ai4bharat/Pralekha huggingface dataset:
पंतप्रधान कार्यालय
मणिपूर मधल्या संगाई महोत्सवात पंतप्रधानांनी दूरदृष्य प्रणालीद्वारे केलेले संबोधन
खुरम जरी.संगाई महोत्सवाच्या यशस्वी आयोजनाबद्दल मणिपूरच्या सर्व जनतेचे खूप खूप अभिनंदन!
कोरोनामुळे दोन वर्षाच्या खंडानंतर या संगाई महोत्सवाचे आयोजन झाले आहे.पहिल्यापेक्षा अधिक भव्य स्वरुपात याचे आयोजन झाले आहे याचा मला आनंद आहे. मणिपूरच्या लोकांचा उत्साह आणि उत्कटता यांचे दर्शन यातून घडते. मणिपूर सरकारने,व्यापक दृष्टीकोन ठेवून याचे आयोजन ज्या पद्धतीने केले आहे ते निश्चितच प्रशंसनीय आहे. मुख्यमंत्री एन बिरेन सिंह जी आणि संपूर्ण सरकारची मी यासाठी प्रशंसा करतो.
मित्रहो,
नैसर्गिक सौंदर्य,सांस्कृतिक समृद्धी आणि विविधतेने नटलेल्या मणिपूरला एकदा तरी भेट देण्याची प्रत्येकाची इच्छा असते. वेगवेगळे मोती गुंफून एक सुंदर माळ तयार होते, त्याप्रमाणे मणिपूर आहे.म्हणूनच मणिपूर मध्ये आपल्याला छोटेखानी भारताचे दर्शन घडते. आज अमृत काळात ‘एक भारत,श्रेष्ठ भारत’ हा मंत्र घेऊन भारत वाटचाल करत आहे. त्यामध्ये ‘एकतेचा उत्सव’ही संकल्पना घेऊन यशस्वी आयोजन केलेला हा संगाई महोत्सव भविष्यासाठी आपल्याला नवी उर्जा,नवी प्रेरणा देईल. संगाई, मणिपूरचा राज्य प्राणी तर आहेच त्याच बरोबर भारताची श्रद्धा आणि रूढीमधेही त्याला विशेष स्थान राहिले आहे. म्हणूनच संगाई महोत्सव म्हणजे भारताची जैव विविधता साजरी करण्याचा एक उत्तम महोत्सव आहे. निसर्गासमवेत भारताचे सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक साहचर्यही हा महोत्सव साजरा करतो. त्याच बरोबर शाश्वत जीवनशैलीसाठी आवश्यक सामाजिक जाणीवेची प्रेरणाही यातून मिळते. निसर्ग,प्राणीमात्र,वृक्ष-वल्ली यांना आपण आपल्या सण,उत्सव यांचा भाग म्हणून सहभागी करतो तेव्हा साहचर्य हा आपल्या जीवनाचा एक भाग बनतो.
बंधू-भगिनींनो ,
‘एकतेचा उत्सव’ ही भावना सर्वदूर पोहोचावी या दृष्टीने या वेळी संगाई महोत्सव केवळ राजधानी पुरताच सीमित न ठेवता तो संपूर्ण राज्यात आयोजित करण्यात आला आहे अशी माहिती मला देण्यात आली आहे. नागालँड सीमेपासून ते म्यानमार सीमेपर्यंत सुमारे 14 ठिकाणी या पर्वाच्या विविध छटा आपल्याला अनुभवता येतील.हा अतिशय प्रशंसनीय उपक्रम आहे. अशा प्रकारच्या आयोजनात जास्तीत जास्त लोकांना आपण जेव्हा सहभागी करून घेतो तेव्हा त्याची व्यापकता आपल्या समोर येते.
मित्रहो,
आपल्या देशात सण, उत्सव, जत्रा यांची शतकानुशतकांची परंपरा आहे. याद्वारे आपली संस्कृती तर समृद्ध होतेच त्याच्या बरोबरीने स्थानिक अर्थ व्यवस्थेलाही मोठे बळ प्राप्त होते. संगाई महोत्सवासारख्या महोत्सवांचे आयोजन गुंतवणूकदार,उद्योगांना आकर्षित करते.भविष्यातही हा महोत्सव असाच उत्साह आणि राज्याच्या विकासाचे मजबूत माध्यम ठरेल याचा मला विश्वास आहे.
या भावनेसह आपणा सर्वाना खूप-खूप धन्यवाद !
पंतप्रधान कार्यालय
पंतप्रधान उद्या, 17 सप्टेंबर रोजी नव्या लॉजिस्टिक्स धोरणाची सुरुवात करणार
लॉजिस्टिक्स खर्च कमी करण्यासाठी हे धोरण आंतरशाखीय, अनेक क्षेत्रांमध्ये कार्यरत आणि विविध कायदेकक्षांमध्ये कार्य करू शकणारा आराखडा लागू करणार
समग्र नियोजन आणि अंमलबजावणीसाठी सर्व भागधारकांना एकत्र आणून अधिक कार्यक्षमता आणि समन्वय साधण्याच्या पंतप्रधानांच्या संकल्पनेला अनुसरून या धोरणाची आखणी
हे धोरण व्यवसाय करण्यातील सुलभता आणि जीवन जगण्यातील सुलभता यांना चालना देईल
हे धोरण पंतप्रधान गतिशक्ती योजनेला पूरक ठरेल
नवी दिल्ली, 16 सप्टेंबर 2022
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी उद्या 17 सप्टेंबर 2022 रोजी नवी दिल्लीत विज्ञान भवन येथे सायंकाळी साडेपाच वाजता होणाऱ्या कार्यक्रमात राष्ट्रीय लॉजिस्टिक्स धोरणाची सुरुवात करणार आहेत.
इतर विकसित देशांच्या तुलनेत भारतात लॉजिस्टिक्सचा खर्च अधिक येतो असे दिसून आल्याने राष्ट्रीय लॉजिस्टिक्स धोरणाची गरज अधोरेखित होत होती. देशांतर्गत तसेच निर्यात बाजारांमध्ये भारतीय वस्तूंची स्पर्धात्मकता सुधारण्यासाठी देशातील लॉजिस्टिक्ससाठी होणारा खर्च कमी होणे अत्यावश्यक आहे. लॉजिस्टिक्सचा खर्च कमी झाल्यामुळे अर्थव्यवस्थेच्या विविध विभागांमध्ये कार्यक्षमतेत वाढ होते आणि त्यातून मूल्यवर्धन तसेच व्यवसायातील साहसी वृत्तीला प्रोत्साहन मिळते.
वर्ष 2014 पासून, सरकारने व्यवसाय करण्यातील तसेच जीवन जगण्यातील सुलभता सुधारण्यावर अधिक भर दिला आहे. आंतरशाखीय, अनेक क्षेत्रांमध्ये कार्यरत आणि विविध कायदेकक्षांमध्ये कार्य करू शकणारा समग्र आराखडा लागू करून लॉजिस्टिक्स क्षेत्रातील अवास्तव खर्च आणि अकार्यक्षमता या समस्यांवर उपाय करण्यासाठीचा समावेशक प्रयत्न म्हणून लागू करण्यात येणारे राष्ट्रीय लॉजिस्टिक्स धोरण हे या दिशेने टाकण्यात आलेले आणखी एक पाऊल आहे. हे धोरण म्हणजे भारतीय वस्तूंची स्पर्धात्मकता सुधारण्यासाठी, आर्थिक विकासात वाढ करण्यासाठी आणि रोजगाराच्या संधी वाढविण्यासाठी केलेला एक प्रयास आहे.
समग्र नियोजन आणि अंमलबजावणीसाठी सर्व भागधारकांना एकत्र आणून अधिक कार्यक्षमता आणि समन्वय साधण्याच्या माध्यमातून देशात जागतिक दर्जाच्या पायाभूत सुविधा विकसित करणे हे पंतप्रधानांचे स्वप्न आहे. पंतप्रधानांनी गेल्या वर्षी सुरु केलेली पंतप्रधान गतिशक्ती- विविधांगी पद्धतीच्या संपर्क व्यवस्थेसाठीची राष्ट्रीय महायोजना हे याच दिशेने टाकलेले आद्य पाऊल होय. राष्ट्रीय लॉजिस्टिक्स धोरणाची सुरुवात झाल्यामुळे पंतप्रधान गतिशक्ती योजनेला अधिक चालना मिळेल आणि या योजनेसाठी नवे धोरण पूरक ठरेल.
S.Patil /S.Chitnis/P.Malandkar
सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा:@PIBMumbai /PIBMumbai /pibmumbai pibmumbai[at]gmail[dot]com /PIBMumbai /pibmumbai
(
माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय
भारतीय माहिती सेवेतील वरिष्ठ अधिकारी मणिकांत ठाकूर यांचे निधन
भारतीय माहिती सेवेतील समुहाने वरिष्ठ आयआयएस अधिकारी नरेंद्र कौशल यांचेही स्मरणही केले आहे, जे गेल्या आठवड्यात कोरोनाविरूद्ध लढाई हरले होते
नवी दिल्ली, 25 एप्रिल 2021
भारतीय माहिती सेवेतील ज्येष्ठ अधिकारी मणिकांत ठाकूर यांचे कोविड -19 च्या संसर्गामुळे आज पहाटे निधन झाले. त्यांना दिल्लीतील सफदरजंग रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते.
ठाकूर यांनी आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयात मुख्य माध्यम अधिकारी म्हणून कार्यभार पहात होते. भारतीय माहिती सेवेतील त्यांच्या 30 वर्षांच्या उत्कृष्ट कारकीर्दीत त्यांनी माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयातील विविध विभाग ज्यात, ब्युरो ऑफ आऊटरीच अँड कम्युनिकेशन )विभाग तसेच आकाशवाणी आणि दूरदर्शन यांचे वृत्त सेवा विभाग यांचा समावेश होता. आकाशवाणी आणि दूरदर्शनचे प्रादेशिक वृत्तविभाग प्रमुख म्हणून त्यांनी महत्वपूर्ण जबाबदारी सांभाळली होती.
ठाकूर यांच्या निधनाबद्दल माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय, आकाशवाणी आणि दूरदर्शनचा वृत्त सेवा विभाग तसेच प्रेस क्लब ऑफ इंडिया येथील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी शोक व्यक्त केला आहे.
वरिष्ठ आयआयएस अधिकारी,अतिरिक्त महानिदेशक, उत्तराखंड नरेंद्र कौशल यांचेही आयआयएस समुहाने स्मरण केले आहे,ज्यांचे 18 एप्रिल रोजी अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान एम्स, ऋषिकेश येथे कोरोनाविरूद्धच्या लढ्यात निधन झाले.
दोन्ही अधिकारी त्यांच्या व्यावसायिक कार्यक्षमतेसाठी आणि जनसेवेसाठी केलेल्या समर्पणामुळे सदैव स्मरणात राहतील.
Jaydevi PS/S.Patgaonkar/P.Malandkar
सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा: @PIBMumbai /PIBMumbai /pibmumbai pibmumbai[at]gmail[dot]com
(Visitor Counter : 131
वस्त्रोद्योग मंत्रालय
कापसाची पुरेशी उपलब्धता : केंद्र सरकार
देशात अंदाजे 341.91 लाख गाठी कापसाचे उत्पादन आणि अंदाजे वापर 311 लाख गाठी
नवी दिल्ली, 16 डिसेंबर 2022
देशात कापसाचे उत्पादन अंदाजे 341.91 लाख गाठी आहे आणि अंदाजे वापर 311 लाख गाठी आहे त्यामुळे देशात कापसाची पुरेशी उपलब्धता आहे, अशी माहिती केंद्रीय वस्त्रोद्योग राज्यमंत्री दर्शना जरदोश यांनी आज राज्यसभेत एका प्रश्नाच्या लेखी उत्तरात दिली.
देशातील मागील पाच वर्षातील वर्षनिहाय कापूस उत्पादन खालीलप्रमाणे आहे.
|
|
Crop Year
|
|
2017-18
|
|
2018-19
|
|
2019-20
|
|
2020-21
|
|
2021-22
|
|
2022-23

|
|
Cotton Production 
|
|
370.00
|
|
333.00
|
|
365.00
|
|
352.48
|
|
312.03
|
|
341.91
शेतीपासून फॅशनपर्यंत सर्वांगीण नियोजनाद्वारे अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाला प्रोत्साहन देऊन कापसाची उत्पादकता वाढवण्यासाठी वस्त्रोद्योग मंत्रालय कृषी विभागासह सर्व हितसंबंधितांसोबत सतत कार्यरत आहे.
S.Kakade/S.Chavan/P.Malandkar
सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा:@PIBMumbai /PIBMumbai /pibmumbai pibmumbai[at]gmail[dot]com /PIBMumbai /pibmumbai
(Visitor Counter : 94
पंतप्रधान आर्थिक सल्लागार परिषद
माजी मुख्य अर्थ सल्लागार डॉक्टर सुब्रमण्यम यांचा जीडीपी बाबतचा अंदाज ईएसी- पी एम अध्यक्षांनी नाकारला
असे म्हटले की, जीडीपीबाबत अंदाजासाठी ‘क्रॉसकंट्री इक्वेशनचा’ वापर ही अत्यंत असामान्य कृती
आर्थिक सल्लागार परिषदेने डॉक्टर अरवींद सुब्रमण्यम यांच्या जीडीपी अंदाजाबाबत प्रकाशित पेपर कडे लक्ष द्यावे
नवी दिल्ली, 12 जून 2019
माझी मुख्य आर्थिक सल्लागार डॉक्टर रवींद्र सुब्रमण्यम यांनी जून 2019 मध्ये " इंडियाज जीडीपी -एस्टिमेशन: लाईकलीहूड मॅग्नेटीझम, मेकॅनिझम् अँड इम्प्लिकेशनस्"हा पेपर प्रकाशित केला. या आधारे त्यांनी भारतीय माध्यमांद्वारे एक लेख सुद्धा प्रकाशित केला. यामध्ये त्यांनी वर्ष 2011-12 आणि 2016-17 दरम्यानच्या भारताच्या वास्तविक सकल देशांतर्गत उत्पादन आकडेवारी बाबत ठोस दावे केले. इथे हे लक्षात घेतले पाहिजे की, भारताच्या राष्ट्रीय उत्पन्न लेखा बाबत अनेक समितींच्या विशेषतज्ञांच्या शिफारशींच्या आधारे भारताने उत्पन्न गणना वर्ष 2011-12 बदलले आहे.
2008 मध्ये सुरू झालेल्या विशेषज्ञांच्या शिफारशींच्या आधारावर सरकारने जानेवारी 2015 मध्ये सुद्धा बदल केला आणि म्हणूनच पायाभूत वर्ष बदलताना तज्ञांचे मत विचारात घेतले नाही किंवा औद्योगिक वार्षीक सर्वेक्षण हे कार्पोरेट व्यवहार मंत्रालयाकडे देणे हे चुकीचे असल्याचा दावा करणे हे चुकीचे आहे.
भारताचा जीडीपी कसा असावा याचा अंदाज घेण्यासाठी डॉक्टर सुब्रमण्यम यांनी आपल्या पेपर मध्ये क्रॉस कंट्री रिग्रेशन वापरले आहे. क्रॉस कंट्री रिग्रेशन वापरणे ही एक असामान्य कृती असून, असा सल्ला दिला जातो की, कुठल्याही देशाच्या सकल देशांतर्गत उत्पादनाचे मोजमाप करताना प्रतिगमन मार्गाबाबतचा प्रश्न विचारण्यात यावा. किंबहुना ही कृती उत्पादनातील कायद्याच्या आधारे जीडीपी वाढवण्याची परवानगी देत नाही कोणत्याही देशाचे सकल देशांतर्गत उत्पादन ही नाममात्र संकल्पना असून कुठलीही कृती जी नाममात्र आकृत्यांवर आधारित आहे, ती वास्तविक वृद्धीदर सांगू शकत नाही.
डॉक्टर अरविंद सुब्रमण्यम यांच्या प्रकाशित पेपर मधील जीडीपी अंदाजा संदर्भात सखोल परीक्षण आर्थिक सल्लागार परिषद करणार असून, विशिष्ट कालावधीमध्ये प्रत्येक मुद्द्यांची तपशीलवार तपासणी करण्यात येईल. या क्षणी असे वाटते की, योग्य शैक्षणिक वादविवाद हे सनसनीखेज किंवा आकर्षक वृत्त व्हावे यासाठीचा प्रयत्न नसावा कारण भारताच्या सांख्यिकी यंत्रणेचे स्वातंत्र्य आणि गुणवत्ता टिकवून ठेवण्याच्या दृष्टिकोनातून डॉक्टर सुब्रमण्यम यांचे वर्तमान भाष्य अनुकूल नाही. या सर्व गोष्टींना माजी सीईए परिचित आहेत. त्यांच्या कार्यकाळात भारतीय अर्थव्यवस्थेची वृद्धी समजून घेण्यासाठी त्यांनी आवश्यक वेळ घेतला असला तरीही अजूनही ते अनिश्चिततेच्या हिंदोळ्यावर आहेत.
B.Gokhale/D.Rane
(Visitor Counter : 114
आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालय
कोविड-19 विषयी अद्ययावत माहिती
भारताच्या समग्र कोविड-19 प्रतिबंधक लसीकरण मोहिमेमध्ये आतापर्यंत लसीच्या 220 कोटी 66 लाखांहून अधिक मात्रा देण्यात आल्या 
गेल्या 24 तासात 358 लस मात्रा देण्यात आल्या.
भारतातील उपचाराधीन रुग्णांची संख्या सध्या 37,093
उपचाराधीन रुग्णांचे प्रमाण आहे 0.08%
रुग्ण बरे होण्याचा दर सध्या 98.73%
गेल्या 24 तासात 3,761 रुग्ण बरे झाले असून आतापर्यंत  एकूण बरे झालेल्या रुग्णांची संख्या 4,42,00,079
गेल्या 24 तासात 5,676 नव्या कोरोना रुग्णांची नोंद.
दैनंदिन पॉझिटिव्हिटी दर 
सध्याचा साप्ताहिक पॉझिटिव्हिटी दर 
आत्तापर्यंत  92.30 कोटी कोविड चाचण्या घेण्यात आल्या, असून गेल्या 24 तासात 1,96,796 कोविड चाचण्या करण्यात आल्या.
माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय
‘एक भारत श्रेष्ठ भारत अभियानांतर्गत जोडराज्य गोवा-झारखंड’ वर वेबिनारचे आयोजन
मुंबई, 26 ऑगस्ट 2020
पत्र सूचना कार्यालय, मुंबई आणि गोवा आणि रिजनल आऊटरीच ब्युरो, महाराष्ट्र आणि गोवा यांच्या संयुक्त विद्यमाने ‘एक भारत श्रेष्ठ भारत मोहिमेअंतर्गत जोडराज्य असलेल्या गोवा-झारखंड’ विषयी वेबिनारचे आज आयोजन करण्यात आले होते.
वेबिनारचा प्रारंभ पत्र सूचना कार्यालय आणि रिजनल आऊटरीच ब्युरो, रांचीचे अतिरिक्त महासंचालक अरिमर्दन सिंह यांनी केला. ते म्हणाले, गोवा आणि झारखंड ही दोन्ही राज्ये सांस्कृतिकदृष्ट्या भिन्न आहेत. एकीकडे गोवा वैश्विक संस्कृती आणि समुद्र किनाऱ्यांसाठी प्रसिद्ध आहे. तर, झारखंड आदिवासी संस्कृती, कोळसा, खनिजसंपत्ती आणि हरितपट्ट्यासाठी प्रसिद्ध आहे. दोन्ही राज्यांतील आहारपद्धती, वेशभूषा, राहणीमान भिन्न असले तरी दोन्ही राज्य एकमेकांशी जोडली आहेत.
गोव्यातील प्रसिद्ध छायाचित्रकार तसेच लेखक विवेक मेनेझिस याप्रसंगी म्हणाले की, गोव्यावर आणि झारखंडवरही अनेक वर्षे पोर्तुगीजांचे शासन होते. पोर्तुगीज शासनकाळात गोवा व्यापाराचे प्रमुख जागतिक केंद्र होते. याठिकाणाहून मोझंबिक, फिलीपाईन्स, मकाऊ आणि उत्तर अमेरिकेपर्यंत व्यापार होता. गोव्यावर कोंकण संस्कृतीचा प्रभाव आहे, ज्यात अधिक मोकळेपणा आहे. भारतात बटाटे, मका गोव्यातूनच पोहचली आहेत, जे आपल्याकडील पीक नव्हते. जेंव्हा आपण भारताविषयी बोलतो, तेंव्हा त्यात झारखंड किंवा गोव्याच्या संस्कृतीचा उल्लेख नसतो. आपल्याला एका गोष्टीकडे लक्ष द्यावे लागेल, जेंव्हा आपण भारताविषयी बोलतो तेंव्ही ती चर्चा समावेशी असली पाहिजे. गोव्यात राहणाऱ्या आदिवासी समुदायाबद्दल बोलताना ते म्हणाले, गोवा एक आंतरराष्ट्रीय शहर असल्यासारखे होते. मात्र, लोकसंगीत आणि स्थानिक राहणीमान गोव्याची ओळख बनली आहे.
वेबिनारमध्ये झारखंड येथील प्रसिद्थ लेखक आणि आदिवासी संस्कृती तज्ज्ञ महादेव टोप्पो यांनी झारखंडची समृद्ध परंपरा आणि संस्कृतीची माहिती दिली. ते म्हणाले, झारखंड केवळ नैसर्गिक सौंदर्य आणि आदिवासी संस्कृतीसाठी प्रसिद्ध नाही तर सर्वोच्च प्रतिचे लोह आणि कोळसा आढळतो. त्यांनी निसर्गाशी संबंधित विविध सणांची तपशीलवार माहिती दिली. त्यांनी आदिवासी समुदायातील नृत्य आणि निसर्गाशी संबंधित जीवनासंबंधीचे शिक्षण आणि सामाजिक शिक्षण पद्धतीची माहिती दिली.
आदिवासी संस्कृती विश्लेषक गिरधारी राम गोंझू यांनी याप्रसंगी आदिवासी संस्कृतीची माहिती दिली.
झारखंडमध्ये पर्यटनाला चालना देण्यासाठी कोहिमामध्ये ज्यापद्धतीने हॉर्न बिल फेस्टिवल आहे, तसाच एखादा फेस्टिवल सुरु करता येईल. तसेच सरहुल, कर्मा या सण-समारंभामध्ये अमेरिका, इराण, युरोपातील लोकांना सहभागी करुन घेतल्यास पर्यटनाला लाभ होईल. पाईका आणि छऊ नृत्य हेही पर्यटनाचे महत्त्वपूर्ण आकर्षण आहे, यावर व्यापक चर्चा करण्यात आली.
वेबिनारचे सम्वयन पत्र सूचना कार्यालय, पणजीचे उपसंचालक विनोद कुमार यांनी तर संचलन पत्र सूचना कार्यालय, मुंबईच्या श्रीयंका चटर्जी यांनी केले.B.Gokhale/S.Thakur/D.Rane
सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा@PIBMumbai /PIBMumbai /pibmumbai pibmumbai[at]gmail[dot]com
(Visitor Counter : 132
परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालय
राजस्थानात उदयपूर इथं भारताच्या जी-20 अध्यक्षपदाच्या कार्यकाळातील पहिल्या शेर्पा बैठकीच्या दुसऱ्या दिवसाची सुरुवात भारताच्या जी-20 प्राधान्यक्रमांच्या बाबी यासंदर्भातल्या चर्चेनं झाली
नवी दिल्ली, 5 डिसेंबर 2022
भारताच्या जी- 20 अध्यक्ष पदाच्या कार्यकाळातल्या पहिल्या शेर्पा बैठकीची सुरुवात आंतरराष्ट्रीय शेर्पा, त्यांची शिष्टमंडळ आणि जी- 20 सदस्यांच्या आमंत्रित आंतरराष्ट्रीय संघटनांचे प्रमुख, 9 अतिथी देश आणि 14 आंतरराष्ट्रीय संघटनांच्या स्वागताने काल उदयपूर इथं झाली. बैठकीच्या पहिल्या दिवशी शाश्वत विकासाची उद्दिष्टे आणि 2030 च्या विषय पत्रिकेच्या केंद्रस्थानी परिवर्तनशील जीवन याबाबत विविध उपक्रम, देवाणघेवाण आणि माध्यमांशी अनौपचारिक चर्चेन झाली. प्रतिनिधीसाठी नेटवर्किंग कार्यक्रम, वाळवंटी संगीत आणि दिवसभर विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांनी झालं.
पहिल्या शेर्पा बैठकीच्या वाटाघाटींना भारताचे जी-20 शेर्पा अमिताभ कांत यांनी घेतलेल्या 13 कार्यरत गटांमध्ये भारताच्या जी 20 प्राधान्यक्रम आढाव्यानं झाली.
यानंतर तंत्रज्ञानाचे परिवर्तन, अंकेक्षित अर्थव्यवस्थेचे कार्यरत गट आरोग्य आणि शिक्षा याविषयी पहिलं सत्र झालं. उपस्थित प्रतिनिधींनी त्यांच्या देशात विविध क्षेत्रात अंकेक्षणाला गती देण्यासाठी आव्हानांवर चर्चा केली. त्यानंतर जी-२० देशांचे प्रतिनिधी, निमंत्रित पाहुणे आणि आंतरराष्ट्रीय संघटना विविध मार्गांच्या माध्यमातून तंत्रज्ञानाचं सामर्थ्य आणि लाभांबाबत मध्यस्थाची भूमिका निभावली. सायबर सुरक्षेचं महत्त्व, समावेशक तंत्रज्ञान सेवा आणि पायाभूत सुविधांसाठी विस्तारित मार्ग आणि इतर संकल्पनांसह डिजिटल कौशल्यावर भर देण्यात आला.
दुसरं सत्र हरीत विकास आणि पर्यावरणासाठी जीवनशैली , पर्यावरणीय बदलांबाबत प्रभावी धोरणं यावर झालं. केवळ हरित आणि ऊर्जा संक्रमण सुलभीकरणावर चर्चा झाली. भारताचे जी-२० शेर्पा यांनी शाश्वत विकासाचे उद्दिष्ट  गाठण्यासाठी एकत्रित प्रयत्न होण्याच्या आवश्यकतेवर भर दिला.N.Chitale/S.Naik/D.Rane
सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा:@PIBMumbai /PIBMumbai /pibmumbai pibmumbai[at]gmail[dot]com /PIBMumbai /pibmumbai
(Visitor Counter : 161
शिक्षण मंत्रालय
ऑक्सिजनचा नियंत्रित पुरवठा करणारे, एम्लेक्स हे अशा प्रकारचे पहिले उपकरण आयआयटी रोपारद्वारा विकसित
वैद्यकीय ऑक्सिजनच्या सिलिंडर्सचे आयुष्य तीन पटीने वाढविण्याच्यादृष्टीने , रुग्णांना श्वास घेताना आवश्यक प्रमाणात ऑक्सिजन पुरवणारे आणि उश्वासाद्वारे कार्बन डाय ऑक्साईड बाहेर सोडत असताना ऑक्सिजन पुरवठा रोखणारे अर्थात ऑक्सिजनचा नियंत्रित पुरवठा करणारे, एम्लेक्स हे अशा प्रकारचे पहिले उपकरण इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, रोपार ने विकसित केले आहे. या प्रक्रियेमुळे ऑक्सिजनची बचत होते.
आतापर्यंत, श्वासोच्छ्वासाच्या दरम्यान, ऑक्सिजन सिलेंडर / पाईपमधील ऑक्सिजन वापरकरता श्वास सोडत असताना कार्बन डाय ऑक्साईड सोबत बाहेर ढकलला जात असे. यामुळे दीर्घ कालावधीत मोठ्या प्रमाणात ऑक्सिजनचा अपव्यय होत असे. कोविड -19 च्या दुसर्या लाटेच्या वेळी आपण पाहिले आहे,की वैद्यकीय ऑक्सिजनची मागणी अनेक पटींनी वाढली होती. या उपकरणामुळे या ऑक्सिजनचे अशा प्रकारे अनावश्यक रितीने मोफत जाणे थांबविण्यास मदत होईल.
आयआयटी रोपार येथील जैववैद्यकीय अभियांत्रिकी विभागाचे सहाय्यक प्राध्यापक डॉ. आशिष सहानी यांच्या मार्गदर्शनाखाली संस्थेच्या जैववैद्यकीय अभियांत्रिकी विभागाच्या पीएचडीचे विद्यार्थी मोहित कुमार, रविंद्र कुमार आणि अमनप्रीत चंदर यांनी हे उपकरण विकसित केले आहे.
यासंदर्भात बोलताना डॉ. सहानी म्हणाले,“विशेष करून ऑक्सिजन सिलिंडरसाठीच तयार केलेले, एएमएलएक्स सहजपणे ऑक्सिजन पुरवठ्याची लाइन आणि रूग्णाच्या तोंडावरील मास्क याच्याशी जोडले जाऊ शकते. यात सेन्सर चा वापर करण्यात आला असून तो सेन्सर कोणत्याही पर्यावरणीय स्थितीत वापरकर्त्याचा श्वास आणि उच्छ्वास यातील फरक यशस्वीरित्या ओळखू शकते,”. हे साधन व्यावसायिकरित्या उपलब्ध कोणत्याही ऑक्सिजन थेरपी आणि मास्क यांच्या बरोबर कार्य करू शकते.
लुधियाना येथील दयानंद वैद्यकीय महाविद्यालयाच्या संशोधन आणि विकास विभागाचे संचालक डॉ. जीएस वांडेर ,या उपक्रमाचे कौतुक करतांना म्हणाले, की अनेक रुग्णालये ऑक्सिजनची उत्पादन क्षमता वाढवत असले तरी, अशा उपकरणामुळे ग्रामीण आणि निमशहरी छोट्या वैद्यकीय केंद्रांमधील ऑक्सिजनचा वापर नियंत्रित करण्यास मोठी मदत होऊ शकते.
संरक्षण मंत्रालय
वाढीव क्षमता असलेल्या ब्रह्मोस सुपरसोनिक क्रूझ क्षेपणास्त्राची ओदिशाच्या किनारपट्टीजवळ यशस्वी चाचणी
नवी दिल्ली, 20 जानेवारी 2022
अतिरिक्त स्वदेशी सामग्री आणि सुधारित कार्यक्षमता असलेल्या ब्रह्मोस या स्वनातीत  क्रूझ क्षेपणास्त्राची 20 जानेवारी 2022 रोजी सकाळी 10. 30 वाजता ओदिशाच्या किनारपट्टीजवळ चंडीपुर इथल्या एकात्मिक चाचणी केंद्रातून यशस्वी चाचणी घेण्यात आली. ब्रह्मोस एरोस्पेसने संरक्षण संशोधन आणि विकास संघटनेच्या  पथकाशी समन्वय साधून हे प्रक्षेपण केले. या चाचणीत , क्षेपणास्त्राने मोहिमेच्या सर्व उद्दिष्टांची पूर्तता झाली. ब्रह्मोस कार्यक्रमासाठी प्रक्षेपण चाचणी हा एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. हे अत्यंत कुशल क्षेपणास्त्र अतिजलद वेगाने त्याच्या कमाल क्षमतेसह झेपावले आणि मोहिमेची सर्व उद्दिष्टे साध्य करण्यात आली. क्षेपणास्त्र प्रगत स्वदेशी तंत्रज्ञानाने सुसज्ज होते आणि वाढीव कार्यक्षमता आणि कामगिरीसाठी सुधारित योग्य मार्गाचा अवलंब करण्यात आला. सुधारित नियंत्रण प्रणालीसह क्षेपणास्त्रात अतिरिक्त क्षमता प्राप्त करण्यासाठी अनुरूप बदल केले गेले . या चाचणीवर पूर्व किनारपट्टी आणि जहाजांवर तैनात टेलीमेट्री, रडार आणि इलेक्ट्रो-ऑप्टिकल ट्रॅकिंग प्रणाली सह रेंज इन्स्ट्रुमेंटेशनच्या सर्व सेन्सर्सद्वारे देखरेख ठेवण्यात आली .
डीआरडीओ आणि रशियाच्या एनपीओएमच्या पथकांनी या चाचणीत भाग घेतला. ब्रह्मोस एरोस्पेस हा डीआरडीओ आणि एनपीओएम, रशिया यांच्यातील संयुक्त उपक्रम असून , समुद्र आणि जमिनीवरील लक्ष्यांविरोधात परिणामकारकता आणि गंभीर हानी पोहचवण्याची क्षमता वाढवण्यासाठी शक्तिशाली, ब्रह्मोस क्षेपणास्त्रामध्ये सतत सुधारणा केली जात आहे. ब्रह्मोस ही शक्तिशाली क्षेपणास्त्र शस्त्र प्रणाली आहे जी यापूर्वीच सशस्त्र दलांमध्ये समाविष्ट करण्यात आली आहे.
संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी यशस्वी चाचणीसाठी ब्रह्मोस,डीआरडीओ चमू आणि उद्योग क्षेत्राचे अभिनंदन केले आहे. संरक्षण संशोधन आणि विकास विभागाचे सचिव आणि डीआरडीओचे अध्यक्ष डॉ जी सतीश रेड्डी यांनी शस्त्रास्त्र प्रणालीची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी आणि स्वदेशीकरणावर अधिक लक्ष केंद्रित करण्यासाठी वैज्ञानिक आणि अभियंत्यांनी केलेल्या सातत्यपूर्ण प्रयत्नांची प्रशंसा केली. ब्रह्मोसचे महासंचालक अतुल डी राणे यांनी चाचणीत सहभागी एनपीओएम रशिया आणि डीआरडीओच्या संयुक्त चमूचे अभिनंदन केले.
M.Iyengar/S.Kane/P.Malandkar
सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा: @PIBMumbai /PIBMumbai /pibmumbai pibmumbai[at]gmail[dot]com
(Visitor Counter : 308
संरक्षण मंत्रालय
सर्वेक्षण जहाज प्रकल्पाच्या ‘इक्षक’ या तिसऱ्या जहाजाचे एल अँड टी कट्टुपल्ली येथे आज झाले जलावतरण
सर्वेक्षण जहाज प्रकल्प   या जीआरएसई/एल अँड टी यांच्याकडून बांधणी होत असलेल्या चार सर्वेक्षण जहाज प्रकल्पाच्या ‘इक्षक’ या तिसऱ्या जहाजाचे आज चेन्नईमध्ये कट्टुपल्ली येथे जलावतरण झाले. या जहाजाने सकाळी 10 वाजून 40 मिनिटांनी झालेल्या जलावरण कार्यक्रमात पहिल्यांदा बंगालच्या उपसागराच्या पाण्यात प्रवेश केला. यावेळी दक्षिण नौदल कमांडचे प्रमुख ध्वजअधिकारी वाईस ऍडमिरल एमए हंफीहोली उपस्थित होते आणि नौदलाच्या परंपरेनुसार त्यांच्या पत्नी मधुमती हंफीहोली यांनी अथर्ववेदामधील मंत्रोच्चारांच्या घोषामध्ये या जहाजाचे जलावतरण केले. या जहाजाला इक्षक म्हणजे मार्गदर्शक असे नाव देण्यात आले आहे. सध्या सेवेत असलेल्या संधायक श्रेणीतील सर्वेक्षण जहाजांच्या जागी एसव्हीएल जहाजे तैनात करण्यात येणार आहेत, ज्यामध्ये सागरशास्त्रीय माहिती गोळा करण्यासाठी अत्याधुनिक हायड्रोग्राफिक उपकरणे बसवण्यात आलेली आहेत. हे सर्वेक्षण जहाज 110 मीटर लांब, 16 मीटर रुंद आणि 3400 टन वजनाचे असून त्यावर 231 कर्मचारी तैनात करण्याची क्षमता आहे.
चार सर्वेक्षण मोटर बोटी आणि एक एकात्मिक हेलिकॉप्टर वाहून नेण्याची क्षमता असलेल्या या जहाजाची बंदरांच्या आणि दिशादर्शक मार्गांजवळच्या संपूर्ण किनारपट्टीचे आणि खोल पाण्यातील सागरशास्त्रीय सर्वेक्षणाचे काम करण्याची प्राथमिक भूमिका आहे. त्याचबरोबर हे जहाज संरक्षण त्याचबरोबर नागरी उपयोजनासाठी सागरशास्त्रीय आणि भूभौतिक माहिती देखील गोळा करेल. आकस्मिक काळात रुग्णालय जहाज म्हणून काम करण्याबरोबरच मर्यादित स्वरुपात संरक्षणविषयक मोहिमांसाठी देखील काम करण्याची द्वितीयक भूमिका हे जहाज बजावू शकते.
तिसऱ्या सर्वेक्षण जहाजाच्या जलावतरणामुळे आपल्या पंतप्रधानांच्या मेक इन इंडिया या दृष्टीकोनाचा भाग असलेल्या स्वदेशी बनावटीच्या जहाजबांधणीच्या संकल्पाला बळकटी मिळत आहे आणि आत्मनिर्भर भारताच्या दृष्टीकोनाला चालना मिळत आहे. या सर्वेक्षण जहाजात स्वदेशी बनावटीच्या 80% सामग्रीचा वापर करण्यात आलेला आहे. या निर्मितीमुळे मोठ्या प्रमाणावर संरक्षण सामग्रीचे उत्पादन भारतीय उत्पादक उद्योगांकडून करण्याचा उद्देश साध्य होईल आणि मोठ्या प्रमाणात रोजगार निर्मिती होईल आणि भारतामध्येच जहाजबांधणी करण्याच्या क्षमतेत वाढ होईल.
कार्मिक, सार्वजनिक तक्रार आणि निवृत्ती वेतन मंत्रालय
तंत्रज्ञान आधारित प्रशासन हा आता पर्याय नव्हे तर गरज आहे; पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली नाविन्यपूर्ण तंत्रज्ञान संशोधन हे शासन व्यवस्थेचे वैशिष्ट्य बनले आहे- केंद्रीय मंत्री डॉ जितेंद्र सिंह
मिशन कर्मयोगीच्या क्षमता निर्मिती आयोगाच्या “लोक प्रशासनातील नवसंशोधन” कार्यक्रमाचे डॉ जितेंद्र सिंह यांनी उद्घाटन केले
केंद्रीय विज्ञान आणि तंत्रज्ञान, पृथ्वी विज्ञान; पंतप्रधान कार्यालय, कार्मिक, सार्वजनिक तक्रारी, निवृत्तीवेतन, अणुऊर्जा आणि अंतराळ राज्यमंत्री  डॉ जितेंद्र सिंह यांनी म्हटले आहे की, तंत्रज्ञान आधारित प्रशासन हा आता पर्याय नव्हे तर गरज आहे; पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या नेतृत्वाखाली नाविन्यपूर्ण तंत्रज्ञान संशोधन हे शासन व्यवस्थेचे वैशिष्ट्य बनले आहे.
लोक सेवेतील यशस्वी नवोन्मेषाची ओळख करून देण्यासाठी मिशन कर्मयोगीच्या क्षमता निर्मिती आयोगाच्या  “लोक प्रशासनातील नवसंशोधन” या कार्यक्रमाचे उद् घाटन केल्यानंतर ते बोलत होते. ते म्हणाले की विद्यमान आणि भविष्यातील नागरी सेवकांच्या क्षमता वाढीसाठी अभ्यास म्हणून हे उपयुक्त ठरेल. ते म्हणाले की, देशभरात यशस्वी नवसंशोधनाला चालना देण्यासाठी ते सर्वांपर्यंत पोहोचण्यासाठी सीबीसी नॉलेज रिपॉझिटरीची, ज्ञान भांडाराची निर्मिती केली जाईल.
या कार्यक्रमात पोर्टलचा प्रारंभ करण्यात आला. हे पोर्टल 4 फेब्रुवारी ते 5 मार्च या कालावधीत सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी त्यांनी केलेले नावीन्यपूर्ण संशोधन सामायिक करण्यासाठी खुले असेल. क्षमता बांधणी आयोगाने सर्व सरकारी कर्मचाऱ्यांना https://innovateindia.mygov.in/cbc-inviting-innovations वर त्यांचे यशस्वी नवसंशोधन सामायिक करण्यासाठी आमंत्रित केले आहे. नागरी सेवांच्या वार्षिक आरोग्य अहवालामध्ये निवडक संशोधकांना प्रशासन आणि सार्वजनिक सेवा वितरण वाढवण्यासाठी त्यांचे कौशल्य, सर्जनशीलता आणि विविध उपक्रम दाखवण्याची ही संधी आहे. या कार्यक्रमादरम्यान, आयोगाने विविध राज्यांतील तीन नवसंशोधकांना त्यांच्या नवोन्मेष प्रकल्पांसंबंधी अनुभव सांगण्यासाठी आमंत्रित केले होते. टीआरटीआयचे आयुक्त डॉ राजेंद्र भारुड यांनी महाराष्ट्रातील गावांमध्ये गटारमुक्त परिसरासाठी सोक पिट मॉडेलचे सादरीकरण केले. महिला आणि बाल विकास मंत्रालयाचे सह आयुक्त डॉ. राकेश गुप्ता यांनी हरियाणामध्ये नागरिकांना पुरवण्यात येणाऱ्या सेवा सुधारण्यासाठी राबवण्यात आलेल्या अंत्योदय सरल प्रकल्पाबाबत सादरीकरण केले; आणि वलसाडच्या उपजिल्हाधिकारी क्षिप्रा आग्रे यांनी गुजरातमधील वलसाड येथे पुराबाबत पूर्वसूचना देणाऱ्या प्रणालीवर सादरीकरण केले.
भूविज्ञान मंत्रालय
केंद्रीय विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्र्यांच्या हस्ते दिल्लीतील आयटीओ आणि मुकर्बा चौकात वायू प्रदूषण नियंत्रण उपकरणाचे उद्घाटन
नवी दिल्ली, 25 सप्टेंबर 2018
केंद्रीय विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्री डॉ. हर्ष वर्धन यांच्या हस्ते आज दिल्लीतल्या आयटीओ आणि मुकर्बा चौकात “वायू” या प्रदूषण नियंत्रण उपकरणाचे उद्घाटन झाले. विज्ञान आणि औद्योगिक संशोधन संस्था तसेच निरी यांनी संयुक्तरित्या हे उपकरण विकसित केले आहे.
या उपकरणामुळे 500 मीटर चौरस क्षेत्रफळातील हवा शुद्ध होईल असे हर्ष वर्धन यांनी सांगितले. अशाच प्रकारची आणखी उपकरणे दिल्ली शहरात लावून 10,000 मीटर क्षेत्रफळातील हवा शुद्ध करण्याचा आमचा उद्देश असल्याचे ते म्हणाले. हे उपकरण वीजेवर चालणारे असून त्याच्या देखभालीसाठी महिना दीड हजार रुपये खर्च येतो. कार्बन तसेच युव्ही दिव्यांमधून निघणाऱ्या विषारी वायुसह दूषित हवा स्वच्छ करण्याचे काम हे उपकरण करते.
N.Sapre/R.Aghor/P.Malandkar
(Visitor Counter : 58