पंतप्रधान कार्यालय
बिहारमधील मोतीहारी येथे चंपारण्य सत्याग्रहाच्या शतक महोत्सवाच्या सांगता समारंभात पंतप्रधानांनी केलेले भाषण
नवी दिल्ली, 10 एप्रिल 2018
मी म्हणेन महात्मा गांधी,
तुम्ही सगळे म्हणा , अमर रहे, अमर रहे
महात्मा गांधी, अमर रहे, अमर रहे
महात्मा गांधी, अमर रहे, अमर रहे
महात्मा गांधी, अमर रहे, अमर रहे
चंपारण्यच्या पवित्र धरतीवर देशाच्या कानाकोपऱ्यातून आलेले स्वच्छग्रही बंधू-भगिनी , सर्व स्नेही , सर्व मान्यवरांना मी प्रणाम करतो. सर्वाना माहित आहे की, चंपारण्याच्या याच पवित्र भूमीवरून बापूंनी सत्याग्रह आंदोलनाला सुरुवात केली. इंग्रजांच्या गुलामगिरीतून मुक्ती मिळावी यासाठी अहिंसक शस्त्रात्रे सत्याग्रहाच्या रूपात आपल्याला मिळाले. सत्याग्रहाला शंभर वर्षे पूर्ण झाली. ‘सत्याग्रह ते स्वच्छाग्रह’ आजच्या काळाची गरज होती.
चंपारण्य सत्याग्रहाच्या वेळी चंपारण्यच्या बडहवा लखनसेन येथून महात्मा गांधी यांनी स्वच्छता अभियानाला सुरुवात केली.
आज आपण सत्याग्रह ते स्वच्छाग्रहाच्या माध्यमातून बापूंचे स्वच्छता अभियान पुढे नेऊया.
मंचावर उपस्थित बिहारचे राज्यपाल श्रीमान सतपाल मलिकजी, इथले लोकप्रिय मुख्यमंत्री नितीश कुमारजी, मंत्रिमंडळातील माझे सहकारी रविशंकर प्रसादजी, रामविलास पासवानजी , उमा भारतीजी,राधामोहन सिंगजी, गिरीराज सिंहजी , श्रीराम कृपाल यादवजी, एस.एस. अहलुवालियाजी , अश्विनी कुमार चौबेजी, बिहारचे उपमुख्यमंत्री सुशीलकुमार मोदीजी, राज्य मंत्रिमंडळातील श्रवणकुमारजी, विनोदनारायण झा जी, प्रमोद कुमारजी, आणि इथे उपस्थित हजारो सत्याग्रही आणि व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगच्या माध्यमातून या कार्यक्रमाशी जोडलेले सर्व सहकारी, स्त्री आणि पुरुष गण जे लोक म्हणतात की इतिहास स्वतःची पुनरावृत्ती करत नाही, ते इथे येऊन पाहू शकतात की कशा प्रकारे शंभर वर्षांपूर्वीचा इतिहास आपल्यासमोर आज पुन्हा साक्षात उभा आहे. एक प्रकारे माझ्या समोर असे स्वच्छाग्राही बसले आहेत ज्यांच्या अंतर्मनात गांधींच्या विचारांचा, गांधींच्या आचरणाचा , गांधींच्या आदर्शांचा अंश जिवंत आहे.
मी अशा सर्व स्वच्छग्रहींच्या आत विराजमान महात्मा गांधींच्या अंशाला शतशः वंदन करतो. चंपारण्यच्या या पवित्र भूमीवर लोकचळवळीचे असेच चित्र शंभर वर्षांपूर्वी जगाने पाहिले होते आणि आज पुन्हा एकदा हे दृश्य पाहून संपूर्ण जग बापूंचे पुन्हा एकदा पुण्यस्मरण करत आहे.
शंभर वर्षांपूर्वी चंपारण्यमध्ये देशभरातून लोक आले होते. गांधीजींच्या नेतृत्वाखाली गल्ल्या-गल्ल्यांमध्ये फिरून काम केले होते. शंभर वर्षांनंतर आज त्याच भावनेने देशाच्या विविध भागातून आलेल्या लोकांनी इथल्या उत्साही तरुण स्वच्छाग्रहींच्याबरोबर खांद्याला खांदा भिडवून दिवसरात्र काम केले आहे. आज या विशाल समूहात कुणी कस्तुरबा आहे, कुणी राजकुमार शुक्ल आहे, कुणी प्रसाद आहे, कुणी शेख गुलाब आहे, लोमराज सिंह आहे, हरिवंशराय आहे, शीतलराय आहे, बिन मुहम्मद मुनीस आहे. कुणी डॉक्टर राजेंद्र बाबू आहे, कुणी धरतीधर बाबू आहे, कुणी रामनवमी बाबू आहे, जे.पी. कृपलानीजी आहेत.
शंभर वर्षांपूर्वी ज्याप्रमाणे सत्याग्रहाने अशा महान व्यक्तींच्या आयुष्याला नवी दिशा दिली, त्याचप्रमाणे आजचा हा स्वच्छाग्रह तुमच्यासारख्या देशातील लाखो करोडो लोकांच्या आयुष्याला नवी दिशा देत आहे. ‘चलो चंपारण्य’ या नाऱ्यासह हजारो स्वच्छाग्रही देशाच्या कानाकोपऱ्यातून येऊन आज इथे जमले आहेत. तुमचा उत्साह, उमंग, ऊर्जा, राष्ट्रनिर्माणाप्रती आतुरता, बिहारच्या जनतेची इच्छा यांना मी वंदनकरतो, प्रणाम करतो. मंचावर येण्यापूर्वी मी स्वच्छतेबाबत एक प्रदर्शन देखील पाहिले. या प्रदर्शनात नवीन तंत्रज्ञान, नवीन उद्योगांबाबत विस्तृत माहिती देण्यात आली आहे. चंपारण्य सत्याग्रहाला शंभर वर्षपूर्ण झाल्यानिमित्त जे कार्यक्रम सुरु होते, त्यांच्या सांगतेची देखील ही वेळ आहे. मात्र सांगतेपेक्षा अधिक ही सुरुवात आहे स्वच्छतेप्रति आपला आग्रह अधिक वाढवण्याची.
बंधू आणि भगिनींनो,
पूर्वेकडील राज्यांना भारताच्या विकासाचे सुकाणू मानण्यात आले आहे, आजचे हे प्रकल्प केंद्र सरकारच्या त्या दृष्टिकोनाचे व्यापक रुप आहे. पूर्व उत्तर प्रदेश,बिहार,पश्चिम बंगाल,ओदिशा पासून ईशान्येकडील राज्यांमध्ये पायाभूत सुविधांच्या विकासाचे काम आमचे सरकार करत आहे. या आधी ह्या राज्यांमध्ये इतक्या मोठ्या प्रमाणात ही कामे कधीच झाली नव्हती.
बिहारसह पूर्व भारताच्या गरजा लक्षात घेऊन योजना तयार केल्या जात आहेत,नितीश जी या सर्वाचे साक्षीदार आहेत. नवीन प्रकल्प सुरु केले जात आहेत. विशेषतः ह्या क्षेत्रातील कनेक्टिव्हिटी सुधारण्याकडे आमच्या सरकारचे विषयच लक्ष आहे.
21 व्या शतकातील गरजा लक्षात घेत या प्रदेशातील महामार्ग, रेल्वे, जलमार्ग, आय वे आदी सुविधांचा जलद गतीने विकास केला जात आहे. आज अंदाजे 900 कोटी रुपयांच्या राष्ट्रीय महामार्ग प्रकल्पांचे भूमिपूजन करण्यात आले. औरंगाबाद ते चौरदाह पर्यंतचा चार पदरी मार्ग सहा पदरी करण्याचे काम आजपासून सुरू होत आहे. बिहार आणि झारखंड या दोन्ही राज्यांना या प्रकल्पाचा फायदा होणार आहे.
याच प्रकारे चंपारण्यासाठी दोन रेल्वे प्रकल्पांचे देखील आज भूमिपूजन करण्यात आले. मुझफ्फरपूर ते सगोली आणि सगोली ते वाल्मिकी नगर या रेल्वे मार्गाच्या दुपदरीकरणाचे काम सुरू होणार आहे, याचा फायदा केवळ चंपरण्यातील लोकांनाच होणार नाही तर उत्तर प्रदेश पासून नेपाळ पर्यंत लोकांचा प्रवास आणि व्यापार अधिक सुलभ आणि सुकर होईल.
मित्रांनो, चंपारण्य सत्याग्रहाच्या शतकपूर्ती निमित्त आज मला एक नवीन ट्रेन सुरू करण्याची संधी मिळाली आहे. कटीहार ते जुनी दिल्ली पर्यंत ही ट्रेन चालवण्यात येणार आहे. सरकारने विशेषतः ह्या ट्रेनचे नाव ‘चंपारण्य हमसफर’ ठेवले आहे. आधुनिक सुविधांनी परिपुर्ण अशी ही ट्रेन दिल्ली पर्यंतचा तुमचा प्रवास सुकर करेल.
बंधू आणि भगिनींनो,
आज मध्यपूरा येथे इलेक्ट्रिक लोकोमोटिव्ह कारखान्याच्या पहिल्या टप्प्याचे लोकार्पण केले गेले. हा कारखाना दोन कारणांसाठी महत्वाचा आहे; पहिले म्हणजे ‘मेक इन इंडिया’चे हे एक उत्तम उदाहरण आहे आणि दुसरे म्हणजे या कारखान्यामुळे या प्रदेशात रोजगाराच्या मोठ्या संधी उपलब्ध होणार आहेत. भारतीय रेल्वे फ्रान्सच्या एका कंपनीच्या सहकार्याने हा प्रकल्प राबवत आहे. या कारखान्यात शक्तिशाली इंजिनांची निर्मिती होणार आहे. या कारखान्यात निर्माण झालेल्या 12000 हॉर्स पॉवर  क्षमतेच्या पहिल्या इंजिनला हिरवा झेंडा दाखवण्याचे भाग्य आताच मला लाभले.
मित्रांनो, जगात असे खूप कमी देश आहेत जे माल वाहतुकीसाठी इतक्या मोठ्या क्षमतेच्या इंजिनाचा वापर करतात. या इंजिनांच्या वापरामुळे मालगाड्यांचा वेग अंदाजे दुप्पटीने वाढणार आहे.
अजून एक कारण आहे,ज्यासाठी मी ह्या प्रकल्पाविषयी तुम्हाला अजून थोडी जास्त माहिती देऊ इच्छितो. बंधू आणि भगिनींनो, 2007 मध्ये या प्रकल्पाला मंजुरी दिली होती, मंजुरी मिळाल्यानंतर 8 वर्षांपर्यंत या प्रकल्पाची कागदपत्रं धूळ खात पडली होती. 3 वर्षांपूर्वी रालोआ सरकारने या प्रकल्पावर काम करायला सुरुवात केली आणि पहिला टप्पा पूर्ण देखील केला.
‘आयुषमान भारत’- स्वच्छतेनंतर आपल्या देशातील गरिबांचे दुसरे महत्वाचे काम आहे आरोग्य. गरीबातील गरीब कुटुंबाला, कुटुंबातील कोणतीही व्यक्ती आजारी असेल तर तिच्या उपचारासाठी वार्षिक 5 हजार रुपये सरकार आणि विमा कंपनीकडून दिले जातील. आता पैशांच्या कमतरतेमुळे कोणत्याही कुटुंबातील व्यक्तीच्या उपचारात अडथळा येणार नाही. आयुषमान भारत, ही नवी योजना भारत सरकार सुरू करत आहे.
माझ्या सरकारची काम करण्याची एक पद्धत आहे. आता काम रखडवणे, कागदपत्रे फिरवणे, कागदपत्रे दाबून ठेवण्याची संस्कृती संपवली आहे. सरकार आपले प्रत्येक अभियान, प्रत्येक संकल्प जनतेच्या सहकार्याने पूर्ण करत आहे. परंतु ज्या लोकांना हे बदल स्वीकारणे कठीण आहे त्यांना याचा त्रास होत आहे. गरिबांचे सशक्तीकरण त्यांना मान्य नाही. त्यांना असे वाटते की, जर गरिबांचे सशक्तीकरण झाले तर ते त्यांच्या समोर खोटं बोलू शकणार नाहीत त्यांना फसवू शकणार नाहीत. म्हणूनच अगदी रस्त्यापासून ते संसदे पर्यंत सरकारच्या कामात अडथळा निर्माण करत आहेत.
मित्रांनो, तुमच्या समोर एक असे सरकार आहे जे जनसामान्यांना जोडण्याचे काम करत आहे; तर दुसरीकडे अशी काही लोकं आहेत हे जनमानसात दुही निर्माण करण्याचे काम करत आहेत.
मित्रांनो, आज याप्रसंगी मी नितीशजींच्या संयमाचे आणि त्यांच्या कुशल प्रशासनाचे कौतुक करतो. बिहारमधील भ्रष्ट आणि असामाजिक शक्तीं विरोधात ते ज्या पद्धतीने लढत आहेत ती सोपी गोष्ट नाही. भ्रष्टाचाराविरोधातील त्यांच्या स्वच्छता अभियानाला, सामाजिक बदलांसाठी ते करत असलेल्या प्रयत्नांना केंद्र सरकार संपूर्ण पाठींबा देत आहे.
‘सबका साथ सबका विकास’ या संकल्पासोबत काम करत असलेले रालोआ सरकार संकल्पबद्ध होऊन, निश्चित वेळेत काम करत आहे. आधीच्या सरकारला वेळेचे महत्त्व पटले नाही परंतु गांधीजींनी नेहमीच सत्याग्रह आणि स्वच्छग्रहासोबतच काम ठरलेल्या वेळेत पूर्ण करण्यावर देखील जोर दिला. गांधीजींकडे नेहमीच एक पॉकेट घड्याळ असायचे. ते नेहमी म्हणायचे,' जर तुम्ही तांदळाचा एक दाणा किंवा कागदाचा एक तुकडा देखील फुकट घालवत नाही तर एक मिनिट देखील फुकट का घालवायचे'. हा वेळ आपला नाही, हा वेळ देशाच्या मालकीचा आहे आणि देशाच्या कामी आला पाहिजे.
गांधीजींच्या या भावनेसह देशातील सव्वाशे कोटी लोकं अविरत काम करत आहेत. 2014 मध्ये देशातील स्वच्छतेचे प्रमाण 40% हुन कमी होते आता हे प्रमाण 80 टक्क्यांहून अधिक झाले आहे, हे देशातील लोकांच्या स्वच्छग्रहाचेच उदाहरण आहे. म्हणजेच स्वातंत्र्यानंतर 67 वर्षांमध्ये स्वच्छतेची जितकी काम झाली नाहीत त्याहून दुप्पट काम ह्या सरकारने केली आहेत.
मित्रांनो, गेल्या साडे तीन वर्षांमध्ये 350 हुन अधिक जिल्हे आणि साडे तीन लाखांहून अधिक गावं हगणदारी मुक्त म्हणून घोषित झाले आहेत. गेल्या साडे तीन वर्षांमध्ये देशभरात अंदाजे 7 कोटी शौचालयांचे बांधकाम पूर्ण झाले आहे. ४ एप्रिल म्हणजेच, गेल्या एका आठवड्यात जेव्हा ‘सत्याग्रह से स्वच्छाग्रह’ हा आठवडा साजरा करण्यात आला तेव्हा बिहार, उत्तरप्रदेश, ओदिशा, आणि जम्मू काश्मीरमध्ये अंदाजे 26 लाख शौचालयांचे बांधकाम करण्यात आले. या चार राज्यांनी त्यांच्या राज्यातील स्वच्छतेची व्याप्ती अधिक जलद गतीने वाढवण्याचा निश्चय केला आहे.
मित्रांनो, स्वच्छ भारत अभियानामुळे देशातील कोट्यावधी महिलांच्या आयुष्यात जे बदल झाले आहेत ते तुम्हाला माहीतच आहेत. एक शौचालय बांधल्यामुळे महिलांना सन्मान, सुरक्षा आणि आरोग्य ह्या तिन्ही गोष्टी मिळत आहेत. आता बिहारमध्ये देखील शौचालयांना इज्जतघर म्हणून संबोधले जाते हे मला आताच सांगितले. शौचालयांच्या बांधकामुळे सामाजिक असंतुलन संपुष्टात आले आहे. यामुळे आर्थिक, सामाजिक सशक्तीकरण देखील होत आहे.
ज्या घरांमध्ये शौचालय आहे त्या कुटुंबाची वर्षाला अंदाजे 50 हजार रुपयांची बचत होते;गेल्यावर्षी संयुक्त राष्ट्रांनी केलेल्या अभ्यासात हे समोर आले आहे. नाहीतर हे पैसे आजारांच्या उपचारासाठी, रुग्णालयात जायला खर्च होतात.
अजून एका आंतरराष्ट्रीय संस्थेने केलेल्या अभ्यासात हे समोर आले आहे की, जी गावं हागणदारीमुक्त झाली आहेत, तिथल्या मुलांमधील अतिसाराचे प्रमाण कमी झाले आहे आणि मुलांचे आजारी पडण्याचे प्रमाण कमी झाल्याने त्यांचा शारीरिक आणि मानसिक विकास देखील योग्य पद्धतीने होतं आहे. मुलं आता रोज शाळेत जातात. म्हणूनच जी गावं स्वतःला हागणदारीमुक्त घोषित करतात तिथल्या शाळांच्या निकालामध्ये सुधारणा दिसून येत आहे.
मित्रांनो, स्वच्छ भारत अभियानाने ज्याप्रकारे जन आंदोलनाचे स्वरूप प्राप्त केले आहे त्यामुळे जगातील मोठया मोठया विद्यापीठांमध्ये हा आता विशेष अभ्यासाचा विषय झाला आहे. मला वाटते की, 21 व्या शतकात मानवी स्वभाव बदलणारे असे जनआंदोलन आतापर्यंत अजून दुसऱ्या कोणत्याही देशात झाले नाही. निश्चितच भारत बदलत आहे, व्यवहार-सवयी बदलत आहेत.
परंतु येथे गांधी मैदानात उपस्थित प्रत्येक स्वच्छाग्रहिला देशातल्या लहान लहान मुलांपासून ज्येष्ठ नागरिकांपर्यंत आता खऱ्या आव्हानाचा सामना करायचा आहे. हे आव्हान आहे रस्त्यापासून रेल्वे स्थानक, बस स्थानक, घराच्या समोर, दुकानाच्या समोर, शाळेच्या समोर, महाविद्यालयासमोर, बाजारात, गल्लीमध्ये, नाक्यावर, विभागात स्वच्छतेचा आग्रह धरणे. जोपर्यंत, देशातील प्रत्येक व्यक्ती स्वतःहून स्वच्छता राखण्याचा प्रयत्न करणार नाही, तोपर्यंत स्वच्छ भारत अभियान यशस्वी होणार नाही. जोवर स्वच्छता देशातल्या प्रत्येक नागरिकाच्या आयुष्याचा भाग बनत नाही तोवर, स्वच्छ भारत अभियान पूर्ण होणार नाही. म्हणूनच, आपला स्वच्छाग्रह जितका मजबूत असेल तितक्या लवकर आपण 2019 मध्ये स्वच्छ भारत अभियान पूर्ण करू शकू. पुढच्या वर्षी 2 ऑक्टोबरला परम पूज्य बापूंना हीच आपली खरी आदरांजली असेल.
मित्रांनो, गांधीजींनी येथे चंपारण्यात शेतकरी, कामगार, वकील, डॉक्टर, अभियंते सर्वांनाच एकच दर्जा दिला होता. तेव्हा सत्याग्रह यशस्वी झाला होता. एक स्वच्छाग्रही म्हणून आपली भूमिका देखील अशीच हवी. स्वच्छतेचा संदेश समाजातील प्रत्येक व्यक्ती पर्यंत पोहोचावा, यासाठी आपल्याला निरंतर प्रयत्न केले पाहिजेत.
आणि म्हणूनच येथे उपस्थित प्रत्येक स्वच्छाग्रहिला माझी विनंती आहे की, तुम्हाला जी महितीपुस्तिका दिली आहे, त्यातील गोष्टींचा जास्तीत जास्त प्रचार आणि प्रसार करा. तुम्ही लोकांमध्ये जितकी जनजागृती कराल तितकेच स्वच्छ भारत अभियान यशस्वी होईल. देशातील प्रत्येक गावात कमीतकमी एकतरी स्वछता विजेता असावा, यासाठी सरकार प्रयत्नशील आहे. साडे सहा लाखांहून जास्त स्वछता विजेते देशातल्या कानाकोपऱ्यात स्वच्छतेला लोकांच्या दैनंदिन जीवनाचा भाग बनवत आहेत, यासाठी ते अविरत मेहनत करत आहेत.
प्रधानमंत्री आवास योजने अंतर्गत देशात गरिबांना घर देण्याचे काम जोमाने सुरु आहे. मला विश्वास आहे की, बिहारमध्ये जितक्या जलद गतीने शौचालये बांधण्याचे काम पूर्ण झाले तितक्याच गतीने गरिबांना घर देण्याचे काम देखील पूर्ण होईल.
आपण अजून एक प्रयत्न करू शकतो, आजपासून पुढच्या 2 ऑक्टोबर पर्यंत देशात कोणाचीही जयंती असो, पुण्यतिथी असो किंवा सण असो त्यावेळी विशेषकरून लोकांमध्ये स्वच्छतेविषयी जनजागृती निर्माण करण्याचा प्रयत्न करूया. जसे, उद्या 11 एप्रिलला, थोर समाज सुधारक जोतिबा फुले यांची जयंती आहे, 14 एप्रिलला डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची जयंती आहे. अशा विशेष दिनी लोकांना त्या महान व्यक्तींच्या कार्याची माहिती करून देण्यासोबतच लोकांना स्वच्छतेप्रति जागरूक देखील केले जाऊ शकेल.
मी तुमच्या माहिती करिता सांगू इच्छितो की, केंद्र सरकार 14 एप्रिल पासून ग्राम स्वराज अभियान देखील सुरू करणार आहे. या अभियाना अंतर्गत, 18 एप्रिलला आमच्या सर्व खासदारांना, आमदारांना, जनप्रतिनिधी, पंचायती मधील प्रतिनिधी, नगरपालिका, महानगरपालिका या सर्वांना आपापल्या विभागात स्वच्छ भारत अभियानाशी संबंधित कोणत्याही एका कार्यक्रमात सहभागी व्हायचे आहे. घराघरात जाऊन लोकांना समजवावे, विनंती करा, आपल्या आजूबाजूचा परिसर स्वच्छ आणि आरोग्यदायी ठेवण्याचा प्रयत्न करा.
बंधू आणि भगिनींनो,
राष्ट्र निर्मितीसाठी तुम्ही केलेले हे प्रयत्न भावी पिढी नक्कीच लक्षात ठेवेल. प्रत्येक स्वच्छाग्रही आरोग्यदायी, स्वच्छ आणि समृद्ध भारताच्या निर्मितीसाठी कार्य करत आहे. जेव्हा चंपारण्य सत्याग्रह झाला त्यावेळी आपण त्यात सहभागी झालो नव्हतो, आपला जन्म देखील झाला नव्हता. तेव्हा आपल्यातील कोणीच नव्हते; परंतु चंपारण्य स्वच्छाग्रह यशस्वी करण्यासाठी आपण दिवस रात्र एक करूया.
मला माहित आहे या कामासाठी सहनशीलता अत्यंत आवश्यक आहे. मला हे देखील माहीत आहे की, देशात बदल घडवून आणण्याची तुम्हां सर्व स्वच्छाग्रहींची इच्छाशक्ती इतकी दृढ आहे की, तुम्ही यासाठी निरंतर प्रयत्न करत आहात. चंपारण्य स्वच्छाग्रह हा आजच्या युवकांच्या स्वप्नांचे राष्ट्रगीत बनले आहे, हे राष्ट्रगीत त्यांच्यामध्ये आव्हानांना समजून घेण्याची, त्यांचा सामान करण्याची, संघर्ष करायची आणि जोवर विजयी होत नाही तोपर्यंत संयम राखण्याची शक्ती देते. हे जनआंदोलन भारताच्या भविष्याचे मार्गदर्शक देखील आहे.
मला विश्वास आहे की, स्वच्छतेसाठी आपला हा आग्रहीपणा एका स्वच्छ, सुंदर, समृद्ध भारताचा नवीन अध्याय लिहील. येथे या भव्य कार्यक्रमात आलेल्या सर्व स्वच्छाग्रहींना खूप खूप शुभेच्छा. या सोबतच मी हे देखील सांगू इच्छितो की, 2022 मध्ये भारताच्या स्वातंत्र्याला 75 वर्ष पूर्ण होतील. 2 ऑक्टोबर 2018 ते 2 ऑक्टोबर 2019 हा कालावधीत आपण महात्मा गांधींची 150 वी जयंती साजरी करत आहोत. नव भारताच्या निर्मितीचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी आपल्या समाजात ज्या त्रुटी आहेत, ज्या वाईट गोष्टी आहेत, ज्या देशाला आतून पोकळ करत आहेत, देशाला दुर्बल बनवत आहेत त्या सर्वांचे समूळ उच्चाटन करायचे आहे. देशात सगळीकडे स्वच्छतेचे साम्राज्य पसरावयाचे आहे. भ्रष्टाचार मुक्त भारताची निर्मिती करायची आहे. जातीभेद, गरीब- श्रीमंत, स्पृश्य- अस्पृश्य या सगळ्या भावना देशाच्या हद्दपार करायच्या आहेत; सांप्रदायिक तणावांपासून देशाला मुक्त करायचे आहे. आपला देश सव्वाशे कोटी जनतेचा आहे, हे एक कुटुंब आहे, आपल्याला सर्वांना एकत्र चालायचे आहे. एकत्र येऊन स्वप्न पूर्ण करायची आहेत.
हा संकल्प डोळ्यासमोर ठेवून आपण मार्गक्रमण केले तर स्वातंत्र्य सैनिकांना 2022 मध्ये हीच खरी आदरांजली आपण अर्पण करू शकू. 2018-19 मध्ये गांधीजींच्या जयंतीला जेव्हा 150 वर्ष पूर्ण होतील तेव्हा त्यांना ही खऱ्या अर्थाने आदरांजली असेल. याच भावनेने इतक्या मोठ्या देशासाठी काम करणाऱ्या युवकांना मी आदरपूर्वक नमन करतो आणि त्यांचे अभिनंदन करतानाच पुन्हा एकदा तुम्हा सर्वांना, देशवासियांना विनंती करतो की, गांधीजींनी आपल्यासाठी खूप त्याग केला आहे, गांधीजींचे स्वच्छ भारताचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी आपण प्रयत्न करूया. हे काही सरकारी काम नाही. हे काम पंतप्रधानांचे नाही. हा कार्यक्रम मुख्यमंत्र्यांचा नाही, हा कोणत्याही राज्य किंवा केंद्र सरकारचा कार्यक्रम नाही. हा सव्वाशे कोटी देशवासीयांचा कार्यक्रम आहे, देशातील गरिबांचा कार्यक्रम आहे, हा देशाच्या सामाजिक न्यायाचा कार्यक्रम आहे, माता भगिनींना सन्मान देण्याचा कार्यक्रम आहे आणि म्हणूनच पूर्ण शक्तीनिशी आम्ही या कार्यक्रमात सहभागी झालो आहोत. याच भावनेसह मी पुन्हा एकदा सर्व स्वच्छाग्रहींचे मनापासून अभिनंदन करतो, त्यांना शुभेच्छा देतो आणि तुम्हा सर्वांचे देखील आभार मानतो.
माझ्या सोबत पुन्हा एकदा बोला-
मी बोलेन महात्मा गांधी, तुम्ही दोनदा बोला अमर रहे, अमर रहे
महात्मा गांधी- अमर रहे अमर रहे
अजून जोरात बोला,
महात्मा गांधी- अमर रहे अमर रहे
महात्मा गांधी- अमर रहे अमर रहे
खूप खूप धन्यवाद!
BG/SP/PK
(Visitor Counter : 117