గణాంకాలు- కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ
అవశేష ఖాతాలు స్థిరమైన అభివృద్ధి లక్ష్యాలతో దాని అనుసంధానాలపై సెమినార్
మినిస్ట్రీ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ప్రోగ్రామ్ ఇంప్లిమెంటేషన్  2023 జూలై 1 నుండి 15 వరకు పక్షం రోజులలో వరుస కార్యకలాపాలను నిర్వహించడం ద్వారా ‘స్వచ్ఛత పఖ్వాడా 2023’ని జరుపుకుంటుంది. వేడుకలో భాగంగా, ఎన్ఎస్ఓ, ఎంఓఎస్పీఐ సోషల్ స్టాటిస్టిక్స్ విభాగం ఈరోజు 3 జూలై 2023న “అవశేష ఖాతాలు సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలతో దాని అనుసంధానాలు” అనే అంశంపై న్యూఢిల్లీలోని ఇండియా ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్లో ఒక రోజు సెమినార్ను నిర్వహించింది. వేస్ట్ మేనేజ్మెంట్ అనేది క్రాస్ కట్టింగ్ సమస్య అనే వాస్తవాన్ని హైలైట్ చేయడానికి ఉద్దేశించిన సెమినార్ మూడు సుస్థిరత డొమైన్లలో ప్రతి ఒక్కటి- ఎకాలజీ, ఎకానమీ సొసైటీలో స్థిరమైన అభివృద్ధి వివిధ రంగాలను ప్రభావితం చేస్తుంది ప్రభావితం చేస్తుంది. తగినంత వ్యర్థాల నిర్వహణ కోసం, తగిన డేటా అవసరం 'సిస్టమ్ ఆఫ్ ఎన్విరాన్మెంటల్ ఎకనామిక్ అకౌంటింగ్ ' అనేది పర్యావరణ ఖాతాల సంకలనం కోసం అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన ఫ్రేమ్వర్క్, ఇందులో అవశేష ఖాతా భాగం. సస్టైనబుల్ డెవలప్మెంట్ కోసం 2030 ఎజెండాకు ప్రపంచ నిబద్ధతతో, సహజ వనరుల అంచనాలో ఎస్ఈఈఏ ఉపయోగం అనేక రెట్లు పెరిగింది. ఎస్ఈఈఏ ఫ్రేమ్వర్క్కు కట్టుబడి మెటీరియల్ ఫ్లో ఖాతాల లో భాగమైన 'అవశేష ఖాతాలు' కూడా స్థిరమైన అభివృద్ధి లక్ష్యాలు  వాటి సంబంధిత లక్ష్యాలతో సన్నిహితంగా ఉంటాయి. ఈ ఖాతాలు స్థిరమైన పర్యవేక్షణ ఫ్రేమ్వర్క్ను అందిస్తాయి, ఇవి అవశేషాలపై చర్య తీసుకోగల సూచికలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, ఇవి వాతావరణ ప్రభావాలు అనుసరణ వ్యూహాలకు సంబంధించిన విస్తృత శ్రేణి విధాన ప్రశ్నలను తెలియజేయడానికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు. స్టాటిస్టిక్స్ & ప్రోగ్రామ్ ఇంప్లిమెంటేషన్ మంత్రిత్వ శాఖ 2018లో ఎస్ఈఈఏ ఫ్రేమ్వర్క్ను స్వీకరించింది వివిధ పర్యావరణ వ్యవస్థలపై క్రమం తప్పకుండా ఖాతాలను కంపైల్ చేస్తోంది. అటువంటి ఖాతాలలో ఒకటి 'సాలిడ్ వేస్ట్ ఖాతా' 2022లో పైలట్ ప్రాతిపదికన చేయబడింది. 'అవశేష ఖాతాల'కి సంబంధించిన పనిని మరింత విస్తరించడానికి వివిధ వాటాదారుల మధ్య సహకారానికి కొత్త ప్రారంభానికి మార్గం సుగమం చేయడానికి, సెమినార్ను నిర్వహించడంలో మంత్రిత్వ శాఖ అద్భుతమైన ఉత్సాహాన్ని ప్రదర్శించింది. సెమినార్లో కేంద్రం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల వివిధ మంత్రిత్వ శాఖలు/విభాగాల ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు. సెమినార్ని యూట్యూబ్, ఫేస్బుక్లలో ప్రత్యక్ష ప్రసారం కూడా చేశారు. అత్యంత సాంకేతిక సెమినార్ ప్రారంభ సెషన్తో ప్రారంభమైంది, తర్వాత రెండు సాంకేతిక సెషన్లు. సెమినార్ రికార్డింగ్లు త్వరలో మంత్రిత్వ శాఖ వెబ్సైట్లో అందుబాటులో ఉంచబడతాయి. సాక్ష్యం -ఆధారిత నిర్ణయం తీసుకోవడం వ్యవస్థను స్వీకరించడం కోసం సకాలంలో, విశ్వసనీయమైన సమగ్రమైన డేటాను అందించడం ఎంఓఎస్పీఐ ప్రాథమిక లక్ష్యం అనే వాస్తవాన్ని భారతదేశ ప్రధాన గణాంక నిపుణుడు ఎంఓఎస్పీఐ కార్యదర్శి డాక్టర్ సమంతా నొక్కి చెప్పడంతో ఈవెంట్ ప్రారంభమైంది. పర్యావరణ-ఆర్థిక అకౌంటింగ్  అనేది మంత్రిత్వ శాఖ దృష్టికి అనుగుణంగా మంత్రిత్వ శాఖ చేపట్టిన కార్యక్రమాలలో ఒకటి. భారతదేశ సందర్భంలో, అధికారిక గణాంక వ్యవస్థ కేంద్ర స్థాయిలో వివిధ మంత్రిత్వ శాఖల మధ్య పార్శ్వంగా వికేంద్రీకరించబడింది కేంద్రం రాష్ట్రాల మధ్య నిలువుగా వికేంద్రీకరించబడింది ఉన్నత స్థాయి పరస్పర సమన్వయం సహకారం అనే వాస్తవాన్ని కూడా ఆయన నొక్కి చెప్పారు. ఈ ఏజెన్సీల మధ్య డేటా/గణాంకాలు/సమాచారం సజావుగా ఉండేలా చూసుకోవడం అవసరం. ఇతర ప్రముఖులు - డాక్టర్ రాజీవ్ శర్మ, తెలంగాణ రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి ఛైర్మన్ & తెలంగాణ ప్రభుత్వ ప్రధాన సలహాదారు. అన్షు సింగ్, డిప్యూటీ డైరెక్టర్ జనరల్, పర్యావరణం, అటవీ వాతావరణ మార్పు మంత్రిత్వ శాఖ దివ్య దత్, యునైటెడ్ నేషన్స్ ఎన్విరాన్మెంట్ ప్రోగ్రామ్ డిప్యూటీ కంట్రీ హెడ్. సెమినార్లో కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి, నీతి ఆయోగ్, రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి, రాష్ట్ర పట్టణ శాఖల ప్రతినిధుల నుండి ఉపయోగకరమైన చర్చలు కూడా జరిగాయి. 'అవశేష ఖాతాలు ఎస్డీజీలు' అనే అంశంపై జరిగిన ఈవెంట్ మొదటి సాంకేతిక సెషన్ 'వేస్ట్ మేనేజ్మెంట్'పై వివిధ విధానాలపై చర్చలకు అంకితం చేయబడింది, అవశేష అకౌంటింగ్ రంగంలో ఎన్ఎస్ఓ, భారతదేశం చేసిన ప్రయత్నాలు అవశేషాల అనుసంధానాలు ఖాతాలు ఎస్డీజీలతో దాని అనుసంధానాలు. రెండవ సాంకేతిక సెషన్ ప్రాథమికంగా అనుసరించిన డేటా సేకరణ మెకానిజం అనుబంధిత సవాలును హైలైట్ చేసింది. రాజస్థాన్, కర్ణాటక అస్సాం రాష్ట్రాల ప్రతినిధులు అవశేషాలపై డేటా సేకరణ సందర్భంలో తమ అనుభవాన్ని పంచుకున్నారు. సెమినార్ సందర్భంగా ఉద్భవించిన ప్రధాన ఆలోచన ఏమిటంటే, 'త్రోవే సంస్కృతి'ని సరిదిద్దడం తక్షణ అవసరం మాత్రమే కాదు, అవశేషాలపై తగిన విశ్వసనీయమైన డేటా అవసరం కూడా ఉంది, వాటిని సమర్థవంతమైన విధానాలను రూపొందించడానికి అందించవచ్చు. 'అవశేషాల'పై డేటా కోసం డిమాండ్ అపూర్వమైన వేగంతో పెరిగినందున, 'సుస్థిరత' పారామితులను పరిగణనలోకి తీసుకోవడం సమయం ఆవశ్యకం. స్థిరత్వం అనేది శ్రేయస్సు శ్రేయస్సు వైపు మార్గం కాబట్టి, స్థిరత్వంలో నిజమైన పురోగతి సాధించడానికి 'వ్యర్థం' గురించి పునరాలోచించాల్సిన అవసరం ఉందని సముచితంగా అంగీకరించబడింది. 'పర్యావరణం'పై మరింత పటిష్టమైన ఖాతాల అభివృద్ధి కోసం యంత్రాంగాలను ఏర్పాటు చేయడం ప్రాముఖ్యతను సెమినార్ నొక్కిచెప్పింది. సంక్షిప్తంగా, సెమినార్ విధాన నమూనాలో ‘పర్యావరణాన్ని’ కీలక కోణంగా మార్చడానికి ఎన్ఎస్ఓ, ఎంఓఎస్పీఐ చేసిన ప్రయత్నం. ఎన్ఎస్ఓ, భారతదేశం అన్ని ఉప-జాతీయ, జాతీయ అంతర్జాతీయ ఏజెన్సీల నుండి మద్దతు సహకారం కోసం ఎదురుచూస్తోంది.