ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਤੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਤੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਸਟ ਐਕਟ, 1999 ਦੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਹਿਤਧਾਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਕ ਕੀਤੀ
ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਤੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਵਲੀਨਤਾ , ਪ੍ਰਮਸਤਿਸ਼ਕ ਪੱਖਿਆਘਾਤ , ਮਾਨਸਿਕ ਮੰਦਤਾ  ਅਤੇ ਬਹੁ-ਵਿਕਲਾਂਗਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਲਈ ਬਣੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਸਟ ਨੇ ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਸਟ ਐਕਟ, 1999 ਦੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਕੇਂਦਰ - ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੈਠਕ ਕੀਤੀ।
ਆਪਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਬੈਠਕ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਸਟ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਇਸ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਉਪਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਫਾਰੂਕ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਸੁਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੀਤਲ ਨੰਦਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਮਹਿਮਾਨ ਸੀ। ਦਿਵਯਾਂਗਜਨ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਵਿਭਾਗ  ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਸਟ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ, ਸੁਸ਼੍ਰੀ ਅੰਜਲੀ ਭਵਰਾ ਤੇ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਵਿਭਾਗ  ਦੇ ਡੀਡੀਜੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਬਾਬੂਰਾਵ ਸੁਰਵੜੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾਨ ਸਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਸਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਕੁੰਜਾ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸੁੰਦਰੇ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ 167 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਮੁੱਖ ਚਿਕਿਤਸਾ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਡੀਐੱਸਡਬਲਿਊਓ, ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਗਠਨ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼੍ਰੀ ਫਾਰੂਕ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਮਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਬੈਠਕ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਕੇਂਦਰ - ਸ਼ਾਮਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਸਟ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਹਿਲ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਬੇਹਦ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰਹਿਣ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੈਧਾਨਿਕ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਬਾਰੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਬੇਹਦ ਹੀ ਮਾਨਵੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ ਨਿਰਾਮਯਾ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਅਨੁਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਸਟ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਲਕਸ਼ਿਤ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬਧਤਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜਨ-ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਤਾਕਿ ਅਤੇ ਵੱਧ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾ ਸਕੀਏ।
ਦਿਵਯਾਂਗਜਨ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਵਿਭਾਗ  ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਸਟ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ, ਸੁਸ਼੍ਰੀ ਅੰਜਲੀ ਭਵਰਾ, ਆਈਏਐੱਸ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਸਟ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਏਕੀਕਰਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ ਤਾਕਿ ਲਕਸ਼ਿਤ ਆਬਾਦੀ ਤੱਕ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪੈਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਤਾਕਿ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਣ।
ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਸਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਕੁੰਜਾ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸੁੰਦਰੇ, ਆਈਏਐੱਸ ਨੇ ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੇਂਦਰ ਸਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਧਾਨ ਦੇ ਲਈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੈਬੀਨਾਰ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੈਬੀਨਾਰ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਸਟ ਅਤੇ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨ ਸਸ਼ਕਤੀਰਨ ਵਿਭਾਗ  ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਸਟ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਸਟ ਐਕਟ, 1999 ਵਿੱਚ ਇਸ ਭਾਵ ਦਾ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਝਾਅ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਵਿਭਾਗ  ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਮੰਦਤਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬੌਧਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਦਿਵਯਾਂਗ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਜੈਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਆਸ਼ੀਸ਼ ਸਿੰਘ, ਆਈਏਐੱਸ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ, ਲੇਕਿਨ ਸ਼੍ਰੀ ਪੰਕਜ ਮਾਰੂ, ਐੱਸਐੱਨਈਐੱਚ, ਨਾਗਦਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੈਜ਼ੇਂਟੇਸ਼ਨ ਦਿੱਤੀ। ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ਦੀ ਕਮੇਟੀ  ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲਾਜ਼ਮੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਉਜੈਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਥਾਰਿਟੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸੰਭਾਲਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੇਹਦ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਯ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਐੱਲਐੱਲਸੀ ਦੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਸਬੰਧੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਸ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਜੈਨ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਗਮ ਬਾਗ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਕਾਲੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਗਮ ਹੈ। ਦਿਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਗ੍ਰਾਮ ਸਕੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੀਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰੂ ਨੇ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਮਯਾ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟਤਾ ‘ਤੇ ਵੀ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ।
ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਦਿਵਯਾਂਗਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬਾਲਗ ਦੇ ਲਈ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਘਰੌਂਦਾ-ਆਜੀਵਨ ਪਨਾਹ ਘਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕੇ. ਕੇ. ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੋਵਿਡ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਘਰੌਂਦਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਬਾਲਗ ਕੋਵਿਡ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉੱਥੇ ਬਣੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਵਿਡ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ। ਮਨੋਰੰਜਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਲਗਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੇਪਰ ਬੈਗ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ, ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਸੁਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੀਤਲ ਨੰਦਾ ਨੇ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਉਭਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਿੰਦੁਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬੇਹਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਦਾ ਅਨੁਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਜੈਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸੁਗਮ ਬਾਗ ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਭਵਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾ ਕੇਵਲ ਸ਼ਰੀਰਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਦਿਵਯਾਂਗਾਂ ਦੇ ਲਈ ਬਲਿਕ ਬੌਧਿਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਦਿਵਯਾਂਗਾਂ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਸੁਗਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਜੈਨ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਖੂਬ ਸਰਾਹਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਮੂਲੀ ਰਕਮ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਦਾ ਅਨੁਰੋਧ ਕੀਤਾ ਤਾਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਵਰ ਵਾਲੇ ਨਿਰਾਮਯਾ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੇਵਾ ਅਥਾਰਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਜੋੜਣ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ ਤਾਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਕਜ ਮਾਰੂ ਦੀ ਪ੍ਰੈਜ਼ੇਂਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਵਾਕੰਸ਼ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦਯਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਅਵਸਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਦਦ ਦੇ ਲਈ ਦਿਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।