ਆਯੂਸ਼
ਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਯੁਸ਼ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ
ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਆਯੁਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਮੈਡੀਸਨ ਅਤੇ ਹੋਮੀਓਪੈਥੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨੇ ਇਕ ਮੈਮੋਰੈਂਡਾ ਆਫ਼ ਅੰਡਰ- ਸਟੈਂਡਿੰਗ  'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਤੱਕ, ਆਯੂਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਮੈਡੀਸਨ ਅਤੇ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ 25 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਿਆਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਹੰਗਰੀ, ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਜਿਨੇਵਾ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ, ਮੰਗੋਲੀਆ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ, ਮਿਆਂਮਾਰ, ਜਰਮਨੀ , ਈਰਾਨ, ਸਾਓ ਟੋਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪ, ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਗਿੰਨੀ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਜਪਾਨ , ਬੋਲੀਵੀਆ, ਗੈਂਬੀਆ, ਗਿੰਨੀ ਰੀਪਬਲਿਕ, ਚੀਨ, ਸੇਂਟ ਵਿਨਸੈਂਟ ਐਂਡ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾਈਨਜ਼, ਸੂਰੀਨਾਮ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ।. ਆਯੂਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ 23 ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਅਤੇ ਆਯੂਸ਼ ਵਿੱਦਿਅਕ ਚੇਅਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ 13 ਸਮਝੌਤਿਆਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ / ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ।.
ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਯੋਗ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੂਸ਼ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਯੂਜੀ, ਪੀਜੀ ਅਤੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕੋਰਸ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ।. ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਸਕੀਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਰਵਾਇਤੀ ਦਵਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ।.
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਡਾਕਟਰੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਆਪਸੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਐਚਸੀਸੀ 1973 ਦੇ ਤੀਜੇ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ।
ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਯੂਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਇਕ ਪਹਿਚਾਣ ਦੇਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕਟਰ ਸਕੀਮ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ  ਦੇ ਤਹਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ।
ਆਯੁਰਵੈਦ ਸਮੇਤ ਆਯੂਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਯੁਸ਼ ਮਾਹਰ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ, ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ, ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਆਯੁਸ਼ ਮਾਹਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਆਯੁਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਪੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਯੂਸ਼ ਫਾਰਮਾਸਿਉਟੀਕਲ / ਨਿਰਮਾਤਾ / ਆਯੂਸ਼ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਆਯੂਸ਼ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:  ਆਯੂਸ਼ ਫਾਰਮਾਸਿਉਟੀਕਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ। / ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ, ਰੋਡ ਸ਼ੋਅ, ਵਪਾਰ ਮੇਲਿਆਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ  ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਐਸਐਫਡੀਏ / ਈਐਮਈਏ / ਯੂਕੇ-ਐਮਐਚਆਰਏ, ਐਨਐਚਏਪੀਡੀ  / ਟੀਜੀਏ, ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ- ਨਾਲ, ਆਯੂਸ਼ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਪੰਜੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਾਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਵੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ ।
ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਯੁਸ਼ ਦਵਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੁਰਵੇਦ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਕਿਉਬਾ, ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ.ਰੋਮਾਨੀਆ, ਹੰਗਰੀ, ਲਾਤਵੀਆ, ਸਰਬੀਆ ਅਤੇ ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਵਿਚ 5 ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ  ਦੇ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੰਜ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿਚ ਸਿੱਧ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦ, ਸਿਧ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਡੀਸਨ ਸੈਂਟਰਲ ਕੌਂਸਲ ਐਕਟ 1970  ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਸੈਂਟਰਲ ਕੌਂਸਲ ਐਕਟ 1973  ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਈ ਐਮ ਸੀ ਸੀ ਐਕਟ 1970 ਦੀ ਧਾਰਾ 17  ਅਤੇ ਐਚ ਸੀ ਸੀ ਐਕਟ 1973 ਦੀ ਧਾਰਾ 26, ਜੋ ਕਿ ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕੌਂਸਲ ਐਕਟ 1956  ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਭਿਆਸਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਸੀਜੀਐਚਐਸ ਅਧੀਨ ਜਨਰਲ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਉਟੀ ਅਫਸਰ  ਲਈ ਤਨਖਾਹ ਢਾਂਚਾ ਆਯੁਰਵੈਦ, ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ, ਯੂਨਾਨੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਐਲੋਪੈਥੀ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ।
ਆਯੁਰਵੈਦ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਨੈਚਰੋਪੈਥੀ, ਯੂਨਾਨੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ, ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੇ, ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ  ਸ੍ਰੀ. ਕਿਰੇਨ ਰਿਜੀਜੂ ਨੇ ਅੱਜ ਇਥੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।