ਕਿਰਤ ਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਸਲਾਨਾ ਸਮੀਖਿਆ : ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਲਿੰਕਡ ਬੀਮਾ  ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ , ਇਸ ਸਾਲ 30 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ 39,265 ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ 88,224 ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 2470.80 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ
ਲੇਬਰ ਬਿਊਰੋ , ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ’ਤੇ ਇੱਕ ਮਾਹਿਰ ਸਮੂਹ , ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤਿਮਾਹੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਧਾਰਿਤ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ’ਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ
28 ਦਸੰਬਰ 2021 ਤੱਕ ਈ-ਸ਼੍ਰਮ ਪੋਰਟਲ ਵਿੱਚ 15,53,34,546 ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ , ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਭਲਾਈ , ਵਿਵਸਾਇਕ ਸੁਰੱਖਿਆ , ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਸਥਿਤੀ ਸੰਹਿਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨਾਂ ’ਤੇ ਮਾਣਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਚਾਰ ਮਾਹਿਰ ਸਮਿਤੀਆਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ
ਸਾਲ 2021 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਈ -ਸ਼੍ਰਮ ਪੋਰਟਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ , ਈਪੀਐੱਫਓ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ , ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ , ਹਰਿਦੁਆਰ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ , ਮੇਰਠ ਅਤੇ ਤਿਨਸੁਕਿਆ, ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਨਿਮਨਲਿਖਿਤ ਹਨ :
ਈ-ਸ਼੍ਰਮ ਪੋਰਟਲ : ਈ-ਸ਼੍ਰਮ ਪੋਰਟਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 26 ਅਗਸਤ 2021 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਮੰਤਰੀ ਮਾਣਯੋਗ ਸ਼੍ਰੀ ਭੂਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਦੁਆਰਾ ਮਾਣਯੋਗ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਤੇਲੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਈ-ਸ਼੍ਰਮ ਪੋਰਟਲ ਨੂੰ ਅਸੰਗਠਿਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੇਟਾਬੇਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਮ , ਪੇਸ਼ਾ , ਪਤਾ , ਵਿੱਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ , ਸਕਿੱਲ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਆਦਿ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਧਿਕਤਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ । ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਕੋਈ ਵੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ 16-59 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ , ਗਿਗ ਵਰਕਰ, ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਵਰਕਰ , ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰ , ਮਨਰੇਗਾ ਮਜ਼ਦੂਰ , ਮਛੇਰੇ , ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ , ਆਸਾ ਵਕਰਰ , ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਵਰਕਰ , ਸਟਰੀਟ ਵੈਂਡਰ , ਘਰੇਲੂ ਮਜ਼ਦੂਰ , ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਾਲਕ ਅਤੇ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਈ-ਸ਼੍ਰਮ ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ । ਈ-ਸ਼੍ਰਮ ਪੋਰਟਲ ਵਿੱਚ 28.12.2021 ਤੱਕ 15,53,34,546 ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ।
ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਯੋਜਨਾ  -
ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਿਰਜਣ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ - 19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ - ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ , ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 30.12.2020 ਨੂੰ ਈਪੀਐੱਫਓ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਯੋਜਨਾ  ਨੂੰ ਅਧਿਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ । ਏਬੀਆਰਵਾਈ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ - 19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣ ਕਰੇਗਾ। 18 ਦਸੰਬਰ , 2021 ਤੱਕ ਏਬੀਆਰਵਾਈ ਦੇ ਤਹਿਤ 1,20,697 ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ 42,82,688 ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 2966.28 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕੁੱਲ ਲਾਭ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹਨ ।
ਈਡੀਐੱਲਆਈ ਯੋਜਨਾ ’ਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀ
ਕਰਮਚਾਰੀ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਲਿੰਕ ਬੀਮਾ  ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ , ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਕਿ ਸੇਵਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ  ਮੌਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ । 28.04.2021 ਨਾਲ ਇਨਸ਼ੋਯੋਰੈਂਸ ਬੈਨੀਫਿਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ 6 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 7 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । 15.02.2020 ਤੋਂ 30.11.2021 ਤੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਲਾਭ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 39,265 ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 88,224 ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 2470.80 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ।
ਵਿਵਸਾਇਕ ਸੁਰੱਖਿਆ , ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਸਥਿਤੀ ਕੋਡ , 2020 
ਮਾਹਿਰ ਸਮਿਤੀਆਂ : ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਵਸਾਇਕ ਸੁਰੱਖਿਆ , ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਸਥਿਤੀ ਸੰਹਿਤਾ , 2020 ਦੀ ਧਾਰਾ 18, 23 ਅਤੇ 24 ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੁਰੱਖਿਆ , ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨਾਂ ’ਤੇ ਮਾਣਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਚਾਰ ਮਾਹਿਰ ਸਮਿਤੀਆਂ ਡਾਕ ਕਾਰਜ , ਭਵਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਅੱਗ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਹੈ
ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ , ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ , ਡੀਜੀਐੱਫਏਐੱਸਐੱਲਆਈ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵਿੱਚ ਨਿਮਨਲਿਖਿਤ ਦੋ ਮਾਹਿਰ ਸਮਿਤੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ : ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰ ਸਾਥਨਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ , ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨਾਂ ’ਤੇ ਮਾਨਕਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮਾਹਿਰ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਵਿਵਸਾਇਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ’ਤੇ ਮਾਨਕਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮਾਹਿਰ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਡਾਕ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰਜ ਸਥਾਲਾਂ ਲਈ ਸਿਹਤ । ਮਸੌਦਾ ਮਾਨਕਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ , ਜੋ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ ।
ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ :
ਲੇਬਰ ਬਿਊਰੋ , ਇੱਕ ਮਾਹਿਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਿਮਨਲਿਖਿਤ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ :
1. ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ’ਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਰਵੇਖਣ 
2. ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤਿਮਾਹੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਧਾਰਿਤ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਰਵੇਖਣ  
3. ਘਰੇਲੂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ’ਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਰਵੇਖਣ 
ਪ੍ਰੋ. ਐੱਸ. ਪੀ. ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਅਤੇ ਡਾ. ਅਮਿਤਾਭ ਕੁੰਡੂ ਦੀ ਸਹਿ-ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਾਹਿਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਮੰਤਰਾਲਾ , ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਾਗੂਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲਾ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਭੂਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਲੇਬਰ ਬਿਊਰੋ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤਿਮਾਹੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਧਾਰਿਤ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਰਵੇਖਣ  ਦੇ ਤਿਮਾਹੀ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਰਵੇਖਣ  ਭਾਗ  ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤਾਰੀਖ਼ 27.09.2021 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ।
ਲੇਬਰ ਬਿਊਰੋ ਦੁਆਰਾ ਏਕਿਊਈਈਐੱਸ ਨੂੰ ਨੌ ਚੁਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਅਸੰਗਠਿਤ ਦੋਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰਕਾਂ ਬਾਰੇ ਲਗਾਤਾਰ  ਅਪਡੇਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ।
ਕੋਵਿਡ - 19 ਤੋਂ ਮਾਨਵ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਰਿਕਵਰੀ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਸੱਦੇ ’ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੱਖੀ ਚਰਚਾ
ਆਈਐੱਲਓ ਨੇ ਇਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 10.12.2021 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ , ਕੋਵਿਡ - 19 ਤੋਂ ਮਾਨਵ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਰਿਕਵਰੀ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਸੱਦੇ ’ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੱਖੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਮਾਣਯੋਗ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਭੂਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ । ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਪੈਨਲ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵੀ ਹੋਈਆਂ । ਸਕੱਤਰ  ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਨੀਲ ਬਰਥਵਾਲ , ਨੇ "ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸੋਸ਼ਲ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਐਂਡ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਆਵ੍ ਆਲ ਵਰਕਰਸ ਫਾਰ ਹਿਊਮਨ ਸੈਂਟਰਡ ਸਸਟੇਨੇਬਿਲ ਐਂਡ ਰਿਸਾਈਲੈਂਟ ਰਿਕਵਰੀ ਫਰੋਮ ਕੋਵਿਡ - 19 ਇਨ ਦ ਵਰਲਡ ਆਵ੍ ਵਰਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ" ’ਤੇ ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਚਰਚਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ ।
ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਂ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਦੀ ਅਣਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਦੇਖਭਾਲ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ।
ਨਵੇਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਈਐੱਸਆਈ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਈਐੱਸਆਈ ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ , ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਬਿਹਤਰ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਈਐੱਸਆਈ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੇਖਭਾਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ । ਈਐੱਸਆਈ ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਠਿਨਾਇਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੋਂ ਈਐੱਸਆਈ ਲਾਭਾਰਥੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਦੇ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਸੀ , ਉਹ ਹੁਣ ਈਐੱਸਆਈ ਪੈਨਲਬੱਧ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰੇਫਰਲ ਦੇ ਈਐੱਸਆਈ ਈ-ਪਹਿਚਾਣ ਕਾਰਡ/ਅਧਾਰ ਕਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਪਾਸਬੁੱਕ, ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਜਾਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਪੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਓਪੀਡੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਓਪੀਡੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਕਟਤਮ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਸਹਿ ਸ਼ਾਖਾ ਦਫ਼ਤਰ  ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਜਿੱਥੇ ਡੀਸੀਬੀਓ ਉਪਲੱਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ ।
ਕੋਵਿਡ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਆਈਪੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਕੋਵਿਡ - 19 ਰਾਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭਾਰੰਭ
ਕੋਵਿਡ - 19 ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਬੀਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ  ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ , ਕਰਮਚਾਰੀ ਰਾਜ ਬੀਮਾ ਨਿਗਮ  ਨੇ 03.06.2021 ਨੂੰ ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਕੋਵਿਡ - 19 ਰਾਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭਾਰੰਭ ਕੀਤੀ ਹੈ । ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮ੍ਰਿਤਕ ਬੀਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਔਸਤ ਤਨਖਾਹ ਦਾ 90% ਬੀਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਕਰੀਬੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਵਿਡ - 19 ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ । ਇਹ ਯੋਜਨਾ 24.03.2020 ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੈ।
ਈਐੱਸਆਈ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ 04.12.2021 ਨੂੰ ਹੋਈ ਆਪਣੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ - 19 ਰੋਗ ਦੇ ਨਿਦਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਊਨਤਮ ਅੰਸ਼ਦਾਨ ਮਿਆਦ ਨੂੰ 70 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 35 ਦਿਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ।
ਮ੍ਰਿਤਕ ਆਈਪੀ ਦਾ ਜੀਵਨਸਾਥੀ ਵੀ 120 / - ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ’ਤੇ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ ।
ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਹਰਿਦੁਆਰ , ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ 50 ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ੀਅਲਿਟੀ ਬੈੱਡ ਸਹਿਤ 300 ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰੇਗਾ
ਹਰਿਦੁਆਰ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈਪੀ ਦੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ , ਈਐੱਸਆਈ ਨਿਗਮ ਨੇ ਹਰਿਦੁਆਰ , ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ 5 ਏਕੜ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ 50 ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ੀਅਲਿਟੀ ਬੈੱਡ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਕੁਆਟਰ ਸਹਿਤ 300 ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ । ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ , ਹਸਪਤਾਲ ਲਗਭਗ 2.55 ਲੱਖ ਬੀਮਿਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੇਖਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ ।
ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ , ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਤਿਰਿਕਤ 50 ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਐੱਸਐੱਸਟੀ ਵਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ 350 ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰੇਗਾ
ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਦੇ ਸ਼ੀਲਾਨਗਰ ਵਿੱਚ 8.72 ਏਕੜ  ਦੇ ਭੂ-ਖੰਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੀਮਿਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੇਖਭਾਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਲਾਵਾ 50 ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਐੱਸਐੱਸਟੀ ਵਿੰਗ ਅਤੇ 128 ਸਟਾਫ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 350 ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ । ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹਸਪਤਾਲ , ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ , ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਈਐੱਸਆਈ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਵਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲਗਭਗ 14 ਲੱਖ ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ ।
40 ਸਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਉਮਰ ਦੇ ਈਐੱਸਆਈ ਬੀਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ/ਬੀਮਿਤ ਮਹਿਲਾਵਾਂ  ਲਈ ਸਲਾਨਾ ਨਿਵਾਰਕ ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ’ਤੇ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਸ਼ੁਭਾਰੰਭ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ; ਵਾਤਾਵਰਣ , ਵਣ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰੀ , ਮਾਣਯੋਗ ਸ਼੍ਰੀ ਭੂਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਭਵਨ , ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 40 ਸਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਉਮਰ ਦੇ ਬੀਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਨਿਵਾਰਕ ਸਲਾਨਾ ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ ਲਈ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ , ਫਰੀਦਾਬਾਦ , ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਸਥਿਤ 04 ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ/ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸ਼ੁਭਾਰੰਭ ਕੀਤਾ । ਇਸ ਨਾਲ ਬੀਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ ।
ਮੌਜੂਦਾ 100 ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਲਈ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ  ਵਿੱਚ 500 ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ
ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਨੇ ਐੱਚਐੱਸਆਈਆਈਡੀਸੀ , ਮਾਨੇਸਰ ਵਿੱਚ 500 ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ 8.7 ਏਕੜ ਦੇ ਭੂ-ਖੰਡ ਦੇ ਅਧਿਗ੍ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ।
ਮੇਰਠ ਵਿੱਚ 100 ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
ਨਿਗਮ ਨੇ ਮੇਰਠ ਵਿੱਚ 100 ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ 2.024 ਹੈਕਟੇਅਰ ਭੂਮੀ ਦੇ ਅਧਿਗ੍ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੁਫ਼ਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ ।
ਰਾਜ ਸੰਚਾਲਿਤ ਈਐੱਸਆਈਐੱਸ ਹਸਪਤਾਲ , ਤਿਨਸੁਕਿਆ , ਅਸਾਮ ਦਾ ਅਧਿਗ੍ਰਹਿਣ
ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਤਿਨਸੁਕਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਅਧਿਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ 100 ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਇਬਰੇਲੀ ਅਤੇ ਪਨਕੀ ਵਿੱਚ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਖਾ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ
ਈਐੱਸਆਈ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 27.11.2021 ਅਤੇ 24.12.2021 ਨੂੰ ਰਾਇਬਰੇਲੀ ਅਤੇ ਪਨਕੀ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਖਾ ਦਫਤਰਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ ਵਿੱਚ 30 ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਭੂਮੀ ਪੂਜਨ ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਅਧਿਗ੍ਰਹਿਤ ਭੂਮੀ ਦਾ ਭੂਮੀ ਪੂਜਨ 30 ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਈਐੱਸਆਈਸੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ 24.12.2021 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਈਐੱਸਆਈ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ
ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ 2021 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਈਐੱਸਆਈ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ 52 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ , ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ 2,31,495 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਈਐੱਸਆਈ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਈਐੱਸਆਈ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਾਭ ਹੁਣ 592 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ । ਈਐੱਸਆਈ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਸਾਲ 2022 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਸੇਵਾ  :
ਐੱਨਸੀਐੱਸ ਪੋਰਟਲ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਇੱਛੁਕ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ ’ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸੂਚਨਾ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ । 28 - 12 - 2021 ਤੱਕ , ਐੱਨਸੀਐੱਸ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1.34 ਕਰੋੜ ਸਰਗਰਮ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਇੱਛੁਕ ਹਨ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1.7 ਲੱਖ ਸਰਗਰਮ ਰੋਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 2.21 ਲੱਖ ਸਰਗਰਮ ਅਸਾਮੀਆਂ ਹਨ । 2015 ਵਿੱਚ ਆਰੰਭਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ ਕੁੱਲ ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 90 ਲੱਖ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਹੈ ।
.