ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫਤਰ
ਗੁਜਰਾਤ ਪੰਚਾਇਤ ਮਹਾਸੰਮੇਲਨ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦਾ ਮੂਲ-ਪਾਠ
ਮੰਚ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਭੂਪੇਂਦਰਭਾਈ, ਪੰਚਾਇਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜੇਸ਼ ਜੀ, ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸੀ ਆਰ ਪਾਟਿਲ ਜੀ, ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੇਰੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰ ਹਸਮੁਖ ਭਾਈ, ਨਰਹਰਿਭਾਈ, ਕਿਰਿਟਭਾਈ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਭੈਣ ਨਯਨਾ ਜੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਆਏ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਐਸੇ ਮੇਰੇ ਪੰਚ ਸਰਪੰਚ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਰਾਜ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਬੰਧੁ ਭਗਿਨੀ,
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਆਪ ਸਭ ਨੂੰ ਆਦਰਪੂਰਵਕ ਨਮਸਕਾਰ। ਮੈਂ ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਆਭਾਰੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਤੋਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਤੱਕ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੜੀ ਹਰ ਇਕਾਈ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਅੱਜ ਸੁਭਾਗ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਪੂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਪੂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਬਾਤ, ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਾਤ, ਸਸ਼ਕਤ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਾਤ ਸਦਾ ਸਰਵਦਾ ਕਹੀ ਹੈ,
ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਕਾਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਹਾਂ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਹੋਤਸਵ ਅਸੀਂ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪੂਜਯ ਬਾਪੂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਹਾਂ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਹੂਤ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਖਪਾ ਦਿੱਤੀ, ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਵਿਕਾਸ ਇਹ ਪੂਜਯ ਬਾਪੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੁਪਨਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਗ੍ਰਾਮਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੇ ਸਨ।
ਅੱਜ ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਭਾਵ ਨਾਲ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇਣਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇਣੀ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵਕ ਕਰਤੱਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗ੍ਰਾਮਸਵਰਾਜ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਵਿਵਸਥਾ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਣ ਦਾ ਕਾਰਜ, ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਕਾਰਜ, ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਯਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਤੀ ਦੇਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਆਪ ਸਾਰੇ ਜਨ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਪੰਚ-ਸਰਪੰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਪੂਜਯ ਬਾਪੂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਰਾਜ ਵਿਵਸਥਾ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਮਾਚਿੰਨ੍ਹ ਰੂਪ ਬਨਣਗੀਆਂ, ਪ੍ਰੇਰਕ ਬਨਣਗੀਆਂ ਐਸਾ ਮੇਰਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।
केम छो बधा? 
ਕੇਮ ਛੋ ਬਧਾ? 
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਭਾਈ-ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਇਤਨੇ ਬੜੇ ਕੋਰੋਨਾ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਮਾਨਵਤਾ ਨੂੰ 2 ਸਾਲ ਤਕ ਚਿੰਤਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਹੀ ਕੋਰੋਨਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ-ਪਹੁੰਚਦੇ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਝੱਗ ਨਿਕਲਣ ਲਗੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਾਂ ਨੇ ਜੋ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਿਖਾਈ, ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ, ਸੋਸ਼ਲ ਡਿਸਟੈਂਸਿੰਗ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ, ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਿਨ ਤੱਕ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਆਉਣ ਦਵੋ, ਅਗਰ ਬਾਹਰ ਰਹੇ ਤਾਂ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਪਿੰਡ ਕਰੇ, ਇਸ ਲਈ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਹਾਮਾਰੀ ਨੂੰ ਘੁਸਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੱਖ-ਲੱਖ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਪੂਰਵਕ ਨਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੁਰਾਕ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਰਖੀ।
ਭਾਈਓ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ,
ਅੱਜ, ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਅਵਸਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਧਿਕਤਰ ਭੈਣਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ  ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿੱਧਤਾ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿੱਧਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਸ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਨੋਬਾਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਦਯ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਡਾ. ਦਵਾਰਕਾਦਾਸ ਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਅਨੇਕ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਸਨ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸਭ ਆਹਮਣੇ-ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਣ ਤਾਂ ਕੋਈ ਦਿੱਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋ ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਹਮਣੇ-ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਲੇਕਿਨ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਦੋਨੋਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਐਸੇ ਆਹਮਣੇ-ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਅਕਸਰ ਬੇਟੀ ਸਸੁਰਾਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਸਨ।
ਐਸੀ ਸਥਿਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਇੱਕ-ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪ੍ਰਤੀਸ਼ੋਧ  ਦੇ ਬੀਜ ਰੋਪਾਈ  ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਵਿਨੋਬਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਇਤਨੀ ਉਚਾਈ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿ ਸਭ ਸਾਥ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਰਵਾਨੁਮਤ  ਤੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿੱਧਤਾ ਤੈਅ ਕਰਨ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਜੇ ਫਲਿਆ-ਫੁੱਲਿਆ ਹੈ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡ ਐਸੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਰਸਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਆਪ ਸਭ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਮੈਂ ਅੱਜ ਇੱਕ ਬਾਤ ਹੋਰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ 2003-04 ਹੋਵੇਗਾ, ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ, ਮੱਧ ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਮੰਗਿਆ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨੇ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇਤਨੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਕਿਉਂ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਏ। ਫਿਰ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੋ ਵੀ ਵਿਧਾਇਕ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਬੁਲਾਇਆ।
ਸਾਰੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਆਈਆਂ, ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਮਾਂ ਮੰਗਿਆ ਹੈ। ਕਿ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਸਰਪੰਚ ਭੈਣ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੀ ਮਹਿਲਾ ਹੀ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਖੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰੇਰਕ ਘਟਨਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪੰਚਾਇਤ ਮੈਂਬਰ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾ ਦੇਣ।
ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਸਰਪੰਚ ਬਣ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਚਲੋ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਤ ਗਏ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਬਣ ਗਏ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਇੱਥੇ ਬੈਠੇ ਸਾਰੇ ਪੰਚਾਇਤ ਮੈਂਬਰ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹਨ,' ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਕਿ, ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਤੋਂ ਪੰਜਵੀ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹੀ ਇੱਕ ਮਾਂ, ਜਦੋਂ ਸਰਪੰਚ ਬਣ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਸਾਹੇਬ, ਸਾਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਲਗਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਮੰਗਣਗੀਆਂ, ਰੋਡ ਦਿਓ, ਪੰਚਾਇਤ ਮਕਾਨ ਦਿਵਾ ਦਿਓ, ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਮੰਗਣਗੀਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਸਰ ਸਾਡੀ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗ਼ਰੀਬ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸਰ, ਇਸ ਤੋਂ ਬੜੀ ਕੋਈ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੈਣ ਮੈਨੂੰ ਦਸੇ, ਇੱਕ ਸਰਪੰਚ ਆ ਕੇ ਕਹੇ, ਸਾਡਾ ਪਿੰਡ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਗ਼ਰੀਬ ਹੋਵੇ।
ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਜੀਵਿਕਾ ਕਮਾ ਸਕੇ, ਐਸੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਅਗਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਉਠ ਜਾਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਗ਼ਰੀਬ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਵਾਂਗਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਗ਼ਰੀਬੀ ਖੜੀ ਪੂੰਛ ਦੇ ਨਾਲ ਭੱਜਣ ਲਗੇਗੀ। ਇਹ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਇੱਥੇ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਰਾਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਹੋਟਲ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਬਰਾਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਸਾਰੇ ਇਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਰਾਤ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਬਰਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖੋ, 5 ਬਰਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਲਾਓ, 3 ਬਰਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਲਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੂਰੀ ਬਰਾਤ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਬੜਾ ਸਾਧਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਅਧਿਕਤਰ ਪ੍ਰਤੀਨਿੱਧਤਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਈ ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹੋਣਗੇ, ਲੇਕਿਨ ਹੁਣੇ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਏ ਹੋਣਗੇ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਕੁਝ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਕਰ ਦਿਆਂ, ਅਗਰ ਅਗਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਮੰਗਾਂ ਤਾਂ ਦਿਓਗੇ?
ਐਸੇ ਨਹੀਂ, ਹੱਥ ਉਠਾ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਮੰਨਾਂ। ਸਾਰੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣਗੇ? ਮੇਰੀ ਬਾਤ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਕਰਨਗੇ? ਇੱਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਇਸ ਤਰਫ਼, ਹੈ। ਸਾਰੇ ਕਰਨਗੇ? ਉਸ ਤਰਫ਼ ਵੀ ਕਾਫੀ ਲੋਕ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਕਰਨਗੇ ਸਾਰੇ? ਸ਼ਾਇਦ ਡੇਢ ਲੱਖ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਜਨਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਇੱਕਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਉੱਜਵਲ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਬੜਾ ਅਵਸਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਕੰਮ, ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਐਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਸਕੂਲ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਇੱਕ ਸਾਥ ਮਿਲ ਕੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਮਨਾਈਏ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਸਕੂਲ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਕਸ਼ਕਾਂ  ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਕੂਲ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਕੂਲ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾਗਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਰੋਗੇ ਨਾ?
ਸਕੂਲ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਮਨਾਈਏ, ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੀਏ, ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰੀਏ, ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅੱਛਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਬਾਤ ਕਰੀਏ, ਅਗਰ ਉਹ ਸਕੂਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣ ਦੇ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਇਹ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 75 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਹਰ ਪਿੰਡ ਅਗਸਤ, 2023 ਤੱਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਹੋਤਸਵ ਮਨਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਗਸਤ 2023 ਤੱਕ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 75 ਵਾਰ ਇੱਕ ਅੱਛਾ ਦਿਨ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਭਾਤ ਫੇਰੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਪੂਰਾ ਪਿੰਡ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ 'ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ 'ਜੈ' ਕਹੋ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਿਰੰਗਾ ਝੰਡਾ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਬੜੇ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਹੋਣ। ਅਤੇ ਚਲੋ ਸਾਥ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਜਿਹੀ ਬਾਤ ਕਰੀਏ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ, ਕਿ ਭਾਈ, ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ, ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਬ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ, ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ, ਵੀਰਸਾਵਰਕਰ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ, ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਹੋਤਸਵ ਦੀ ਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਲਈ ਕਿਤਨੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਬਾਤ ਅਸੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 75 ਕਾਰਜ, 2023 ਵਿੱਚ 15 ਅਗਸਤ ਤੱਕ, ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਹੁਣੇ ਵੀ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਤੋਂ ਪੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲਈ ਉਪਯੁਕਤ  75 ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਵਾਬ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਕੀ ਬਾਤ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਪਿੱਛੇ ਰਹੀਏ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਚਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਇੱਕ ਹੋਰ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਥ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 75ਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਚਲੋ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਖੋਜੀਏ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ 75 ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 75 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਉਪਲਕਸ਼  ਵਿੱਚ 75 ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅੱਛਾ ਜਿਹਾ ਬਗੀਚਾ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੜੇ-ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਦੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਖੇਡਣ ਆਉਣ, ਕੀ ਸਾਡਾ ਪਿੰਡ ਐਸੇ 75 ਰੁੱਖ ਉਗਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹੁਣ ਰੁੱਖ ਉਗਾਓਗੇ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਬੜੀਆਂ-ਬੜੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ, ਲੇਕਿਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੈਸੇ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਹਿਮਾਨ ਸਾਡੇ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਜਿਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹੀ ਬਾਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਮਿਲੇ ਹਨ।
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਐਸਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਜੋ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਬੇਟੇ ਦਾ ਬੇਟਾ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਹੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਤਦ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਸਰਪੰਚ ਸਨ, ਇਹ ਕੰਮ ਤਦ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਬਾ ਸਰਪੰਚ ਸਨ, ਇਹ ਕੰਮ ਤਦ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਚਾਚਾ ਸਰਪੰਚ ਸਨ, ਸਾਨੂੰ ਗਰਵ  ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ?
ਸਾਡੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਪੰਜ ਸਾਲ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਯਾਦਗਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ 75 ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਣ ਬਿਖਰਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ, ਲੇਕਿਨ ਅੱਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਤਾਰਾਂ। ਜਦੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਦੇਖੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਆਵੇ ਕਿ ਇਹ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਹੋਤਸਵ ਦਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਜਾਗਰੂਕ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੋ ਕਿਤਨਾ ਬੜਾ ਬਦਲਾਅ ਆਵੇਗਾ, ਸਾਡੇ ਰਾਜਪਾਲ ਸਾਹਬ ਆਚਾਰੀਆ ਦੇਵਵ੍ਰਤ, ਸਾਡੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਕ  ਖੇਤੀ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕਰੀਏ ਕਿ ਅਸੀਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 75 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰੀਏ।
ਅਤੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਵੀ ਖੇਤ, 75 ਕਿਸਾਨ ਤੈਅ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਕ  ਖੇਤੀ, ਨੈਚੁਰਲ ਖੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਗੇ, ਕੋਈ ਰਸਾਇਣ ਨਾ ਸੁੱਟੋ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰ ਪਿਲਾ ਕੇ ਪੀੜਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਸਾਡੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਈਏ, ਜੋ ਰਸਾਇਣ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।
ਜਿਤਨੇ ਉਰਵਰਕ ਅਸੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਯੁਰੀਆ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਸਾਡੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਰਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਅਗਰ ਇਹ ਸਾਡੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ 75 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰੀਏ, ਅਤੇ 75 ਕਿਸਾਨ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਕ  ਖੇਤੀ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਗਿਆਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਕ  ਖੇਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਰਾਜਪਾਲ ਸਾਹਬ ਨੇ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਬਾਤ ਪਹੁੰਚਾਈ ਹੈ, ਪੈਸੇ ਵੀ ਬਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਖੇਤ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਅੱਛਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗੇ, ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਾਂ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਦੂਸਰੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, ਸਾਡੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਬੜੀ ਊਰਜਾ ਪਾਣੀ ’ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਸਾਡੀ ਤਿਜੌਰੀ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਪਾਸ 10 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 7 ਸਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੋਕੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਖਰਚ ਹੈ, ਹੁਣ ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਮਾਂ ਨਰਮਦਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਅੱਛਾ ਹੋਣ ਲਗਿਆ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਉਤਨਾ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਬੜਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਬੋਰੀਬੰਧ , ਸੀਮਿੰਟ-ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਖਾਲੀ ਬੋਰੀਆਂ, ਖਾਦ ਦੀਆਂ ਖਾਲੀ ਬੋਰੀਆਂ ਭਰ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਬੋਰੀਧਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਾਂ।
ਅਤੇ ਅਗਰ ਅਸੀਂ ਉੱਥੋਂ ਪਾਣੀ ਰੋਕ ਦੇਈਏ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧੇਗਾ, ਤੈਅ ਕਰ ਲਈਏ ਕਿ ਜਿਤਨਾ ਪਾਣੀ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਬੋਰੀਬੰਧ ਬਣਾਵਾਂਗੇ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੋਕਾਂਗੇ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਸੀਮ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੀਮ ਵਿੱਚ, ਕੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗੇ? ਜੇਕਰ ਆਪ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬੋਲੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਚਲੇ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਕੋਈ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਹੈ.. ਸਾਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਹੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਉਰਵਰਕ, ਸੀਮਿੰਟ ਬੈਗ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਮਿੱਟੀ ਭਰਨੀ ਅਤੇ ਲਗਾ ਦੇਣੀ ਹੈ, ਬਸ। ਪਾਣੀ 2 ਸਪਤਾਹ, 4 ਸਪਤਾਹ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਰ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਘੱਟ ਹੋਣਗੀਆਂ।
ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਵਾਰ 100 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਖ ਖੇਤ ਤਲਾਬ, 1 ਲੱਖ ਖੇਤ ਤਲਾਬ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬੜਾ ਅਭਿਯਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1 ਲੱਖ ਖੇਤ ਤਲਾਬ ਬਣ ਗਏ, ਖੇਤ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਖੇਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਛੋਟਾ ਤਲਾਬ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੜਾ ਖੇਤ ਹੈ ਤਾਂ ਬੜਾ ਤਲਾਬ, ਅਤੇ ਹੁਣੇ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਜਿਤਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਅਸੀਂ ਹੁਣੇ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਖੱਡਾ, 5 ਖੱਡਾ, ਜਿਤਨੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੋਵੇ, ਚਲੋ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਤਲਾਬ ਖੋਦਦੇ ਹਾਂ,
ਛੋਟੇ ਤਲਾਬ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਗਿਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਢਲਾਣ ਜਿਸ ਤਰਫ਼ ਵੀ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਢਲਾਣ ਜਿੱਥੇ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਬਣਾਓ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਬਾਰਿਸ਼ ਖਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਸਾਡੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਉਪਯੋਗੀ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਘੱਟ ਪੈਸੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਭਾਈਓ?, ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਪ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੋ, ਆਪ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 75 ਖੇਤ ਤਲਾਬ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਥੋੜ੍ਹਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿਓ। ਇਸ ਪੰਚ ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ ਲਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
ਆਪ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਟੀਕਾਕਰਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆਈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਐਸਾ ਅਦਭੁਤ ਟੀਕਾਕਰਣ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਸਾਡੇ ਗੁਜਰਾਤ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਮਾਨਵ ਟੀਕਾਕਰਣ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਕੀ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਪਸ਼ੂ ਖੁਰਪਰਗਾ, ਪੈਰ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਿਤ ਹਨ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਟੀਕਾਕਰਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮੁਫ਼ਤ ਟੀਕਾਕਰਣ ਦੇ ਲਈ 13 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਕੱਢੇ ਹਨ।
ਮੇਰਾ ਨਿਵੇਦਨ  ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਰਪਰਗਾ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ, ਮਾਨਵਤਾ ਦਾ ਕੰਮ, ਦਇਆ ਦਾ ਕੰਮ, ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਕੰਮ, ਜੀਵਦਇਆ ਦਾ ਕੰਮ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ?
ਐਸੇ ਨਹੀਂ, ਜ਼ਰਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬੋਲੋ, ਭੈਣੋਂ, ਹੱਥ ਉਠਾ ਕੇ ਬੋਲੇ, ਇਹ ਇੱਕ ਐਸਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਪੈਸੇ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਗਰ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਵੀ ਜਾਨਵਰ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਧ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਗਰ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਐੱਲਈਡੀ ਬੱਲਬ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਐੱਲਈਡੀ ਬੱਲਬਾਂ ਦਾ ਬਜ਼ਾਰ ਮੁੱਲ 400-500 ਰੁਪਏ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਇਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਹ ਲਗਭਗ 40-50 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਅਗਰ ਅਸੀਂ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਐੱਲਈਡੀ ਬੱਲਬ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਰੋਡ 'ਤੇ ਜੋ ਲਾਈਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜੇਕਰ ਐੱਲਈਡੀ ਲਗਾ ਦੇਈਏ, ਘਰ ਵਿੱਚ 40-50 ਵਾਲੇ ਬਲਬ ਲਗਾ ਦੇਈਏ, ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਅਗਰ ਤੁਸੀਂ ਘੱਟ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ 200 ਰੁਪਏ, ਅਗਰ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਯੂਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ 2000 ਰੁਪਏ ਤੁਹਾਡੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਬਚ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਐੱਲਈਡੀ ਬੱਲਬ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਮੇਰੇ ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 2 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਲਈ ਐਸੇ 200 ਰੁਪਏ, 500 ਰੁਪਏ 1000 ਰੁਪਏ ਬਚਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਮਿਲੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕੰਮ ਅਸੀਂ ਐਸਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਬਿਜਲੀ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਐੱਲਈਡੀ ਦਾ ਗੋਲਾ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਹੈ।
ਜਿਸ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਲਾਈਟਾਂ ਲਗੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਲਾਈਟ ਐਸੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਐੱਲਈਡੀ ਬੱਲਬ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਦਾ ਬਿਲ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਪੈਸ਼ਨਰ ਹੋਣ, ਰਿਟਾਇਰਡ ਹੋਣ, ਟੀਚਰਸ, ਗ੍ਰਾਮ ਸੇਵਕ ਹੋਣ, ਪੁਲਿਸ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਏ ਹੋਣ, ਮਿਲਿਟਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਆਏ ਹੋਣ, ਐਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜ-ਪੰਦਰਾਂ ਲੋਕ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਹਨ,
ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, 'ਭਾਈ ਭਾਈ, ਆਪ ਸਭ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹੋ, ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚਲੋ ਸਕੂਲ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਵੈਸੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਵੀ ਮਨਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਸਾਡੇ ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਦ ਕੋਈ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਆਪ ਸਭ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ, ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਤੋਰਣ ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ 100 ਘਰ ਹੋਣ, 50 ਮਕਾਨ ਹੋਣ, ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਹੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਤੋਰਣ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਨਾਕੇ ‘ਤੇ ਨਜਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਤੋਰਣ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤੋਰਣ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਰਣ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੀ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਯੰਤੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਬੜੇ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਮਨਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਈਏ, ਚਾਹੇ ਜਿਤਨਾ ਵੀ ਪੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਬੜੇ ਹੋਣ, ਬੋਲੋ ਭਾਈ, ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਹੈ, ਆਓ, ਅਗਰ ਆਉਣਗੇ ਤਾਂ ਦੋ-ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਰੱਖ ਕੇ ਜਾਣਗੇ, ਇਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਹਨ ਜੋ ਅਸੀਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਾਡੀ ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਹੋਵੇ, ਸਾਡਾ ਸਕੂਲ ਹੋਵੇ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਸੌਂਪ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਲਾਣਾ ਭੈਣ ਜਾਂ ਭਾਈ ਨੂੰ ਪੰਦਰਾਂ ਮਿੰਟ ਦੇ ਲਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਸਪਤਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 15 ਮਿੰਟ ਕੱਢੋ। ਸਕੂਲ ਜਾਓ, ਸਰ ਆਏ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਬੱਚੇ ਆਏ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਆਏ ਹਨ, ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਫਾਈ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਸ਼ੌਚਾਲਯ  ਠੀਕ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਆਪ ਇਤਨਾ ਦੇਖ ਕੇ ਆਓ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਕੂਲ ਜਿਊਂਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹਨ ਜੋ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਕਰਨ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਆਵੇਗੀ, ਪਿੰਡ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣੇਗਾ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਔਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਹੈ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਤਨੀ ਤਾਕਤ ਇਸ ਔਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ ਦੀ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਟੈਲੀ-ਮੈਡੀਸਿਨ ਦਾ ਲਾਭ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਅਸੀਂ ਟੈਲੀ-ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਲਾਭ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਭਾਈਓ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲਾਭਵੰਦ ਕਰੀਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਕਰੀਏ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਸੇਵਾ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੌਮਨ ਸਰਵਿਸ ਸੈਂਟਰ ਸਰਕਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਗਏ ਬਿਨਾ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦਬਾ ਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਆਪ ਕੀ ਬਾਤ ਸਿੱਧਾ ਸਰਕਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਤਨੀ ਵਧੀਆ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਕੌਮਨ ਸਰਵਿਸ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਅਗਰ ਕੋਈ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਰੇਲਵੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਜਾਂ ਮੇਹਸਾਣਾ ਜਾਂ ਰਾਜਕੋਟ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੌਮਨ ਸਰਵਿਸ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਰੇਲਵੇ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਉਸ ਦਾ ਪੈਸਾ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਚਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਜਿਤਨੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਾਂਗੇ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਰਿਣਾਮ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ। ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਤ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ, ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਲੋਕ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਬੱਚਾ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵੀ ਬੱਚਾ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਦੀ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਨਾਮਾਂਕਿਤ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵੀ ਬੱਚਾ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਮੈਂ ਗਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਪਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਦਿਨ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਪੰਚਾਇਤ ਹੋਏ ਤਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋਏ ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਆਏ, ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਾਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਾਡੀ ਮੀਟਿੰਗ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸਾਡੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੈਠਕ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਠ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪਰੀਚੈ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਕਹਿੰਦੇ, ਫਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਮੈਂ ਐੱਸਪੀ, ਫਿਰ ਦੂਸਰਾ ਭਾਈ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਹਾਂ ਐੱਸਪੀ, ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ‘ਭਾਈ ਸਿੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਲਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਐੱਸ.ਪੀ. ਆਪ ਬਣ ਗਏ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਨਵਾਂ ਸੀ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਆਸਚਰਜ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ, ਸਰ ਐੱਸਪੀ ਯਾਨੀ ਕਿ ਸਰਪੰਚ ਪਤੀ, ਮੈਂ ਸਰਪੰਚ ਪਤੀ ਹਾਂ। ਯਾਨੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਰਪੰਚ ਲੇਕਿਨ ਸਾਰਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਇਹ ਐੱਸਪੀ ਕਰੇ, ਅਸੀਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਨੇ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਐੱਸਪੀ ਨਹੀਂ। ਸਰਪੰਚ ਪਤੀ ਨਹੀਂ। ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਇਹ ਬਾਤ ਪਸੰਦ ਆਈ ਹੈ।’
ਕਿਉਂਕਿ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਤਨੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਗਰ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਇਤਨਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹ ਅਦਭੁਤ ਪਰਿਣਾਮ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਿਤਨਾ ਨਾਮ ਰੋਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। 10ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਦੇ ਰਿਜ਼ਲਟ ਦੇਖ ਲਵੋ। ਸਾਡੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਭੈਣਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਬੇਟੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਬੜੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਜਿਤਨਾ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਖਰਚ ਦਾ ਬੋਝ ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲਈ ਜੋ ਮਮਤਾ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਣਾ ਕਿ ਪਿੰਡ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੇਗਾ। ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇਗਾ।
ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ, ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਅਤੇ ਰੁਕਣ ਜੋ ਇਤਨੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਆਣੰਦ ਦੇ ਪਾਸ ਅਜਰਾਪੁਰਾ ਹੈ। ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੀ ਅਜਰਪੁਰਾ ਆਏਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰੁਕੇ। ਅਗਰ ਇੱਥੇ ਅਜਰਪੁਰਾ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਿਤਨਾ ਮਹੱਤਵ ਦਿਆਂਗੇ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ ਸਾਡਾ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਤਨੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਹੋਣ ਲਗੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਗਰ ਕੰਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਵਾਂਗੇ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਕਰੋਗੇ। ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਯੁਗ ਦਾ ਲਾਭ ਸਾਡੀ ਚੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ, ਸਾਡੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਭਾਈਆਂ, ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਪੰਚਾਇਤ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਪੂਰਬਹਾਰ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇਗੀ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਪਾਸ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਸੁਭਾਗਸ਼ਾਲੀ  ਹਾਂ ਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਬ, ਚਾਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇਖੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਕਦੇ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ ਸੀ, ਐਸੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ, ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕਿਤਨੀ ਵਧੀ ਹੈ, ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਾਤ ਜਨਮਾਨਸ ਵਿੱਚ ਘਰ ਕਰਨ ਲਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਗ਼ਰੀਬ ਤੋਂ ਗ਼ਰੀਬ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲੇ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੰਚਾਇਤ ਰਾਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨੂਠੀ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਨੂਠੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।
ਆਓ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪੰਚਾਇਤ ਰਾਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਇਸ ਅਨੂਠੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਈਏ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਪੰਚਾਇਤ ਰਾਜ ਦਿਵਸ ਵੀ ਹੈ; ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੜਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਤੀਸਰੇ ਸਪਤਾਹ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ। ਲੇਕਿਨ ਅੱਜ ਗੁਜਰਾਤ ਨੇ 1 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਪੰਚਾਇਤ ਉਤਸਵ ਨੂੰ ਮਨਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਅੱਛਾ ਭਗੀਰਥ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਤਨੀ ਬੜੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਇਤਨਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਅਕਤ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਢੇਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ।
ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ ਜੈ।
ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ ਜੈ।
ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ ਜੈ।
ਧੰਨਵਾਦ।