ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਸਰਕਾਰ ਨੇ 59 ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹਨ
ਸੂਚਨਾ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 69ਏ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸ਼ਕਤੀ ’ਤੇ ਸੂਚਨਾ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ  ਨਿਯਮ 2009 ਦੇ ਸਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖਤਰਿਆਂ ਦੀ ਉੱਭਰਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, 59 ਐਪਸ  ਨੂੰ ਬਲਾਕ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਪਲੱਬਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹਨ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਪੇਸ ’ਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮਾਰਕਿਟ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਨੋਵੇਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਡੇਟਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਅਤੇ 130 ਕਰੋੜ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਰਾ ਹੈ। ਸੂਚਨਾ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਡਰਾਇਡ ਅਤੇ ਆਈਓਐੱਸ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ’ਤੇ ਉਪਲੱਬਧ ਕੁਝ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਕਈ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਹਨ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਰਵਰਾਂ ’ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਚਣਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਤੱਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰੋਫਾਇਲਿੰਗ ਜੋ ਆਖਿਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਲਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਸੈਂਟਰ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਐਪਸ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਕਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਐਪਸ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਡੇਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿੱਜਤਾ ਲਈ ਖਤਰੇ ਬਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਰਿਸਪਾਂਸ ਟੀਮ  ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿੱਜਤਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਸਬੰਧੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਗਰਿਕ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਬਾਹਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣਾ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਪਸ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਖ਼ਤ ਜਨਤਕ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਅਤੇ ਹਾਲੀਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਇਨਪੁੱਟਸ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਐਪਸ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਲਈ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ ਮੋਬਾਈਲ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਮਰੱਥ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁਝ ਐਪਸ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਪ ਅਨੁਲਗ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ।
ਇਹ ਕਦਮ ਕਰੋੜਾਂ ਭਾਰਤੀ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸਾਈਬਰ ਸਪੇਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਟੀਚਾਗਤ ਕਦਮ ਹੈ।
ਅਨੁਲਗ
|
|
1. ਟਿਕਟੌਕ 
2. ਸ਼ਾਰੇਤ 
3. ਕਵਾਈ 
4. ਯੂਸੀ ਬਰਾਊਜ਼ਰ 
5. ਬੈਡੂ ਮੈਪ 
6. ਸ਼ੇਨ 
7. ਕਲੈਸ਼ ਆਵ੍ ਕਿੰਗਜ਼ 
8. ਡੀਯੂ ਬੈਟਰੀ ਸੇਵਰ 
9. ਹੇਲੋ 
10. ਲਾਇਕੀ 
11. ਯੂਕੈਮ ਮੇਕਅਪ 
12. ਮੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ 
13. ਸੀਐੱਮ ਬਰਾਊਜ਼ਰ 
14. ਵਾਇਰਸ ਕਲੀਨਰ 
15. ਏਪੀਯੂਐੱਸ ਬਰਾਊਜ਼ਰ 
16. ਰੋਮਵੀ 
17. ਕਲੱਬ ਫੈਕਟਰੀ 
18. ਨਿਊਜ਼ਡੌਗ 
19. ਬਿਊਟਰੀ ਪਲੱਸ 
20. ਵੀਚੈੱਟ 
21. ਯੂਸੀ ਨਿਊਜ਼ 
22. ਕਿਊਕਿਊ ਮੇਲ 
23. ਵੀਬੋ 
24. ਜ਼ੈਂਡਰ 
25. ਕਿਊਕਿਊ ਮਿਊਜ਼ਿਕ 
26. ਕਿਊਕਿਊ ਨਿਊਜ਼ਫੀਡ 
27. ਬਿਗੋ ਲਾਈਵ 
28. ਸੈਲਫੀਸਿਟੀ 
29. ਮੇਲ ਮਾਸਟਰ 
30. ਪੈਰਲਲ ਸਪੇਸ 
|
|
31. ਮੀ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ-ਸ਼ਾਓਮੀ 
32. ਵੀਸਿੰਸ 
33. ਈਐੱਸ ਫਾਇਲ ਐਕਸਪਲੋਰਰ 
34. ਵੀਵਾ ਵੀਡੀਓ -ਕਿਊਯੂ ਵੀਡੀਓ ਇੰਸ 
35. ਮੇਟੂ 
36. ਵਿਗੋ ਵੀਡੀਓ 
37. ਨਿਊ ਵੀਡੀਓ ਸਟੇਟਸ 
38. ਡੀਯੂ ਰਿਕਾਰਡਰ 
39. ਵਾਲਟ-ਹਾਈਡ 
40. ਕੈਚੇ ਕਲੀਨਰ ਡੀਯੂ ਐਪ ਸਟੂਡਿਓ 
41. ਡੀਯੂ ਕਲੀਨਰ 
42. ਡੀਊ ਬਰਾਊਜ਼ਰ 
43. ਹਾਗੋ ਪਲੇ ਵਿਦ ਨਿਊ ਫਰੈਂਡਜ਼ 
44. ਕੈਮ ਸਕੈਨਰ 
45. ਕਲੀਨ ਮਾਸਟਰ-ਚੀਤਾ ਮੋਬਾਈਲ 
46. ਵੰਡਰ ਕੈਮਰਾ 
47. ਫੋਟੋ ਵੰਡਰ 
48. ਕਿਊਕਿਊ ਪਲੇਅਰ 
49. ਵੀ ਮੀਟ 
50. ਸਵੀਟ ਸੈਲਫੀ 
51. ਬੈਡੂ ਟਰਾਂਸਲੇਟ 
52. ਵੀਮੇਟ 
53. ਕਿਊਕਿਊ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 
54. ਕਿਊਕਿਊ ਸਕਿਊਰਿਟੀ ਸੈਂਟਰ 
55. ਕਿਊਕਿਊ ਲਾਂਚਰ 
56. ਯੂ ਵੀਡੀਓ 
57. ਵੀ ਫਲਾਈ ਸਟੇਟਸ ਵੀਡੀਓ 
58. ਮੋਬਾਈਲ ਲੀਜੈਂਡਜ਼ 
59. ਡੀਯੂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ (DU Privacy