ਸਿਹਤ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਮਿਊਕੋਰਮਾਈਕੋਸਿਸ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੋ: ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੰਗਸ ਰੋਗ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰੋ, ਸਟੀਰੌਇਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰੋ, ਸਫਾਈ ਰੱਖੋ, ਖ਼ੁਦ ਅਨੁਸਾਰ ਦਵਾਈ ਨਾ ਲਓ
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੋਵਿਡ -19 ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਫੰਗਸ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸਾਡਾ ਜਾਨਣਾ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਮਿਊਕੋਰਮਾਈਕੋਸਿਸ, ਇੱਕ ਫੰਗਸ ਸੰਕਰਮਣ, ਜੋ ਕੁਝ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਵਰੀ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫੰਗਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; 10 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਦਮ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੀ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ।
ਮਿਊਕੋਰਮਾਈਕੋਸਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਬਣਦਾ ਹੈ?
ਮਿਊਕੋਰਮਾਈਕੋਸਿਸ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਫੰਗਸ ਰੋਗ ਸੰਕਰਮਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਪੇਚੀਦਗੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਫੰਗਸ ਬਿਜਾਣੂਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮਿਊਕੋਰਮਾਈਕੋਸਿਸ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਕੱਟ, ਖੁਰਕ, ਜਲਣ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਫੰਗਸ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਵਿਡ -19 ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ ਮਰੀਜ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਸਲਾਹ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮਿਊਕੋਰਮਾਈਕੋਸਿਸ ਲਾਗ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:
- ਬੇਕਾਬੂ ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ
- ਸਟੀਰੌਇਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
- ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਈਸੀਯੂ / ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਨਾ
- ਸਹਿ-ਰੋਗ / ਪੋਸਟ ਅੰਗ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ / ਕੈਂਸਰ
- ਵੋਰਿਕੋਨਾਜ਼ੋਲ ਥੈਰੇਪੀ 
ਇਹ ਕੋਵਿਡ -19 ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ?
ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋਮਾਈਸੇਟਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸੂਖਮ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੱਤੇ, ਖਾਦ ਅਤੇ ਫੋਕਟ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਅਜਿਹੇ ਫੰਗਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਵਿਡ -19 ਸਾਡੀ ਇਮਿਊਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਡੇਕਸਾਮੇਥਾਸੋਨ ਵਰਗੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਈਕ੍ਰੋਮਾਈਸੇਟਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਕਰਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਜੋਖਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਈਸੀਯੂ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਥੈਰੇਪੀ ਕਰਾ ਰਹੇ ਕੋਵਿਡ ਮਰੀਜ਼, ਜਿਥੇ ਨਮੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਮੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਫੰਗਸ ਸੰਕਰਮਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕੋਵਿਡ ਰੋਗੀ ਮਿਊਕੋਰਮਾਈਕੋਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਧਾਰਨ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਘਾਤਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਤੁਰੰਤ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਮੁਢਲੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਇਲਾਜ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਮ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ ?
ਮਿਊਕੋਰਮਾਈਕੋਸਿਸ ਸਾਡੇ ਮੱਥੇ, ਨੱਕ, ਚਿਹਰੇ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਦੀ ਲਾਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਗ ਫਿਰ ਅੱਖਾਂ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨੱਕ 'ਤੇ ਰੰਗ ਕਾਲਾ ਹੋਣਾ, ਧੁੰਦਲੀ ਜਾਂ ਦੋਹਰੀ ਨਜ਼ਰ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਖਾਂਸੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ਾਸਕਰ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ / ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੱਕ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਸਾਈਨਸਾਈਟਸ ਦੇ ਕੇਸ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਫੰਗਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਇਲਾਜ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ?
ਇਹ ਲਾਗ ਸਿਰਫ ਚਮੜੀ ਦੀ ਲਾਗ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਸਰਜਰੀ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸੰਕਰਮਿਤ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉੱਪਰਲੇ ਜਬਾੜੇ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਅੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ 4-6 ਹਫਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾੜ ਰਾਹੀਂ ਐਂਟੀ- ਫੰਗਸ ਥੈਰੇਪੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਲਾਜ ਲਈ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜਿਸਟ, ਦਵਾਈ ਮਾਹਰ, ਨਿਊਰੋਲੋਜਿਸਟ, ਈਐਨਟੀ ਮਾਹਰ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ, ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ, ਸਰਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਿਊਕੋਰਮਾਈਕੋਸਿਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ ?
ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨਾ ਆਈਸੀਐਮਆਰ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੋਕਥਾਮ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕੋਵਿਡ -19 ਮਰੀਜ਼ ਜੋ ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਹਨ, ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਸਵੈ ਦਵਾਈ ਨਿਰਧਾਰਣ ਅਤੇ ਸਟੀਰੌਇਡ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਘਾਤਕ ਨਤੀਜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਦਾ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਟੀਰੌਇਡਾਂ ਦੀ ਅਣਉਚਿਤ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਮੈਂਬਰ , ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ, ਡਾ. ਵੀ ਕੇ ਪੌਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ: “ਸਟੀਰੌਇਡ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਇਹ ਲਾਗ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂ ਖੁਰਾਕ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਦਵਾਈ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ”
ਡਾ. ਪੌਲ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਸਟੀਰੌਇਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੋਵਿਡ -19 ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੋਸੀਲੀਜ਼ੁਮੋਬ, ਇਟੋਲੀਜ਼ੁਮਬ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਜੋਖਮ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਇਮਿਊਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਫੰਗਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।”
ਆਈਸੀਐਮਆਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਮਿਊਨੋਮੋਡਿਊਲੇਟਿੰਗ ਦਵਾਈਆਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਦਾਰਥ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੋਵਿਡ-19 ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਟੋਸੀਲੀਜ਼ੁਮੈਬ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਹੈ। ਸਫਾਈ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਫੰਗਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਕਸੀਜਨ ਥੈਰੇਪੀ ਦੇ ਰੋਗੀਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਮੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਭਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਲੀਕ  ਨਾ ਹੋਵੇ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖ ਕੇ ਸਹੀ ਸਫਾਈ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕੋਵਿਡ ਰਿਕਵਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਚੌਕਸ ਰਹੋ
ਕੋਵਿਡ -19 ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਰੋਕਤ ਦੱਸੇ ਗਏ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਫੰਗਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਜਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਜੋਖਮ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਸਟੀਰੌਇਡ ਦੀ ਨਿਆਂਇਕ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਫੰਗਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।