ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ@ 100 ’ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ’ਤੇ ਚਰਚਾ
“ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੇਸ਼ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ  ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ”
“ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ‘ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ’ ’ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ”
“ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਉਹ 140 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ”
“ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਧਾਰਣ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ”
“ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕਜੁਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ”
ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ? ਨਾਗਰਿਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਦੀ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ? ਕੇਂਦਰੀ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਅੱਜ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ@100 ’ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ “ਜਨ ਸੰਵਾਦ ਤੋਂ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ” ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ।
ਸੈਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਭਾਰਤੀ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਯੂਅਰਸਟੋਰੀ  ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ, ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਇਨਫੋ ਐਜ  ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀਡੋਟ.ਕੋਮ  ਦੇ ਮਾਲਕ ਸੰਜੀਵ ਭਿਖਚੰਦਾਨੀ;ਰੇਡੀਓ ਜੌਕੀ ਆਰਜੇ ਰੌਨਕ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਅਤੇ ਇਨਫੋਸਿਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸੀਐੱਫਓ ਅਤੇ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਟੀ.ਵੀ. ਮੋਹਨਦਾਸ ਪਈ; ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਇੰਡੀਅਨ ਚੈਂਬਰ ਆਵ੍ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਵੀ ਕੁਮਾਰ ਨਰ੍ਰਾ ਅਤੇ ਡੱਲ ਝੀਲ ਕਮਲ ਤਣਾ ਉਤਪਾਦਕ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੋ.ਅੱਬਾਸ ਭੱਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਮੋ.ਅੱਬਾਲ ਭੱਟ ਨੇ ਕਮਲ ਦੇ ਤਣੇ ਤੋਂ ਬਣੇ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰ ਕੇ ਕਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਰਚ 2023 ਦੇ ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।
ਆਪਣੀ ਜੀਵਨੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਰਧਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 14 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ 1.5 ਲੱਖ ਸਟਾਰਟਅਪ ਅਤੇ ਯੰਗ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਦਾ ਪਲ ਉਦੋਂ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਜਨਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦਿੱਤੀ। “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਜਿਸ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ 2014 ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਕੋਲ ਮੌਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹਾਂ ,ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਵੋਕਲ ਫੌਰ ਲੋਕਲ ’ਤੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਮਾਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਓਤਪ੍ਰੋਤ ਹਾਂ।
ਟੀ.ਵੀ. ਮੋਹਨਦਾਸ ਪਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। “ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ 15 ਅਗਸਤ, 2015 ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਰ ਤੋਂ ਕਿਹਾ ਸੀ- ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਇੰਡੀਆ, ਸਟੈਂਡ ਅੱਪ ਇੰਡੀਆ, ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਡੀਆ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਹ ਇੱਕ ਚਮਤਕਾਰ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਨਿਰਯਾਤਕ ਹਾਂ। ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੇ ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ 55 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ 10 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਭਾਰਤੀ ਹਨ। ਸਿਖਰ 10 ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ 32 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 22 ਲੱਖ ਭਾਰਤੀ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਵਰਚਸਵ ਹੈ। ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਇਸ ਸਾਲ 80 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਬੰਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿਲੀਕਾਨ ਵੈਲੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਲੋਕ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ।
ਸ਼੍ਰੀ ਪਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਉਦਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ 2015 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਇੰਡੀਆ, ਸਟੈਂਡਅੱਪ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਉਨੱਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। “ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 96,000 ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ 16 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਵਰ੍ਹੇ 2025 ਤੱਕ ਇਹ 500 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਅਸੀਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ 200 ਯੂਨੀਕੋਰਨ 36 ਲੱਖ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਇਹ ਯੂਨੀਕੋਰਨ 1.5 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਬੰਗਲੁਰੂ ਸਿਲੀਕਾਨ ਚਿੱਪ ਡਿਜਾਈਨ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੱਧ ਹੋਣਗੇ। ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਹਾਂ। ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵੋਕਲ ਫੌਰ ਲੋਕਲ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਗਤੀ ਸਰਵਿਸਿਸ ਅਤੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਯੰਗ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਚਕ ਸਮਾਂ ਹੈ।
ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ, ਇਸ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਜੀਵ ਭਿਖਚੰਦਾਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 1984 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ। “ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਉਦਯੋਗ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੱਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਪਾਵਾਂਗੇ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ, ਈ-ਕਾਮਰਸ, ਆਈਟੀ ਅਤੇ ਆਈਟੀਈਐੱਸ, ਨਿੱਜੀ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਵਰਗੇ ਕਈ ਖੇਤਰ 1984 ਵਿੱਚ ਨਿਊਨਤਮ ਸਨ। ਅੱਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅੱਜ ਦੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਹਨ।”
ਸ਼੍ਰੀ ਭਿਖਚੰਦਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕ੍ਰਿਅ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬਹਤੁ ਸਰਲ ਅਤੇ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਦਾ ਸੰਵਾਦ ਹੈ।“ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੱਸਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਖਾਣ-ਪਾਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਤੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ “ਇਹ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਦਾ ਜਾਦੂ ਹੈ।”
ਡੱਲ ਲੇਖ ਕਮਲ ਤਣਾ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁਖ ਅੱਬਾਸ ਭੱਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਮਲ ਦਾ ਤਣਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ। ਮਾਰਚ 2023 ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਯਾਸਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ : “ਮੈਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਕਿਸਾਨ ਉਤਪਾਦਕ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ; ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਸਾਡੇ ਕਮਲ ਦੇ ਤਣੇ ਦੀ ਮੰਗ ਇਨ੍ਹੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ 250 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਹੁਣ 500 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਸਾਨ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ।
ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਰ ਜੇ ਰੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ 100 ਐਪੀਸੋਡ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ’ਤੇ ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸਾਡਾ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਰੋਤੇ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ  ਕਹਾਣੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਵੀ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਰਵੀ ਕੁਮਾਰ ਨਰ੍ਰਾ  ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ। “2014 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਅੰਤਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2014 ਤੋਂ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਲੈਕਟੋਰਲ ਸਕਿਉਰਿਟੀ ਦੇ 15 ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਟੈਂਡ ਅੱਪ ਇੰਡੀਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿੱਤੀ ਸਮਾਵੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਕਲੈਕਟੋਰਲ ਸਕਿਉਰਿਟੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ 1 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਫ਼ਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਦਮੀਆਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਮੌਕਾ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਦਮੀ ਅੱਗੇ ਆਏ ਹਨ। ਐੱਸਸੀ, ਐੱਸਟੀ ਹੱਬ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੌਸ਼ਲ ਵਿਕਾਸ, ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਬਸਿਡੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀ ਨਰ੍ਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸੋਚ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ ਸੀ। “ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਿੱਲਖਣ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੈਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪੈਨਲਲਿਸਟਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ-
ਮੋਹਨਦਾਸ ਪਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਾਨੂੰ ਉਮੀਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਮਹਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਆਮ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੰਡ ਸਮਾਹੋਹ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਇੱਕ ਆਦੀਵਾਸੀ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਨੰਗੇ ਪੈਰ ਚੱਲਦੇ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂ ਇਸ ਦੇਸ਼ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ। ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਉਸ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰਵਉੱਚ ਪਦ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਜੀਵ ਭਿਖਚੰਦਾਨੀ: “ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸੰਕਲਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਸ ਦਾ ਬਿਹਤਰੀਨ ਚਿਤ੍ਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।”
ਆਰ ਜੇ ਰੌਣਕ: “ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਮਾਧਿਅਮ ਚੁਣਿਆ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਉਹ 140 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮੋ.ਅੱਬਾਸ ਭੱਟ: “ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।”
ਰਵੀ ਕੁਮਾਰ ਨਰ੍ਰਾ: “ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਫੜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਲਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੀ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕਜੁਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜਾ ਦੇਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਸੈਸ਼ਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
“ਜਨ ਸੰਵਾਦ ਸੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ” ’ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਮੇਲਨ ਸੈਸ਼ਨ ਇੱਥੇ ਦੇਖੋ।