ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିବାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ନିରାପଦ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଦେଶର ଏକ ଶହ ଜିଲ୍ଲାରେ ୧୦୦ଫୁଡ ଷ୍ଟ୍ରୀଟ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ପ୍ରସ୍ତାବ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଫୁଡ ଷ୍ଟ୍ରୀଟ ପାଇଁ ପ୍ରତି ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଏକ କୋଟି ଟଙ୍କାର ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ
ଫୁଡ ଷ୍ଟ୍ରୀଟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ସଫଳ କରିବାକୁ ସହରାଞ୍ଚଳ ବିକାଶ ବ୍ୟାପାର ଓ ଆବାସ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୋଜନା ସହିତ ଏହାକୁ ମିଶାଯାଇ ପାରିବ
ନିରାପଦ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାନୀୟ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗତ ବିଶ୍ୱସନୀୟ କେବଳ ବଢିବ ନାହିଁ, ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନୀୟ ନିଯୁକ୍ତି, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବ
ଦେଶର ୧୦୦ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅତି କମ୍ରେ ଗୋଟିଏ କରି ଫୁଡ ଷ୍ଟ୍ରୀଟ ଖୋଲି ତାହାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି । ଏହାକୁ ଆଗୁଆ ଯୋଜନା ବା ପାଇଲଟ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ଭିତ୍ତିରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯିବ । ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ନିରାପଦ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଏହି ଫୁଡ ଷ୍ଟ୍ରୀଟ ଯୋଜନା କେନ୍ଦ୍ର ସହରାଞ୍ଚଳ ବିକାଶ ଏବଂ ଆବାସ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ସହଯୋଗରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ । ଏହା ଦ୍ୱାରା ଉଭୟ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟୀ ଏବଂ ଉପଭୋକ୍ତା ଉପକୃତ ହେବେ। ଏଥିରେ ସମଗ୍ର ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟୀ ସମୁଦାୟ ଓ ସାଧାରଣ ଜନତା ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ସାମିଲ ହୋଇପାରିବେ । ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣ ନିରାପଦ ହେଲେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟବାହିତ ରୋଗକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ହେବ ଏବଂ ଲୋକେ ସୁସ୍ଥ ରହିବେ । ଏହା ଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କ ସାମଗ୍ରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟାବସ୍ଥା ଭଲ ରହିବ ।
ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ପତ୍ର ଲେଖି କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଚିବ ଶ୍ରୀ ରାଜେଶ ଭୂଷଣ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଆବାସ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ସଚିବ ମନୋଜ ଜୋଶୀ ଏହି ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କରେ ଅବଗତ କରାଇଛନ୍ତି । ଉଭୟ ସେମାନଙ୍କ ପତ୍ରରେ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ ଫୁଡ ଷ୍ଟ୍ରୀଟ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲେ ଲୋକେ ସହଜରେ ନିରାପଦ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ପାଇବେ । ଏହା ମଧ୍ୟ ନିରାପଦ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବ ଏବଂ ଲୋକେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଖାଦ୍ୟ ପାଇବା ଦ୍ୱାରା ସୁସ୍ଥ ରହିବେ । ନିରାପଦ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ ନୀତିରେ ‘ଠିକ୍ ଖାଅ’ ଅଭିଯାନକୁ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ କରାଯିବ । ଏହା ଫଳରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ଓ ଆଦର ବଢିବ । ଏହା ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଅଧିକ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ଦେବା ସହିତ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ବଢାଇବ । ଏହା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ, ପରିସ୍କାର ଓ ସବୁଜ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ।
ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଷ୍ଟ୍ରୀଟ୍ ଫୁଡ ଭାରତୀୟ ସମାଜର ଏକ ଅଂଶ ବିଶେଷ ପାଲଟି ଯାଇଛି । ସମୟ ସୁବିଧା ପାଇଲେ ଲୋକେ ବାହାରକୁ ଯାଇ ରାସ୍ତାକଡରେ ମିଳୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟର ମଜା ଉଠାଇଥାନ୍ତି । ଷ୍ଟ୍ରୀଟ ଫୁଡ ଦୈନନ୍ଦିନ ଖାଦ୍ୟ କ୍ରେତାଙ୍କୁ କେବଳ ସୁଲଭ ମୂଲ୍ୟରେ ଯୋଗାଇ ନ ଥାଏ । ଏହା ମଧ୍ୟ ସିଧାସଳଖ ଲୋକଙ୍କୁ ରୋଜଗାରର ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ । ଏହା ମଧ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଶିଳ୍ପକୁ ସହାୟତା ଯୋଗାଇଥାଏ । ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ରାସ୍ତାକଡରେ ମିଳୁଥିବା ଖାଦ୍ୟର ନିରାପତ୍ତା, ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା, ମାନ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗତ ଦିଗ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ବେଗର ବିଷୟ ହୋଇରହିଛି ।
ସହରର କାୟା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢୁଥିବାବେଳେ ଷ୍ଟ୍ରୀଟଫୁଡ ବେପାରୀଙ୍କ ପସରା ସଂଖ୍ୟା ବଢୁଛି । ରାସ୍ତାର ଉଭୟ ପାଶ୍ୱର୍ରେ ଖାଦ୍ୟ ବିକ୍ରେତାଙ୍କ ବିପଣୀ ଧାଡି ଲାଗୁଛି । ଏହା ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନାହିଁ କିମ୍ବା ପରିଷ୍କାର ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ଓ ଖାଦ୍ୟର ମାନ ତଥା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗତ ଦିଗ ପ୍ରତି ପ୍ରାୟ ନଜର ରହୁନାହିଁ । ଫଳରେ ଷ୍ଟ୍ରୀଟ ଫୁଡ୍ ରୋଗ ସଂକ୍ରମଣର ଏକ ଉତ୍ସ ପାଲଟିବା ସହିତ ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ଏଠାରେ ନିରାପଦ ଖାଦ୍ୟାଭାସ ନୀତି ନାହିଁ । ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଷ୍ଟ୍ରୀଟ ଫୁଡକୁ ଅଧିକ ନିରାପଦ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପଦ କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରାଯାଉଛି ।
ଷ୍ଟ୍ରୀଟ ଫୁଡ ସଂକ୍ରାନ୍ତ ଏହି ଅଭିନବ ପ୍ରୟାସ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମିଶନ ମାଧ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ ।ଉଭୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳ ବିକାଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏହାକୁ ମିଳିତଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବେ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରତି ଫୁଡ୍ ଷ୍ଟ୍ରୀଟ ପାଇଁ ଏକ କୋଟି ଟଙ୍କା ଲେଖାଏଁ ଯୋଗାଇ ଦେବେ । ଦେଶର ୧୦୦ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ ।  ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଏକ କୋଟି ଟଙ୍କାର ସହାୟତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଫୁଡ ଷ୍ଟ୍ରୀଟ ପାଇଁ ମିଳିବ ତାହା ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟମିଶନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅଧୀନରେ ୬୦:୪୦ କିମ୍ବା ୯୦:୧୦ ଅନୁପାତରେ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ । ଏଥିରେ କିଛି ସର୍ତ୍ତ ରହିବ । ଫୁଡ ଷ୍ଟ୍ରୀଟରେ ବିକ୍ରି ହେବାକୁ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥର ମାନ ଏଫ୍ଏସ୍ଏସ୍ଏ ଆଇର ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁସାରେ ହେବ ।
ପୌର ନିଗମ, ବିକାଶ ପ୍ରାଧିକରଣ/ଜିଲ୍ଲାପାଳ ରାଜ୍ୟସ୍ତରରେ ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବେ । ଆର୍ଥିକ ସମ୍ବଳ ଓ ଭୌତିକ ଭିତ୍ତିଭୂମିର କିପରି ଉପଯୁକ୍ତ ସମ୍ମିଶ୍ରଣ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ ତାହା ସେମାନେ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବେ । ଏହାଛଡା ଖାଦ୍ୟ ପରିବେଷଣକାରୀଙ୍କୁ ତାଲିମ, ସ୍ୱାଧୀନ ତୃତୀୟ ପକ୍ଷ ଅଡିଟ୍, ଇଟ୍ ରାଇଟ୍ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପ୍ରଦାନ, ଷ୍ଟ୍ରୀଟ ଫୁଡ ହବ ସ୍ଥାପନ ଓ ଏହାର ଆଧୁନିକୀକରଣ ପାଇଁ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଅପରେସନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପରିପାଳନ କାମ ମଧ୍ୟ ପୌର ନଗମ/ପ୍ରାଧିକରଣ ଓ ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କ ସ୍ତରରେ କରାଯିବ । ଏଥିରେ ଖାଦ୍ୟ ନିରାପତ୍ତା ରକ୍ଷା, ଷ୍ଟ୍ରୀଟଫୁଡ ଭେଣ୍ଡରଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ ପ୍ରଦାନ ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅନ୍ତ୍ୟୋଦୟ ଯୋଜନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍ ଚାଲିବ । ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରଶାସକମାନେ ତାଲିମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜନ କରି ଷ୍ଟ୍ରୀଟ ଭେଣ୍ଡରମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟର ନିରାପତ୍ତା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପରିପାଳନ ଓ ବର୍ଜ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀର ନିରାପଦ ପରିଚାଳନା ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ତାଲିମ ପ୍ରଦାନ କରିବେ ।
State wise list of suggestive number of food streets
|
|
S.N.
|
|
State/UT
|
|
No. of food streets
|
|
1
|
|
Andhra Pradesh
|
|
4
|
|
2
|
|
Assam
|
|
4
|
|
3
|
|
Bihar
|
|
4
|
|
4
|
|
Chhattisgarh
|
|
4
|
|
5
|
|
Delhi
|
|
3
|
|
6
|
|
Goa
|
|
2
|
|
7
|
|
Gujarat
|
|
4
|
|
8
|
|
Haryana
|
|
4
|
|
9
|
|
Himachal Pradesh
|
|
3
|
|
10
|
|
Jammu & Kashmir
|
|
3
|
|
11
|
|
Jharkhand
|
|
4
|
|
12
|
|
Karnataka
|
|
4
|
|
13
|
|
Kerala
|
|
4
|
|
14
|
|
Ladakh
|
|
1
|
|
15
|
|
Madhya Pradesh
|
|
4.
|
|
16
|
|
Maharashtra
|
|
4
|
|
17
|
|
Odisha
|
|
4
|
|
18
|
|
Punjab
|
|
4
|
|
19
|
|
Rajasthan
|
|
4
|
|
20
|
|
Tamil Nadu
|
|
4
|
|
21
|
|
Telangana
|
|
4
|
|
22
|
|
Uttar Pradesh
|
|
4
|
|
23
|
|
Uttarakhand
|
|
4.
|
|
24
|
|
West Bengal
|
|
4
|
|
25
|
|
Arunachal Pradesh
|
|
1
|
|
26
|
|
Manipur
|
|
1
|
|
27
|
|
Meghalaya
|
|
1
|
|
28
|
|
Mizoram
|
|
1
|
|
29
|
|
Nagaland
|
|
1
|
|
30
|
|
Sikkim
|
|
1
|
|
31
|
|
Tripura
|
|
1
|
|
32
|
|
A & N Islands
|
|
1
|
|
33
|
|
Chandigarh
|
|
1
|
|
34
|
|
DI) & DNH
|
|
1
|
|
35
|
|
Lakshadweep
|
|
1
|
|
36
|
|
Puducherry
|
|
1
|
|
|
|
Total
|
|
100