ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ
2018-19లో 5.8 శాతంగా ఉన్న నిరుద్యోగ రేటు 2020-21లో 4.2 శాతానికి పడిపోయింది.
గ్రామీణ మహిళా శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్య రేటు 2018-19లో 19.7 శాతం నుంచి 2020-21లో 27.7 శాతానికి పెరిగింది.
మహిళల కొరకుపనిని కొలవడం యొక్క పరిధిని విస్తృతం చేయాల్సిన అవసరం ఉంది
28.5 కోట్లమంది అసంఘటిత కార్మికులు ఈ-శ్రమ్ పోర్టల్లో నమోదు
2019-20తోపోలిస్తే 2020-21లో స్వయం ఉపాధి పొందుతున్న వారి వాటా పెరిగింది మరియు. సాధారణవేతనం/వేతనాలు పొందే కార్మికుల వాటా తగ్గింది
ఈపీఎఫ్ఓ కిందచేరిన నికర సగటు నెలవారీ చందాదారులు 2021 ఏప్రిల్-నవంబర్లో 8.8 లక్షల నుంచి 2022ఏప్రిల్-నవంబర్లో 13.2 లక్షలకు పెరిగారు
ఆర్థిక, కార్పొరేట్ వ్యవహారాల మంత్రి శ్రీమతి నిర్మలా సీతారామన్ ఈ రోజు పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టిన 2022-23 ఆర్థిక సర్వే ప్రకారం, మహమ్మారి కార్మిక మార్కెట్లు మరియు ఉపాధి నిష్పత్తులు రెండింటినీ ప్రభావితం చేసింది, ఇప్పుడు గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా నిరంతర కృషితో, మహమ్మారి తరువాత సత్వర ప్రతిస్పందనతో పాటు భారతదేశంలో చేపట్టిన ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద వ్యాక్సినేషన్ డ్రైవ్. సప్లై-సైడ్ మరియు డిమాండ్-సైడ్ ఎంప్లాయిమెంట్ డేటాలో గమనించినట్లుగా పట్టణ మరియు గ్రామీణ ప్రాంతాలలో లేబర్ మార్కెట్లు కోవిడ్ పూర్వ స్థాయిలను మించి కోలుకున్నాయి.
ప్రగతిశీల కార్మిక సంస్కరణ చర్యలు
2019 మరియు 2020 లో, 29 కేంద్ర కార్మిక చట్టాలను విలీనం చేశారు, హేతుబద్ధీకరించారు మరియు నాలుగు లేబర్ కోడ్లుగా సరళీకరించారు, అవి వేతనాల కోడ్, 2019 , ఇండస్ట్రియల్ రిలేషన్స్ కోడ్, 2020, సామాజిక భద్రత కోడ్, 2020 మరియు ఆక్యుపేషనల్ సేఫ్టీ, హెల్త్ & వర్కింగ్ కండిషన్స్ కోడ్, 2020 .
ఈ సర్వే ప్రకారం కోడ్స్ కింద రూపొందించిన నిబంధనలను కేంద్ర ప్రభుత్వానికి, రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి, తగిన స్థాయిలో అప్పగించారు. 13 డిసెంబర్ 2022 నాటికి, 31 రాష్ట్రాలు వేతనాల కోడ్ కింద, 28 రాష్ట్రాలు పారిశ్రామిక సంబంధాల కోడ్ కింద, 28 రాష్ట్రాలు సామాజిక భద్రత కోడ్ కింద, 26 రాష్ట్రాలు వృత్తిపరమైన భద్రత ఆరోగ్యం మరియు పని పరిస్థితుల కోడ్ కింద ముసాయిదా నిబంధనలను ముందే ప్రచురించాయి.
ఉపాధి ధోరణులను మెరుగుపరచడం
2018-19లో 5.8 శాతంగా ఉన్న నిరుద్యోగిత రేటు 2020-21లో 4.2 శాతానికి పడిపోవడంతో పట్టణ, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో లేబర్ మార్కెట్లు కరోనా పూర్వ స్థాయిలను మించి కోలుకున్నాయి.
పీరియాడిక్ లేబర్ ఫోర్స్ సర్వేలో సాధారణ స్థితి ప్రకారం, పిఎల్ఎఫ్ఎస్ 2019-20 మరియు 2018-19 తో పోలిస్తే గ్రామీణ మరియు పట్టణ ప్రాంతాలలోని పురుషులు మరియు మహిళలకు పిఎల్ఎఫ్ఎస్ 2020-21  లో లేబర్ ఫోర్స్ పార్టిసిపేషన్ రేటు , కార్మిక జనాభా నిష్పత్తి  మరియు నిరుద్యోగ రేటు  మెరుగుపడ్డాయి.
2018-19లో 55.6 శాతంగా ఉన్న పురుషుల లేబర్ ఫోర్స్ పార్టిసిపేషన్ రేటు 2020-21లో 57.5 శాతానికి పెరిగింది. మహిళా కార్మిక శక్తి భాగస్వామ్య రేటు 2018-19లో 18.6 శాతం నుంచి 2020-21లో 25.1 శాతానికి పెరిగింది. గ్రామీణ మహిళా శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్య రేటు 2018-19లో 19.7% నుండి 2020-21 లో 27.7% కి గణనీయంగా పెరిగింది.
2019-20తో పోలిస్తే 2020-21లో స్వయం ఉపాధి పొందుతున్న వారి వాటా పెరిగిందని, రెగ్యులర్ వేతన/వేతన కార్మికుల వాటా తగ్గిందని, గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల్లో ట్రెండ్ పెరిగిందని తెలిపింది. గ్రామీణ ప్రాంతాలతో పోలిస్తే క్యాజువల్ లేబర్ వాటా కాస్త తగ్గింది. ఆర్థిక సర్వే ప్రకారం, పని పరిశ్రమ ఆధారంగా, వ్యవసాయంలో నిమగ్నమైన కార్మికుల వాటా 2019-20 లో 45.6 శాతం నుండి 2020-21 లో 46.5 శాతానికి స్వల్పంగా పెరిగింది, తయారీ రంగం వాటా 11.2 శాతం నుండి 10.9 శాతానికి తగ్గింది, నిర్మాణ రంగం వాటా 11.6 శాతం నుండి 12.1 శాతానికి పెరిగింది. అదే సమయంలో వాణిజ్యం, హోటల్ అండ్ రెస్టారెంట్ల వాటా 13.2 శాతం నుంచి 12.2 శాతానికి తగ్గింది.
మహిళా శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్య రేటు: కొలత సమస్యలు
మహిళా శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్య రేటును లెక్కించడంలో కొలత సమస్యలను ఆర్థిక సర్వే హైలైట్ చేసింది. భారతీయ మహిళల తక్కువ ఎల్ఎఫ్పిఆర్ యొక్క సాధారణ కథనం ఇంటి మరియు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో అంతర్భాగమైన శ్రామిక మహిళల వాస్తవికతను కోల్పోతుంది. సర్వే డిజైన్ మరియు కంటెంట్ ద్వారా ఉపాధిని కొలవడం తుది ఎల్ఎఫ్పిఆర్ అంచనాలకు గణనీయమైన వ్యత్యాసాన్ని కలిగిస్తుంది మరియు పురుష ఎల్ఎఫ్పిఆర్ కంటే మహిళా ఎల్ఎఫ్పిఆర్ను కొలవడానికి ఇది చాలా ముఖ్యమైనది.
ముఖ్యంగా మహిళలకు ఉపాధితో పాటు ఉత్పాదక కార్యకలాపాల మొత్తం విశ్వాన్ని రూపొందించే పనిని కొలిచే పరిధిని విస్తృతం చేయాల్సిన అవసరం ఉందని సర్వే పేర్కొంది. తాజా ఐఎల్ఓ ప్రమాణాల ప్రకారం, ఉత్పాదక పనిని శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్యానికి పరిమితం చేయడం సంకుచితమైనది మరియు కొలతలు మాత్రమే మార్కెట్ ఉత్పత్తిగా పనిచేస్తాయి. కట్టెలు సేకరించడం, వంట చేయడం, పిల్లలకు ట్యూషన్ చెప్పడం వంటి ఖర్చు ఆదా చేసే పనిగా చూడదగిన మరియు కుటుంబ జీవన ప్రమాణాలకు గణనీయంగా దోహదపడే మహిళల వేతనం లేని ఇంటి పని యొక్క విలువను ఇది చేర్చదు.
రీడిజైన్ చేసిన సర్వేల ద్వారా "పని" యొక్క ఆరోగ్యకరమైన కొలతకు మెరుగైన పరిమాణం అవసరమని సర్వే సిఫార్సు చేస్తుంది. శ్రామిక విపణిలో చేరడానికి మహిళల స్వేచ్ఛాయుత ఎంపికకు వీలుగా లింగ ఆధారిత ప్రతికూలతలను తొలగించడానికి మరింత గణనీయమైన అవకాశం ఉంది. సరసమైన శిశుగృహాలు, కెరీర్ కౌన్సిలింగ్ / హ్యాండ్ హోల్డింగ్, వసతి మరియు రవాణా మొదలైన వాటితో సహా పర్యావరణ వ్యవస్థ సేవలు సమ్మిళిత మరియు విస్తృత-ఆధారిత వృద్ధి కోసం లింగ డివిడెండ్ను అన్లాక్ చేయడంలో మరింత సహాయపడతాయి.
పట్టణ ప్రాంతాల కొరకు త్రైమాసిక PLFS
పట్టణ ప్రాంతాలకు త్రైమాసిక స్థాయిలో ఎంఓఎస్పీఐ నిర్వహించే పీఎల్ఎఫ్ఎస్ 2022 జూలై-సెప్టెంబర్ వరకు అందుబాటులో ఉంటుంది. కరెంట్ వీక్లీ స్టేటస్ ప్రకారం 2022 సెప్టెంబర్తో ముగిసిన త్రైమాసికంలో అన్ని కీలక లేబర్ మార్కెట్ సూచికలు వరుసగా మరియు గత సంవత్సరంతో పోలిస్తే మెరుగుపడ్డాయి. కార్మిక భాగస్వామ్య రేటు 2022 జూలై-సెప్టెంబర్లో 46.9 శాతం నుండి 47.9 శాతానికి పెరిగింది, అదే సమయంలో కార్మిక-జనాభా నిష్పత్తి 42.3 శాతం నుండి 44.5 శాతానికి బలపడింది. కోవిడ్ ప్రభావం నుంచి లేబర్ మార్కెట్లు కోలుకున్నాయని ఈ ట్రెండ్ హైలైట్ చేస్తోంది.
క్వార్టర్లీ ఎంప్లాయ్మెంట్ సర్వే  యొక్క ఉపాధి డిమాండ్ వైపు
లేబర్ బ్యూరో నిర్వహించే QES, తయారీ , నిర్మాణం , వాణిజ్యం , రవాణా , విద్య , ఆరోగ్యం , హౌసింగ్ మరియు రెస్టారెంట్లు , IT/BPO మరియు ఆర్థిక సేవలు వంటి 9 కీలక రంగాలలో 10 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది కార్మికులను నియమించే సంస్థలను కవర్ చేస్తుంది. FY2022 యొక్క 4 త్రైమాసికాలను కవర్ చేసే 4QES ఫలితాలు ఇప్పటివరకు ప్రకటించబడ్డాయి. QES యొక్క నాల్గవ రౌండ్  ప్రకారం 9 ఎంపిక చేసిన రంగాలలో మొత్తం ఉపాధి అంచనా3.2 కోట్లు, ఇది QES మొదటి రౌండ్ నుండి  అంచనా వేసిన ఉపాధి కంటే దాదాపు ఒక మిలియన్ ఎక్కువ . IT/BPO  , ఆరోగ్యం  మరియు విద్య  వంటి రంగాలలో పెరిగిన ఉపాధి కారణంగా FY2022 యొక్క Q1 నుండి శ్రామికశక్తి అంచనాలో పెరుగుదల డిజిటలైజేషన్ మరియు సేవా రంగ ఆర్థిక వ్యవస్థ పునరుద్ధరణ కారణంగా ఉంది. ఉపాధి విషయానికి వస్తే , FY2022 Q4 లో మొత్తం శ్రామిక శక్తిలో 86.4 శాతం వాటాతో రెగ్యులర్ ఉద్యోగులు అన్ని రంగాలలో ఆధిపత్యం చెలాయించారు. అదనంగా , Q4 QESలో ఉద్యోగం చేస్తున్న మొత్తం వ్యక్తులలో 98.0 శాతం మంది ఉద్యోగులు కాగా 1.9 శాతం మంది స్వయం ఉపాధి పొందుతున్నారు. లింగం పరంగా , మొత్తం అంచనా శ్రామిక శక్తిలో 31.8 శాతం స్త్రీలు మరియు 68.2 శాతం పురుషులు. కవర్ చేయబడిన రంగాలలో తయారీ రంగంలో అత్యధిక సంఖ్యలో కార్మికులు ఉన్నారు.
పరిశ్రమల వార్షిక సర్వే  2019-20
తాజా ASI FY 2020 ప్రకారం , ప్రతి కర్మాగారానికి ఉపాధి క్రమంగా పెరగడంతో, వ్యవస్థీకృత తయారీలో ఉపాధి కాలక్రమేణా దాని పెరుగుదల ధోరణిని కొనసాగించింది. ఉపాధి వాటా పరంగా  , ఆహార ఉత్పత్తుల పరిశ్రమ  అతిపెద్ద యజమానిగా ఉంది , తర్వాత దుస్తులు  , బేస్ మెటల్స్  మరియు మోటారు వాహనాలు , ట్రెయిలర్లు మరియు సెమీస్ ఉన్నాయి. - ట్రైలర్స్. . రాష్ట్రాల వారీగా చూస్తే , తమిళనాడులో అత్యధికంగా ఫ్యాక్టరీలలో పనిచేస్తున్నారు  తర్వాతి స్థానంలో ఉంది .మహారాష్ట్ర  , ఉత్తరప్రదేశ్  , కర్ణాటక .
కొంత కాలంగా 100 కంటే ఎక్కువ మంది కార్మికులు పనిచేసే పెద్ద కర్మాగారాల పట్ల స్పష్టమైన ధోరణి ఉంది , ఇది చాలా వరకు స్థిరంగా ఉన్న చిన్న కర్మాగారాలతో పోలిస్తే FY2017 నుండి FY2020 వరకు 12.7 శాతం పెరిగింది . 2017 మరియు 2020 ఆర్థిక సంవత్సరాల మధ్య , పెద్ద కర్మాగారాల్లో పనిచేసే మొత్తం వ్యక్తుల సంఖ్య 13.7 శాతం పెరిగింది , అయితే చిన్న ఫ్యాక్టరీల సంఖ్య 4.6 శాతం పెరిగింది. ఫలితంగా , మొత్తం కర్మాగారాల సంఖ్యలో పెద్ద ఫ్యాక్టరీల వాటా FY2017 లో 18% నుండి FY2020 లో 18% కి పెరిగింది .19.8% మరియు మొత్తం ఉద్యోగులలో వారి వాటా FY2017 లో 75.8% నుండి FY2020 లో 77.3% కి పెరిగింది . ఈ విధంగా , పెద్ద కర్మాగారాలలో  ఉపాధి మొత్తం చిన్న కర్మాగారాలతో పోలిస్తే , ఉత్పత్తి యూనిట్లలో వృద్ధిని సూచిస్తోంది.
అధికారిక ఉపాధి
ఉపాధి కల్పనతో పాటు ఉపాధి అవకాశాలను మెరుగుపరచడం ప్రభుత్వ ప్రాధాన్యత. 2022 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఈపీఎఫ్ సబ్స్క్రిప్షన్లలో నికర జోడింపు 2021 ఆర్థిక సంవత్సరంతో పోలిస్తే 58.7 శాతం ఎక్కువ మరియు 2019 మహమ్మారికి ముందు సంవత్సరంతో పోలిస్తే 55.7 శాతం ఎక్కువ. 2023 ఆర్థిక సంవత్సరంలో, ఇపిఎఫ్ఓ కింద చేర్చబడిన నికర సగటు నెలవారీ చందాదారులు 2021 ఏప్రిల్-నవంబర్లో 8.8 లక్షల నుండి 2022 ఏప్రిల్-నవంబర్లో 13.2 లక్షలకు పెరిగారు. ఆర్థిక వ్యవస్థను పెంచడానికి, కోవిడ్ -19 అనంతర రికవరీ దశలో ఉపాధి కల్పనను పెంచడానికి మరియు మహమ్మారి సమయంలో కోల్పోయిన ఉపాధి పునరుద్ధరణతో పాటు కొత్త ఉపాధి సృష్టిని ప్రోత్సహించడానికి 2020 అక్టోబర్లో ప్రారంభించిన ఆత్మనిర్భర్ భారత్ రోజ్గార్ యోజన  అధికారిక రంగ పేరోల్ జోడింపు వేగంగా పుంజుకోవడానికి కారణం.
ఈ-శ్రమ్ పోర్టల్
అసంఘటిత కార్మికుల జాతీయ డేటాబేస్ ను సృష్టించడానికి కేంద్ర కార్మిక, ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ  ఈ-శ్రమ్ పోర్టల్ ను అభివృద్ధి చేసింది, దీనిని ఆధార్ తో ధృవీకరించారు. ఇది కార్మికుల పేరు, వృత్తి, చిరునామా, వృత్తి రకం, విద్యార్హత మరియు నైపుణ్య రకాలు మొదలైన వివరాలను సేకరించి, వారి ఉద్యోగ సామర్థ్యాన్ని గరిష్టంగా గ్రహించడానికి మరియు సామాజిక భద్రతా పథకాల ప్రయోజనాలను వారికి అందిస్తుంది. వలస కార్మికులు, భవన నిర్మాణ కార్మికులు, గిగ్, ప్లాట్ఫామ్ వర్కర్లు మొదలైన అసంఘటిత కార్మికుల మొదటి జాతీయ డేటాబేస్ ఇది. ప్రస్తుతం ఈ-శ్రమ్ పోర్టల్ ను ఎన్ సీఎస్ పోర్టల్, ఏఎస్ఈఈఎం పోర్టల్ తో అనుసంధానం చేసి సేవలను సులభతరం చేస్తున్నారు. డిసెంబర్ 31, 2022 నాటికి మొత్తం 28.5 కోట్లకు పైగా అసంఘటిత రంగ కార్మికులు ఈ-శ్రమ్ పోర్టల్లో నమోదు చేసుకున్నారు. మొత్తం రిజిస్ట్రేషన్లలో మహిళలు 52.8 శాతం, మొత్తం రిజిస్ట్రేషన్లలో 61.7 శాతం 18-40 ఏళ్ల మధ్య వయస్కులే ఉన్నారు. రాష్ట్రాల వారీగా మొత్తం రిజిస్ట్రేషన్లలో దాదాపు సగం ఉత్తరప్రదేశ్ , బీహార్ , పశ్చిమ బెంగాల్  నుంచి వచ్చాయి. మొత్తం రిజిస్ట్రేషన్లలో వ్యవసాయ కార్మికులు 52.4 శాతం, స్థానిక, గృహ కార్మికులు 9.8 శాతం, భవన నిర్మాణ కార్మికులు 9.1 శాతం ఉన్నారు.