ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਬੁਣਕਰਾਂ ਲਈ 'ਮੇਕ-ਇਨ-ਇੰਡੀਆ' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਹੈਂਡਲੂਮ ਬੁਣਾਈ / ਉਤਪਾਦਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੇਕ-ਇਨ-ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਅਭਿਯਾਨ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਪੈਕੇਜ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਐੱਮਐੱਸਐੱਮਈਜ਼ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੈਕਟਰਾਂ ਲਈ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਉਧਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਉਪਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੁਣਕਰ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਉਧਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਉਪਾਵਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਦੇ ।
ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਪੈਕੇਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਹੈਂਡਲੂਮ ਬੁਣਕਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਹੇਠਲੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ: -
1. ਹੈਂਡਲੂਮ ਅਤੇ ਹੈਂਡੀਕ੍ਰਾਫਟ ਸੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਹੈਂਡਲੂਮ ਬੁਣਕਰਾਂ/ ਕਾਰੀਗਰਾਂ / ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਮਾਰਕਿਟ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਈ-ਮਾਰਕਿਟ ਪਲੇਸ  'ਤੇ ਔਨ-ਬੋਰਡ-ਬੁਣਕਰਾਂ/ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਵੇਚਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ।
2. ਹੈਂਡਲੂਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਈ-ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਲਿਸੀ ਫਰੇਮ ਦਾ ਕੰਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਕੋਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਈ-ਕਮਰਸ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਵਧੀਆ ਟ੍ਰੈਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਲਾ ਹੈਂਡਲੂਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਔਨਲਾਈਨ ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, 23 ਈ-ਕਮਰਸ ਇਕਾਈਆਂ ਹੈਂਡਲੂਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਔਨਲਾਈਨ ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਲਈ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
3. ਭਾਰਤ ਦੀ ਹੈਂਡਲੂਮ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੁਣਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 6ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਂਡਲੂਮ ਦਿਵਸ ’ਤੇ ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਮੁਹਿੰਮ #ਵੋਕਲ4ਹੈਂਡਮੇਡ  ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੈਂਡਲੂਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਈ-ਕਮਰਸ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹੈਂਡਲੂਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ।
4. ਅਣਕਿਆਸੀ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਸਮਾਗਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ਮੇਲਾ ਆਦਿ ਕਰਾਉਣੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਸ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਬੁਣਕਰਾਂ ਅਤੇ ਹੈਂਡਲੂਮ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਔਨਲਾਈਨ ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
“ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ” ਵੱਲ ਕਦਮ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਾਡੇ ਮਾਣਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਹੈਂਡਲੂਮ ਐਕਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰੋਮੋਸ਼ਨ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਰਕਿਟ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੋਨਿਆਂ ਤੋਂ ਹੈਂਡਲੂਮ ਬੁਣਕਰਾਂ ਅਤੇ ਬਰਾਮਦਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ 7, 10 ਅਤੇ 11 ਅਗਸਤ, 2020 ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਸੋਰਸਿੰਗ ਫੈਅਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸ਼ੋਅ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ।
ਹੈਂਡਲੂਮ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਾਈਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਉੱਤਮਤਾ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੁਣਕਰਾਂ, ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਨਿਫਟ ਦੁਆਰਾ ਵੀਵਰਜ਼ ਸਰਵਿਸ ਸੈਂਟਰਾਂ  ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਰੋਤ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਉਪਰੋਕਤ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੱਪੜਾ ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੈਂਡਲੂਮ ਦੇ ਸਰਬਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਹੈਂਡਲੂਮ ਵੇਅਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ  ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ: -
• ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਂਡਲੂਮ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 
• ਵਿਆਪਕ ਹੈਂਡਲੂਮ ਕਲਸਟਰ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ 
• ਹੈਂਡਲੂਮ ਵੀਵਰਜ਼ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਭਲਾਈ ਸਕੀਮ 
• ਧਾਗੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸਕੀਮ 
ਉਪਰੋਕਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤਹਿਤ ਕੱਚੇ ਮਾਲ, ਲੂਮਸ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ, ਉਤਪਾਦ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡੇਸ਼ਨ, ਲਾਈਟਿੰਗ ਯੂਨਿਟ, ਹੈਂਡਲੂਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਅਤੇ ਰਿਆਇਤੀ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
1. ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਂਡਲੂਮ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 
i. ਬਲਾਕ ਪੱਧਰ ਸਮੂਹ: 2015-16 ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਂਡਲੂਮ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ  ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਤੀ ਬੀ. ਐੱਲ.ਸੀ. 2.00 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੁਨਰ ਸੁਧਾਰ ਸਹਾਇਤਾ, ਹੱਥਕਰਘਾ ਸੰਵਰਧਨ ਸਹਾਇਤਾ, ਉਤਪਾਦ ਵਿਕਾਸ, ਵਰਕਸ਼ੈੱਡ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਾਗਤ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਕਾਸ, ਸਾਂਝੇ ਸੁਵਿਧਾ ਕੇਂਦਰ  ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਆਦਿ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 50.00 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਡਾਈ ਹਾਊਸ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ii. ਹੈਂਡਲੂਮ ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਸਹਾਇਤਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਂਡਲੂਮ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚੋਂ ਹੈ। ਹੈਂਡਲੂਮ ਏਜੰਸੀਆਂ / ਬੁਣਕਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਰਾਜਾਂ / ਯੋਗ ਹੈਂਡਲੂਮ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
iii. ਵੀਵਰ ਮੁਦਰਾ ਯੋਜਨਾ: ਵੀਵਰ ਮੁਦਰਾ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ, ਹੈਂਡਲੂਮ ਬੁਣਕਰਾਂ ਨੂੰ 6% ਦੀ ਰਿਆਇਤੀ ਵਿਆਜ ਦਰ 'ਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 10,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪ੍ਰਤੀ ਬੁਣਕਰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਗਾਰੰਟੀ 3 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁਦਰਾ ਪੋਰਟਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਸਬਵੈਨਸ਼ਨ ਲਈ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
iv. ਹੱਥਕਰਘਾ ਸੰਵਰਧਨ ਸਹਾਇਤਾ :
ਹੱਥਕਰਘਾ ਸੰਵਰਧਨ ਸਹਾਇਤਾ  ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1 ਦਸੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਬੁਣਕਰਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥੀਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਕੁਆਲਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਲੂਮ / ਸਹਾਇਕ ਉਪਕਰਣ ਦਾ 90% ਖਰਚਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ 10% ਲਾਭਾਰਥੀ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀਵਰਜ਼ ਸਰਵਿਸ ਸੈਂਟਰ ਰਾਹੀਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
v. ਹੈਂਡਲੂਮ ਵੀਵਰਜ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ: ਕੱਪੜਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ  ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਆਵ੍ ਓਪਨ ਸਕੂਲਿੰਗ  ਨਾਲ ਬੁਣਕਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਵਿਦਿਅਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਐੱਨਆਈਓਐੱਸ ਹੈਂਡਲੂਮ ਬੁਣਕਰਾਂ ਲਈ ਡਿਸਟੈਂਸ ਲਰਨਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਕਾਸ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇਸ ਨਾਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਗਨੂ ਹੈਂਡਲੂਮ ਬੁਣਕਰਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਲਚਕਦਾਰ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰੰਤਰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ, ਬੀਪੀਐੱਲ, ਅਤੇ ਹੈਂਡਲੂਮ ਬੁਣਕਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਐੱਨਆਈਓਐੱਸ / ਇਗਨੂ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਫੀਸ ਦੇ 75% ਪ੍ਰਤੀਪੂਰਤੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
vi. “ਇੰਡੀਆ ਹੈਂਡਲੂਮ” ਬ੍ਰਾਂਡ-7 ਅਗਸਤ 2015 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਂਡਲੂਮ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਣ ਸਮੇਂ, ‘ਇੰਡੀਆ ਹੈਂਡਲੂਮ’ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨੂੰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਹੈਂਡਲੂਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਲਈ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਤੇ ਜ਼ੀਰੋ ਨੁਕਸ ਅਤੇ ਜ਼ੀਰੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਰਵਾਇਤੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈਂਡਲੂਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 184 ਉਤਪਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ 1590 ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 926.23 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਰੇਂਜ ਦੇ ਹੈਂਡਲੂਮ ਕੱਪੜੇ ਲਿਆ ਸਕਣ।
vii. ਸ਼ਿਲਪੀਆਂ/ ਬੁਣਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ / ਮਹਾਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਬਨ ਹੱਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ. ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 39 ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਾਟਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
2. ਵਿਆਪਕ ਹੈਂਡਲੂਮ ਕਲਸਟਰ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ:
ਵਿਆਪਕ ਹੈਂਡਲੂਮ ਕਲਸਟਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸਕੀਮ  ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਗਾ ਹੈਂਡਲੂਮ ਕਲਸਟਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣ ਯੋਗ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਾਨਾਂ' ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 15000 ਹੈਂਡਲੂਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ  ਦੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ 40 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਲਸਟਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਸਟੱਡੀ ਕਰਾਉਣ, ਕੱਚੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਕਾਰਪਸ, ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਭਾਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਾਈਟਿੰਗ ਯੂਨਿਟ, ਲੂਮਸ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਤਕਨੀਕੀ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਹਿੱਸੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 90% ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਸਟੱਡੀ ਕਰਾਉਣ, ਕੱਚੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਕਾਰਪਸ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਭਾਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਾਈਟਿੰਗ ਯੂਨਿਟ, ਲੂਮਸ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਤਕਨੀਕੀ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਹਿੱਸੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 90% ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਭਾਗ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਟੂਡੀਓ / ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਕੰਪਲੈਕਸ / ਗਾਰਮੈਂਟਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ, ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਵਿਕਾਸ, ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ 80% ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 08 ਮੈਗਾ ਹੈਂਡਲੂਮ ਕਲਸਟਰਜ਼ ਜਿਵੇਂ. ਵਾਰਾਣਸੀ , ਸਿਵਾਸਾਗਰ , ਵਿਰੁਧੁਨਗਰ , ਮੁਰਸ਼ੀਦਾਬਾਦ , ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸਮ ਅਤੇ ਗੁੰਟੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ , ਗੋਡਾ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ , ਭਾਗਲਪੁਰ  ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਚੀ  ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ।
3. ਹੈਂਡਲੂਮ ਬੁਣਕਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਭਲਾਈ ਸਕੀਮ
ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਆਪਕ ਭਲਾਈ ਸਕੀਮ  ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੀਵਨ ਜੋਤੀ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ , ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ  ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਬੰਕਰ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ  ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਅਧੀਨ ਜੀਵਨ, ਦੁਰਘਟਨਾ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜਤਾ ਬੀਮਾ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
4. ਧਾਗੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸਕੀਮ:
ਧਾਗੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸਕੀਮ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮਿਲ ਗੇਟ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਉਪਲੱਬਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ. ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਂਡਲੂਮ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਕੀਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਭਾੜੇ ਦੀ ਮੁੜ ਅਦਾਇਗੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡੀਪੂ ਅਪਰੇਟਿੰਗ ਚਾਰਜ @ 2% ਡੀਪੂ ਅਪਰੇਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. 10% ਕੀਮਤ ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੰਕ ਦੇ ਧਾਗੇ 'ਤੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਪਾਹ, ਘਰੇਲੂ ਰੇਸ਼ਮ, ਉੱਨ ਅਤੇ ਲਿਨਨ ਦੇ ਧਾਗੇ' ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕੱਪੜਾ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਜ਼ੁਬਿਨ ਇਰਾਨੀ ਨੇ ਅੱਜ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ।