ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਸ਼ਿਆਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਖਰਜੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ‘ਤੇ ਐੱਲਪੀਜੀ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ -ਤੋਂ- ਜਹਾਜ਼ ਪ੍ਰਚਾਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਨਦੀ ਚੈਨਲ ਵਿੱਚ ਸੀਮਿਤ ਪ੍ਰਾਰੂਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਿਆਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਖਰਜੀ ਪੋਰਟ ਕੋਲਕਾਤਾ  ਦੇ ਹਲਦੀਆ ਡਾਕ ਕੰਪਲੈਕਸ  ਜਾਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਡਾਕ ਸਿਸਟਮ  ਵਿੱਚ ਉੱਦਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਆਂਢੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ‘ਤੇ ਕਾਰਗੋ ਦੀ ਅੰਸ਼ਿਕ ਆਫਲੋਡਿੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਦੋ ਪੋਰਟ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦੇ ਪਰਿਣਾਮਸਵਰੂਪ , ਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਫਲ ਮਾਲ ਭਾੜਾ  ਅਤੇ ਅਤਿਰਿਕਤ ਸਟੀਮਿੰਗ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਨਿਹਿਤ ਚੈਨਲ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ, ਐੱਸਐੱਮਪੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨੇ ਸਾਗਰ, ਸੈਂਡਹੇਡਸ ਅਤੇ ਐਕਸ ਪੁਆਇੰਟ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਡੀਪ ਡ੍ਰਾਫਟੇਡ ਐਂਕਰੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੇਪ ਸਾਈਜ਼ ਜਾਂ ਬੇਬੀ ਕੇਪ ਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਫਲੋਟਿੰਗ ਕ੍ਰੇਨ ਜਾਂ ਸ਼ਿਪ ਕ੍ਰੇਨ ਦੀ ਤੈਨਾਤੀ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਡ੍ਰਾਈ ਬਲਕ ਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਯਾਤਕਾਂ ਲਈ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ।
ਰਣਨੀਤਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਲਾਭਪ੍ਰਦ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਐੱਚਡੀਸੀ ਨੇ ਐੱਲਪੀਜੀ, ਆਯਾਤ ਪੀਓਐੱਲ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਰਲ ਕਾਰਗੋ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਨਾਲ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ ।
ਐੱਚਡੀਸੀ ‘ਤੇ ਐੱਲਪੀਜੀ ਆਯਾਤ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਧੇ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠਾਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
ਐੱਚਡੀਸੀ ‘ਤੇ ਐੱਲਪੀਜੀ ਆਯਾਤ ਦੀ ਮਾਤਰਾ  :
ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ 2016 - 17 : 20,22,520
ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ 2017 - 18 : 24,90,374
ਵਿੱਤ ਵਰ੍ਹੇ 2018 - 19 : 34,61,547
ਵਿੱਤ ਵਰ੍ਹੇ 2019 - 20 : 40,16,894
ਵਿੱਤ ਵਰ੍ਹੇ 2020 - 21 : 48,48,193
ਬੀਪੀਸੀਐੱਲ, ਆਈਓਸੀਐੱਲ, ਐੱਚਪੀਸੀਐੱਲ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇਲ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਐੱਲਪੀਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਰਲ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਨਿਜੀ ਆਯਾਤਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਵਿਚਾਰ–ਵਟਾਂਦਰੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਐੱਸਐੱਮਪੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਡੀਪ ਡ੍ਰਾਫਟੇਡ ਐਂਕਰੇਜ ਪੁਆਈਂਟਸ ‘ਤੇ ਐੱਲਪੀਜੀ/ਤਰਲ ਕਾਰਗੋ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ - ਤੋਂ - ਜਹਾਜ਼ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ  ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਏਕਲ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੰਚਾਲਨ ਨਾ ਕੇਵਲ ਹਲਦੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰੂਪ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧ ਤੋਂ ਉੱਭਰਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਵੇਗਾ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਡੇਡ ਫ੍ਰੇਟ ਨਿਸ਼ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਅਧਿਕ ਕਾਰਗੋ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ , ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਾਈ ਲਾਗਤ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ।
ਕੋਲਕਾਤਾ ਸਥਿਤ ਐੱਚਡੀਸੀ, ਐੱਸਐੱਮਪੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਐੱਲਪੀਜੀ ਦੇ ਐੱਸਟੀਐੱਸ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਨਵੇਸ਼ਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਗੂ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੀਮਾ ਸ਼ੁਲਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਅਨੁਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਸੀਮਾ ਸ਼ੁਲਕ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਦਾਰਤਾਪੂਰਵਕ ਇਸ ਬੇਨਤੀ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 26.04.2021 ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਐੱਸਟੀਐੱਸ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ । ਇਸ ਦੇ ਅਤਿਰਿਕਤ, ਸਾਧਾਰਣ ਰੂਪ ਨਾਲ ਲਾਈਟਰੇਜ ਪ੍ਰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਦੇ ਲਈ , ਐੱਸਐੱਮਪੀ , ਕੋਲਕਾਤਾ ਨੇ ਸੁਮੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਕਾਰਗੋ ਸੰਬੰਧਿਤ ਫੀਸਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਛੋਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੈਂਡਹੇਡਸ ‘ਤੇ ਐੱਸਟੀਐੱਸ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਟਗ ਕਿਰਾਇਆ ਫੀਸ ਲਈ ਇੱਕ ਅਤੀਰਿਕਤ ਰਿਆਇਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ।
ਇਸ ਮੋਹਰੀ ਪਹਿਲ ਦੇ ਪਰਿਣਾਮਸਵਰੂਪ , ਭਾਰਤੀ ਤਟ ਵਿੱਚ ਐੱਲਪੀਜੀ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਐੱਸਟੀਐੱਸ ਪ੍ਰਚਾਲਨ 15 ਅਕਤੂਬਰ, 2021 ਨੂੰ ਬੀਪੀਸੀਐੱਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । ਬੀਪੀਸੀਐੱਲ ਨੇ ਸੇਵਾ ਦਾਤਾ ਮੈਸਰਸ ਫੇਂਡਰਕੇਅਰ ਮਰੀਨ ਨੂੰ ਅਪਤਟੀਏ ਐੱਸਟੀਐੱਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ।
ਤਰਲ ਕਾਰਗੋ ਦੇ ਐੱਸਟੀਐੱਸ ਪ੍ਰਚਾਲਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਪਨੀ ਮੈਸਰਸ ਫੇਂਡਰਕੇਅਰ ਮਰੀਨ ਓਮੇਗਾ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਐੱਸਟੀਐੱਸ ਸਾਇਟ ‘ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਬ੍ਰਥਿੰਗ ਲਈ ਟਗ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸਰੂਪ ਦੇ ਯੋਕੋਹਾਮਾ ਫੇਂਡਰੋਂ ਦੀ ਟੋਇੰਗ/ਪਲੇਸਿੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਐੱਸਐੱਮਪੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
44551 ਐੱਮਟੀ ਕਾਰਗੋ ਦੇ ਪਾਰਸਲ ਲੋਡ ਦੇ ਨਾਲ ਮਦਰ ਵੇਸਲ ਐੱਮਟੀ ਯੁਸ਼ਾਨ ਨੇ ਸੈਂਡਹੇਡਸ ਵਿੱਚ ਡਾਟਰ ਵੇਸਲ ਐੱਮਟੀ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਨਾਲ ਐੱਸਟੀਐੱਸ ਪ੍ਰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ । ਕਾਰਗੋ ਪ੍ਰਚਾਲਨ 15.10.20121 ਨੂੰ 12:48 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 16.10.2021 ਨੂੰ 06:06 ਵਜੇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ , ਲਗਭਗ 17 ਘੰਟੇ ਦੀ ਛੋਟੀ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ , 23051 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਕਾਰਗੋ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਡਾਟਰ ਵੇਸਲ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ।
ਬੀਪੀਸੀਐੱਲ ਲਈ ਐੱਸਟੀਐੱਸ ਪ੍ਰਚਾਲਨ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਐੱਚਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਐੱਸਟੀਐੱਸ ਪ੍ਰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬੀਪੀਸੀਐੱਲ ਮੁੱਲਵਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਬਚਤ ਕਰੇਗੀ । ਐੱਚਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਚਾਲਨ ਐੱਸਟੀਐੱਸ ਪ੍ਰਚਾਲਨਾਂ ਲਈ ਬੀਪੀਸੀਐੱਲ ਦੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡਾਟਰ ਵੇਸਲ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 7-9 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਦੀ ਕਮੀ ਲਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ , ਜਿਸ ਦੇ ਪਰਿਣਾਮਸਵਰੂਪ ਬੀਪੀਸੀਐੱਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾ ਲਗਭਗ 3,50,000 ਡਾਲਰ ਦੀ ਬੱਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਤੱਤਕਾਲ ਐੱਸਟੀਐੱਸ ਪ੍ਰਚਾਲਨ ਨਾਲ ਨਾ ਕੇਵਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨਦੀ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਵਿਵਸਾਇਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ , ਸਗੋਂ ਸਮਰੱਥ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਬੱਚਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਐੱਸਐੱਮਪੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਐੱਸਟੀਐੱਸ ਪ੍ਰਚਾਲਨ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਤਟ ਵਿੱਚ ਆਯਾਤ ਐੱਲਪੀਜੀ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਬਦਲਾਅ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ।