|
ਮਹਿਲਾ ਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਾ
|
ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭਲਾਈ ਸਕੀਮਾਂ
ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭਲਾਈ ਸਕੀਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜ-ਅਧਾਰਿਤ ਵੇਰਵੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ: -
- ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ:
ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਹੇਠ ਅੰਬਰੇਲਾ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਡ ਚਾਇਲਡ ਡਿਵਲਪਮੈਂਟ  ਸਕੀਮ ਕੇਂਦਰ ਸਮਰਥਕ ਸਕੀਮ, 6 ਸਾਲ ਹੇਠ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪਿਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਮਾਤਾਂਵਾਂ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਤਹਿਤ ਛੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਪੈਕੇਜ ਮੁਹੱਈਆ ਹੈ  ਪੂਰਕ ਪੋਸ਼ਣ;  ਪ੍ਰੀ-ਸਕੂਲ ਗ਼ੈਰ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ;  ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਿੱਖਿਆ;  ਟੀਕਾਕਰਣ;  ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ; ਅਤੇ  ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰੈਫ਼ਰਲ ਸੇਵਾਵਾਂ। ਛੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਜਿਵੇਂ ਟੀਕਾਕਰਨ, ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਰੈਫ਼ਰਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਐੱਨਆਰਐੱਚਐੱਮ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿਉਂਕਿ ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਪਾਂਸਰ ਸਕੀਮ ਹੈ, ਆਈਸੀਡੀਐੱਸ ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਸਮੁੱਚੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਬੰਧਿਤ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਕੀਮ ਦੇ ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜ-ਸੂਚੀ ਅੰਤਿਕਾ-ਏ ਵਿਖੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਖਰਚੇ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ :
|
|
ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ
|
|
ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨਾਮ
|
|
ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਖ਼ਰਚ ਨਿਯਮ
|
|
1
|
|
ਪੂਰਕ ਆਹਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
|
|
 ਬੱਚੇ  ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 8 / - ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਬੱਚਾ
|
|
 ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ  12 / - ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਬੱਚਾ
|
|
 ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪਿਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਭਾਰਥੀ 9.50 / - ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਭਾਰਥੀ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਹਨ
|
|
2
|
|
ਕਿਰਾਇਆ
|
|
ਏਡਬਲਿਊਸੀ / ਮਿੰਨੀ ਏਡਬਲਿਊਸੀ
ਗ੍ਰਾਮੀਣ / ਕਬਾਇਲੀ - ਸ਼ਾਮ 1, 000 / - ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ
ਸ਼ਹਿਰੀ - 4,000, 000 / - ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ
ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ - 6,000 / - ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ
|
|
3
|
|
ਮਾਣ ਭੱਤਾ
|
|
ਏਡਬਲਿਊਡਬਲਿਊ - 4, 500 / - ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ
ਮਿਨੀ ਏਡਬਲਿਊਡਬਲਿਊ - ਰੁਪਏ 3500 / - ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ
ਅਡਬਲਿਊਐੱਚ - 2 ਰੁਪਏ, 250 / - ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ
ਅਡਬਲਿਊਐੱਚਜ਼ -Rs. 250 / - ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ 
ਵਧੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ|
2. ਪੋਸ਼ਣ ਅਭਿਯਾਨ:
ਮਾਰਚ, 2018 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੋਸ਼ਣ ਅਭਿਯਾਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ 0-6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਬੱਚਿਆਂ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁੜੀਆਂ, ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪਿਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣ ਸਬੰਧੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ। ਪੋਸ਼ਣ ਅਭਿਯਾਨ, ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਥੀ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨਾਲ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਨ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਏਕਾਗਰਤਾ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਫੀਲਡ ਦੇ ਕਾਰਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਧਰੀ ਐੱਮਆਈਐੱਸ ਦੁਆਰਾ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
3. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਤ੍ਰ ਵੰਦਨਾ ਯੋਜਨਾ:
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਤ੍ਰ ਵੰਦਨਾ ਯੋਜਨਾ , ਕੇਂਦਰ ਸਮਰਥਿਤ ਸ਼ਰਤ ਅਧੀਨ ਨਕਦ ਤਬਾਦਲਾ ਸਕੀਮ ਹੈ। ਪੀਐੱਮਐੱਮਵੀਵਾਈ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਣੇਪਾ ਲਾਭ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜੀਵਤ ਬੱਚੇ ਲਈ ਯੋਗ ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਦੁੱਧ ਪਿਆਉਣ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੁੱਧ ਪਿਆਉਣ ਲਈ ਯੋਗ ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 5,000 / - ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੀ ਮੰਗ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੋਗ ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਪੁਰਦਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੋਜਨਾ  ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਣੇਪਾ ਲਾਭ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਕੀ ਨਕਦ ਲਾਭ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਔਸਤਨ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ 6000/- ਰੁਪਏ ਮਿਲ ਸਕਣ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 51.70 ਲੱਖ ਲਾਭਾਰਥੀ ਪੀਐੱਮਐੱਮਵੀਵਾਈ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜ-ਅਧਾਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੰਤਿਕਾ-ਬੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪੀਐੱਮਐੱਮਵੀਵਾਈ ਨੂੰ 01.01.2017 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਸਕੀਮ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
4. ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਯੋਜਨਾ:
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ 11-14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 300 ਦਿਨਾਂ ਲਈ 600 ਕੈਲੋਰੀ, 18-20 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਕ ਪੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜ-ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਰਵੇ ਨੂੰ ਅੰਤਿਕਾ-ਸੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਜਨਤਕ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਤੇ ਹੈ। ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਬਲਿਕ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਕੀਮ ਇੱਕ ਡੀਬੀਟੀ ਸਕੀਮ ਹੈ। ਡੀਬੀਟੀ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਭਾਰਥੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5. ਬਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਕੀਮ:
ਬਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ  ਸਕੀਮ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਲ ਜਸਟਿਸ  ਐਕਟ, 2015  ਅਧੀਨ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਜ / ਯੂਟੀ ਵਾਰ ਸੰਸਦੀ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਲਾਭ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਅੰਤਿਕਾ - ਡੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸੀਪੀਐੱਸ ਅਧੀਨ ਵਿੱਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2014 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਯੋਜਨਾ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਗਰਾਂਟ, ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਸਪੁਰਦਗੀ ਢਾਂਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਚਕਤਾ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਬ-ਸਕੀਮ ਬਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਅੰਬਰੇਲਾ ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਚਾਈਲਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸਰਵਿਸਿਜ਼  ਅਧੀਨ ਆਈਆਂ ਸਨ। ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿਧੀ ਜੇਜੇ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 54 ਅਤੇ ਜੇਜੇ ਮਾਡਲ ਨਿਯਮ, 2016 ਦੇ ਨਿਯਮ 41 ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
6. ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੈਚ ਯੋਜਨਾ:
ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਰੈਚ ਸਕੀਮ, ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸਪਾਂਸਰ ਸਕੀਮ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ 01.01.2017 ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ  ਨੂੰ ਡੇਅ ਕੇਅਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਕੀਮ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪੈਕੇਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ:
i. ਡੇਅ ਕੇਅਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਮੇਤ ਸੌਣ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ
ii. 3 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਅਰੰਭਕ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ 3 ਤੋਂ 6 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੀ-ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ
iii. ਪੂਰਕ ਪੋਸ਼ਣ 
iv. ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ
v. ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਟੀਕਾਕਰਣ
ਐੱਨਸੀਐੱਸ 01.01.2017 ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਪਾਂਸਰ ਸਕੀਮ  ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਕੀਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਪੈਟਰਨ ਕੇਂਦਰ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ 60:30:10 ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੇਂਦਰ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ 80:10:10, 8 ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ 3 ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕਰੈਚਾਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐੱਨਜੀਓਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ 90-10 ਵੰਡ ਹੈ। 01.01.2017 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਰੈਚ ਸਕੀਮ ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕਟਰ ਸਕੀਮ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਬੋਰਡ  ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਚਾਈਲਡ ਵੈੱਲਫੇਅਰ  ਦੁਆਰਾ 90-10 ਦੇ ਫੰਡ ਵੰਡਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਜਾਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਦੀ ਗੁਣਵਤਾ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਇਹ ਸਕੀਮ ਕੇਂਦਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੀਮ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਜ਼ਿਟਿਵ ਹੈ।
7. ਨਿਰਭਯਾ ਫੰਡ ਅਧੀਨ ਲਾਗੂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ
ਮੰਤਰਾਲਾ ਨਿਰਭਯਾ ਫੰਡ ਤਹਿਤ 3 ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਨ:  ਵਨ ਸਟਾਪ ਸੈਂਟਰ,  ਮਹਿਲਾ ਹੈਲਪਲਾਈਨ, ਅਤੇ  ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੰਟੀਅਰ|
i. ਵਨ ਸਟਾਪ ਸੈਂਟਰ: ਓਐੱਸਸੀ ਸਕੀਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੱਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਹੂਲਤ, ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਲਾਹ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ, ਅਸਥਾਈ ਪਨਾਹ ਆਦਿ ਓਐੱਸਸੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਹਨ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹੂਲਤ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ। ਰਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਅੰਤਿਕਾ - ਈ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ii. ਵੂਮੈਨ ਹੈਲਪਲਾਈਨ: ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਮਹਿਲਾ ਹੈਲਪਲਾਈਨ  ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰੈਫਰਲ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ 24 ਘੰਟੇ ਦੀ ਐੱਮਰਜੈਂਸੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਐੱਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਡਬਲਿਊਐੱਚਐੱਲ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ, ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਰਟ ਕੋਡ 181 ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਟੋਲ-ਫ੍ਰੀ 24-ਘੰਟੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਡਬਲਿਊਐੱਚਐੱਲ ਸਕੀਮ ਨਿਰਭਯਾ ਫੰਡ ਅਧੀਨ ਫੰਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ 100% ਫੰਡ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹਿਲਾ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 32 ਰਾਜਾਂ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। 181 ਮਹਿਲਾ ਹੈਲਪਲਾਈਨ  ਦੁਆਰਾ 51 ਲੱਖ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਰਵੇ ਅੰਤਿਕਾ - ਐੱਫ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ।
iii. ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੰਟੀਅਰ: ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਵਲੰਟੀਅਰ  ਪੁਲੀਸ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਿੰਕ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਐਕਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ। ਐੱਮਪੀਵੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜੁਰਮਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਜਨਤਕ-ਪੁਲਿਸ ਇੰਟਰਫੇਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਿੰਸਾ, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ, ਬਾਲ ਵਿਆਹ, ਦਾਜ-ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਇਲਟ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਦੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੰਟੀਅਰਜ਼  ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ / ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ, ਬਾਲ ਵਿਆਹ, ਦਾਜ-ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ, ਰਾਜਾਂ ਨੇ 9531 ਐੱਮਪੀਵੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਰਵੇ ਅੰਤਿਕਾ- ਜੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਸਖੀ ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ ਵਨ ਸਟਾਪ ਸੈਂਟਰਾਂ  ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਹੈਲਪ ਲਾਈਨਜ਼ , ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ  ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਹਿੰਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ ਰੋਲ ਆਉਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚ ਸਬੰਧਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਪਾਸਵਰਡ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ ਓਐੱਸਸੀ, ਡਬਲਿਊਐੱਚਐੱਲ ਅਤੇ ਐੱਮਪੀਵੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਿੰਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਲਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਆਮ ਫਾਰਮੈਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਰੈਫਰਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ’ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ ਬਿਹਤਰ ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਓਐੱਸਸੀ, ਡਬਲਿਊਐੱਚਐੱਲ ਅਤੇ ਐੱਮਪੀਵੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਸਖੀ ਵਰਟੀਕਲ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੇਵਾ ਹੈ। ਸਖੀ ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਓਐੱਸਸੀ, ਡਬਲਿਊਐੱਚਐੱਲ ਅਤੇ ਐੱਮਪੀਵਿ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਐੱਮਆਈਐੱਸ ਟੂਲ ਹੈ।
8. ਬੇਟੀ ਬਚਾਓ ਬੇਟੀ ਪੜ੍ਹਾਓ
ਬੇਟੀ ਬਚਾਓ ਬੇਟੀ ਪੜ੍ਹਾਓ ਸਕੀਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ 0-6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਘਟ ਰਹੇ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ  ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ ਮੁਹਿੰਮ ’ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਪੱਖੀ ਯਤਨ ਹੈ; ਬਹੁ- ਖੇਤਰੀ ਦਖਲ; ਪ੍ਰੀ-ਕਨਸੈਪਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀ ਨੈਟਲ-ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਟੈਕਨਿਕਸ  ਐਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲਾਗੂਕਰਣ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਕਰਨਾ ਇਸਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਹਨ। ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਦੇਣ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭਾਰਥੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮੇਂ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਫੰਡ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2016-17 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫੰਡ ਸਿੱਧੇ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਮਨੋਨੀਤ ਬੀਬੀਬੀਪੀ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉਪਰੋਕਤ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਬੀਬੀਬੀਪੀ ਅਧੀਨ ਕਾਗਜ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਈਆਂ ਹਨ।
9. ਸਵਾਧਾਰ ਗ੍ਰਹਿ
ਸਵਾਧਾਰ ਗ੍ਰਹਿ ਸਕੀਮ ਮੰਦਭਾਗੀ ਹਾਲਾਤ, ਜੋ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਪਨਾਹ, ਭੋਜਨ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾਵਾਂ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਾਜ-ਵਾਰ ਸਵਾਧਾਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਅੰਤਿਕਾ – ਐੱਚ ਵਿੱਚ ਹਨ।
31.12.2015 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਵਾਧਾਰ ਗ੍ਰਹਿ ਸਕੀਮ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ 100% ਦੇ ਫੰਡਿੰਗ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕਟਰ ਸਕੀਮ ਸੀ। ਸਵਾਧਾਰ ਗ੍ਰਹਿ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ 01.01.2016 ਨੂੰ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਸਪਾਂਸਰਡ ਅੰਬਰੇਲਾ ਸਕੀਮ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪ-ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ “ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ” ਫੰਡ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 90:10 ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਖ਼ਰਚੇ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 60:40 ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਹ 100% ਹੈ ਜੋ ਕਿ 1.01.2016 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।
ਸੁਧਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਨਵੇਂ ਘਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
10. ਉਜਵਾਲਾ
ਉਜਵਾਲਾ ਤਸਕਰੀ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਯੋਜਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਗ ਹਨ - ਰੋਕਥਾਮ, ਬਚਾਅ, ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ, ਮੁੜ ਏਕੀਕਰਣ ਅਤੇ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸੀ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਸਕਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਜ-ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਰਵੇ ਅੰਤਿਕਾ – ਆਈ ਵਿੱਚ ਹਨ।
01.04.2016 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਕੀਮ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 90:10 ਦੇ ਫੰਡ ਸ਼ੇਅਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਸੈਕਟਰ ਸਕੀਮ ਸੀ। 01.04.2016 ਤੋਂ ਸਕੀਮ ਕੇਂਦਰ ਸਮਰਥਕ ਸਕੀਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ, ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਏਜੰਸੀ ਦਰਮਿਆਨ ਰਾਜ-ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਇਹ 80:10:10 ਹੋਣਗੇ, ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਨੁਪਾਤ 90:10 ਹੈ।
ਸੁਧਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰਾ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਨਵੇਂ ਘਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
11. ਵਰਕਿੰਗ ਵੂਮੈਨ ਹੋਸਟਲ
ਵਰਕਿੰਗ ਵੂਮੈਨ ਹੋਸਟਲ ਸਕੀਮ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਹਿਰੀ, ਅਰਧ ਸ਼ਹਿਰੀ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਡੇਅ ਕੇਅਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਨਵੀਂ ਹੋਸਟਲ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਮੌਜੂਦਾ ਹੋਸਟਲ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਹੋਸਟਲ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਰਵਾ ਅੰਤਿਕਾ-ਜੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
22.11.2017 ਤੋਂ ਕੇਂਦਰ ਸਮਰਥਕ ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸੈਕਟਰ ਸਕੀਮ ਤੱਕ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੇਂਦਰੀ ਸਪਾਂਸਰ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ।
12. ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਕਤੀ ਕੇਂਦਰ
ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ, ਐੱਮਐੱਸਕੇ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ 115 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੱਛੜੇ / ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਸਾਂਝ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ / ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਵੈਸੇਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਦਿੱਤੇ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ।
ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਜੁਬਿਨ ਇਰਾਨੀ ਨੇ ਅੱਜ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਤ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ।