ਖਾਣ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਕਾਂਗਰਸ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਿਕਾਂ ਨੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ
36ਵੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਕਾਂਗਰਸ  ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਾਣ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸਾਂ- ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਵਰਚੁਅਲ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ 20 ਤੋਂ 22 ਮਾਰਚ, 2022 ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਈਜੀਸੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਆਈਜੀਸੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪ੍ਰਾਯੋਜਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਆਵ੍ ਜੀਓਲੋਜੀਕਲ ਕਾਂਗਰਸ  ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਵਰਚੁਅਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
36ਵੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਸੈਸ਼ਨ ਲਈ ਥੀਮ੍ਹ “ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਲਈ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ: ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੀ।
ਤਕਨੀਕੀ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਸਥਿਤ ਪੀਆਰਐੱਲ ਦੇ ਡੀਐੱਸਟੀ-ਐੱਸਈਆਰਬੀ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਸ਼ੋਕ ਸਿੰਘਵੀ ਨੇ ਕੀਤੀ।
ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਟਿਲ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਿਕਾਂ ਦੇ ਦਾਅਰੇ ਵਿੱਚ ਉਭਰਦੇ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵ ਮੰਡਲ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਕਨੀਕੀ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਭਰਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਿਕਾਂ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਯੂਐੱਨ 2030 ਏਜੰਡਾ ਅਤੇ ਯੂਐੱਨ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮੁਦਾਏ ਨੂੰ ਆਈਜੀਸੀਪੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ, ਅਫਰੀਕੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਉਦਯੋਗ, ਮਾਈਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਨੈਤਿਕਤਾ, ਸਟ੍ਰੈਟੀਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਭਵਿੱਖ  ‘ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਹਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਓਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਭੂਕੰਪ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮੀ ਅਨੁਕੂਲ ਸਮਾਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ, ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨੂੰ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ ਦਾ ਉਪਯੋਗ, ਵਿਗਿਆਨ ਨੀਤੀ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਰਚਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮੁਦਾਏ ਦਾ ਫੋਕਸ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮਾਡਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ‘ਤੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਿੱਥੇ ਆਈਯੂਜੀਐੱਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਕਨੀਕੀ ਸੈਸ਼ਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਥਿਤ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਐਨੋਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪ੍ਰੋ. ਓਮ ਨਾਰਾਇਣ ਭਾਰਗਵ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁੜਕੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪ੍ਰਦੀਪ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਕੀਤੀ।
ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਜਾਂ ਡਾਟਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਖੋਜ, ਹੈਡੀਅਨ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਗ੍ਰਹ ਤੱਕ, ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮੇਂ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਿਤ ਇਕਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਐਂਥਰੋਪੇਸੀਨ, ਕ੍ਰੇਟਾਸੀਅਸ, ਸੈਲਿਨਿਟੀ ਸੰਕਟ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਦਬਾਵ ਰਿਕਾਰਡ ‘ਤੇ ਅਪਡੇਟ ‘ਤੇ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਡੀਪ ਟਾਈਮ ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਪਹਿਲਾ ਆਈਯੂਜੀਐੱਸ-ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਆਪਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ। ਡੀਪ ਟਾਈਮ ਡਾਟਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅੰਕੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨੇ ਲੱਖਾ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਡੀਡੀਈ ਡਾਟਾ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੇ ਵੰਡ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਪ੍ਰੋ. ਐੱਮ ਸੰਤੋਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਲੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਹੈਡੀਅਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਵਰੂਪ ਤੱਕ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਪਰੀ ਪਰਤ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ, ਨਿਚਲੀ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਫਿਕ ਕ੍ਰੀਪ ਬਾਸਾਲਟ ਦੀ ਮੁਟਾਈ ਅਤੇ 4.6 ਜੀਏ ‘ਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਮੈਗਮਾ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਠੋਸ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕੋਮਾਟਾਇਟ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਈਮੋਡੀਅਲ ਮਹਾਦ੍ਵੀਪਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ।
ਪ੍ਰੋ. ਜਾਨ ਜਾਲਾਸਿਵਿਕਜ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਲੈਕਚਰ ਤੋਂ ਇਹ ਤੱਥ ਉਜਾਗਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਐਂਥਰੋਪੇਸੀਨ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੋਲੋਸੀਨ ਬੇਸਲਾਈਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਗਹਿਰਾ ਅਲਗਾਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਬਦਲਾਅ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਉਹ ਹੁਣ ਅਪਰਿਵਰਤ ਯੋਗ ਹਨ। ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਰੂਪ ਤੋਂ, ਐਂਥਰੋਪੇਸੀਨ ਬਹੁਤ ਅਧਿਕ ਹੈ ਜੋ ਸਟ੍ਰੈਟੀਗ੍ਰਾਫਿਕ ਪ੍ਰੋਕਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਲੜੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਚਰਚਾ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਆਈਯੂਜੀਐੱਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਪੋਸਟਡੈਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੋਲੈਂਡ ਓਬਰਹੇਨਸਲੀ ਦੇ “ਇੱਕ ਕ੍ਰੇਟਾਸੀਯਸ ਸੈਲੀਨਿਟੀ ਸੰਕਟ ਦਾ ਉੱਚ ਦਬਾਵ ਰਿਕਾਰਡ” ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਇੱਕ ਲੈਕਚਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।