ମହାକାଶ ବିଭାଗ
ଦେଶର ପ୍ରଥମ ଘରୋଇ ବିକ୍ରମ ସବଅରବିଟାଲ ରକେଟ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କରି ଇତିହାସ ରଚିଲା ଇସ୍ରୋ
କେନ୍ଦ୍ର ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ପିଏମଓ, ଆଣବିକ ଶକ୍ତି ଓ ମହାକାଶ ଡକ୍ଟର ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସିଂ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଶ୍ରୀହରିକୋଟାରୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତଭାବେ ଏହି ସ୍ମରଣୀୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଅବଲୋକନ କରିବା ସହ ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଯାତ୍ରାର ଏକ ନୂତନ ଆରମ୍ଭ ଓ ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ନୂଆ ମୋଡ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି
ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଘରୋଇ ରକେଟର ସଫଳ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ପରେ ସେଠାରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଡକ୍ଟର ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସିଂ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ କହିଥିଲେ “ଅଭିନନ୍ଦନ ଭାରତ ! ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଯାତ୍ରାରେ ଏକ ନୂତନ ଆରମ୍ଭ! ମହାକାଶ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସରକାରୀ-ଘରୋଇ ଭାଗିଦାରୀ ନିମନ୍ତେ ଅନୁମତି ଦେଇଥିବାରୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଜୀ...ଆପଣଙ୍କୁ ଅଶେଷ ଧନ୍ୟବାଦ । ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟାର୍ଟ-ଅପ୍ ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ନୂଆ ମୋଡ... ଇସ୍ରୋର ନଭଶ୍ଚୁମ୍ଭୀ ସଫଳତାରେ ଆଉ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଛି ।
କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମହାକାଶ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ୨୦୨୦ରେ ଘରୋଇ ଭାଗିଦାରୀ ପାଇଁ ଖୋଲିବା ପରେ ଇସ୍ରୋର ଯାତ୍ରାରେ ଏହା ଆଉ ଏକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ । “ସଫଳତାର ସହ ମିଶନ ପ୍ରାରମ୍ଭ ହୋଇଛି ବୋଲି ଇସ୍ରୋ କହିଥିବାବେଳେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଘରୋଇ ରକେଟ ଆକାଶ ଛୁଇଁ ବିକ୍ରମ-ଏସ୍ ଇତିହାସ ରଚିଛି ବୋଲି ସ୍କାଏରୁଟ୍ ଏରୋସ୍ପେଶ କହିଛି ।
ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂଗଠନ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଘରୋଇ ବିକ୍ରମ-ସବଅରବିଟାଲ  ରକେଟ ସଫଳତାର ସହ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କରି ଇତିହାସ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ।
କେନ୍ଦ୍ର ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ପିଏମଓ, ଆଣବିକ ଶକ୍ତି ଓ ମହାକାଶ ଡକ୍ଟର ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସିଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ଏହି ସ୍ମରଣୀୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଶ୍ରୀହରିକୋଟାରୁ ଅବଲୋକନ କରିଥିଲେ ।
ଇସ୍ରୋ ଟିମ୍ ଓ ସଂସଦୀୟ ମହାକାଶ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ସ୍କାଏରୁଟ୍ ଏରୋସ୍ପେଟକୁ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଭିନନ୍ଦନ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇ ଡକ୍ଟର ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସିଂ କହିଛନ୍ତିି ଯେ “ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଏକ ଐତିହାସିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ମୋଡ ! ଇସ୍ରୋର ମହାକାଶକୁ ବିକ୍ରମ-ଏସ ରକେଟ ଉତ୍କ୍ଷେପଣର ଏକ ନୂତନ ଅୟମାରମ୍ଭ ।
ଡକ୍ଟର ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସିଂ କହିଥିଲେ ଯେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ୭୫ବର୍ଷ ଇତିହାସରେ ଇସ୍ରୋ ଏହାର ଗୌରବମୟ , ମହାକାଶ ଯାତ୍ରାରେ ଆଉ ଏକ ସଫଳତାର ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ସ୍ପର୍ଶ କରିଛି । ମନ୍ତ୍ରୀ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ଯୋଗୁଁ ଭାରତ ବିଶ୍ୱରେ ଅଗ୍ରଣୀ ମହାକାଶ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ହୋଇପାରିଛି । ଅନେକ ଦେଶ ଭାରତୀୟ ବିଶେଷଜ୍ଞତାରୁ କିଛି ଶିଖିବା ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରିବେ । ଦୁଇବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ମହାକାଶ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଭାରତରେ ଘରୋଇ ଭାଗିଦାରିତା ପାଇଁ ଖୋଲିଦେବା ଏକ ଅନନ୍ୟ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି ।
ଡକ୍ଟର ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସିଂ କହିଥିଲେ ଯେ ବିକ୍ରମ-ଏସ୍ ଗୋଟିଏ ଏକକ ପର୍ଯ୍ୟାୟଭୁକ୍ତ ଇନ୍ଧନ ରକେଟ । ଏହା ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ ଛଡା ହେବାକୁ ଥିବା ବିକ୍ରମ-୧ ପୂର୍ବରୁ ସ୍କାଏରୁଟ ଏରୋସ୍ପେସ ପ୍ରକଳ୍ପର ସବୁ ପଦ୍ଧତି ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବ । ଏହି ରକେଟ ସମୁଦ୍ରପତନ ଠାରୁ ସର୍ବାଧିକ ୮୧.୫ କିଲୋମିଟର ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗତି କରି ସମୁଦ୍ରରେ ପଡିବ । ଏହାର ମୋଟ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ସମୟ ମାତ୍ର ୩୦୦ସେକେଣ୍ଡ ।
ସ୍କାଏରୁଟ ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ ଯାହାକି ଇସ୍ରୋ ସହ ଏହାର ରକେଟ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ନିମନ୍ତେ ବୁଝାମଣାପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲା ବୋଲି ଡକ୍ଟର ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସିଂ କହିଛନ୍ତି । ଦେଶର ପ୍ରଥମ ଘରୋଇ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ସହ ସ୍କାଏରୁଟ୍ ଏରୋସ୍ପେସର ପ୍ରଥମ ଅଭିଯାନର ନାମ “ପ୍ରାରମ୍ଭ” ରଖାଯାଇଛି ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି ।
ଏକ ବିବୃତ୍ତିରେ ଇସ୍ରୋ କହିଛି ଯେ ପ୍ରାରମ୍ଭ ଅଭିଯାନ ସଫଳତାର ସହ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି । ଦେଶର ପ୍ରଥମ ଘରୋଇ ରକେଟ ବିକ୍ରମ-ଏସ୍ ଆକାଶ ଛୁଇଁଥିବା ସ୍କାଇରୁଟ୍ ଏରୋସ୍ପେସ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି । ଏହା ମହାକାଶକୁ ମୋଟ ତିନି ପେଲୋଡ ବହନ କରିଥିବାବେଳେ ଏଥିରୁ ଗୋଟିଏ ବିଦେଶୀ ଗ୍ରାହକଙ୍କର ରହିଛି ।
ପରେ ପରେ ଗଣମାଧ୍ୟମକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ଡକ୍ଟର ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସିଂ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଡକ୍ଟର ବିକ୍ରମ ସରାଭାଇ ଇସ୍ରୋର ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ତଥା ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଜନକ ବୋଲି ପ୍ରାଚୀନ ବିଜ୍ଞାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଭାରତ ପାଇଁ ଦେଇଥିବା ଆକାଂକ୍ଷିତ ସ୍ୱପ୍ନ ଆଦି ଗୌରବର ସହ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛି ।
ଡକ୍ଟର ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସିଂ ସ୍ମୃତିଚାରଣ କରି କହିଥିଲେ ଯେ ଡକ୍ଟର ବିକ୍ରମ ସାରାଭାଇ ସବୁବେଳେ ଇସ୍ରୋ ଜାତୀୟସ୍ତରରେ ଏକ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉତ୍ଥାପନ କରୁଥିଲେ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ସରକାର ଗତ ଆଠବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ପ୍ରମାଣ କରିଛି । ଭାରତର ଯୁବ ମେଧା ଶକ୍ତି ସୁଯୋଗ ପାଇବା ପରେ ସେମାନଙ୍କ ସାମର୍ଥ୍ୟ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଉତ୍ସାହର ସହ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି । ଭାରତର ବିଶାଳ ଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତ ଯୁବଶକ୍ତିର ବିରାଟ ସ୍ୱପ୍ନ ଥିବାବେଳେ ମୋଦୀଜୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ରାସ୍ତା ଦେଖାଇପାରିଛନ୍ତି ।
ଡକ୍ଟର ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସିଂ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମହାକାଶ ସଂସ୍କାର ଯୋଗୁଁ ମହାକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଷ୍ଟାର୍ଟ ଅପ ସଂଖ୍ୟା ତିନି ଚାରିବର୍ଷ ଆଗରୁ ମାତ୍ର ଦୁଇଟି ଥିବାବେଳେ ଆଜି ଏହା ୧୦୨ରେ ପହଞ୍ଚିଛି । ସେଗୁଡିକ ମହାକାଶ ଭଗ୍ନାବଶେଷ ପରିଚାଳନା, ନାନୋ ଉପଗ୍ରହ, ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ଯାନ, ଭୂପୃଷ୍ଠ ପଦ୍ଧତି ଓ ଗବେଷଣା ଆଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ଭାରତକୁ ଭାରତୀୟ ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ନବୋନ୍ମେଷ ସାମର୍ଥ୍ୟରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱୀକୃତି ମିଳିଥିବାବେଳେ ଆମ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପମାନଙ୍କ ଚାହିଦା ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ସିଂ କହିଛନ୍ତି । ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଭାରତରୁ ଉତ୍ସାହ ପାଇବା ଅପେକ୍ଷାରେ ରହିଛି ଓ ଅନେକ ଦେଶ ଉପଗ୍ରହ ଓ ନାନୋ ଉପଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣରେ ଭାରତଠାରୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଉଛନ୍ତି ।