ai4bharat/Pralekha huggingface dataset:
కమ్యూనికేషన్లు- సమాచార సాంకేతిక విజ్ఞాన మంత్రిత్వ శాఖ
2018 &2019 బ్యాచీకి చెందిన ఐటిఎస్ ప్రొబేషనర్లతో ముచ్చటించిన భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ సుశీల్ చంద్ర
భారతీయ టెలికమ్యూనికేషన్ సర్వీసు  2018, 2019 బ్యాచ్కు చెందిన ట్రైనీ అధికారులతో భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ సుశీల్ చంద్ర గురువారం న్యూఢిల్లీలోని నిర్వచన్ సదన్లో ముచ్చటించారు.
ఇండియా ఇంటర్నేషనల్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ డెమొక్రసీ లండ్ ఎలక్షన్ మేనేజ్మెంట్ లో భారతీయ టెలికమ్యూనికేషన్ సేవల  అధికారులకు ఏర్పాటు చేసిన రెండు రోజుల శిక్షణా కార్యక్రమంలో భాగంగా ఈ చర్చ జరిగింది.
యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియాకు చెందిన కేంద్ర సివిల్ సర్వీసులలో  పోస్టులలో ఐటిఎస్ ఎ గ్రూపుకు చెందింది. టెలికమ్యూనికేషన్లకు సంబంధించిన అంశాలలో ప్రభుత్వానికి సాంకేతిక, నిర్వాహక విధులను ఈ సర్వీసు నిర్వహిస్తుంది. కమ్యూనికేషన్ల మంత్రిత్వ శాఖ ఆధీనంలోని టెలికమ్యూనికేషన్ల విభాగం  ఐటిఎస్ అధికారులకు సంబంధించిన కేడర్ నియంత్రణ, కేడర్ నిర్మాణం, భర్తీ, డిప్యూటేషన్, వేతనం, అలవెన్సులు, క్రమశిక్ష అంశాలకు సంబంధించిన విధాన నిర్ణయాల బాధ్యతను నిర్వరిస్తుంది.
టెలికమ్యూనికేషన్ విభాగానికి చెందిన విధాన సూత్రీకరణ, విధాన అమలుకు సంబంధించిన అంశాలపై ఇండియన్ టెలికమ్యూనికేషన్ సర్వీసు అధికారులు పని చేస్తారు. ఐటిఎస్ అధికారులు దేశంలోని అన్ని లైసెన్సు సేవా ప్రాంతాలు, పెద్ద టెలికాం జిల్లాలలోనూ టెలిగ్రాఫ్ అథారిటీ పాత్రను నిర్వర్తిస్తారు. సర్వీసు ప్రొవైడర్లు లైసెన్సు షరతులకు కట్టుబడి ఉండేలా చూడడమే కాక, నెట్వర్క్ భద్రతా సమస్యల బాధ్యతలను తీసుకోవడమే కాక, చట్టవ్యతిరేక / రహస్య టెలికాం కార్యకలాపాల పై కఠిన చర్యలు తీసుకుంటారు.
ప్రధాన మంత్రి కార్యాలయం
ఇండియా- జపాన్ బిజినెస్ ఈవెంట్ లోప్రధాన మంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ వ్యాఖ్య లు
నా మిత్రుడు, ప్రధాని శ్రీ కిశిదా గారు,
ఇరు దేశాల ప్రతినిధులు,
కేంద్ర మంత్రివర్గం లో నా సహచరులు,
గుజరాత్ ఆర్థిక శాఖ మంత్రి శ్రీ కానుభాయి దేసాయి,
ఇండియా- జపాన్ బిజినెస్ లీడర్స్ ఫోరమ్ కు చెందిన సభ్యులందరు,
మీ అందరికి స్వాగతం.
ప్రతి ఒక్కరి కి నమస్కారం.
ప్రధాని శ్రీ కిశిదా గారికి మరియు జపాన్ నుంచి భారతదేశానికి విచ్చేసినటువంటి స్నేహితులు అందరి కి ఇదే హృదయపూర్వక స్వాగతం.
రెండు సంవత్సరాల కు పైబడిన అంతరం తరువాత మనం భారతదేశానికి మరియు జపాన్ కు మధ్య శిఖర సమ్మేళనం స్థాయి సమావేశాల పరంపర ను మళ్లీ మొదలుపెట్టుకోగలుగుతున్నందుకు నాకు చాలా సంతోషం గా ఉంది.
మన ఆర్థిక సంబంధాలు భారతదేశం- జపాన్ ప్రత్యేక వ్యూహాత్మక మరియు ప్రపంచ భాగస్వామ్యం తాలూకు అత్యంత బలమైన స్తంభం గా ఉన్నాయి.
కోవిడ్ తరువాతి కాలం లో, ఆర్థికం గా తిరిగి కోలుకోవడం కోసం మరియు ఆర్థికపరమైనటువంటి భద్రత కోసం ఇండియా - జపాన్ ఇకనామిక్ పార్ట్ నర్ శిప్ అనేది ఈ ఇరు దేశాల కు మాత్రమే కాకుండా ఈ ప్రాంతానికి, ఇంకా ప్రపంచానికి కూడాను విశ్వాసాన్ని మరియు ప్రతిఘాతుకత్వాన్ని అందించగలదు.
భారతదేశం లో విస్తృత స్థాయి లో చేపడుతున్నటువంటి సంస్కరణ లు మరియు మా ఉత్పత్తి తో ముడిపెట్టినటువంటి ప్రోత్సాహక పథకాలతో ఇదివరకటి కంటే చాలా అధికమైన సకారాత్మక ఇకోసిస్టమ్ రూపుదాల్చుతున్నది.
ఎక్స్ లన్సి,
భారతదేశం లో నేశనల్ ఇన్ ఫ్రాస్ట్రక్చర్ పైప్ లైను లో1.8 ట్రిలియన్ డాలర్ విలువయిన 9000కు పైగా పథకాలు ఉన్నాయి. అవి సహకారానికి అనేక అవకాశాల ను అందిస్తాయి.
మా యొక్క ప్రయాసల లో జపాన్ కు చెందిన కంపెనీ లు ఉత్సాహవంతం గా పాలుపంచుకొంటాయని నేను ఆశిస్తున్నాను. మరి దీనికి గాను, మేం సైతం జపాన్ కంపెనీల కు భారతదేశం లో చేతనైన అన్ని విధాలు గాను సమర్థన ను అందించడం కోసం కట్టుబడి ఉన్నాం.
మిత్రులారా,
పురోగతి, సమృద్ధి మరియు భాగస్వామ్యం అనేవి భారతదేశం -జపాన్ సంబంధాల కు కేంద్ర స్థానం లో ఉన్నాయి. ఇరు దేశాల ఆర్థిక సంబంధాల ను ముందుకు తీసుకుపోవడం లో ఇండియా- జపాన్ బిజినెస్ లీడర్స్ ఫోరమ్ ఒక మహత్త్వపూర్ణమైనటువంటి భూమిక ను పోషించవలసి వుంది. దీనికి గాను, మిమ్ములను అందరిని నేను అభినందిస్తున్నాను, మరి మీకు నా శుభకామనల ను వ్యక్తం చేస్తున్నాను.
చాలా చాలా ధన్యవాదాలు.
అస్వీకరణ: ఇది ప్రధాన మంత్రి వ్యాఖ్యల కు ఉజ్జాయింపు అనువాదం. సిసలు వ్యాఖ్య లు హిందీ భాష లో చేయడం జరిగింది.
ప్రధాన మంత్రి కార్యాలయం
ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని హమీర్ పుర్ లో జరిగిన రోడ్డు దుర్ఘటన లో ప్రాణ నష్టంవాటిల్లినందుకు సంతాపం తెలిపిన ప్రధాన మంత్రి
ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని హమీర్ పుర్ జిల్లా లో జరిగిన రోడ్డు ప్రమాదం లో ప్రాణనష్టం వాటిల్లినందుకు ప్రధాన మంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ తీవ్ర దుఃఖాన్ని వ్యక్తం చేశారు. ఈ దుర్ఘటన లో గాయపడ్డ వ్యక్తులు శీఘ్రం గా కోలుకోవాలని శ్రీ నరేంద్ర మోదీ ఆకాంక్షించారు.
ప్రధాన మంత్రి కార్యాలయం ఒక ట్వీట్ లో –
‘‘ ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని హమీర్ పుర్ లో జరిగిన దుర్ఘటన అత్యంత బాధకారమైంది గా ఉంది. ఈ దుర్ఘటన లో ప్రాణాల ను కోల్పోయిన వ్యక్తుల దగ్గరి సంబంధికుల కు నేను ప్రగాఢ సంతాపాన్ని ప్రకటిస్తున్నాను. ఈ దుర్ఘటన లో గాయపడ్డ వ్యక్తులు త్వరగా ఆరోగ్యవంతులు కావాలని నేను ఆకాంక్షిస్తున్నాను. ఈ దుర్ఘటన లో గాయపడ్డ వారికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం మరియు స్థానిక పాలన యంత్రాంగం శాయశక్తులా సాయపడడం లో తలమునకలు గా ఉంది: ప్రధాన మంత్రి @narendramodi ’’ అని పేర్కొంది.
యువజన వ్యవహారాలు, క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ
200 కిలోమీటర్ల ‘ఫిట్ ఇండియా వాకథాన్’ను ప్రారంభించిన కేంద్ర క్రీడా మంత్రి శ్రీ కిరణ్ రిజిజూ
సాయుధ బలగాలు చేపడుతున్న వాకథాన్, ఫిట్నెస్ ఉద్యమంలో పౌరుల భాగస్వామ్యులు అయ్యేల ప్రేరేపిస్తుందిః కేంద్ర క్రీడా మంత్రి
అక్టోబర్ 31న 'జాతీయ ఐక్యత దినోత్సవం' సందర్భంగా  కేంద్ర క్రీడా మంత్రి శ్రీ కిరణ్ రిజిజు, బాలీవుడ్ నటుడు విద్యుత్ జమ్వాల్తో కలిసి 200 కిలో మీటర్ల పొడవైన ‘ఫిట్ ఇండియా వాకథాన్’ను రాజస్థాన్లోని జైసల్మేర్లో జెండా ఊపి ప్రారంభించారు.
ఇండో టిబెటన్ బోర్డర్ పోలీస్  ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించింది. ఈ కార్యక్రమం 3 రోజుల పాటు జరుగనుంది. ఇందులో 100 ఐటీబీపీ జవాన్లు మరియు వివిధ కేంద్ర సాయుధ పోలీసు దళాలకు చెందిన  సిబ్బంది 200 కిలోమీటర్లకు పైగా నడువనున్నారు. ఈ వాక్థాన్ మార్చ్ పగలు మరియు రాత్రి కొనసాగుతుంది. భారత-పాకిస్థాన్ సరిహద్దులో ఉన్న ప్రాంతంలో, థార్ ఎడారి దిబ్బల గుండా వాక్థాన్ ముందుకు సాగనుంది. మార్చ్ ట్రాక్ చాలా వరకు ఈ అనేక పొరులు మరియు యుద్ధాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన అంతర్జాతీయ సరిహద్దు గుండా కొనసాగనుంది. ఈ మార్గంలో కిషన్ఘర్ కోట ఒక ప్రముఖ ప్రదేశం. క్రీడా మంత్రి శ్రీ కిరణ్ రిజిజు కూడా బలగాలతో పాటు వాకథాన్లోని తొలత కొన్ని కిలోమీటర్ల మేర నడిచారు.
"ఫిట్ ఇండియా ఉద్యమాన్ని ప్రజల ఉద్యమంగా మార్చి దేశంలోని ప్రతి మూలకు తీసుకెళ్లడం మన ప్రధానమంత్రి ఆకాంక్ష. జైసల్మేర్ సరిహద్దుల్లో దాదాపు 200 కిలోమీటర్లు నడవడం ద్వారా దేశంలోని ప్రతి పౌరుడిని 200 కిలోమీటర్ల దూరం వాక్థాన్గా కవర్ చేయగలిగితే, ప్రతి పౌరుడు ఒక రూపంలో లేదా మరొక రూపంలో ఫిట్నెస్ను చేపట్టగలరని వారు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు." అని మంత్రి అన్నారు. ప్రముఖ నటుడు మరియు ఫిట్నెస్ ఐకాన్ విద్యత్ జమ్వాల్ మాట్లాడుతూ "ఇది ప్రభుత్వం తీసుకుంటున్న గొప్ప ప్రయత్నం, ఫిట్ ఇండియా దేశంలోని ప్రతి మూలలోనూ చేరుకోవాలి. ఫిట్నెస్ ఈవెంట్స్ పట్టణ కేంద్రాలలో, పెద్ద పట్టణాల్లో మాత్రమే ఉంటే సరిపోదు కానీ వాస్తవానికి ప్రతి చిన్న ప్రదేశానికి తీసుకెళ్లాల్సి ఉంది. ఈ కార్యక్రమాన్ని తీవ్ర ఎడారిలో నిర్వహించబడుతున్నందున ఈ ఫిట్ ఇండియా చొరవను దేశంలోని ప్రతి వీధివీధికి మరియు మూలమూలకు తీసుకెళ్లడానికి ప్రభుత్వం కృత నిశ్చయంతో ఉందన్న విషయాన్ని సూచిస్తుంది." అని అన్నారు.
ఈ మార్చ్లో ఐటీబీపీతో సహా బోర్డర్ సెక్యూరిటీ ఫోర్స్ , సెంట్రల్ రిజర్వ్ పోలీస్ ఫోర్స్ , నేషనల్ డిజాస్టర్ రిలీఫ్ ఫోర్స్ , రాపిడ్ యాక్షన్ ఫోర్స్ , అస్సాం రైఫిల్స్ , నేషనల్ సెక్యూరిటీ గార్డ్ తదితర సాయుధ దళాలకు చెందిన అధికారుల ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నారు. భారతదేశంలో ధారుడ్యం మరియు ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలి గురించి అవగాహన కల్పించడమే లక్ష్యంగా ‘ఫిట్ ఇండియా వాక్థాన్’ చేపట్టారు. ఇటీవలే ముగిసిన ‘ఫిట్ ఇండియా ఫ్రీడమ్ రన్’ భారత దేశంలో 6.5 కోట్లకు పైగా ప్రజలు పాల్గొన్నారు.
ప్రధాన మంత్రి కార్యాలయం
ఉత్తరప్రదేశ్ లోని సిద్దార్దనగర్లో జరిగినరోడ్డు ప్రమాదంలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన వారికి సంతాపం తెలిపిన ప్రధానమంత్రి
ప్రధానమంత్రి జాతీయ సహాయ నిధి నుంచి ఎక్స్గ్రేషియా ప్రకటించిన ప్రధానమంత్రి
ఉత్తరప్రదేశ్ లోని సిద్ధార్థ నగర్లో జరిగిన రోడ్డు ప్రమాదంలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన వారికి ప్రధానమంత్రి సంతాపం వ్యక్తం చేశారు. ఉత్తరప్రదేశ్ సిద్ధార్థనగరర్ రోడ్డు ప్రమాద బాధితులకు ప్రధానమంత్రి జాతీయ సహాయ నిధి నుంచి ప్రధానమంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ ఎక్స్ గ్రేషియా ప్రకటించారు.
ఇందుకు సంబంధించి ప్రధానమంత్రి ఒక ట్వీట్ చేస్తూ...
"ఉత్తరప్రదేశ్లోని సిద్ధార్థనగర్లో జరిగిన రోడ్డు ప్రమాదం చాలా బాధాకరం. మృతుల కుటుంబ సభ్యులకు నా ప్రగాఢ సానుభూతి. ఈ తీవ్ర నష్టాన్ని భరించే శక్తిని దేవుడు వారికి ఇవ్వాలని కోరుకుంటున్నాను. అలాగే గాయపడిన వారందరూ త్వరగా కోలుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను: PM @ narendramodi"
ఉత్తరప్రదేశ్ లోని సిద్ధార్థనగర్ రోడ్డు ప్రమాదంలో మరణించిన వారి సమీప బందువులకు పి.ఎం.ఎన్.ఆర్.ఎఫ్ కింద రెండు లక్షల రూపాయల ఎక్స్ గ్రేషియా, గాయపడిన వారికి ఒక్కొక్కరికి 50 వేల రూపాయలను ప్రధానమంత్రి ప్రకటించారు.
(
కమ్యూనికేషన్లు- సమాచార సాంకేతిక విజ్ఞాన మంత్రిత్వ శాఖ
స్కైలో భాగస్వామ్యంతో ప్రపంచ తొలి, ఉపగ్రహ ఆధారిత న్యారోబ్యాండ్ ఐఒటి నెట్ వర్క్ను ఇండియాలో ప్రవేశ పెట్టనున్న బిఎస్ఎన్ ఎల్ సంస్థ
బిఎస్ఎన్ ఎల్ , స్కైలోటెక్ ఇండియా సంస్థ భాగస్వామ్యంతో ఉపగ్రహ ఆధారిత ఎన్.బి.- ఐఒటిని ఇండియాలో ప్రవేశపెట్టనున్నట్టు ప్రకటించింది. ప్రధానమంత్రి శ్రీ నరేంద్రమోదీ దార్శనికత కు అనుగుణంగా నిజమైన డిజిటల్ ఇండియాకు ఇది వీలు కల్పిస్తుంది. మత్స్యకారులు, రైతులు, నిర్మాణరంగం, మైనింగ్,లాజిస్టిక్ ఎంటర్ ప్రైజ్లనుంచి ఇది ప్రారంభమైంది. ఈ పరిష్కారంతో ఇండియాలో అనుసంధానత లేని మిలియన్ల కొద్దీ యంత్రాలు, సెన్సార్లు, పారిశ్రామిక ఐఒటి పరికరాలకు ఇది అనుసంధానత కల్పిస్తుంది.
ఈ కొత్త మేడ్ ఇన్ ఇండియా పరిష్కారాన్ని దేశీయంగా స్కైలో అభివృద్ధి చేసింది. దీనిని బిఎస్ఎన్ ఎల్ వారి ఉపగ్రహ భూ అనసంధానిత మౌలిక సదుపాయాలతో కలుపుతారు. ఇది ఇండియా మొత్తం కవరేజ్ కలిగి ఉంటుంది. దేశంలో ఏ ఒక్క ప్రాంతాన్నీ విడిచిపెట్టకుండా అనుసంధానతకు వీలు కల్పిస్తుంది. కాశ్మీర్, లద్దాక్ నుంచి కన్యాకుమారి వరకు గుజరాత్ నుంచి ఈశాన్య రాష్ట్రాల వరకు, భారత సముద్రప్రాంతానికి కూడా అనుసంధానత కల్పిస్తుంది.
బిఎస్ ఎన్ ఎల్ సిఎండి పికె పుర్వార్ మాట్లాడుతూ, దేశంలోని వివిధ వర్గాల కస్టమర్లకు వినూత్నటెలికం సర్వీసులను అందుబాటు ధరలో అందించాలన్న బిఎస్ఎన్ఎల్ దార్శనికతకు అనుగుణంగా ఈ కార్యక్రమాన్ని చేపట్టినట్టు చెప్పారు. లాజిస్టిక్ రంగానికి సంబంధించి కీలక డాటాను స్కైలో అందించడానికి సహకరించనుంది. 2021లో కొవిడ్-19 వాక్సిన్ పంపిణీకి అవసరమైన సేవలకు ఇది ఉపయోగపడనుంది. తద్వారా ఇది దేశానికి కీలక సేవలు అందించనుందని ఆయన తెలిపారు.
స్కైలో సంస్థ సహ వ్యవస్థాపకుడు , సిఇఒ శ్రీ పార్థసారథి త్రివేది మాట్లాడుతూ, శతాబ్దాలుగా పరిశ్రమలు, వ్యవసాయం, రైల్వే, మత్స్య పరిశ్రమ ఆఫ్లైన్ ద్వారా తమ కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్నాయని తెలిపారు. ఎఐ, ఐఓటి రంగంలో ఇప్పటివరకూ వచ్చిన ఆధునిక పోకడలను ఇవి అందిపుచ్చుకోలేకపోయాయన్నారు. ఇది ప్రపంచ మొట్టమొదటి ఉపగ్రహ ఆధారిత ఎన్.బి-ఐఒటి నెట్ వర్క్, దీనిని ఇండియాలో ప్రారంభించనుండడం గర్వకారణంగా ఉంది. ఇది దేశీయ పరిశ్రమలు, లక్షలాది మంది జీవితాలలో పరివర్తన తీసుకురానుంది. అని ఆయన అన్నారు.
బిఎస్ఎన్ఎల్ బోర్డు డైరక్టర్  శ్రీ వివేక్ బన్జాల్ మాట్లాడుతూ, పిఒసిలను విజయవంతంగా బిఎస్ఎన్ ఎల్, స్కైలో ఇండియా నిర్వహించాయని అన్నారు తాము త్వరలోనే అంటే 2021 కి ముందే యూజర్ గ్రూప్లను సంప్రదించనున్నట్టు ఆయన తెలిపారు.,
ఈ ఆవిష్కరణ గురించిన ప్రకటన సరైన సమయంలో వచ్చినదిగా చెప్పుకోవచ్చు. ప్రస్తుతం జరుగుతున్న 2020 ఇండియన్ మొబైల్ కాంగ్రెస్ సందర్భంగా ఈ ఆవిష్కరణ సమాచారం వెలువడింది. ఈ నూతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం డిపార్టమెంట్ ఆఫ్ టెలికం రంగానికి మద్దతునివ్వడంతోపాటు, దేశీయంగా ఐఒటి అనుసంధానతను ఇండియాలోని కీలక రంగాలకు కల్పించాలన్న నీతి ఆయోగ్ ప్రణాళికకు అనుగుణంగా ఉంది. భారతీయ రైల్వేలు, చేపలు పట్టే నౌకలు వంటి వాటి విషయంలో ఈ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్నిఇప్పటికే పరీక్షించి చూశారు
స్కైలో ఒక చిన్న పెట్టె రూపంలో యూజర్ టెర్మినల్ ఇంటర్ఫేస్ సెన్సర్లు కలిగి ఉండి ఇది డాటాను స్కైలో నెట్ వర్క్కు బట్వాడా చేస్తుంది. ఇది అక్కడనుంచి ప్రజల చేతుల్లోకి వస్తుంది. ఈ అనుసంధానిత డాటా ప్లాట్ఫారం ఆయా పరిశ్రమల ప్రత్యేక అవసరాలకు అనుగుణంగా మొబైల్ లేదా డెస్క్ టాప్ల ద్వారా ఉపయోగించడానికి వీలు కలుగుతుంది. ఈ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించేవారు తక్షణం తగిన చర్యలు తీసుకోవడానికి వీలు కలుగుతుంది. ఈ నూతన డిజిటల్ యాంత్రిక అనుసంధానతా లేయర్, స్మార్ట్ఫోన్ కేంద్రిత మొబైల్, వైఫైనెట్వర్క్లకు అదనంగా తోడ్పడుతుంది. అలాగే దేశం మొత్తం భౌగోళిక ప్రాంతాన్ని ఇది కవర్చేస్తుంది. తద్వారా ఆన్లైన్ కొత్త అప్లికేషన్లను తొలిసారిగా అందుబాటులోకి తెస్తుంది.
హోం మంత్రిత్వ శాఖ
కోవిడ్ -19 తో పోరులో భాగంగా 21 రోజుల లాక్ డౌన్ సందర్భంగా ప్రజలకు ఎలాంటి బాధలు కలగకుండా చూసేందుకు మోడీ ప్రభుత్వం కట్టుబడి ఉంది – కేంద్ర హోం మంత్రి
ఈ కాలంలో వలస కార్మికుల ఆర్థిక ఇబ్బందులు తగ్గించే చర్యలను రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు సమర్థవంతంగా అమలు చేయాలి – శ్రీ అమిత్ షా
21 రోజుల దేశవ్యాప్త లాక్ డౌన్ నేపథ్యంలో ప్రజలు ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులను తొలగించేందుకు ప్రధానమంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోడీ సంపూర్ణంగా కట్టుబడి ఉన్నారని, లౌక్ డౌన్, సామాజిక దూరం లాంటి చర్యలను సమర్థవంతంగా అమలు చేయడానికి తగిన చర్యలు తీసుకోవాలని, ఈ కాలంలో వలస కార్మికుల ఆర్థిక కష్టాలను తీర్చేందుకు సంపూర్ణంగా కట్టుబడి ఉండాలని రాష్ట్ర, కేంద్ర పాలిత ప్రభుత్వాలకు కేంద్ర హోం మంత్రి శ్రీ అమిత్ షా తెలిపారు.
కేంద్ర హోం మంత్రి ఆదేశాలతో కేంద్ర హోంశాఖ కార్యదర్శి అన్ని ప్రాథమిక సదుపాయాలతో సహాయ ఆశ్రయాలను ఏర్పాటు చేయడానికి, ఆర్థిక ఇబ్బందులు తగ్గించేందుకు చర్యలు తీసుకోవాలని రాష్ట్రాలకు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల ప్రభుత్వాలకు లేఖలు రాశారు. పెద్ద సఖ్యంలో వలస కార్మికులను వారి సొంత రాష్ట్రాలు తరలించకుండా నిరోధించి, కోవిడ్ -19 వ్యాప్తిని నివారించాలని తెలిపారు.
లాక్ డౌన్ చర్యలను సమర్థవంతగా అమలు చేసేందుకు మరియు వలస కార్మికుల ఆర్థిక ఇబ్బందులు తగ్గించేందుకు అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలకు ఈ క్రింది అదనపు చర్యలు తీసుకోవాలని సూచించడం జరిగింది.
· రాష్ట్రాలు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంత ప్రభుత్వాలు తాత్కాలిక ఆశ్రయాల కోసం తగిన ఏర్పాట్లు చేయడం మరియు ఆయా ప్రాంతాల్లో లాక్ డౌన్ కారణంగా చిక్కుకున్న వలస కార్మికులతో సహా పేదలకు ఆహారాన్ని అందించడం మొదలైనవి.
·
· ఇప్పటికే తమ సొంత రాష్ట్రాలు, స్వస్థలాలను చేరుకోవడానికి బయలుదేరిన ప్రజలకు ప్రామాణిక ఆరోగ్య ప్రోటోకాల్ ప్రకారం కనీసం 14 రోజులు సరైన స్క్రీనింగ్ తర్వాత సంబంధిత రాష్ట్ర, కేంద్ర పాలిత ప్రభుత్వాలు నిర్బంధ సదుపాయాలు ఏర్పాట్లు చేయాలి.
· లాక్ డౌన్ కారణంగా మూసివేయబడిన పరిశ్రమలు, దుకాణాలు, వాణిజ్య సంస్థల యజమానులు వారి పని ప్రదేశాల్లో, ఎటువంటి తగ్గింపు లేకుండా కార్మికులకు వేతనాలు చెల్లించే విధంగా చర్యలు తీసుకోవాలి.
· వలస కార్మికులు అద్దె వసతి గృహాల్లో ఎక్కడ నివసిస్తున్నారో చూసుకోవాలి. ఆయా వసతి గృహాల యజమానులకు ఒక నెల కాలానికి అద్దె చెల్లించడానికి డిమాండ్ చేయకుండా చర్యలు తీసుకోవాలి.
· ఎవరైనా కార్మికులను లేదా విద్యార్థులను తమ ప్రాంగణాన్ని ఖాళీ చేయమని ఒత్తిడి చేస్తుంటే అటువంటి వారిపై చట్ట ప్రకారం చర్యలు తీసుకోవలసి ఉంటుంది.
పైన పేర్కొన్న చర్యలను ఉల్లంఘించిన వారికి సంబంధిత రాష్ట్ర, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల ప్రభుత్వాలు విపత్తు నిర్వహణ చట్టం -2005 కింద మరియు జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ లేదా డిప్యూటీ కమిషనర్ మరియు సీనియర్ పోలిసు సూపరింటెండెంట్ లేదా పోలీసు సూపరింటెండెంట్ కింద అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలని ఉత్తర్వుల్లో పేర్కొంది. పైన పేర్కొన్న ఆదేశాలు మరియు లాక్ డౌన్ చర్యల అమలకు డిప్యూటీ పోలీస్ కమిషన్ వ్యక్తిగతంగా బాధ్యత వహించాలి.
రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్ర పాలిత ప్రాంత ప్రభుత్వాలకు కేంద్ర హోం శాఖ ఆదేశాలు
(Visitor Counter : 203
రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ
1971 భారత్- పాక్యుద్ధంలో భారత సైనికదళాల విజయానికి గుర్తుగా లోగోను డిజైన్చేసే పోటీకి ఎంట్రీలను రక్షణమంత్రిత్వశాఖ ఆహ్వానిస్తోంది. ఈ పోటీలో గెలుపొందిన వారికి 50,000 రూపాయల నగదు బహుమతి అందజేస్తారు .
1971 డిసెంబర్లో భారత సైనిక దళాలు పాకిస్థాన్పై ఘనవిజయం సాధించాయి. ఇది బంగ్లాదేశ్ ఏర్పాటుకు దారితీసింది.2021 డిసెంబర్ 16 నాటికి ఈ ఘనవిజయానికి 50 యేళ్లు అవుతాయి. అందువల్ల 2021 సంవత్సరాన్ని స్వర్ణిమ్ విజయ్వర్ష్గా జరుపుకుంటారు. 2020 డిసెంబర్ 20 నుంచి 16 డిసెంబర్ 2021 వరకు ఏడాది పొడవునా ఇందుకు సంబంధించి పలు కార్యక్రమాలు నిర్వహించనున్నారు. స్వర్ణిమ్విజయ్వర్ష్ ఉత్సవాలన్నింటికీ ప్రముఖంగా ఉండేలా ఒక లోగోను డిజైన్ చేయించాలని రక్షణ మంత్రిత్వశాఖ తలపెట్టింది. ఇందుకు భారతీయ పౌరులనుంచి లోగో డిజైన్లను రక్షణమంత్రిత్వశాఖ ఆహ్వానించింది. స్వర్ణిమ్ విజయ్ వర్ష్ అన్ని ఉత్సవాలను ప్రత్యేకంగా ప్రతిబింబించేలా ఈ లోగో ఉండాలని రక్షణ మంత్రిత్వశాఖ ప్రతిపాదిస్తోంది. ఈ దిశగా భారతీయ పౌరులనుంచి రక్షణ మంత్రిత్వశాఖ లోగో డిజైన్లను ఆహ్వానిస్తోంది. ఈ పోటీలో పాల్గొనే వారు కింది మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా లోగో డిజైన్ చేయవలసి ఉంటుంది.
 లోగోలో భరత ఆర్మీ, భారత నౌకాదళం, భారత వాయుసేన ల సేవలు ఈ లోగోలో ఉండాలి.
 లోగో ప్రత్యర్థిని అపహాస్యం ,కించపరిచే విధంగా కంటె భారత సాయుధ బలగాల విజయాలను ప్రతిబింబించేదిగా ఉండాలి
 లోగోలో చూపే ఆయుధాలు , పరికరాలు ఏవైనా ఉంటే అవి 1971 యుద్ధంలో భారత సాయుధ బలగాలు వాడినవై ఉండాలి.
 లోగోలో వాడే అన్ని కొటేషన్లు ఇంగ్లీషు, హిందీ భాషలో ఉండాలి.
.
ఎంట్రీలను సమర్పించడానికి ఆఖరుతేది నవంబర్ 11, 2020. గెలుపొందిన లోగోకు రూ 50,000ల నగదు బహుమతి అందజేస్తారు. ఈ పోటీకి సంబంధించిన షరతులు,నిబంధనలు, సాంకేతిక అంశాలు, ఎంపిక ప్రక్రియ తదితర వివరాలను ఈ లింక్ ద్వారా చూడవచ్చు.
https://www.mygov.in/task/logo-design-contest-swarnim-vijay-varsh/ .
సిబ్బంది, ప్రజా ఫిర్యాదులు మరియు పింఛన్ల మంత్రిత్వ శాఖ
సిబ్బంది పరిపాలన సంబంధిత ఆధునికీకరణ, పాలన సంస్కరణ లు అనే అంశం పై భారతదేశాని కి, గాంబియా గణతంత్రాని కి మధ్య సంతకాలైన అవగాహన పూర్వక ఒప్పందాని కి ఆమోదం తెలిపిన మంత్రిమండలి
సిబ్బంది పరిపాలన సంబంధిత ఆధునికీకరణ, పాలన సంస్కరణ లు అనే అంశం పై భారత ప్రభుత్వ సిబ్బంది, ప్రజా ఫిర్యాదులు, పింఛను ల మంత్రిత్వ శాఖ; పరిపాలన సంస్కరణలు- ప్రజా ఫిర్యాదుల విభాగం మరియు గాంబియా గణతంత్రం అధ్యక్ష కార్యాలయ పరిధి లోని పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిశన్ ఒక అవగాహన పూర్వక ఒప్పంద పత్రం  పై సంతకాలు చేయడాన్ని ప్రధాన మంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షత న సమావేశమైన కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదించింది.
(ప్రభావం:
ఉభయ దేశాల లో సిబ్బంది పరిపాలన పట్ల అవగాహన ను ఏర్పరచుకోవడం లో ఈ ఎమ్ఒయు సహాయకారి కాగలదు. అంతేకాక, ఉత్తమ అభ్యాసాల లో, ఉత్తమ ప్రక్రియల లో కొన్నిటిని అవతలి పక్షం  స్వీకరించడానికి, అమలు పరచడానికి, మరికొన్ని సరికొత్త ఉత్తమ అభ్యాసాల ను, సరికొత్త ఉత్తమ ప్రక్రియల ను ఆవిష్కరించడానికి తద్ద్వారా పాలన వ్యవస్థ ను మెరుగు పరచడం లో కూడాను ఈ ఎమ్ఒయు మార్గాన్ని సుగమం చేస్తుంది.
ఆర్థిక ప్రభావం:
ఈ ఎమ్ఒయు అమలు పరం గా తలెత్తే ఖర్చు ను ప్రతి ఒక్క దేశం తానే భరించుకోవలసి ఉంటుంది. ఎమ్ఒయు లో నిర్దేశించిన ప్రకారం గా చేపట్టే కార్యకలాపాలు ఏమేమిటన్న అంశం పై ఆధారపడి వాస్తవ వ్యయం ఉండబోతోంది.
వివరాలు:
ఈ ఎమ్ఒయు లో భాగం గా సహకరించుకొనే రంగాల లో ఈ కింద ప్రస్తావించిన రంగాల తో పాటు మరిన్ని అంశాలు కూడా ఉండేందుకు ఆస్కారం ఉంది..
a) ప్రభుత్వం లో పనితీరు నిర్వహణ వ్యవస్థ కు మెరుగులు దిద్దడం.
b) కంట్రిబ్యూటరీ పెన్శన్ స్కీము ను అమలుపరచడం
c) ప్రభుత్వం లో ఎలక్ట్రానిక్ ఆధారిత నియామకాలు  చేపట్టడం.
ఈ ఎమ్ఒయు ప్రధాన ఉద్దేశ్యమల్లా రెండు దేశాల లో సిబ్బంది పరిపాలన, పాలన పరమైన సంస్కరణల లో ద్వైపాక్షిక సహకారాన్ని పటిష్ట పరచుకోవడమూ, ఆ సహకారాన్ని పెంచడమూను. దీనితో భారత ప్రభుత్వ ఏజెన్సీ లు , గాంబియా గణతంత్రం ఏజెన్సీల కు మధ్య ఒక చర్చ కు మార్గం సుగమం కానుంది. అంతకు మించి, గాంబియా తన ప్రభుత్వం లో పనితీరు నిర్వహణ వ్యవస్థ ను మెరుగు పరచుకోవడం, కంట్రిబ్యూటరీ పెన్శన్ స్కీము ను అమలు పరచడం, ఇ-రిక్రూట్మెంట్ ను ప్రారంభించడం వంటి రంగాల లో సహకారాన్ని పెంచుకోవడానికి గాను భారతదేశం తో కలసి పని చేయాలనే ఆసక్తి తో ఉంది.
గాంబియా గణతంత్రం తో ఎమ్ఒయు అనేది సిబ్బంది పరిపాలన ఆధునికీకరణ లో, పాలన పరమైన సంస్కరణల లో రెండు దేశాల మధ్య సహకారాని కి ఒక చట్టబద్ధమైన ఫ్రేమ్ వర్క్ ను అందించగలుగుతుంది. ఇలా చేయడం వల్ల నేర్చుకోవడం, ఒక పక్షం తో మరొక పక్షం పంచుకోవడం వంటి పద్ధతుల ద్వారా ప్రస్తుతం అమలులో ఉన్నటువంటి పాలన తీరు ను మెరుగు పరచుకొనేందుకు, అలాగే మరింత అధిక ప్రతిస్పందనయుత భావన ను, జవాబుదారుతనాన్ని, పారదర్శకత్వాన్ని ప్రోత్సహించనూగలదు.
పూర్వరంగం:
దేశం వ్యాప్తం గా ప్రభుత్వ సేవల అందజేత లో ఒక గణనీయమైనటువంటి పరివర్తన ను తీసుకు రావాలనే లక్ష్యాన్ని భారత ప్రభుత్వం నిర్దేశించుకొన్నది. ‘కనీస స్థాయి ప్రభుత్వం తో గరిష్ఠ స్థాయి పాలన’ ను అందించే లక్ష్యాన్ని సాధించడం కోసం సిబ్బంది పరిపాలన మరియు పాలన సంస్కరణ ల పునరుద్ధరణ దిశ లో
ప్రభుత్వం చేపట్టిన ప్రయాసల ను మరింత పెంచాలి అనేది కూడా ఇంకొక ఉద్దేశ్యం గా ఉంది.
బొగ్గు మంత్రిత్వ శాఖ
16% వృద్ధి సాధించి 2023 సెప్టెంబర్ లో 67.21 మిలియన్ టన్నులకు చేరిన మొత్తం బొగ్గు ఉత్పత్తి
51.44 మిలియన్ టన్నులకు చేరిన కోల్ ఇండియా లిమిటెడ్ ఉత్పత్తి
11% పెరుగుదలతో సెప్టెంబర్ వరకు 462.32 మిలియన్ టన్నుల వరకు బొగ్గు పంపిణీ
బొగ్గు మంత్రిత్వ శాఖ 2023 సెప్టెంబర్ నెలలో మొత్తం బొగ్గు ఉత్పత్తిలో గణనీయమైన పెరుగుదల
నమోదు చేసింది.దేశంలో సెప్టెంబర్ నెలలో 67.21 మిలియన్ టన్నుల బొగ్గు ఉత్పత్తి అయ్యింది. అంతకుముందు సంవత్సరం ఇదే నెలలో 58.04 మిలియన్ టన్నుల బొగ్గు ఉత్పత్తి అయ్యింది. బొగ్గు ఉత్పత్తి 15.81% మేరకు పెరిగింది. బొగ్గు ఉత్పత్తిలో కోల్ ఇండియా లిమిటెడ్  12.63% వృద్ధి నమోదు చేసింది. 2022 సెప్టెంబర్ లో 45.67 మిలియన్ టన్నుల బొగ్గు ఉత్పత్తి చేసిన కోల్ ఇండియా 2023 సెప్టెంబర్ నెలలో 51.44 మిలియన్ టన్నుల బొగ్గు ఉత్పత్తి చేసింది.2023-24 ఆర్థిక సంవత్సరం లో 428.25 మిలియన్ టన్నుల బొగ్గు ఉత్పత్తి అయ్యింది 2022-23 లో ఇదే కాలంలో 382.16 మిలియన్ టన్నుల బొగ్గు ఉత్పత్తి అయ్యింది బొగ్గు ఉత్పత్తి 12.06 % పెరిగింది.
బొగ్గు పంపిణీ సెప్టెంబర్ 2023లో గణనీయమైన వృద్ధి సాధించింది,సెప్టెంబర్ నెలలో 70.33 మిలియన్ టన్నుల బొగ్గు రవాణా జరిగింది. 2022 సెప్టెంబర్ నెలలో 61.10 మిలియన్ టన్నుల బొగ్గురవాణా జరిగింది. గత ఏడాది సెప్టెంబర్ నెలలో జరిగిన పంపిణీతో పోల్చి చూస్తే ఈ ఏడాది బొగ్గు పంపిణీ 15.12% మేరకు పెరిగింది. బొగ్గు పంపిణీలో కోల్ ఇండియా లిమిటెడ్  అత్యుత్తమ పనితీరు కనబరిచింది.2023 సెప్టెంబర్ నెలలో కోల్ ఇండియా లిమిటెడ్ 55.06మిలియన్ టన్నుల బొగ్గు పంపిణీ చేసింది. 2022 సెప్టెంబర్ నెలలో జరిగిన 48.91మిలియన్ టన్నుల బొగ్గు రవాణాతో పోల్చి చూస్తే 12.57% వృద్ధిని సూచిస్తుంది. సంచిత బొగ్గు పంపిణీ  10.96% వృద్ధి నమోదు చేసింది.20'22-23 ఆర్థిక సంవత్సరం సెప్టెంబర్ వరకు 416.64మిలియన్ టన్నుల బొగ్గురవాణా జరిగింది. 2023-24 ఆర్థిక సంవత్సరం సెప్టెంబర్ వరకు 462.32మిలియన్ టన్నుల బొగ్గు రవాణా అయ్యింది.
ఉత్పత్తి, పంపిణీ, నిల్వ స్థాయి గణనీయంగా పెరగడంతో బొగ్గు రంగం అభివృద్ధి పధంలో పయనిస్తోంది. ప్రభుత్వ రంగాల్లో ఉన్న బొగ్గు ఉత్పత్తి సంస్థలు చిత్తశుద్ధితో పనిచేసి ఉత్పత్తి ఎక్కువ చేసి బొగ్గు రంగం అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించాయి. ఎలాంటి అవాంతరాలు లేకుండా అవసరాల మేరకు బొగ్గు రవాణా చేయడానికి దేశంలో పటిష్ట సరఫరా వ్యవస్థ అమలులో ఉంది.
స్థిరమైన బొగ్గు ఉత్పత్తి , పంపిణీ చేయడానికి బొగ్గు మంత్రిత్వ శాఖ చర్యలు అమలు చేస్తోంది. దేశాభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించే ఇంధన రంగానికి అవసరమైన బొగ్గు సరఫరా చేయడానికి మంత్రిత్వ శాఖ పటిష్ట చర్యలు అమలు చేస్తోంది.
పెట్రోలియం- సహజ వాయువుల మంత్రిత్వ శాఖ
పీఎంయూవై కింద సిలెండర్ల్ రీఫిల్
పీఎంయూవై లబ్దిదారులకు తలసరి వినియోగం పెంపు
ప్రధాన మంత్రి ఉజ్వల యోజన  లబ్ధిదారుల తలసరి వినియోగం 2019-20లో 3.01 రీఫిల్స్ నుండి ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో  3.66 కి పెరిగిందని పెట్రోలియం మరియు సహజవాయువు శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ రామేశ్వర్ తేలి ఈరోజు రాజ్యసభలో ఒక ప్రశ్నకు లిఖితపూర్వక సమాధానం చెప్పారు.
2019-20 నుండి 2021-22  ఆర్థిక సంవత్సరంలో పీఎంయూవై లబ్ధిదారుల తలసరి ఎల్ పి జీ వినియోగానికి సంబంధించిన రాష్ట్ర/యూటీ -వారీ వివరాలు అనుబంధంలో ఉన్నాయి.
పహల్ పథకం కింద, సబ్సిడీ, అనుమతించదగిన విధంగా, అర్హులైన లబ్ధిదారుల బ్యాంకు ఖాతాకు జమ అవుతుంది. 2020-21లో డీబీటిఎల్- పహల్ రూ.23666 కోట్లు వినియోగించడం జరిగింది. సవరించిన అంచనాలు రూ. 23666 కోట్లుకు గాను ఇవి పూర్తిగా వినియోగించడం జరిగింది. ప్రస్తుత సంవత్సరానికి సంబంధించి సవరించిన అంచనా రూ. 3400 కోట్లు కాగా డిసెంబర్ 2021 వరకు రూ.130 కోట్లు వినియోగించడం అయింది.
అనుబంధం:
('పీఎంయూవై కింద సిలెండర్ల రీఫిల్'
|
|
రాష్ట్రం
|
|
2019-20
|
|
2020-21
|
|
2021-22 
|
|
అండమాన్ నికోబార్
|
|
3.85
|
|
5.45
|
|
4.10
|
|
ఆంధ్రప్రదేశ్
|
|
3.15
|
|
4.82
|
|
3.83
|
|
అరుణాచల్ ప్రదేశ్
|
|
3.83
|
|
4.83
|
|
3.70
|
|
అస్సాం
|
|
2.37
|
|
3.49
|
|
2.71
|
|
బీహార్
|
|
3.38
|
|
4.73
|
|
3.93
|
|
చండీగఢ్
|
|
6.05
|
|
7.45
|
|
5.18
|
|
చత్తిస్గఢ్
|
|
1.37
|
|
2.57
|
|
1.82
|
|
దాద్రా నాగరహవేలీ
|
|
2.86
|
|
4.08
|
|
4.24
|
|
ఢిల్లీ
|
|
7.91
|
|
8.12
|
|
6.20
|
|
గోవా
|
|
3.82
|
|
5.22
|
|
4.58
|
|
గుజరాత్
|
|
3.94
|
|
4.92
|
|
4.47
|
|
హర్యానా
|
|
5.25
|
|
6.10
|
|
5.34
|
|
హిమాచల్ ప్రదేశ్
|
|
3.66
|
|
5.21
|
|
4.07
|
|
జమ్మూ కాశ్మీర్
|
|
2.43
|
|
3.49
|
|
2.85
|
|
ఝార్ఖండ్
|
|
2.25
|
|
3.48
|
|
2.55
|
|
కర్ణాటక
|
|
3.50
|
|
5.09
|
|
4.51
|
|
కేరళ
|
|
3.43
|
|
4.99
|
|
4.13
|
|
లక్షద్వీప్
|
|
3.22
|
|
4.14
|
|
3.67
|
|
మధ్యప్రదేశ్
|
|
2.21
|
|
3.48
|
|
2.92
|
|
మహారాష్ట్ర
|
|
3.17
|
|
4.77
|
|
4.19
|
|
మణిపూర్
|
|
4.56
|
|
5.50
|
|
4.99
|
|
మేఘాలయ
|
|
2.44
|
|
3.33
|
|
2.62
|
|
మిజోరాం
|
|
4.69
|
|
6.22
|
|
4.76
|
|
నాగాలాండ్
|
|
3.01
|
|
4.27
|
|
3.39
|
|
ఒడిశా
|
|
2.29
|
|
3.98
|
|
3.01
|
|
పాండిచ్చేరి
|
|
5.25
|
|
6.67
|
|
6.28
|
|
పంజాబ్
|
|
4.13
|
|
5.74
|
|
4.92
|
|
రాజస్థాన్
|
|
3.14
|
|
4.36
|
|
4.10
|
|
సిక్కిం
|
|
5.14
|
|
5.41
|
|
3.42
|
|
తమిళనాడు
|
|
3.30
|
|
4.89
|
|
4.12
|
|
తెలంగాణ
|
|
2.81
|
|
4.18
|
|
3.48
|
|
Tత్రిపుర
|
|
2.37
|
|
3.79
|
|
2.65
|
|
ఉత్తరప్రదేశ్
|
|
3.50
|
|
4.80
|
|
4.13
|
|
ఉత్తరాఖండ్
|
|
4.22
|
|
5.45
|
|
4.74
|
|
పశ్చిమ బెంగాల్
|
|
2.80
|
|
4.59
|
|
3.45
|
|
మొత్తం భారత దేశం 
|
|
3.01
|
|
4.39
|
|
3.66