అంతరిక్ష విభాగం
శాంతియుత ప్రయోజనాల కోసం బాహ్య అంతరిక్షాన్ని ఉపయోగించుకోవడం, అన్వేషణ లో పరస్పర సహకారాని కి సంబంధించి బొలీవియన్ అంతరిక్ష సంస్థ కు, భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ కు మధ్య అవగాహనా ఒప్పందాని కి కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం.
ప్రధాన మంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన కేంద్ర కేబినెట్ సమావేశం, బాహ్య అంతరిక్షాన్ని శాంతియుత ప్రయోజనాల కు ఉపయోగించుకోవడం, అన్వేషణ కు సంబంధించి ఇండియా, బొలీవియాల మధ్య సంతకాలు జరిగిన అవగాహనా పూర్వక ఒప్పందాని కి ఆమోదం తెలిపింది.
భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ  కు బొలీవియా అంతరిక్ష సంస్థ కు మధ్య 2019 మార్చి 29న బొలీవియా లోని శాంతా క్రజ్ డి లా సియెర్రా వద్ద, భారత రాష్ట్రపతి పర్యటన సందర్భం గా ఈ అవగాహనా ఒప్పందం కుదిరింది.
వివరాలు
• ఈ అవగాహనా ఒప్పందం, అంతరిక్ష విజ్ఞానం, అంతరిక్ష సాంకేతిక పరిజ్ఞానం దాని అనువర్తింపు, భూమి కి సంబంధించి రిమోట్ సెన్సింగ్, ఉపగ్రహ కమ్యూనికేషన్, ఉపగ్రహ ఆధారిత నావిగేషన్, అంతరిక్ష విజ్ఞానం, గ్రహాల గురించిన విశేషాల అన్వేషణ, స్పేస్ క్రాఫ్ట్ వినియోగం, అంతరిక్ష వ్యవస్థ లు, భూతల వ్యవస్థ లు, అంతరిక్ష శాస్త్ర సాంకేతిక విజ్ఞాన వినియోగం వంటి ఆసక్తిగల పలు అంశాల లో పరస్పర సహకారాని కి వీలు కల్పిస్తుంది.
• ఈ అవగాహనా ఒప్పందం ఒక సంయుక్త వర్కింగ్ గ్రూప్ ఏర్పాటు కు అవకాశం కల్పిస్తుంది. ఈ వర్కింగ్ గ్రూప్ లో భారతదేశాని కి చెందిన ఇస్రో సభ్యులు, బోలీవియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ కి సంబంధించిన సభ్యులు ఉంటారు. ఈ వర్కింగ్ గ్రూప్ ఎంఒయు అమలు కు సంబంధించిన కాలావధి, కార్యాచరణ వంటి అంశాల ను పరిశీలిస్తుంది.
అమలు వ్యూహం, లక్ష్యాలు
ఇప్పటికే సంతకాలు జరిగిన ఈ అవగాహనా ఒప్పందం ద్వారా, ఒక ప్రత్యేక అమలు యంత్రాంగం ఏర్పాటు కు, సంయుక్త కార్యాచరణ బృందం ఏర్పాటు కు, కార్యాచరణ ప్రణాళిక రూపకల్పన కు,కాలనియతికి ఈ ఎంఒయు అమలు విధివిధానాల ఖరారు కు వీలు కలుగుతుంది.
ప్రధాన ప్రభావం
ఈ అవగాహనా ఒప్పందం వల్ల భూమి కి సంబంధించి రిమోట్ సెన్సింగ్ రంగం లో కొత్త పరిశోధనలు సాగించడాని కి, ఆ పరిశోధన ఫలితాల అమలు కు వీలు కల్పిస్తుంది. అలాగే ఉపగ్రహ కమ్యూనికేశన్, ఉపగ్రహ నావిగేశన్, అంతరిక్ష శాస్త్ర విజ్ఞానం, గ్రహాల కు సంబంధించిన వివిధ అంశాల అన్వేషణ కు ఇది ఉపకరిస్తుంది.
ఖర్చు
ఈ అవగాహనా ఒప్పందాని కి సంబంధించి ప్రతి ఒక్క కార్యకలాపం విషయం లో ఆర్థికపరమైన ఖర్చు ఆయా సంయుక్త కార్యకలాపం ఆధారం గా ఉంటుంది. ఇది సంబంధిత కార్యకలాపం అమలు ఒప్పందాల లో లేదా ఏర్పాటు లేదా కాంట్రాక్టుల లో స్పష్టం గా నిర్దేశించడం జరుగుతుంది.
ప్రయోజనాలు
ఈ అవగాహనా ఒప్పందం, మానవాళి అభ్యున్నతికి అంతరిక్ష సాంకేతిక పరిజ్ఞాన అమలు రంగంలొ సంయుక్త కార్యకలాపాలు చేపట్టడానికి వీలు కల్పిస్తుంది.దీనివల్ల దేశంలోని అన్నివర్గాలు, అన్ని ప్రాంతాలు ప్రయోజనం పొందుతాయి.
నేపథ్యం
• బొలీవియా స్పేస్ ఏజెన్సీ , 2016 డిసెంబర్ లో బోలీవియా లోని భారత రాయబారి కి ఒక లేఖ రాస్తూ, భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ తో సహకారాని కి సంబంధాలు కుదుర్చుకునేందుకు ఆసక్తి వ్యక్తం చేసింది. దానికి కొనసాగింపుగా, ఇస్రో, 2017 జూన్ 5 వ తేదీన ఇద్దరు సభ్యుల ప్రతినిధి బృందాని కి ఆతిథ్యమిచ్చి, భూ పరిశీలన, ఉపగ్రహ కమ్యూనికేశన్ రంగం లో పరస్పర సహకారాని కి గల బలమైన అవకాశాల గురించి చర్చించింది. ఎబిఇ ప్రతినిధి బృందం బెంగళూరు లోని ఇస్రో సాంకేతిక సదుపాయాల కేంద్రాన్ని సందర్శించారు. భారత్ తో అంతరిక్ష రంగం లో సహకారాని కి బోలీవియా బలమైన ఆకాంక్ష ను వ్యక్తం చేసింది. దరిమలా అంతరిక్ష రంగం లో పరస్పర సహకారాని కి సంబంధించి బోలీవియా తో మాట్లాడేందుకు ఒక ప్రామాణిక ముసాయిదాను పంపాల్సిందిగా బొలీవియా లో భారత రాయబారి ఇస్రో ను కోరారు.
• ఈ విజ్ఞపనకు గల ప్రాధాన్యతను దృష్టి లో ఉంచుకుని ఇండియా- బొలీవిమా అంతరిక్ష సహకారాని కి సంబంధించి ఏజెన్సీ స్థాయి అవగాహనా ఒప్పందం ముసాయిదాను , డిపార్టమెంట్ ఆఫ్ సైన్స్ కార్యదర్శి, ఇస్రో ఛైర్మన్ ల అంగీకారం తో బొలీవియాకు అందించడం జరిగింది. అనంతరం, బొలీవియా తమ అంగీకారం తెలిపింది. ఇరు వైపులా అంగీకరించిన అంశాల తో కూడిన ఒప్పందాన్ని సంతకాని కి ఉంచడం జరిగింది.