నమస్కారం!
ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం సందర్భంగా మీ అందరికీ, మన దేశానికి, ప్రపంచానికి నా హృదయపూర్వక శుభాకాంక్షలు. సింగిల్ యూజ్ ప్లాస్టిక్ ను నిర్మూలించాలన్నదే ఈ ఏడాది పర్యావరణ దినోత్సవ ఇతివృత్తం. గత 4-5 సంవత్సరాలుగా, ప్రపంచ చొరవ కంటే ముందే భారతదేశం ఈ సమస్యపై స్థిరంగా పనిచేస్తున్నందుకు నేను సంతోషిస్తున్నాను. సింగిల్ యూజ్ ప్లాస్టిక్ ను నిర్మూలించడానికి 2018లోనే భారత్ రెండు స్థాయిల్లో చర్యలు ప్రారంభించింది. ఒకవైపు సింగిల్ యూజ్ ప్లాస్టిక్ పై నిషేధం విధిస్తూనే మరోవైపు ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాల ప్రాసెసింగ్ ను తప్పనిసరి చేశాం. ఫలితంగా భారత్ లో దాదాపు 30 లక్షల టన్నుల ప్లాస్టిక్ ప్యాకేజింగ్ ను తప్పనిసరిగా రీసైక్లింగ్ చేస్తున్నారు. భారతదేశంలో ఉత్పత్తి అయ్యే మొత్తం వార్షిక ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలలో ఇది 75 శాతం. నేడు, సుమారు 10,000 మంది ఉత్పత్తిదారులు, దిగుమతిదారులు , బ్రాండ్ యజమానులు ఈ ప్రయత్నంలో చురుకుగా పాల్గొంటున్నారు.
మిత్రులారా,
21వ శతాబ్దంలో వాతావరణ మార్పులు, పర్యావరణ పరిరక్షణకు సంబంధించి స్పష్టమైన రోడ్ మ్యాప్ తో భారత్ ముందుకెళ్తోంది. ప్రస్తుత అవసరాలకు, భవిష్యత్ దార్శనికతకు మధ్య భారత్ సమతూకం సాధించింది. ఒకవైపు నిరుపేదలకు అవసరమైన సాయం అందిస్తూనే, వారి అవసరాలు తీర్చేందుకు చిత్తశుద్ధితో కృషి చేస్తున్నాం. మరోవైపు, భవిష్యత్తు ఇంధన అవసరాలను తీర్చడంలో కూడా మేము గణనీయమైన చర్యలు తీసుకున్నాము.
గత తొమ్మిదేళ్లుగా గ్రీన్, క్లీన్ ఎనర్జీపై భారత్ అపూర్వ దృష్టి సారించింది. సోలార్ విద్యుత్ గణనీయంగా ఊపందుకుంది, ఎల్ఇడి బల్బులు పెద్ద సంఖ్యలో గృహాలకు చేరుకున్నాయి, మన ప్రజలకు, ముఖ్యంగా పేద , మధ్యతరగతికి డబ్బు ఆదా చేస్తుంది, అదే సమయంలో పర్యావరణాన్ని కూడా కాపాడుతుంది. కరెంటు బిల్లులు క్రమంగా తగ్గుముఖం పట్టాయి. ఈ మహమ్మారి సమయంలోనూ భారత నాయకత్వానికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు లభించింది. ఈ ప్రపంచ మహమ్మారి మధ్య, భారతదేశం మిషన్ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ను ప్రారంభించింది. అదనంగా, రసాయన ఎరువుల నుండి నేల , నీటిని రక్షించడానికి భారతదేశం ప్రకృతి వ్యవసాయం, సేంద్రీయ వ్యవసాయం వైపు గణనీయమైన చర్యలు తీసుకుంది.
సోదర సోదరీమణులారా,
హరిత భవిష్యత్తు, హరిత ఆర్థిక వ్యవస్థ కోసం ప్రచారాన్ని కొనసాగిస్తున్న ఈ రోజు మరో రెండు కార్యక్రమాలకు నాంది పలికింది. గత తొమ్మిదేళ్లలో, భారతదేశంలో చిత్తడి నేలలు , రామ్సర్ సైట్ల సంఖ్య మునుపటితో పోలిస్తే దాదాపు మూడు రెట్లు పెరిగింది. ఇవాళ 'అమృత్ ధరోహర్ యోజన'ను ప్రారంభించారు. కమ్యూనిటీ భాగస్వామ్యం ద్వారా ఈ రామ్సర్ ప్రదేశాల పరిరక్షణకు ఈ పథకం దోహదపడుతుంది. ఈ రాంసర్ సైట్లు ఎకో-టూరిజం కేంద్రాలుగా మారి భవిష్యత్తులో వేలాది మందికి గ్రీన్ జాబ్స్ వనరుగా పనిచేస్తాయి. రెండవ ప్రయత్నం దేశ పొడవైన సముద్రతీరం , అక్కడ నివసిస్తున్న జనాభాకు సంబంధించినది. 'మిష్టి యోజన' ద్వారా దేశంలోని మడ అడవుల పర్యావరణ వ్యవస్థను పునరుద్ధరించి సంరక్షిస్తాం. ఇది దేశంలోని తొమ్మిది రాష్ట్రాల్లో మడ అడవులను పునరుద్ధరించడానికి సహాయపడుతుంది. ఇది సముద్ర మట్టం పెంచడానికి , తుఫానుల వంటి విపత్తుల నుండి తీరప్రాంతాల ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి కూడా దోహదం చేస్తుంది, తద్వారా ఈ తీర ప్రాంతాలలో జీవనోపాధి , జీవితాలను మెరుగుపరుస్తుంది.
మిత్రులారా,
ప్రపంచంలోని ప్రతి దేశం స్వప్రయోజనాలకు అతీతంగా ప్రపంచ వాతావరణ పరిరక్షణ గురించి ఆలోచించడం చాలా ముఖ్యం. చాలాకాలంగా ప్రధాన , ఆధునిక దేశాలలో అభివృద్ధి నమూనా చాలా వివాదాస్పదంగా ఉంది. ఈ అభివృద్ధి నమూనాలో, మొదట మన స్వంత దేశాలను అభివృద్ధి చేయడం , తరువాత పర్యావరణాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవడంపై ఎక్కువగా దృష్టి పెట్టారు. ఫలితంగా ఈ దేశాలు తమ అభివృద్ధి లక్ష్యాలను చేరుకోగా, వాటి పురోగతికి అయ్యే ఖర్చును యావత్ ప్రపంచం భరించాల్సి వచ్చింది. కొన్ని అభివృద్ధి చెందిన దేశాల తప్పుడు విధానాల పర్యవసానాలను నేటికీ అభివృద్ధి చెందుతున్న, అభివృద్ధి చెందని దేశాలు అనుభవిస్తున్నాయి. కొన్ని అభివృద్ధి చెందిన దేశాల ఈ విధానాన్ని దశాబ్దాలుగా ఎవరూ, ఏ దేశమూ ప్రశ్నించలేదు, ఆపలేదు. అటువంటి ప్రతి దేశం ముందు ఈ రోజు భారతదేశం వాతావరణ న్యాయం ప్రశ్నను లేవనెత్తినందుకు నేను సంతోషిస్తున్నాను.
మిత్రులారా,
భారతదేశ ప్రాచీన సంస్కృతి ప్రకృతి , పురోగతి రెండింటినీ కలిగి ఉంది. ఈ భావజాలంతో ప్రేరణ పొందిన భారతదేశం నేడు ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఎంత ప్రాధాన్యత ఇస్తుందో పర్యావరణ శాస్త్రంపై కూడా అంతే దృష్టి పెడుతుంది. మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో భారత్ అనూహ్యంగా పెట్టుబడులు పెడుతుండగా, పర్యావరణంపై బలమైన దృష్టిని కొనసాగిస్తోంది. ఒకవైపు భారత్ తన 4జీ, 5జీ కనెక్టివిటీని విస్తరిస్తూనే మరోవైపు అటవీ విస్తీర్ణాన్ని పెంచుకుంది. ఒకవైపు పేదల కోసం భారత్ నాలుగు కోట్ల ఇళ్లు నిర్మిస్తుండగా, మరోవైపు వన్యప్రాణులు, వన్యప్రాణుల అభయారణ్యాల్లో కూడా భారత్ గణనీయమైన వృద్ధిని నమోదు చేసింది. ఓ వైపు భారత్ జల్ జీవన్ మిషన్ ను నిర్వహిస్తూనే, మరోవైపు నీటి భద్రత కోసం 50,000 అమృత్ సరోవర్లను  ఏర్పాటు చేసింది. ఒకవైపు భారత్ ప్రపంచంలోనే ఐదో అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా అవతరించగా, మరోవైపు పునరుత్పాదక ఇంధనంలో భారత్ కూడా టాప్ 5 దేశాల్లో ఒకటిగా ఉంది. ఓ వైపు భారత్ వ్యవసాయ ఎగుమతులను పెంచుతుంటే, మరోవైపు పెట్రోల్ లో 20 శాతం ఇథనాల్ కలపాలని భారత్ ప్రచారం చేస్తోంది. ఓ వైపు కొయలిషన్ ఫర్ డిజాస్టర్ రిసిలెంట్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్  వంటి సంస్థలను భారత్ ఏర్పాటు చేస్తుండగా, మరోవైపు ఇంటర్నేషనల్ బిగ్ క్యాట్ అలయన్స్ను కూడా ప్రకటించింది. పెద్ద పిల్లుల సంరక్షణ దిశగా ఇది ఒక ముఖ్యమైన అడుగు.
మిత్రులారా,
లైఫ్ స్టైల్ ఫర్ ది ఎన్విరాన్ మెంట్ గా నిలిచే మిషన్ ఎల్ ఐఎఫ్ ఈ ప్రపంచ ప్రజా ఉద్యమంగా, ప్రజా ఉద్యమంగా మారుతున్నందుకు నేను వ్యక్తిగతంగా ఎంతో సంతోషిస్తున్నాను. గత ఏడాది గుజరాత్ లోని కెవాడియా-ఏక్తా నగర్ లో మిషన్ లిఫ్ ను ప్రారంభించినప్పుడు ప్రజల్లో కుతూహలం ఉండేది. నేడు, ఈ మిషన్ వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కోవటానికి జీవనశైలి మార్పును అవలంబించడం గురించి అవగాహన వ్యాప్తి చేస్తోంది. నెల రోజుల క్రితం మిషన్ ఎల్ఐఎఫ్ఈ కోసం క్యాంపెయిన్ ప్రారంభించారు. 30 రోజుల్లోనే దాదాపు రెండు కోట్ల మంది ఇందులో చేరారని చెప్పారు. 'గివింగ్ లైఫ్ టు మై సిటీ' స్ఫూర్తితో ర్యాలీలు, క్విజ్ పోటీలు నిర్వహించారు. లక్షలాది మంది పాఠశాల విద్యార్థులు, వారి ఉపాధ్యాయులు ఎకో క్లబ్ ల ద్వారా ఈ ప్రచారంలో భాగస్వాములయ్యారు. లక్షలాది మంది సహోద్యోగులు తమ దైనందిన జీవితంలో తగ్గించడం, పునర్వినియోగం, పునర్వినియోగం అనే మంత్రాన్ని స్వీకరించారు. అలవాట్లను మార్చుకోవడం అనేది ప్రపంచంలో పరివర్తన తీసుకురావడానికి ఉద్దేశించిన మిషన్ ఎల్ఐఎఫ్ఈ ప్రాథమిక సూత్రం. భవిష్యత్ తరాలకు, మానవాళి ఉజ్వల భవిష్యత్తుకు మిషన్ ఎల్ఐఎఫ్ఈ కీలకం.
మిత్రులారా,
ఈ అవగాహన కేవలం మన దేశానికే పరిమితం కాకుండా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా భారత్ చొరవకు మద్దతు పెరుగుతోంది. గత ఏడాది ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం సందర్భంగా ప్రపంచ సమాజానికి మరో విజ్ఞప్తి చేశాను. వ్యక్తులు , సమాజాల మధ్య వాతావరణ స్నేహపూర్వక ప్రవర్తనా మార్పును తీసుకురావడానికి వినూత్న పరిష్కారాలను పంచుకోవాలని విజ్ఞప్తి చేశారు. కొలవదగిన , కొలవదగిన పరిష్కారాలు! ప్రపంచవ్యాప్తంగా దాదాపు 70 దేశాలకు చెందిన సహోద్యోగులు తమ ఆలోచనలను పంచుకోవడం ఎంతో సంతృప్తినిచ్చింది. వీరిలో విద్యార్థులు, పరిశోధకులు, వివిధ రంగాల నిపుణులు, వృత్తి నిపుణులు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, సాధారణ పౌరులు ఉన్నారు. పాల్గొనేవారిలో కొంతమంది వారి అసాధారణ ఆలోచనలకు ఈ రోజు బహుమతి పొందారు. అవార్డు గ్రహీతలందరినీ మనస్ఫూర్తిగా అభినందిస్తున్నాను.
మిత్రులారా,
మిషన్ ఎల్ఐఎఫ్ఈ దిశగా వేసే ప్రతి అడుగు రాబోయే కాలంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యావరణానికి బలమైన కవచంగా మారనుంది. ఎల్ఐఎఫ్ఈ కోసం ఆలోచనా నాయకత్వ సేకరణను కూడా ఈ రోజు విడుదల చేశారు. ఇటువంటి ప్రయత్నాలతో హరిత వృద్ధి పట్ల మా నిబద్ధత మరింత శక్తివంతంగా , స్థిరంగా మారుతుందని నేను నమ్ముతున్నాను. ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం సందర్భంగా మరోసారి అందరికీ హృదయపూర్వక శుభాకాంక్షలు తెలియజేస్తున్నాను.
ధన్యవాదాలు!