ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਸਾਲ – 2020 ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮੀਖਿਆ: ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ:
ਐੱਨਡੀਆਰਐੱਫ਼ ਦੇ 8 ਵੇਂ ਬਟਾਲੀਅਨ ਸੈਂਟਰ, ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਵਿਖੇ 10 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮੇਕਸ਼ਿਫਟ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ
ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਵਿਖੇ ਐੱਨਡੀਆਰਐੱਫ਼ ਦੇ 8ਵੇਂ ਬਟਾਲੀਅਨ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਟਿਕਾਊ, ਪੋਰਟੇਬਲ, ਫਾਸਟ ਇੰਸਟਾਲੇਬਲ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਮੌਸਮਾਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ 10 - ਬੈਡ ਮੇਕ-ਸ਼ਿਫਟ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਡਾ ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ, ਮੰਤਰੀ  ਨੇ ਕੀਤਾ। ਮੇਕ-ਸ਼ਿਫਟ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ – ਸੈਂਟਰਲ ਬਿਲਡਿੰਗ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਰੁੜਕੀ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ ਰਿਸਪਾਂਸ ਫੋਰਸ , ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਡਿਮਾਨਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਅਤੇ ਐੱਨਡੀਆਰਐੱਫ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਆਪਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਮਹਾਮਾਰੀ ਜਾਂ ਐੱਮਰਜੈਂਸੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਐੱਨਡੀਆਰਐੱਫ਼ ਦੇ ਚੌਥੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਸੈਂਟਰ, ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ 10 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮੇਕ ਸ਼ਿਫਟ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ
ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਨੇ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਰਾਹੀਂ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ - ਐੱਸਈਆਰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਚੌਥੇ ਬਟਾਲੀਅਨ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ 10 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮੇਕਸ਼ਿਫਟ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ।
ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ ਐੱਨਡੀਆਰਐੱਫ਼ ਦੇ ਚੌਥੇ ਬਟਾਲੀਅਨ ਸੈਂਟਰ ਵਿਚਲੀ ਨਵੀਂ ਸਹੂਲਤ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਰਾਮਦੇਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੇਕ-ਸ਼ਿਫਟ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਹੱਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਉਮਰ 20 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਮਹਾਮਾਰੀ ਜਾਂ ਐੱਮਰਜੈਂਸੀ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੈਨਾਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਸਈਆਰਸੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਨੇ ਇੱਕ ਫੋਲਡੇਬਲ ਅਤੇ ਫਰੇਮਡ ਸਟੀਲ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਇਕੱਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ’ਤੇ ਕਈ ਫਰੇਮ ਲਿਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਬਾਇਓਡੀਗ੍ਰੇਡੇਬਲ ਪਲੇਟਾਂ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਰੀਕਰ ਗ੍ਰੀਨ ਅਰਥ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਪੱਤਰ ’ਤੇ ਦਸਤਖਤ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਇੰਟਰਡਿਸਪਲੱਨਰੀ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ  ਸਿੰਗਲ-ਯੂਜ਼ ਪਲਾਸਟਿਕਸ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਐੱਨਆਈਆਈਐੱਸਟੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਬਾਇਓਡੀਗ੍ਰੇਡੇਬਲ ਟੇਬਲਵੇਅਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ - ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਲੇਟ, ਕਟਲਰੀ ਅਤੇ ਕੱਪ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਲਾਈਸੈਂਸ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਮਰੀਕਰ ਗ੍ਰੀਨ ਅਰਥ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਿਲਵਰ ਨੈਨੋਵਾਇਰਜ਼ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਫਲੋ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਪਾਇਲਟ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਮੀਕਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ  ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸੀਜ਼ਨ ਸਿਲਵਰ ਨੈਨੋਵਾਇਰਸ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ  ਦੁਆਰਾ ਅਡਵਾਂਸਡ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ  ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰਐੱਨਸੀਐੱਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗ ਇਸ ਪ੍ਰਸੀਜ਼ਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪੇਟੈਂਟ ਦਾਖਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
3 ਡੀ-ਪ੍ਰਿੰਟਿਡ ਮਰੀਜ਼ - ਸਪੈਸੀਫਿਕ ਮੈਡੀਕਲ ਇਮਪਲਾਂਟਸ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਉਪਕਰਣ ਸੰਗਠਨ  ਨੇ ਕਈ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਲਈ ਮਰੀਜ਼-ਸਪੈਸੀਫਿਕ ਮੈਡੀਕਲ ਇਮਪਲਾਂਟ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਲਈ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼-ਸਪੈਸੀਫਿਕ ਇਮਪਲਾਂਟ ਦੀ ਟਰੌਮਾ, ਕੈਂਸਰ, ਫੰਗਲ ਲਾਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੀਕਨਸਟ੍ਰਕਟਿਵ ਸਰਜਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ - ਟਾਰਗੇਟਡ ਮਰੀਜਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼-ਸਪੈਸੀਫਿਕ ਇਮਪਲਾਂਟ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਖਾਸ ਜਗ੍ਹਾ ਲਈ ਇਨਪਲਾਂਟ ਦੀ ਅਣਉਪਲੱਬਧਤਾ ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਇਨਪਲਾਂਟ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਵੀ ਚਾਹੀਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਰੀਜ਼-ਸਪੈਸੀਫਿਕ ਇਮਪਲਾਂਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਐੱਸਆਈਓ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਏਡਿਡ ਡਿਜ਼ਾਇਨ  ਅਤੇ ਬਾਇਓਕੰਪੈਟੇਬਲ ਧਾਤਾਂ ਦੀ 3 ਡੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਨਾਲ ਇਸ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਸੀਟੀ-ਸਕੈਨ / ਐੱਮਆਰਆਈ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਮਪਲਾਂਟ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਨੂੰ ਮਰੀਜ਼ ਅਨਕੂਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਲਾਸ-ਲਾਇੰਡ ਮਾਈਕਰੋ - ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਲਈ ਲਾਇਸੈਂਸ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਸੀਐੱਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਿਨੀਏਚਰਾਇਜ਼ਡ ਗਲਾਸ-ਲਾਇੰਡ ਫਲੋ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧਾਤ 'ਤੇ ਕੱਚ ਚੜਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ 'ਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਰਿਐਕਟਰ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਵਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਈਕਰੋ ਰੀਐਕਟਰਸ, ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਫਲੋ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਹੋਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਧਾਤ, ਪੋਲੀਮਰ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਅਤੇ ਸਿਰਾਮਿਕ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਰਸਾਇਣਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟੀਮ ਜੀਐੱਮਐੱਮ ਪੀਫਾੱਡਲਰ ਲਿਮਟਿਡ ਨਾਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ।
ਕੋਵਿਡ-19 ਬਚਾਅ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦਾ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਵਾਈਆਂ ਤੱਕ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਪੀਪੀਈ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਲੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, 93 ਉਦਯੋਗ ਸਹਿਭਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਡਾ: ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਉਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੁਣੌਤੀ ਭਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਐਨੀ ਜਲਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਲਿਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਲਈ ਹੱਲ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ।”
ਡਰੱਗ ਡਿਸਕਵਰੀ ਹੈਕਾਥਨ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ  ਨੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਬਿਮਾਰੀ ਲਈ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਹੈਕਾਥਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈਕਾਥਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜੋ ਹੈਕਾਥਨ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਲੈਬਜ਼, ਸਟਾਰਟਅਪਸ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਪਬਲਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੈਂਟਰਲ ਰੋਡ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ  ਨੇ ਸਰਵਜਨਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੇ ਹਰ ਢੰਗ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪਬਲਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਫੀਡਰ ਢੰਗਾਂ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕੋਵਿਡ-19 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਆਮ ਵਿਕਾਸ ਹੋਵੇਗਾ, ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮਿਆਰ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣਗੇ, ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਖਰਕਾਰ ਚੰਗੇ ਸਿਹਤ ਨਿਯਮ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।”
ਰਾਇਮੇਟਾਇਡ ਗਠੀਏ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪੇਪਟਾਇਡ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੈਂਟਰਲ ਡਰੱਗ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਹਿੱਸਾ ਰਾਇਮੇਟਾਇਡ ਗਠੀਏ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਫਲੇਮੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਜੋੜਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਵੀ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਇਮਿਊਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰਾਇਮੇਟਾਇਡ ਗਠੀਏ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣਵੇਂ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਜਿਗਰ ਦੇ ਫਲੂਕ ਜਾਂ ਫਾਸਿਓਲਾ ਪਰਜੀਵੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ, ਜੋ ਕਿ ਇਮਿਊਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਇੰਫਲੇਮੇਸ਼ਨ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਰਜੀਵੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਰਣਨੀਤੀ ਕਰਨ ਚਾਲੂ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨੂੰ ਫਾਸਿਓਲਾ ਹੈਲਮਿੰਥ ਡਿਫੈਂਸ ਮੋਲੀਕਿਉਲ-1  ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੰਫਲੇਮੇਸ਼ਨ ਰਿਸਪਾਂਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਗਰ ਦੇ ਫਲੂਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇੰਫਲੇਮੇਸ਼ਨ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਾਨਤਾ ਨੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਡੀਆਰਆਈ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਇਮੇਟਾਇਡ ਗਠੀਏ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਸੀਡੀਆਰਆਈ ਖੋਜਕਰਤਾ ਇਸ ਅਧਿਐੱਨ ਨੂੰ ਰਾਇਮੇਟਾਇਡ ਗਠੀਏ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਲੀਨਿਕਲ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇਸ ਪੇਪਟਾਇਡ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਅਧਿਐੱਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਨੇ ਕੋਵਿਡ-19 ’ਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟਰਾਇਲ ਕੀਤੇ  ਅਤੇ ਪੋਰਟਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ
ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ: ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਦੇ ਉਦਯੋਗ, ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕਈ ਕੋਵਿਡ-19 ਕਲੀਨਿਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਆਪਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸੀਯੂਆਰਈਡੀ ਜਾਂ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਉਸ਼ਰਡ ਰੀਪਰਪੋਜ਼ਡ ਡਰੱਗਜ਼ ਨਾਮ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦਵਾਈਆਂ, ਨਿਦਾਨ ਅਤੇ ਉਪਕਰਨ ਟਰਾਇਲ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੜਾਅ, ਭਾਈਵਾਲ ਅਦਾਰੇ ਅਤੇ ਟਰਾਇਲ ਅੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਈਟ ਦਾ ਲਿੰਕ https://www.iiim.res.in/cured/ ਜਾਂ http://db.iiim.res.in/ct/index.php ਹੈ।
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਦੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਵਿਰੁੱਧ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟਰਾਇਲਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਅੰਕੜੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੀਪਰਪੋਜ਼ਡ ਡਰੱਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੋਵਿਡ-19 ਦਵਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਹੋਸਟ-ਡਾਇਰੈਕਟਡ ਥੈਰਿਪੀ ਨਾਲ ਐਂਟੀ-ਵਾਇਰਲ ਦੇ ਮਲਟੀਪਲ ਕੰਬੀਨੇਸ਼ਨ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟਰਾਇਲਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਆਯੁਸ਼ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਯੁਸ਼ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲੈਕਟਿਕਸ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਖਾਸ ਪਲਾਂਟ -ਅਧਾਰਿਤ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਤੇ ਅਤੇ ਸੁਮੇਲ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਗਰ ਟਰਾਇਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਕਲੀਨਿਕਲ ਸ਼ਾਮਲ ਟਰਾਇਲ ਵਿਦੈਨਿਆਸੋਮਨੀਫੇਰਾ, ਟਿਨੋਸਪੋਰਾਕੋਰਡੀਫੋਲਿਆ + ਪਾਈਪਰ ਲੋਂਗਮ , ਗਲਾਇਸੀਰੀਜ਼ਾਗਲਬਰਾ, ਟਿਨੋਸਪੋਰਾਕੋਰਡੀਫੋਲਿਆ ਅਤੇ ਅਧਾਤੋਦਵਾਸੀਕਾ  ਅਤੇ ਆਯੂਸ਼-64 ਫ਼ਾਰਮੂਲੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਗਰੀ ਪਰਖ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਪਰਕ  ਪੋਰਟਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ  ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ / ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਇੰਡੀਅਨ ਐੱਸ ਐਂਡ ਟੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਡੇਟਾਬੇਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।
ਵਰਚੁਅਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪੋਰਟਲ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ “ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਪਰਕ - ਇੰਡੀਅਨ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦਾ ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਣ” ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ / ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ:
ਪੋਰਟਲ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਗਲੋਬਲ ਇੰਡੀਅਨ ਐੱਸ ਐਂਡ ਟੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਗਰੋਥ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦੇਣ, ਭਾਰਤੀ ਨਵੀਨਤਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵੱਲ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਵੇਗਾ।
ਮਿਊਸਪਲ ਸਾਲਿਡ ਵੇਸਟ ਦੀ ਟਿਕਾਉ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ: ‘ਵੇਸਟ ਟੂ ਵੈਲਥ’
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਐੱਮਈਆਰਆਈ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਮਿਉਂਸਪਲ ਸੋਲਿਡ ਵੇਸਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਹੂਲਤ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਲਬਧ ਬੇਲੋੜੇ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ, ਸੁੱਕੇ ਘਾਹ ਆਦਿ ਤੋਂ ਮੁੱਲ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅੰਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਐੱਮਐੱਸਡਬਲਯੂ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਹੂਲਤ ਕੇਂਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਤਬਦੀਲੀ ਮੰਤਰਾਲੇ , ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਾਲਿਡ ਵੇਸਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਰੂਲਜ਼  2016 ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਠੋਸ ਕੂੜੇ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਐੱਮਈਆਰਆਈ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਫੋਕਸ ਆਮ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਆਧੁਨਿਕ ਅਲੱਗ-ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰਖਰੂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮਸ਼ੀਨੀ ਅਲੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਿਸਟਮ ਠੋਸ ਕੂੜੇ ਨੂੰ ਧਾਤੂ ਕੂੜੇ , ਬਾਇਓਡੀਗਰੇਡੇਬਲ ਕੂੜੇਦਾਨ , ਗੈਰ-ਬਾਇਓਡੀਗਰੇਡੇਬਲ  ਅਤੇ ਗਤੀਹੀਣ  ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਕੂੜੇ ਦੇ ਬਾਇਓ-ਡੀਗਰੇਬਲ ਯੋਗ ਭਾਗ ਨੂੰ ਅਨਾਰੋਬਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਾਇਓ-ਗੈਸਿਫਿਕੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੁਆਰਾ ਬਾਇਓਗੈਸ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਨੂੰ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੈਸ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਗੈਸ ਇੰਜਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਗੰਡੋਇਆਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਖਾਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਰਮੀ- ਕੰਪੋਸਟਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਮੀ-ਕੰਪੋਸਟਿੰਗ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਕੂਲ, ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਡੀਐੱਮਈ ਦੁਆਰਾ “ਅਦਿਤੀ ਉਰਜਾ ਸੰਚ” ਯੂਨਿਟ ਲਾਂਚ
ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਨੇ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਡੀਐੱਮਈ ਦੁਆਰਾ “ਅਦਿਤੀ ਉਰਜਾ ਸੰਚ” ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡੀਐੱਮਈ-ਐੱਲਪੀਜੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣੇ ਬਾਲਣ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਸੀਐੱਲ  ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਸੀਐੱਲ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਕੰਟੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕੀਤਾ।
ਡਾਈਮੇਥਾਈਲ ਈਥਰ  ਇੱਕ ਅਲਟਰਾ-ਸਾਫ਼ ਬਾਲਣ ਹੈ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਸੀਐੱਲ ਨੇ 20-24 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ/ ਦਿਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਿਸਮ ਦਾ ਡੀਐੱਮਈ ਪਾਇਲਟ ਪਲਾਂਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਐੱਲਪੀਜੀ ਬਰਨਰ ਡੀਐੱਮਈ ਬਲਨ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਡੀਐੱਮਈ ਦੀ ਘਣਤਾ ਐੱਲਪੀਜੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ - ਐੱਨਸੀਐੱਲ “ਅਦਿਤੀ ਉਰਜਾ ਸੰਚ” ਇੱਕ ਮਦਦਗਾਰ, ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਸੈਟਅਪ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਨਵਾਂ ਬਰਨਰ ਐੱਨਸੀਐੱਲ ਦੁਆਰਾ ਡੀਐੱਮਈ, ਡੀਐੱਮਈ-ਐੱਲਪੀਜੀ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਅਤੇ ਐੱਲਪੀਜੀ ਬਾਲਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਜਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਵਾਂ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਸਟੋਵ ਐੱਲਪੀਜੀ ਵਿੱਚ 30% ਡੀਐੱਮਈ ਜਾਂ 100% ਡੀਐੱਮਈ ਬਾਲਣ ਨਾਲ ਜਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਡੀਐੱਮਈ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਬਾਲਣ ਲਈ ਏਅਰ ਟੁ ਫਿਊਲ ਅਨੁਪਾਤ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। 20% ਡੀਐੱਮਈ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਥੋੜੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ, ਐੱਲਪੀਜੀ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਬਚਤ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਸੀਐੱਲ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਮੀਥੇਨੋਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਡੀਐੱਮਈ 20-24 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਫਾਇਤੀ, ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ 0.5 ਟਨ ਤੱਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਸੀਐੱਲ ਦੀ ਯੋਜਨਾ “ਅਦਿਤੀ ਉਰਜਾ ਸੰਚ” ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਬਰਨਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਿਕਾਸ ਲਈ, ਡੀਐੱਮਈ/ ਡੀਐੱਮਈ ਮਿਸ਼ਰਤ ਬਾਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੇਗੀ।
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਨੇ ਆਪਣਾ 79ਵਾਂ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ 26 ਸਤੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ। ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ: ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਨੇ ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਡਾ. ਸ਼ੇਖਰ ਸੀ ਮੰਡੇ, ਡੀਜੀ, ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰ, ਡੀਐੱਸਆਈਆਰ  ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਏ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਮੁਖੀ, ਐੱਚਆਰਡੀਜੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਲੈਬਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ, ਪਦਮਭੂਸ਼ਣ ਡਾ ਏ ਵੀ ਰਾਮਾ ਰਾਓ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੰਪਨੀ ਅਵਰਾ ਲੈਬਾਰਟਰੀਜ਼ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨਲ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਸਾਲੀ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਲਈ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਖੋਜ ਚੇਅਰਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇਗੀ। ਚੇਅਰਜ਼ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮਿਲੇਗੀ। ਡਾ. ਐੱਸ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਕੈਮੀਕਲ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਅਤੇ ਡਾ. ਅਮੋਲ ਏ. ਕੁਲਕਰਨੀ, ਸੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਾਇੰਟਿਸਟ, ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਮੀਕਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਨੂੰ 2020-2023 ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਐਰੋਨਾਟਿਕਸ ਲਿਮਟਿਡ , ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੇਕਸ਼ਿਫਟ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਲੱਦਾਖ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕੋਵਿਡ ਟੈਸਟਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਫੰਡ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਾਲ 2019 ਦਾ ਵੱਕਾਰੀ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਡਾਇਮੰਡ ਜੁਬਲੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਵਾਰਡ, ਟਾਟਾ ਕੈਮੀਕਲਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ , ਪੂਨੇ ਨੂੰ ‘ਫਰੂਕਟੋ- ਓਲੀਗੋਸੈਕਚਰਾਈਡਜ਼’  ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਐੱਫ਼ਓਐੱਸਐੱਸਈਐੱਨਸੀਈ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ 100/ 0 ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਖੁਰਾਕ ਫਾਈਬਰ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਅਤੇ ਮਾਈਲਾਨ ਨੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਅਡਵਾਂਸਡ ਉਪਚਾਰੀ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਅਤੇ ਮਿਲਾਨ ਲੈਬਾਰਟਰੀਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ, ਮੋਹਰੀ ਗਲੋਬਲ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਭਾਰਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਹਾਇਕ ਮਿਲਾਨ ਨਾਲ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਣ-ਮਿਲੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਭਾਈਵਾਲੀ ਤਹਿਤ, ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਟੀਊਟ ਆਫ਼ ਕੈਮੀਕਲ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ , ਅਤੇ ਮਿਲਾਨ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਲਈ ਸੰਭਾਵੀ ਇਲਾਜ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਜੁੜੇਗਾ।
ਇਸ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਕਾਰੀ ਹੱਲਾਂ ਲਈ ਕਲੀਨਿਕਲ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਚਲਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਲਟੀਪਲ ਬਾਹਰੀ ਪੜਾਅ 3 ਦਾ ਅਧਿਐੱਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਵਾਲੇ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਈ ਫਲੋ ਰੇਟ ਫਲੋਰਾਈਡ ਐਂਡ ਆਇਰਨ ਰੀਮੂਵਲ ਦੁਆਰਾ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਜਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਐੱਮਈਆਰਆਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਫਲੋ ਰੇਟ ਫਲੋਰਾਈਡ ਐਂਡ ਆਇਰਨ ਰਿਮੂਵਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਦੁਰਗਾਪੁਰ  ਦੇ ਹਾਵੜਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੈਸਰਜ਼ ਕੈਪਰਿਕਸ ਐਕਵਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਜਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ 10,000 ਫੁੱਟ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਫਲੋ-ਰੇਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ, ਬੱਜਰੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ-ਪੜਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਪਰਮਿਸੇਬਲ ਸੀਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਇੱਕ ਕਿਫਾਇਤੀ ਪੈਕੇਜ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਕਰਨ, ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਸੈਟਲਿੰਗ ਅਤੇ ਕੈਮਿਸਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਬੈਕਵਾਸ਼ਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਫਿਲੋਰਟੇਸ਼ਨ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸ਼ੈਲਫ-ਲਾਈਫ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ।
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਸਈਆਰਸੀ, ਚੇਨਈ ਨੇ ਪਾਵਰ ਲਾਈਨਾਂ ਲਈ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਐੱਮਰਜੈਂਸੀ ਰੀਟਰਿਵਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ  ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਸਈਆਰਸੀ ਨੇ ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਲਾਈਨ ਟਾਵਰਾਂ ਦੇ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸੰਚਾਰਣ ਦੇ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਐੱਮਰਜੈਂਸੀ ਰਿਟ੍ਰੀਵਲ ਸਿਸਟਮ  ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਸਈਆਰਸੀ ਨੇ ਮੈਸਰਜ਼ ਅਡਵਾਇਟ ਇੰਫਰਾਟੈਕ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਨਾਲ ਈਆਰਐੱਸ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ, ਈਆਰਐੱਸ ਸਿਸਟਮ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਨ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਆਯਾਤ ਦਾ ਬਦਲ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਆਯਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ 40% ਖਰਚਾ ਆਵੇਗਾ। ਈਆਰਐੱਸ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਰਕ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਭਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪੁਲਾਂਘ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੰਤੋਸ਼ ਕਪੂਰੀਆ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਸਈਆਰਸੀ, ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਐੱਸ ਕੇ ਰੇ ਮਹਾਪਤਰਾ, ਮੁੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰ , ਕੇਂਦਰੀ ਬਿਜਲੀ ਅਥਾਰਟੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਐੱਨਸੀਐੱਲ ਪੂਨੇ ਵਿਖੇ ਫਾਇਟੋਰਿਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਸੀਵਰੇਜ ਟਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ  ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਨੇ ਪੂਨੇ ਦੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਮੀਕਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ  - ਵਿਖੇ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਫਾਇਟੋਰਿਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸੀਵਰੇਜ ਟਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ  ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਮਾਣਯੋਗ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਟਫਿਕ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਰਿਸਰਚ  ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੀਵਰੇਜ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੈਂਪਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਫਾਇਟੋਰਿਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਲਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਫਾਇਟੋਰਿਡ ਇੱਕ ਸਬਸਰਫੇਸ ਮਿਕਸਡ ਫਲੋ ਨਿਰਮਿਤ ਵੈਟਲੈਂਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਈਆਰਆਈ, ਨਾਗਪੁਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਟੈਂਟ ਇਕੱਲੇ ਸੀਵਰੇਜ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰੰਤਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਾਇਟੋਰਿਡ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਟਿਕਾਊ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੈ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਵੈਟਲੈਂਡ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਝ ਖਾਸ ਪਲਾਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਨਿਊਟਰੀਐਂਟ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਪਲਾਂਟ ਨਿਊਟਰੀਐਂਟ ਸਿੰਕਰ ਅਤੇ ਰਿਮੂਵਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਫਾਇਟੋਰਿਡ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਬਾਗਬਾਨੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਟ੍ਰੀਟਡ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ।
ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਫੈਸਟੀਵਲ - 2020 ਨੇ ਪੰਜ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ, 1.3 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ
ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸੰਸਕਰਣ 22-25 ਦਸੰਬਰ 2021 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਨਲਾਈਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 41 ਈਵੈਂਟਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ 1.3 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਇੰਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਆਈਆਈਐੱਸਐੱਫ਼ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ‘ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨ’ ਸੀ। ਮਾਣਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਮਾਣਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਤਕਨੀਕੀ ਉਦਯੋਗ ਗਲੋਬਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ। ਪਰ, ਭਾਰਤ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੀਤੇ ਨੂੰ ਮਾਣ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਭਵਿੱਖ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।” ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਂਕਈਆ ਨਾਇਡੂ ਦੁਆਰਾ ਮੈਗਾ ਇਵੈਂਟ ਦਾ ਵਿਦਾਇਗੀ ਸੈਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਈਆਈਐੱਸਐੱਫ਼-2020 ਨੂੰ ਵਿਜਨਾਨਾ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ, ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਭਾਗ, ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ, ਸਿਹਤ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਐਕੁਇਫ਼ਾਇਰ ਮੈਪਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਸੀਜੀਡਬਲਯੂਬੀ ਅਤੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਜੀਆਰਆਈ ਦਰਮਿਆਨ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਹੋਏ
ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮੀ ਜਲ ਬੋਰਡ , ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਜੀਆਰਆਈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦਰਮਿਆਨ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਕੁਇਫ਼ਾਇਰ ਮੈਪਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਡਵਾਂਸਡ ਹੈਲੀਬਰਨ ਜਿਓਫਿਜੀਕਲ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹਿਮਤੀ ਪੱਤਰ  ’ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਹੋਏ। ਐੱਮਓਏ ’ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਸਿਹਤ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਡਾ: ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀਜੀਡਬਲਿਊਬੀ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਜੀਆਰਆਈ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਤਕਰੀਬਨ ਫੈਲੇ 1 ਲੱਖ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨ  ਦੇ 65,500 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ  ਦੇ 32,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਹਿੱਸੇ ਸਮੇਤ ਹਰਿਆਣਾ  ਦੇ ਲਗਭਗ 2500 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਨੂੰ 54 ਕਰੋੜ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਡਾਇਆਗਨੋਸਟਿਕ ਜਾਂਚ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ, ਆਰਟੀ-ਪੀਸੀਆਰ ਟੈਸਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਲਾਗ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ 13 ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਲੈਬਜ਼ ਟੈਸਟ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ, ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਆਈਆਈਟੀਆਰ ਅਤੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਡੀਆਰਆਈ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1.5 ਅਤੇ 1.0 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਗਏ, 7.0 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਲੈਬ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਟੀ-ਪੀਸੀਆਰ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਸੀਐੱਮਬੀ ਇਕਲੌਤਾ ਗੈਰ- ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ ਪਰ ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜੋ ਕੋਵਿਡ-19 ਟੈਸਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿੱਟਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਸਾਰਸ-ਸੀਓਵੀ-2 ਲਈ ਅਣੂ ਨਿਗਰਾਨੀ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਟ੍ਰੇਨ ਦੀ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਸਮੇਂ ਵਾਇਰਸ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਾਰਸ-ਸੀਓਵੀ 2 ਦੀ ਜਨੈਟਿਕ ਸਿਕਿਊਐਨਸਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਲੈਬਾਂ ਨੇ ਸਾਰਸ-ਸੀਓਵੀ -2 ਜੀਨੋਮ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਭਾਰਤੀ ਆਈਸੋਲੇਟ ਤੋਂ ਲਏ ਹਨ, ਅਤੇ 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਿਕਿਊਐਨਸਿੰਗ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਟ੍ਰੇਨ ਦੀ ਸਮਝ ਲਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸਾਰਸ-ਸੀਓਵੀ-2 ਦੀ ਸੀਰੋਲੌਜੀਕਲ ਨਿਗਰਾਨੀ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਆਈਜੀਆਈਬੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਫੀਨੋਮ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਲੈਬਜ਼ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਜੋਖਮ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਸਾਧਨ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਵਾਲਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਆਈਜੀਆਈਬੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਲੈਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਸੀਰੋਲੌਜੀਕਲ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ 10,000 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਜ਼ਿਟਿਵ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਦਹੁਰਾਓ ਟੈਸਟਿੰਗ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀਯਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦ੍ਰਵਿਆ  ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਬੀਪੀਸੀਐੱਲ ਕੁਆਲਿਟੀ ਅਸ਼ੋਰੈਂਸ  ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਐੱਮਐੱਸ ਆਸ਼ਵੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਐੱਲਐੱਲਪੀ  ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ “ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ” ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਧੀਨ ਲੈਬ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟਸ ਦੇ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ “ਭਾਰਤੀਯਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦ੍ਰਵਿਆ”  ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਲਈ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ  ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਏ। ਬੀਐੱਨਡੀ  ਨੂੰ 18 ਅਗਸਤ, 2020 ਨੂੰ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਪੀਐੱਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰਐੱਨਪੀਐੱਲ ਇਕਲੌਤਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਟਰੋਲੋਜੀਕਲ ਇੰਸਟੀਟੀਊਟ ਹੈ ਜੋ ਐੱਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਖੋਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੀਕਲ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਕੈਲੀਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸੀਆਰਐੱਮ  ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਬਾਲਣ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਲਗਭਗ 200 ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ  ਲਈ ਸਸਤੀਆਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਬੀਐੱਨਡੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50% ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਵੇਗੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਵੀ ਬੱਚਤ ਹੋਏਗੀ। ਲਾਗਲੇ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੀਐੱਨਡੀ ਨਿਰਯਾਤ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਅਤੇ ਐੱਫ਼ਐੱਸਐੱਸਏਆਈ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ
ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ: ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਫੂਡ ਸੇਫ਼ਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ  ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਨਅਤੀ ਰਿਸਰਚ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ  ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੇ ਚੌਬੇ, ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ  ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ 7 ਅਗਸਤ, 2020 ਨੂੰ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਐੱਫ਼ਐੱਸਐੱਸਏਆਈ ਅਤੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫੈਕਲਟੀਜ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਕਦਮ ਲਈ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਡਾ: ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਝੌਤਾ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਪਾਲਣਾ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਕੋਲ ਉਪਲਬਧ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਖਾਣੇ ਦੀ ਖਪਤ, ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਜੋਖਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ, ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਗੰਦਗੀ, ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਜੋਖਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੰਬੰਧੀ ਡੇਟਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ।
ਕੋਵਿਡ-19 ਲਈ ਡਰਾਈ-ਸਵੈਬ-ਡਾਇਰੈਕਟ-ਆਰਟੀਪੀਸੀਆਰ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ
ਸੀਆਰਆਈਆਰ ਸੰਸਥਾਪਕ ਲੈਬ ਸੀਸੀਐੱਮਬੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਡ੍ਰਾਈ ਸਵੈਬ-ਡਾਇਰੈਕਟ ਆਰਟੀ-ਪੀਸੀਆਰ ਦੀ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਆਈਆਰਐੱਮਆਰ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਧੀ ਮੌਜੂਦਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਸਟੈਂਡਰਡ ਆਰਟੀ-ਪੀਸੀਆਰ ਢੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਬਿਨਾਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਟੈਸਟਿੰਗ ਨੂੰ 2 ਤੋਂ 3 ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਟੈਸਟਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਨ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਸਤੀ ਸਕੇਲਿੰਗ ਕਰਕੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਪਾਈਸ ਹੈਲਥ ਨੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਸੀਐੱਮਬੀ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਪੱਤਰ ’ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਸੀਐੱਮਬੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਸਪਾਈਸ ਹੈਲਥ ਦੀਆਂ ਮੋਬਾਈਲ ਟੈਸਟਿੰਗ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਹੈ। ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲ ਵੀ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਡ੍ਰਾਈ ਸਵੈਬ ਟੈਸਟ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਲਈ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਸੀਐੱਮਬੀ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੋਵਿਡ-19 ਲਈ ਸੀਆਰਆਈਐੱਸਪੀਆਰ / ਕੈਸ ਅਧਾਰਤ ਪੇਪਰ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਟੈਸਟ ਐੱਫ਼ਈਐੱਲਯੂਡੀਏ
ਸੀਆਈਐੱਸਆਈਆਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੀਆਰਆਈਐੱਸਪੀਆਰ/ ਕੈਸ ਅਧਾਰਤ ਪੇਪਰ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਟੈਸਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫੈਲੂਡਾ  ਵਿਧੀ ਆਰਐੱਨਏ ਜਾਂ ਡੀਐੱਨਏ ਵਿਚਲੇ ਇੱਕੋ ਨਿਊਕਲੀਓਟਾਈਡ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਡੀਐੱਨਏ ਜਾਂ ਆਰਐੱਨਏ ਟੁਕੜੇ ਦੀ ਸਿਕਿਊਐਨਸਿੰਗ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰਤੀਬ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਖੋਜ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਐੱਨਜ਼ਾਈਮ, ਫ੍ਰਾਂਸਿਸੇਲਾ ਨੋਵਿਸਿਡਾ ਕੈਸ 9  ਜੋ ਕਿ ਮੇਲ ਨਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸਬਸਟਰੇਟਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਾਈਡਿੰਗ ਸੰਬੰਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਨੇ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਟਾਟਾ ਸੰਨਜ਼ ਨੂੰ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਿੱਟ ਨੂੰ ਡੀਸੀਜੀਆਈ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਟਾਟਾ ਐੱਮਡੀ ਚੈਕ ਵਜੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਫ਼ੈਵੀਪੀਰਾਵੀਰ ਲਈ ਲਾਗਤ - ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਆਈਆਈਸੀਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਫੈਵੀਪੀਰਾਵੀਰ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਗਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਆਈਆਈਸੀਟੀ ਨੇ ਇਸ ਐਕਟਿਵ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਇੰਨਗ੍ਰੀਡੈਂਟ  ਨੂੰ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਸਿਪਲਾ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਿਪਲਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਿਪਲੇਂਜ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕੋਵਿਡ-19 ਲਈ ਸੈਸਪੀਵਾਕ  ਦੇ ਕਲੀਨੀਕਲ ਟਰਾਇਲ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਅਤੇ ਕੈਡੀਲਾ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਗ੍ਰਾਮ-ਨੈਗੇਟਿਵ ਸੇਪਸਿਸ ਦਵਾਈ ਸੈਸਪੀਵਾਕ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ-ਮਾਰੂ ਮਾਇਕੋਬੈਕਟੀਰਿਅਮ  ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲੀਨਕਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ-ਨੇਗੇਟਿਵ ਸੈਪਸਿਸ, ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਲਾਗ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਡੀਲਾ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਸੈਸਪੀਵਾਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ। ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਟਰਾਇਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਟਰਾਇਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੋਵਿਡ-19 ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦ ਅਧਾਰਤ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟਰਾਇਲ
ਹਲਕੀ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲੈਕਸਿਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ, ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਅਤੇ ਆਯੂਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਲਈ ਕੁਝ ਰਵਾਇਤੀ ਆਯੂਸ਼ ਫਾਰਮੂਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੱਥ ਮਿਲਾਏ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲ ਪ੍ਰਗਤੀ ਅਧੀਨ ਹਨ।
ਸਵਸਥ ਵਾਯੂ: ਦੋ-ਪੱਧਰੀ ਪਾਜ਼ਿਟਿਵ ਏਅਰਵੇਅ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ  ਸਿਸਟਮ ਪੋਰਟੇਬਲ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਏਐੱਲ ਨੇ ਇੱਕ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲਾ ਸਵਦੇਸ਼ੀ, ਗੈਰ-ਹਮਲਾਵਰ ਦੋ-ਪੱਧਰੀ ਪਾਜ਼ਿਟਿਵ ਏਅਰਵੇਅ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ਉਪਕਰਣ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ| ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ “ਸਵਸਥ ਵਾਯੂ” ਹੈ। 36 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਇੱਕ ਲਾਗਤ ਉਪਯੋਗੀ ਉਪਕਰਣ ਹੈ, ਮੇਕਸ਼ਿਫਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਵਾਰਡਾਂ, ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੋਡ ਹਨ - ਨਿਰੰਤਰ, ਟਾਇਮਡ ਅਤੇ ਸਪੋਨਟੈਨੀਅਸ ਹਨ। ਇਹ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਖਤ ਬਿਜਲੀ ਸੁੱਰਖਿਆ, ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਕੈਲੀਬ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਬਾਇਓ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਟੈਸਟਾਂ ਨੂੰ ਐੱਨਏਬੀਐੱਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਕਈ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਏਐੱਲ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ 1200 ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਰੋਗਾਣੂ-ਮੁਕਤ ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ
ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਰੋਗਾਣੂ-ਮੁਕਤ ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਐੱਸਆਈਓ ਦੁਆਰਾ 360 ਡਿਗਰੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰ ਕਵਰੇਜ, ਛੋਟੇ ਬੂੰਦਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਸਾਰੇ ਤਰਲ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਬੀਐੱਚਈਐੱਲ, ਰਾਈਟ ਵਾਟਰ, ਐੱਮਐੱਸ ਜੋਸਨਾ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐੱਮਐੱਸ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਕਰੀਬਨ 200 ਯੂਨਿਟ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਅੱਗੇ, ਯੂਨਿਟ ਐਨਕੇਸਪ੍ਰੇ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਰਾਈਟ ਵਾਟਰ ਸੋਲਿਊਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਨਾਗਪੁਰ, ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਐੱਸਆਈਓ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਫਲੋਰੀਡਾ ਦੇ ਯੂਐੱਸਆਈਐੱਸਟੀਈਐੱਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਭਾਈਵਾਲ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਕੋਵਿਡ-19 ਨਮੂਨਾ ਭੰਡਾਰ ਲਈ ਨੇਜ਼ਲ-ਫੈਰਨੀਜਲ  ਸਵੈਬਸ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਸੀਐੱਲ ਨੇ ਐੱਨਪੀ ਸਵੈਬ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੋਵਿਡ-19 ਨਮੂਨਾ ਭੰਡਾਰ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਲ ਚਿਕਿਤਸਾ, ਨਾਸੋਫੈਰਨੀਜਲ ਜਾਂ ਯੂਰੇਥ੍ਰਾਅਲ ਜਣਨ ਪੀੜ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਭੰਡਾਰ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਛੋਟਾ ਆਕਾਰ ਹੈ। ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਗਰੋਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਐੱਮਐੱਸ ਚੈਂਮਬੌਡ ਪੌਲੀਮਰਜ਼ ਅਤੇ ਮਟੀਰੀਅਲਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ , ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਲਾਇਸੰਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੀਪੀਐੱਮਐੱਲ ਨੇ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇਜ਼ਲ ਸਵੈਬਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਨਿਰਮਾਣ, “ਕੈਮਾਈਲਨ ਸਵੈਬਜ਼” ਨਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ 1 ਲੱਖ ਸਵੈਬ/ ਦਿਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਪੀਪੀਈ ਕਵਰਆਲਜ਼ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਏਐੱਲ ਨੇ ਐੱਮਐੱਸ ਐੱਮਏਐੱਫ਼ ਕਲਾਥ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਉੱਦਮ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਹੀਟ ਸੀਲਿੰਗ ਟੇਪ ਅਤੇ ਪੌਲੀਪ੍ਰੋਪੀਲੀਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਪੀਪੀਈ ਕਵਰਆਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਕੰਟੇਨਮੈਂਟ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਫ਼ਰੰਟਲਾਈਨ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਦੇਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਏਐੱਲ ਨੇ ਇੱਕ ਸਖਤ ਕੁਆਲਟੀ ਅਸ਼ੋਰੈਂਸ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕਵਰੇਜ ਏਐੱਸਟੀਐੱਮ ਐੱਫ਼ 1670 ਅਤੇ ਆਈਐੱਸਓ 16603 ਟੈਸਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਬਲੱਡ ਪੈਨੀਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਰੋਗਯਾ ਪਥ - ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਅਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ
ਅਰੋਗਯਪਾਥ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਵਿਡ-19 ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੌਮੀ ਮਹਾਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। https://www.aarogyapath.in ਇੱਕ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਪੋਰਟਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਐਪ - ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਤੇ ਮਾਲ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਆਰਆਰਆਈ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਐਪ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਪੋਰਟਲ ਖੇਤੀ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਕਾਈਆਂ ਲਈ ਵਨ-ਸਟਾਪ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐਪ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ 60,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਡਾਉਨਲੋਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਕੈਂਸਰ ਵਿਰੋਧੀ ਡਰੱਗ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ ਨੂੰ ਡੀਜੀਸੀਆਈ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ
ਪੈਨਕ੍ਰੀਆਟਿਕ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜਾਅ I/II ਦੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ, ਡੀਸੀਜੀਆਈ ਦੁਆਰਾ ਆਈਆਈਆਈਐੱਮ-290  ਦੀ ਆਈਐੱਨਡੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੈਨੋ- ਅਧਾਰਤ ਖੇਤੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਤਿਆਰ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਆਈਆਈਟੀਆਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੈਨੋ-ਅਧਾਰਤ ਖੇਤੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ 7 ਜੁਲਾਈ 2020 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਮੰਤਰੀ ਡਾ ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ| ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ- ਆਈਆਈਟੀਆਰ ਨੇ ਨੈਨੋਟੋਕਸੀਕੋਲੋਜੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਫਿਊਲ ਸੈੱਲ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ  ਸਟੈਕ ਕਾਰ ਦੇ ਟਰਾਇਲ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਅਤੇ ਕੇਪੀਆਈਟੀ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚਲਾਏ ਗਏ:
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਅਤੇ ਕੇਪੀਆਈਟੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਪੂਨੇ ਦੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਮੀਕਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ, ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਵਿਕਸਤ ਬਾਲਣ ਸੈੱਲ ਦੇ ਸਟੈਕ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿਊਲ ਸੈੱਲ  ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਕਾਰ ਦੇ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਟਰਾਇਲ ਕੀਤੇ। ਐੱਚਐੱਫ਼ਸੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ  ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਿਜਲੀ ਊਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਇੰਧਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਾਲਣ ਸੈੱਲ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸਿਰਫ ਪਾਣੀ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਲਣ ਸੈੱਲ ਇੱਕ ਘੱਟ-ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਪੀਈਐੱਮ  ਕਿਸਮ ਦਾ ਫਿਊਲ ਸੈੱਲ ਹੈ ਜੋ 65-75 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਅਤੇ ਕੇਪੀਆਈਟੀ ਇੱਕ ਦਸ ਕੇਡਬਲਿਊਈ  ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਗ੍ਰੇਡ ਐੱਲਟੀ - ਪੀਈਐੱਮਐੱਫ਼ਸੀ  ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਦੇ ਗਿਆਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਟੈਕ ਹੈ।
ਸੇਫ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ-ਅਧਾਰਤ ਐਕਸਪਲੋਡਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਵਿਸਫੋਟਕ ਜਦੋਂ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਅਧਾਰਤ ਵਿਸਫੋਟਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਉਹ ਲੋਕ ਚਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਖਾਸ ਉਪਕਰਣ ਨਾਲ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹਨ। ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟ ਸਕੈਨਰ, ਐੱਮਬੈੱਡਡ ਮਾਈਕਰੋ-ਨਿਯੰਤਰਕ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, 20 ਨੰਬਰ ਤੱਕ ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋ ਜਾਣ ’ਤੇ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਵਿਸਫੋਟਕ ਭੂਮੀਗਤ ਅਤੇ ਓਪਨਕਾਸਟ ਦੋਨਾਂ ਖਾਣਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਐੱਮਐੱਸ ਪ੍ਰਣਾਏ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜਿਜ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਅਤੇ ਬਾਇਓ ਖਾਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਐਨਾਇਰੋਬਿਕ ਗੈਸ ਲਿਫਟ ਰਿਐਕਟਰ 
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਆਈਆਈਸੀਟੀ ਨੇ ਬਾਇਓ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਕੂੜਾ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ, ਦੱਬੇ ਚਿੱਕੜ, ਪਸ਼ੂ ਰੂੜੀ, ਨਗਰ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਬਾਗ ਵਰਗੇ ਜੈਵਿਕ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਅਤੇ ਬਾਇਓ ਖਾਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਚ ਦਰ ਬਾਇਓਮੈਥਾਨੇਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕ ਐਨਾਇਰੋਬਿਕ ਗੈਸ ਲਿਫਟ ਰਿਐਕਟਰ  ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਐੱਮ/ਐੱਸ ਆਹੂਜਾ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਰਵਿਸਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਐੱਮ/ਐੱਸ ਨਯਰਮਲਿਆ ਬਾਇਓ-ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸੋਲਿਊਸ਼ਨਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੋਲਰ ਰੁੱਖ ਬਣਾਇਆ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਐੱਮਈਆਰਆਈ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੋਲਰ ਰੁੱਖ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਐੱਮਈਆਰਆਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਲੋਨੀ, ਦੁਰਗਾਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੋਲਰ ਰੁੱਖ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਸਮਰੱਥਾ 11.5 ਕਿਲੋਵਾਟ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਰੱਥਾ ਕਲੀਨ ਐਂਡ ਗ੍ਰੀਨ ਪਾਵਰ ਦੇ 12,000-14,000 ਯੂਨਿਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਲਰ ਰੁੱਖ ਇੱਕ ਊਰਜਾ ਰਿਲਾਇੰਟ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭਾਰਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਲੀਪ ਹੈ। ਸੋਲਰ ਰੁੱਖ ਕੋਲ 35 ਸੋਲਰ ਪੈਨਲ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 330 ਵਾਟ ਹੈ। ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੋਲਰ ਪੈਨਲ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ 10-12 ਟਨ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਅਕਸਾਈਡ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਛਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸੂਰਜੀ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਪੰਪਾਂ, ਈ-ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਟਿਲਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਧੇਰੇ ਬਿਜਲੀ ਗਰਿੱਡ 'ਤੇ ਭੇਜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬੰਗਲੁਰੂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਇੰਡੀਆ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੌਸਮ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ
ਕੈਂਪਗੌੜਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ  ਲਈ ਇੱਕ ਦੇਸੀ-ਵਿਕਸਤ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੌਸਮ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਿਸਟਮ  ਨਵਾਂ ਰਨਵੇ ਇੰਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੇਆਈਏ ਬੰਗਲੌਰ - ਇਹ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰੋਸਪੇਸ ਲੈਬਾਰਟਰੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਏਡਬਲਿਊਐੱਮਐੱਸ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਾਲੇ ਰਨਵੇ ਨੂੰ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੇਆਈਏ ਨੇ ਰਨਵੇ ਵਾਇਆਬੀਲਟੀ ਰੇਂਜ  ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਟ੍ਰਾਂਸਮਸੋਮੀਟਰ ਲਗਾਏ ਹਨ, ਜੋ ਐੱਨਏਐੱਲ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਕੇਆਈਏ ਦਾ ਅਨੌਖਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਐੱਨਏਐੱਲ ਦੀ 50 ਵੀਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਨਵੇ 'ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸੋਮੀਟਰ ਇੱਕ ਸਹੀ ਰਨਵੇ ਦਿੱਖ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਇਲਟ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਸਹੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਲਈ ਮੰਨੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਵੈਬ-ਸਮਰਥਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਡੇਟਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, 10-ਮੀਟਰ ਮਾਸਟ ਜਿਸ 'ਤੇ ਏਡਬਲਯੂਐੱਮਐੱਸ ਸੈਂਸਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਹ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐੱਨਏਐੱਲ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਭਾਰ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ 60 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਸਲਾਈਡਿੰਗ ਵਿਧੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਰੱਖ ਰਖਾਵ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ - ਵਿਅਸਤ ਰਨਵੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਭਦਾਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਟਰਾਂਸਮਿਸੋਮੀਟਰ ਲਈ ਨਿਰਮਾਣ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਨੂੰ ਟਾਟਾ ਪਾਵਰ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਟਿਡ - ਰਣਨੀਤਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ, ਬੰਗਲੌਰ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੌਸਮ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸੋਮੀਟਰ
ਹਾਈ ਪਾਵਰ ਐੱਸ-ਬੈਂਡ, 2.6 ਮੈਗਾਵਾਟ, ਮੈਗਨੇਟ੍ਰੋਨ
ਮੈਗਨੇਟ੍ਰੋਨ, ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪਾਵਰ ਵੈਕਿਊਮ ਟਿਊਬ, ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਈਨਾਇਕ  ਲਈ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਈਈਆਰਆਈ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, 2.6 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਐੱਸ-ਬੈਂਡ ਟਿਊਨੇਬਲ ਪਲਸ ਮੈਗਨੇਟ੍ਰੋਨ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਲਾਈਨੈਕ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਐਕਸ-ਰੇ ਖੁਰਾਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। 14 ਜੁਲਾਈ, 2020 ਨੂੰ, ਐੱਸ-ਬੈਂਡ ਮੈਗਨੈਟ੍ਰੋਨ ਲਈ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨੂੰ ਐੱਮਐੱਸ ਪੈਨੇਕਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ, ਬੰਗਲੌਰ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਅਡਵਾਂਸਡ ਰੇਡੀਓਥੈਰੇਪੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਕੈਮੀਕਲ ਮੈਪਿੰਗ  ਦੇ ਅਧੀਨ 22 ਤੱਤਾਂ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਜੀਓਕੈਮੀਕਲ ਬੇਸਲਾਈਨ ਐਟਲਸ
ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾ “ਜੀਓਕੈਮੀਕਲ ਬੇਸਲਾਈਨ ਐਟਲਸ”, ਉਪਰਲੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਆਕਸਾਈਡਾਂ ਅਤੇ ਟਰੇਸ ਤੱਤ ਦੇ ਭੂ-ਰਸਾਇਣਕ ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਜੀਓਲੋਜੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ  ਗਲੋਬਲ ਜੀਓਕੈਮੀਕਲ ਬੇਸਲਾਈਨਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕੰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਜੀਆਰਆਈ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਐੱਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨੋਡਲ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚਿਨੰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ 22 ਤੱਤਾਂ ਲਈ ਨਕਸ਼ੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਗ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਿਫਟ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਾਹੌਲ ਘਾਟੀ ਦੇ ਠੰਡੇ ਮਾਰੂਥਲ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਵਿੱਚ, ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਆਈਐੱਚਬੀਟੀ, ਪਾਲਮਪੁਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਹਿੰਗ ਦੇ ਬੀਜ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ- ਆਈਐੱਚਬੀਟੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਸਹੀ ਚੈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਅਣਥੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਆਈਸੀਏਆਰ-ਐੱਨਬੀਪੀਜੀਆਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਬੀਜ ਦੇ ਛੇ ਬੈਚ ਮੰਗਵਾਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਿੰਗ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਲਈ 15 ਅਕਤੂਬਰ, 2020 ਨੂੰ ਲਾਹੌਲ ਦੀ ਵਾਦੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਵਾਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਆਈਐੱਚਬੀਟੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਸੰਜੇ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਹਿੰਗ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਿਜਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸਟਾਰਟਅਪਸ ਦੇ ਸੈੱਟਅੱਪ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਫੂਡ ਬਿਜਨਸ ਐਕਸਲਰੇਟਰ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਐੱਫ਼ਟੀਆਰਆਈ ਨੇ ਅਗਸਤ 2020 ਵਿੱਚ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ “ਫੂਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਕਸਲੇਟਰ” ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਸੰਭਾਵਿਤ ਉੱਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ 1 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਲਈ ਐਕਸਰਲੇਟਰ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਲਈ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਸਕੇਲ ਅਪ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ, ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲਫ-ਲਾਈਫ ਅਧਿਐੱਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਹਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੈਸ਼ਨ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੇ।
ਐਰੋਸਪੇਸ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ, ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਇੰਟਰਪਨਿਊਰਸ਼ਿਪ  ਲਈ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ
ਐਰੋਸਪੇਸ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ, ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਇੰਟਰਪ੍ਰਨਿਊਰਸ਼ਿਪ  ਲਈ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਐੱਨਆਰਡੀਸੀ ਅਤੇ ਐੱਫ਼ਆਈਐੱਸਈ ਦੁਆਰਾ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਏਐੱਲ, ਬੰਗਲੁਰੂ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਗੈਰ ਮੁਨਾਫਾ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਇਨਕੁਬੇਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਐੱਨਏਐੱਲ ਤੋਂ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਗਿਆਨ ਅਧਾਰ, ਆਦਿ ਨੂੰ ਸਟਾਰਟ-ਅੱਪ ਅਤੇ ਐੱਮਐੱਸਐੱਮਈ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਲਈ ਨੋਵਲ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਨੈਕਸਟ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਐੱਨਰਜੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਲਿਊਸ਼ਨਜ਼  ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਨੇ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਮੋਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ “ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਨੈਕਸਟ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਐੱਨਰਜੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਲਿਊਸ਼ਨਜ਼ ” ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਈਸੀਆਰਆਈ, ਚੇਨਈ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਬੈਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੀਥੀਅਮ-ਆਇਨ, ਸੋਡੀਅਮ-ਆਇਨ, ਲੀਥੀਅਮ- ਸਲਫ਼ਰ ਅਤੇ ਧਾਤ-ਹਵਾ ਦੀ ਬੈਟਰੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਸੀਈਸੀਆਰਆਈ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੋਜ ਨੇ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਮਦਰਾਸ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਨੈਕਸਟ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਐੱਨਰਜੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਲਿਊਸ਼ਨਜ਼ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਹੈ।