पंतप्रधान कार्यालय
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी फ्रान्समध्ये भारतीय समुदायासमोर केलेले भाषण
नवी दिल्ली, 23 ऑगस्ट 2019
फ्रान्सचे मान्यवर नागरिक आणि या ठिकाणी आपले कष्ट आणि आपल्या गुणवत्तेने भारत आणि फ्रान्सचा सन्मान वाढवणाऱ्या तुम्हा सर्व सहकाऱ्यांना माझा नमस्कार.
बंधू आणि भगिनींनो, भारत आणि फ्रान्स यांची मैत्री अतूट आहे आणि ही केवळ एक मैत्री नाही तर मैत्रीपेक्षाही जास्त अविट असलेले जुने नाते आहे. असा कोणताही एखादा प्रसंग किंवा जागतिक व्यासपीठ नसेल जिथे आमच्या देशांनी एकमेकांना पाठिंबा दिला नसेल आणि एकत्र काम केले नसेल आणि म्हणूनच आजचा दिवस या मैत्रीच्या नावाने आहे.
मित्रांनो, खूप चांगल्या मैत्रीचा अर्थ हा आहे.... सुख-दुःखात एकमेकांना साथ देणे, मग ती परिस्थिती कोणतीही असो. जेव्हा भारत किंवा फ्रान्समध्ये काही तरी चांगली कामगिरी होते तेव्हा आम्हाला एकमेकांच्या या कामगिरीने आनंद होतो. मला वाटते की भारतात फ्रान्सच्या फूटबॉल संघाच्या चाहत्यांची तर जितकी फ्रान्समध्ये आहे त्यापेक्षाही जास्त भारतात असेल. जेव्हा फ्रान्सने फूटबॉलचा विश्वचषक जिंकला तेव्हा त्या विजयाचा जल्लोष भारतात देखील मोठ्या उत्साहाने करण्यात आला होता.
मित्रांनो, याच प्रकारे आम्ही दुःखाच्या प्रसंगातही एकमेंकाच्या पाठिशी तितक्याच आत्मीयतेने उभे राहातो. याचे उदाहरण म्हणजे फ्रान्समध्ये एयर इंडियांच्या झालेल्या दोन विमान अपघातांची आठवण करून देणारी स्मारके देखील आहेत. या दुर्घटनेत अनेक भारतीय नागरिकांचा मृत्यू झाला होता. त्यामध्ये भारताच्या महान शास्त्रज्ञांपैकी एक डॉ. होमी जहांगीर भाभा देखील होते. भारताच्या या महान सुपुत्राला आणि या अपघातात मरण पावलेल्या इतर भारतीयांना मी श्रद्धांजली वाहतो.
मित्रांनो, या स्मारकाची प्रत्येक शिळा आपल्या नागरिकांची एकमेकांविषयीच्या संवेदनशीलतेचे जिवंत प्रतीक आहे. या विमानाचा अपघात झाल्यानंतर त्याच्या अवशेषांच्या शोधासाठी दिवसरात्र कष्ट उपसणाऱ्या, विपरित परिस्थितीत काम करणाऱ्या त्या गाईड्सना देखील आम्ही प्रणाम करतो. आज त्या गाइड्सशी आणि त्यांच्या कुटुंबियांशी तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून संपर्क करण्याची संधी प्राप्त झाली आहे. मी त्या गाइड्सचे आणि त्यांच्या कुटुंबीयांचे भारताच्या वतीने आदराने आभार मानतो. हे स्मारक उभारण्यासाठी अतिशय महत्त्वाची भूमिका बजावणाऱ्या जरवेच्या महापौरांचे देखील मी आभार मानतो. मला आमंत्रित केल्याबद्दल आणि तुम्हा सर्वांना भेटण्याची संधी दिल्याबद्दल देखील मी फ्रान्सचे सरकार, राष्ट्राध्यक्ष मॅक्राँ आणि फ्रान्सच्या जनतेचे आभार मानतो.
मी एक आश्वासन दिले होते, तुमच्या लक्षात आहे की नाही ते मला ठाऊक नाही... पण माझ्या लक्षात आहे, साधारणपणे राजकारण्यांना आश्वासने विसरून जाण्याची हौस असते पण मी त्या कुळातील नाही आणि म्हणूनच मी स्वतःच तुम्हाला त्या आश्वासनाची आठवण करून देत आहे. मी तुम्हाला म्हटले होते की, भारत आशा आणि आकांक्षांच्या नव्या प्रवासाला निघणार आहे आणि आज जेव्हा तुमच्यामध्ये मी उपस्थित झालो आहे तेव्हा अतिशय नम्रतेने, अतिशय विश्वासाने हे सांगू शकतो की आम्ही केवळ त्या प्रवासाची सुरुवातच केलेली नाही तर 130 कोटी भारतीयांच्या सामूहिक प्रयत्नांनी भारत जलदगतीने विकासाच्या मार्गावर वाटचाल करत आहे.याच कारणामुळे देशवासीयांनी पूर्वीपेक्षा जास्त जनादेश देऊन आमच्या सरकारला पाठिंबा दिला आहे. पुन्हा एकदा आम्हाला देशाची सेवा करण्याची संधी दिली आहे. हा जनादेश केवळ सरकार चालवण्यासाठी नाही तर एका नव्या भारताच्या निर्मितीसाठी आहे. एक असा नवा भारत ज्याची समृद्धी, सभ्यता आणि संस्कृतीचा संपूर्ण देशाला अभिमान असेल आणि जो 21व्या शतकाच्या आधुनिकतेचे नेतृत्व करेल. एक नवा भारत ज्याचा भर ease of doing business वर देखील असेल आणि जो ease of living ची हमी देऊन त्यासाठी प्रत्येक पाऊल उचलेल.
मित्रांनो, भारतात गेल्या पाच वर्षात अनेक सकारात्मक बदल झाले आहेत. या बदलांच्या केंद्रस्थानी भारताची युवा शक्ती, भारतातील गावे, गरीब, शेतकरी, नारी शक्ती असे सर्वच आहेत. मी फूटबॉल प्रेमींच्या देशात आलो आहे आणि जेव्हा फूटबॉल प्रेमींमध्ये उपस्थित आहे तेव्हा तुम्हा सर्वांनाच एखाद्या गोलचे महत्त्व किती असते हे चांगलेच ठाऊक असेल. आणि म्हणूनच काही साध्य करायचे असेल तर ते म्हणजे गोल करणेच तर असते. आम्ही गेल्या काही वर्षात काही असे गोल निर्धारित केले आहेत जे अशक्य मानले जात होते. पण आम्ही संघ भावनेच्या माध्यमातून त्या लोकांना त्या लक्ष्यांना साध्य करून दाखवले आहे.
मित्रांनो, संपूर्ण जगात एका निर्धारित काळात सर्वात जास्त बँक खाती जर कोणत्या देशात उघडली गेली असतील तर ती भारतात उघडली गेली. संपूर्ण जगात आज सर्वात मोठी आरोग्य विमा योजना कोणत्या देशात सुरू असेल तर त्या देशाचे नाव भारत आहे. भारताच्या या योजनेअंतर्गत, किती जास्त प्रमाणात लोकांना आरोग्य विमा योजनेचे संरक्षण मिळणार आहे याचा तुम्हाला केवळ या उदाहरणाने अंदाज येईल की अमेरिका, कॅनडा, मेक्सिको या सर्वांची एकूण लोकसंख्या जितकी आहे त्यांची बेरीज केली तर त्यापेक्षाही जास्त लोक या योजनेचे लाभार्थी आहेत.
मित्रांनो, संपूर्ण जगात 2030 पर्यंत क्षयरोगाचे उच्चाटन करण्याचे लक्ष्य निर्धारित करण्यता आले आहे. पण हा नवा भारत आहे ज्याबद्दल तुम्हाला अभिमान वाटेल कारण आम्ही ज्या गतीने यावर काम करत आहोत त्या गतीने भारत हे लक्ष्य पाच वर्षे आधीच म्हणजे 2025 पर्यंत साध्य करणार आहे.
त्याच प्रकारे COP-2021 मध्ये हवामान बदलाची जी उद्दिष्टे 2030 साठी निर्धारित करण्यात आली होती त्यापैकी बहुतेक उद्दिष्टे भारत पुढील एक दीड वर्षात साध्य करू शकेल.
बघा, भारत तोच आहे, गांधीजी तेच आहेत, तुम्ही देखील तिथेच आहात, गाधींजीची शताब्दी साजरी करण्यात आली, गांधीजींच्या 125व्या जयंतीचे वर्ष साजरे करण्यात आले, यावेळी गांधीजीच्या 150व्या जयंतीचे वर्ष साजरे केले जात आहे आणि आतापर्यंत जगातील 124 देशांच्या अतिशय नावाजलेल्या आघाडीच्या गायकांनी, संगीतकारांनी वैष्णव जन तो तेणे कहिये..... गायले आहे.
मित्रांनो, आज अनेक अभ्यासांचे निष्कर्ष जाहीर होत आहेत ज्यामध्ये हे सांगितले जात आहेत की भारत अतिशय जलदगतीने आपल्या गरीबीचे उच्चाटन करत आहे, आम्ही गरीबीच्या विळख्यातून बाहेर पडत आहोत, हे देखील आमचे एक लक्ष्य होते जे अतिशय जलदगतीने साध्य करण्यासाठी आम्ही प्रयत्न करत आहोत. भारत आज नव्या उर्जेने भरलेला आहे आणि स्टार्ट अपच्या विश्वात आज भारत जगात आघाडीवर आहे हे त्याचे प्रतीक आहे. लहान लहान शहरांमध्ये गुणवत्ता असलेले युवक एकापेक्षा एक नवीन काहीतरी निर्माण करत आहेत.
मित्रांनो, हे देखील तितकेच खरे आहे की, गेल्या पाच वर्षात आम्ही देशातील अनेक कुप्रथांना हद्दपार करण्याचा प्रयत्न केला आहे. आज नव्या भारतात भ्रष्टाचार, घराणेशाही, जनतेच्या पैशाची लूट, दहशतवाद यांच्यावर ज्या प्रकारे लगाम लावला आहे तो यापूर्वी कधीही लागला नव्हता
मित्रांनो, नव्या भारतात थकण्याचा- थांबण्याचा प्रश्नच निर्माण होत नाही. नवे सरकार स्थापन होऊन जास्त दिवस झालेले नाहीत. आता केवळ 75 दिवस झाले आहेत, शंभर दिवस पूर्ण होणे बाकी आहे आणि हे दिवस काहींसाठी सरकार स्थापन झाल्यानंतर स्वागत समारंभ करण्यासाठी असतात. फुलांच्या माळा असतात, जयजयकार होतात. आम्ही त्या चक्रात अडकलो नाही. केवळ 75 दिवस झाले आहेत पण अतिशय सुस्पष्ट धोरण आणि योग्य दिशेच्या मंत्राने प्रेरित होऊन एकामागोमाग एक मोठे निर्णय घेण्यात आले आहेत.
नवीन सरकार स्थापन झाल्यानंतर लगेचच जलशक्तीसाठी एक वेगळं, नवं मंत्रालय बनवण्यात आलं आहे. हे मंत्रालय पाण्यासंबंधित सर्व विषयांवर सर्वंकष कार्य करणार आहे. गरीब शेतकरी आणि व्यापारी बांधवांना निवृत्ती वेतन मिळावे, यासाठीही निर्णय घेण्यात आला आहे. तिहेरी तलाक ही अमानूष कृती आहे, महिलांचा सन्मान केला जावा आणि महिलेच्या डोक्यावर आयुष्यभर लटकणारी तिहेरी तलाकची तलवार कायमची नष्ट करण्यासाठी आम्ही ही पद्धत संपुष्टात आणली आहे. कोणी काही वाटावं अथवा काहीही वाटू नये, कोणी याविषयी लिहावं अथवा लिहू नये, कोणी बोलावं अथवा बोलू नये, तसंच कोणी बोलू शकेल किंवा कदाचित बोलूही शकणार नाही. परंतु करोडो कन्यांचे आशीर्वाद मिळाले आहेत आणि याच आशीर्वादांमुळे आगामी अनेक युगं भारताचं खूप भलं-चांगलं होणार आहे.
मुस्लिम भगिनी आणि मुलींवर होत असलेला अन्याय नवीन हिंदुस्तान कसा काय मान्य करू शकतो, स्वीकारू शकतो? याच प्रमाणे बालकांच्या सुरक्षेसाठी आणि आरोग्य क्षेत्रातही सरकारनं खूप महत्वपूर्ण क्रांतिकारी पावले उचलली आहेत. आज एका गोष्टीची खूप चर्चा होतेय..... ती म्हणजे आमच्या संसदेच्या यावेळच्या अधिवेशनचे सत्र गेल्या सहा दशकांपेक्षाही जास्त उत्पादक राहिले आहे. म्हणजेच गेल्या साठ वर्षात संसदेचे जितकी सत्रे झाली आहेत, त्यामध्ये जितके काम होत होते, त्यापैकी एका-एका सत्रामध्ये जास्त काम यावेळी झाले आहे. हे कसं काय झालं.... का झालं?... अहो, ‘मोदी है तो मुमकीन है’ म्हणजेच मोदी आहेत म्हणून शक्य आहे, यामुळं किंवा असं नाही; तर देशाच्या जनतेनं एक ‘ठप्पा’ लावला आहे. ही सव्वाशे कोटी देशवासियांची ताकद आहे. लोकशाहीची ताकद आहे आणि त्याचाच हा दबाव आहे. या दबावामुळं देशहितासाठी काम करण्याची प्रत्येकाला प्रेरणा मिळत आहे.
आपण सर्वजण जाणून आहात, दि.7 सप्टेंबर रोजी आपल्या सर्वांच ‘चांद्रयान’ चंद्रावर उतरणार आहे. या मोठ्या यशानंतर चंद्रावर उतरणारा भारत या जगातला चौथा देश असेल.
भगिनी आणि बंधूंनो, भारतामध्ये होत असलेल्या या प्रगतीमध्ये फ्रान्स आमचा खूप जुना साथीदार आहे. फ्रान्सबरोबर आमचे अतिशय जुने संबंध असून दिवसेंदिवस उभय देशांतले ऋणानुबंध अधिकाधिक दृढ, मजबूत झाले आहेत. एकमेकांच्या आवश्यकता लक्षात घेवून, गरजा जाणून घेवून एकमेकांविषयी संवेदनशीलता आणि एकमेकांविषयी विश्वासाची भावना मनात बाळगून आम्ही पुढे वाटचाल करीत आहोत. भारत आणि फ्रान्स एकमेकांसाठी लढलेही आहेत आणि जगलेही आहेत. दोन्ही देशांनी खांद्याला खांदा लावून शत्रूशी दोन हात केले आहेत. पहिल्या महायुद्धाच्या काळात 9 हजार भारतीय सैनिकांनी फ्रान्सच्या सैनिकांबरोबर मानवतेची बाजू घेवून आपल्या प्राणांची आहुती दिली होती. तीच ही भूमी आहे. आणि इथं वास्तव्य करीत असलेल्या प्रत्येक हिंदुस्तानीनं हुतात्मा झालेल्या या 9 हजार सैनिकांचा आकडा कधीही विसरून चालणार नाही.
मित्रांनो, आम्ही ‘फॅसिझम’ आणि ‘एक्सट्रिमिझम’ यांचा सामना भारतामध्येच नाही तर फ्रान्सच्या भूमीवर केला आहे. आमची मैत्री ठोस आदर्शांवर आधारित आहे. दोन्ही देशांच्या चरित्रांची निर्मिती ‘लिबर्टी- स्वातंत्र्य, इक्वलिटी- समानता आणि फ्रेटर्निटी-बंधुता’ या समसमान मूल्यांनी आणि मुद्यांनी झाली आहे. आज भारत आणि फ्रान्स हे दोन्ही देश दुनियेतल्या मोठ्या संकटाशी दोन हात करण्यासाठी सहकार्य करीत आहेत. त्यामागचं कारणही ही समान मूल्ये आहेत. मग अशी मोठी संकटे म्हणजे वाढता दहशतवाद असो अथवा हवामान बदलाचे संकट असो. लोकशाहीच्या मूल्यांना या संकटांपासून वाचवण्यासाठी या दोन्ही राष्ट्रांची संयुक्त जबाबदारी आहे, आणि आम्ही अगदी मनापासून ती जबाबदारी स्वीकारली आहे. भारत आणि फ्रान्स यांच्या संबंधांविषयी आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे, आम्ही आव्हानांना थेट सामोरं जातो. आम्ही समस्या, आव्हाने यांच्याविषयी फक्त बोलत बसत नाही. तर त्यावर ठोस कार्यवाही करतो. संपूर्ण जगामध्ये हवामान बदलाविषयी चर्चा तर खूप मोठ्या प्रमाणावर केली जात आहे. परंतु त्यावर प्रत्यक्ष कार्यवाही खूपच कमी केली जात असल्याचं दिसून येतंय. आम्ही आणि फ्रान्सनं मिळून ‘आयएसए’म्हणजेच ‘आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडी’ची प्रारंभीच स्थापना केली आहे. विशेष म्हणजे आता या आघाडीमध्ये दुनियाभरातले 75 देश सक्रिय कार्यरत आहेत. तसेच हवामान बदलाच्या आणि वैश्विक तापमान वृद्धीच्या विरोधात उभे राहिले आहेत. याबाबतीत ‘आयएसए’ अगदी योग्य दिशेनं काम करीत आहे.
बंधू आणि भगिनींनो, आजकाल आपण 21 व्या शतकातील सुविधांविषयी नेहमीच बोलत असतो. आपल्या बोलण्यात ‘नेक्स्ट जनरेशन इंन्फ्रा, नेक्स्ट जनरेशन इंन्फ्रा,’ असं वारंवार येत असतं. परंतु मला वाटतं, इथं ‘इन्फ्रा’ या शब्दाचा अर्थ थोडा वेगळाही घेता येईल. आज मी आपल्याशी संवाद साधण्यासाठी इथं आलो आहे. या फ्रान्सच्या भूमीवर आलो आहे, म्हणून मी ‘इन्फ्रा’ अर्थफोड करताना सांगू इच्छितो की, ‘इन म्हणजे इंडिया’ आणि ‘फ्रा म्हणजे फ्रान्स’! इन अधिक फ्रा म्हणजे इंडिया आणि फ्रान्स यांचा ताळमेळ घालणे. इतकंच नाही तर आघाडी इनफ्रा.... सौर इनफ्रापासून ते सामाजिक इनफ्रापर्यंत, तंत्रज्ञान क्षेत्रातल्या इनफ्रापासून ते अंतराळ इनफ्रापर्यंत, डिजिटल इनफ्रापासून ते सुरक्षा इनफ्रापर्यंत.... भारत आणि फ्रान्स आघाडी अधिक कार्यक्षमतेने पुढे जात आहे.
भारतामध्ये स्मार्ट शहरे निर्माण करण्यासाठी व्यवस्था तयार केली जात आहे त्यासाठी ‘इंटेलिजंट ट्रान्सपोर्ट’ क्षेत्रामध्ये भागीदारी केल्यामुळे त्याचा लाभ उभय देशांना मिळत आहे. बंधू आणि भगिनींनो, फ्रान्समध्ये भारतीय वैज्ञानिकांना आणि भारतामध्ये फ्रेंच तंत्रज्ञानाला खूप मानलं जातं. आपल्यापैकी अनेक लोक फ्रान्समध्ये संशोधक म्हणून काम करताना भारताच्या प्रतिभेचं प्रतिनिधीत्व करीत आहेत. अकॅडमिक एनर्जी एरॅास्पेस टेक्नॅालॅाजी आणि दुस-या हायटेक क्षेत्रांमध्ये दोन्ही देशांचे अतिशय महत्वपूर्ण प्रकल्प सुरू आहेत. या प्रकल्पांमुळे भारत आणि फ्रान्स एकमेकांशी चांगल्या अर्थानं जोडले गेले आहेत. फ्यूजन रिअॅक्टर बनवण्याचा संपूर्ण जगभरात एकमेव प्रकल्प फ्रान्समध्ये उभारण्यात येत आहे. आणि या प्रकल्पाच्या उभारणीसाठी भारतीय प्रतिभा भागीदार आहे. विशेष म्हणजे या आधुनिक युगातला हा एक महत्वपूर्ण वैज्ञानिक प्रकल्प आहे. आगामी पिढीला हे नवे तंत्रज्ञान अपार ऊर्जा उपलब्ध करून देणार आहे, महत्वाचे म्हणजे त्यामध्ये तुम्हा लोकांचाही सहभाग असणार आहे. ही गोष्ट तमाम भारतीयांच्या दृष्टीने गर्वाची, अभिमानाची गोष्ट आहे.
मित्रांनो, भारताच्या मातीशी तुमचं नातं आहे...... भारताच्या मातीत तुम्ही जन्मले आहात तर फ्रान्सच्या मातीशी तुमचं परिश्रमाचं, कर्माचं नातं आहे. भारत जन्मभूमी तर फ्रान्स तुमची कर्मभूमी आहे. तुम्हाला मिळणारे यश हे फ्रान्ससाठी गौरवाचा विषय तर आहेच त्याचबरोबर भारतालाही तुमचं कार्य गौरवास्पद वाटतं. भारतीय वंशाच्या लोकांनी फ्रान्सच्या सार्वजनिक जीवनामध्ये खूप चांगलं कार्य केलं आहे. अनेक भारतीय व्यक्ती तर फ्रान्सच्या संसदेचे सदस्यही आहेत. ज्यावेळी भारतीय प्रतिभावंतांचा फ्रान्समध्ये गौरव होतो, त्यांना सन्मान प्राप्त होतो, त्यावेळी आमचीही मान अभिमानाने उंचावते, ताठ होते..... आपण सर्वांनी फ्रान्सचे रितीरिवाज आणि कायदे-नियम चांगल्या पद्धतीने स्वीकारले आहेत, त्याचबरोबर आपले भारतीयत्वही जपले आहे, याचा मला आनंद वाटतो.
पॅरिसच्या सांस्कृतिक दिनदर्शिकेमध्ये आपल्या गणपती महोत्सवाला विशेष स्थान देण्यात आलं आहे, अशी माहिती मला इथं देण्यात आली. याचं जास्त कौतुक वाटलं. गणेश चतुर्थीच्या दिवशी संपूर्ण पॅरिसचं एक प्रकारे लहानशा भारतामध्येच रूपांतर होतं. आता काही दिवसांतच इथं ‘गणपती बाप्पा मोरया’चा जयघोष ऐकायला मिळेल. आपल्या सर्वांना माझ्या शुभेच्छा आहेत. उद्या जन्माष्टमीचा पवित्र सणही आहे. त्यासाठीही मी आपल्या सर्वांना खूप-खूप शुभेच्छा देतो.
मित्रांनो, यावर्षी आपण सगळेजण महात्मा गांधी यांची 150 वी जयंती आणि गुरूनानक देव जी यांचे 550 वे प्रकाश पर्व साजरे करणार आहोत. आपल्यापैकी अनेकजणांनी ‘गांधी प्रश्नमंजूषा’ मध्ये भाग घेतला असेल. आणखी कोणाला सहभागी व्हायचं असेल, तर अजूनही संधी आहे.
बंधू आणि भगिनींनो, देशाच्या विकासासाठी आपल्या सर्वांचं योगदान भारताला खूप मोठी ताकद देणारं आहे. भारत आणि फ्रान्स यांच्यामध्ये ऋणानुबंध अधिक दृढ होण्यासाठी या दोन्ही देशांची सरकारेच काम करतात असं नाही, तर खरे कार्य आपल्यासारखे नागरिक करताहेत. फ्रान्समध्ये भारताचे प्रतिनिधी तर तुम्ही सर्वजणच आहात. तुम्हीच भारताचा आवाज आहात, तुमच्यावरूनच भारताची खरी ओळख फ्रान्सवासियांना होणार आहे.
फ्रान्समध्ये भारताचा आवाज खणखणीत ठेवण्याचं काम तुम्ही नेहमीच, अगदी सदोदित करीत राहणार, असा माझा विश्वास आहे. मी नेहमीच म्हणत असतो, हिंदुस्तानामध्ये आता ‘तात्पुरती’ अशी कोणतीही व्यवस्था नसते. आपण पाहिलंच असेल हा देश सव्वाशे कोटी लोकांचा आहे, ही भूमी गांधी, बुद्ध यांची आहे. ही राम आणि कृष्णाची भूमी आहे. तात्पुरत्या व्यवस्थेला काढून टाकता टाकता 70 वर्षांचा प्रदीर्घ काळ लोटला. विचार करा, कोणतीही तात्पुरती व्यवस्था संपुष्टात आणण्यासाठी 70 वर्षांचा प्रदीर्घ कालखंड जावा लागला, याबद्दल हसावं की रडावं, मल समजेनासं झालंय.
मित्रांनो, रीफॅार्म, परफॅार्म, ट्रान्सफॅार्म आणि कायम स्वरूपी व्यवस्थेमध्ये पक्क्या-ठोस आधाराने देश पुढच्या दिशेनं वाटचाल करीत राहणार आहे. देश आपला हेतूही साध्य करेल आणि शिखरंही गाठेल. असा विश्वास व्यक्त करून मी पुन्हा एकदा आपल्या सर्वांचे खूप-खूप आभार मानतो.
धन्यवाद....
भारत माता की जय....!
भारत माता की जय....!
भारत माता की जय....!
B.Gokhale/S.Patil/S.Bedekar/D.Rane
(Visitor Counter : 86