ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਨਾਮਾਤਰ ਰੇਟ 'ਤੇ ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ 2,000 ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਗਈਆਂ
ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਆਨਲਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਰਿਪੋਰਟ ਤੁਰੰਤ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ 2024 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪੇਂਡੂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 2000 ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਦਰ 'ਤੇ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਜਾਂਚ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਔਨਲਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਡਾਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਉਪਚਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੀਐਚਈਡੀਜ਼ / ਬੋਰਡਾਂ / ਨਿਗਮਾਂ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ।
ਪੇਂਡੂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰਾਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰਾਂ, ਬਲਾਕ / ਸਬ ਡਵੀਜ਼ਨ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪਰਖ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਨਏਬੀਐਲ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਟੈਸਟਿੰਗ ਲਈ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਨਮੂਨੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੈਂਪਲਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸੇ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਐਨਜੇਜੇਐਮ ਨੇ ਆਈਸੀਐਮਆਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਜੇਜੇਐਮ-ਡਬਲਯੂਕਿਯੂਐਮਆਈਐਸ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਪਰਖ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਕੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜਲ ਜੀਵਨ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੁਆਲਟੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਟੂਟੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ, ਪਛਾਣ 27,544 ਆਰਸੈਨਿਕ ਅਤੇ ਫਲੋਰਾਈਡ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਰਾਜਾਂ ਨੇ 26,492 ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਾਟਰ ਪਿਊਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਪਲਾਂਟ  ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 8-10 ਲੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਪੀਣ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 32,543 ਸੀਡਬਲਯੂਪੀਪੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ ਦੁਆਰਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, 5 ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਨੂੰ ਫੀਲਡ ਟੈਸਟ ਕਿੱਟਾਂ  ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਾਰੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਡਿਲਿਵਰੀ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਵਾਰ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਸੰਬੰਧੀ ਗੰਦਗੀ ਲਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਸਾਇਣਕ ਲਈ ਗੰਦਗੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪੱਧਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੈ।
ਜਲ ਜੀਵਨ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇਸ ਐਪ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਡ੍ਰਿੰਕਿੰਗ ਵਾਟਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ  ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵਤਾ ਪਰਖ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਕੰਮਕਾਜ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੁਆਲਟੀ ਗੰਦਗੀ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੂਟੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ‘ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੌਨਟਰਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਫਰੇਮਵਰਕ’ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਅਜਿਹੇ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਕੇਂਦਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਅਪਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਕਰਨਗੀਆਂ।
ਹਰੇਕ ਘਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਣੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਲਈ, ਐਨਜੇਜੇਐਮ ਹਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਲਿਆ ਕੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ 'ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ' ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ 'ਸੇਵਾ ਡਿਲਿਵਰੀ' ਵੱਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਜਾਂ ਪੇਂਡੂ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ 'ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ' ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਣ।
ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਮਾਪਦੰਡ
ਜਲ ਜੀਵਨ ਮਿਸ਼ਨ 2024 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪੇਂਡੂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੁਆਲਟੀ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਟੂਟੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕਰੀਬਨ 3.23 ਕਰੋੜ ਘਰਾਂ  ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸੀ। 18 ਮਾਰਚ, 2021 ਤੱਕ, ਜਲ ਜੀਵਨ ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਤ 3.87 ਕਰੋੜ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਟੂਟੀ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਭਾਵ 7.11 ਕਰੋੜ  ਪੇਂਡੂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਟੂਟੀ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੈ।
ਹਰੇਕ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਕੂਲ, ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰ, ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਘਰ, ਕਮਿਯੂਨਿਟੀ / ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰ, ਆਦਿ ਨੂੰ ਪੀਣ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਖਪਤ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਤੱਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਬੌਧਿਕ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ ਜੀਵਨ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਪੋਰਟੇਬਲ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਪਾਰ ਵਿਭਾਗ  ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਨਤਾ ਚੁਣੌਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਪੋਰਟੇਬਲ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਨਤਮ, ਮਾਡਯੂਲਰ ਅਤੇ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੱਲ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿੰਡ / ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੁਆਲਟੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ, ਅਸਾਨੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਂਚਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤਰਾਲਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਸਮਾਰਟ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਸੈਂਸਰ ਅਧਾਰਤ ਆਈਓਟੀ ਘੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਤਰਾ, ਗੁਣਵਤਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ 'ਸਮਾਰਟ ਵਾਟਰ ਸਪਲਾਈ ਮਾਪ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ' ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ 9 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ 'ਸੈਂਸਰ ਅਧਾਰਤ ਆਈਓਟੀ' ਹੱਲ ਲਈ ਪਾਇਲਟ ਟੈਸਟਿੰਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ, ਔਨਲਾਈਨ ਅਤੇ ਟੋਲ-ਫ੍ਰੀ ਨੰਬਰ-ਅਧਾਰਤ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।