मत्स्योत्पादन, पशुविकास आणि दुग्धविकास मंत्रालय
वर्ष 2021-22 मध्ये महाराष्ट्रात एकूण 14,300 हजार टन दूध उत्पादन झाले
मुंबई/नवी दिल्ली, 2 ऑगस्ट 2023
केंद्रीय सहकार मंत्रालयाच्या राष्ट्रीय सहकारविषयक माहितीकोषानुसार  महाराष्ट्रात एकूण क्रियाशील दूधउत्पादन सहकारी संस्थांची संख्या 11,219  इतकी आहे. महाराष्ट्र राज्यात गेल्या पाच वर्षांत उत्पादन करण्यात आलेल्या दुधाचा जिल्हा-निहाय तपशील पुढीलप्रमाणे आहे:
|
|
2017-18 ते 2021-22 या काळात झालेले दूध उत्पादन 
|
|
जिल्ह्याचे नाव
|
|
2017-18
|
|
2018-19
|
|
2019-20
|
|
2020-21
|
|
2021-22
|
|
अहमदनगर
|
|
1827.30
|
|
1976.30
|
|
1452.96
|
|
2077.82
|
|
2198.10
|
|
अकोला
|
|
81.76
|
|
77.55
|
|
106.82
|
|
93.28
|
|
95.15
|
|
अमरावती
|
|
179.38
|
|
181.46
|
|
139.33
|
|
193.04
|
|
198.20
|
|
औरंगाबाद
|
|
282.64
|
|
281.42
|
|
510.71
|
|
331.82
|
|
345.25
|
|
बीड
|
|
360.95
|
|
347.59
|
|
266.39
|
|
345.96
|
|
356.91
|
|
भंडारा
|
|
99.78
|
|
85.27
|
|
82.71
|
|
130.31
|
|
135.58
|
|
बुलढाणा
|
|
165.40
|
|
149.68
|
|
101.76
|
|
176.29
|
|
180.74
|
|
चंद्र्पुर
|
|
67.54
|
|
66.43
|
|
110.66
|
|
66.66
|
|
68.40
|
|
धुळे
|
|
142.82
|
|
156.21
|
|
69.97
|
|
193.46
|
|
201.87
|
|
गडचिरोली
|
|
42.26
|
|
43.37
|
|
345.96
|
|
43.90
|
|
44.95
|
|
गोंदिया
|
|
53.76
|
|
55.59
|
|
53.36
|
|
93.18
|
|
96.18
|
|
हिंगोली
|
|
76.97
|
|
82.37
|
|
71.61
|
|
94.29
|
|
96.40
|
|
जळगाव
|
|
317.46
|
|
371.05
|
|
144.37
|
|
461.65
|
|
478.86
|
|
जालना
|
|
115.09
|
|
105.54
|
|
272.17
|
|
156.82
|
|
161.97
|
|
कोल्हापूर
|
|
1000.34
|
|
1045.70
|
|
149.48
|
|
1167.25
|
|
1219.92
|
|
लातूर
|
|
243.59
|
|
240.01
|
|
1015.64
|
|
295.17
|
|
303.09
|
|
मुंबई
|
|
78.46
|
|
82.65
|
|
283.21
|
|
20.83
|
|
20.86
|
|
नागपूर
|
|
167.23
|
|
161.84
|
|
148.20
|
|
173.54
|
|
179.71
|
|
नांदेड
|
|
245.30
|
|
241.30
|
|
281.24
|
|
283.33
|
|
290.61
|
|
नंदुरबार
|
|
89.19
|
|
97.21
|
|
121.45
|
|
89.75
|
|
92.96
|
|
नाशिक
|
|
601.89
|
|
737.19
|
|
515.59
|
|
839.54
|
|
878.94
|
|
उस्मानाबाद
|
|
327.37
|
|
296.21
|
|
286.74
|
|
452.95
|
|
476.67
|
|
पालघर
|
|
133.42
|
|
136.43
|
|
152.82
|
|
121.90
|
|
125.67
|
|
परभणी
|
|
113.71
|
|
109.51
|
|
118.33
|
|
127.74
|
|
130.87
|
|
पुणे
|
|
1282.08
|
|
1397.64
|
|
1639.48
|
|
1768.55
|
|
1862.09
|
|
रायगड
|
|
74.21
|
|
75.45
|
|
79.08
|
|
94.89
|
|
97.36
|
|
रत्नागिरी
|
|
63.57
|
|
63.29
|
|
65.70
|
|
63.99
|
|
67.20
|
|
सांगली
|
|
713.86
|
|
787.92
|
|
794.14
|
|
1062.73
|
|
1109.15
|
|
सातारा
|
|
661.27
|
|
740.16
|
|
976.40
|
|
822.92
|
|
865.00
|
|
सिंधुदुर्ग
|
|
44.86
|
|
45.90
|
|
52.39
|
|
41.71
|
|
42.65
|
|
सोलापूर
|
|
982.55
|
|
988.68
|
|
1209.62
|
|
1418.17
|
|
1474.79
|
|
ठाणे
|
|
143.16
|
|
146.20
|
|
122.33
|
|
121.41
|
|
124.66
|
|
वर्धा
|
|
89.55
|
|
81.25
|
|
104.19
|
|
86.68
|
|
90.41
|
|
वाशीम
|
|
84.81
|
|
76.67
|
|
54.40
|
|
64.47
|
|
64.03
|
|
यवतमाळ
|
|
148.76
|
|
124.44
|
|
125.04
|
|
127.32
|
|
129.30
|
|
महाराष्ट्र
|
|
11102.29
|
|
11655.46
|
|
12024.26
|
|
13703.32
|
|
14304.51
|
|
स्त्रोत: एकात्मिक नमुना सर्वेक्षण अहवाल, पशुपालन आणि दुग्धविकास विभाग, महाराष्ट्र राज्य सरकार
भारतीय कृषी संशोधन मंडळ / कृषी संशोधन आणि शिक्षण विभाग  यांनी सांगितले आहे की सध्या देशात विशेषतः महाराष्ट्रात कोठेही, नवीन दुग्धविकास विज्ञान/दुग्धविकास तांत्रिक महाविद्यालये सुरु/स्थापन करण्याबाबत नियोजन करण्यात आलेले नाही.
पशुपालन आणि दुग्धविकास विभागातर्फे पशुंच्या स्वदेशी वाणांचा विकास आणि संवर्धन, गोवंशातील पशुंच्या समुदायाचे जनुकीय अद्यायावतीकरण तसेच दुधाळ जनावरांतील दूध उत्पादन तसेच उत्पादकता यांच्यात सुधारणा या उद्देशाने वर्ष 2014 पासून देशातील सर्व जिल्ह्यांमध्ये राष्ट्रीय गोकुळ अभियान राबवण्यात येत आहे.
खासदार राजन विचारे यांनी मंगळवार, 1 ऑगस्ट 2023 रोजी लोकसभेत विचारलेल्या अ-तारांकित प्रश्नाला उत्तर देताना केंद्रीय मत्स्यपालन, पशुपालन आणि दुग्धविकास मंत्री परशोत्तम रुपाला यांनी ही माहिती दिली.
Jaydevi PS/S.Chitnis/P.Malandkar
सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा: @PIBMumbai /PIBMumbai /pibmumbai pibmumbai[at]gmail[dot]com /PIBMumbai /pibmumbai
(Visitor Counter : 87