ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫਤਰ
ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸਿੰਗ ਜ਼ਰੀਏ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਗੇਟ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦਾ ਮੂਲ-ਪਾਠ
ਨਮਸਕਾਰ !
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਕਲਰਾਜ ਮਿਸ਼ਰ ਜੀ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਅਸ਼ੋਕ ਗਹਿਲੋਤ ਜੀ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇ ਗੁਲਾਬ ਕੋਠਾਰੀ ਜੀ, ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਸਮੂਹ ਦੇ ਹੋਰ ਕਰਮਚਾਰੀਗਣ, ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਦੇਵੀਓ ਅਤੇ ਸੱਜਣੋਂ !!!
ਗੁਲਾਬ ਕੋਠਾਰੀ ਜੀ ਅਤੇ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸੰਵਾਦ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਰ ਯਾਤਰਾ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਈ ਹਾਰਦਿਕ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ।
ਇਹ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਅਨੁਪਮ ਉਪਹਾਰ ਹਨ। ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਕਰਦੇ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਗੇਟ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਉੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇਗਾ।
ਇਸ ਪ੍ਰਯਤਨ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਆਪ ਸਭ ਨੂੰ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਵਧਾਈ।
ਸਾਥੀਓ,
ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੁੱਧ ਵਰਗ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਲੇਖਕ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਇਹ ਪਥਪ੍ਰਦਰਸ਼ਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਸਾਡੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਦਿਨ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਹੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਲੇਖਨ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਕਾਸ ਭਾਰਤੀਅਤਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ ਹਰ ਵੱਡਾ ਨਾਮ, ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਲੇਖਨ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸੰਤ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਉਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਆਪ ਸਭ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਸਮੂਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਕਹਿਣ ਦਾ ਸਾਹਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਧਾਨੁਕਰਣ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਆਪ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ਼ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।
ਗੁਲਾਬ ਕੋਠਾਰੀ ਜੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਸੰਵਾਦ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਰ ਯਾਤਰਾ ਵੀ, ਇਸ ਦਾ ਜਿਉਂਦਾ ਜਾਗਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ। ਗੁਲਾਬ ਕੋਠਾਰੀ ਜੀ ਅੱਜ ਜਿਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਦੀ ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੀ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਕਪੂਰ ਚੰਦਰ ਕੁਲਿਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀਅਤਾ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸੇਵਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਭ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੀ ਹਾਂ, ਲੇਕਿਨ ਕੁਲਿਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਚਮੁੱਚ ਅਦਭੁੱਤ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਵਰਗੀ ਕੁਲਿਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਕਈ ਵਾਰ ਅਵਸਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਆਤਮੀਅਤਾ ਸੀ।
ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।
ਸਾਥੀਓ,
ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਦੇਣ ਦੀ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇਵਲ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਾਂ ਲੇਖਕ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ, ਇਹ ਸੋਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਲਿਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਇਸ ਸੋਚ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬ ਕੋਠਾਰੀ ਜੀ ਨਿਰੰਤਰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੁਲਾਬ ਕੋਠਾਰੀ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਾਂ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਕੋਰੋਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤਦ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਅ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਲਾਹ ’ਤੇ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਵਾਦ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਰ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਇਹੀ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵੈਦਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਕਿਤਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹੋ।
ਸਾਥੀਓ,
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਗੁਲਾਬ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵੀ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ। 2019 ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਕੋਠਾਰੀ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ’ਤੇ ‘ਸਤੁਤਯ ਸੰਕਲਪ’ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ, ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਲਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੈਂ 130 ਕਰੋੜ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਕੋਠਾਰੀ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਵਿਮਰਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ ਮਾਤਰ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ, ਸਧਾਰਣ ਮਾਨਵੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲ-ਅਤੀਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੇਦ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਣ, ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਨਵ ਮਾਤਰ ਲਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਵੇਦ, ਸਾਡਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਲਈ ਹੈ। ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਰ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਉਸੇ ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਗੀਆਂ, ਅਜਿਹੀ ਮੇਰੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਅੱਜ text ਅਤੇ tweet ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਸਾਥੀਓ ,
ਸਾਡੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਇਹ ਗਿਆਨ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਇਹ ਚਿੰਤਨ, ਇਹ ਕੇਵਲ ਅਧਿਆਤਮਕ ਜਾਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਹੀ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੇ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਰੁਚੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਨਿਕੋਲਾ ਟੇਸਲਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਿਆ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਟੇਸਲਾ ਦੇ ਬਿਨਾ ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਾਰ ਅੱਜ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿਹੋ-ਜਿਹਾ ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਸੁਆਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਅਮਰੀਕਾ ਗਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਨਿਕੋਲਾ ਟੇਸਲਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੁਆਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਨੇ ਟੇਸਲਾ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ, ਵੇਦਾਂਤ ਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਸਨ।
ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਜਿਹੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਜਿਹੀ ਗਹਿਰੀ ਚਰਚਾ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਟੇਸਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਗਣਿਤ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹ ਪਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ research ਹੋਈ, ਜੋ ਚਰਚਾ ਸੁਆਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਅਤੇ ਨਿਕੋਲਾ ਟੇਸਲਾ ਦੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਲੱਗ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ। ਅੱਜ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਰਿਸਰਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪੁਨਰਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਣਨ, ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੰਵਾਦ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਜਿਹੀ ਪੁਸਤਕ, ਅਕਸ਼ਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ’ਤੇ ਇਤਨਾ ਗਹਿਨ ਮੰਥਨ, ਇਹ ਸਾਡੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਆਯਾਮ ਖੋਲ੍ਹੇਗੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਕ ਗਹਿਰਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
ਸਾਥੀਓ,
ਅੱਖਰ  ਸਾਡੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ, ਸਾਡੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰ  ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਸ਼ਰਣ ਨਾ ਹੋਵੇ । ਯਾਨੀ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹੇ। ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਇਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਵਿਚਾਰ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਗਿਆਨੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਡੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਡੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰ  ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ, ‘ਅਕਸ਼ਰਮ੍ ਬ੍ਰਹਮ ਪਰਮਮ੍,  ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ - “ਸ਼ਬਦ ਬਰਹਮਣਿ ਨਿਸ਼ਣਾਤ: ਪਰਮ ਬਰਹਮਾਧਿ ਗੱਛਤੀ”॥  ਯਾਨੀ, ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਤਵ ਨੂੰ, ਈਸ਼ਵਰਤਵ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰ ਕਹਿਣ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਉਦਾਹਰਣ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੱਚ ਕਹਿਣ ਦਾ ਸਾਹਸ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਮਾਨਸ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਦ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸਮਝ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੋ, ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਪਖਾਨੇ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਨੇਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਅਭਿਯਾਨ ਹੋਵੇ, ਮਾਤਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਉੱਜਵਲਾ ਗੈਸ ਯੋਜਨਾ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਘਰ ਤੱਕ ਜਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਚਲ ਰਿਹਾ ਜਲ ਜੀਵਨ ਮਿਸ਼ਨ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਭਿਯਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਜਨਤਾ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਵੇਚਨਾ, ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਜੋ ਕਮੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ, ਉਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨਾ, ਇਹ ਵੀ ਸਾਡਾ ਮੀਡੀਆ ਬਖੂਬੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਾਂ, ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਭਾਵਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ, ਆਲੋਚਨਾ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣਾ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਭ ਲਈ ਓਨਾ ਹੀ ਸੁਭਾਵਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੀ ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਇਤਨਾ ਸਸ਼ਕਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਾਥੀਓ,
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ, ਆਪਣੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਸ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਲੋਕਲ ਲਈ ਵੋਕਲ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਮੀਡੀਆ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅਭਿਯਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਾਥੀਓ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਸ vision ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਆਪਕ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਲ products ਤਾਂ ਗਲੋਬਲ ਹੋ ਹੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਲੋਬਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਲਗਭਗ ਹਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚ ’ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਗਲੋਬਲ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ, magazines ਦੀ ਗਲੋਬਲ reputation ਬਣੇ, ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ digitally ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀਏ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ literary awards ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਉਂਝ ਹੀ awards ਦੇਣ, ਇਹ ਵੀ ਅੱਜ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਕਪੂਰਚੰਦਰ ਕੁਲਿਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਸਮੂਹ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਇਹ ਪ੍ਰਯਤਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਮੀਡੀਆ ਮੰਚ ’ਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਹਿਚਾਣ ਦਿਵਾਉਣਗੇ। ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਸਮੂਹ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਸ ਅਭਿਆਨ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀ ਵੀ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿਣ, ਅਤੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਵੀ ਗਤੀ ਮਿਲੇ ਇਹ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ, ਦੇਸ਼ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤੇਗਾ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਅਕਸ਼ਰ ਯਾਤਰਾ ਬਣੇਗੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪ ਸਭ ਦਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ !