|
|
ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ ਨਿਗਮ ਨੇ ਸਕਰੋਲ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ; 65 ਲੱਖ ਟਨ ਅਨਾਜ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ
ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ ਨਿਗਮ ਨੇ ਅੱਜ ਔਨਲਾਈਨ ਸਮਾਚਾਰ ਪੋਰਟਲ ‘ਸਕਰੋਲ.ਇਨ’  ਤੇ "ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 65 ਲੱਖ ਟਨ ਅਨਾਜ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" ਵਿਸ਼ੇ ਹੇਠ ਜਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਮਾਚਾਰ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਅਣਉਚਿਤ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਐੱਫਸੀਆਈ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ  ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਗ਼ਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 4 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ 65 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਅਨਾਜ ਬਰਬਾਦ ਹੋਇਆ ਹੈ।"
ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਗਲਤ ਵਿਆਖਿਆ ਦੱਸਦਿਆਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 71.8 ਲੱਖ ਟਨ ਦੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਹੋਏ ਸਟਾਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗ਼ਲਤ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਦਕਿ 2019-20 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 1930 ਟਨ ਦੀ ਅਸਲ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਾ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਕਾਰਨ ਨਾਨ-ਇਸ਼ੂਏਬਲ  ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਰਿਪੋਰਟ "ਕੋਵਿਡ 19 ਲੌਕ ਡਾਊਨ -ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਅਰਥਚਾਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ" ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਐਂਡ ਇਕਨੌਮਿਕ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਕਾਸ ਰਾਵਲ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਨੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ,ਸ਼੍ਰੀ ਅੰਕੁਰ ਵਰਮਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਜੇਸਿਮ ਪਈਸ ਵਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਨਿਗਮ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਿਕਾਸ ਰਾਵਲ ਨਾਲ ਵੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਕੇ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ, ਨੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਡਾਟਾ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਸਟਾਕ ਅਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਲੇਖ ਅਤੇ ਸਾਰਣੀ 5 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਡੇਟਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 71.81 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਅਨਾਜ ਜਲਦੀ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਐੱਫਸੀਆਈ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਦੇ ਸਟਾਕ ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨੂੰ ਕਰੌਸਚੈੱਕ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਹੀ, ਲੇਖ ਦੇ ਹੈਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 65 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਅਨਾਜ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਹੀ ਨਹੀਂ।
ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਰਬੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਕਣਕ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 15-04-2020 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਕਣਕ ਦੇ ਖਰੀਦ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰੀਦ ਏਜੇਂਸੀਆਂ ਨੇ 365 ਲੱਖ ਟਨ ਕਣਕ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੰਡੀ ਨਾਮਕ ਖਰੀਦ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਖਰੀਦੀ ਹੋਈ ਕਣਕ ਨੂੰ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਰੀਦ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਫਰ ਵਿਚਾਲੇ ਸਮਾਂ ਅੰਤਰਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਮੇ ਅਤੇ ਟਰੱਕ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਖਰੀਦ ਕੰਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਖਰੀਦੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਣਕ ਦੇ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਭੰਡਾਰ ਤੱਕ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਕਿ ਚਾਲੂ ਹੈ। 01-05-2020 ਤੱਕ 56.35 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਕਣਕ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਜਿਸ ਦੀ ਮੰਡੀਆਂ ਤੋਂ ਭੰਡਾਰ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੱਕ ਢੁਆਈ ਅਜੇ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਟਾਕ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਫਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਸਟਾਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਐੱਫਸੀਆਈ ਖਰੀਦ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਖਪਤਕਾਰ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਗ਼ਰੀਬ ਕਲਿਆਣ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦਰਮਿਆਨ ਖੁਰਾਕੀ ਅਨਾਜਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐੱਫਸੀਆਈ 24 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਐੱਫਸੀਆਈ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਦੌਰਾਨ ਸਟਾਕਾਂ ਦੀ ਆਲ ਟਾਈਮ ਰਿਕਾਰਡ ਢੁਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜੋ ਸਟਾਕ ਖਪਤਕਾਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਏ ਸਨ 01-05-2020 ਨੂੰ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸੀ। 1-05-2020 ਨੂੰ 14.01 ਲੱਖ ਟਨ ਅਨਾਜ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਟਾਕ ਸਬੰਧਿਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਹੇਠ ਤਕਸੀਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸ਼੍ਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖਰੀਦ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਈ ਕਣਕ ਨੂੰ ਭੰਡਾਰ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਣਕ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਖਪਤਕਾਰ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਹੋਏ ਅਨਾਜ ਦਾ ਲੇਬਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਐੱਫਸੀਆਈ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨੇ ਗਏ ਅਨਾਜ ਦੀ ਅਸਲ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ:
|
|
ਲੜੀ ਨੰਬਰ
|
|
ਸਾਲ
|
|
ਚਾਵਲ
|
|
ਕਣਕ
|
|
ਕੁੱਲ 
|
|
ਕੁੱਲ ਮਾਤਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ
|
|
ਕੁੱਲ ਜਾਰੀ ਅਨਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਖਰਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ
|
|
1
|
|
2017-18
|
|
820
|
|
1844
|
|
2664
|
|
452.16
|
|
0.006 %
|
|
2
|
|
2018-19
|
|
1420
|
|
3794
|
|
5214
|
|
500.08
|
|
0.010 %
|
|
3
|
|
2019-20
|
|
864
|
|
1066
|
|
1930
|
|
455.13
|
|
0.004 %
ਸ਼੍ਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਪੋਰਟਲ ਨੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਵਿਡ 19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਫਰੰਟਲਾਈਨ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਐੱਫਸੀਆਈ ਜਿਹੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲੱਗੀ ਹੈ।