ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫਤਰ
ਜੀ20 ਸਮਿਟ ਸੈਸ਼ਨ 2 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਮੂਲ-ਪਾਠ
Friends,
ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਸਾਡੀਆਂ ਟੀਮਸ ਦੇ ਹਾਰਡ ਵਰਕ ਅਤੇ ਆਪ ਸਭ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ New Delhi G20 Leaders’ Summit Declaration ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲੀਡਰਸ ਡੈਕਲੇਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭੀ adopt ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਇਸ ਡੈਕਲੇਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਡਾਪਟ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਸ ਅਵਸਰ ‘ਤੇ, ਮੈਂ ਸਾਡੇ ਮੰਤਰੀਗਣ, ਸ਼ੇਰਪਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਅਭਿਨੰਦਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਰਥਕ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਭੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਭਿਨੰਦਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ।
Your Highness,
Excellencies,
ਸਾਡੇ ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚਿਤ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ- ਏਕੋ ਅਹਮ੍ ਬਹੁਸਯਾਮ !

ਯਾਨੀ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਣਨ ਦਿਓ। 
ਸਾਨੂੰ Creation, Innovation ਅਤੇ Viable Solutions ਦੇ ਲਈ “ਆਈ” ਤੋਂ “ਵੀ” ਦੀ ਤਰਫ ਵਧਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
“ਆਈ” ਤੋਂ “ਵੀ”,
ਯਾਨੀ ਸਵ ਸੇ ਸਮਸ਼ਟਿ ਦੀ ਸੋਚ,
ਅਹੰ ਸੇ ਵਯੰ ਕਾ ਕਲਿਆਣ,
ਇਸ ‘ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਬਲ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਾਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਵਰਗ, ਹਰ ਦੇਸ਼, ਹਰ ਸਮਾਜ, ਹਰ ਰੀਜਨ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਤੇ ਇਹੀ One Family ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਫੈਮਿਲੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਸਪੋਰਟ ਸਿਸਟਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵੈਸੇ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਸਪੋਰਟ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਿਸੇ ਦਾ ਸੁਖ ਸਾਨੂੰ ਸੁਖੀ ਕਰੇ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਭੀ ਦੁਖ ਸਾਨੂੰ ਉਤਨਾ ਹੀ ਦੁਖੀ ਕਰੇ, ਇਹ ਭਾਵ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਭੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਹਰ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ Empower ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਭਾਰਤ ਇਸੇ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹਰ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਲਮੀ ਪਰਿਵਾਰ  ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ development ਨੂੰ inclusive ਅਤੇ sustainable ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਲਈ Technology ਨੂੰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਬੈਂਕ ਅਕਾਊਂਟਸ, ਆਧਾਰ ਆਇਡੈਂਟਿਟੀ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ JAM ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ  ਨਾਲ Inclusion ਦਾ, Transparency ਦਾ, targeted interventions ਦਾ ਨਵਾਂ ਮਾਡਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ  ਨੇ ਭੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ JAM ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ 6 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹ financial inclusion rate ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ 47 ਸਾਲ ਲਗ ਜਾਂਦੇ।
ਇਸ ਮਾਡਲ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਨੇ, ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲ ਵਿੱਚ 360 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ, ਜ਼ਰੂਰਤਮੰਦਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਅਕਾਊਂਟਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਇਸ ਨਾਲ ਕਰੀਬ 33 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰਸ ਦੀ ਲੀਕੇਜ ਹੋਣ ਤੋਂ ਭੀ ਰੁਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਡੀਪੀ  ਦਾ ਕਰੀਬ ਸਵਾ ਪਰਸੈਂਟ  ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਇਹ ਮਾਡਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗਲੋਬਲ ਸਾਊਥ ਦੇ ਲਈ, ਪੂਰੇ ਗਲੋਬਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਪਯੋਗੀ ਸਿੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Friends,
ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਯੂਥ ਭੀ, ਸਾਡਾ ਯੁਵਾ ਟੈਲੰਟ ਭੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਗੁੱਡ  ਦੇ ਲਈ ਹੈ।
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਗ੍ਰੋਥ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬੜਾ ਸਕਿੱਲਡ ਯੁਵਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪੂਲ  ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ "ਗਲੋਬਲ ਸਕਿੱਲ ਮੈਪਿੰਗ" ਦੀ ਤਰਫ਼ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਗਲੋਬਲ ਸਾਊਥ ਦੀ ਭੀ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਹੈ।
Friends,
ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ  ਦੀ ਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲੋਬਲ ਪਰਿਵਾਰ  ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ  ਨੂੰ ਭੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਵਿਡ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਬੜੀ ਆਲਮੀ ਚੁਣੌਤੀ ਆਈ, ਤਾਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ expose ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ  ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੇਰੈਂਸੀ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਵੇ।
ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ, ਮਾਨਵਤਾ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਮਾਰਕਿਟਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ।
ਸਾਨੂੰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਪਹੁੰਚ  ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
ਸਾਨੂੰ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਪੈਸਿਟੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਿਸ mapping framework ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਸਸ਼ਕਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।
ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਇਨਕਲੂਸਿਵ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਸਾਨੂੰ Small Businesses ਦੇ ਐਕਟਿਵ ਰੋਲ ਨੂੰ ਭੀ ਸਵੀਕਾਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਕਿਟਸ ਅਤੇ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਤੱਕ ਐਕਸੈੱਸ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਟ੍ਰੇਡ ਕੌਸਟ ਘੱਟ ਹੋਵੇ।
Friends,
ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ  ਦੇ ਮੰਤਰ ‘ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜੋ Debt Crisis ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੀ ਹੈਂਡਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਉਣੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਾਕਿ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਸਕਣ, ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸੰਕਟ ਕਦੇ ਨਾ ਆਉਣ।
ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ "Action Plan to Accelerate Sustainable Development Goals” ਦੇ ਤਹਿਤ ਫਾਇਨੈਂਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪ ਸਭ ਦਾ ਆਭਾਰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Friends,
ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਪਹੁੰਚ , "ਸੰਪੂਰਨ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ"
 ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਲਈ ਭੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣ ਰਹੇ WHO Global Centre for Traditional Medicine ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੈੱਲਨੈੱਸ-ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੋਟ ਕਰਨ ਨੂੰ ਬਲ ਮਿਲੇਗਾ।
ਮੈਂ ਆਸ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਰਵਾਇਤੀ ਦਵਾਈ ਦਾ ਗਲੋਬਲ ਭੰਡਾਰ
ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਯਾਸ ਕਰਾਂਗੇ।
Friends,
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਫੈਮਿਲੀ ਦੀਆਂ ਡਰਾਇਵਿੰਗ ਫੋਰਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਅੱਜ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀਮੈਨ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਹਰ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 45 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ STEM ਯਾਨੀ ਸਾਇੰਸ, ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ )ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਸ ਲੜਕੀਆਂ ਹਨ।
ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਪੇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ਹੈਂਡਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਅੱਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 90 ਮਿਲੀਅਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸੈਲਫ ਹੈਲਪ ਗਰੁੱਪਸ ਮੁਹਿੰਮ  ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬਿਜ਼ਨਿਸਿਜ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਵਿਕਾਸ , ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਬੜੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਵਾਹਕ ਬਣੇਗਾ।
Friends,
ਇਸ ਵੰਨ ਫੈਮਿਲੀ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸੁਝਾਅ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹਾਂਗਾ।
Friends,
ਪਹਿਲਾ, ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਟੌਪ ਸਪੋਰਟਸ ਲੀਗਸ ਨੂੰ ਤਾਕੀਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦਾ 5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਗਲੋਬਲ ਸਾਊਥ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ  ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸਪੋਰਟਸ infrastructure ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ।
ਇਹ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਬਲਿਕ-ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਮਾਡਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੂਸਰਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਕੈਟੇਗਰੀ ਦੇ ਵੀਜ਼ਾ ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ "ਜੀ20 ਟੈਲੰਟ ਵੀਜ਼ਾ"  ਦੀ ਇੱਕ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕੈਟੇਗਰੀ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਵੀਜ਼ਾ, ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਟੌਪ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਟੈਲੰਟ ਨੂੰ global opportunities ਨੂੰ explore ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉਪਯੋਗੀ ਸਿੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯਾਸ, ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਬੜਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਤੀਸਰਾ, ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ  ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਬਾਇਓ-ਬੈਂਕ  ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਇਸ  ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਹਿਰਦੇ ਰੋਗ, ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਅਨੀਮੀਆ , ਐਂਡੋਕ੍ਰਾਇਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਜਿਹੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਗਲੋਬਲ ਬਾਇਓ-ਬੈਂਕਾਂ  ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ।
Friends,
ਹੁਣ, ਮੈਂ ਆਪ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹਾਂਗਾ।
DISCLAIMER - This is the approximate translation of Prime Minister's Press Statement. Original Press Statement were delivered in Hindi.ਡੀਐੱਸ/ਏਕੇ
(