ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਸੌਰ ਊਰਜਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨੈੱਟ ਜ਼ੀਰੋ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਮਦਦ
ਆਰ ਕੇ ਸਿੰਘ, ਕੇਂਦਰੀ ਬਿਜਲੀ, ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਅਖੁੱਟ ਊਰਜਾ ਮੰਤਰੀ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
ਵਿਸ਼ਵ ਇੱਕ ਸੌਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਿਆਪਕ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸੌਰ ਊਰਜਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਸਵੱਛ ਊਰਜਾ ਸ੍ਰੋਤ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸਾਂਝੀ ਊਰਜਾ ਲੋੜ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਹੁਣ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪੈਮਾਨਾ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਲਮੀ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ। ਊਰਜਾ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸੌਰ ਊਰਜਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਸਗੋਂ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੈਟਰੀ ਊਰਜਾ ਸਟੋਰੇਜ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨ ਚਾਰਜਿੰਗ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਊਰਜਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਲਾਗਤ, ਸਧਾਰਨਤਾ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦੀ ਸੌਖ, ਪ੍ਰਤਿਰੂਪਕਤਾ ਅਤੇ ਅਮਲ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਊਰਜਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਤਕਨੀਕੀ ਉੱਤਮਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸੌਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਫੋਟੋਵੋਲਟੇਇਕ  ਨਿਰਮਾਣ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਤ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀਆਂ ਦੇ ਸੀਮਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੇ ਅਹਿਮ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਵਿਡ-19 ਸੰਕਟ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਦਾ ਧਿਆਨ ਊਰਜਾ, ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਆਯਾਤ ਲਈ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਉੱਚ ਨਿਰਭਰਤਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੁਣੌਤੀ ਸੋਲਰ ਪੈਨਲਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੋਲਰ ਪੀਵੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੰਗ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ, 2030 ਤੱਕ 5,000 ਗੀਗਾਵਾਟ  ਦੀ ਸੰਚਤ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੋਲਰ ਦੀਆਂ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਕਰੀਬ 10,000 ਗੀਗਾਵਾਟ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 800-1,000 ਗੀਗਾਵਾਟ ਦੀ ਪੀਵੀ ਦੀ ਸਲਾਨਾ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਧਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ 200 ਜੀਡਬਲਿਊ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਸੀ।
ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਭਵਿੱਖ ਵੱਲ ਵੱਧਦੇ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਏਗੀ, ਸਾਨੂੰ ਲਚਕੀਲੀਆਂ, ਵਿਭਿੰਨ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਏਗੀ। ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਦਾ ਬਦਲ ਬਣਾ ਕੇ ਲਚਕੀਲੇਪਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸੋਲਰ ਪੀਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸਮਰਥਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੈਕਸ ਛੋਟਾਂ, ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਵਿੱਤ ਜਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਸਬਸਿਡੀਆਂ  ਦੇਣਾ ਹੈ।
ਮੰਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਅਨੂਕੂਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨਾ, ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਅੱਗੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੋਲਰ ਪੀਵੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਫਲ ਉਤਪਾਦਨ-ਲਿੰਕਡ ਇਨਸੈਂਟਿਵ  ਸਕੀਮ ਚਲਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਬੋਲੀਕਾਰ ਨਿਰਮਾਣ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਚਲਾਉਣਗੇ, ਜੋ ਪੋਲੀਸਿਲਿਕੌਨ, ਇਨਗੋਟਸ, ਵੇਫਰਜ਼, ਸੈੱਲ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਾਲੇ ਪੈਨਲ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰੇ ਉਤਪਾਦਨ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਗੇ।
ਸੋਲਰ ਪੀਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਮੰਗ ਦੇ ਬੇਮੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਖੰਡਾਂ ਲਈ ਸੋਲਰ ਪੀਵੀ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਮੁਨਾਫਾ ਅਸਥਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਪਾਰਕ ਰੂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਨੀਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਊਰਜਾ ਤਬਦੀਲੀ, ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਨਵੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣੇਗਾ। ਜਦ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹਿਤਧਾਰਕਾਂ ਨੇ ਸੋਲਰ ਪੀਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਵੱਲ ਵੱਧਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡੀਕਾਰਬੋਨਾਈਜ਼ਿੰਗ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਤਾ ਲਈ ਸਮਾਨ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੌਡਿਊਲ ਨਿਰਮਾਣ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਾਨੂੰ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। 110 ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੋਲਰ ਅਲਾਇੰਸ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਆਉਣਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਲਰ-ਪਲੱਸ ਬੈਟਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਬਣਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਵੀਂਆਂ ਸੋਲਰ ਪੀਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ 2030 ਤੱਕ ਅਰਬਾਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਲਾਨਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪੋਲੀਸਿਲਿਕੌਨ, ਇਨਗੋਟਸ ਅਤੇ ਵੇਫਰਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਹਨ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੌਰ ਊਰਜਾ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਸੋਲਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਵੀ ਢੁਕਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਰਿੱਡ-ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਮਿੰਨੀ ਗਰਿੱਡ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਰੂਫਟਾਪ ਸੋਲਰ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਇਸ ਸ਼ਿਫਟ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣਗੀਆਂ। ਸੌਰ ਊਰਜਾ ਉਹ ਹੈ, ਜੋ ਨੈੱਟ-ਜ਼ੀਰੋ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ 2070 ਵਿੱਚ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਆਰ ਕੇ ਸਿੰਘ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਅਖੁੱਟ ਊਰਜਾ ਮੰਤਰੀ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੋਲਰ ਅਲਾਇੰਸ। ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਗਏ ਵਿਚਾਰ ਨਿੱਜੀ ਹਨ।