ਸਿਹਤ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀਆਂ ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
1. ਕੋਵਿਡ -19 ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਕਦਮ
ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਨੇ 11 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ -19 ਨੂੰ ਮਹਾਮਾਰੀ ਐਲਾਨਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਵਿਰੁੱਧ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। 21 ਦਸੰਬਰ, 2020 ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 222 ਦੇਸ਼ ਮਹਾਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸਮਾਜਕ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਕੋਵਿਡ -19 ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ, ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਕੇਸਾਂ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। 29 ਦਸੰਬਰ, 2020 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 10,224,303 ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ। 98,07,569 ਕੇਸ ਸਿਹਤਯਾਬ ਹੋਏ ਜਦ ਕਿ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ 1.45% ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਚਾਅ, ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਸਰਗਰਮ, ਦਰਜੇ ਦੀ, ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ। ਮਾਣਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਹਿਤਧਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਬਾਕਾਇਦਾ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੋਵਿਡ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ, ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 3 ਫਰਵਰੀ 2020 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮੂਹ ਨੇ 22 ਵਾਰ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਕੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸਿਹਤ, ਰੱਖਿਆ, ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ, ਗ੍ਰਹਿ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਫਾਰਮਾ, ਵਣਜ, ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਬਾਕਾਇਦਾ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ।
 ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ,  ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ, ਕੰਟੈਨਮੈਂਟ ਅਤੇ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਸਹੂਲਤ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਟੈਸਟਿੰਗ,  ਜ਼ਰੂਰੀ ਡਾਕਟਰੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ,  ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣਾ,  ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ,  ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ,  ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਉਪਾਅ,  ਜਾਣਕਾਰੀ, ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ,  ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ,  ਜਨਤਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਅਤੇ  ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਣਨੀਤਕ ਮੁੱਦੇ, ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸੂਚਿਤ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ 29 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ 11 ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮੂਹ ਗਠਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੂਹ 10 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਲੋੜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਬਕਾਇਦਾ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਡੀਜੀਐਚਐਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਸਾਂਝਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਮੂਹ  ਜੋ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਐਮਐਚਐਫਡਬਲਯੂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਜੋਖਮ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ, ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਮਹਾਮਾਰੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਰਣਨੀਤੀ, ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ, ਵਿਹਾਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ-ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਹਤ, ਨਿਗਰਾਨੀ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸਹਾਇਤਾ, ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਢਾਂਚੇ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਕਲੀਨਿਕਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਨਿੱਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਣਾਂ  ਦੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਵਰਤੋਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂਆਂ ਬਾਰੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੋਵਿਡ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ / ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਕਈ ਹੋਰ ਉਪਾਅ ਵੀ ਕੀਤੇ। ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ ਸਲਾਹ 17 ਜਨਵਰੀ, 2020 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸਥਿਤੀ ਤਬਦੀਲ ਹੁੰਦੀ ਗਈ, ਯਾਤਰਾ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਗਰੇਡ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 23 ਮਾਰਚ, 2020 ਤੱਕ , ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ 'ਤੇ 15,24,266 ਯਾਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕੁੱਲ 14,154 ਉਡਾਣਾਂ ਸਕਰੀਨਿੰਗ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਗਭਗ 16.31 ਲੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈਂਡ ਬਾਰਡਰ ਕਰਾਸਿੰਗਜ਼ 'ਤੇ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 86,379 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ 12 ਵੱਡੀਆਂ, 65 ਛੋਟੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਲਾਹ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਕਿ 7 ਮਈ 2020 ਨੂੰ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ ਅਧੀਨ 22 ਮਾਰਚ, 2020 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰਕ ਯਾਤਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਵੰਡੇ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ 24 ਮਈ, 2020 ਨੂੰ ਇੱਕ ‘ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼’ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ 2 ਅਗਸਤ, 2020 ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ / ਹੈਲਪਲਾਈਨ  ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਗਰਿਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਰੋਗ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ  ਦੁਆਰਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਕੇਸਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 2 ਮਾਰਚ ਅਤੇ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2020 ਨੂੰ ਕਲੱਸਟਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਨਿਯੰਤਰਣ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਕੰਟੈਨਮੈਂਟ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੂਆਂ ਰਾਹੀਂ  ਕੰਟੈਨਮੈਂਟ ਅਤੇ ਬਫਰ ਜ਼ੋਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ,  ਸਖਤ ਘੇਰੇ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ,  ਤੀਬਰ ਸਰਗਰਮ ਕੇਸਾਂ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਦੀ ਘਰ-ਘਰ ਤਲਾਸ਼, ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ  ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਦਾ ਇਕਾਂਤਵਾਸ,  ਸਧਾਰਣ ਰੋਕਥਾਮ ਉਪਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ੋਖਮ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਇਲਾਜ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਤੇ  ਬਿਮਾਰੀ ਵਰਗੀ ਪੈਸਿਵ ਇਨਫਲੂਐਨਜ਼ਾ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ / ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਬਫਰ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਤੀਬਰ ਸਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ  ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ ਲਈ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਯੋਗ ਇਕੋ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ, ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, 2288 ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ  ਕੋਵਿਡ -19 ਟੈਸਟ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਲੱਦਾਖ, ਸਿੱਕਮ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ, ਲਕਸ਼ਦੀਪ ਅਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਨਿਰੰਤਰ ਟੈਸਟਿੰਗ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 1.5 ਮਿਲੀਅਨ ਟੈਸਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਾਪਦੰਡ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 10 ਲੱਖ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਪਿਛੇ 140 ਟੈਸਟ ਹੈ। 30 ਦਸੰਬਰ 2020 ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁੱਲ 17,09,22,030 ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਵਿਡ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਨਿਦਾਨ ਜਾਂ ਟੈਸਟਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਦੇਸੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਕਿੱਟਾਂ / ਦਿਨ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਕੋਵਿਡ -19 ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਢੁੱਕਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਤਿੰਨ-ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, [ ਕੋਵਿਡ ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰ ਹਲਕੇ ਜਾਂ ਪੂਰਵ-ਲੱਛਣ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਅਲੱਗ ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਨਾਲ;  ਦਰਮਿਆਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਆਕਸੀਜਨ ਸਹਿਯੋਗੀ ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ ਬੈੱਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਰਪਿਤ ਕੋਵਿਡ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ  ਅਤੇ  ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਆਈਸੀਯੂ ਬੈੱਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਰਪਿਤ ਕੋਵਿਡ ਹਸਪਤਾਲ  ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਐਸਆਈਸੀ, ਰੱਖਿਆ, ਰੇਲਵੇ, ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲਾਂ, ਸਟੀਲ ਮੰਤਰਾਲੇ ਆਦਿ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੇਸ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਲਾਭ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
29 ਦਸੰਬਰ 2020 ਤੱਕ, 12,67,127 ਸਮਰਪਿਤ ਇਕੱਲੇ ਬੈੱਡ ਦੇ ਬਿਨਾਂ O2 ਦੇ ਕੁੱਲ 15,378 ਕੋਵਿਡ ਇਲਾਜ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਕੁੱਲ 2,70,710 ਆਕਸੀਜਨ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਲਹਿਦਗੀ ਬਿਸਤਰੇ ਅਤੇ 81,113 ਆਈਸੀਯੂ ਬਿਸਤਰੇ  ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਉਪਲਬਧ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਟਾਲਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 5,91,496 ਬੈੱਡਾਂ ਵਾਲੇ ਕੁੱਲ 12,669 ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਸੈਂਟਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਲਾਗ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕਸ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਥੈਰੇਪੀ, ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਡਾਕਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਧੀਨ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਰੀਮੇਡੇਸਿਵਰ, ਕੰਵਲੈਸੈਂਟ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਅਤੇ ਟੋਸੀਲੀਜ਼ੁਮਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵੀ ਇਲਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਆਰੀ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਰ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਰਾਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਡਾਕਟਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਾਰੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਏਮਜ਼ ਕੋਰੋਨਾ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 9971876591 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਏਮਜ਼ ਦਿੱਲੀ ਕੋਵਿਡ -19 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਲੀ-ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੇਂਦਰ  ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ + 91-9115444155 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰਕੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ, ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਏਮਜ਼ ਫੈਕਲਟੀ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਟੈਲੀਮੈਡੀਸਨ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਟੈਲੀ-ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਸੀਮਤ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਿਮਾਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਤਿਕੋਣੀ, ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਲੀਨਿਕਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸੇਧ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਏਮਜ਼, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਲੀਨਿਕਲ ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ  ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਏਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਵੈਬਿਨਾਰਜ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਲੀਨਿਕਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੋਵਿਡ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕੋਵਿਡ ਸਿਹਤ ਮੁੱਦਿਆਂ, ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਟੈਲੀਮੇਡੀਸੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 'ਈ-ਸੰਜੀਵਨੀ', ਇੱਕ ਵੈੱਬ -ਅਧਾਰਤ ਵਿਆਪਕ ਟੈਲੀਮੈਡੀਸਨ ਹੱਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ  ਦੋਵਾਂ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 29 ਦਸੰਬਰ 2020 ਤੱਕ, ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ 11 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਲੀ-ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਆਈਸੀਐਮਆਰ ਕੋਵਿਡ 'ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲੀਨਿਕਲ ਰਜਿਸਟਰੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਵਿਡ -19 ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਲੀਨੀਕਲ ਕੋਰਸ, ਇਸਦੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ।
ਕੋਵਿਡ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਹਰ ਸਮੂਹ ਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਗਠਨ , ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ 7 ਅਗਸਤ, 2020 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 10 ਲੈਬਾਂ  ਨੇ ਜੀਨੋਮ ਕ੍ਰਮ ਲਈ ਇਨਸਕੋਗ  ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
2. ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ
-
ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਰਾਹੀਂ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵੈੱਲਨੈੱਸ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ-- ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਕਸਦ ਮੁੱਢਲੀ, ਸਕੈਂਡਰੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਰਵਈਆ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ 80-90% ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲਈ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
-
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਕੇਅਰ ਟੀਮ ਵਲੋਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸੰਚਾਰੀ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਸਹੀ ਨਿਦਾਨ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਰੈਫਰਲ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਟੀਮ ਅੱਗੇ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਫਾਲੋ-ਅਪ ਕੇਅਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਤੀਸਰੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਰੈਫਰਲ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕਸ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਇਹਨਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਬਾਦੀ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਜਬੂਤ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵੱਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ।
-
ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹਨ:
-
ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ  ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ  ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਕੇ 1,50,000 ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਕੇਅਰ  ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਿਹਤ  ਅਤੇ ਸੰਚਾਰੀ ਰੋਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਮਜਬੂਤ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸੰਚਾਰੀ ਰੋਗਾਂ  ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ, ਈਐੱਨਟੀ, ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਮੌਖਿਕ ਸਿਹਤ, ਜਰੀਏਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਪੈਲੀਏਟਿਵ ਕੇਅਰ ਅਤੇ ਟਰੌਮਾ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬੜ੍ਹਾਵਾ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੋਗ ਆਦਿ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੜਾਅਵਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਧੂ ਪੈਕੇਜਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
-
ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਨ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ  ਹੈ। ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ - ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਨ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ  ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਜਾਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਲਗਭਗ 10.74 ਕਰੋੜ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਖਰਚੇ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 5.00 ਲੱਖ ਦਾ ਸਿਹਤ ਕਵਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 13.11.2020 ਤੱਕ, 32 ਰਾਜ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1.4 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲਿਆਂ ਲਈ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ 17,300 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1.4 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲੇ 315 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅੰਤਰ-ਰਾਜ ਪੋਰਟੇਬਿਲਟੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੁਣ ਤੱਕ, 12.66 ਕਰੋੜ ਈ-ਕਾਰਡ  ਨੂੰ ਲਾਭ ਦੀ ਸੌਖੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
2.1a. ਏਬੀ-ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਅਪਡੇਟ:
-
ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਪੈਕੇਜਾਂ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ।
-
ਏਬੀ-ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ ਪੋਰਟਲ ਦਾ ਐਪ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਮਾਨਯੋਗ ਐਚਐਫਐਮ ਦੁਆਰਾ 12 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਏਬੀ-ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਭੂ-ਟੈਗਿੰਗ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੇਵਾ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
-
ਫਰੰਟ ਲਾਈਨ-ਹੈਲਥ ਕੇਅਰ ਵਰਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਸੰਚਾਰੀ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿੱਟ ਹੈਲਥ ਵਰਕਰ ਮੁਹਿੰਮ ਵੀ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ 1 ਦਸੰਬਰ 2020 ਤੱਕ 502 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ 12 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਥਾਮ, ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਅਤੇ ਉਪਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਪਾਅ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ-19 ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਜੋਖਮ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਵਰਕਰ  ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਇਹਨਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਖੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਸ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਫੈਲਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
-
ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ, ਜ਼ੁੰਬਾ, ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ ਆਦਿ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਬਲਕਿ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਕੇਵਲ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ 39 ਸਿਹਤ ਕੈਲੰਡਰ ਦਿਵਸਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
-
ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿੱਚ, ਸਕੂਲ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕੂਲ ਦੋ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਬੈਸਡਰ ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਂਦੇ ਸਾਲ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
-
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਏਬੀ-ਐਚ ਡਬਲਯੂਸੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਕੇਅਰ ਟੀਮ ਨੂੰ 'ਸਹੀ ਖਾਣ'ਅਤੇ' ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖਾਣ' ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
-
ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰੋਲ-ਆਊਟ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਵਰਚੁਅਲ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਵਧੀਆ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਰਾਸ-ਲਰਨਿੰਗ ਲਈ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2.1 b. ਏਬੀ-ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਸਪੁਰਦਗੀ:
-
ਹੁਣ ਤੱਕ, ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਤਹਿਤ 1,04,860 ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਰਾਜਾਂ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ  ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਬੀ-ਐਚ ਡਬਲਯੂਸੀ ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, 50,927 ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ 01 ਦਸੰਬਰ, 2020 ਤੱਕ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 28,320 ਐਸਐਚਸੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਏਬੀ-ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ, 18,972 ਪੀਐਚਸੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਏਬੀ-ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ ਅਤੇ 3,635 ਯੂਪੀਐਚਸੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਏਬੀ –ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
-
ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ ਪੋਰਟਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਡੇਟਾ ਅਪਡੇਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੁਣ ਤੱਕ, ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਲਈ ਲਗਭਗ 6.5 ਕਰੋੜ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਲਈ ਲਗਭਗ 5 ਕਰੋੜ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਏਬੀ-ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਏਬੀ-ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਲਈ 1.21 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਲਈ 1.78 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।
-
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 01.12.2020 ਤੱਕ, ਕੁੱਲ 33.07 ਲੱਖ ਯੋਗ / ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਸੈਸ਼ਨ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
-
ਸਬ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ ਪੱਧਰ ਦੀ ਏਬੀ-ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਟੀਮ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਅਫਸਰਾਂ  ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਹੈ - ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬੀਐਸਸੀ / ਜੀਐਨਐਮ ਨਰਸ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਆਯੁਰਵੈਦ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਦੀਆਂ ਕੁਸ਼ਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ। ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਜਾਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਰਸਿੰਗ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ, ਮਲਟੀਪਰਪਜ਼ ਵਰਕਰ  ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸੋਸ਼ਲ ਹੈਲਥ ਕਾਰਕੁੰਨ  ਹਨ। ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇਗਨੂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਨਤਕ / ਸਿਹਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 276 ਇਗਨੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਿੱਖਿਆ ਸੈਂਟਰਾਂ  ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ , ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ , ਗੁਜਰਾਤ , ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼  ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ , ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ 548 ਪੀਐਸਸੀ ਦੇ ਕੁਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਧਿਐਨ ਕੇਂਦਰਾਂ  ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਧੀਨ ਹੋਰ 272 ਪੀਐਸਸੀ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਐਨਬੀਸੀ, ਟੀਬੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਸਮੇਤ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਬੀ-ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ, ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਐਨਸੀਡੀ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਏਬੀ-ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿਹਤ ਟੀਮ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਈਟੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
-
ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ , ਸਹੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖਾਣਾ, ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ, ਧਿਆਨ, ਹਾਸਰਸ ਕਲੱਬਾਂ, ਓਪਨ ਜਿਮ, ਆਦਿ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਸਮੇਤ ਯੋਗ ਸੈਸ਼ਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅਧਾਰ' ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਨਾ ਸਿਹਤ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ 'ਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
-
ਟੈਲੀਮੈਡੀਸਨ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਪੀਐਚਸੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੱਬ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮਾਹਰ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ, 23,817 ਏਬੀ-ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ ਨੇ ਟੈਲੀ-ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।
2.2 ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ:
ਐਨਐਚਐਮ ਨੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ 2.65 ਲੱਖ ਵਾਧੂ ਸਿਹਤ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਭਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 11,921 ਜੀਡੀਐਮਓ, 3,789 ਮਾਹਰ, 73,619 ਸਟਾਫ ਨਰਸਾਂ, 81,978 ਏਐਨਐਮਜ਼, 44,314 ਪੈਰਾ ਮੈਡੀਕਲ, 460 ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ 17,222 ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟਾਫ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲੈਣ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਐਨਐਚਐਮ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਬਹੁ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸੇਧ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ' ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਐਨਐਚਐਮ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀਐਚਸੀ, ਸੀਐਚਸੀ ਅਤੇ ਡੀਐਚ ਵਿੱਚ ਆਯੁਸ਼ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 27,495 ਆਯੂਸ਼ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ 4626 ਐਨਐਚਐਮ ਫੰਡਿੰਗ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
2.3 ਆਯੂਸ਼ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ:
ਆਯੂਸ਼ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ 7,785 ਪੀਐਚਸੀ, 2,748 ਸੀਐਚਸੀ, 496 ਡੀਐਚ, 4,022 ਸਿਹਤ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਐਸਸੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਪਰ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ 371 ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੁਸ਼ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
2.4. ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ :
ਉੱਚ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨਐਚਐਮ ਦੇ 33% ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੂਨ, 2020 ਤੱਕ ਐਨਐਚਐਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਵੇਂ ਨਿਰਮਾਣ / ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
|
|
ਸਹੂਲਤ
|
|
ਨਵੀਂ ਉਸਾਰੀ
|
|
ਨਵੀਨੀਕਰਨ / ਅਪਗ੍ਰੇਡੇਸ਼ਨ
|
|
ਮਨਜ਼ੂਰ
|
|
ਮੁਕੰਮਲ
|
|
ਮਨਜ਼ੂਰ
|
|
ਮੁਕੰਮਲ
|
|
ਐਸਸੀ
|
|
28150
|
|
21249
|
|
23225
|
|
16548
|
|
ਪੀਐੱਚਸੀ
|
|
2941
|
|
2371
|
|
15858
|
|
13428
|
|
ਸੀਐੱਚਸੀ
|
|
620
|
|
499
|
|
7339
|
|
6379
|
|
ਐਸਡੀਐਚ
|
|
242
|
|
159
|
|
1238
|
|
1011
|
|
ਡੀਐਚ
|
|
175
|
|
148
|
|
3227
|
|
2407
|
|
ਹੋਰ|
|
1328
|
|
803
|
|
1673
|
|
847
|
|
ਕੁੱਲ
|
|
33456
|
|
25229
|
|
52560
|
|
40620
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|ਇਹ ਸਹੂਲਤਾਂ ਐਸਸੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹਨ ਪਰ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ।
2.5 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਸੇਵਾਵਾਂ :
ਅੱਜ ਤੱਕ, 35 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰਨ ਲਈ 108 ਜਾਂ 102 ਟੈਲੀਫੋਨ ਨੰਬਰ ਡਾਇਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। 108 ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਦੇਖਭਾਲ, ਟਰੌਮਾ ਅਤੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਪੀੜਤਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।102 ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੇਐਸਐਸਕੇ ਇੰਟਾਈਟਲਮੈਂਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੁਫਤ ਆਵਾਜਾਈ, ਰੈਫਰਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਘਰ ਛੱਡਣਾ 102 ਸੇਵਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਟੋਲ-ਫ੍ਰੀ ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਐਕਸੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ,ਐਨਐਚਐਮ ਦੇ ਅਧੀਨ 10,599 ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਸੇਵਾ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਾਇਲ -108 ਅਤੇ 10,480  ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਰੀਜ਼ਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੱਕ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ 5,412 ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
2.6 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੋਬਾਈਲ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨਿਟ :
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਐਨਐੱਚਐੱਮ ਅਧੀਨ 1677 ਐਮਐਮਯੂ ਲਈ 716 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚੋਂ 504 ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਮੋਬਾਈਲ ਮੈਡੀਕਲ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਰੰਗ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ "ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੋਬਾਈਲ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨਿਟ ਸਰਵਿਸ" ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
2.7 ਮੁਫਤ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ:
ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਤਹਿਤ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਭਰੋਸਾ, ਆਈਟੀ ਅਧਾਰਤ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਆਦਿ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਐਨਐਚਐਮ- ਮੁਫ਼ਤ ਦਵਾਈ ਸੇਵਾ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰਤ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪਹਿਲ 2 ਜੁਲਾਈ, 2015 ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਵਾਈਆਂ ਮੁਫਤ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ, ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਵੰਡ 30 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਟੀ ਸਮਰਥਿਤ ਡਰੱਗਜ਼ ਵੰਡ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਚਾਰੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, 36 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ / ਖਰੀਦ ਬਾਡੀ ਦੁਆਰਾ ਕੇਂਦਰੀ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ ਹੈ, 29 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਐਨਏਬੀਐਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਲੈਬਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪਰਖਣ, 33 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਅਨੁਸਾਰ ਈਡੀਐਲ, 14 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਡਿਟ ਵਿਧੀ ਹੈ ਅਤੇ 22 ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਸਮਰਪਿਤ ਟੋਲ ਫਰੀ ਨੰਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਅਧਾਰਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਵਿਧੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
2.8 ਮੁਫਤ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕਸ ਸੇਵਾ ਪਹਿਲ:
ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਅਤੇ ਕੁਆਲਟੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ  ਨੇ ਮਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਕੇ ਮੁਫਤ ਨਿਦਾਨ ਸੇਵਾ ਪਹਿਲ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿਚ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸਿਹਤ ਦਖਲ ਸਿੱਧੇ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਜੇਬ ਖਰਚਿਆਂ ਤੋਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਏਗਾ। ਇਹ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕਸ-ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓਲੌਜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ  ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਨਵੰਬਰ 2020 ਤੱਕ, 33 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕਸ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।  ਮੁਫਤ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕਸ ਸੀਟੀ ਸਕੈਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ 23 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਮੁਫਤ ਟੈਲੀ ਰੇਡੀਓਲੋਜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੀਪੀਪੀ ਮੋਡ ਵਿੱਚ 11 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੁਫ਼ਤ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕਸ ਪਹਿਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੰਸਕਰਣ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇਣ ਲਈ ਐਨਐਚਐਸਆਰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੀਆਈਪੀ 2020-21 ਵਿੱਚ, ਐਨਐਚਐਮ ਨੇ ਮੁਫਤ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਸੁਧਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ 11 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
2.9 ਬਾਇਓਮੈਡੀਕਲ ਉਪਕਰਣ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ:
ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਬਾਇਓਮੈਡੀਕਲ ਉਪਕਰਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ  'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਜ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਾਏ ਗਏ ਸਨ। 1 ਨਵੰਬਰ 2020 ਤੱਕ, ਬੀਐਮਐਮਪੀ 31 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਬੀਐਮਐਮਪੀ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ 95% ਅੱਪ ਟਾਈਮ ਨਾਲ ਉਪਕਰਣ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਵੇਗੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਬਾਇਓਮੈਡੀਕਲ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਰੱਖ ਰਖਾਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਜਨਤਕ-ਨਿੱਜੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸੇਧ ਦੇਣ ਲਈ ਸਤੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2.10 ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ:
-
ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਸੋਸ਼ਲ ਹੈਲਥ ਵਰਕਰ: ਐਨਐਚਐਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 10.61 ਲੱਖ ਆਸ਼ਾ ਵਰਕਰ ਹਨ ਜੋ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕੜੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਆਸ਼ਾ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਰੁਟੀਨ ਅਤੇ ਆਵਰਤੀ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਉਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੁਣ ਆਸ਼ਾ ਨੂੰ 1000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2000 / - ਰੁਪਏ ਮਿਲਣਗੇ। ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੀਵਨ ਜੋਤੀ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਆਸ਼ਾ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਸੁਵਿਧਾਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੰਡ ਕਰੇਗੀ।
-
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰਮ ਯੋਗੀ ਮਾਨਧਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ-ਐਸਵਾਈਐਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜੋ ਕਿ 15 ਫਰਵਰੀ, 2019 ਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਵਿਆਪੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ 18 ਤੋਂ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਸੰਗਠਿਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਬੁਢਾਪਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਯੋਗਦਾਨ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਕੀਮ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ 15000 / - ਰੁਪਏ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਾ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਫੈਸੀਲੀਟੇਟਰ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਯੋਗ ਹਨ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਕੀਮ ਲਈ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ 50% ਹਿੱਸਾ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ 50% ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਕਮ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਖਰੇਵੇਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਹ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸੀਐਸਸੀ-ਐਸਪੀਵੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜੀਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਲਾਭਪਾਤਰੀ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 3000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ।
-
ਵੀਐਚਐਸਐਨਸੀਜ਼: ਗ੍ਰਾਮ ਪੱਧਰੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 5.53 ਲੱਖ ਗ੍ਰਾਮ ਸਿਹਤ ਸਵੱਛਤਾ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਸਮਿਤੀਆਂ  ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ 12.55 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ੍ਰਾਮ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿਵਸ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
-
ਸਬ-ਸੈਂਟਰਾਂ  ਨੂੰ ਅਣ-ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ: ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਕਮੇਟੀ  ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਵਰਕਰ, ਆਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਪ-ਕੇਂਦਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਢੁੱਕਵੀਂ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਹੈ। ਵੀਐਚਐਸਐਨਸੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪ ਕਮੇਟੀ ਜਾਂ ਵਿਧਾਨਿਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾਗਤ ਵਿਧੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਵੀਐਚਐਸਐਨਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਅਧਾਰ 'ਤੇ 10,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਾਧੂ ਫੰਡ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਵੱਧ ਹਨ। ਜੂਨ, 2020 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 5.53 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੀਐਚਐਸਐਨਸੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਵੀਐਚਐਸਐਨਸੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2.11 24 X 7 ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰੈਫਰਲ ਸਹੂਲਤਾਂ:
ਜੱਚਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਪੀਐਚਸੀਜ਼ ਵਿਖੇ 24x7 ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। 10,430 ਪੀਐਚਸੀ ਨੂੰ 24x7 ਪੀਐਚਸੀ ਅਤੇ 2953 ਸਹੂਲਤਾਂ  ਨੂੰ ਐਨਐਚਐਮ ਅਧੀਨ ਪਹਿਲੇ ਰੈਫ਼ਰਲ ਯੂਨਿਟ  ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
12.12 ਮੇਰਾ ਹਸਪਤਾਲ :
'ਮੇਰਾ ਹਸਪਤਾਲ' ਇੱਕ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਫੀਡਬੈਕ ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ  ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲਾਂ  ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਤੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸੀਐਚਸੀ, ਦਿਹਾਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ 34 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 31.03.2020 ਤੱਕ, 4695 ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲੀ ਸਾਲ 2019-20 ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ 2061 ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ‘ਮੇਰਾ ਹਸਪਤਾਲ’ ਪੋਰਟਲ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2.13 ਕਾਯਾਕਲਪ:
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ 2 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ “ਕਾਯਾਕਲਪ” ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 11 ਨਵੰਬਰ 2020 ਤੱਕ, 12 ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ , 352 ਡੀਐਚਐਸ, 1459 ਐਸਡੀਐਚ / ਸੀਐਚਸੀ, 3675 ਪੀਐਚਸੀ, 808 ਯੂਪੀਐਚਸੀ, 7 ਯੂਸੀਐੱਚਸੀ, 307 ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ ਨੇ 70% ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2019-20 ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਕੁੱਲ 6620ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
2.13 ਸਵੱਛ ਸਵਸਥ ਸ੍ਰਵਤ੍ਰ :
ਸਵੱਛ ਸਵਸਥ ਸ੍ਰਵਤ੍ਰ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਜਲ ਅਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਵੱਛਤਾ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਦਸੰਬਰ, 2016 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਤਹਿਤ, ਓਡੀਐਫ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੈਰ-ਕਾਯਾਕਲਪ ਅਵਾਰਡੀ ਸੀਐਚਸੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਕਾਯਾਕਲਪ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਘਾਟਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਗਲੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਾਯਾਕਲਪ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੇ।
2.14 ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਾਇਲਸਿਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ:
ਪੀਐਮਡੀਪੀ  503 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 35 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 542 ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਕੇ 882 ਡਾਇਲਸਿਸ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 30 ਸਤੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਕੁੱਲ 8.52 ਲੱਖ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਡਾਇਲਸਿਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ 86.37 ਲੱਖ ਹੇਮੋ-ਡਾਇਲਸਿਸ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਲਿਆ। ਇਕੱਲੇ 2020 ਵਿੱਚ, ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ ਦਰਮਿਆਨ ਕੁੱਲ 2.76 ਲੱਖ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੇ 27.9 ਲੱਖ ਹੇਮੋ- ਡਾਇਲਸਿਸ ਸੈਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
ਪੀਐਮਐਨਡੀਪੀ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਪੈਰੀਟੋਨਲ ਡਾਇਲਸਿਸ  ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਰੀਟੋਨਲ ਡਾਇਲਸਿਸ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ 10 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੈਰੀਟੋਨਲ ਡਾਇਲਸਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਘਰ ਅਧਾਰਤ ਡਾਇਲਸਿਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਆਮ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਘੱਟ ਵਿਘਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ 'ਤੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਭਾਰ ਵਾਧੂ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਪੀਡੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਡਾਇਲਸਿਸ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਲਚਕਤਾ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੀਆਈਪੀ 2020-21 ਵਿੱਚ , ਐਨਐਚਐਮ ਨੇ ਲਗਭਗ 4000 ਮਰੀਜਾਂ ਲਈ 20 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਪੀਡੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ।
2.15 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਭਰੋਸਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ:
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ, ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਲੀਨਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਸ਼ੋਰੈਂਸ ਸਟੈਂਡਰਡ  ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮਾਪਦੰਡ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਈਐੱਸਕਿਊ ਯੂਏ  ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਆਈਆਰਡੀਏ ਅਤੇ ਐਨਐਚਏ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਕੁੱਲ 667 ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸਵੱਛਤਾ, ਸਾਫ਼ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਣ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਯਾਕਲਪ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਕੀਮ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਾਯਾਕਲਪ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੱਚਾ ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਤਰਜੀਹ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। 'ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ' ਵਿੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਲੱਕਸ਼ਿਆ ਪਹਿਲ 2017 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਲੱਕਸ਼ਿਆ ਪ੍ਰਮਾਣਤ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਕਾਰਨ 264 ਲੇਬਰ ਰੂਮਾਂ ਅਤੇ 229 ਜਣੇਪਾ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਥੀਏਟਰਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੇਂਦਰੀ ਆਈਟੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਯਾਨੀ 'ਮੇਰਾ-ਹਸਪਤਾਲ' 2018 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਤੱਕ, 5300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 722 ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ 34 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੈਰਾ-ਅਸਪਤਾਲ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁਫ਼ਤ ਡਰੱਗਜ਼ ਸਰਵਿਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਵਾਈਆਂ ਮੁਫਤ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ, ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਵੰਡ 29 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਡਰੱਗ ਵੰਡ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਸੁਚਾਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਪੀਐਚਸੀ ਅਤੇ ਐੱਸਐਚਸੀ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੁਫ਼ਤ ਦਵਾਈ ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਬ-ਸੈਂਟਰਾਂ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰਾਂ , ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰਾਂ , ਉਪ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲਾਂ , ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲਾਂ  ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਮਿਆਰਾਂ  ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਬਨ ਹੈਲਥ  ਲਈ ਵੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਵਾਈਆਂ ਸਥਿਰ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈਪੀਐਚਐਸ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
2.16 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਰਬਨ ਹੈਲਥ ਮਿਸ਼ਨ  ਨੂੰ 1 ਮਈ, 2013 ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਬ-ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ  ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਐਨਆਰਐਚਐਮ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਪ-ਮਿਸ਼ਨ ਹੈ। ਐਨਯੂਐਚਐਮ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਪੁਰਦਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਝੁੱਗੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਬਾਦੀ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਤ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਹੂਲਤਾਂ  ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਐਨਯੂਐਚਐਮ 50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਅਤੇ ਸਟੇਟ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ / ਕਸਬਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੇਂਡੂ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ  ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਮੌਜੂਦਾ ਯੂਪੀਐਚਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ  ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਕਥਾਮ, ਪ੍ਰੇਰਕ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ।
ਐਨਯੂਐਚਐਮ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2015-16 ਤੋਂ ਕੇਂਦਰ-ਰਾਜ ਫੰਡਿੰਗ ਪੈਟਰਨ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ 60:40 ਹੈ। ਸਾਰੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਲਈ ਕੇਂਦਰ-ਰਾਜ ਦੇ ਫੰਡਿੰਗ ਦਾ ਪੈਟਰਨ 90-10 ਫ਼ੀਸਦ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2017-18 ਤੋਂ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਫੰਡਿੰਗ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ 60:40 ਤੱਕ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਾਕੀ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੰਡ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਐਨਯੂਐਚਐਮ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਤ ਮਹਾਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁੰਬਈ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਚੇਨਈ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਬੰਗਲੁਰੂ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਯੂਐੱਲਬੀ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ, ਰਾਜ ਦਾ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਨਯੂਐਚਐਮ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ। ਹੁਣ ਤੱਕ 3568 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 1068 ਸ਼ਹਿਰ ਐਨਯੂਐਚਐਮ ਅਧੀਨ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਐਨਯੂਐਚਐਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ:
-
ਭੌਤਿਕ ਪ੍ਰਗਤੀ :
ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 6 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ, 2020 ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਚੌਥੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਨਯੂਐਚਐਮ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ: -
-
2331 ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 3463 ਦੀ ਮੈਡੀਕਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ
-
178 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 409 ਮਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ
-
6122 ਸਟਾਫ ਨਰਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 9146 ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ
-
13151 ਏਐੱਨਐੱਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 16321 ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ
-
3577 ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਜਦਕਿ 2755 ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਇਨ-ਪੋਜੀਸ਼ਨ
-
2923 ਲੈਬ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਇਨ-ਪੋਜੀਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 3924 ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ
-
406 ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਮੈਨੇਜਰ ਇਨ-ਪੋਜੀਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 681 ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਏ
-
1197 ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟਾਫ ਰਾਜ / ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ / ਸਿਟੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 1523 ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਨਜ਼ੂਰ
-
ਹੁਣ ਤੱਕ, 1068 ਸ਼ਹਿਰ / ਕਸਬੇ ਐਨਯੂਐਚਐਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ
-
4870 ਮੌਜੂਦਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪੀਐਚਸੀ ਵਜੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ
-
782 ਨਵੇਂ ਯੂ-ਪੀਐਚਸੀ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ
-
81 ਨਵੇਂ ਯੂ-ਸੀਐਚਸੀ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ
-
83 ਮੋਬਾਈਲ ਹੈਲਥ ਯੂਨਿਟਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ
-
602 ਹੈਲਥ ਕਿਓਸਕ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ
ਝੁੱਗੀਆਂ ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਲਈ:
-
63025 ਤਾਇਨਾਤ ਆਸ਼ਾ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 74468 ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
-
81169 ਮਹਿਲਾ ਆਰੋਗਯਾ ਸਮਿਤੀ  ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 92993 ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। 
ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਇਆਕਲਪ ਅਤੇ ਸਵੱਛ ਸਵਾਸਥ ਸਰਵਤ੍ਰ  ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂ-ਪੀਐਚਸੀ ਨੂੰ ਕਾਇਆਕਲਪ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। 35 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ, 12 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2019-20 ਲਈ ਕਾਇਆਕਲਪ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 439 ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ।
ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤਹਿਤ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਕੇਅਰ  ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਮੌਜੂਦਾ ਯੂਪੀਐਚਸੀ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ  ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੀਐਚਸੀ ਸਟਾਫ , ਜ਼ਰੂਰੀ ਆਈਟੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਅਤੇ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕਸ ਦੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਰੋਤ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਾਰਚ, 2020 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 3339 ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਲੂ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਐਨਐਚਐਸਆਰਸੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਪੀਐਚਸੀ-ਐਚਡਬਲਯੂਸੀ ਦੇ ਰੋਲ-ਆਉਟ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।
-
ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਗਤੀ :
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2013-14 ਵਿੱਚ 10 ਨਵੰਬਰ, 2020 ਤੱਕ ਐੱਨਯੂਐਚਐਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾਂ/ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 7788.48 ਕਰੋੜ ਅਤੇ 6205.36 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
3. ਜਣਨ, ਜਣੇਪਾ, ਨਵਜਾਤ, ਬੱਚਾ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਿਹਤ ਪਲੱਸ ਪੋਸ਼ਣ 
1.1 ਟੀਕਾਕਰਣ
-
ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਵੈਕਸੀਨ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਨੈਟਵਰਕ  ਰੋਲ ਆਉਟ: ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2019-20 ਤੱਕ, ਈਵੀਆਈਐਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 24 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21 ਵਿੱਚ, ਈਵੀਐਨ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
-
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਮੂਕੋਕਲ ਕੰਜੁਗੇਟ ਵੈਕਸੀਨ  ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ: ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2019-20 ਤੱਕ, ਪੀਸੀਵੀ ਬਿਹਾਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ 19 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ  ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਸੀ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21 ਵਿੱਚ, ਪੀਸੀਵੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਸਾਰੇ ਯੂਪੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਏਗਾ।
-
ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਿਯਮਤ ਟੀਕਾਕਰਣ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ: ਕੋਵਿਡ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਟੀਕਾਕਰਣ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪੋਲੀਓ ਲਈ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦਿਵਸਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਅਤੇ ਵੈਕਸੀਨ ਰੋਕੂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ  ਲਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਮਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।
2.2 ਜੱਚਾ ਸਿਹਤ
-
ਭਾਰਤੀ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਜਨਰਲ  ਦੁਆਰਾ ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਮੂਨਾ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ  ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਜਣੇਪਾ ਮੌਤ ਅਨੁਪਾਤ  2015-17 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਜਨਮ 122 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2016-18 ਵਿੱਚ 113 ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
-
ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਤ੍ਰਿਤਵ ਆਸ਼ਵਾਸਨ : ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ  ਨੇ 10 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ ਸੁਮਨ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹਰੇਕ ਔਰਤ ਲਈ ਸਨਮਾਨ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਇਨਕਾਰ, ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤਜਰਬਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲਈ ਜ਼ੀਰੋ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਸੁਮਨ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਜਣੇਪੇ ਅਤੇ ਨਵਜੰਮੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਕੀਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਜੋ ਹੱਕਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਵੱਧ ਕੇ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸੇਵਾ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
-
ਮਿਡਵਾਈਫਰੀ ਐਜੂਕੇਟਰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ: ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਦੇਖਭਾਲ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਿਡਵਾਈਫਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨੀਤੀਗਤ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿਚ ਹੋਏ ਪਾਰਟਨਰ ਫੋਰਮ ਦੌਰਾਨ “ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦਾਈਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼, 2018” ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਮਿਡਵਾਈਫਰੀ ਐਜੂਕੇਟਰਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੈਚ 6 ਨਵੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਡਵਾਈਫਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿਖੇ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
-
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਤ੍ਰਿਤਵ ਅਭਿਆਨ :
-
ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਹੁਣ ਤੱਕ, 2.60 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ  ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, 19.61 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪੀਐਮਐਸਐਮਏ ਅਧੀਨ ਰਜਿਸਟਰਡ 6,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਲੰਟੀਅਰ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ।
-
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21 ਵਿੱਚ , ਪੀਐੱਮਐੱਸਐੱਮਏ ਅਧੀਨ 16.78 ਲੱਖ ਏਐੱਨਸੀ ਚੈਕਅਪ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2.36 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪੀਐੱਮਐੱਸਐੱਮਏ ਅਧੀਨ 274 ਵਲੰਟੀਅਰ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਏ।
-
ਲਕਸ਼ਿਆ:
-
ਲਕਸ਼ਿਆ  ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ  ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 263 ਲੇਬਰ ਰੂਮ ਅਤੇ 229 ਜਣੇਪਾ ਓਟੀ ਨੇ ਲੱਕੱਸ਼ਿਆ ਅਧੀਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
-
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21 ਦੌਰਾਨ, 08 ਲੇਬਰ ਰੂਮ ਅਤੇ 08 ਮੈਟਰਨਟੀ ਓਟੀਜ਼ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਿਆ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
-
ਜੇਐੱਸਵਾਈ: 40.04 ਲੱਖ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਸਤੰਬਰ 2020  ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜੇਐਸਵਾਈ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
-
ਵਿਆਪਕ ਗਰਭਪਾਤ ਦੇਖਭਾਲ : ਜੂਨ, 2020 ਤੱਕ14,500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਮਓਜ਼ ਨੂੰ ਸੀਏਸੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸੀਏਸੀ 'ਤੇ ਟ੍ਰੇਨਰਾਂ  ਦੀ ਵਰਚੁਅਲ ਸਿਖਲਾਈ ਨਵੰਬਰ 2020 ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਲੱਦਾਖ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ।
3.3 ਬਾਲ ਸਿਹਤ
-
ਸੁਵਿਧਾ ਅਧਾਰਤ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ: ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ / ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 894 ਨਵਜੰਮੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਕਾਈਆਂ  ਅਤੇ ਐਫਆਰਯੂ / ਸੀਐਚਸੀ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 2,579 ਨਵਜੰਮੇ ਸਥਿਰਤਾ ਇਕਾਈਆਂ  ਬਿਮਾਰ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਕੁੱਲ 6.73 ਲੱਖ ਬਿਮਾਰ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ  ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਵਜੰਮੇ ਦੇਖਭਾਲ ਇਕਾਈਆਂ  ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
-
ਦੇਸ਼ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ “ਹਰ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਕੁਆਲਟੀ, ਇਕੁਇਟੀ ਅਤੇ ਨਵਜੰਮੇ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨਾਲ" 'ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਹਫਤਾ -2020' ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਸੁਵਿਧਾ ਅਧਾਰਤ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕੇਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਧੀਨ ਦੋ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪੈਕੇਜਾਂ - ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ “ਨਵਜਾਤ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਜ ” ਅਤੇ “ਨਵਜੰਮੇ ਲਈ ਸਥਿਰਤਾ ਇਕਾਈਆਂ ” ਨੂੰ ਮਾਨਯੋਗ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ 20 ਨਵੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
-
ਘਰ ਅਧਾਰਤ ਨਵਜੰਮੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ  ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ: ਕੁੱਲ 25.38 ਲੱਖ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਾ ਵਰਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘਰੇਲੂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ 2020 ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ 80,774 ਦੀ ਪਛਾਣ ਬੀਮਾਰ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ।
-
ਜਵਾਨ ਬੱਚੇ ਦੀ ਹੋਮ ਬੇਸਡ ਕੇਅਰ : ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21 ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ 242 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ  ਦਾ ਵਾਧੂ 275 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਯਾਨੀ ਕਿ ਕੁੱਲ 517 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਪਰੈਲ-ਸਤੰਬਰ, 2020 ਦੌਰਾਨ 29.5 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ  ਦਾ ਆਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਚੈੱਕ ਅੱਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
-
ਇੰਟੈਂਸੀਫਾਈਡ ਡਾਇਰੀਆ ਕੰਟਰੋਲ ਫੋਰਟਨਾਈਟ , 2019 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇਕੋ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਦੇ 13.37 ਕਰੋੜ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟੀਚੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ 10.01 ਕਰੋੜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਓਆਰਐੱਸ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 2020 ਰਾਊਂਡ ਲਈ ਆਈਡੀਸੀਐਫ / ਦਸਤ ਰੋਕੂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਡਾਟਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ।
-
ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੀਵਰਮਿੰਗ ਡੇਅ : ਫਰਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਐਨਡੀਡੀ ਦੇ 10ਵੇਂ ਗੇੜ ਦੌਰਾਨ, 1-19 ਸਾਲ ਦੇ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਲਗਭਗ 11.02 ਕਰੋੜ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 11.66 ਕਰੋੜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਐਲਬੇਂਡਾਜ਼ੋਲ ਗੋਲੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਐਨਡੀਡੀ ਦਾ 11ਵਾਂ ਗੇੜ ਅਗਸਤ-ਨਵੰਬਰ, 2020 ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ 34 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
-
ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਕੇਂਦਰ: ਲਗਭਗ 2.25 ਲੱਖ ਗੰਭੀਰ ਕੁਪੋਸ਼ਣ  ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ 2019-20 ਦੌਰਾਨ 1,072 ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਖੇ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2020-21  ਦੌਰਾਨ, 32,129 ਗੰਭੀਰ ਕੁਪੋਸ਼ਣ  ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ 1,077 ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਕੇਂਦਰਾਂ  ਵਿਖੇ ਇਲਾਜ ਮਿਲਿਆ।
-
ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੇਂਦਰ : ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-2021 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੂਨ 2020  ਤੱਕ, 7 ਰਾਜਾਂ  15 ਸੀਐੱਲਐੱਮਸੀ ਅਤੇ 2 ਐਲਐਮਯੂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
-
ਅਨੀਮੀਆ ਮੁਕਤ ਭਾਰਤ  ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ  ਤਹਿਤ
-
6 ਤੋਂ 59 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਦੇ 1.11 ਕਰੋੜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਆਇਰਨ ਫੋਲਿਕ ਐਸਿਡ  ਦੇ ਸਿਰਪ ਦੀਆਂ 8-10 ਖੁਰਾਕਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
-
5-9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਦੇ 50.7 ਲੱਖ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ 4-5 ਆਈਐਫਏ ਪਿੰਕ ਗੋਲੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
-
10-19 ਸਾਲ  ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਦੇ 62.4 ਲੱਖ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ 4-5 ਆਈਐਫਏ ਬਲੂ ਗੋਲੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ।
-
10-19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਦੇ 16.7 ਲੱਖ ਬੱਚਿਆਂ  ਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ 4-5 ਆਈਐੱਫਏ ਨੀਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
-
ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ 9.74 ਲੱਖ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ 180 ਆਈਐੱਫਏ ਰੈੱਡ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
-
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲ ਸਵੱਛਤਾ ਕਾਰਜਕਰਮ : ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21 ਦੌਰਾਨ, ਆਰਬੀਐਸਕੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀਆਂ ਮੋਬਾਈਲ ਹੈਲਥ ਟੀਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਫੀਲਡ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ। 19.31 ਲੱਖ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਸਤੰਬਰ, 2020 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਰਬੀਐਸਕੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਡਿਲਿਵਰੀ ਪੁਆਇੰਟਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂਚਿਆ ਗਿਆ।
-
ਨਮੂਨੀਆ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ : ਸੈਨਸ ਮੁਹਿੰਮ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 12 ਨਵੰਬਰ, 2020 ਤੋਂ - 28 ਫਰਵਰੀ 2021 ਤੱਕ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਨਮੂਨੀਆ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਚਪਨ ਦੇ ਨਮੂਨੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਚਾਅ, ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
3.4 ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ
-
ਕੁੱਲ ਨਸਬੰਦੀਆਂ : 2020-21 ਵਿੱਚ  6.46 ਲੱਖ ਨਸਬੰਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
-
ਪੋਸਟ-ਪਾਰਟਮ ਆਈਯੂਸੀਡੀ : ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21  ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 13.41 ਲੱਖ ਪੀਪੀਆਈਯੂਸੀਡੀ ਪਾਉਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੀਪੀਆਈਯੂਸੀਡੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਦਰ 16.5% ਹੈ।
-
ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਐਮਪੀਏ : ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21  ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 8.10 ਲੱਖ ਖੁਰਾਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
-
ਗੈਰ-ਹਾਰਮੋਨਲ ਪਿਲ ਸੈਂਚ੍ਰੋਮੈਨ  - ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21  ਵਿੱਚ ਸੈਂਚ੍ਰੋਮੈਨ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 25.90 ਲੱਖ ਸਟ੍ਰਿਪਜ਼ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ।
-
ਮਿਸ਼ਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਕਾਸ  - ਐਮਪੀਵੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਵੰਬਰ ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਉੱਚ ਫੋਕਸ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 3 ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦਰ  ਵਾਲੇ 146 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ , ਬਿਹਾਰ , ਰਾਜਸਥਾਨ , ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ , ਛੱਤੀਸਗੜ , ਝਾਰਖੰਡ  ਅਤੇ ਅਸਾਮ  ਜਿਲ੍ਹੇ ਹਨ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 44% ਬਣਦਾ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21  ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:
3.5 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਵਸਥ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ 
12.85 ਲੱਖ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਨੇ ਅਡੋਲਸੈਂਟ ਫ੍ਰੈਂਡਲੀ ਹੈਲਥ ਕਲੀਨਿਕਾਂ  ਵਿਖੇ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਏਐਫਐਚਸੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਤੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ 7,980  ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 8,020 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
47.73 ਲੱਖ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਤੱਕ ਪੋਸ਼ਣ ਸਿਹਤ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਸਪਤਾਹਿਕ ਆਇਰਨ ਫੋਲਿਕ ਐਸਿਡ ਪੂਰਕ  ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21  ਵਿੱਚ 78,098 ਪੀਅਰ ਐਜੂਕੇਟਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਪੀਅਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਗਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
10,934 ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਿਹਤ ਸਿਹਤ ਦਿਵਸ , ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਿਹਤ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਤਿਮਾਹੀ ਪਿੰਡ ਪੱਧਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਸਤੰਬਰ 2020 ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਕੂਲ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅੰਬੈਸਡਰ ਪਹਿਲਕਦਮੀ:
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਅਧੀਨ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅੰਬੈਸਡਰ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਵਿਭਾਗ, ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਪਹਿਲ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ 11 ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
3.6 ਗਰਭਧਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀ-ਨੈਟਲ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਤਕਨੀਕ :
ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਜੂਨ 2020 ਦੀ ਤਿਮਾਹੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਰਿਪੋਰਟ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁੱਲ 68,818 ਨਿਦਾਨ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪੀਸੀ ਅਤੇ ਪੀਐਨਡੀਟੀ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁੱਲ 2,220 ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਤੇ ਸੀਲ ਅਤੇ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੁੱਲ 3,116 ਅਦਾਲਤੀ ਕੇਸ ਦਾਇਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 6017 ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ 145 ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਸੈਂਸ ਮੁਅੱਤਲ / ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪੀਸੀ ਐਂਡ ਪੀਐਨਡੀਟੀ ਐਕਟ 1994 ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੇਂਦਰੀ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰੀ ਬੋਰਡ  ਦੀ 28 ਵੀਂ ਬੈਠਕ 2 ਦਸੰਬਰ, 2020 ਨੂੰ ਹੋਈ। ਮਹਾਮਾਰੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਹੋਈ।
ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਉਪਕਰਣ ਨੂੰ 16 ਅਕਤੂਬਰ , 2019 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨੰ. ਐਸਓ. 3721  ਦੁਆਰਾ ਡਰੱਗਜ਼ ਐਂਡ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਐਕਟ 1945 ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ, ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ / ਆਯਾਤ / ਆਰ ਐਂਡ ਡੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡਰੱਗ ਕੰਟਰੋਲਰ ਤੋਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ 1 ਨਵੰਬਰ, 2020 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਨਿਯਮ, 2014 ਵਿੱਚ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨੰ. ਜੀ.ਐੱਸ.ਆਰ. 419  ਮਿਤੀ 26/06/2020 ਦੁਆਰਾ ਸੋਧੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੋਧਾਂ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ: ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਨੁਪਾਤ 1: 4 ਤੋਂ 1: 1 ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਐਮਸੀਆਈ / ਐਨਐਚਸੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਨੰਬਰ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਚਾਰ ਰਾਜਾਂ  ਸਮੇਤ ਸਮੀਖਿਆ ਬੈਠਕਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਦਿੱਲੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਢੁਕਵੀਆਂ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪੀਐਨਡੀਟੀ ਨੋਡਲ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਲੀ ਰਾਜ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਲ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿਤਧਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ 3 ਅੰਕ ਹੈ ਜੋ 2015-17 ਵਿੱਚ 896 ਤੋਂ 2016-18 ਵਿੱਚ 899 ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤੇ ਗਏ 22 ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ 15 ਅੰਕ ਰਾਜਸਥਾਨ , ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ , ਗੁਜਰਾਤ , ਹਰਿਆਣਾ, ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ 10 ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਲੜਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੌਤ ਦਰ , ਲਿੰਗ ਭੇਦਭਾਵ ਦਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਕੇਤਕ ਹੈ, ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ 45 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2018 ਵਿੱਚ 36 ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਾਜ਼ਾ ਨਮੂਨਾ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਰਵੇਖਣ  ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 2018 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
4. ਟੀਬੀ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 
ਆਲਮੀ ਟੀਚਿਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, 2025 ਤੱਕ ਟੀਬੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਥਿਰ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚੇ  ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਟੀਚੇ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਸੋਧੇ ਗਏ ਟੀਬੀ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਲੋਗੋ ਇਸ ਸਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਤੱਕ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੁੱਲ 14.75 ਲੱਖ ਟੀਬੀ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2019 ਦੀ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 27%  ਦੀ ਕਮੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਟੀਬੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਮੀ ਕੋਵਿਡ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਟੀਬੀ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ 'ਤੇ -19 ਮਹਾਮਾਰੀ, ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮੁੜ ਵੰਡ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾਮਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕਈ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 36,514 ਡਰੱਗ ਰੋਧਕ ਟੀਬੀ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਅਗਸਤ 2020 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਲਗਭਗ 1, 27,816 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਬਾਇਲੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਤੋਂ, 36.8 ਲੱਖ ਟੀਬੀ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ 2020 ਤੱਕ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਨਿੱਕਸ਼ਾ ਪੋਸ਼ਣ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ 928.8 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਟੀਬੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਸਨ:
-
ਟੀਬੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਗਾਊਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਜਾਂ / ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।
-
ਦੋ-ਦਿਸ਼ਾਵੀ ਟੀਬੀ-ਕੋਵਿਡ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ : ਟੀਬੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਕੋਵਿਡ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੋਵਿਡ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਟੀਬੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ।
-
ਟੀਬੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੋਵਿਡ ਜ਼ੋਨਾਂ  ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਆਈਐੱਲਆਈ/ਐੱਸਏਆਰਆਈ/ ਕੋਵਿਡ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ।
-
ਟੀਬੀ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਲੈਬਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਸਟਾਫ ਦੁਆਰਾ ਨਿੱਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
-
ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਉਪਯੋਗਤਾ ਲਈ ਡੀਆਰ-ਟੀਬੀ ਅਤੇ ਡੀਐਸ-ਟੀਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰੀ-ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ਸਮੇਤ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਟੀਬੀ-ਕੋਵਿਡ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
-
ਟੀਬੀ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਲਈ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਅਣੂ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ-ਸਾਰੇ ਟੀਬੀ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨਏਏਟੀ ਵਲੋਂ ਸਮੀਅਰ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪੀ ਤਬਦੀਲੀ।
-
ਸਬ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਪੀਐਚਸੀ, ਪੀਐਚਸੀ ਤੋਂ ਸੀਐਚਸੀ ਅਤੇ ਸੀਐਚਸੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ / ਸੀਡੀਐਸਟੀ / ਆਈਆਰਐਸ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਮੂਨਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ।
-
ਰੈੱਡ ਜ਼ੋਨਾਂ / ਕੰਟੇਨਮੈਂਟ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ।
-
ਗ੍ਰੀਨ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਐਕਟਿਵ ਟੀਬੀ ਕੇਸ ਲੱਭਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ / ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕੋਵਿਡ ਕੇਸ ਹਨ।
-
ਛੂਤ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਟੀਬੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਟਰੇਸਿੰਗ।
-
ਘਰ ਅਧਾਰਤ ਨਮੂਨਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਸੈਂਟਰਾਂ ਤੱਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ।
-
ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ।
5. ਨੈਸ਼ਨਲ ਤੰਬਾਕੂ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 
ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ -19: ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ / ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਜੋ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਰਹਿਤ ਤੰਬਾਕੂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਥੁੱਕਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਵੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੌਰਾਨ ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜੋਖਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣ। ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਥੁੱਕਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜੋਖਮ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵੀ ਚਲਾਈਆਂ ਹਨ।
ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਿਗਰਟ ਦੀ ਮਨਾਹੀ: ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 18 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ 'ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਿਗਰੇਟ  ਆਰਡੀਨੈਂਸ, 2019' ਦੁਆਰਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ-ਸਿਗਰੇਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੰਤਰਾਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਿਗਰੇਟ  ਐਕਟ, 2019 ਦੁਆਰਾ 5 ਦਸੰਬਰ, 2019 ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚਲੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਈ-ਸਿਗਰੇਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਪੂਰਵ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਨਿਰਣਾਤਮਕ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਨਾ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਬਾਅਦ।
6. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੋਜਨਾ 
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੋਜਨਾ  ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਮਰੱਥਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਫਾਇਤੀ / ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਦਰੁਸਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਵੀ ਹੈ। ਸਕੀਮ ਦੇ ਦੋ ਵਿਆਪਕ ਹਿੱਸੇ ਸਨ:
ਪਿਛਲੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ 22 ਨਵੇਂ ਏਮਜ਼ ਅਤੇ 75 ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
6.1 ਫੇਜ਼ -1 ਦੇ ਅਧੀਨ ਛੇ ਏਮਜ਼:
ਪੜਾਅ- I  ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਛੇ ਏਮਜ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਹਸਪਤਾਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ, ਟਰੌਮਾ, ਬਲੱਡ ਬੈਂਕ, ਆਈਸੀਯੂ, ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਅਤੇ ਪੈਥੋਲੋਜੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਬੈੱਡਾਂ ਵਿੱਚ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 100 ਪੀਜੀ ਸੀਟਾਂ ਅਤੇ 150 ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਏਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹਸਪਤਾਲ ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ ਟੈਸਟ ਲੈਬ ਇਸ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
6.2 ਫੇਜ਼ -II, IV, V, VI ਅਤੇ VII ਅਧੀਨ ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਏਮਜ਼:
ਅਗਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਦੁਆਰਾ 16 ਏਮਜ਼ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ / ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰੇ ਨਵੇਂ ਏਮਜ਼ ਲਈ, ਦਰਭੰਗਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੀਮਿਤ ਓਪੀਡੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 5 ਏਮਜ਼ ਨਾਗਪੁਰ, ਰਾਏਬਰੇਲੀ, ਮੰਗਲਾਗੀਰੀ, ਗੋਰਖਪੁਰ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਏਮਜ਼ ਮੰਗਲਾਗਿਰੀ, ਏਮਜ਼ ਨਾਗਪੁਰ ਅਤੇ ਏਮਜ਼ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਖੇ ਸੀਮਿਤ ਓਪੀਡੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸੀਮਤ ਆਈਪੀਡੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਏਮਜ਼ ਮੰਗਲਾਗੀਰੀ ਅਤੇ ਏਮਜ਼ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ ਟੈਸਟ ਲੈਬ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 100 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੇ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਕੋਰਸ ਅੱਠ ਨਵੇਂ ਏਮਜ਼ ਮੰਗਲਾਗੀਰੀ, ਨਾਗਪੁਰ, ਰਾਏਬਰੇਲੀ, ਕਲਿਆਣੀ, ਗੋਰਖਪੁਰ, ਬਠਿੰਡਾ, ਦੇਵਘਰ ਅਤੇ ਬੀਬੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। 50 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲਾ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਕੋਰਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਸ਼ਨ ਮੌਜੂਦਾ ਸੈਸ਼ਨ  ਤੋਂ ਚਾਰ ਨਵੇਂ ਏਮਜ਼ ਗੁਹਾਟੀ, ਜੰਮੂ, ਰਾਜਕੋਟ ਅਤੇ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
9 ਏਮਜ਼, ਏਮਜ਼ ਰਾਏਬਰੇਲੀ, ਨਾਗਪੁਰ, ਮੰਗਲਾਗੀਰੀ, ਕਲਿਆਣੀ, ਗੋਰਖਪੁਰ, ਬਠਿੰਡਾ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਗੁਹਾਟੀ ਅਤੇ ਦੇਵਘਰ ਜੋ ਕਿ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਵੰਤੀਪੁਰਾ , ਸਾਂਭਾ  ਅਤੇ ਰਾਜਕੋਟ  ਵਿਖੇ ਏਮਜ਼ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
6.3. ਮੌਜੂਦਾ ਜੀਐੱਮਸੀ ਦੀ ਅਪਗ੍ਰੇਡਿੰਗ:
ਅਪਗ੍ਰੇਡਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ / ਸੰਸਥਾਵਾਂ  ਵਿੱਚ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਬਲਾਕਸ / ਟਰੌਮਾ ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਹਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ / ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ / ਟਰੌਮਾ ਸੈਂਟਰ ਦੇ 46 ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2000 ਆਈਸੀਯੂ ਬੈੱਡਾਂ ਸਮੇਤ 10000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਬੈੱਡ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਹੇਠ 3 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
|
|
ਲੜੀ ਨੰ.
|
|
ਜੀਐੱਮਸੀ/ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਨਾਂਅ
|
|
ਰਾਜ
|
|
ਪੜਾਅ
|
|
ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਕਿਸਮ
|
|
ਕੁੱਲ ਬੈੱਡ
|
|
ਆਈਸੀਯੂ ਬੈੱਡ
|
|
ਸੁੱਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਸਹੂਲਤਾਂ
|
|
|
|
ਜੀਐਮਸੀ ਯਵਤਮਾਲ
|
|
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
|
|
III
|
|
ਐੱਸਐੱਸਐੱਚ
|
|
231
|
|
36
|
|
6
|
|
|
|
ਜੀਐਮਸੀ ਇੰਦੌਰ
|
|
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
|
|
II
|
|
ਐੱਸਐੱਸਐੱਚ
|
|
218
|
|
54
|
|
10
|
|
|
|
ਐਮਐਲਐਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਅਲਾਹਾਬਾਦ
|
|
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
|
|
III
|
|
ਐੱਸਐੱਸਐੱਚ
|
|
233
|
|
52
|
|
8
ਉਪਰੋਕਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ 5 ਜੀਐੱਮਸੀ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਬਲਾਕ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
|
|
ਲੜੀ ਨੰ.
|
|
ਜੀਐੱਮਸੀ/ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਨਾਂਅ
|
|
ਰਾਜ
|
|
ਪੜਾਅ
|
|
ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਕਿਸਮ
|
|
ਕੁੱਲ ਬੈੱਡ
|
|
ਆਈਸੀਯੂ ਬੈੱਡ
|
|
ਸੁੱਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਸਹੂਲਤਾਂ
|
|
|
|
ਸਰਕਾਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ
|
|
ਆਂਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
|
|
III
|
|
ਐੱਸਐੱਸਐੱਚ
|
|
208
|
|
40
|
|
8
|
|
|
|
ਕਾਕਤੀਆ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ
|
|
ਤੇਲੰਗਾਨਾ
|
|
III
|
|
ਐੱਸਐੱਸਐੱਚ
|
|
249
|
|
39
|
|
10
|
|
|
|
ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼
|
|
ਤੇਲੰਗਾਨਾ
|
|
III
|
|
ਐੱਸਐੱਸਐੱਚ
|
|
210
|
|
42
|
|
8
|
|
|
|
ਅਸਾਮ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ
|
|
ਅਸਾਮ
|
|
III
|
|
ਐੱਸਐੱਸਐੱਚ
|
|
266
|
|
62
|
|
6
|
|
|
|
ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ
|
|
ਝਾਰਖੰਡ
|
|
III
|
|
ਐੱਸਐੱਸਐੱਚ
|
|
200
|
|
40
|
|
8
22 ਜੀਐਮਸੀ 'ਤੇ ਐਸਐਸਬੀ ਅਤੇ ਟਰੌਮਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹਸਪਤਾਲ ਬਲਾਕਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। 5000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਲੱਗ ਬਿਸਤਰੇ ਅਤੇ 1250 ਆਈਸੀਯੂ ਬੈੱਡ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ।
7. ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ
-
ਇਤਿਹਾਸਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਐਕਟ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਅਗਸਤ, 2019 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ 25 ਸਤੰਬਰ, 2020 ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਐਮਸੀਆਈ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕੌਂਸਲ ਐਕਟ, 1956 ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤਬਦੀਲੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਲੈਕਟ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚੁਣੇ ਜਾਣਗੇ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਏਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਆਲਟੀ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਨੈਤਿਕ ਮਿਆਰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਯੂਜੀ ਅਤੇ ਪੀਜੀ ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਨਐਮਸੀ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ, ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਗਜ਼ਿਟ ਟੈਸਟ  ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ, ਨਿੱਜੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਡੀਮਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ 50% ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਫੀਸ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਦਰਜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
-
ਪਿਛਲੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚ 30,301 ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ 2014  ਤੋਂ 2020   ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪੀਜੀ ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚ 24,084  ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2014 ਦੀਆਂ 30,191 ਸੀਟਾਂ ਨੂੰ 2020 ਤੱਕ 54,275 ਸੀਟਾਂ ਤਕ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ।
-
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, 179 ਨਵੇਂ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 562  ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਹਨ।
-
ਸੈਂਟਰਲ ਸਪਾਂਸਰਡ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਨਵੇਂ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ 157 ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 47 ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ 157 ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚੋਂ 39 ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
-
ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ : ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਐਮਐਸਆਰ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੇਂ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਦਾਖਲੇ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਘਟਾਏਗਾ।
-
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਸਾਲ ਪੋਸਟ ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਡਿਪਲੋਮਾ: ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬੋਰਡ  ਨੇ ਅੱਠ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਭਾਵ ਅਨੱਸਥੀਸੀਆ, ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਓਬਸਟੈਟਿਕਸ, ਬਾਲ ਰੋਗ, ਈਐਨਟੀ, ਅੱਖਾਂ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਡੀਸਨ, ਟੀਬੀ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਰੇਡੀਓਡਾਇਗਨੋਸਿਸ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।
-
ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਸਕੀਮ: ਐਮਸੀਆਈ ਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਜੀ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਸਕੀਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ / ਤੀਜੇ ਸਾਲ ਦੇ ਪੀਜੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਹੋਣਗੇ।
-
ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਗਠਨ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਇਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ, ਸਰਕਾਰ ਨਰਸਿੰਗ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਰਤੀ ਨਰਸਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਐਕਟ, 1947, ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਐਕਟ, 1948 ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਖਲਾਅ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਮੁੱਢਲਾ ਅਧਾਰ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤਬਦੀਲੀ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਸਿਲੈਕਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਮੈਰਿਟ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
8. ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ
8.1 ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਤੇ ਡਾ. ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ ਹਸਪਤਾਲ 
-
ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਕੋਰਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ: ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ / ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਨੇ ਪੀਜੀਆਈਐਮਈਆਰ ਅਤੇ ਡਾ. ਆਰਐਮਐਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ “ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਤੇ ਡਾ. ਆਰਐਮਐਲ ਹਸਪਤਾਲ” ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਰਟ ਲੈਬਜ਼, ਡਿਸਸੈਕਸ਼ਨ ਹਾਲ, ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹਾਲ, ਲੈਕਚਰ ਥੀਏਟਰ, ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਆਦਿ ਹਨ।
-
ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਬਲਾਕ: ਹਸਪਤਾਲ ਨੇ ਜੀ-ਪੁਆਇੰਟ ਵਿਖੇ ਖਾਲੀ ਪਲਾਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ 600+ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਬਲਾਕ  3 ਬੇਸਮੈਂਟ + ਜੀਐਫ + 11 ਉੱਪਰਲੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਈਐਫਸੀ ਨੇ 18.02.2019 ਨੂੰ ਹੋਈ ਆਪਣੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ 572.61 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸੀਪੀਡਬਲਯੂਡੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੀਪੀਡਬਲਯੂਡੀ ਦੁਆਰਾ ਟੈਂਡਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਤ ਮਿਆਦ 24 ਮਹੀਨੇ ਹੈ।
-
ਨਵਾਂ ਹੋਸਟਲ ਬਲਾਕ: ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ 824 ਕਮਰੇ ਨਵੇਂ ਹੋਸਟਲ ਬਲਾਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ 178 ਕਰੋੜ ਹੈ। ਐਚਐਸਸੀਸੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ। 5 ਵੀਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
-
ਡਾ. ਆਰਐਮਐਲਐਚ ਹਸਪਤਾਲ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੀਡੀਆਟ੍ਰਿਕ ਕੈਥ ਲੈਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੀਡੀਆਟ੍ਰਿਕ ਕਾਰਡੀਓਲੌਜੀ ਵਿਭਾਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
-
ਡਾ. ਆਰਐਮਐਲਐਚ ਰੋਬੋਟਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਖਰੀਦ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਜੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਏਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਰਜਰੀ ਕਰਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
-
ਡਾ. ਆਰਐਮਐਲਐਚ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੀਵਰ ਟਰਾਂਸਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀਆਂ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ।
-
ਡਾ. ਆਰਐਮਐਲਐੱਚ ਵਿਖੇ ਈ-ਆਫਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
-
ਡਾ. ਆਰਐਮਐਲਐਚ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕੋਰੋਨਾ ਨੋਡਲ ਸੈਂਟਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੋਰੋਨਾ ਮਰੀਜ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਓਪੀਡੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਪਿਤ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਆਈਸੀਯੂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਸ਼ੱਕੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਆਰਟੀਪੀਸੀਆਰ ਟੈਸਟ ਬਕਾਇਦਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਪਰੋਕਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਯੁਵਾ ਕੇਂਦਰ, ਚਾਣਕਿਆਪੁਰੀ ਵਿਖੇ 150 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕੋਵਿਡ ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਡਾ. ਆਰਐਮਐਲਐਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
8.2 ਲੇਡੀ ਹਾਰਡਿੰਗ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟਡ ਹਸਪਤਾਲ।
1. ਐਸੋਸੀਏਟਡ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਐਲਐਚਐਮਸੀ ਨੇ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜੋ ਕਿ 2020 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ: -
-
ਲਾਲ ਜ਼ੋਨ
I. ਵਾਰਡ - 24 + 22 = 46
II. ਕੋਵਿਡ ਆਈਸੀਯੂ ਬੈੱਡ = 30
III. ਸੰਤਰੀ ਜ਼ੋਨ ਬੈੱਡ = 103 
-
ਕੋਵਿਡ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ।
I. ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ਬੈਡ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 30 ਬਿਸਤਰੇ ਤੱਕ ਵਧਾਈ ਗਈ।
II. ਬੀਆਈਪੀਏਪੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ - 32
III. ਐਚਐਚਐੱਫਓ - ਸਹੂਲਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
IV. ਪਲਸ ਆਕਸੀਮੀਟਰ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਪੀਪੀਈ ਕਿੱਟਸ, ਐਨ -95 ਮਾਸਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਪਤਕਾਰੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ।
V. ਬਿਸਤਰੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਆਕਸੀਜ਼ਨ ਸਪਲਾਈ> 50 ਬਿਸਤਰੇ ਕੀਤੀ ਗਈ।
VI. ਕੋਵਿਡ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਫਲੂ-ਕਲੀਨਿਕ।
-
ਕੋਵਿਡ -19 ਪਰੀਖਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ:
I. ਐੱਲਐੱਚਐੱਮਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਟੈਸਟਿੰਗ ਲਈ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਟੈਸਟਿੰਗ ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ:
-
ਆਰਟੀਪੀਸੀਆਰ
-
ਸੀਬੀ ਨੈਟ
-
ਟਰੂਨੇਟ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜਿਥੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸਨ। 40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
II. ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਸੈਂਪਲਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਉਸਾਰੇ ਗਏ।
-
ਐਲਐਚਐਮਸੀ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟਾਫ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਵਾਈਐਮਸੀਏ ਕੋਵਿਡ-ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰ ਚਲਾਇਆ।
-
ਐਲਐਚਐਮਸੀ ਡਾਕਟਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।
-
ਐਲਐਚਐਮਸੀ ਸਾਰੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ ਅਤੇ ਨਾਨ-ਕੋਵਿਡ ਦੋਵਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੱਚਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
-
ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ:
I. ਟੈਲੀਮੈਡੀਸਨ ਸਹੂਲਤਾਂ
II. ਬਲੈਂਡਡ ਟੀਚਿੰਗ
III. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹਾਂ ਸਮੇਤ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ।
2. ਐਲਐਚਐਮਸੀ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਮੁੜ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ : -
 ਓਨਕਲੌਜੀ ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਬਲਾਕ ਤਿਆਰ ਹਨ ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ 2020 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਚਐਸਸੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਐਲਐਚਐਮਸੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
 ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅਤੇ ਓਪੀਡੀ ਬਲਾਕ 31 ਮਾਰਚ 2021 ਤੱਕ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
3. ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸੀਟਾਂ: ਈਐਡਡਬਲਯੂਐਸ ਕੋਟੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਐਲਐਚਐਮਸੀ ਵਿੱਚ 24 ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸੀਟਾਂ ਵਧਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
4. ਅਧਿਆਪਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ: ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ, ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ, ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਕੋਰਸਾਂ ਲਈ।
 ਕੋਵਿਡ -ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਆਨ-ਲਾਈਨ ਟੀਚਿੰਗ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੋਵਿਡ -19 ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
 ਨਿਯਮਤ ਕਲੀਨਿਕਲ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਔਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
 ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿਹਾਰਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
5. ਸਾਲਾਨਾ ਕਨਵੋਕੇਸ਼ਨ 12-12-22020 ਨੂੰ ਮਾਨਯੋਗ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
6. ਹਸਪਤਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ  ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਐਲਐਚਐਮਸੀ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਲੈਬ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਬਾਰੇ ਤੁਰੰਤ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਲਈ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
7. ਐਲਐਚਐਮਸੀ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟਡ ਹਸਪਤਾਲ ਪੀਐਮਜੇਵਾਏ ਲਈ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।
8.3 ਸਫਦਰਜੰਗ ਹਸਪਤਾਲ
1. ਕੋਵਿਡ - 19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ: -
ਸਫਦਰਜੰਗ ਹਸਪਤਾਲ ਆਈਸੀਐਮਆਰ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਡੀਟੀਐਚਐਚਐਸ ਅਤੇ ਐਮਓਐਚਐਫਡਬਲਯੂ ਯਾਨੀ ਹੀਮੋਗ੍ਰਾਮ, ਕੋਗੂਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਬਾਇਓਮਾਰਕਰਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
-
ਪੂਰਾ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਬਲਾਕ  ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਵੱਖਰੇ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
-
ਸਫਦਰਜੰਗ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ 24 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
-
ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਕੋਵਿਡ -19 ਲੈਬ ਆਰਟੀਪੀਸੀਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਟਰਾਈਨੇਟ, ਕੋਵਿਡ-19 ਰੈਪਿਡ ਐਂਟੀਜੇਨ ਟੈਸਟ, ਕੋਵਿਡ-19 ਏਲੀਸਾ ਟੈਸਟ ਲਈ ਐਨਈਬੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਫਦਰਜੰਗ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ।
-
ਸਰੀ ਵਾਰਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜ਼ਿਲਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਬਲਾਕ, ਸਫਦਰਜੰਗ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ, ਸਬ-ਐਕਿਊਟ ਸਾਹ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
-
ਕੋਵਿਡ -19 ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਗਠਿਤ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਕੋਰ ਟੀਮ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੱਸਥੀਸੀਆ, ਮੈਡੀਸਨ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਗਾਇਨੀ ਅਤੇ ਓਬਜ਼ ਅਤੇ ਪੀਡੀਆਟ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਭਾਗ ਐਸਐਸਬੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
-
ਕੋਵਿਡ - 19 ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਜੇਆਰ / ਐਸਆਰ / ਨਰਸਿੰਗ ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
-
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਰਥਾਤ ਹੱਥ ਧੋਣ ਬਾਰੇ, ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ, ਮਾਸਕ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੋਗਾਣੂ-ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕੋਵਿਡ ਦੀ ਲਾਗ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਐਸਜੇਐਚ / ਵੀਐੱਮਐੱਮਸੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਅਮਲੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
-
ਓਲਡ ਕੈਜ਼ੁਅਲਿਟੀ ਬਲਾਕ, ਐਸਜੇਐਚ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਬੁਖਾਰ ਕਲੀਨਿਕ ਅਤੇ ਨਮੂਨਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ  ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
-
ਸਫਦਰਜੰਗ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਵਿਘਨ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕੋਵਿਡ -19 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਇਲਸਿਸ ਵੀ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
-
ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਵੱਖਰੀਆਂ ਐਂਬੂਲੈਂਸਾਂ ਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
-
ਕੋਵਿਡ -19 ਟੀਕਾਕਰਨ ਅਭਿਆਨ ਲਈ ਸੰਭਾਵੀ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
-
ਸਫਦਰਜੰਗ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਅਭਿਆਨ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ ਗਏ।
2. ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 40 ਐਲਡੀਸੀ ਅਤੇ 8 ਪੀਡਬਲਯੂਡੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ।
3. ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਲਈ “ਆਓ ਸਾਥ ਚਲੇਂ ” ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
4. ਦਾਖਲੇ / ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: -
ਇਸ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ  ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ: -
|
|
ਦਾਖਲਾ
ਜਨਵਰੀ - ਨਵੰਬਰ 2020
|
|
ਮੇਜਰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ
ਜਨਵਰੀ - ਸਤੰਬਰ 2020
|
|
ਮਾਈਨਰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ
ਜਨਵਰੀ - ਸਤੰਬਰ 2020
|
|
ਕੁੱਲ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ
ਜਨਵਰੀ - ਸਤੰਬਰ 2020
|
|
101906
|
|
6828
|
|
4937
|
|
11765
5. ਅੰਕੜੇ 
|
|
ਸਾਲ
|
|
ਐਕਸ ਰੇ ਜਾਂਚ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
|
|
ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ
|
|
1,51,387
6. ਗਾਇਨੀ ਅਤੇ ਓਬਜ਼ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਅੰਕੜੇ: -
|
|
ਸਾਲ
|
|
ਜਣੇਪੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
|
|
ਜਨਵਰੀ - ਨਵੰਬਰ 2020
|
|
16961
7. ਓਪੀਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ: -
|
|
ਸਾਲ
|
|
ਓਪੀਡੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
|
|
ਜਨਵਰੀ - ਸਤੰਬਰ 2020
|
|
894815
8. ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ: - ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ / ਸਰਜਰੀ
|
|
ਲੜੀ ਨੰਬਰ
|
|
ਸਾਲ
|
|
ਆਰਥੋ ਓਪੀਡੀ
|
|
ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਓਪੀਡੀ
|
|
ਆਈਪੀਡੀ
|
|
ਓਟੀ
|
|
1
|
|
ਜਨਵਰੀ - ਨਵੰਬਰ 2020
|
|
23916
|
|
10124
|
|
852
|
|
692
8.4 ਨੀਗਰਹਮਜ਼, ਸ਼ਿਲਾਂਗ
A: ਭੂਮੀ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਲੈਕਟਰ, ਪੂਰਬੀ ਖਾਸੀ ਹਿਲਜ਼, ਨੇ 23 ਨਵੰਬਰ, 2020 ਨੂੰ ਫੈਕਲਟੀ, ਸਮੂਹ ਏ, ਬੀ ਅਤੇ ਸੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 20 ਏਕੜ ਵਾਧੂ ਜ਼ਮੀਨ ਨੀਗਰਹਮਜ਼ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ।
ਬੀ: ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਵਿਕਾਸ
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ 10 ਬਿਸਤਰੇ ਦਾ ਕੋਵਿਡ -19 ਆਈਸੀਯੂ, 40 ਬੈੱਡਾਂ ਲਈ ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ ਵਾਰਡ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੋਵਿਡ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਖ਼ੇਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੀਐੱਮਏਏਵਾਈ ਸਕੀਮ  ਤਹਿਤ ਨੀਗਰਹਮਜ਼ ਵਿਖੇ ਨਕਦ ਰਹਿਤ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਟ ਨੇ ਆਈਸੀਯੂ ਕੋਵਿਡ ਕੇਅਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਓਪੀਡੀ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ ਟੈਲੀਕਾਨਫਰੰਸਿੰਗ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਟ ਨੇ ਮਾਲੀਆ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਬਸਿਡੀ ਵਾਲੀਆਂ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਕੋਵਿਡ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਧੀਨ ਲਿਆ ਹੈ।
48 ਕਮਰਿਆਂ ਦਾ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ।
ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਸਟਲ - 1, 88 ਬੈੱਡ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ
ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਸਟਲ - 2, 110 ਬੈੱਡ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਸਟਲ I ਅਤੇ II ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਹੈ।
ਹੋਸਟਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਰਸਿੰਗ ਕਾਲਜ ਦੀ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ 31 ਦਸੰਬਰ 2020 ਤੱਕ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏਗੀ।
c. ਖਰੀਦ
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਣਪਛਾਤੇ ਗੈਰ ਸਰਵਿਸ ਐਲਫਾ ਮੈਟਰਸ ਦੇ 48 ਯੂਨਿਟ ਵਾਪਸ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਅਲਫਾ ਮੈਟਰਸ  ਦੇ ਚਾਲੀ ਉਤਪਾਦ ਖਰੀਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 24.64 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹੈ, ਇਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਰੰਟੀ ਅਵਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2019 - 20 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੀਐੱਮਸੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਵਾਧੂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਹਨ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਲਈ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਕੁੱਲ 48.38 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਕੇਸ਼ਿਕਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਫੋਰੇਸਿਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2019-20 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀਐਮਸੀ ਮਿਆਦ, ਸਪੇਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਰੰਟੀ ਅਵਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਕੀਤਾ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਐਨਾਸਥੀਸੀਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਨਾਲ, 14.54 ਲੱਖ ਰੁਪਏ  ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਥ੍ਰੋਮੋਬਲਸਟ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸਿਸਟਮ  ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਵਰੰਟੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੀਐੱਮਸੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਿੱਤ ਸਾਲ 2019- 2019 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਰੇਡੀਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਇਮੇਜਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਗੈਰ ਸਰਵਿਸ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਲਟਰਾਸਾਉਂਡ ਸਿਸਟਮ  ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ 24.10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ , ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2019-20 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਰੰਟੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜ ਸਾਲ ਸੀਐਮਸੀ ਦੀ ਮਿਆਦ, ਸਪੇਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਸਮੋਕ ਐਵੋਕੁਏਟਰ  ਦੇ ਨਾਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ ਸਰਜੀਕਲ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਰੇਡੀਓ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਐਬਲੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ , ਅਤੇ ਆਰਥੋਪੀਡਿਕਸ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 11.93 ਲੱਖ ਰੁਪਏ  ਦੇ ਨਾਲ, ਹਾਈ ਸਪੀਡ ਬੁਰਰ ਸਿਸਟਮ , ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2019-20 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਵਰੰਟੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪੇਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਸਾਲ ਸੀਐੱਮਸੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਜਨਰਲ ਸਰਜਰੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਥੌਮਸਨ ਰੀਟਰੈਕਟਟਰ ਸਿਸਟਮ  ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ 30.64 ਲੱਖ ਰੁਪਏ  ਵਿੱਚ ਵਾਰੰਟੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਤ ਸਾਲ 2020-21 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੀਐੱਮਸੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਵਾਧੂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ ਹੈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਆਈਸੀਯੂ ਅਤੇ ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਏਅਰ ਡੀਕੌਨਟਾਮਿਨੇਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟ  ਦੇ ਦੋ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਖਪਤ ਅਤੇ ਸਪੇਅਰ ਪਾਰਟਸ ਸਮੇਤ ਸੀਐੱਮਸੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਵਾਰੰਟੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਨਾਲ,94.40 ਲੱਖ ਰੁਪਏ  ਦੀ ਰਕਮ ਵਿੱਚ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਸਮੋਕ ਐਵਕਯੂਏਟਰ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਰੰਟੀ ਅਵਧੀ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਾਨ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਓਟੀ ਲਈ, ਕੁੱਲ 77.50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ  ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਮੁੜ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ ਸਰਜੀਕਲ ਯੂਨਿਟ  ਦੇ ਅੱਠ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਠੇਕਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਸਟਲ ਅਤੇ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਸੈਂਟਰ ਲਈ ਪੰਜਾਹ ਮੈਟਲਿਕ ਬੈੱਡ  ਨਾਲ ਹੀ 8500 ਨੰਬਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟਿਵ ਵਿੱਤੀ ਉਪਕਰਣ  ਕਿੱਟ  ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਕੋਵਿਡ -19 ਫੈਲਣ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਕੁੱਲ 46.78 ਲੱਖ ਰੁਪਏ  ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਠੇਕਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਓਟੀ ਟੇਬਲ  ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਖਰੀਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਅਰਫੀਲਡ ਅਟੈਚਮੈਂਟ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਖਰੀਦਣ ਲਈ 36.70 ਲੱਖ , ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਰੰਟੀ ਅਵਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਐਮਸੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਵਾਧੂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਆਰਥੋਪੈਡਿਕਸ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਕਈ ਸਪੀਡ ਬੁਰਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ  ਦੇ ਨਾਲ, 11.12 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਵਿੱਤ ਸਾਲ 2020-21 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਰੰਟੀ ਅਵਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਐਮਸੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਵਾਧੂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਇਹ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਹੈਮਿਲਟਨ ਸੀ3ਐਸ  ਅਤੇ ਚਾਰ ਨੰਬਰ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਕਫ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਮਾਪ , ਚਾਰ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਫਾਰ ਹਾਈਫਲੋ ਆਕਸੀਜਨ ਥੈਰੇਪੀ  ਅਤੇ ਇੱਕ ਐਨੀਸਥੀਸੀਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਥਰਮੋਬੋਲਾਸਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸਿਸਟਮ  ਖਰੀਦੇ ਹਨ, 37.31 ਲੱਖ ,ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਰੰਟੀ ਅਵਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਐੱਮਸੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਵਾਧੂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਸਮੇਤ ਇਹ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਆਈਸੀਯੂ ਅਤੇ ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਏਅਰ ਡੀਕੌਨਟਾਮਿਨੇਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟ  ਦੀਆਂ ਦੋ ਇਕਾਈਆਂ, ਖਰੀਦ ਬੈਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਉਪਕਰਣਾਂ  ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਯੂਨਿਟ, ਆਈਸੀਯੂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਰੰਟੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੀਐੱਮਸੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸਪੇਅਰ ਪਾਰਟਸ ਸਮੇਤ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
-
ਅਨੈਸਥੀਸੀਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ  ਲਈ 6 ਹੁਮਿਡਿਫਾਇਰ ਦੇ ਖਰੀਦੇ ਹਨ। ਵਿੱਤ ਸਾਲ 2020-21 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 09.76 ਲੱਖ  ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਰੀਦ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਵਰੰਟੀ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਲਗਭਗ 38.25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਐਨੇਸਥੀਸੀਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਐਮਆਰਆਈ ਅਨੁਕੂਲ ਅਨੱਸਥੀਸੀਆ ਵਰਕਸਟੇਸ਼ਨ  ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2019-20 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਵਰੰਟੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਪੇਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਸਾਲ ਸੀਐੱਮਸੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਕੀਤਾ ਹੈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ  ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚਾਰ ਬਾਡੀ ਮੌਰਚੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਚੈਂਬਰ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਠੇਕਾ ਕੁੱਲ 98.90 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2019-20 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਸੀਐੱਮਸੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਰੰਟੀ ਅਵਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
-
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਯੂਵੀਸੀ ਰੋਗਾਣੂ-ਮੁਕਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ  ਦੀ ਕੁੱਲ 25.54 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਛੇ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2019-20 ਦੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਸੀਐੱਮਸੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਰੰਟੀ ਮਿਆਦ ਹੈ।
8.5 ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਾ ਖੇਤਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਇੰਫਾਲ
. ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਐਨਆਈਆਰਐਫ ਰੈਂਕਿੰਗ 2019 ਵਿੱਚ ਰਿਮਜ਼ 28 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ।
. ਰਿਮਜ਼, ਇੰਫਾਲ ਵਿਖੇ ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਾਲਾਨਾ 100 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 125 ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਧਾਈਆਂ 25 ਸੀਟਾਂ ਵਿਚੋਂ 11, 10 ਅਤੇ 4 ਸੀਟਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸ਼ੈਕਸ਼ਨ , ਐਨਈ ਓਪਨ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੋਟੇ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਹਨ।
· ਸਾਲਾਨਾ 2 ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ 2019-20 ਤੋਂ ਇੱਕ ਡੀਐਮ  ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
· ਐਮਐਸਸੀ ਨਰਸਿੰਗ ਕੋਰਸ ਸਾਲਾਨਾ 8 ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਨਾਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ 2019 ਤੋਂ ਇੰਫਾਲ ਦੇ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਨਰਸਿੰਗ, ਰਿਮਜ਼, ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਰੇਡੀਓਥੈਰੇਪੀ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚ 51 ਬਿਸਤਰੇ ਵਧਾਏ ਗਏ ਹਨ।
8.6 ਰੀਜਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਪੈਰਾ ਮੈਡੀਕਲ ਐਂਡ ਨਰਸਿੰਗ ਸਾਇੰਸਜ਼ , ਆਈਜ਼ੌਲ, ਮਿਜੋਰਮ
ਖੇਤਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਪੈਰਾ ਮੈਡੀਕਲ ਐਂਡ ਨਰਸਿੰਗ ਸਾਇੰਸ , ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਵਲੋਂ 1995-96 ਵਿੱਚ ਸਿੱਕਮ ਸਮੇਤ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਰਸਿੰਗ, ਫਾਰਮੇਸੀ ਅਤੇ ਪੈਰਾਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਰਸਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸੇਵਾਵਾਂਆਈਜ਼ੌਲ ਵਿਖੇ ਰਿਪਨਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ 01.04.2007 ਤੋਂ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੰਸਥਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕੋਰਸ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ:
|
|
ਲੜੀ ਨੰਬਰ
|
|
ਕੋਰਸ ਦਾ ਨਾਂਅ
|
|
ਮਿਆਦ
|
|
1.
|
|
ਬੀਐੱਸਸੀ ਨਰਸਿੰਗ
|
|
4 ਸਾਲ
|
|
2.
|
|
ਬੀਐੱਸਸੀ ਐਮਐਲਟੀ 
|
|
4 ਸਾਲ
|
|
3.
|
|
ਬੀ ਫਾਰਮਾ
|
|
4 ਸਾਲ
|
|
4.
|
|
ਬੀਐਸਸੀ ਆਰਆਈਟੀ 
|
|
4 ਸਾਲ
|
|
5.
|
|
ਬੀ ਓਪਟੋਮ 
|
|
4 ਸਾਲ
|
|
6.
|
|
ਐਮ ਫਾਰਮਾ
|
|
2 ਸਾਲ
ਸਾਲ 2019-20 ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ:
-
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਰਸਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਦਾਖਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ - 194
-
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ - 683
-
ਪਾਸ ਹੋਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ - 172
-
ਰਿਪਨਸ ਵਿਖੇ ਅਤਿਰਿਕਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਬਲਾਕ -3, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕਮ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹਾਲ, ਮੁੰਡੇ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਹੋਸਟਲ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ 5.7.2019 ਨੂੰ ਰਿਪਨਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
-
ਮਿਤੀ 22.01.2020 ਨੂੰ 27 ਨਵੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ  ਦੀਆਂ ਭਰਤੀਆਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
-
ਰਿਪਨਜ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਸਿਵਲ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਈ-ਟੈਂਡਰ 01.09.2019 ਨੂੰ  ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਕਨੀਕੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਬੋਲੀ ਖੋਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬੋਲੀ ਵਾਲੇ ਬੋਲੀਕਾਰ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੇਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ 5.2.2020 ਨੂੰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ। ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਲਾਗਤ 480.12 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ।
ਸਾਲ 2019-20 ਦੌਰਾਨ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ  :
|
|
ਲੜੀ ਨੰਬਰ
|
|
ਵੇਰਵਾ
|
|
ਬੀਈ
|
|
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦਾ ਅਣਖਰਚਿਆ ਬਕਾਇਆ
|
|
ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਲੋਂ ਜਾਰੀ ਰਕਮ
|
|
ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰੋਤ
|
|
31.3.2019 ਤੱਕ ਖਰਚ
|
|
31.3.2019 ਤੱਕ ਅਣਖਰਚਿਆ ਬਕਾਇਆ
|
|
1.
|
|
ਜੀਆਈਏ ਜਨਰਲ
|
|
15.00
|
|
104.80
|
|
1500.00
|
|
-
|
|
1,336.96
|
|
267.84
|
|
2.
|
|
ਪੂੰਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਗ੍ਰਾਂਟ
|
|
9.18
|
|
1,125.98
|
|
1,468.00
|
|
-
|
|
2,593.34
|
|
0.64
|
|
3.
|
|
ਜੀਆਈਏ ਤਨਖਾਹਾਂ
|
|
11.00
|
|
140.41
|
|
1,080.00
|
|
83.81
|
|
1,038.53
|
|
265.69
|
|
ਕੁੱਲ
|
|
35.18
|
|
1,371.19
|
|
4,048.00
|
|
83.81
|
|
4968.83
|
|
534.17
9. ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੁਸ਼ਟ ਖ਼ਾਤਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 
-
ਗ੍ਰੇਡ II ਡਿਸਏਬਿਲਿਟੀ  ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ / ਨਵੇਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਿਗਾੜ ਦੇ ਕੇਸ 2019-20 ਵਿੱਚ 2.41% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 30-29 ਸਤੰਬਰ, 2020 ਨੂੰ 2.21% ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
-
ਨਵੇਂ ਕੇਸਾਂ / ਮਿਲੀਅਨ ਆਬਾਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜੀ2ਡੀ 30 ਮਾਰਚ, 2020 ਨੂੰ 31 ਮਾਰਚ, 2020 ਤੱਕ 1.96 / ਮਿਲੀਅਨ ਆਬਾਦੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ 0.81 / ਮਿਲੀਅਨ  ਹੋਇਆ ਹੈ।
-
30 ਮਾਰਚ, 2020 ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ 31 ਮਾਰਚ, 2020 ਨੂੰ 6.87% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 5.30% ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
-
ਸੈਂਟਰਲ ਲੈਪਰਸੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੇ ਗ੍ਰੇਡ -2 ਦੀ ਅਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਕੁਸ਼ਟ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਨਵੀਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਣਨੀਤੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
-
34 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਟ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਲਈ ਨੀਕੁਸ਼੍ਤ ਵੈਬ ਅਧਾਰਤ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੁੱਲ 1422 ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
-
ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲ ਸਵਾਸਥ ਕਾਰਜਕਰਮ  ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਿਹਤ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ  ਅਤੇ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਲਈ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਅਧੀਨ ਕੁਸ਼ਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 20 ਅਤੇ 21 ਅਕਤੂਬਰ, 2020 ਨੂੰ ਵਰਚੁਅਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਆਰਬੀਐਸਕੇ, ਆਰਕੇਐਸਕੇ ਅਤੇ ਐਨਐਲਈਪੀ ਦੇ ਸਟੇਟ ਨੋਡਲ ਅਫਸਰਾਂ ਨਾਲ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਟੂਲ, ਰੈਫਰਲ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਬਾਰੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
-
ਕੁਸ਼ਟ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ, ਰੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਟੈਸਟੀਮੋਨੀਅਲ ਸ਼ਾਮਲ ਤਿੰਨ ਲਘੂ ਫਿਲਮਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮੀਡੀਆ ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 18 ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਚੈਨਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
-
ਉਪਰੋਕਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਐਨਐਲਈਪੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ: -
-
ਕੋਵਿਡ - 19 ਦੇ ਕਾਰਨ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਕੁਸ਼ਟ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਐਮਡੀਟੀ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸਪਲਾਈ।
-
ਸਰੀਰਕ ਅਪੰਗਤਾ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗੀਆਂ ਲਈ ਨਿਰਵਿਘਨ ਡੀਪੀਐਮਆਰ ਸੇਵਾਵਾਂ।
-
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੋਵਿਡ - 19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਕੁਸ਼ਟ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਇਲਾਜ ਨਿਰਵਿਘਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਟਰੈਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
10. ਕੈਂਸਰ, ਸ਼ੂਗਰ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਰੋਕ  ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਫਾਰ ਕੈਂਸਰ, ਡਾਇਬਟੀਜ਼, ਕਾਰਡੀਓਵੈਸਕੁਲਰ ਰੋਗ ਅਤੇ ਸਟਰੋਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ, ਸ਼ੂਗਰ, ਓਰਲ ਕੈਂਸਰ, ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਲਈ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 2020 ਤੱਕ ਲਈ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। 
11. ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵੈਕਟਰ ਬੋਰਨ ਬਿਮਾਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 
11.1 ਮਲੇਰੀਆ
-
ਮਲੇਰੀਆ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ 3 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮਲੇਰੀਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲਾ / ਸਰਬੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਤਰਾਂ ਮਲੇਰੀਆ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ 47.77% ਪੀਐੱਫ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ 25.15% ਦੀ ਕਮੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।
-
ਮਲੇਰੀਆ ਨੂੰ 31 ਰਾਜਾਂ / ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼  ) ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ ਨੂੰ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
-
ਸਾਲ 2020 ਤੱਕ 24 ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਮਲੇਰੀਆ ਖਾਤਮੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਲਈ ਸੂਬਾ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਰਾਜ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸੂਬਾ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹਨ।
-
ਸਾਲ 2019-20 ਦੌਰਾਨ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 2.24 ਕਰੋੜ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਜਾਲਾਂ  ਦੀ ਸਪਲਾਈ / ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 2.52 ਕਰੋੜ ਐਲਐਲਆਈਐਨ ਦੀ ਖਰੀਦ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜ਼ੋਰਾਂ 'ਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ, 2020 ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਐਲਐਲਆਈਐਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।
-
ਐਨਵੀਬੀਡੀਸੀਪੀ ਦੇ 3-13 ਜਨਵਰੀ, 2020 ਨੂੰ ਆਰਓਐਫਐਫਡਬਲਯੂ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਖੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਲੇਰੀਆ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪੀ ਰਿਫਰੈਸ਼ਰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਾ ਦੂਜਾ ਬੈਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
-
ਮਲੇਰੀਆ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਐਨਵੀਬੀਡੀਸੀਪੀ ਦੇ 20-24 ਜਨਵਰੀ, 2020  ਅਤੇ 27-31 ਜਨਵਰੀ, 2020  ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਲੈਬ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਲਈ ਮਲੇਰੀਆ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪੀ ਅਤੇ ਐਨਐਮਆਈਆਰ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦੀ ਇਕੈਮਐਮ ਫੈਸੀਲੀਟੇਟਰ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰੀ ਯੋਗਤਾ ਮੁਲਾਂਕਣ  ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
-
ਮਲੇਰੀਆ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪੀ, ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮਿਆਰ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਫਰੈਸ਼ਰ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦੇ ਕੋਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁਣ ਤੱਕ 11 ਐਲ -1 ਅਤੇ 13 ਐਲ -2 ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਤਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹਨ।
11.2 ਕਾਲਾ-ਅਜ਼ਰ
-
ਸਾਲ 2020 ਦੌਰਾਨ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ 1735 ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਲ 2019 ਦੀ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 2863 ਕੇਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਤੱਕ 39.4% ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਦੱਸੀ ਗਈ।
-
ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਤੱਕ 98% ਕਾਲਾ-ਅਜ਼ਰ ਬਿਮਾਰੀ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ 10,000 ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ<1 ਕੇਏ ਕੇਸ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦਾ ਟੀਚਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। 13 ਬਲਾਕ  ਅਜੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।
-
ਕੇਏ ਸੁਤੰਤਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਕੇਏ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੀਬਰ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਉੱਚ ਤਰਜੀਹ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਫੈਲਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਐਸਓਪੀਜ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਬਣਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
11.3 ਡੇਂਗੂ ਅਤੇ ਚਿਕਨਗੁਨੀਆ
-
ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਸੈਂਟੀਨੇਲ ਸਰਵੀਲੈਂਸ ਹਸਪਤਾਲਾਂ  ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2019 ਵਿੱਚ 680 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ 695 ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
-
ਡੇਂਗੂ ਲਈ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ   <1% ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
-
ਮੱਛਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੈਕਟਰ ਕੰਟਰੋਲ ਰਿਸਪਾਂਸ  ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਐਨਵੀਬੀਡੀਸੀਪੀ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 23 ਅਤੇ 24 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੈਬਿਨਾਰ ਰਾਹੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
-
ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਡੇਂਗੂ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ -19 ਕੋ-ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਹਿਤਧਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
11.4 ਜਾਪਾਨੀ ਇਨਸੇਫਲਾਈਟਿਸ
-
60 ਪੀਆਈਸੀਯੂ ਵਿਚੋਂ 38 ਪੀਆਈਸੀਯੂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ।
-
ਸਾਰੀਆਂ 10 ਸਰੀਰਕ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ  ਵਿਭਾਗਾਂ ਲਈ ਫੰਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। 8 ਪੀਐੱਮਆਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ।
-
ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੇਈ ਟੀਕਾਕਰਣ ਮੁਹਿੰਮਾਂ243 ਜੇਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜੇਈ ਟੀਕਾਕਰਨ ਮੁਹਿੰਮ ਤਹਿਤ 60 ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 
-
31 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ , ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼  ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ  ਬਾਲਗ ਜੇਈ ਟੀਕਾਕਰਨ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
-
ਜੇਈ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ 143 ਸੈਂਟੀਨੇਲ ਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ 15 ਅਪੈਕਸ ਰੈਫਰਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ 932 ਕਿੱਟਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ  372 ਕਿੱਟਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
11.5 ਲਿਮਫੈਟਿਕ ਫਿਲਾਰਿਆਸਿਸ
-
ਸਧਾਰਣ 272 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ  ਵਿਚੋਂ 98 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੇ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਸਰਵੇ  -1 ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਾਸ ਡਰੱਗ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ  ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 98 ਵਿੱਚੋਂ, ਟੀਏਐੱਸ-2 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਟੀਏਐੱਸ-3 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਕਤੂਬਰ, 2020 ਤੱਕ ਕਲੀਅਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
-
ਸਾਲ 2020  ਦੇ ਦੌਰਾਨ, 84 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੇ ਐਮਡੀਏ ਕਰਵਾਏ ਹਨ, ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 7 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਐਮਡੀਏ ਟ੍ਰਿਪਲ ਡਰੱਗ ਥੈਰੇਪੀ  ਯਾਨੀ ਆਈਵਰਮੇਕਟਿਨ + ਡੀਈਸੀ + ਐਲਬੇਂਡਾਜ਼ੋਲ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
-
ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਮੀਖਿਆ ਸਮੂਹ  ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ  13-16 ਜੁਲਾਈ, 2020 ਨੂੰ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
-
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਟੂਲ ਕਿੱਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਐਮਡੀਏ ਦੌਰ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ।
12. ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਅਤੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ 
1. ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਦੋ ਨਵੇਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੈਨਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੈਨਲਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾ ਕੇ 21 ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 11 ਵਰਟੀਕਲ  ਅਤੇ 10 ਹੌਰੀਜੈਂਟਲ ਪੈਨਲਾਂ  ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
2. 2020 ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਲ 19 ਅੰਤਮ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ 16 ਖਰੜਾ ਸੋਧ ਨਿਯਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
 ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼  ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨਜ਼, 2020
ਇਸ ਨਿਯਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੋਜਨ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭੋਜਨ ਜੋ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਚਰਬੀ ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਂਸ ਫੈਟ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਸੋਡੀਅਮ  ਵਿੱਚ ਉੱਚਿਤ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਕੂਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਕੰਟੀਨ / ਮੈੱਸ ਖੇਤਰਾਂ / ਹੋਸਟਲ ਦੀਆਂ ਰਸੋਈਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪੰਜਾਹ ਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਚੇ ਜਾ ਸਕਦੇ।
 ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼  ਸੋਧ ਨਿਯਮ, 2020 ਭੋਜਨ ਸੇਵਾ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ: ਇਹ 10 ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਇਸੈਂਸਾਂ ਜਾਂ ਆਉਟਲੈਟਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖੁਰਾਕ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ  ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ ਮੀਨੂ ਕਾਰਡਾਂ, ਬੁਕਲੈਟਸ ਜਾਂ ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾ' ਕੇਸੀਐਲ ਪ੍ਰਤੀ ਸੇਲਿੰਗ ਅਤੇ ਪਰੋਸਣ ਵਾਲੇ ਆਕਾਰ 'ਵਿਚ ਕੈਲੋਰੀਫਿਕ ਵੈਲਯੂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਫੂਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਦੇ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਸ 'ਤੇ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਕੈਲੋਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ।
 ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡ  ਤੀਜੇ ਸੋਧ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨਜ਼, ਕੁੱਲ ਪੋਲਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ/ਤਾਜ਼ੇ ਵਨਸਪਤੀ ਤੇਲ/ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ।
3. ਖਾਣੇ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਬੋਝ ਘਟਾਉਣ, ਲਾਇਸੈਂਸ / ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਤਰਕਸੰਗਤ ਕਰਨ, ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਆਦਿ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਖਰੜਾ ਸੋਧ ਐਫਐਸਐਸ  ਨਿਯਮਾਂ, 2011 ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਖਰੜਾ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4. ਫੂਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨੀ , ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਥਾਮ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਜਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨੇ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਐਕਟ, 2006 ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੋਧਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਐਫਐਸਐਸਏਏਆਈ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ 'ਐਕਸਪੋਰਟ' ਅਤੇ 'ਐਨੀਮਲ ਫੀਡ' ਲਿਆਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਕੋਡੈਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਜਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਮੇਲ; ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ; ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨਾ; ਕੁਝ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਲਿਆਉਣਾ; ਹਵਾਲਾ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ; ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿਕਰੇਤਾ ਅਤੇ ਵਿਤਰਕ ਨੂੰ ਦੇਣਦਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ; ਜ਼ੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ; ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਸਮੇਤ; ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਵਾਬ ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਅਧੀਨ ਹਨ।
5. ਸਾਰੇ ਫੂਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਐਕਟ, 2006 ਦੀ ਧਾਰਾ 31 ਅਧੀਨ ਰਜਿਸਟਰਡ ਜਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ. ਲਾਇਸੈਂਸਾਂ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ. 30.11.2020 ਨੂੰ 70,589 ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਇਸੈਂਸ, 15,09,846 ਰਾਜ ਲਾਇਸੈਂਸ ਅਤੇ 67,32,447 ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨੇ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਖੁਰਾਕ ਲਾਇਸੈਂਸ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਕੇ ਕਲਾਉਡ ਅਧਾਰਤ ਅਪਗ੍ਰੇਡਡ ਨਵੇਂ ਔਨਲਾਈਨ ਪੋਰਟਲ ਨੂੰ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਕੰਪਾਈਲੈਂਸ ਸਿਸਟਮ  ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫੋਸਕੋਸ ਕਿਸੇ ਨਿਯਮਿਤ ਪਾਲਣਾ ਲੈਣ ਦੇਣ ਲਈ ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨਾਲ ਐੱਫਬੀਓ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਆਇੰਟ ਸਟਾਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਕਲਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ 1 ਜੂਨ 2020 ਤੋਂ 9 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1 ਨਵੰਬਰ, 2020 ਤੋਂ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਫੋਸਕੋਸ ਲਾਇਸੈਂਸ, ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਮੋਡੀਊਲ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ / ਮੈਡਿਊਲ ਪੜਾਅਵਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਯਮਿਤ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਐਫਬੀਓ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਟਾਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ।
6. ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕੰਟੇਨਰ/ਟਰੇ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਪੈਕ ਕੀਤੇ / ਖੁੱਲੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਠਿਆਈਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ 'ਬੈਸਟ ਬਿਫ਼ੋਰ ਡੇਟ' ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਐਫਬੀਓ 'ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਦੀ ਮਿਤੀ' ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਹੁਕਮ 1 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
7. ਜਿਵੇਂ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 23 ਸਤੰਬਰ, 2020 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਧਾਰਾ 16  ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਖਰੜੇ ਐੱਫਐੱਸਐੱਸ  ਸੋਧ ਨਿਯਮ, 2020 ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਜਨਤਕ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਖਪਤ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਦੀ ਵਿੱਕਰੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ 1.10.2020 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮਾਣਯੋਗ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਫਿਲਹਾਲ ਇਸ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
8. 8 ਸਤੰਬਰ, 2020 ਨੂੰ ਇੱਕ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ / ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਇਸੈਂਸਿੰਗ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਆਈਐਮਐਸ ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ / ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ, ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਬਾਲ ਦੁੱਧ ਦੇ ਬਦਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਬੋਤਲਾਂ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖੁਆਉਣਾ, ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਬਦਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਆਦਿ ਸੈਮੀਨਾਰ, ਮੀਟਿੰਗ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਦਿਅਕ ਕੋਰਸ, ਮੁਕਾਬਲੇ, ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਸਮੇਤ , ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਜਾਂ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਆਈਐਮਐਸ ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
9. ਐਫਬੀਓ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਲਈ, ਅਪਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਲੇਬਲਿੰਗ ਨੁਕਸਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ  ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੇਸ  ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ / ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਐਫਐਸਓਜ਼ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 32 ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਖਾਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਰਾਜ ਦੇ ਡੀਓ ਅਤੇ ਐਫਐਸਓ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
10. ਐੱਫਐੱਸਐੱਸਏਆਈ ਨੇ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਪਦੰਡਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਸਟੇਟ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਇੰਡੈਕਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਚਕਾਂਕ ਪੰਜ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਪਦੰਡਾਂ, ਭਾਵ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਅੰਕੜੇ , ਪਾਲਣਾ , ਖੁਰਾਕ ਜਾਂਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ , ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ  'ਤੇ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਸਾਲ 2019-20 ਲਈ, ਰੈਂਕਿੰਗ 7 ਜੂਨ, 2020 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਗੁਜਰਾਤ ਚੋਟੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਜ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੋਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰ ਅਤੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਨ। ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਟਾਪੂਆਂ ਨੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਸੂਚਕਾਂਕ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਦੇ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਰਾਜ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਧੇਰੇ ਚੌਕਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
11. ਖਾਣੇ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ   ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਪਰੇਟਰੀ ਖੁਰਾਕਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰਨ ਲਈ 06.11.2020 ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
12. ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਈਕੋ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚਲੇ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਤਕਨੀਕੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਰਾਜ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਈਕੋ-ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਸਮਝੌਤਾ  'ਤੇ ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ 23 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ। 18 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ।
13. ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭੋਜਨ ਦੀ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੋਜਨ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਖਾਣ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਵਿਜ਼ਨਲ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਦੁਆਰਾ ਖੁਰਾਕੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਸੀ। ਫੂਡ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਨਿਯਮਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ / ਮੁਲਤਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ  ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਖੁਰਾਕ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਸਵੱਛਤਾ ਅਤੇ ਸੇਫਟੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ “ਕੋਵਿਡ -19 ਦੌਰਾਨ ਸਹੀ ਭੋਜਨ” 'ਤੇ ਇੱਕ ਈ-ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਸੁਝਾਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਐਨਸੀਡੀਜ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸੂਖਮ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਲੂਣ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭੋਜਨ, ਖੁਰਾਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਪਕਵਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ‘ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਖਾ ਰਹੇ ਹੋ’ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
14. 5 ਹੋਰ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਦੁਆਰਾ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਐਕਟ, 2006 ਦੀ ਧਾਰਾ 43  ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁੱਲ ਸੂਚਿਤ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 183 ਤੋਂ 188 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਐੱਫਐੱਸਐੱਸ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 98 ਦੇ ਅਸਥਾਈ ਉਪਬੰਧਾਂ ਅਧੀਨ 58 ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਰਾਕ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
15. ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਪਰੀਖਣ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕਟਰ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ, ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 25 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲੀ / ਹਾਈ ਐਂਡ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ 29 ਰਾਜ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸਹੂਲਤਾਂ  ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, 29 ਐਸਐਫਟੀਐਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਸਮੇਤ 39 ਰਾਜ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਲਈ 29 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 312.98 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਗ੍ਰਾਂਟ ਮਨਜ਼ੂਰ / ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
16. 1.21 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਗਰਾਂਟ ਆਈਸੀਏਆਰ- ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਔਨ ਮੀਟ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਆਈਆਈਐਫਪੀਟੀ, ਤੰਜਾਵਰ ਵਿਖੇ ਦੋ ਰੈਫਰਲ ਲੈਬਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ 50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਬਕਾਇਆ ਗਰਾਂਟ ਪੀਬੀਟੀਆਈ, ਮੁਹਾਲੀ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
17. 36 ਹੋਰ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਔਨ ਵੀਲਸ ਸਮੇਤ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰੀ ਵਸਤਾਂ ਲਈ 5 ਲੱਖ / ਐਫਐਸਡਬਲਯੂ ਲਈ 15 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 33 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੁੱਲ ਐਫਐਸਡਬਲਯੂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 54 ਤੋਂ 90 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
18. ਐੱਫਐੱਸਐੱਸਏਆਈ ਨੇ 19.92 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਗਰਾਂਟ 21 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ 3 ਮੁੱਢਲੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਭਾਵ ਜੀਪੀਐਮ ਦੁਆਰਾ ਤਰਜੀਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੋਟੋਐਡਿਓਡ ਐਰੇ , ਫਲੋਰਸੈਂਸ ਅਤੇ ਰਿਫਰੈਕਸ਼ਨ ਇੰਡੈਕਸ  ਸੰਕੇਤਕ, ਐਫਆਈਡੀ, ਐਨਪੀਡੀ ਅਤੇ ਈਸੀਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਸੀ ਅਤੇ ਯੂਵੀ-ਵਿਜ਼ੀਬਲ ਸਪੈਕਟਰੋਫੋਟੋਮੀਟਰ ਲਈ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਐਮਓਯੂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਖੁਰਾਕ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੁਝ ਹੋਰ ਗ੍ਰਾਂਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
19. ਐੱਫਐੱਸਐੱਸਏਆਈ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੈਂਡ ਹੋਲਡ ਕਿੱਟਾਂ / ਉਪਕਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਟੈਸਟਿੰਗ ਨੂੰ ਸੌਖਾ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣਗੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ 363 ਫ੍ਰਾਈਇੰਗ ਤੇਲ ਮੋਨੀਟਰ ਦੀ ਵੰਡ - ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਪੋਲਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਤੇ ਐਸਿਡ ਮੁੱਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ 69 ਰੈਪਟਰ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਰੀਡਰ - 27 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣਿਆਂ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਕਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ 9 ਪਾਥੋਜੈਨਿਕ ਸੂਖਮ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ 30 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ 210 ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਲ ਆਈਡੈਂਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਕਿੱਟਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
20. ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਮੂਨਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ  ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰਨ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਕੋਲਡ ਚੇਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨੇ 548 ਸੰਖੇਪ ਅਲਮਾਰੀਆਂ, 539 ਵਾਹਨ 'ਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ੍ਰੀਜ਼ਰ ਬਕਸੇ, 2328 ਪੋਰਟੇਬਲ ਠੰਡੇ ਬਾਕਸ ਅਤੇ 2328 ਬੈਕਪੈਕ ਸਟਾਈਲ ਬੈਗ 21 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰਾਜ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਐਸਐਮਐਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੋਲਡ ਚੇਨ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰੇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਬਿਹਤਰ ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
21. ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨੇ ਅਗਸਤ, 2020 ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੈਨ ਇੰਡੀਆ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਦੀ ਗੁਣਵਤਾ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਰਵੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨੇ ਮਿਲਾਵਟ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਵਾਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਾਂ  ਦੀ ਪੈਨ ਇੰਡੀਆ ਸੈਂਪਲਿੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਦੌਰਾਨ ਹਰੇਕ ਮੈਟਰੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ 50 ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ 5 ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਵੰਬਰ, 2020 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵੇਚੇ ਗਏ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਮਿਲਾਵਟਖੋਰੀ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਗਰਮ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਲਏ ਗਏ ਸਨ; ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੇ।
ਐੱਫਐੱਸਐੱਸਏਆਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੁਰਾਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਦੁੱਧ , ਕਣਕ ਦਾ ਆਟਾ ਅਤੇ ਚਾਵਲ  ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਮਕ  ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਕੇ ਸੂਖਮ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਲਈ ਇਸ ਨੇ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨਜ਼, 2018 ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਆਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਐੱਫਐੱਸਐੱਸਏਆਈ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਖੁਰਾਕੀ ਦਰਾਮਦ ਨੂੰ ਆਮਦ ਦੇ 150 ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਦੀ 6 ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦਾਖਲੇ ਦੇ 22 ਪੁਆਇੰਟਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ, ਚੇਨੱਈ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਮੁੰਬਈ, ਦਿੱਲੀ, ਕੋਚਿਨ ਅਤੇ ਟੂਟੀਕੋਰਿਨ ਅਤੇ ਦਾਖਲੇ ਦੇ ਹੋਰ 128 ਬਿੰਦੂਆਂ' ਤੇ, ਕਸਟਮ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਖੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਪਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਐੱਫਐੱਸਐੱਸਏਆਈ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਿਯਮ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦਰਾਮਦਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਦਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ :
ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਆਯਾਤ ਗੋਲਡਨ ਸ਼ਰਬਤ / ਇਨਵਰਟ ਸ਼ੱਕਰ ਸਿਰਪ/ ਰਾਈਸ ਸਿਰਪ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ/ ਫੂਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਓਪਰੇਟਰ, ਜੋ ਗੋਲਡਨ ਸਿਰਪ / ਇਨਵਰਟ ਸ਼ੱਕਰ ਸਿਰਪ/ ਰਾਈਸ ਸਿਰਪ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਯਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਨੂੰ 20 ਮਈ, 2020 ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਹਦਾਇਤਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮਨਜੂਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂਚ ਦੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ, ਆਖਰੀ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕਿ ਉਪਰੋਕਤ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਖੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ।
ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨੇ 07.07.2020 ਦਾ ਇੱਕ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਐੱਗਮਾਰਕ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਵਨਸਪਤੀ ਬਲੇਂਡਡ ਤੇਲ  ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਬੀਈਵੀਓ ਵੀ ਐਫਐਸਐਸ ਐਕਟ, 2006 ਦੇ ਤਹਿਤ ਬਣਾਏ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇਗਾ।
iii) ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਐਫਐਸਐਸ ਐਕਟ, 2006 ਦੀ ਧਾਰਾ 22 ਵਿੱਚ ਜੀਐੱਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਿਰਫ ਗ਼ੈਰ-ਜੀਐਮ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਐੱਫਐੱਸਐੱਸਏਆਈ ਨੇ 21.08.2020 ਦਾ ਇੱਕ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਜੀਐੱਮ ਕਮ ਜੀਐੱਮ ਮੁਕਤ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਯੋਗ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ 24 ਖੁਰਾਕ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਹਰੇਕ ਖੇਪ ਲਈ 01.01.2021 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ।
22. ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇਸ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 241 ਸਿਖਲਾਈ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਅਤੇ 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟ੍ਰੇਨਰਾਂ ਦੁਆਰਾ 1.30 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੂਡ ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨੇ ਭੋਜਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਵਿਡ -19 ਰੋਕਥਾਮ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ 2 ਘੰਟੇ ਦਾ ਔਨਲਾਈਨ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਤ ਟ੍ਰੇਨਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ ਆਨਲਾਈਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 1.07 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੂਡ ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ 170 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇੰਡਕਸ਼ਨ / ਰਿਫਰੈਸ਼ਰ ਕੋਰਸ ਵੀ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਐਫਐਸਏਆਈ ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ 6 ਆਫਲਾਈਨ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ 306 ਆਨਲਾਈਨ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਖੋਜ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨੇ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਅਪਲਾਈਡ ਪੋਸ਼ਣ ਪੋਸ਼ਣ  ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਨੈਟਵਰਕ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਿਯੋਗ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਹੁਨਰ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗਾ।
ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ  ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁ-ਖੇਤਰੀ ਤਾਲਮੇਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਾਰਾ 16   ਅਤੇ  ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਐਫਐਸਐਸ ਐਕਟ ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਜੋਖਮ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਮੇਟੀ  ਨੂੰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਜਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।
23. ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨੇ 7.8.2020 ਨੂੰ ਸੀਐਸਆਈਆਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਹੈ।
24. ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨੇ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਏਕੀਕਰਣ ਲਈ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਵਿਗਿਆਪਨ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਰਟੀਕਲ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਓਪਨ ਸਕੂਲਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।
25. ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ, ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਖੁਰਾਕ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿਤਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮਿੱਥਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਗਾਈਡੈਂਸ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗਾਈਡੈਂਸ ਨੋਟਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ 'ਤੇ ਗਾਈਡੈਂਸ ਨੋਟ
ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਗਾਈਡੈਂਸ ਨੋਟ
ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਫੂਡ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਫੂਡ ਹਾਈਜੀਨ ਅਤੇ ਸੇਫਟੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਗਾਈਡੈਂਸ ਨੋਟ
ਭੋਜਨ-ਸੰਭਾਵੀ ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ
ਰਵਾਇਤੀ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ
ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ- ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ-ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ।
26. ਸਾਰੇ ਹਿਤਧਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਨਤਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਐੱਫਐੱਸਐੱਸਏਆਈ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
27. ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਸਾਰੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਦੀ ਸਟਾਫ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਾਲ 2018 ਵਿਚ 356 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 824 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ 11 ਨਵੇਂ ਦਫਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਦਫ਼ਤਰ ਭੋਜਨ ਲਾਇਸੈਂਸ, ਦਰਾਮਦ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ।
28. ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਦੇ ਈਟ ਰਾਈਟ ਟੂਲ ਕਿੱਟ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖਾਣ ਦੀਆਂ ਸਹੀ ਆਦਤਾਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸਧਾਰਣ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦਿਲਖਿੱਚਵੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ  ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਪੈਕੇਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਆਸਾਨ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਟੂਲ ਕਿੱਟ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ  ਦੁਆਰਾ ਸਟੇਟ ਪੀਆਈਪੀਜ਼  ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਟੂਲਕਿਟ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ।
29. ਟ੍ਰੇਨਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ: ਆਸ਼ਾ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਟ੍ਰੇਨਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਵਰਚੁਅਲ ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟ੍ਰੇਨਰ : ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੋ ਬੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਕੁਲ 6 ਰਾਸ਼ਟਰ ਪੱਧਰੀ ਸਰੋਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ  ਨੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਅਸਾਮ, ਛੱਤੀਸਗੜ, ਦਿੱਲੀ, ਹਰਿਆਣਾ, ਝਾਰਖੰਡ, ਕਰਨਾਟਕ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਮਨੀਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਰਾਜਸਥਾਨ , ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉਤਰਾਖੰਡ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ  ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ। ਸਿਖਲਾਈ ਵਰਚੁਅਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ, ਜੂਨ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ, 2020 ਵਿਚ ਦੋ ਬੈਚ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਰਾਜ ਟ੍ਰੇਨਰ : ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ, ਐਨਐਚਐਸਆਰਸੀ ਅਤੇ ਵੀਐਚਏਆਈ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰੀ ਸਰੋਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਖਲਾਈ ਐਨਐਚਐਸਆਰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਰਾਜ ਦੇ ਟ੍ਰੇਨਰਾਂ ਦੀ ਔਨਲਾਈਨ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 252 ਸਟੇਟ ਟ੍ਰੇਨਰ ਅਤੇ 45 ਸਟੇਟ ਆਬਜ਼ਰਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
30. ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ 'ਈਟ ਰਾਈਟ ਇੰਡੀਆ' ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਭੋਜਨ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧੀ ਹੈ। 110 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 1,300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਨੈਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪੂਲ ਵਿੱਚ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨੂੰ ਰੋਟਫੈਲਰ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੁਆਰਾ ਫੂਡ ਸਿਸਟਮ ਵਿਜ਼ਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਬਿਨੈਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
31. ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਨੇ ਈਟ ਰਾਈਟ ਇੰਡੀਆ ਪਹਿਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ:
ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ :
-
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਈਟ ਰਾਈਟ ਇੰਡੀਆ ਤਹਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮਾਪਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ‘ਦਿ ਈਟ ਰਾਈਟ ਚੈਲੇਂਜ’ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਵਿੱਚ 179 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।
-
ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਚੁਣੌਤੀ ਤਹਿਤ ਪੋਸਟਰ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
-
ਮਕਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਧੀਨ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਐਫਐਸਐਸਏਆਈ ਦੁਆਰਾ 'ਈਟ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ'  ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਰਟ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਸਹੀ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਆਦਤਾਂ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੀਲੀਜ਼:
-
‘ਈਟ ਰਾਈਟ ਹੈਂਡਬੁੱਕ’, ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਈਟ ਰਾਈਟ ਇੰਡੀਆ  ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਕੇਲ-ਅੱਪ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬਚਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਈਆਰਆਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਐਸਓਪੀਜ਼, ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
-
ਇਹ ਈ-ਹੈਂਡਬੁੱਕ '' ਕੋਵਿਡ -19 ਦੌਰਾਨ ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ '' ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਸਾਧਾਰਣ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
-
ਇਹ ਸਕੂਲ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਹਿਤਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੌਰਾਨ ਪਾਲਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਆਮ ਮਿੱਥਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਝਾਅ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
-
‘ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਖਾਦੇ ਹੋ?’ ਇੱਕ ਈ-ਕਿਤਾਬ ਜੋ ਖਾਣ ਪੀਣ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖਾਣ ਬਾਰੇ ਤਕਨੀਕੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਾਧਾਰਣ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।
-
ਈਟ ਰਾਈਟ ਕੈਂਪਸ ਲਈ 'ਆਰੇਂਜ ਬੁੱਕ' ਜੋ ਕੈਂਪਸ ਦੀਆਂ ਕੰਟੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਵੱਛਤਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਿਕਾਊ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਸਥਾਨਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਹਸਪਤਾਲ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਗਾਈਡ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
-
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ- ਸੂਬਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬਚਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਨਿਯਮਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ, ਆਇਰਨ, ਫੋਲਿਕ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ 12 ਦੀ ਔਸਤਨ ਖਪਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਏਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
13. ਐੱਨਏਸੀਓ
-
ਮਾਣਯੋਗ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਨੇ 18-11-2020 ਨੂੰ, ਆਲਮੀ ਰੋਕਥਾਮ ਗੱਠਜੋੜ  - ਐਚਆਈਵੀ ਰੋਕਥਾਮ 2021-2025 ਦੀ ਵਰਚੁਅਲ ਅੰਤਰ ਮੰਤਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਯੂਐੱਨਆਈਡੀਐੱਸ ਅਤੇ ਯੂਐੱਨਐੱਫਪੀਏ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਐਚਆਈਵੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਰੋਡਮੈਪ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਐਚਆਈਵੀ ਰੋਕੂ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।
-
ਐਨਏਸੀਪੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਟਰੈਕ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਐਨਏਸੀਓ ਨੇ 9 ਆਉਟਪੁੱਟ ਸੂਚਕਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਐਚਆਈਵੀ ਟੈਸਟਿੰਗ 1.25 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2.65 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਬਾਦੀ ਵਿੱਚ 1.6 ਕਰੋੜ ਤੋਂ 2.89 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੂਨ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਾਕੋ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਲੱਡ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 73 ਲੱਖ ਖੂਨ ਯੂਨਿਟ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਪੀਐਲਐੱਚਆਈ ਦੀ ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਮੁਫਤ ਏਆਰਟੀ ਲੈਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 9.4 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 14.86 ਲੱਖ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
-
ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਡਜ਼ ਕੰਟਰੋਲ ਸੰਗਠਨ , ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਐਚਆਈਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਚਆਈਵੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਚਆਈਵੀ ਸੇਨਟੀਨੇਲ ਨਿਗਰਾਨੀ  ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਐਚਆਈਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐੱਚਆਈਵੀ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਬਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਚਆਈਵੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐਚਐਸਐਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਐਚਆਈਵੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵੀ 1998 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਖਰੀ ਦੌਰ 2019 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਕੋ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਐਚਆਈਵੀ ਅਨੁਮਾਨ 2019 ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਰਿਪੋਰਟ; ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ 2020 ਦੇ ਤੇਜ਼ ਟਰੈਕ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਿੰਨ 'ਤੇ ਕਿੰਨੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
-
ਨਾਕੋ ਨੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਰਵੇਖਣ ਲਾਇਟ, 2020 ਦੇ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
-
ਨਾਕੋ ਨੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ, ਮਨੀਪੁਰ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਅਤੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੁਟੀਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
-
ਨਾਕੋ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐੱਚਆਈਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਅਬਾਦੀ / ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਵਹਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਬਾਦੀ, ਬ੍ਰਿਜ ਅਬਾਦੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਇੰਟਰਪਰਸਨਲ ਸੰਚਾਰ ਸੈਸ਼ਨ ਐਸਬੀਸੀਸੀ ਪੈਕੇਜ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਇਸ ਪੈਕੇਜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਟੀਵੀਸੀ, ਛੋਟੇ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਵਿਡੀਓਜ਼, ਜੀਆਈਐਫ, ਰੇਡੀਓ ਜਿੰਗਲ, ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪਸ, ਪੋਸਟਰ ਅਤੇ ਫਲਿੱਪ ਬੁੱਕ ਆਦਿ। ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਐਚਆਰਜੀ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੰਡੋਮ ਦੀ ਸਹੀ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਧਾਰਤ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਸਮੇਤ ਨਿਯਮਤ ਟੈਸਟ , ਏਆਰਟੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਸਹੂਲਤ, ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਐਚਆਈਵੀ ਅਤੇ ਏਡਜ਼  ਐਕਟ, 2017 ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਐਸਬੀਸੀਸੀ ਪੈਕੇਜ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:
-
ਏਆਰਟੀ ਐਚਆਈਵੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਐੱਚਆਈਵੀ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਵਾਇਰਲ ਲੋਡ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਐਚਆਈਵੀ  ਨਾਲ ਜੀ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਏਆਰਟੀ ਇੱਕ ਉਮਰ ਭਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਇਰਲ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਨੈਕੋ ਨੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਲਾਜ ਸਾਖਰਤਾ ਬਾਰੇ ਆਈਈਸੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਐਚਆਈਵੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਏਆਰਟੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਵਾਇਰਲ ਲੋਡ ਟੈਸਟਿੰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
-
ਏਆਰਟੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਰੋਤ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਡਾਲਟਗ੍ਰਾਵਰ ਅਧਾਰਤ ਵਿਧੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 1 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੀਐਲਐਚਆਈਵੀ ਡੀਟੀਜੀ ਅਧਾਰਤ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਐੱਚਆਈਵੀ ਨਿਦਾਨ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡਿਊਲਟਗ੍ਰਾਵਰ ਅਧਾਰਤ ਏਆਰਟੀ ਵਿਧੀ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
-
ਨਾਕੋ ਨੇ ਐਚਆਈਵੀ ਦੇਖਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਲੇਂਡਡ ਕਲੀਨਿਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਰਚੁਅਲ ਅਤੇ ਕਲਾਸ ਰੂਮ ਸਿਖਲਾਈ ਢੰਗ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਅਨੌਖਾ ਮਾਡਲ ਹੈ।
-
ਕੋਵਿਡ ਮਹਾਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਕਾਰਨ 24 ਮਾਰਚ, 2020 ਤੋਂ ਐਚਆਈਵੀ -1 ਵਾਇਰਲ ਲੋਡ ਟੈਸਟਿੰਗ ਬੰਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਏਆਰਟੀ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਰੀਜ਼ ਟੈਸਟ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਲੇਬੋਟੋਮਿਸਟ ਨਮੂਨੇ ਲਈ ਏਆਰਟੀ ਸੈਂਟਰਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ, ਨਾਕੋ ਦੁਆਰਾ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਸਕੱਤਰ  ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ / ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਰਗੋ ਉਡਾਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਐਚਆਈਵੀ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਪੀਐਲਐੱਚਆਈ ਏਆਰਟੀ ਸੈਂਟਰਾਂ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
-
ਆਈਸੀਐਮਆਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਨਾਕੋ ਨੇ ਕੋਵਿਡ -19 ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ 64 ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਐਚਆਈਵੀ -1 ਵਾਇਰਲ ਲੋਡ ਲੈਬਾਂ ਵਿਚੋਂ 30 ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
14. ਈ-ਸਿਹਤ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਲੀਮੈਡੀਸਨ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੈਲੀਮੇਡੀਸਾਈਨ ਸਰਵਿਸ "ਈ ਸੰਜੀਵਨੀ" ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਪਹਿਲ ਹੈ ਜੋ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਟੈਲੀ ਮਸ਼ਵਰਾ ਸੇਵਾਵਾਂ - ਡਾਕਟਰ-ਤੋਂ-ਡਾਕਟਰ  ਅਤੇ ਰੋਗੀ-ਤੋਂ-ਡਾਕਟਰ  ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਈ-ਸੰਜੀਵਨੀ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰ  ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਸੰਬਰ 2022 ਤੱਕ 'ਹੱਬ ਅਤੇ ਸਪੋਕ' ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ 1.5 ਲੱਖ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀ-ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀ- ਐਸਐਚਸੀਜ਼ ਅਤੇ ਪੀਐਚਸੀਜ਼ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਤ 'ਸਪੋਕਸ' ਲਈ ਸਲਾਹ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਐਨਐਚਐਮ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਤ 'ਹੱਬਾਂ' ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਨੂੰ, ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 'ਈ ਸੰਜੀਵਨੀ ਓਪੀਡੀ' ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ - ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਰੀਜ਼ ਕੋਵਿਡ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਓਪੀਡੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲੋਂ ਟੈਲੀ-ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਈ-ਸੰਜੀਵਨੀ ਨੇ 20 ਨਵੰਬਰ 2020 ਨੂੰ 8 ਲੱਖ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। 27 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 11,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰੀਜ਼ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਈ-ਸੰਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਈ-ਸੰਜੀਵਨੀ ਓਪੀਡੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਖਰਲੇ 10 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ , ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ , ਕੇਰਲ , ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ , ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ , ਗੁਜਰਾਤ , ਆਂਧਰਾ ਹਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ , ਉਤਰਾਖੰਡ , ਕਰਨਾਟਕ , ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ  ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ : 15 ਅਗਸਤ 2020 ਨੂੰ, ਮਾਨਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਐਨਡੀਐਚਬੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ  ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।
ਐਨਡੀਐਚਐਮ ਨੂੰ ਪੜਾਅਵਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
-
ਪੜਾਅ 1 ਪਾਇਲਟ ਅਧਾਰ 'ਤੇ 6 ਕੇਂਦਰ ਸਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ
-
ਪੜਾਅ 2 ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਤਿਰਿਕਤ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰੇਗਾ
-
ਪੜਾਅ 3 ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਐਨਡੀਐਚਐਮ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ, ਆਨ-ਬੋਰਡਿੰਗ, ਅਤੇ ਐਨਡੀਐਚਐਮ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਾ ਟੀਚਾ ਬਣਾਏਗਾ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਐਨਡੀਐਚਐਮ ਪਾਇਲਟ ਅਧਾਰ 'ਤੇ 6 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ  ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੈਲਥ ਆਈਡੀ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ, ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਿਹਤ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਨੈਟਵਰਕ  ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਈ-ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਈ-ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਡਲਿਵਰੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 50 ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਐਨਕੇਐਨ  ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋੜੀਂਦੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰੋਤ ਕੇਂਦਰ  ਅਤੇ 7 ਖੇਤਰੀ ਸਰੋਤ ਕੇਂਦਰ  ਹੇਠਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ:
15. ਬਿਮਾਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੇਂਦਰ 
ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਿਜੀਜ਼ ਕੰਟਰੋਲ  ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਸ ਮੰਡਲਾਂ  ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਜਵਾਬ, ਮਹਾਮਾਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ 8 ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅਲਵਰ , ਬੰਗਲੁਰੂ , ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ , ਕੂਨੂਰ , ਜਗਦਲਪੁਰ , ਪਟਨਾ , ਰਾਜਾਮੁੰਦਰੀ  ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ  ਵਿਖੇ ਹਨ।
ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿਖੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕੇਂਦਰ / ਵਿਭਾਗ:
-
ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਰੋਗ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 
-
ਮਹਾਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਡਿਵੀਜ਼ਨ
-
ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ 
-
ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
-
ਪਰਜੀਵੀ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ
-
ਮੈਡੀਕਲ ਐਂਟੋਮੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਵੈਕਟਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ,
-
ਜ਼ੂਨੋਸਿਸ ਦੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ
-
ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਰੋਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ
-
ਮਲੇਰੀਓਲੋਜੀ ਐਂਡ ਕੋਆਰਡੀਨੇਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ,
-
ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਹਤ, ਮੌਸਮ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਕੇਂਦਰ
-
ਗੈਰ ਸੰਚਾਰੀ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰ
ਸਾਲ 2020 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਐਨਸੀਡੀਸੀ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ, ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਐਨਸੀਡੀਸੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨੋਲੋਜਿਸਟ ਐਨਸੀਡੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਜੀਨੋਮਿਕ ਸੀਨਿੰਗ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ :
-
ਆਈਡੀਐਸਪੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਪੀਐਚ  ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰੀਆਂ  ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ।
-
ਸਾਰੇ ਸ਼ੱਕੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
-
ਸਾਰੇ ਸ਼ੱਕੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ 3 ਲੈਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲਏ ਗਏ।
-
ਐਨਸੀਡੀਸੀ ਆਈਟੀਬੀਪੀ/ਫ਼ੌਜ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੁਹਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੈਰਾ-ਮਿਲਟਰੀ ਫੋਰਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
-
ਤਕਰੀਬਨ 39 ਲੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ 
-
ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ 1 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਪਰਕ ਲੱਭੇ ਗਏ ਅਤੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।
-
ਆਈਐਲਆਈ ਅਤੇ ਸਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਫੀਲਡ ਟੀਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ।
-
ਜਿਆਦਾ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਮਾਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਈਵੈਂਟ ਸਨ:
-
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ 7 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ੱਕੀ ਵਿਅਕਤੀ
-
ਲਖਨਊ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ
-
ਤਬਲੀਗੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ 18 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਅ
-
ਚੇਨਈ ਅਤੇ 8 ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਅ
-
ਸੰਪਰਕ ਟਰੇਸਿੰਗ, ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਘਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਘਰ-ਘਰ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਭਾਲ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਬਾਰਡਰ ਕਰਾਸਿੰਗ ਵਿਖੇ ਸਿਖਲਾਈ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਸੈਂਟਰਾਂ ਦੀ ਸੈਨੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਿਆਰੀ।
-
ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਕੋਬਾਸ -6800, ਸਵੈਚਾਲਤ ਆਰਐਨਏ ਐਕਸਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਜੀਨੋਮ ਸੀਕਨਸਿੰਗ ਲਈ ਨੈਕਸਟ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਸੀਕੁਏਂਸਰ ਦੁਆਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ।
-
ਕੇਂਦਰੀ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲੱਸਟਰਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲੂ ਹਨ: -ਆਗਰਾ ਸਮੂਹ, ਭੀਲਵਾੜਾ ਸਮੂਹ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸਏਐੱਸ ਨਗਰ ਸਮੂਹ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਧਾਰਾਵੀ ਸਮੂਹ।
-
ਕੇਂਦਰੀ ਟੀਮਾਂ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂਚ ਚੌਕੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ’ਤੇ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
-
ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਟੀਮਾਂ ਵਲੋਂ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ, ਗੁਜਰਾਤ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ , ਕਰਨਾਟਕ, ਪੂਰਬੀ ਰਾਜ, ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਲੱਦਾਖ, ਯੂਪੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਸੋਧੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
-
ਰਣਨੀਤਕ ਹੈਲਥ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ , ਆਈਡੀਐੱਸਪੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਤ ਐਨਸੀਡੀਸੀ ਨੂੰ 8 ਫਰਵਰੀ 2020 ਤੋਂ ਕੋਵਿਡ -19 ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
-
ਦਿੱਲੀ, ਇੰਦੌਰ , ਭੋਪਾਲ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸੀਰੋ -ਨਿਗਰਾਨੀ।
-
ਦਿੱਲੀ, ਪੰਜਾਬ, ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਆਦਿ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰੋਗਿਆ ਸੇਤੂ ਅਤੇ ਆਈਟੀਆਈਏਐੱਸ ਆਈਟੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਔਨਲਾਈਨ ਸਿਖਲਾਈ।
-
ਨਿਯਮਤ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਈਟੀ ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਡੇਟਾ ਅਪਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਲਮੇਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
-
ਆਈਈਸੀ : ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਆਈਈਸੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮੀਖਿਆ। ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਆਈਸੀਆਈ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ।
-
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਐਸਐਫ, ਆਈਟੀਬੀਪੀ, ਇਨਮਾਸ, ਡੀਆਰਡੀਓ, ਆਈਸੀਐਮਆਰ, ਐਮਏਐਮਸੀ, ਐਲਐਚਐਮਸੀ, ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ, ਕੌਮੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਆਦਿ ਸਾਹਮਿਲ ਹਨ, ਨੂੰ ਆਰਟੀ-ਪੀਸੀਆਰ ਟੈਸਟਿੰਗ, ਰੈਪਿਡ ਕਾਰਡ ਟੈਸਟਿੰਗ, ਬੀਐਮਡਬਲਯੂ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਨਮੂਨਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ, ਪੀਪੀਈ ਡੋਨਿੰਗ ਅਤੇ ਡੌਫਿੰਗ ਕਰਨਾ, ਹੱਥ ਅਤੇ ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਰੱਖਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਐਨਸੀਡੀਸੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਰਾਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਨਸੀਡੀਸੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਵਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ  ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ-ਏਐਸਬੀਵਾਈ ਅਧੀਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਰਿਜਨਲ ਐਨਸੀਡੀਸੀ, ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਨਿਗਰਾਨੀ ਇਕਾਈਆਂ, ਐਸਐਚਓਸੀ, ਏਐਮਆਰ, ਬਾਇਓ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ, ਇੱਕ ਹੈਲਥ, ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਲੈਬ ਸਮਰੱਥਾ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।
ਐਨਸੀਡੀਸੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਐਮਆਰ ਕੰਟੇਨਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਨੋਡਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਲਾਗ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਗਲੋਬਲ ਏਐੱਮਆਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ  ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਏਐਮਆਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਲਾਨਾ ਏਐਮਆਰ ਦੇਸ਼ ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਰਵੇਖਣ  ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਲਈ 24 ਰਾਜਾਂ ਦੇ 29 ਰਾਜ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਲਈ ਈਸੀਐਚਓ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਵਰਚੁਅਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਆਈਈਸੀ ਨੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਮੀਡੀਆ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਦਰਭ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਨੇ ਨੈਟਵਰਕ ਲੈਬਾਂ ਲਈ ਈਕਿਊਏਐੱਸ ਕਰਵਾਏ ਅਤੇ ਨੈਟਵਰਕ ਸਾਈਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੇ ਉਭਰ ਰਹੇ ਏਐਮਆਰ ਸਟ੍ਰੈਨਜ਼ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ।
ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਅਰਬੋਵਿਰਲ ਐਂਡ ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਰੋਗ: ਆਰਟੀ.-ਪੀਸੀਆਰ ਦੁਆਰਾ ਕੋਵਿਡ -19 ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਐਨਸੀਆਰ ਤੋਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਈਕਰੋ ਬਾਇਓਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਸਟਾਫ ਲਈ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਰਿਕੇਟਸਿਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਆਰਟੀ-ਪੀਸੀਆਰ ਦੁਆਰਾ ਰੈਫਰਲ ਨਮੂਨਾ ਟੈਸਟਿੰਗ ਬਾਰੇ ਹੈਂਡ-ਆਨ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਆਈਡੀਐਸਪੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਅਧਾਰਤ ਆਈਟੀ ਸਮਰੱਥ ਬਿਮਾਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ / ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰੈਪਿਡ ਰਿਸਪਾਂਸ ਟੀਮ  ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਧ ਰਹੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ, ਆਈਡੀਐਸਪੀ ਕੋਵਿਡ - 19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸੰਯੋਜਨ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਆਸਨੂਰ ਜੰਗਲ ਰੋਗ, ਕਰੀਮੀਅਨ-ਕਾਂਗੋ ਹੈਮੋਰੈਜਿਕ ਬੁਖਾਰ, ਮੌਸਮੀ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਏ , ਐਂਥ੍ਰੈਕਸ, ਲੈਪਟੋਸਪੀਰੋਸਿਸ, ਸਕਰੱਬ ਟਾਏਫਸ ਵਰਗੇ ਕੁੱਲ 474 ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਰੋਗ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਮੁੱਚੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਰਾਜ / ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇਕਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਵੈੱਬ ਸਮਰੱਥ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਿਹਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਟੈਗਰੇਟਡ ਹੈਲਥ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 7 ਰਾਜਾਂ ਅਰਥਾਤ ਆਂਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕਰਨਾਟਕ, ਉੜੀਸਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅੱਜ ਤੱਕ, ਆਈਐਚਆਈਪੀ ਦੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 9 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
8 ਐਨਸੀਡੀਸੀ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵੀ ਕੋਵਿਡ -19 ਸਕਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਟਰੇਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਫਿਲੇਰੀਅਲ ਕਲੀਨਿਕਾਂ, ਸਿਖਲਾਈਆਂ, ਇਨਟੋਮੋਲੋਜੀਕਲ ਸਰਵੇਖਣ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਆਈਈਸੀ ਅਤੇ ਮੋਰਬਿਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਡਿਸਏਬਿਲਿਟੀ ਪ੍ਰੀਵੈਂਸ਼ਨ  ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਪੀਐਚਸੀ, ਦੁਵਾਰਾਪੁਡੀ, ਪੂਰਬੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵਿਖੇ ਲਿਮਫੈਟਿਕ ਫਿਲਾਰਿਆਸਿਸ ਫਾਇਲੇਰੀਆ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਕੱਟ ਸ਼ਾਖਾ ਨੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
ਐਨਸੀਡੀਸੀ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਣ: ਐਨਸੀਡੀਸੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨਵੀਂਆਂ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁੜ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਿਦਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਉਪਕਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ। ਜਨ ਸਿਹਤ, ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ, ਐਨਟੋਮੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੈਰਾ ਮੈਡੀਕਲ / ਟੈਕਨੋਕਰੇਟਸ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਐਨਸੀਡੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ। ਇਹ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਫੈਲਣ / ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਖਿਲ਼ਾਫ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ।
ਨਵੀਂਆਂ ਐਨਸੀਡੀਸੀ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: 13 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਝਾਰਖੰਡ-. ਐਨਸੀਡੀਸੀ ਬ੍ਰਾਂਚ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਨੇੜੇ ਹੈ।
ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ: ਇਹ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਅਣੂ ਤਸ਼ਖੀਸ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਅਣੂ ਮਹਾਂਮਾਰੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਖੋਜ-ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਦੀਆਂ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੇ ਕੋਵਿਡ -19 ਲਈ ਕੋਬਾਸ-6800 ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ 7 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 175000 ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਹੋਲ ਜੀਨੋਮ ਸੀਕਵੈਂਸਿੰਗ: ਸਾਰਸ-ਕੋਵ -2 ਦੀ ਹੋਲ ਜੀਨੋਮ ਸੀਕਵੈਂਸਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 352 ਕੋਵਿਡ -19 ਪੌਜੇਟਿਵ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਜੀਨੋਮ ਸੀਕਵੈਂਸਿੰਗ ਨੂੰ ਆਈਜੀਆਈਬੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਜੀਆਈਐਸਆਈਡੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ। ਫਾਈਲੋਜੈਟਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਅਤੇ ਜੀਨੋਮਜ਼ ਏ4, ਏ2ਏ ਅਤੇ ਏ3 ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ। ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਜੀਨੋਮ  ਅਣ-ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਏ ਕਲੱਸਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਏ4-ਕਲਾਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹਨ।
ਪਰਜੀਵੀ ਰੋਗ ਵਿਭਾਗ : ਓਡੀਸ਼ਾ  ਅਤੇ ਆਂਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼  ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਿੱਟੀ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੈਲਮਿਨਥਸ  ਪ੍ਰਸਾਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੇਰਲ, ਮੇਘਾਲਿਆ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਸਿੱਕਮ, ਓਡੀਸ਼ਾ, ਆਂਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਵਿੱਚ ਐਸਟੀਐਚ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਫੀਲਡ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।ਇਸ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਬਾਲ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ, ਐਮਐਚਐਫਡਬਲਯੂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਚਿੱਤਰ 1. ਐਨਸੀਡੀਸੀ-ਆਈਜੀਆਈਬੀ ਦੁਆਰਾ ਲੜੀਵਾਰ ਸਾਰਸ-ਕੋਵ -2 ਜੀਨੋਮਜ਼ ਦਾ ਫਾਈਲੋਜੈਟਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਨਿਊਕਲੀਓਟਾਈਡ ਤਰਤੀਬ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਇਰਲ ਜੀਨੋਟਾਈਪਾਂ ਅਤੇ ਡੇਂਗੂ, ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਅਤੇ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਲ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਸੀਰੋਟਾਈਪਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇਵੇਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿਭਾਗ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ  ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਡੇਂਗੂ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀਰੋਟਾਈਪ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਏਐਮਆਰ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬੈਕਟਰੀਆ ਆਈਸੋਲੇਟਸ ਵਿੱਚ ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਜੀਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਬਠਿੰਡਾ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਫੈਲਣ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵੀ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿਖੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਅਪਲਾਈਡ ਰਿਸਰਚ: ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਨਿਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੇਸਟਡ ਮਲਟੀਪਲੈਕਸ ਪੀਸੀਆਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਰ ਸਾਹ ਦੇ ਜਰਾਸੀਮਾਂ ਦੀ ਖੋਜ: ਨੇਸਟਡ ਮਲਟੀਪਲੈਕਸ ਪੀਸੀਆਰ ਤਕਨੀਕ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਸਾਹ ਦੇ ਜਰਾਸੀਮਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਕੁੱਲ 600 ਕੋਵਿਡ-19 ਨੈਗੇਟਿਵ ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ 400 ਕੋਵਿਡ -19 ਪੌਜੇਟਿਵ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪੌਜੇਟਿਵ ਨਮੂਨਿਆਂ ਲਈ ਜੀਨ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੇਂਦਰ, ਡੀਜੀਐਚਐਸ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਅਧੀਨ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਬਜਟ 38.34 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਮਿਆਦ 31 ਮਾਰਚ 2021 ਤੱਕ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਵਧਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਤੀਬਰ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਦਰਾਂ ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2021 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਤੀਬਰ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕਿੱਟਾਂ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਈ। ਐਂਟੀ ਐਚਏਵੀ ਆਈਜੀਐਮ, ਐਂਟੀ ਐਚਆਈਵੀ ਆਈਜੀਐਮ, ਐਚਬੀਐਸਏਗ, ਐਂਟੀ ਐਚਬੀਸੀ, ਐਚਬੀਏਗ, ਐਂਟੀ ਐਚਸੀਵੀ ਦੇ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਮਾਰਕਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇਨਵਾਇਰਨਮੈਂਟਲ ਆਕੂਪੇਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਕਲਾਈਮੇਟ ਚੇਂਜ ਐਂਡ ਹੈਲਥ ਡਿਵੀਜ਼ਨ  ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਗੈਰ-ਸਿਹਤ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸੈਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ  ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ “ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਮਿਸ਼ਨ” ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੌਸਮ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ  ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਮਿਸ਼ਨ  ਦੇ ਤਹਿਤ ਐਮਐਚਐਫਡਬਲਯੂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ , ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਵੈਕਟਰ ਬੋਰਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਆਦਿ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ।
ਅਪਲਾਈਡ ਰਿਸਰਚ: ਨੇਸਟਡ ਮਲਟੀਪਲੈਕਸ ਪੀਸੀਆਰ ਤਕਨੀਕ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹ ਦੇ ਹੋਰ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਨਿਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਮੂਨੇ ਵਿੱਚ ਨੇਸਟਡ ਮਲਟੀਪਲੈਕਸ ਪੀਸੀਆਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਸਾਹ ਦੇ ਜਰਾਸੀਮਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਨੂੰ 5 ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਪ੍ਰਾਈਮਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਸ ਖਾਸ ਟੀਚੇ ਵਾਲੇ ਜਰਾਸੀਮ / ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਡੇਂਗੂ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਕੁੱਲ 55 ਪੀਸੀਆਰ ਉਤਪਾਦ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ 2015 ਤੋਂ 2020 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਿਊਕਲੀਓਟਾਈਡ ਸੀਕਵੈਂਸਿੰਗ ਲਈ ਜ਼ੂਨੋਸਿਸ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਸੀਰੋਟਾਈਪ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਬਾਇਓਇਨਫਾਰਮੈਟਿਕਸ ਟੂਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਇਓ ਇਨਫੌਰਮੈਟਿਕਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਲੜੀਵਾਰ ਸੀਰੋਟਾਈਪ ਡੀਈਐਨਵੀ 1, ਡੀਈਐਨਵੀ 2, ਡੀਈਐੱਨਵੀ 3 ਅਤੇ ਡੀਈਐਨਵੀ 4 ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। 2019-20 ਡੀਈਐੱਨਵੀ1 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਡੀਈਐੱਨਵੀ 3 ਅਤੇ ਡੀਈਐੱਨਵੀ 4 ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
16. ਨੈਸ਼ਨਲ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਐਸਡੀਜੀ 3.3 ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 5 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਟੀਚਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ, ਬਲਕਿ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ, ਮੁਫਤ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਡਰੱਗਜ਼ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਪਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਮੁੱਖ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਕਥਾਮ, ਪ੍ਰੇਰਕ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰਕ ਦਖਲ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ, ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਣ, ਤਸ਼ਖੀਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ :
-
ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੀਰੋਲੌਜੀਕਲ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ -11,99,524
-
ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ - 49,590
-
ਨਵੇਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਚਸੀਵੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ  - 12,086
-
ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੀਰੋਲੌਜੀਕਲ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ -21,11,238
-
362 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ 456 ਇਲਾਜ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦਰਮਿਆਨ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕੋਵਿਡ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਨਿਰਵਿਘਨ ਇਲਾਜ ਲਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੌਕਡਾਉਨ ਅਵਧੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਅੰਤਰ-ਰਾਜ ਤਾਲਮੇਲ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸੰਚਾਰਾਂ ਨੇ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਲੌਕਡਾਉਨ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਟਸਐਪ, ਸਟੇਟ ਨੋਡਲ ਅਫਸਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਐਸਐਮਐਸ ਰਾਹੀਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਟਰੈਕਿੰਗ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਘਰ ਤੱਕ ਡਲਿਵਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇਲਾਜ਼ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਆਵਾਜਾਈ ਪਾਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ।
ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀ ਮਹਾਮਾਰੀ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸਲ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੜਾਅਵਾਰ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤਕ ਨਿਦਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਐਮ ਐਂਡ ਈ ਫਰੇਮਵਰਕ ਦੇ ਤਹਿਤ ਐਨਵੀਐਚਸੀਪੀ- ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ 28 ਜੁਲਾਈ 2020 ਨੂੰ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
17. ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ 
ਸੀਜੀਐਚਐਸ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ 74 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ 331 ਐਲੋਪੈਥਿਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ 88 ਆਯੁਸ਼ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ 12.92 ਲੱਖ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕਾਰਡ ਧਾਰਕਾਂ  ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
17.1 ਨਵੇਂ ਐਲੋਪੈਥਿਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰ ਖੋਲ੍ਹਣੇ-
ਕਨੂਰ ਅਤੇ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਵਿਖੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਨਵੇਂ ਐਲੋਪੈਥਿਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰ ਖੋਲ੍ਹਣੇ।
17.2 ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ:
ਸੀਜੀਐਚਐਸ ਮੈਡੀਕਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਕੋਵਿਡ -19 ਲਾਗ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਹਨ - ਏਅਰ ਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿਚ ਡਿਊਟੀਆਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੋਵਿਡ -19 ਦੀ ਲਾਗ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸੀਜੀਐਚਐਸ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਵਸਥਾ:31 ਦਸੰਬਰ 2020 ਤੱਕ ਮਾਰੂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਓਪੀਡੀ ਦਵਾਈਆਂ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਮੁੜ ਅਦਾਇਗੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪਪੈਨਸ਼ਨਰ ਸੀਜੀਐਚਐਸ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ 31 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਰਡ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਧਾਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ 31 ਮਾਰਚ, 2020 ਤੋਂ 31 ਮਾਰਚ 2020 ਤੱਕ ਸੀਜੀਐਚਐਸ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਅਸਥਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ 'ਫੀਵਰ ਕਲੀਨਿਕ' ਖੋਲ੍ਹਣ ਅਤੇ ਨੋਡਲ ਸੈਂਟਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਸੀਜੀਐਚਐਸ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ -19 ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਦੌਰਾਨ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਕ ਆਕਸੀਮੀਟਰ  ਦੇਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼।ਈ-ਸੰਜੀਵਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਟੈਲੀ ਮਸ਼ਵਰੇ'ਭਾਰਤਕੋਸ਼' ਰਾਹੀਂ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਦਾ ਔਨਲਾਈਨ ਭੁਗਤਾਨ
17.3 ਹਸਪਤਾਲ ਬਿੱਲਾਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ:
ਹਸਪਤਾਲ ਬਿੱਲਾਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ,ਜੋ ਸੀਜੀਐੱਚਐੱਸ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਲਤਾ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਤਾਂ ਜੋ ਸੀਜੀਐੱਚਐੱਸ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਕਣ।
ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਦੌਰਾਨ ਅੱਜ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 952 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਬਿੱਲ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
18. ਡਰੱਗ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ
-
ਡਰੱਗਜ਼ ਐਂਡ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਐਕਟ, 1940 ਦੀ ਧਾਰਾ 26 ਬੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਘਰ ਤੱਕ ਸਪਲਾਈ, ਜੀਐੱਸਆਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ 220  ਦੀ ਮਿਤੀ 26.03.2020, ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਚੂਨ ਕੈਮਿਸਟਾਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਹੈ ਜੋ ਫਾਰਮ -20 ਜਾਂ ਫਾਰਮ -21 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿਕਰੀ ਲਾਇਸੈਂਸ ਧਾਰਕ ਹਨ ਜੋ ਡਰੱਗਜ਼ ਅਤੇ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਨਿਯਮ, 1945 ਅਧੀਨ ਗਜ਼ਟ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜੀਐਸਆਰ ਨੰਬਰ 220  ਮਿਤੀ 26.03.2020 ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
-
ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲਜ਼, ਨੋਇਡਾ ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਡਰੱਗਜ਼ ਐਂਡ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਐਕਟ, 1940 ਦੀ ਧਾਰਾ 26 ਬੀ ਅਧੀਨ ਅਸਥਾਈ ਸਮੇਂ  ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਡਰੱਗਜ਼ ਲੈਬਾਰਟਰੀ, ਕਸੌਲੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਵਿਡ-19 ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਟੈਸਟ ਲਈ ਮਹਾਂ-ਗਜ਼ਟ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨੰ. ਐਸ ਓ 4206  ਮਿਤੀ 24.11.2020
-
ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਨਿਯਮ, 2018 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਗਜ਼ਟ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜੀਐਸਆਰ ਨੰਬਰ 763  ਮਿਤੀ 15.12.2020 ਵਿੱਚ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
19. ਡੈਂਟਲ ਸਿੱਖਿਆ
19.1 ਐਮਡੀਐਸ ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ:
2020-21 ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ ਲਈ 461 ਵਾਧੂ ਐਮਡੀਐਸ ਸੀਟਾਂ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਐਮਡੀਐਸ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 6,689 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
19.2 ਬੀਡੀਐਸ ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ:
2020-21 ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ ਬੀਡੀਐਸ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ 575 ਵਾਧੂ ਬੀਡੀਐਸ ਸੀਟਾਂ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 27,595 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਵੇਂ ਡੈਂਟਲ ਕਾਲਜ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੈਂਟਲ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 315 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।