ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਸੈਕਟਰਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰਦੇ ਮੌਕੇ
ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਸੈਕਟਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ 4.5. ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਆਬਾਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ:-
- ਸੰਸ਼ੋਧਿਤਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡੇਸ਼ਨ ਫੰਡ ਸਕੀਮ ਸਾਲ 2016-222 ਦੌਰਾਨ 17,822 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ / ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 2022 ਤੱਕ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰੇਗੀ।
- ਸਕੀਮ ਫਾਰ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਡ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਪਾਰਕ  ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਪਾਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ 40 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ 40% ਸਬਸਿਡੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 59ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਪਾਰਕ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਪੜਾਵਾਂ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 5909 ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਯੂਨਿਟ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 3,61,093 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
- ਬੁਣਾਈ ਅਤੇ ਨਿਟਵੀਅਰ ਕਲਸਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਣਾਈ ਅਤੇ ਨਿਟਵੀਅਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਲਗਭਗ 24 ਲੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਉਪਰੋਕਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰਕਾਰ ਪਾਵਰਲੂਮ ਸੈਕਟਰ, ਸਿਲਕ ਸਮਗਰ , ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਸਕੀਮ , ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਂਡੀਕ੍ਰਾਫਟ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ  ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਂਡਲੂਮ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ  ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੱਚੀ ਕਪਾਹ ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਹੈਂਡਲੂਮ ਉਤਪਾਦ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਹੈਂਡਲੂਮ ਬ੍ਰਾਂਡ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਰਵਾਇਤੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਾਲ ਜ਼ੀਰੋ ਨੁਕਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਤੇ ਜ਼ੀਰੋ ਪ੍ਰਭਾਵ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1590 ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ 184 ਉਤਪਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਧੀਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। “ਸਕਿਲ ਇੰਡੀਆ” ਅਤੇ “ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ” ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਉਦੇਸ਼ ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਉਪਰੋਕਤ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ:
- ਸਮਰੱਥ - ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਸਪਿਨਿੰਗ ਅਤੇ ਬੁਣਾਈ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਵੈਲਯੂ ਚੇਨ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਓਰੀਐਂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ। ਸਮਰੱਥ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨਰਾਂ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ , ਅਧਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹਾਜ਼ਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ , ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ, ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੰਬਰ ਵਾਲਾ ਸਮਰਪਿਤ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ, ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ  ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਔਨਲਾਈਨ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ 18 ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ 3.6 ਲੱਖ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੈਕਟਰਲ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਆਵ੍ ਮਿਨਿਸਟਰੀ  ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿੱਲਿੰਗ / ਅੱਪ-ਸਕਿੱਲਿੰਗ ਲਈ 43,000 ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਗਠਿਤ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ ਅਧਾਰਿਤ ਐਂਟਰੀ ਲੈਵਲ ਸਕਿੱਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁੱਲ 76 ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦਾਖਲੇ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਕਿੱਲਿੰਗ ਅਧੀਨ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 1.36 ਲੱਖ ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਾ ਟੀਚਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਪ-ਸਕਿੱਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ 44 ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 30,000 ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਾ ਟੀਚਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਤਕਨੀਕੀਟੈਕਸਟਾਈਲਦੇਦਖਲਤਹਿਤਦੇਸ਼ਵਿੱਚਟੈਕਸਟਾਈਲਸੈਕਟਰਦੇਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਹਾਈ ਵੈਲਿਊ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ 16 ਲੱਖ ਤੋਂ 2024 ਤੱਕ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਵਧ ਕੇ 23 ਲੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਦਖਲ, 19 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 2024-25 ਤੱਕ 40 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਬਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਟੀਚਾ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੇਗੀ : ਐਗਰੋ-ਟੈਕਸਟਾਈਲ , ਮੈਡੀਕਲ ਟੈਕਸਟਾਈਲ , ਜੀਓ-ਟੈਕਸਟਾਈਲ , ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ।
ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਤਪਾਦ 12 ਵਿਆਪਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਾਡਾ ਟੀਚਾ ਤਕਨੀਕੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਿੱਚ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਫਾਈਬਰ ਦੀ ਖਪਤ ਦਾ 30 ਤੋਂ 35 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰਕਾਰ ਹੈਂਡਲੂਮ ਅਤੇ ਹੈਂਡੀਕ੍ਰਾਫਟ ਸੈਕਟਰ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਣਾਈ, ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ, ਰੰਗਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਸਕਿੱਲਅੱਪਗ੍ਰੇਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਲਈ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕੱਪੜਾ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਜ਼ੁਬਿਨ ਇਰਾਨੀ ਨੇ ਅੱਜ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ।