటుంబంగా చేసుకున్నాడు. గిరిజన సమాజాన్ని దోపిడి చేస్తున్న బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా గోవింద్ గురు పోరాట బాకా ఊదితే, ఆయన కూడా తన సమాజంలోని దురాచారాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడారు.
ఆయన సంఘ సంస్కర్త కూడా. ఆయన ఆధ్యాత్మిక గురువు కూడా. అతను కూడా ఒక సాధువు. ఆయన ప్రజానాయకుడు కూడా. ధైర్యం మరియు ధైర్యంతో పాటు, అతని తాత్విక మరియు మేధోపరమైన ఆలోచన కూడా సమానంగా ఉన్నతమైనది. గోవింద్ గురు యొక్క ప్రతిబింబం మరియు సాక్షాత్కారం అతని 'ధుని' రూపంలో మాన్గర్ ధామ్లో ప్రకాశిస్తూనే ఉంది. మరి ఆయన 'సంప్ సభ'ను చూడండి! 'సంప్ సభ' అనే పదం ఎంత ఘాటుగా ఉంటుందో! ఆయన ఆశయాలు 'సంప్ సభ' ఇప్పటికీ సమాజంలోని ప్రతి వర్గంలో సామరస్య భావాన్ని పెంపొందించేందుకు ఐక్యత, ప్రేమ, సౌభ్రాతృత్వానికి స్ఫూర్తినిస్తున్నాయి. అతని 'భగత్' అనుచరులు భారతదేశ ఆధ్యాత్మికతను ముందుకు తీసుకువెళుతున్నారు.
మిత్రులారా,
1913 నవంబరు 17వ తేదీన మాన్గర్లో జరిగిన మారణకాండ బ్రిటిష్ పాలన యొక్క క్రూరత్వానికి పరాకాష్ట. స్వాతంత్య్రాన్ని నమ్ముకున్న అమాయక ఆదివాసీ సోదర సోదరీమణులు ఒకవైపు, ప్రపంచాన్ని బానిసలుగా చేయాలనే ఆలోచన మరోవైపు. బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం 1,500 మందికి పైగా యువకులు, వృద్ధులు మరియు మహిళలను చుట్టుముట్టి మాన్గర్ కొండపై హత్య చేసింది. 1,500 కంటే ఎక్కువ మందిని దారుణంగా హత్య చేసిన పాపం జరిగిందని మీరు ఊహించవచ్చు. దురదృష్టవశాత్తు, స్వాతంత్య్రానంతరం వ్రాయబడిన చరిత్రలో గిరిజన సమాజం యొక్క ఈ పోరాటానికి మరియు త్యాగానికి తగిన స్థానం లభించలేదు. నేడు దేశం స్వాతంత్ర్య అమృత్ మహోత్సవంలో ఆ లోపాన్ని సరిదిద్దడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. దశాబ్దాల క్రితం చేసిన తప్పులను నేడు దేశం సరిదిద్దుకుంటున్నది.
మిత్రులారా,
గిరిజన సమాజం లేకుండా భారతదేశ గతం, భారతదేశ చరిత్ర, భారతదేశం యొక్క వర్తమానం మరియు భారతదేశ భవిష్యత్తు సంపూర్ణం కాదు. మన స్వాతంత్య్ర పోరాటం మరియు చరిత్ర యొక్క ప్రతి పేజీ గిరిజనుల పరాక్రమంతో నిండి ఉంది. 1857 విప్లవానికి ముందే ఆదివాసీ సమాజం విదేశీ పాలనకు వ్యతిరేకంగా పోరాటానికి నాంది పలికింది. 1780లో, అంటే 1857కి ముందు, తిల్కా మాంఝీ నాయకత్వంలో సంతాల్లో సాయుధ తిరుగుబాటు జరిగింది. 1830-32లో బుధు భగత్ నాయకత్వంలో దేశం 'లార్కా ఉద్యమాన్ని' చూసింది. 1855లో 'సిధు కన్హు విప్లవం' రూపంలో స్వాతంత్య్ర జ్వాల ఇక్కడ వెలిగిపోయింది. అలాగే భగవాన్ బిర్సా ముండా లక్షలాది గిరిజనుల్లో విప్లవ జ్వాల రగిలించాడు. అతను చాలా చిన్న వయస్సులోనే మరణించాడు. కానీ ఆయన శక్తి, దేశభక్తి, ధైర్యసాహసాలు 'తానా భగత్ ఆందోళన్' వంటి విప్లవాలకు పునాది అయ్యాయి.
మిత్రులారా,
తొలి శతాబ్దాల బానిసత్వం నుండి 20వ శతాబ్దం వరకు, గిరిజన సమాజం స్వాతంత్ర్య పోరాట జ్యోతిని పట్టుకోని కాలం మీకు కనిపించదు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో అల్లూరి సీతారామరాజు గారి నాయకత్వంలో గిరిజన సంఘం 'రంపా విప్లవం'కు కొత్త ఒరవడిని అందించింది. రాజస్థాన్లోని ఈ భూమి అంతకు ముందే గిరిజన సమాజం యొక్క దేశభక్తికి సాక్షిగా ఉంది. ఈ భూమిపై, మన గిరిజన సోదరులు మరియు సోదరీమణులు మహారాణా ప్రతాప్తో భుజం భుజం కలిపి నిలబడ్డారు.
మిత్రులారా,
గిరిజన సమాజం త్యాగాలకు రుణపడి ఉంటాం. వారి సహకారానికి రుణపడి ఉంటాము. ఈ సమాజం ప్రకృతి, పర్యావరణం, సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు మరియు భారతదేశం యొక్క స్వభావాన్ని సంరక్షిస్తుంది మరియు గౌరవించింది. ఈ సహకారం కోసం గిరిజన సమాజానికి సేవ చేయడం ద్వారా దేశం ఈ రుణానికి కృతజ్ఞతలు చెప్పాల్సిన సమయం ఇది. ఈ స్ఫూర్తి గత ఎనిమిదేళ్లుగా మా ప్రయత్నాలకు ఆజ్యం పోస్తోంది. నేటి నుండి కొన్ని రోజులు, నవంబర్ 15 న, భగవాన్ బిర్సా ముండా జయంతి సందర్భంగా దేశం 'జంజాతీయ గౌరవ్ దివస్'  జరుపుకోనుంది. నేడు గిరిజన సమాజం యొక్క గతాన్ని మరియు చరిత్రను ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లడానికి గిరిజన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల కోసం ప్రత్యేక మ్యూజియంలు దేశవ్యాప్తంగా నిర్మించబడుతున్నాయి. మన తరాలు కోల్పోయిన గొప్ప వారసత్వం ఇప్పుడు వారి ఆలోచనలు మరియు ప్రేరణలలో ఒక భాగం అవుతుంది.
సోదర సోదరీమణులారా,
దేశంలో గిరిజన సమాజం యొక్క విస్తరణ మరియు పాత్ర చాలా పెద్దది, దాని కోసం మనం అంకిత భావంతో పనిచేయాలి. రాజస్థాన్ మరియు గుజరాత్ నుండి ఈశాన్య మరియు ఒడిశా వరకు, నేడు దేశం విభిన్న గిరిజన సమాజానికి సేవ చేయడానికి స్పష్టమైన విధానాలతో పని చేస్తోంది. నేడు 'వనబంధు కళ్యాణ్ యోజన' ద్వారా గిరిజన జనాభాను నీరు, విద్యుత్, విద్య, వైద్యం, ఉపాధి అవకాశాలతో అనుసంధానం చేస్తున్నారు. నేడు, దేశంలో అటవీ ప్రాంతాలు కూడా పెరుగుతున్నాయి, అటవీ సంపద కూడా రక్షించబడుతోంది, అదే సమయంలో గిరిజన ప్రాంతాలు కూడా డిజిటల్ ఇండియాలో భాగమవుతున్నాయి. గిరిజన యువకుల కోసం 'ఏక్లవ్య రెసిడెన్షియల్ స్కూల్స్' కూడా ప్రారంభించబడుతున్నాయి, తద్వారా వారు సాంప్రదాయ నైపుణ్యాలతో పాటు ఆధునిక విద్యకు కూడా అవకాశాలను పొందవచ్చు. ఈ కార్యక్రమం తర్వాత,
మిత్రులారా,
ఇప్పుడు నేను మీ మధ్య ఉన్నాను, నేను మీకు మరొక విషయం చెప్పాలనుకుంటున్నాను. నిన్న సాయంత్రం బ్రాడ్ గేజ్ లైన్లో నడుస్తున్న అహ్మదాబాద్-ఉదయ్పూర్ రైలును ఫ్లాగ్ ఆఫ్ చేసే అవకాశం నాకు లభించిందని మీరు చూసి ఉంటారు. 300 కి.మీ పొడవైన ఈ రైలు మార్గాన్ని బ్రాడ్ గేజ్గా మార్చడం రాజస్థాన్లోని మన సోదర సోదరీమణులకు కూడా చాలా ముఖ్యమైనది. రాజస్థాన్లోని అనేక గిరిజన ప్రాంతాలు ఇప్పుడు గుజరాత్లోని గిరిజన ప్రాంతాలతో అనుసంధానించబడతాయి. రాజస్థాన్ పర్యాటకం కూడా ఈ కొత్త రైలు మార్గం నుండి చాలా ప్రయోజనం పొందుతుంది మరియు ఇది ఇక్కడ పారిశ్రామిక అభివృద్ధికి కూడా సహాయపడుతుంది. దీంతో యువతకు కొత్త ఉపాధి అవకాశాలు కూడా లభిస్తాయి.
మిత్రులారా,
ఇక్కడ మాన్గర్ ధామ్ను పూర్తిస్థాయిలో అభివృద్ధి చేయడంపై చర్చ కూడా జరిగింది. మాన్గర్ ధామ్ యొక్క గొప్ప విస్తరణ కోసం మనందరికీ బలమైన కోరిక ఉంది. అందువల్ల రాజస్థాన్, గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్, మహారాష్ట్రలు కలిసికట్టుగా పనిచేయాలి. గోవింద్ గురు జీ యొక్క ఈ స్మారక ప్రదేశం కూడా ప్రపంచంలో తనదైన ముద్ర వేసేలా చేయడానికి నాలుగు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఈ విషయంలో వివరంగా చర్చించి రోడ్మ్యాప్ను సిద్ధం చేయాలని నేను కోరుతున్నాను. మాన్గర్ ధామ్ అభివృద్ధి ఈ ప్రాంతాన్ని కొత్త తరానికి స్ఫూర్తిదాయక ప్రదేశంగా మారుస్తుందని నేను ఖచ్చితంగా అనుకుంటున్నాను. మేము చాలా రోజులుగా దీనికి సంబంధించి చర్చలు జరుపుతున్నందున, సైట్ యొక్క ప్రాంతాన్ని త్వరగా గుర్తించాలని నేను మిమ్మల్ని కోరుతున్నాను. భారత ప్రభుత్వ సహకారంతో మనం దానిని మరింత అభివృద్ధి చేయవచ్చు. దీనిని జాతీయ స్మారక చిహ్నం లేదా మరేదైనా పిలుస్తారు, కానీ భారత ప్రభుత్వానికి మరియు ఈ నాలుగు రాష్ట్రాల గిరిజన సమాజానికి మధ్య ప్రత్యక్ష సంబంధం ఉంది. ఈ నాలుగు రాష్ట్రాలు మరియు భారత ప్రభుత్వం కలిసి దీనిని కొత్త శిఖరాలకు తీసుకెళ్లాలి. ఆ దిశగా భారత ప్రభుత్వం పూర్తిగా కట్టుబడి ఉంది. నేను మరోసారి మీకు శుభాకాంక్షలు తెలియజేస్తున్నాను. గోవింద్ గురువుగారి పాదాలకు నమస్కరిస్తున్నాను. ఆయన మాటలను స్ఫూర్తిగా తీసుకుని మనమందరం గిరిజన సమాజ సంక్షేమం కోసం ప్రతిజ్ఞ చేద్దాం.
చాలా ధన్యవాదాలు!
(