ਮਾਈਕਰੋ , ਸਮਾਲ ਅਤੇ ਮੀਡੀਅਮ ਉੱਦਮ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਕੁਮਹਾਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸਸ਼ਕਤ ਬਣਾਉਣਾ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ: ਸ਼੍ਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ
ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ‘ਤੇ ਪਏ ਕੁਮਹਾਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ਸਕਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਅਭਿਯਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਜ ਖਾਦੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਉਦਯੋਗ ਕਮਿਸ਼ਨ  ਦੇ ਕੁਮਹਾਰ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ 100 ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੇ 100 ਚਾਕ ਦਿੱਤੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸ ਜ਼ਰੀਏ ਆਪਣੇ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਕਲੋਲ ਤਾਲੁਕਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬਲਵਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚਾਕਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ।
ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕੁਮਹਾਰ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਹਾਸ਼ੀਏ ‘ਤੇ ਪਏ ਕੁਮਹਾਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲ ਕਾਫੀ ਕਾਰਗਰ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਲਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਫਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਕੁਮਹਾਰਾਂ- ਅਸ਼ੋਕ ਭਾਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਰਾਜੇਸ਼ ਭਾਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜਯੰਤੀ ਭਾਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸੁਰੇਖਾਬੇਨ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਅਤੇ ਵੇਲਜੀ ਭਾਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਦੁਆਰਾ 10 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਪਕਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕੁਮਹਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ। ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਆਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਕ ਦੀ ਵੰਡ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਹਫਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕੁਮਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਚੈਨਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਰੇਲਵੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਸਹਿਤ ਹੋਰ ਉਚਿਤ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਜ਼ਰੀਏ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਰੋਜਗਾਰ ਦੇ ਅਵਸਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਮਹਾਰ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਯੋਜਨਾ ਕੁਮਹਾਰ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕਦਮ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਹਾਸ਼ੀਏ ‘ਤੇ ਪਏ ਤਬਕਿਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ।
ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਨੈ ਕੁਮਾਰ ਸਕਸੈਨਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 17,000 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਬਿਜਲੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਕ ਵੰਡੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁਮਹਾਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲਗਭਗ 70,000 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਕ ਨੇ ਕੁਮਹਾਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਦਰ ‘ਤੇ ਬਦਲਾਵ ਲੈਕੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਿਨ ਲਗਭਗ 2 ਕਰੋੜ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕੁਲਹੜ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਸੈਨਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੁਮਹਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁਲਹੜਾਂ ਨੂੰ 400 ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਮੰਚ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱਛ ਅਤੇ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਬਰਤਨਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਕੁਮਹਾਰ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 750 ਕੁਮਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਕ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ ਬਲੰਜਰ ਮਸ਼ੀਨ  ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਉਪਕਰਣ ਵੀ ਵੰਡੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੁਮਹਾਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ 3-4 ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਨੇ 100 ਕੁਮਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 100 ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਕ ਅਤੇ 10 ਬਲੰਜਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਮਹਾਰ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਕੁਮਹਾਰਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਆਮਦਨ ਲਗਭਗ 3000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ 10,000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।