ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਉੱਦਮ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦੇ ਗੇੜ–2 ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਮੇਂਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ
ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਉੱਦਮਸ਼ੀਲਤਾ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਮੇਂਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਅੱਜ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਵਧਾਉਣ ’ਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੌਕਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦੋ–ਸਾਲਾ ਫ਼ੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਦੀ ਅੱਜ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਦੋ ਸਾਲਾ ਫ਼ੈਲੋਸ਼ਿਪ ’ਚ ਵਿਦਿਅਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਆਈਆਈਐੱਮ ਵੱਲੋਂ ਜਮਾਤ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਵਿਆਪਕ ਫ਼ੀਲਡ ਇਮਰਸਨ ਨਾਲ ਸੰਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਗਾਰ, ਆਰਥਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ ਤੇ ਉਪਜੀਵਕਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਉਲੀਕਣ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੜਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ’ਚ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਫ਼ੈਲੋਜ਼ ਨੂੰ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਸਮਾਜਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਆਈਆਈਐੱਮ ਨੂੰ ਇਸ ਫ਼ੈਲੋਸ਼ਿਪ ਰਾਹੀਂ ਫ਼ੈਲੋਜ਼ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਅਸੀਂ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਹੁਨਰਾਂ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਲਈ ਮੰਗ ਵਧੇਗੀ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
21ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਸਲੀਅਤਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਫ਼ੈਲੋਜ਼ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਸ਼ਵ–ਪੱਧਰੀ ਸੋਚ ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ 2020 'ਤੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤਾਲਮੇਲ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਤੇ ਅਕੈਡਮਿਕ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸਮੇਤ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੀ ਰੂਪ–ਰੇਖਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਆਈ.ਆਈ.ਐਮਜ਼ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਫੈਲੋਜ਼ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ।
ਐਮਐਸਡੀਈ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਰਾਜੇਸ਼ ਅਗਰਵਾਲ, ਐਮਐਸਡੀਈ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਅਨੁਰਾਧਾ ਵਿਮੂਰੀ, ਕਰਨਾਟਕ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ  ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸ੍ਰੀ ਅਸ਼ਵਨੀ ਗੌੜਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਈਸਟ ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼, ਮੇਘਾਲਿਆ ਸ਼੍ਰੀ ਸਵਪਨਿਲ ਟੇਂਬੇ, ਕਰਨਾਟਕ ’ਚ ਵਿਜਯਾਪੁਰਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਸ੍ਰੀ ਪੀ. ਸੁਨੀਲ ਕੁਮਾਰ ਤੇ ਆਈਆਈਐੱਮ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ’ਚ ਪ੍ਰੋ. ਅਰਨਬ ਮੁਖਰਜੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹੇ।
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦੇ ਵੇਰਵੇ:
ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਉੱਦਮਤਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਨ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ–ਪ੍ਰਾਪਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਪਜੀਵਕ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਲਈ ਹੁਨਰ ਸੰਕਲਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ  ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।
‘ਸੰਕਲਪ’ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਮੰਗ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਨਰ ਕਮੇਟੀਆਂ  ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਚੰਗੇ ਮੌਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਸੰਕਲਪ ਅਧੀਨ MGNF ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਡਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ, ਸਗੋਂ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵੀ ਜਾਣੂ ਹੋਣ। MGNF ਕ੍ਰਮਵਾਰ IIM ਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਕੰਮ ਅਧਾਰਤ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਮੌਡਿਯੂਲ ਫ਼ੈਲੋਜ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਵਿਕਾਸ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਨਰ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦੇ ਰੂ–ਬ–ਰੂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫੀਲਡ ਵਰਕ ਦੌਰਾਨ, ਫੈਲੋ ਜ਼ਿਲੇ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਹੁਨਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡੀਐਸਸੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ। ਡੀਐਸਸੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ  ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਰੂਪ–ਰੇਖਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ। MGNF ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਬੂਤ ਅਧਾਰਤ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਗੇ। ਸਥਾਨਕ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ "ਵੋਕਲ ਫਾਰ ਲੋਕਲ" ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁਨਰ ਅਧਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ "ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ" ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।
MGNF 21-30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੁਝ ਡਿਗਰੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਜਾਂ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਐਮਜੀਐਨਐਫ ਗੇੜ -1 : ਇਹ ਆਈਆਈਐਮ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਹਿਭਾਗੀ ਵਜੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ 6 ਰਾਜਾਂ ਦੇ 69 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ 69 ਫੈਲੋ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
MGNF ਗੇੜ-2 : 25 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ 661 MGNF ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਂਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਅੱਠ ਵਾਧੂ ਆਈਆਈਐੱਮ ਦੇ ਜੁੜਨ ਲਈ ਕੁੱਲ 9 IIM  ਜੁੜ ਗਏ ਹਨ।