ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ‘ਦੇਖੋ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼’ ਅਭਿਯਾਨ ਦੇ ਤਹਿਤ "ਮਦੁਰੈ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ" ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਵੈਬੀਨਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ
ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 30 ਮਾਰਚ, 2021 ਨੂੰ "ਦੇਖੋ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼" ਲੜੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਪਣਾ 82ਵਾਂ ਵੈਬੀਨਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ - ਮਦੁਰੈ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ । ਮਦੁਰੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਭਵਯ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਜੋਏ ਹੋਏ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਬਿਹਤਰੀਨ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਸਤੁਕਲਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ , ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ - ਸੁੰਦਰੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਹੈ , ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭਗਤ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ । ਮਦੁਰੈ ਕਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ ਦੇ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਕਈ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਬਚਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਂਡਿਯਨ ਰਾਜਿਆਂ  ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲ਼ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ । ਅਫਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਕੁਲਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਸੀ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਲ ਤੋਂ , ਸ਼ਹਿਦ  ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਟਪਕ ਗਈਆਂ ਸਨ । ਜਿਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਉਹ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ ਸਨ , ਉਸ ਨੂੰ ਮਧੁਰਾਪੁਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਧੁਰਾਪੁਰੀ ਅਤੇ ਤੁੰਗ ਨਗਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ , ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ - ਸ਼ਹਿਰ ਜੋ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੌਂਦਾ ਹੈ । ਮਦੁਰੈ , ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਅੰਮਨ ਮੰਦਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ , ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 2,500 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਂਡਿਯਨ ਰਾਜਾ , ਕੁਲਸ਼ੇਖਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ । ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪੂਰਵ ਦਾ ਐਥੇਂਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਯਾਤਰੀ , ਮੈਗਸਥਨੀਜ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯਾਤਰੀ ਸਨ - 77ਈ. ਵਿੱਚ ਪਲਿਨੀ , 140 ਈ. ਵਿੱਚ ਟਾਲੇਮੀ , 1203 ਈ. ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ ਅਤੇ ਇਬਨ ਬਤੂਤਾ ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੰਦਰ ਪਰਿਸਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ , ਸ਼੍ਰੀ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ - ਸੁੰਦਰੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਮਦੁਰੈ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ । ਦ੍ਰਵਿੜ ਵਾਸਤੁਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਦਾਹਰਣ ਇਹ ਮੰਦਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ , ਜੋ ਚੰਗੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਿਰਮਿਤ ਬਗੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਝਰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ । ਮੰਦਰ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੰਦਰ , 10 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਦੁਆਰ ਜਾਂ ਗੋਪੁਰਮ , ਕਈ ਮੰਡਪ  ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੋਵਰ ਸਥਿਤ ਹਨ । ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ , ਸੁੰਦਰ ਨਕਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ । ਮੰਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਾਲ 1,000 ਸਤੰਭਾਂ ਦੇ ਹਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਜ ਕੇਵਲ 985 ਸਤੰਭ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ । ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤੰਭਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ , ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ । ਮੰਦਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਬਾਹਰੀ ਗਲਿਆਰਾ ਹੈ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਮਈ ਸਤੰਭ ਹੈ । ਸਪਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਅਲੱਗ - ਅਲੱਗ ਸੁਰ ਵਜਦੇ ਹਨ । ਇੱਕ ਗਰਭਗ੍ਰਿਹ , ਸੁੰਦਰੇਸ਼ਵਰ , ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ , ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇਵੀ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ।
ਮਦੁਰੈ ਆਪਣੀਆਂ ਬਿਹਤਰੀਨ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ , ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੌਪਿੰਗ - ਹਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਜਿੱਥੇ ਸੈਲਾਨੀ ਵਿਸ਼ੇਸ ਅਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਉਤਪਾਦ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਭੀੜ - ਭਾੜ ਵਾਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਵਿਅਸਤ ਅਤੇ ਜੀਵੰਤ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਅਲੱਗ , ਟੂਰਿਸਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹਿਲ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਕੋਡਾਈਕਨਾਲ ਦੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹਿੱਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਝਰਨੇ ਤੱਕ , ਮਦੁਰੈ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਬੀਨਾਰ , ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਅਕਿਲਾ ਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ , ਜੋ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿਣ ਵਾਲੀ , ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਖੋਜ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਹੈੱਡ ਆਵ੍ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਹਨ । ਸੁਸ਼੍ਰੀ ਰਮਨ ਨੇ ਹਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਐੱਮ.ਏ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹਕਰਤਾ ਹਨ ।
ਦੇਖੋ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਵੈਬੀਨਾਰ ਲੜੀ , “ਏਕ ਭਾਰਤ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਾਰਤ” ਦੀ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਵਿਵਿਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਯਤਨ ਹੈ । ਦੇਖੋ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਵੈਬੀਨਾਰ ਲੜੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਈ ਗਵਰਨੈਂਸ ਵਿਭਾਗ , ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤਕਨੀਕੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਬੀਨਾਰ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ https://www.youtube.com/channel/UCbzIbBmMvtvH7d6Zo_ZEHDA/featured ‘ਤੇ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ । ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੈਸਨ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰਾਲਾ , ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਹੈਂਡਲ ‘ਤੇ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ ।
ਅਗਲਾ ਵੈਬੀਨਾਰ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਨੂੰ 11:00 ਵਜੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ – ”ਹੋਮਸਟੇ - ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਜਨਬੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ! ”