ਸਿਹਤ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕੋਵਿਡ ਤੋਂ ਸਿਹਤਯਾਬ ਹੋਏ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸੰਪੂਰਨ ਫੋਲੋਅੱਪ ਕੇਅਰ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਲਈ ਪੋਸਟ ਕੋਵਿਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਟੋਕਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਸੂਬਿਆਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਕੋਵਿਡ 19 ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਕੋਵਿਡ 19 ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ , ਕੰਟੇਨਮੈਂਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਕਈ ਰਣਨੀਤਕ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ।
ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਵਿਡ 19 ਕਾਰਨ ਸਖ਼ਤ ਬਿਮਾਰ ਸਿਹਤਯਾਬ ਹੋਏ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਲੱਛਣ ਪਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ , ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਥਕਾਵਟ , ਸਰੀਰ ਦਰਦ , ਖਾਂਸੀ , ਗਲਾ ਦੁੱਖਣਾ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਸਾਹ ਆਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ । ਜੋ ਮਰੀਜ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜਿ਼ਆਦਾ ਬਿਮਾਰ ਹੋਏ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਿਹਤਯਾਬ ਹੋਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਲੰਬਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ । ਕੋਵਿਡ 19 ਸਿਹਤਯਾਬ ਹੋਏ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ । ਇਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਕੋਵਿਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੋਵਿਡ 19 ਤੋਂ ਸਿਹਤਯਾਬ ਹੋਏ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਸੰਪੂਰਨ ਪਹੁੰਚ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਵੈਂਟਿਵ / ਕਿਊਰਿਟਿਵ ਥਰੈਪੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ ।
1. ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੱਧਰ ਤੇ :ਕੋਵਿਡ 19 ਲਈ ਉਚਿਤ ਵਿਹਾਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ  ।ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ।ਇਮਊਨਿਟੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਆਯੁਸ਼ ਦਵਾਈ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਇਹ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਯੁਸ਼ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ਼ਨਰ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ।ਜੇਕਰ ਸਿਹਤ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮਕਾਜ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੋ , ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਨਾ ਕੰਮ ਪੜਾਅਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ।ਹਲਕੀ ਤੇ ਮੌਡਰੇਟ ਕਸਰਤ ।ਡਾਕਟਰ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਜਿੰਨੀ ਸਿਹਤ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯੋਗ ਆਸਨਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਅਤੇ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ।ਇਲਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਡਾਕਟਰ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੀਆਂ ਬ੍ਰਿਥੀਂਗ ਐਕਸਰਸਾਈਜ਼ ਕਰਨਾ ।ਜਿੰਨਾਂ ਸਰੀਰ ਸਹਿ ਸਕੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਅਰਾਮਦਾਇਕ ਸੈਰ ਕਰੋ ।ਸੰਤੂਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਜ਼ੀ ਬਣੀ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੋਫ਼ਟ ਖੁਰਾਕ ।ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰੋ ।ਸਮੋਕਿੰਗ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ ।ਕੋਵਿਡ ਲਈ ਦੱਸੀ ਦਵਾਈ ਲਗਾਤਾਰ ਲਵੋ ਅਤੇ ਜੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ।ਮਰੀਜ਼ ਐਲੋਪੈਥਿਕ/ਆਯੁਸ਼ ਜੋ ਵੀ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਬਾਰੇ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਿਸੀਕਪਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਦਵਾਈ ਦਾ ਦਖ਼ਲ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ।ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਮੌਨੀਟਰ ਕਰਦੇ ਰਹੋ , ਜਿਵੇਂ ਤਾਪਮਾਨ , ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ , ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ।ਜੇਕਰ ਲਗਾਤਾਰ ਗਲਾ ਖੁਸ਼ਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ / ਖ਼ਰਾਬ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਮਕ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਗਰਾਰੇ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਟੀਮ ਲਵੋ ।ਗਰਾਰੇ ਅਤੇ ਸਟੀਮ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿਰਚਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ।ਖੰਘ ਦੀ ਦਵਾਈ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਯੁਸ਼ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ਼ਨਲ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੋ ।ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕਰੋ , ਜਿਵੇਂ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ , ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ , 95% ਤੋਂ ਘੱਟ ਐੱਸ ਪੀ ਓ 2 , ਨਾ ਦੱਸੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਛਾਤੀ ਦੀ ਦਰਦ ਅਤੇ ਕਨਫਿਊਜ਼ਨ ਤੇ ਫੋਕਲ ਵੀਕਨੈੱਸ ।
2. ਸਮੂਹਕ ਪੱਧਰ ਤੇ :ਸਿਹਤਯਾਬ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ , ਸਮੂਹ ਨੇਤਾਵਾਂ , ਓਪੀਨੀਅਨ ਨੇਤਾਵਾਂ , ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਕਰਾਤਮਕ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਲੰਕ ਤੇ ਹੋਰ ਮਿੱਥਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ।ਠੀਕ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ  ਲਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਵੈ ਸਹਾਇਤਾ ਗਰੁੱਪਾਂ , ਸਿਵਲ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲਜ਼ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ।ਕੌਂਸਲਰ , ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਵਰਕਰਸ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਮਉਮਰ ਸਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਸਾਈਕੋ ਸੋਸ਼ਲ ਸਹਿਯੋਗ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ।ਸਰੀਰਿਕ ਦੂਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਲੈਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ।
3. ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ :ਸਿਹਤਯਾਬ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੋਇਆ ਹੈ 7 ਦਿਨਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾ ਕੇ ਜਾਂ ਟੈਲੀਫੋਨ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦਾ ਫੋਲੋਅੱਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੋਲੋਅੱਪ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਲੋਪੈਥਿਕ / ਆਯੁਸ਼ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ਼ਨਰ ਜਾਂ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਯੋਗ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਵਿਧੀਆਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ , ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰਿਐਕਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ , ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੀਰੀਅਸ ਐਡਵਰਸ ਈਵੈਂਟਸ  ਐਡਵਰਸ ਇਫੈਕਟਸ  ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ।ਜਿਹਨਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਏਕਾਂਤਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲੱਛਣ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ਤਾਂ ਨੇੜਲੇ ਸਹੂਲਤ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ ।ਕਰਿਟਿਕਲ ਕੇਅਰ ਸੁਪੋਰਟ ਵਾਲੇ ਗੰਭੀਰ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਫੋਲੋਅੱਪ ਪਾਲਣ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।