ਰੇਲ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕੇ ਗ
ਪੂੰਜੀਗਤ ਖਰਚ  ਵਧਾਉਣ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ, ਹਿਤਧਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹ, ਸਮਾਂਬੱਧ ਐਕਜ਼ੀਕਿਯੂਸ਼ਨ, ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਵਿੱਤ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ-ਅਧਾਰਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਸਦਕੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲ ਦੁਆਰਾ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ। ਵੱਡੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: -
• ਸਾਲਾਨਾ ਔਸਤ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ 2009-14 ਵਿੱਚ 45,974 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਦੁਗਣਾ ਕਰ ਕੇ 2014-19 ਵਿੱਚ 99,512 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨਤ ਕੈਪੈਕਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਕੇ 2.15 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਈ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਥਰੂਪੁੱਟ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬਜਟ ਦੇ ਵਾਧੂ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਕੀਨੀ ਵਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਮਿਸ਼ਨਿੰਗ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਤਿਆਰੀ, ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਅਗਾਊਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਈਪੀਸੀ ਦੇ ਠੇਕੇ, ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਗਹਿਨ ਨਿਗਰਾਨੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਨਵੀਂਆਂ ਲਾਈਨਾਂ, ਡਬਲਿੰਗ ਅਤੇ ਗੇਜ ਕਨਵਰਜ਼ਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ 2009-14 ਵਿੱਚ 1520 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਦਰ ਤੋਂ 70% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ 2014-20 ਵਿੱਚ 2,625 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਦੀ ਗਤੀ ਸਾਲ 2004-15 ਵਿੱਚ 608 ਕਿਲੋਮੀਟਰ/ਸਾਲ ਤੋਂ 4.5 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਕੇ 2014-15 ਵਿੱਚ 2,737 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2023 ਤੱਕ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਦੇ 100% ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਫਰੇਟ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੀ ਸਪੀਡ 2020-21 ਵਿੱਚ ਦੁੱਗਣੀ ਕਰ ਕੇ 46 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 23 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਸੀ।
ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਾਨਵ-ਰਹਿਤ ਲੈਵਲ ਕਰਾਸਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
• 2020-21 ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਮਰਪਿਤ ਫਰੇਟ ਕੋਰੀਡੋਰਜ਼  ਦਾ 657 ਕਿਮੀ ਹਿੱਸਾ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੂਨ 2022 ਤੱਕ ਡੀਐੱਫਸੀਜ਼ ਦਾ ਕੁਲ 2843 ਕਿਮੀ ਭਾਗ ਚਾਲੂ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।
• ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਐੱਲਐੱਚਬੀ ਕੋਚ ਦਾ ਸਲਾਨਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸਾਲ 2014-15 ਵਿੱਚ 555 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 10 ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2019-20 ਵਿੱਚ 6,277 ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਈਸੀਐੱਫ ਕੋਚਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਲੋਕੋਮੋਟਿਵਜ਼ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸਾਲ 2014-15 ਵਿੱਚ 250 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 2019-20 ਵਿੱਚ 784 ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਆਧੁਨਿਕ ਯਾਤਰੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੈਮੀ ਹਾਈ ਸਪੀਡ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
• ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ 12000 ਐੱਚਪੀ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਨੂੰ ਫਰੇਟ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਦਿੱਲੀ-ਹਾਵੜਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ-ਮੁੰਬਈ ਦਾ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਲਈ ਅਪਗ੍ਰੇਡੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਗੋਲਡਨ ਚਤੁਰਭੁਜ-ਗੋਲਡਨ ਡਾਇਗੋਨਲ  ਰੂਟਾਂ ‘ਤੇ 130 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਗਤੀ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
• ਸਾਰੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜ ਰੇਲਵੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਸਿੱਕਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਥੇ ਕੰਮ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
• 5965 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਵਾਈ-ਫਾਈ ਸੁਵਿਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
• ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੀ ਰੀਅਲ ਟਾਈਮ ਟਰੈਕਿੰਗ ਲਈ 2700 ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੀਅਲ ਟਾਈਮ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ  ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਮਾਨਵੀ ਗਲਤੀ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਟ੍ਰੇਨ ਕੋਲਿਜ਼ਨ ਅਵੋਇਡੈਂਸ ਸਿਸਟਮ  ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
• 3 ਨਵੇਂ ਸਮਰਪਿਤ ਫਰੇਟ ਕੋਰੀਡੋਰਾਂ - ਖੜਗਪੁਰ ਤੋਂ ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਈਸਟ ਕੋਸਟ ਕੋਰੀਡੋਰ; ਭੁਸਾਵਾਲ ਤੋਂ ਖੜਗਪੁਰ ਤੋਂ ਡਾਂਕੁਨੀ, ਪੂਰਬੀ -ਪੱਛਮੀ ਕੋਰੀਡੋਰ; ਅਤੇ ਇਟਾਰਸੀ ਤੋਂ ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਡੋਰ; ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
• ਮਾਲ ਢੋਆ-ਢੁੱਆਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਮਾਡਲ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ 2024 ਤੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ, ਵਿਜ਼ਨ 2024 ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਬਲਿੰਗ/ਮਲਟੀਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
• 2050 ਤੱਕ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ 2030 ਤੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਲ ਭਾੜੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਦੇ ਮਾਡਲ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ 45% ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਲ ਯੋਜਨਾ  2030 ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੇਲਵੇ, ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਨੇ ਅੱਜ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ।