ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2022 ਦੀ ‘ਵਾਟਰ ਹੀਰੋਜ: ਸ਼ੇਅਰ ਯੋਰ ਸਟੋਰੀਜ’ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਵਿਜੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ
ਜਲ ਸਰੁੱਖਿਆ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਛੇ ਵਿਜੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ 10,000 ਰੁਪਏ ਨਕਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ
ਜਲ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ‘ਜਨ ਅੰਦੋਲਨ’ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਜਲ ਸੰਸਾਧਨ, ਨਦੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ‘ਵਾਟਰ ਹੀਰੋਜ: ਸ਼ੇਅਰ ਯੋਰ ਸਟੋਰੀਜ’ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਸਿਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਤੀਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ MyGov ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ 1 ਦਸੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ 30 ਨਵੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2022 ਮਹੀਨੇ ਲਈ 6 ਵਿਜੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ 10,000/- ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਕਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਲ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਇਸ ਵਧੀਆ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ਵਿਆਪੀ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਮਿਲੇਗਾ।
ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਧਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜਲ ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਕੇ ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਹੈ ਤਾਕਿ ਸਾਰੇ ਹਿਤਧਾਰਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਵਹਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਤਿੰਮ ਐਡੀਸ਼ਨ MyGov ਪੋਰਟਲ ਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਐਡੀਸ਼ਨ 1 ਸਤੰਬਰ 2019 ਤੋਂ 30 ਅਗਸਤ 2020 ਤੱਕ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ 19 ਸਤੰਬਰ 2020 ਤੋਂ 31 ਅਗਸਤ 2021 ਤੱਕ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੀਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ 1 ਦਸੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 30 ਨਵੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੁਲਾਈ 2022 ਲਈ ਛੇ ਵਿਜੇਤਾ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:
-
ਮਨੀਸ਼ ਰਾਜਪੂਤ: ਗਵਾਲੀਅਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮਨੀਸ਼ ਰਾਜਪੂਤ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਯੁਵਾ ਸ਼ਿਵਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਲ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਜਮੀਨ ਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਭਿਯਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਨਤਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ, ਭੂਮੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਭਿਯਾਨ ਤੇ ਜਨ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ, ਜਨ ਅੰਦੋਲਨ 2018, ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਕਰਾਹਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 2013-16 ਤੱਕ ਜਲ ਅਧਿਕਾਰ ਅਭਿਯਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ 2016-18 ਦਰਮਿਆਨ, ਪੈਦਲ ਮਾਰਚ, ਸੈਮੀਨਾਰ ਆਦਿ ਦੇ ਆਯੋਜਨ/ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੇ ਹਨ। 2019 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਲ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਨਦੀ ਕਾਇਆ ਕਲਪ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ 2019 ਵਿੱਚ ਜਲ ਜਨ ਜੋੜਿਆ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਇਕਾਈ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਰਹੇ ਹਨ।
-
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ: ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਰੂਦਰਪ੍ਰਯਾਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਜਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਮੁਦਾਏ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਰਚ 22 ਵਿੱਚ Sarkaritel.com ਨੇ ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤ ਜਲ ਜੀਵਨ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸਮੁਦਾਏ ਨੂੰ ਜਲ ਪ੍ਰਹਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤੇ ਇੱਕ ‘ਜਨ ਅੰਦੋਲਨ’ ਅਭਿਆਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਚਲਦੇ 40 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਚਲ-ਖਲੋ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ 45 ਫੇਰੋ-ਮੀਮਿੰਟ ਟੈਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।
-
ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਘਾਡਗੇ: ਇੱਕ ਪ੍ਰੈੱਸ ਰਿਪੋਰਟਰ ਹੋਣੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਤੋਂ ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ ਹਨ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਜਲ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮਾਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜਲ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਵੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਹੈ।
-
ਡਾ. ਟੀ ਵਸੰਤ ਲਕਸ਼ਮੀ: ਵਸੰਤ ਲਕਸ਼ਮੀ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ, ਨੇਲੌਰ, ਆਂਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਵੱਛਤਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਪੇਅਜਲ, ਜਲ ਸੰਚਾਈ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣਾ ਆਦਿ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਟਰੱਸਟ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮਦਾਏ ਵਿੱਚ ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਕਾਰਜ, ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ‘ਤੇ 1000 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਰੈਲੀਆਂ, 2400 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, 2400 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਜਲ ਸਰੁੱਖਿਆ ਕਾਰਜ, 1800 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਆਰਡਬਲਿਊਐੱਚ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ, 500 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ 830 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
-
ਭੁਵਨਾ ਪੰਚਨਾਥ: ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ੀਆਨਾ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਨੇ ਰੇਨ ਵਾਟਰ ਹਾਰਵਸਟਿੰਗ  ਸੰਰਚਨਾ, ਨਵੇਂ ਆਰਡਬਲਿਊਐੱਚ ਖੂਹ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੋ ਚੈਨਲ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਰਿਚਾਰਜ ਵੇਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਬਲਾਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਟੈਰੇਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਮੀਹ ਜਲ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਖੂਹ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਘਰ-ਘਰ ਜਾਕੇ ਅਭਿਯਾਨ ਚਲਾਇਆ। ਫਲੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਏਅਰਰੇਟਰ, ਕਿਚਨ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਬਾਥਰੂਮ ਇਨਲੇਟ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖਪਤ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ। 2010-17 ਦਰਮਿਆਨ ਗ੍ਰੇ ਵਾਟਰ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਡ੍ਰਿਪ ਸਿੰਚਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀਵਰੇਜ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕਰਨ ਲਈ 2019 ਵਿੱਚ ਸੀਵਰੇਜ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਇਆ।
-
ਮਹੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ: ਉਹ ਰੈਡੀਏਟਰ ਅਤੇ ਪੰਖੇ ਦੇ ਡਿੱਬੇ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰਕੇ ਏਸੀ ਅਤੇ ਕੂਲਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਤੰਤਰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਕ-ਸਪੋਂਜੀ ਕੂਲਰ-ਕਮ-ਏਸੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੋਜਾਨਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ MyGov ਪੋਰਟਲ www.mygov.in ‘ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੁਕਬਾਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਇਸ ਪੋਰਟਲ ਤੇ 1-5 ਮਿੰਟ ਦੇ ਵੀਡਿਓ ਦੇ ਨਾਲ 300 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਤਨਾਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸਟ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜੋ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੋਵੇ ਅਟੈਚ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀ MyGov ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੀਡੀਓ  ਸਾਂਝੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, waterheroes.cgwb[at]gmail[dot]com ਤੇ ਵੀ ਐਟਰੀਆਂ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।