ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਹੋਤਸਵ ਦੇ ਤਹਿਤ “ਉਮੰਗ” ਅਤੇ “ਉਡਾਨ” ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਮਨਾਏ ਗਏ ਫਸਲ ਕਟਾਈ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲਾਸਪੂਰਣ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ
ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਹੋਤਸਵ-ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਨਤਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਉਪਲੱਬਧੀਆਂ ਦੇ ਗੌਰਵਸ਼ਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ 75 ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲ ਹੈ । ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 75 ਸਾਲ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦਾ “ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਹੋਤਸਵ” ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫਸਲ ਕਟਾਈ ਦੇ ਵਿਵਿਧ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ - ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ , ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪਹਿਚਾਣ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਮੂਰਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਰੰਗੋਲੀ ਦੀ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਉਮੰਗ ਅਤੇ ਪਤੰਗ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਉਡਾਨ ਨੇ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਬਿਖੇਰੇ । ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਲੇਖੀ ਅਤੇ ਕੱਪੜਾ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਦਰਸ਼ਨਾ ਵਿਕ੍ਰਮ ਜਰਦੋਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੋਵਿੰਦ ਮੋਹਨ ਅਤੇ ਕੱਪੜਾ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਉਪੇਂਦ੍ਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ ਵੀ ਇਸ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਰੰਗੋਲੀ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਜੀਵੰਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਪਤੰਗ ਦੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਵ ਕਰਨ ਵਾਲੇ “ਉਮੰਗ” ਅਤੇ “ਉਡਾਨ” ਦਾ ਆਯੋਜਨ 18 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਘ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 70 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਚਾਹੇ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਯਣ ਹੋਵੇ , ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੋਹੜੀ , ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਂਗਲ , ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ , ਉਤਸਵ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਠੀਕ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਏਕ ਭਾਰਤ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਤਵ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸਾਡੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕੱਪੜਾ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਦਰਸ਼ਨਾ ਵਿਕ੍ਰਮ ਜਰਦੋਸ਼ ਨੇ ਫਸਲ ਕਟਾਈ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਮਹੱਤਵ, ਉਸ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਲੇਖੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮਹੋਤਸਵ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਹਾਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ । ਇਹ ਮਹੋਤਸਵ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਮਾਜ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਹੈ ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੋਵਿੰਦ ਮੋਹਨ ਨੇ ਫਸਲ ਕਟਾਈ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਉੱਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫਸਲ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅੰਗ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਕੱਪੜਾ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਉਪੇਂਦ੍ਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫਸਲ ਕਟਾਈ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਅਤੇ ਹਸਤਸ਼ਿਲਪ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ । ਇਹ ਹਸਤਸ਼ਿਲਪ ਨਾ ਕੇਵਲ ਸਾਡੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਹਨ , ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਜੀਵਿਕਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਾਧਨ ਵੀ ਹਨ।
ਸਥਾਨਕ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤੰਗ ਉਡਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲਬਾਤ ਨੇ ਕਲਾ ਦੇ ਉਸ ਰੂਪ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਉੱਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਚਟਖ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤੰਗਾਂ , ਚਰਖਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗੀਨ ਮਾਂਜੇ  ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਚਿੱਤਰ ਉਕੇਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ । ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੰਡਵਾ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੱਕ , ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਉਪਹਾਰ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ , ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਟਨਾ ਦੇ ਵੀ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਵੀ ਆਭਾਰ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤਾ । ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟਤਾਵਾਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ "ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕਤਾ" ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਕਬਾਇਲੀ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਦੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਮਈ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ । ਇਸ ਉਤਸਵ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਾ ਕੇਵਲ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀ 75 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਈ ਗਈ , ਸਗੋਂ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਮਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ "ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ" ਦੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦੀ ਹੈ । ਪਤੰਗਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚੀ ਉਡਾਨ ਭਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਆਪਣੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਸਮਾਏ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੰਯੋਜਨ।