ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଓ ସଶକ୍ତିକରଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ
ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଓ ସଶକ୍ତିକରଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ କୋଭିଡ-19 ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଂଚଳରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ସୁରକ୍ଷା ଓ ନିରାପତ୍ତା ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି
କରୋନା ମହାମାରୀକୁ ଆଖି ଆଗରେ ରଖି କେନ୍ଦ୍ର ସାମାଜିନ ନ୍ୟାୟ ଓ ସଶକ୍ତିକରଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଂଚଳଗୁଡିକରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଓ ନିରାପତ୍ତା ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ନିୟମାବଳୀ ଜାରି କରିଛନ୍ତି । ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଦେଖାଦେଇଥିବା କରୋନା ମହାମାରୀକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଉଭୟ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏହାର ନିରାକରଣ ନିମନ୍ତେ କେତେକ ଜରୁରିକାଳୀନ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି । ଭାରତ ସରକାର ଏହାକୁ ଏକ ଜାତୀୟ ବିପତ୍ତି ଭାବେ ବିବେଚନା କରି ଜାତୀୟ ବିପତ୍ତି ପରିଚାଳନା ଆଇନ 2005 ଅଧିନରେ ଏଥିପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ନିୟମାବଳୀମାନ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ସଂସ୍ଥା ଭାବେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିବାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପାଇଁ କେତେକ ନିୟମାବଳୀ ପ୍ରଣୟନ କରିଛନ୍ତି । ଏଗୁଡିକ ୱେବସାଇଟ www.mohfw.gov.inରେ ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି । ଏଥିରେ ଅର୍ନ୍ତଭୂକ୍ତ ବିଷୟଗୁଡିକ ହେଲା –
• ନାଗରୀକ ଓ ସର୍ବାଗ୍ରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ ସଚେତନତା ସାମଗ୍ରୀ 
• ଜନସମାଗମ ଓ ସାମାଜିକ ଦୂରତ୍ୱ ନେଇ ଉପଦେଶାବଳୀ
• ରୋଗୀ ସେବା ନେଇ ହସ୍ପିଟାଲ ଏବଂ ଟେଲି ମେଡିସିନ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମାବଳୀ
• ସାଧାରଣ ହେଲ୍ପ ଲାଇନ ନମ୍ବର - 1075, 011-23978046, 9013151515
• ବାରମ୍ବାର ପଚାରା ଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
କୋଭିଡ-19 ସମଗ୍ର ଜନସମାଜ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରୁଥିବା ବେଳେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାରିରୀକ ଅସମର୍ଥ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଏହାକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି । ସେଥିପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଅସମର୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଷୟ ନିରୁପଣ କରାଯାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଗାଇ ଦେବା ସର୍ବାଗ୍ରେ ବାଂଛନିୟ । ଶାରିରୀକ ଅସମର୍ଥ୍ୟ ଆଇନ 2016ର ଧାରା 8 ଅନୁସାରେ ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କର ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଳି ସମାନ ସୁରକ୍ଷା ଅଧିକାର ରହିଛି । ଜାତୀୟ, ରାଜ୍ୟ ଓ ଜିଲ୍ଲା ସ୍ତରରେ ଥିବା ଆପଦା ପର୍ତ୍ତୃଚାଳନା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଏଥିନେଇ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବିଷୟ ଅବଗତ କରାଇବାକୁ ଆଇନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି । ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ପରିଚାଳନା ଆୟୁକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଏହି କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷର କର୍ମକର୍ତ୍ତାମାନେ ଆପଦା ପରିଚାଳନା ସମୟରେ ଏ ବିଷୟରେ ଅବଗତ କରାଇବେ । 2019 ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଜାତୀୟ ଆପଦା ପରିଚାଳନା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଆପଦକାଳୀନ ବିପଦ ପ୍ରଶମନ ନେଇ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରିଥିଲା । ଚଳିତ ମାସ 24 ତାରିଖ ଦିନ କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ବିଭିନ୍ନ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ କୋଭିଡ-19 ସଂକ୍ରମଣ ରୋକିବା ଦିଗରେ 21 ଦିନିଆ ଲକଡାଉନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରିଛନ୍ତି ଯାହାକି 25 ତାରିଖ ଠାରୁ ଲାଗୁ ହୋଇଛି ।
କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିବାର କଲ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ନିୟମାବଳୀଗୁଡିକ ସମସ୍ତ ନାଗରୀକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲାଗୁ ହେଉଥିବା ବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଓ ଜିଲ୍ଲା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଏହି ମହାମାରୀ କାଳରେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଓ ନିରାପତ୍ତା ପାଇଁ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦେବେ ।
ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ-
• କୋଭିଡ-19 ସଂକ୍ରାନ୍ତ ସମସ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ସରଳ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷାରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଯିବ । ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏଗୁଡିକୁ ବ୍ରେଲି ଏବଂ ଚକ୍ଷୁହୀନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଅଡିଓ ଟେପ ଏବଂ ଶ୍ରବଣବାଧିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟଶ୍ରାବ୍ୟ କଥାବସ୍ତୁ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ ।
• କୋଭିଡ-19 ମୁକାବିଲା ଲାଗି ନିଯୁକ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀ ମାନଙ୍କ ଭଳି ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ସୁରକ୍ଷା ପାଇବେ ।
• ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ଓ ସେମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ନେଇ ଏଥିରେ ନିଯୁକ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କର୍ମୀମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ତାଲିମ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ ।
• ସମସ୍ତ ସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ବା ଅଭିଯାନ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
• କ୍ୟାରେନଟାଇନ ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀର ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ । ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଲାଗି ନିଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ନିଜେ ଯାଇ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଂଚିବା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ । ଭିଡ ମଧ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନେ ଆସି ଲକଡାଉନ କାଳରେ ଆସିବାରେ ଅସୁବିଧା ହେଉଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି ।
• ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା ଦିଗରେ ନିଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ନିଜର ସୁରକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଯିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଅସୁବିଧାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ବିଭିନ୍ନ ଆବାସିକ କଲ୍ୟାଣ ସଂଘର କର୍ମକର୍ତ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ।
• କୌଣସି ଘରେ ବା ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ କ୍ୟାରେନଟାଇନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଆବଶ୍ୟକ ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଜଳ, ଔଷଧପତ୍ର ଇତ୍ୟାଦି ଯଥାସମ୍ଭବ ପହଂଚାଇବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯିବା ଉଚିତ ।
• ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ଓ ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଦୈନନ୍ଦିନ ସାମଗ୍ରୀ ଯେପରି ବିଭିନ୍ନ ଷ୍ଟେର ଓ ସୁପରମାର୍କେଟରେ ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେବ ସେଥିପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାକୁ ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରମାନେ ଚେଷ୍ଟିତ ରହିବେ ।
• ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ ଥିଲେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ କରାଇ ଯାତ୍ରା ପାସ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ ।
• ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାରେ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା ସହ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ଶିଶୁ ଓ ମହିଳାମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯିବ ।
• ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନେ ସହଜରେ ସଂକ୍ରମିତ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣରୁ ଅସମର୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଉଭୟ ସରକାରୀ ଓ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିତ୍ୟ ବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଅବ୍ୟାହତ ଦିଆଯିବ ।
• କ୍ୟାରେନଟାଇନରେ ଥିବାବେଳେ ଅନଲାଇନ ଜରିଆରେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାର ସହ ଉପଦେଶ ଦିଆଯିବା ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରାଯିବ ।
• ରାଜ୍ୟସ୍ତରରେ କେବଳ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଜନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ 24x7 ହେଲ୍ପଲାଇନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯିବ ।
• କୋଭିଡ-19 ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦେବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଂଚଳ ଗୁଡିକ ବିଶେଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ ।
ଏହି ସମୟ କାଳବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନର ସୂତ୍ର-
ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରୀୟ-
• ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଆୟୁକ୍ତ ଏହାର ନୋଡାଲ ଅଧିକାରୀ ରହିବେ ।
• ଏହି ସମୟରେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟାର ସେହି ହିଁ ମୁଖ୍ୟ ରହିବେ ।
• ସେ ରାଜ୍ୟ ଆପଦା କାଳୀନ ପରିଚାଳନା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ପୁଲିସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଭାଗ ସହ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟା ନେଇ ଯୋଗସୂତ୍ର ରକ୍ଷା କରିବେ ।
• କୋଭିଡ-19 ସଂକ୍ରାନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ କଟକଣା ଓ ଆବଶ୍ୟକ ସେବା ନେଇ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷାରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଛି ।
ଜିଲ୍ଲା ସ୍ତରୀୟ-
• ଜିଲ୍ଲାରେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ଜିଲ୍ଲା ଅଧିକାରୀ ନୋଡାଲ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ।
• ଜିଲ୍ଲାସ୍ତରୀୟ ନୋଡାଲ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନିକଟରେ ଜିଲ୍ଲାୱାରୀ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଏକ ତାଲିକା ରହିବା ସହ ସମୟ ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ।
• ଉପଲବ୍ଧ ସମ୍ବଳର ଉପଯୋଗ କରି ଏହି ଅଧିକାରୀ ବିଭିନ୍ନ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିବେ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ବିଭିନ୍ନ ଅଣସରକାରୀ ବା ଆବାସିକ କଲ୍ୟାଣ ସଂଘଗୁଡିକର ସହାୟତା ମଧ୍ୟ ନେଇପାରିବେ ।