పర్యావరణం, అడవులు, మరియు వాతావరణ మార్పు మంత్రిత్వ శాఖ
‘గ్రామీణ కృషి మౌసం సేవ’  పథకం కింద దేశంలోని రైతుల ప్రయోజనం కోసం వ్యవసాయ వాతావరణ సలహా సేవలు 
నేషనల్ మిషన్ ఫర్ సస్టైనబుల్ అగ్రికల్చర్  ఆధ్వర్యంలో చేపట్టిన వర్షాధార ప్రాంత అభివృద్ధి  కార్యక్రమం ఉత్పాదకతను పెంపొందించడానికి మరియు వాతావరణ వైవిధ్యానికి సంబంధించిన నష్టాలను తగ్గించడానికి సమీకృత వ్యవసాయ వ్యవస్థ పై దృష్టి సారిస్తుంది.
పర్యావరణం, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ అశ్విని కుమార్ చౌబే ఈరోజు లోక్సభలో ఒక ప్రశ్నకు లిఖితపూర్వక సమాధానంలో వాతావరణ మార్పు అనేది ప్రపంచ సమస్య అని మరియు దాని పరిష్కారానికి అంతర్జాతీయ సహకారం అవసరమని తెలియజేసారు. అలాగే వర్షపాతం నమూనా మరియు ఇతర వాతావరణ సంబంధిత సంఘటనలలో మార్పుల ఆపాదింపు శాస్త్రం చాలా క్లిష్టంగా ఉండడంతో పాటు ప్రస్తుతం అభివృద్ధి చెందుతున్న అంశమన్నారు. జీవావరణం మరియు భూగోళంలో సాధారణంగా ఉండే వాతావరణ వ్యవస్థల్లోని స్వాభావిక వైవిధ్యంతో సహా అనేక కారణాల వల్ల గమనించిన మార్పులు పెరగవచ్చని చెప్పారు.
వాతావరణ మార్పుల నుండి ఎదురయ్యే సవాళ్ళను పరిష్కరించడానికి భారత ప్రభుత్వం కట్టుబడి ఉందని మరియు ఈ క్రింది వాటితో సహా వివిధ మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలు, రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల ద్వారా అనేక చర్యలు తీసుకుందని వ్రాతపూర్వక సమాధానంలో పేర్కొన్నారు:
 సహా సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖలు మరియు రాష్ట్రాల ద్వారా భారత ప్రభుత్వం అనేక కార్యక్రమాలు మరియు పథకాలను అమలు చేస్తోంది.
- 34 రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు  కొన్ని వాతావరణ మార్పులకు సంబంధించిన రాష్ట్ర-నిర్దిష్ట సమస్యలను పరిగణనలోకి తీసుకుని ఎన్ఏపిసిసికి అనుగుణంగా వాతావరణ మార్పులపై రాష్ట్ర కార్యాచరణ ప్రణాళికలను  నవీకరించాయి. ఈ ఎస్ఏపిసిసిలు అనుసరణ మరియు వాతావరణాన్ని తట్టుకునే మౌలిక సదుపాయాలతో సహా సెక్టార్-నిర్దిష్ట మరియు క్రాస్ సెక్టోరల్ ప్రాధాన్యత చర్యలను వివరిస్తాయి.
- అంతర్జాతీయ మరియు అంతర్ రాష్ట్ర నదులపై వరద అంచనాను స్వల్ప శ్రేణి అంచనా మరియు ఐదు రోజుల ముందస్తు వరద సలహాగా సెంట్రల్ వాటర్ కమిషన్  రూపొందించింది అలాగే జారీ చేస్తుంది. వరద నిర్వహణలో నిర్మాణేతర ప్రమాణంగా సిడబ్ల్యూసి దేశంలోని 333 అంచనా స్టేషన్లకు  వరద అంచనాలను జారీ చేస్తుంది. ఈ స్టేషన్లు 23 రాష్ట్రాలు & 2 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో 20 ప్రధాన నదీ పరివాహక ప్రాంతాలను కవర్ చేస్తాయి.
- భారత వాతావరణ శాఖ, భూ శాస్త్రాల మంత్రిత్వ శాఖ, ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ రీసెర్చ్  మరియు ఇతర సంస్థల సహకారంతో “గ్రామీణ కృషి మౌసం సేవ”  పథకం కింద దేశంలోని రైతుల ప్రయోజనాల కోసం జిల్లా/బ్లాక్ స్థాయి వ్యవసాయ వాతావరణ సలహా సేవలను  అందిస్తోంది. వాతావరణం, నేల మరియు పంటల సమాచారాన్ని సేకరించడం మరియు నిర్వహించడం మరియు రోజువారీ వ్యవసాయ కార్యకలాపాలపై నిర్ణయాలు తీసుకునేలా రైతులకు సహాయం చేయడానికి వాతావరణ సూచనను అందించడం అప్లికేషన్ను మరింత ఆప్టిమైజ్ చేయడం ప్రస్తుత ఏఏఎస్ వ్యవస్థ యొక్క ప్రధాన ప్రాధాన్యత. ఆస్తి నష్టాన్ని తగ్గించడానికి మరియు పంట దిగుబడిని పెంచడానికి లోటు వర్షపాతం మరియు విపరీత వాతావరణ పరిస్థితుల సమయంలో వ్యవసాయ స్థాయిలో ఇన్పుట్ వనరులు అవసరమవుతాయి.
- వ్యవసాయ, రైతు సంక్షేమ శాఖ పర్ డ్రాప్ మోర్ క్రాప్ పథకాన్ని అమలు చేస్తోంది. ఇది ప్రధానంగా మైక్రో ఇరిగేషన్  ద్వారా వ్యవసాయ స్థాయిలో నీటి వినియోగ సామర్థ్యంపై దృష్టి పెడుతుంది.
- నేషనల్ మిషన్ ఫర్ సస్టైనబుల్ అగ్రికల్చర్  కింద వర్షాధార ప్రాంత అభివృద్ధి  కార్యక్రమం ఉత్పాదకతను పెంపొందించడానికి మరియు వాతావరణ వైవిధ్యంతో సంబంధం ఉన్న నష్టాలను తగ్గించడానికి సమీకృత వ్యవసాయ వ్యవస్థ  పై దృష్టి పెడుతుంది. ఈ విధానంలో పంటలు/పంటల విధానం ఉద్యానవనాల పెంపకం, పశువుల పెంపకం, చేపల పెంపకం, ఆగ్రో-ఫారెస్ట్రీ, ఎపిక్చర్ మొదలైన కార్యకలాపాలతో ఏకీకృతం చేయబడింది. తద్వారా రైతులు జీవనోపాధిని కొనసాగించడానికి వ్యవసాయ రాబడిని పెంచడానికి మాత్రమే కాకుండా కరువు, వరదలు లేదా ప్రభావాలను తగ్గించడానికి కూడా వీలు కల్పిస్తారు.
- వరద నిర్వహణ మరియు కోత వ్యతిరేక పథకాలు సంబంధిత రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు వారి ప్రాధాన్యత ప్రకారం రూపొందించబడ్డాయి మరియు అమలు చేయబడతాయి. క్లిష్టమైన ప్రాంతాల్లో వరదల నిర్వహణకు సాంకేతిక మార్గదర్శకత్వం మరియు ప్రోత్సాహక ఆర్థిక సహాయాన్ని అందించడం ద్వారా కేంద్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్రాల ప్రయత్నాలకు అనుబంధంగా ఉంటుంది.
- వరద నష్టాలను తగ్గించడానికి క్లిష్టమైన ప్రాంతాలను సమర్థవంతంగా పరిష్కరించేందుకు వివిధ అమలుదారులు మరియు వాటాదారుల ఏజెన్సీలను ఎనేబుల్ చేయడానికి నేషనల్ డిజాస్టర్ మేనేజ్మెంట్ అథారిటీ ద్వారా మార్గదర్శకాలు తయారు చేయబడ్డాయి.
- జాతీయ విపత్తు నిర్వహణ ప్రణాళిక  వాతావరణ మార్పులకు సంబంధించిన ప్రమాదాలతో పాటు వివిధ ప్రమాదాల విపత్తు నిర్వహణలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలతో సహా అన్ని వాటాదారులకు సహాయం చేయడానికి రూపొందించబడింది.
- ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ , వ్యవసాయం మరియు రైతుల సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ ఒక ఫ్లాగ్షిప్ నెట్వర్క్ ప్రాజెక్ట్ను ప్రారంభించింది. అదే నేషనల్ ఇన్నోవేషన్స్ ఇన్ క్లైమేట్ రెసిలెంట్ అగ్రికల్చర్ . దేశంలోని హాని కలిగించే ప్రాంతాలను పరిష్కరించడానికి వాతావరణాన్ని తట్టుకునే వ్యవసాయాన్ని అభివృద్ధి చేయడం మరియు ప్రోత్సహించడం ఈ ప్రాజెక్ట్ లక్ష్యం
- భారత ప్రభుత్వం సమీకృత తీర మండల నిర్వహణ ప్రాజెక్ట్ ని అమలు చేస్తోంది. కరువులు, వరదలు, మంచు, వేడి తరంగాలు మొదలైన తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థితులను ఎదుర్కొనేందుకు జిల్లాలు మరియు ప్రాంతాలకు ఇది సహాయం చేస్తుంది. ఇది భారతదేశ మొత్తం తీరప్రాంతానికి, ప్రమాద మ్యాపింగ్, ఎకో-సెన్సిటివ్ ఏరియాకు ఉంటుంది. అనుకూల మరియు ఉపశమన చర్యల ప్రణాళికతో సహా తీర ప్రాంత పర్యావరణం కోసం విపత్తు నిర్వహణ సాధనంగా సంబంధిత కోస్టల్ స్టేట్ ఏజెన్సీలు ఈ లైన్ను ఉపయోగించాల్సి ఉంటుంది.