జల శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ
చిత్తడి నేలల సంరక్షణకు ప్రజల భాగస్వామ్యం మరియు సమగ్ర విధానం: DG, NMCG
ప్రపంచ చిత్తడి నేలల దినోత్సవం సందర్భంగా నిర్వహించిన వెబ్నార్లో నదీతీర వ్యవస్థలను కొనసాగించడంలో చిత్తడి నేలల ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెప్పారు.
ప్రపంచ చిత్తడి నేలల దినోత్సవం సందర్భంగా, 'చిత్తడి నేలలు, నదులు మరియు ప్రజలను అనుసంధానం చేయడం: సవాళ్లు, అనుభవాలు మరియు అవకాశాలు' అనే అంశంపై ఈరోజు జరిగిన వెబ్నార్ను శుద్ధమైన గంగ కోసం నేషనల్ మిషన్ డైరెక్టర్ జనరల్ శ్రీ జి. అశోక్ కుమార్ అధ్యక్షతన నిర్వహించారు. వెబ్నార్ను NMCG మరియు వరల్డ్ వైడ్ ఫండ్  సంయుక్తంగా నిర్వహించాయి. ప్రజలు మరియు వారు ఎదుర్కొనే సమస్యల పరిష్కారంలో చిత్తడి నేలలు పోషించే కీలక పాత్ర గురించి అవగాహన కల్పించే లక్ష్యంతో ప్రతి సంవత్సరం ఫిబ్రవరి 2వ తేదీన ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రపంచ చిత్తడి నేలల దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు. ఫిబ్రవరి 2వ తేదీ 1971లో ఇరానియన్ నగరమైన రామ్సర్లో చిత్తడి నేలలపై కన్వెన్షన్ను ఆమోదించిన తేదీని కూడా సూచిస్తుంది. రెండు గంటలపాటు సాగిన ఈ సెషన్లో చిత్తడి నేలలను ఎందుకు మరియు ఎలా సంరక్షించాలనే దానిపై చర్చించేందుకు నిపుణులు మరియు అభ్యాసకులతో సహా వివిధ వాటాదారులను ఒకచోట చేర్చారు.
వెబ్నార్ యొక్క ప్యానలిస్టులలో డాక్టర్ రాజీవ్ సిన్హా, ఐఐటి కాన్పూర్ ప్రొఫెసర్, డాక్టర్ బి.సి. చౌదరి, వైల్డ్లైఫ్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్, డాక్టర్. అరవింద్ కుమార్, ప్రెసిడెంట్, ఇండియా వాటర్ ఫౌండేషన్, శ్రీ సంజయ్ కుమార్, ఫైనాన్స్ సెక్రటరీ, ఉత్తరప్రదేశ్ డాక్టర్ రుచి బడోలా, వైల్డ్లైఫ్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా డీన్, డాక్టర్. రితేష్ కుమార్, చిత్తడి నేలల అంతర్జాతీయ సౌత్ ఏషియా డైరెక్టర్, శ్రీ బ్రిజేష్ సిక్కా, సీనియర్ కన్సల్టెంట్, NMCG మరియు శ్రీ సురేష్ బాబు, డైరెక్టర్, రివర్స్, వెట్ల్యాండ్స్ అండ్ వాటర్ పాలసీ, WWF-ఇండియా.
ఈ సంవత్సరం 'ప్రపంచ చిత్తడి నేలల దినోత్సవం' థీమ్ 'వెట్ల్యాండ్స్ యాక్షన్ ఫర్ పీపుల్ అండ్ నేచర్', ఇది చిత్తడి నేలల సంరక్షణకు చర్యలు తీసుకోవాలని పిలుపునిచ్చింది.
DG, NMCG శ్రీ జి. అశోక్ కుమార్, దేశంలోని వివిధ జల వ్యవస్థలను సంరక్షించేందుకు అనుబంధ సంస్థలు చేపడుతున్న సమన్వయ ప్రయత్నాలపై తన సంతోషాన్ని వ్యక్తం చేశారు. అనేక జల జాతుల వృక్షజాలం మరియు జంతుజాలం తిరిగి రావడం అటువంటి ప్రయత్నాల ద్వారా సాధించిన విజయానికి స్పష్టమైన సూచన. "చిత్తడి నేలలు ప్రకృతిలో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశాలు, మరియు మా లక్ష్యం గంగా పరీవాహక ప్రాంతంలోని చిత్తడి నేలలను మాత్రమే కాకుండా దేశవ్యాప్తంగా పరిరక్షించడం" అని ఆయన తెలిపారు.
చిత్తడి నేలలను సంరక్షించడానికి ప్రజల భాగస్వామ్యం, అవగాహన చాలా కీలకం మరియు ప్రాథమికమైనవని. ఆచరణాత్మక జ్ఞానం మరియు అనుభవాల నుండి పొందిన సమగ్ర విధానం చిత్తడి నేలల పునరుద్ధరణకు సంబంధించి సానుకూల ఫలితాలను తీసుకురాగలదని ఆయన నొక్కి చెప్పారు.
డాక్టర్ రాజీవ్ సిన్హా 'మాపింగ్ వెట్ల్యాండ్ కనెక్టివిటీకి సంబంధించిన కీలక విధానాలు'పై ప్రజెంటేషన్ చేశారు మరియు రామగంగా మరియు హైదర్పూర్ వెట్ల్యాండ్ నుండి పాఠాలను ప్రదర్శించారు. చిత్తడి నేలల ప్రాతిపదిక మరియు విధులను సమగ్ర విధానం ద్వారా గ్రహించినప్పుడు మాత్రమే అర్థం చేసుకోవచ్చని మరియు వాటిని సమర్థవంతంగా పరిరక్షించడానికి కొన్ని సిఫార్సులు ఇచ్చారని ఆయన అన్నారు. చిత్తడి నేలలను సంరక్షించడం కోసం వివిధ సంస్థల మధ్య అర్థవంతమైన సహకారం అవసరమని రుజువు చేస్తూ, ఇండియా వాటర్ ఫౌండేషన్ ప్రెసిడెంట్ డాక్టర్. అరవింద్ కుమార్ 'SDG లక్ష్యాలు మరియు జీవవైవిధ్య లక్ష్యాలను సాధించడానికి చిత్తడి నేలలు' అనే అంశంపై ఒక తెలివైన ప్రదర్శనను అందించారు.
హైదర్పూర్ వెట్ల్యాండ్ కేసుపై ప్రెజెంటేషన్, ఇది వ్యూహాత్మక మధ్య ఆసియా ఫ్లైవేలో ఉన్న అతిపెద్ద మానవ నిర్మిత చిత్తడి నేలలలో ఒకటి. హైదర్పూర్ వెట్ల్యాండ్ కేసును రామ్సార్ సైట్లలో చేర్చడానికి సిద్ధం చేయడంలో కీలకపాత్ర పోషించిన శ్రీ సంజయ్ కుమార్ నుండి వచ్చింది. చిత్తడి నేల పరిరక్షణ కోసం బహుళ-విభాగాలు మరియు బహుళ రంగాల సహకారం మరియు సామూహిక చర్యల గురించి ఆయన మాట్లాడారు.
వైల్డ్లైఫ్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియాలోని ఎఫ్డబ్ల్యుఎస్ డీన్ డాక్టర్ రుచి బడోలా, పట్టణ మరియు వరద ప్రాంతాల చిత్తడి నేలలపై దృష్టి సారించి చిత్తడి నేలల పునరుజ్జీవనంపై NMCG కార్యక్రమాల అనుభవాలను పంచుకున్నారు. మానవజాతి ప్రయోజనాల కోసం చిత్తడి నేలలను స్థిరంగా ఉపయోగించుకోవాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కిచెప్పిన ఆమె, అట్టడుగు స్థాయిలలో సామూహిక అవగాహన మరియు మానవ మూలధనంలో పెట్టుబడి పెట్టడం వివిధ ప్రకృతి పరిరక్షణ కార్యక్రమాలలో, ముఖ్యంగా చిత్తడి నేలల యొక్క ముఖ్య అంశాల గురించి వివరించారు.
వెట్ల్యాండ్స్ ఇంటర్నేషనల్ సౌత్ ఏషియా డైరెక్టర్ డాక్టర్ రితేష్ కుమార్, గంగా నది వెంబడి ఉన్న వరద మైదానాల చిత్తడి నేలల పరిరక్షణకు సంబంధించి ఉత్తరప్రదేశ్ నుండి అనుభవాలను మోసుకెళ్లారు. అతను చిత్తడి నేల పరిరక్షణ కోసం బేసిన్-వైడ్ విధానాన్ని కలిగి ఉన్న నిర్వహణ వ్యూహాన్ని ప్రదర్శించాడు మరియు ప్రస్తుత నియంత్రణ పాలనలో బాగా గుర్తించబడిన సంస్థాగత యంత్రాంగాన్ని సృష్టించవలసిన అవసరాన్ని నొక్కి చెప్పారు. ప్యానెల్ చర్చ తర్వాత ప్రేక్షకుల పరస్పర చర్య జరిగింది. ఈ కార్యక్రమంలో భాగంగా చిత్తడి నేలలపై ఆసక్తికరమైన క్విజ్ కూడా నిర్వహించారు.