मुंबई, 29 एप्रिल 2019
महाराष्ट्रातील चौथ्या आणि शेवटच्या टप्प्यांतील मतदान आज शांततेत पार पडले आहे. अशा रितीने महाराष्ट्रातील लोकसभेच्या सर्व अठ्ठेचाळीस  जागांसाठी मतदानाचा कार्यक्रम सुरळीतपणे पूर्ण झाला आहे. या शेवटच्या टप्प्यामध्ये सतरा  लोकसभा मतदारसंघांकरीता अंदाजे सत्तावन्न  टक्के इतके मतदान झाले असून राज्यामध्ये एकूण सरासरी 60.68 टक्के इतके मतदान झाले आहे.
मतदानाची टक्केवारी:-
महाराष्ट्रामध्ये एकूण आठ कोटी पंच्याऐंशी लाख  इतक्या मतदारांपैकी पाच कोटी सदतीस लाख  इतक्या मतदारांनी मतदानाचा हक्क बजावला आहे. त्याची सरासरी 60.68 टक्के इतके येते. त्याचा तपशिल थोडक्यात पुढीलप्रमाणे आहे.
|
|
Phase
|
|
No.of PCs
|
|
Total Eelctors
|
|
Total Voters
|
|
%Voters 2019
|
|
% Voters 2014
|
|
I
|
|
07
|
|
1,30,35,335
|
|
82,17,609
|
|
63.04
|
|
63.85
|
|
II
|
|
10
|
|
1,85,46,472
|
|
1,16,61,830
|
|
62.88
|
|
62.43
|
|
III
|
|
14
|
|
2,57,89,945
|
|
1,60,81,856
|
|
62.36
|
|
62.88
|
|
IV
|
|
17
|
|
3,11,93,795
|
|
1,77,79,909
|
|
57.00
|
|
55.59
|
|
Total
|
|
48
|
|
8,85,65,547
|
|
5,37,41,204
|
|
60.68
|
|
60.32
मतदानाची वैशिष्ट्ये :-
महाराष्ट्रात झालेल्या मतदानाची वैशिष्ट्ये थोडक्यात पुढीलप्रमाणे आहेत.
- कडक उन्हाळ्याचे दिवस असूनही मतदानाच्या सर्वच टप्प्यांमध्ये मतदारांमध्ये उत्साह दिसून आला.
- विशेषत: शहरी भागांमध्ये मतदारांनी तसेच celebrities यांनी अतिशय उत्साहामध्ये भाग घेऊन मतदान केले.
- शहरी भागांमध्ये, सुट्टयांचे दिवस असून, मतदानाचे प्रमाण चांगले राहिले आहे.
- महाराष्ट्रामध्ये मतदारांच्या संख्येच्या निकषावर विचार केल्यास पंचवीस  ठाणे हा लोकसभा मतदारसंघ सर्वात मोठा, एकूण मतदार एकवीस लाख साठ हजार  तर तीस -मुंबई दक्षिण-मध्य हा लोकसभा मतदारसंघ सर्वात लहान, एकूण मतदार चौदा लाख चाळीस हजार  मतदारसंघ आहे.
- उमेदवारांच्या संख्येच्या निकषावर विचार केल्यास एकोणचाळीस -बीड या लोकसभा मतदारसंघामध्ये सर्वात जास्त म्हणजे छत्तीस उमेदवार निवडणुकीला उभे होते, तर बारा -गडचिरोली-चिमूर आणि वीस  दिंडोरी या दोन लोकसभा मतदारसंघात कमी म्हणजे प्रत्येकी पाच  उमेदवार निवडणुकीला उभे होते.
- महाराष्ट्रामध्ये बारा -गडचिरोली-चिमूर या मतदारसंघात सर्वात जास्त म्हणजे एकाहत्तर पुर्णांक अठ्ठयाण्णव टक्के  इतके मतदान झाले तर चोवीस -कल्याण या मतदारसंघात सर्वात कमी म्हणजे चौव्वेचाळीस पूर्णांक सत्तावीस  टक्के इतके मतदान झाले.
दिव्यांग मतदार:-
भारत निवडणूक आयोगाने यावेळी दिव्यांग मतदारांसाठी ‘सुलभ निवडणुका’  हे घोषवाक्य जाहीर केले होते. याअंतर्गत दिव्यांग मतदारांची जास्तीत जास्त नोंदणी करण्यासाठी आणि त्यांना मतदान करणे सुलभ व्हावे याकरिता मोठ्या प्रमाणात प्रयत्न करण्यात आले होते. त्याचे चांगले फलित म्हणून यावेळी सुमारे तीन लाख नऊ हजार  इतक्या दिव्यांग व्यक्तींची मतदार म्हणून नोंदणी करण्यात आली आहे.
मतदान केंद्र  :-
यावेळी एकूण सत्त्याण्णव हजार सहाशे चाळीस  इतक्या मतदान केंद्रांवर मतदान घेण्यात आले. सन 2014 च्या तुलनेत यावेळी मतदान केंद्रांच्या संख्येमध्ये एकूण आठ हजार एकशे एकसष्ठ  इतकी वाढ झाली आहे.
निवडणूक कर्मचारी :-
संपूर्ण निवडणूक प्रक्रिया पार पाडण्याकरिता सुमारे सात लाख पन्नास हजार  इतक्या कर्मचाऱ्यांची नियुक्ती करण्यात आली होती. तसेच कायदा व सुव्यवस्था राखण्यासाठी सुमारे एक लाख चार हजार  इतक्या पोलिसांची नियुक्ती करण्यात आली होती. याप्रमाणे सुमारे साडे आठ लाख  इतके कर्मचारी या निवडणुकीसाठी नियुक्त करण्यात आले होते.
EVM-VVPAT:-
यावेळी राज्यामध्ये प्रथमच प्रत्येक मतदान केंद्रावर EVM सोबतच VVPAT चा वापर करण्यात आला. त्याकरिता एकूण एक लाख पंच्याऐंशी हजार  इतके BU, एक लाख सतरा हजार  इतके CU आणि एक लाख तेवीस  इतके VVPAT वापरण्यात आले.
आदर्श आचारसंहिता :-
आदर्श आचारसंहितेची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासाठी आणि बेकायदेशीर आर्थिक व्यवहारांवर संनियंत्रण ठेवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर FST,SST, VST इ. पथके नेमण्यात आली होती. या व्यतिरिक्त दक्ष नागरिकांना आचारसंहिता भंगाची प्रकरणे नोंदविण्यासाठी आयोगाने C-Vigil हे Application उपलब्ध करून दिले होते.
जप्तीची प्रकरणे :-
आतापर्यंत आयकर विभाग, अबकारी विभाग, पोलीस यांनी एकूण रुपये त्रेपन्न कोटी आठ लाख  इतकी रोख रक्कम, रुपये सत्तर कोटी बारा लाख  रकमेचे सोने, रुपये चौतीस कोटी पंधरा लाख  रकमेचे मद्य व मादक पदार्थ याप्रमाणे एकूण रुपये एकशे सत्तावन्न कोटी चौपन्न लाख  कोटी इतक्या रकमेचा मुद्देमाल जप्त केला आहे. तसेच यासंदर्भात सतरा हजार पाचशे अठ्ठयाऐंशी  इतके गुन्हे दाखल करण्यात आले आहे.
मतदारसंघानिहाय मतदारांची आकडेवारी खालीलप्रमाणे
https://static.pib.gov.in/WriteReadData/userfiles/Maharashtra_LS_2019_phase_wise_voters - Copy 1.pdf
धन्यवाद.....
सोर्स-मुख्य निवडणूक अधिकारी, महाराष्ट्र राज्य
N.Sapre/P.Kor