ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਕੱਤਰੇਤ
‘ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਸ ’ ਦਾ ਮੌਕਾ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਵੈ–ਮਾਣ ’ਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ: ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੋਵਿੰਦ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਸ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਈ
‘ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਸ’ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਵੈ–ਮਾਣ ’ਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸਾਡੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਜ  ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਐਲਾਨਨਾਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਖੋਹ ਸਕਦਾ ਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਤੱਥ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਸਲ, ਲਿੰਗ, ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ, ਧਰਮ, ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵਰਗ–ਵੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਐਲਾਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਵੈ–ਮਾਣ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸਾਡੀਆਂ ਰੂਹਾਨੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਸ ਦਾ ਥੀਮ 'ਸਮਾਨਤਾ' ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਦਾ ਆਰਟੀਕਲ 1 ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਾਨਤਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੈਰ-ਵਿਤਕਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਸੰਪੂਰਨ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਅਣਗਿਣਤ ਪੱਖਪਾਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ, ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਸ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਪੱਖਪਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭਣ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ‘ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਨਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ’ ਬਾਰੇ ਵੀ ਬਹਿਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਕਾਰਨ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਅਟਲ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਗਵਾਹ ਹਾਂ। ਸੰਸਾਰ ਕਠੋਰ ਹਕੀਕਤ ਵੱਲ ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਅਜੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਰਿਣੀ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਦੇ ਬੁਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਸਮਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਗਲੋਬਲ ਕਲਾਈਮੇਟ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਲਰ ਗਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਹਰੀ  ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖਤਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੀ ਮਹਾਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਹਾਮਾਰੀ ਅਜੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਇਰਸ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਮਹਾਮਾਰੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਬਾਹਕੁੰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ, ਸਪਸ਼ਟ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾ ਕੇ ਲੱਖਾਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟੀਕਾਕਰਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਰਕਾਰ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹਾਦਰੀ ਭਰੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ 'ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਰੀਅਰਸ' ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਅਦਿੱਖ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਈ ਝਟਕੇ ਲਗੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਔਖੇ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਤਿਆਰੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ, ਮਹਾਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਪਏ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਈ ਸਲਾਹਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਜਵਾਬ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ  ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
Click here to see the President's speech