नवी दिल्ली, 27 डिसेंबर 2018
भारत माता की -जय !
भारत माता की -जय !
विशाल संख्येने उपस्थित राहिलेल्या देवभूमीच्या माझ्या प्रिय बंधू आणि भगिनींनो,
ज्यावेळी मला हिमाचलमध्ये येण्याची संधी मिळते आणि ज्यावेळी मी आपणा सर्व लोकांमध्ये येतो, त्या त्यावेळी मला आपल्या घरी आल्यासारखेच वाटते. याचं कारण म्हणजे, खूप वर्ष या राज्यातल्या काना कोप-यामध्ये फिरून पक्षाचे संघटनकार्य करण्याची सुसंधी मला मिळाली होती. या काळात खूप काही शिकायला मिळाले होते. त्या काळामध्ये तहसील पातळीवर, जिल्हा स्तरावर संघटन कार्यामध्ये मला ज्यांनी साथ दिली, सहकार्य केले, ते सगळेजण आज दोन दशकाच्या आतमध्ये हिमाचलचे पहिल्या रांगेतले नेते बनले आहेत, याचा मला आज खूप आनंद होतोय. हे दृश्य आज माझ्यासाठी किती आनंददायी आहे, याची कदाचित कोणीही कल्पना करू शकणार नाही.
लहान पातळीवर ज्या सहका-यांना पाहिलं होतं, त्यांच्या सामर्थ्याचा अनुभव केलेला असेल आणि ते आता चांगले बहरले, फुलले असतील, त्यांनी आपल्या कार्याचा सगळीकडे पसरवलेला सुगंध अनुभवला की इतका आनंद होतो. आता असं वाटतं की, जीवनाचा तो कालखंड ख-या अर्थाने धन्य झाला आहे. यासाठी हिमाचलच्या त्या सर्व सहकारी मंडळींना मी आज अगदी हृदयापासून शुभेच्छा देतो. ज्यांच्या खांद्याला खांदा लावून अनेक वर्षे काम करण्याची संधी मला मिळाली आणि आज ते प्रगतीच्या नवीन उंचीवर, विक्रमी टप्प्यावर आले आहेत. हे सगळे लोक आपल्या पुरुषार्थाने, आपल्या प्रेमाने, ममतेने हिमाचल प्रदेशालाही एका नवीन उंचीवर नेण्याचे कार्य करीत आहेत.
ही पवित्र भूमी आहे. देवी-देवतांची भूमी आहे. ही देवभूमी आहे. माता ज्वाला जी असो, चामुंडा माता असो, चिंतपुरणी माता असो, भीमाकाली असो, हिडिम्बा देवी असो, किती आठवणी आहेत, कोण-कोणत्या काना-कोप-यात किती किती प्रकारचे चैतन्य आहे. हा सगळा वारसा या भूमीला मिळाला आहे. प्रत्येक गावामध्ये देवी-देवतांचे स्थान आहे. प्रत्येक गावाच्या दृष्टीने त्या विशिष्ट देवी-देवतांचे स्थान महात्म्य आहे. या इथल्या जनजीवनामध्ये शांती हा अगदी सहज स्वभाव आहे.
कोणालाही कल्पना येणार नाही की, इथल्या वीर मातांचे पुत्र देशाच्या रक्षणासाठी खांद्यावर बंदुका घेवून उभे राहतात, त्यावेळी समोरच्या शत्रूचा त्यांना पाहून थरकाप उठतो. वीरता, शौर्य, सामर्थ्य या भूमीच्या वीरांच्या रक्तामध्ये आहे. या बरोबरच आणखी एक चांगले नशीब म्हणजे सीमेवर मारणे आणि मरण्याचे सामर्थ्य दाखवणारे हे वीर पुत्र आणि या वीर माता हिमाचल मधल्या प्रत्येक घरामध्ये शांतीदूत बनत असतात. ही गोष्ट खूप वेगळी आणि महान आहे. अशाप्रकारे इतके शांतीपूर्ण जीवन, इतका चांगला बंधूभाव, एकमेकांविषयी असलेले इतके प्रेम याचा मी खूप अनुभव घेतला आहे. आज त्याच्याविषयीच अगदी भरभरून बोलण्याची इच्छा मला होत आहे. शांतीच्या पोटामध्ये वीरता जन्म घेत असते आणि ती वीरता अद्वैतिक असते. मला वाटतं, ही गोष्ट म्हणजे हिमाचलची एक वेगळी, वैशिष्ट्यपूर्ण ओळख आहे.
आज पुन्हा एकदा या भूमीवर, हेलिपॅडवर उतरलो, त्यावेळी पुन्हा एकदा मी त्या वैशिष्ट्यपूर्ण शांतीचा अनुभव घेतला. माझ्या जुन्या आठवणींना उजाळा मिळाला. त्यावेळचा जुना, पहिला कांगडा मला आठवला. इथंच धौलाधार आहे. मात्र तो आज काही खूप स्पष्ट दिसत नाही. आणि आता आमचा धर्मशाला जिल्हा. हिंदुस्तानच्या क्रीडा जगतामध्ये या धर्मशाला जिल्ह्याने आपली स्वतःचे स्थान निर्माण केले आहे. देशभरामध्ये क्रीडा जगतामधल्या लोकांच्या दृष्टीने हे आकर्षणाचे केंद्र निर्माण झाले आहे. आणि इतक्या कमी कालावधीमध्ये या क्षेत्राचा जो विकास झाला आहे, तो पाहून खूप नवल वाटतं. या सर्व विकास कामासाठी मी आपल्या सर्वांना अगदी मनापासून धन्यवाद देवून आपल्याला शुभेच्छा देतो.
यावेळी तर मी कार्यक्रम झाला की, लगेच परत जाणार आहे. कारण इतर कार्यक्रम आणि संसदेचं कामकाज सध्या सुरू आहे. त्यामुळे ताबडतोब निघावे लागणार आहे. परंतु तरीही अधून-मधून इथल्या आठवणी मनामध्ये आल्या की खूप मजा वाटते. आपण इथं यायचं आणि कांगडी धामची आठवण करायची नाही, असं होवूच शकणार नाही. साधारणपणे विवाह समारंभामध्ये कांगडी धामचा आनंद कोण लुटणार नाही? चणे आणि मसुरीची डाळ, जमीकंद म्हणजे कंदमुळ्याची भाजी, रंगीत भात आणि हे सर्व मातेकडून पानात वाढलं जातं, त्याची चव वेगळीच लागते. आज मात्र मला असंच परत जावं लागणार आहे.
मला जी चित्रफीत दाखवली गेली, त्यामुळे मी खरोखरीच खूप प्रभावित झालो आहे. एका राज्यासाठी एक वर्ष हा कालावधी काही खूप मोठा, जास्त नाही. हा खूप कमी काळ आहे. सुरुवातीला तर नवीन सरकारला कार्यालयीन कामकाजाची घडी बसवण्यासाठी, जुन्या गोष्टींच्या साफसफाईसाठी वेळ द्यावा लागतो. परंतु या चित्रफितीमध्ये मी पाहिले की, एका वर्षाच्या आतमध्ये इतकं काम केलं आहे. तुम्ही लोकांनी अनेक गोष्टी करण्यासाठी पुढं पाऊल टाकलं आहे. जनसामान्यांपर्यंत पोहोचण्याचा चांगला प्रयत्न केला आहे. सरकारला गावांगावांमध्ये, अगदी घराघरांमध्ये पोहोचवण्याचा प्रयत्न केला आहे. यासाठी जयरामजी आणि त्यांच्या संपूर्ण टीमचे मी अभिनंदन करतो. हे खूप मोठे काम आपण लोकांनी केले आहे. आता आपण सर्वांनी ही कामे तर केली आहेतच. परंतु माझं एक काम आपण सर्वजण करणार का? करणार? थोडं मोठ्याने सांगितलं तर समजेल.
करणार माझं काम?
नक्की?
तसं पाहिलं तर हिमाचलचे लोक जे बोलतात ते करूनच दाखवतात. काम करताना कधी मागे हटत नाहीत. आज तुम्ही जरूर एक काम करावे. आत्ता जी चित्रफीत दाखवण्यात आली ती हिमाचल प्रदेशातल्या प्रत्येक माणसाच्या मोबाईलपर्यंत पोहोचेल असा प्रयत्न तुम्ही करा. मोबाईल नाही, अशी एकही व्यक्ती आता हिमाचलमध्ये सापडणार नाही. मोबाईल सगळ्यांकडे आहे. त्याचबरोबर मोबाईलचे नेटवर्क नाही, असेही आता असणार नाही. त्यामुळे ही चित्रफीत राज्यातल्या सगळ्यांकडे पोहोचवण्याचे काम आता तुमचे आहे.
तुम्ही लोक हे काम करणार ना?
नक्की करणार
लक्षात घ्या, या चित्रफितीमुळे इथल्या सगळ्या लोकांना इथं किती मोठं काम होत आहे, हे समजणार आहे.
मित्रांनो, हिमाचल आणि अटलजी हे एक अतूट नाते राहिले आहे. त्यांच्यासाठी तर हे दुसरं घरच असायचं. हिमाचलवासियांविषयी ते नेहमीच काही ना काही तरी वेगळी माहिती देत असायचे. आज हिमाचलमध्ये औद्योगिक विकासाच्या ज्या नवीन शक्यता निर्माण झाल्या आहेत, त्याचा मजबूत पाया घालण्याचं काम अटल बिहारी वाजपेयीजींनी केले आहे. आणि तोच धागा पकडून भारतीय जनता पार्टीचे इथले सरकार हिमाचलमध्ये फक्त पर्यटन नाही किंवा फक्त शेती व्यवसाय नाही तर औद्योेगिक दृष्टीने पुढे कसे जाता येईल, याचा विचार करून त्यासाठी सरकारने नवीन कामाची जबाबदारी स्वीकारली आहे.
एक खूप प्राचीन म्हण सर्वसाधारणपणे प्रचलित आहे. ती म्हण पूर्णपणे चुकीची असल्याचं सिद्ध करण्याचं काम आज भारतीय जनता पार्टीचे जयराम जी यांचे सरकार करीत आहे. ही जुनी म्हण आपण सगळेच लोक खूप चांगल्या पद्धतीने जाणून आहोत. असं म्हणतात की, डोंगरावरच पाणी आणि डोंगरावरचे तरूणपण कधीच उपयोगी येत नाही. याला कारण म्हणजे डोंगरावर पडलेले पाणी खाली वाहून जाते आणि डोंगराळ भागात राहिल्यानंतर रोजची भाजी-भाकरी कमावण्यासाठी कुठंतरी दूर जावं लागतं. सगळे दिवस म्हणजेच वयाची ऐन उमेदीची वर्ष अशी कष्टात सरतात.
मात्र आज हिमाचल सरकारने हे सिद्ध केले आहे की, डोंगरावर पडलेले पाणीही त्या डोंगरासाठी कामी येत आहे आणि इथल्या पहाडी तरुणांचे जीवन हिमाचलच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी कामी येत आहे. युवकांना इथं दिले जाणारे व्यावसायिक प्रशिक्षण, कौशल्य विकासाचे धडे यामुळे इथं मनुष्य बळ विकास चांगला झाला आहे, हे याविषयी दाखवलेल्या प्रदर्शनामध्ये जाणवत होते.
विशेष करून येणा-या नवीन पिढीचे चांगले भविष्य निर्माण करण्यासाठी ज्याप्रकारे अगदी बारकाईने विचार करून योजना बनवण्यात आल्या आहेत, त्या खरोखरीच कोणालाही प्रभावित करणा-या आहेत. आता या योजनांमुळे केवळ आज नाही, तर आगामी काही वर्षांमध्ये एक मजबूत ताकद बनून उभ्या राहणार आहेत. या योजनांच्या बळावर पर्वतीय राज्यांमध्ये किंवा या लहान लहान राज्यांमध्ये कदाचित कोणीसुद्धा हिमाचलबरोबर स्पर्धा करू शकणार नाही. हे मला तरी आत्ताच स्पष्ट दिसत आहे. म्हणूनच या योजनांसाठीही, औद्योगिक विकासाच्या दिशेने जाण्यासाठी आपण केलेले प्रयत्न कौतुकास्पद आहेत. इतक्या कमी कालावधीमध्ये अगदी एक वर्षाच्या आत इतक्या मोठ्या प्रमाणावर, इतक्या व्यापक स्तरावर आणि इतकी दूरदृष्टी ठेवून योजना बनवल्यामुळे हिमाचलचे भाग्य किती चांगल्या पद्धतीने चमकणार आहे, इथं किती चांगला विकास होणार आहे, याचे संकेत आत्ताच मिळत आहेत. एक बळकट राज्याच्या दिशेने हिमाचलची वाटचाल सुरू झाली आहे.
आता जर कोणी जास्त काम करणारा असेल, जर कोणी चांगले काम करेल आणि ते काम अधिक चांगल्या पद्धतीने करीत असेल तर मग आपल्यालाही असेच चांगले काम करण्याची इच्छा होत असते. तसेच त्यासाठी आपणही काही चांगलं करावं असंही आपल्याला वाटतं. आमच्या मनातही हा विचार येतो. आता आपणच पहा- ज्यावेळी दिल्लीमध्ये मागचे सरकार होते- त्यावेळी काय होत असे आपल्याला माहीतच आहे. त्यावेळी हिमाचलसाठी 21हजार कोटी रुपये मिळत होते. परंतु भारतीय जनता पार्टीचे सरकार आल्यानंतर आपण मला सेवा करण्याची संधी दिली. तर आज हिमाचलला 21 हजार कोटींच्याऐवजी आम्ही 72 हजार कोटी रुपये देत आहोत.
याचाच अर्थ पहिल्या सरकारपेक्षा 50 हजार कोटी रुपये जास्त दिले जात आहेत. इथं दिल्या जाणा-या प्रत्येक पै आणि पैशाचा अगदी चांगला, योग्य विनियोग आणि उपयोग केला जाणार आहे, याविषयी भारत सरकारला पूर्णपणे विश्वास आहे, म्हणूनच या राज्यासाठी इतका जास्त निधी दिला जात आहे. या निधीतून नवीन हिमाचल बनणार आहे. उज्ज्वल हिमाचल बनेल. समृद्ध हिमाचल बनेल, प्रगतीची नवनवीन शिखरे पार करणारा हिमाचल बनेल. असा पूर्ण विश्वास भारत सरकारला हिमाचलविषयी आहे. इथल्या जनतेवरही विश्वास आहे. आणखी एक सांगतो, तुम्ही लोकांनी आपण ज्या प्रतिनिधींना सत्तेवर बसवलं आहे, त्या प्रतिनिधींवरही विश्वास आहे. त्यामुळेच भारत सरकारने दिलेल्या पैन पैशाचा किती चांगल्या प्रकारे उपयोग होत आहे, हे मला दिसून येत आहे. इथं स्थायी रुपातली विकास कामे होत आहेत.
ज्यावेळी मी या भागात पक्ष संघटन कार्य करीत होतो, त्यावेळी माझा आग्रह असायचा की, शक्ती केंद्रापर्यंत पोहोचली पाहिजे. आणि त्यावेळी निम्म्यापेक्षा जास्त शक्ती केंद्रांपर्यंत पोहोचण्यासाठी एखादा मार्ग, रस्ताही मला सापडायचा नाही. लहान-मोठ्या डोंगरा-पर्वतांची चढण चढत मला शक्ती केंद्रापर्यंत पोहोचावे लागत होते. परंतु अलिकडच्या दिवसामध्ये प्रधानमंत्री ग्राम सडक योजनेमुळे चांगली संपर्क यंत्रणा तयार झाली आहे. संपर्काची व्याप्ती वाढली आहे. इथ जीवन जगत असताना अनेक अडचणी, समस्यांना सामोरे जावे लागते, त्या दूर करून सर्व व्यवस्था करण्याची आणि त्यासाठी पायाभूत सुविधा निर्माण करण्याची खूप मोठी आवश्यकता आहे.
आपल्या ला-स्पितीच्या बटाट्यांविषयी मला अगदी चांगली माहिती आहे. ज्यांना या बटाट्याचे महत्व माहिती आहे, त्यांना माझे म्हणणे नक्की समजेल. या पिकाची इथं इतकी चांगली पैदावार होते, परंतु केवळ पायाभूत सुविधांचा अभाव असल्यामुळे इथले पिकं बाजारापर्यंत पोहोचण्यापूर्वीच खराब होवून जातं. त्यामुळे इथल्या शेतकरी बांधवांना जे काही मिळायला पाहिजे ते मिळू शकत नाही. ही गोष्ट मला त्याकाळीच जाणवली होती. आणि आता मूल्य संवर्धनाच्या दिशेने काम सुरू झाले आहे. त्याविषयी विचार केला जात आहे. यावरून दुर्गम -अतिदुर्गम भागामध्येही कशा प्रकारे जीवनात बदल घडून येत आहेत, याचा अंदाज तुम्हा सर्वांना नक्कीच येईल.
गेल्या काही दिवसांमध्ये एक खूप मोठा आणि महत्वपूर्ण निर्णय घेण्यात आला. शेतकरी बांधवांना लाभदायक ठरावा आणि विशेष करून हिमाचलच्या शेतकरी वर्गाला खूप चांगला फायदा देणारा हा निर्णय आहे. कोका-कोला, पेप्सी, फँटा या सारख्या जितक्या बाटल्यांमधून पाणी विकले जाते, त्या एरिएटेड पाणी कंपन्यांना आम्ही बोलावले आहे. आपली जी चव आहे, जी गुणवत्ता आहे, ती तशीच ठेवून इथं व्यवसाय करावा. याची खूप मोठी बाजारपेठ आहे. परंतु यासाठी आमची एक अगदी लहानशी गोष्ट ऐकावी. त्यामध्ये जे 5 टक्के नैसर्गिक फळांचा वापर करून फळांचा रस मिसळण्यात यावा. यामुळे माझ्या शेतकरी बांधवांच्या फळांना एक खूप मोठी बाजारपेठ मिळू शकणार आहे. त्याचबरोबर आपण या बाटलीतून पाणी पितो, त्यामध्ये शरीराला लाभ देणारा थोडे तत्वही मिसळले जाणार आहे.
आता हळूहळू अशा कंपन्या पुढे येवू लागल्या आहेत, याचा मला आनंद होत आहे. आपण जे एरिएटेड पाण्याबरोबरच नैसर्गिक फळांचा रस वापरण्यास आता प्रारंभ झाला आहे. काही नवे लोक यासाठी पुढे येवू लागले आहेत. आगामी काळामध्ये फळांची शेती करणा-या आमच्या शेतकरी बांधवांसाठी एक खूप मोठी बाजारपेठ निर्माण होईल, असा मला विश्वास आहे.
पायाभूत सुविधांचा जोपर्यंत प्रश्न आहे. तो सोडवण्यासाठी आम्ही ’नेक्स्ट जनरेशन इन्फ्रास्ट्रक्चर’वर विशेष भर देत आहोत. आज महामार्ग असतील, रेलमार्ग असेल, विद्युत पुरवठा असेल, सौर ऊर्जा असेल, पेट्रोलियमची व्यवस्था असेल, जवळ जवळ 26 हजार कोटी रुपयांचे भारत सरकारचे प्रकल्प या क्षेत्रामध्ये सुरू करण्याची योजना आहे. आज हिमाचल प्रदेशसारख्या छोट्याशा राज्यामध्ये वेगवेगळ्या ठिकाणी या प्रकल्पांच्या उभारणीचे काम सुरू आहे. 26 हजार कोटींचे प्रकल्प... म्हणजे आपण कल्पना करू शकता. ज्यावेळी ही कामे पूर्ण होतील त्यावेळी हिमाचलचे जीवन कसे असेल. हे प्रकल्प राज्याला कसे नवीन उंचीपर्यंत घेऊन जाईल, याचीही कल्पना करा.
रेल्वेची गोष्ट निघाली आहे, म्हणून सांगतो आता कालका-सिमला रेल्वे प्रकल्प. या भागात जो कोणी पर्यटक येतो, त्याच्या मनात असते की इथे रेल्वेच्या प्रवासाचाही आनंद घेतला पाहिजे. रेल्वेने इथेही पर्यटन केले पाहिजे. पूर्वीच्या काळात वेगळीच रेल्वे होती. आपण जे पाहिले आहे, त्यामध्ये आता खूप परिवर्तन घडवण्यात आले आहे. इथल्या गाडींचे डब्बे पूर्णपणे पारदर्शक बनवण्यात आले आहेत. पारदर्शक प्लास्टिकमुळे प्रवास करताना पर्यटकांना बाहेरच्या निसर्गाचे दर्शन होवू शकणार आहे. निसर्गाचा आनंद प्रवास करताना लुटता येणार आहे. पर्यटनामध्ये कशा पद्धतीने बदल घडवून आणता येवू शकतात, हे दाखवणारा हा अल्पसा प्रयत्न आहे. परंतु त्यामागे निश्चितच एक सरळ सरळ संदेशही आहे. हे काम करण्यासाठी आम्ही प्रयत्न केले आहेत.
पर्वतीय राज्य रेल्वेने जोडले जाणे, ही सुद्धा एक खूप मोठी गोष्ट आहे. जवळपास 15 हजार कोटी रूपये खर्चून चार मोठे लोहमार्ग टाकण्याचे काम सुरू आहे. नांगल बांध-कलवारा योजना, चंदिगड-भद्दी, भानुपल्ली- बिलासपूर बेरी मार्ग आणि ऊना-हमीरपूर मार्ग यासाठी 15 हजार कोटी रूपये खर्चून रेल नेटवर्क तयार करण्यात येत आहे. आगामी काही दिवसांमध्ये आधुनिक हिमाचलच्या दिशेने वाटचाल करण्यासाठी एक नवी गती देणारे काम होणार आहे. मला नेहमीच असं वाटतं की, एक सामान्य हवाई चप्पल घालणारा साधा माणूसही हवाई मार्गाने प्रवास करू शकला पाहिजे. हिमाचल पर्यटनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी हवाई प्रवासाचे खूप महत्व आहे. भारत सरकारने ‘उडान’ नावाने एक योजना बनवली आहे. या योजनेतून अतिशय कमी, परवडणा-या दरामध्ये हवाई प्रवास शक्य होत आहे. या उडान योजनेचा प्रारंभ मी सिमला येथे येवून केला होता. आता आगामी काही दिवसात या योजनेचा विस्तारही करण्यात येणार आहे. हेलिकॅाप्टर सेवाही सुरू झाली आहे. आणखी काही सेवा सुरू होणार आहेत. आणि त्याचा थेट लाभ हिमाचलच्या पर्यटन व्यवसायाला मिळणार आहे.
संपर्क सुविधेमध्ये आणखी एक नवीन म्हणजे जल असो, स्थल असो, नभ असो, ज्या प्रकारे संपर्क सुविधा वाढवता येवू शकतात, तेवढ्या वाढवण्याचा आमचा प्रयत्न आहे. त्या दिशेने कार्य सुरू आहे. आणि हिमाचलच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी, हिमाचलचा कायाकल्प घडवून आणण्यासाठी कार्य सुरू आहे. कोणतीही गाडी दोन समानांतर रूळांवरून धावते. हिमाचलच्याबाबतीत अशा दोन रूळांपैकी एक कायाकल्प घडवून आणण्यासाठी विकासकामे करणे आणि दुसरा रूळ म्हणजे इथल्या पर्यटनाला आणखी मजबूत करणे. असे केले तर परिवर्तन सर्वात वेगाने घडून विकास जलद गतीने होवू शकणार आहे. आम्ही यावरच भर देत आहोत.
आता पर्यटनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी आम्ही त्या दिशेनेही खूप काम करीत आहोत. राष्ट्रीस महामार्ग प्रकल्पामध्ये 9हजार कोटींपेक्षा जास्त खर्चून महामार्ग बांधण्याचे काम सुरू आहे. या प्रकल्पामध्ये हिमाचलमध्येही काम सुरू आहे. अनेक प्रकल्पांचे काम आता पूर्ण होत आहे. त्यांचा लाभही आगामी काही दिवसांपासून मिळू लागणार आहे.
याआधीही मी म्हणालो होतो की, हिमाचलच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी पर्यटन क्षेत्र ही खूप मोठी शक्ती असणार आहे. पर्यटन क्षेत्रामध्ये कमीत कमी भांडवली गुंतवणुकीमध्ये जास्तीत जास्त लोकांना रोजगार मिळत असतो. आणि भारत संपूर्ण जगाच्या दृष्टीने पर्यटकांचे आकर्षण केंद्र बनत चालला आहे. आधी लोक ताजमहल पाहण्यासाठी भारतामध्ये येत. त्यापेक्षा अधिक काही पाहण्यासारखे इथे आहे, याची कल्पनाच बाहेरच्या पर्यटकांना नव्हती. आता हिंदुस्तानचे महत्त्व जगभर वाढू लागले आहेत. संपूर्ण जगामध्ये भारताविषयी आकर्षण निर्माण होत आहे. आपला देश पाहण्यासाठी असंख्य पर्यटक बाहेरून येत आहेत.
आपण पहा- 2013 मध्ये आपल्या देशामध्ये देश-विदेशातून आलेल्या पर्यटकांची संख्या 70 लाख होती. आणि 2017 मध्ये ही संख्या वाढून एक कोटी झाली आहे. म्हणजेच आता जवळ-जवळ 45 टक्के पर्यटकांमध्ये वाढ दिसून आली आहे. आता पर्यटन वाढले की, बाहेरून देशामध्ये पैसा येतो. बाहेरून आलेले प्रवासी थोडाफार खर्चही करतात. त्यांच्या खरेदीमुळे स्थानिक वास्तव्य करणा-या लोकांना रोजगार मिळण्याची शक्यता चांगली वाढते. एका अंदाजानुसार 2013मध्ये जे पर्यटक आले त्यांनी जवळपास 18 अब्ज डाॅलर खर्च केले. गेल्या चार वर्षात पर्यटकांची खर्च करण्याची व्याप्ती 18 अब्जावरून वाढून 27 अब्ज डॉलरपर्यंत गेली आहे. म्हणजे जवळजवळ 50 टक्के वृद्धी झाली आहे. म्हणजेच हे पैसे ही सामान्य-मध्यम वर्गीय कुटुंबापर्यंत पोहोचले आहेत, त्यांनाच त्याचा लाभ होत आहे.
2013 मध्ये भारतामध्ये अॅप्रुव्हड् हॉटेल्स 1200 होते. या चार वर्षाच्या आत अशा अॅप्रुव्हड् हॅाटेलची संख्या 1200 वरून 1800पर्यंत वाढली आहे. केवळ चार वर्षांच्या आत इतक्या मोठ्या प्रमाणात झालेली वृद्धी दिसून आली आहे. ही गोष्ट म्हणजे पर्यटन क्षेत्र आता यशस्वीतेच्या मार्गाने जात असल्याचे लक्षण आहे. ‘वर्ल्ड इकॉनॅामी फोरम’च्यावतीने प्रवास आणि पर्यटन यांची क्रमवारी लावली जाते. ही क्रमवारी निश्चित करताना स्पर्धेचा विचारही केला जातो.
आपल्या सर्वांना जाणून आनंद होईल, की आमचे सरकार येण्याआधी भारत या क्रमवारीत 65 व्या स्थानावर होता. चार वर्षाच्या आत पर्यटनाच्या मापदंडांचा विचार करून आम्ही पर्यटन स्थळी अनेक सुधारणा घडवून आणल्या. त्यामुळे आता आपला देश क्रमवारीत 40 व्या स्थानावर आला आहे. पर्यटकांसाठी अनेक पायाभूत सुविधा उपलब्ध करून दिल्या पाहिजेत. संपर्क व्यवस्थेत परिवर्तन घडून आणले पाहिजे. हॉटेलांच्या व्यवस्थेत बदल करणे गरजेचे आहे. नागरिकांच्या सुरक्षेचा महत्वाचा विचार करून त्यांच्यामध्ये ते सुरक्षित असल्याचा विश्वास निर्माण केला पाहिजे. या सर्व गोष्टींचा विचार करून आवश्यक ते मापदंड लावून जगामध्ये मूल्यांकन केले जाते आणि क्रमवारी दिली जाते. आपल्या देशाला या क्रमवारीत 65व्या क्रमांकावरून आता 40 वे स्थान मिळाले आहे. जागतिक पातळीवरच्या या क्रमवारीमध्ये झालेल्या सुधारणेचा आपल्याला आनंद वाटतो. आता यापुढे आणखी 25 स्थानांनी खाली येवून या क्रमवारीत सुधारणा करण्यासाठी आम्ही प्रयत्नशील आहोत.
आता इतर जगभरातून येत असलेल्या पर्यटकांचा विचार करून जागतिक दर्जाप्रमाणे पर्यटकांसाठी आम्ही ई-व्हिजाची सुविधा सुरू केली आहे. ई-व्हिजामुळे परदेशी पर्यटकांची व्हिजा मिळवताना येत असलेल्या अडचणींतून मुक्तता झाली आहे. त्यांना भारतामध्ये आता अगदी सहजपणे येणे शक्य झाले आहे. या सुविधेचा लाभ सर्वांना होत आहे. इथं पर्यटनाचे जसे महत्व आहे, तसेच इथे आमचे फौजी बंधूही वास्तव्य करतात. घरामध्ये कोणी लष्करी जवान नाही, असे घर इथं सापडणे अवघडच आहे. जवळपास प्रत्येक घरातून किमान एकजण तरी लष्करामध्ये कार्यरत होता किंवा आहे. या देशाच्या सेनेच्या जवानांची 40 वर्षांची मागणी आम्ही पूर्ण केली. ‘वन रँक वन पेन्शन’ची जवान गेल्या 40 वर्षांपासून मागणी करीत होते. आधीच्या सरकारने त्यांच्याकडे कधी लक्ष दिले नाही. त्यांचे म्हणणे कधीच ऐकले नाही. आणि ज्यावेळी निवडणुकांचा दबाव आला त्यावेळी 2013-14 मध्ये, त्यांनी आपल्या नेहमीच्या सवयीनुसार खोटी आश्वासने देवून सर्वांच्या डोळ्यात धूळफेक करण्याचे काम करून आपलं काम करून घ्यायला प्रारंभ केला. आत्तापर्यंत असेच सुरू होते.
त्यावेळीही उपस्थित झालेल्या प्रश्नांविषयी आपण ऐकले, जाणून घेतले तर खूप नवल वाटेल. वन रँक वन पेंशन नेमके काय आहे? त्याची आवश्यकता का आहे? लष्कराच्या जवानांची नेमकी मागणी आहे तरी काय? या मागण्यांना काय उत्तर आहे? यामुळे किती लोकांना लाभ होणार आहे? याचा कसलाही हिशेब नव्हता, कोणतीही कागदपत्रे नव्हती. फक्त घोषणाबाजी सुरू होती. आमच्या फौजेतल्या वीरांना मूर्ख बनवण्याचे काम मात्र त्यावेळच्या सरकारने केले. फक्त 500 कोटी रूपयांची तरतूद ‘वन रँक वन पेंशन’साठी त्यावेळी अंदाजपत्रकामध्ये करून त्यांनी निवडणुकांच्या तोंडवर खूप मोठा गवगवा केला आणि आम्हीच ‘वन रँक वन पेन्शन’ दिल्याचे ते सांगायला लागले. आता ज्याप्रमाणे शेतकरी बांधवांशी खोटे बोलले जात आहे, तसेच त्यावेळी जवानांच्या मागण्यांसाठी खोटे बोलले गेले.
ज्यावेही आमचे सरकार सत्तेवर आले, त्यावेळी आम्हाला वाटलं की, चला आता 500 कोटी रूपये तर राखून ठेवलेले आहेतच, आपण ‘वन रँक वन पेन्शन’ देवून टाकू. यासाठी मी याविषयीच्या सर्व फायली मागवल्या, सगळी कागदपत्रे मागवली. आपल्याल जाणून आश्चर्य वाटेल, यासाठी आवश्यक कागदपत्रे तयार करेपर्यंत संपूर्ण विभाग अगदी मेटाकुटीला आला. कारण कोणत्याही प्रकारची तयारी, कागदपत्रेच नव्हती. आम्ही ज्यावेळी यासाठी सगळा हिशेब केला, त्यावेळी प्रत्यक्षात लक्षात आले की, ‘वन रँक वन पेन्शन’ देण्यासाठी 12हजार कोटी रूपयांची आवश्यकता आहे.
हे 500 कोटींचे नाटक करून आमच्या देशाच्या सैनिकांच्या डोळ्यात धूळफेक करण्याचे पाप करणारे आधीचे सरकार होते. देशाचे सैनिक कधीच बेशिस्तीने वागत नाहीत. 40 वर्षांपर्यंत त्यांनी कधी बेशिस्ती दाखवली नाही. अगदी मर्यादेमध्येच राहिले. त्यांनी आपले म्हणणे मांडले, तेही शिस्तीत मांडले. त्यावेळच्या सरकारांनी मात्र 40 वर्ष त्याकडे दुर्लक्ष केले. देशासाठी हौतात्म्य पत्करण्याची तयारी ठेवणारा, मृत्यूला आपल्या मुठीत घेवून जगणारा, फक्त ‘भारत माता की जय’साठी जगणारा हा माझा सैनिक आहे. त्याच्या नजरेला नजर भिडवून तुम्ही आता थेट बोलू शकणार नाही, असे खोटे, सैनिकाला फसवणारे काम त्यांनी केले आहे. अवघे 500 कोटी रूपये देवून देशाच्या वीर सैनिकांची चेष्टा केली गेली.
आम्ही सत्तेवर आलो आणि आम्हाला सैनिकांचे हे काम पूर्ण करायचे होते. 12 हजार कोटींचा बोझा पडला. आता सरकारच्या दृष्टीने एकाच वेळी 12 हजार कोटी वेगळे काढणे अवघड होते. मी सेनेच्या लोकांना बोलावलं. त्यांना म्हणालो, असं आहे, सरकारच्या मनात ‘वन रँक वन पेन्शन’ द्यायची आहे. मला तुमचं काम तर करायचंच आहे. परंतु सरकारला आत्ता लगेच 12 हजार कोटी एकरकमी देता येणे थोडं अवघड आहे. तीन-चार हप्त्यामध्ये मात्र आम्ही नक्कीच देवू शकतो. त्यावेळी लष्करी सैनिकांनी सांगितलं, साहेब, आपले शब्द आमच्यासाठी सर्व काही आहे. जर तुम्हाला पाच वर्षांनी द्यायचे असेल तर त्यावेळी द्या. आपण देण्याचे मान्य केले, आमचा तुमच्यावर विश्वास आहे. मी म्हणालो, पाच वर्ष मला अजिबात थांबायचं नाही. आत्ताच तुम्हाला काही दिलं तर मला सर्वात जास्त आनंद होणार आहे. फक्त तुम्हाला सगळी रक्कम एकत्र देणे अवघड असल्यामुळे ती चार हप्त्यामध्ये आम्ही देतो. बोलल्याप्रमाणे चार हप्त्यांमध्ये सर्व बाकी रक्कम आम्ही दिली. माझ्या देशाच्या सैनिकांकडे पैसे पोहोचले. त्यासाठी 12 हजार कोटी रूपये लागले, ते आमच्या सरकारने दिले.
बंधू आणि भगिनींनो, हे लोक शेतकरी बांधवांचीही अशीच थट्टा करत आहेत. 2008 मध्ये निवडणुकीच्या बरोबर आधी काहीतरी खोटी आश्वासने दिली जातात. त्यांनी शेतकरी बांधवांच्या कर्जमाफीची घोषणा केली. शेतकरी वर्गाचे कर्ज 6लाख कोटी होते. आणि प्रत्यक्षात माफ केले 60 हजार कोटी. एकूण कर्जमाफीसाठी 52 हजार कोटी रूपये दिले गेले. आणि विशेष म्हणजे हे 52 हजार कोटी रूपये नेमके कुठं गेले? ज्या 35 लाख लोकांकडे कर्जमाफीचे पैसे गेले, त्यांच्याकडे शेतजमीनच नाही. त्यांच्याकडे शेत नाही, की त्यांनी कधी जमिनीत पीक लावले नाही. काहीही नाही. तरीही त्या 35 लाख लोकांकडे कृषी कर्जमाफीचे असेच पैसे गेले.
त्याचकाळामध्ये अब्जावधी-कोट्यवधींच्या अनेक घोटाळ्यांची गरमागरम चर्चा सुरू होती. त्यामुळे शेतकरी बांधवांनाही त्यांनी लुटले आहे, याची साधी बातमीही वर्तमानपत्रांमध्ये छापली गेली नाही. ‘सीएजी’ने अहवाल दिला आहे- देशातला शेतकरी बांधव, साधा-भोळा शेतकरी, जो देशातल्या लोकांचे पोट भरण्यासाठी अथक परिश्रम करतो, त्याला तुम्ही काही दिले नाही, तर त्याला तसं स्पष्ट सांगा. तुमचं म्हणणं तो ऐकेल. परंतु कृपा करून त्याच्याशी असे खोटे-नाटे बोलू नका. त्याच्या साध्यासुध्या आयुष्याबरोबर त्यावेळी केला तसा खेळ करू नका. पंजाब निवडणुकीच्यावेळीही तसेच केले. आधी अनेक वायदे केले, हे करू, ते करू अशी वचने दिली. यामध्ये कर्जमाफीचेही वचन होते. आत्तापर्यंत पंजाबातल्या शेतकरी बांधवांना काहीही दिले गेले नाही. थोड्याच महिन्यांपूर्वी कर्नाटकमध्ये निवडणुका झाल्या. तिथंही कर्जमाफी वचन दिले होते आणि आत्ता कुठे फक्त 800 शेतक-यांना टोकन रूपया देवून हात वर करून टाकले आहे.
बंधू-भगिनींनो, जे काम करू शकत नाहीत, तेच लोक केवळ निवडणुका जिंकण्यासाठी देशाच्या सैनिकांच्या डोळ्यात धूळफेक करतात, देशाच्या शेतकरी बांधवांच्या पाठीत सुरा खुपसतात, हे आपल्यालाही माहीत आहे. असा खेळ आता आणखी किती दिवस चालणार? आणि म्हणूनच बंधू- भगिनींनो, सत्याच्या, ख-या गोष्टीच्या पायावर हा देश चालला पाहिजे. जे काही आपण करू शकतो, ते अगदी प्रामाणिकपणाने करण्याचा आम्ही प्रयत्न केला आहे. देशाची जनता यावर विश्वास ठेवते. आम्ही प्रामाणिक प्रयत्न करतो आहोत यावर हिमाचलची जनता विश्वास ठेवते आहे. आम्ही आलो तर असं कधीच म्हणालो नाही की, आता तर एक सुवर्ण युग आले आहे, प्रत्येक घराचे छत सोन्याचे बनेल, प्रत्येक घराच्या बाहेर एक गाडी उभी असेल. अशा गोष्टी आम्ही कधी केल्या नाहीत की, आम्ही कधीच खोटी स्वप्ने दाखवली नाहीत. आम्ही चांगले कार्य करण्याचा अगदी प्रामाणिकपणाने प्रयत्न करीत आहोत. हिमाचलने कार्य करून दाखवले आहे. आणि त्याचा लाभ आज हिमाचल प्रदेशाला मिळत आहे.
बंधू-भगिनींनो, हिमाचलच्या लोकांचे प्रेम कसे असते, त्याचा अनुभव मी घेतला आहे. काही काही वेळा तर काय होत आहे, याचा नेमका अंदाज येत नाही. एका घटनेने माझ्या मनाला अगदी स्पर्श केला आहे. मी इजरायलमध्ये गेलो होतो. इजरायलमध्ये मला एके ठिकाणी जायचं असेल तर तिथल्या परंपरेनुसार आपलं डोकं झाकून जावं लागतं. ज्याप्रमाणे आपल्या देशामध्ये गुरूव्दारामध्ये जाताना डोकं झाकून जावं लागतं, तसंच तिथंही मला डोकं झाकायचं होतं. माझ्याबरोबर हिमाचलची टोपी होती. मी आपली ही हिमाचली टोपी डोक्यावर घातली आणि इजरायलमध्ये फिरायला लागलो.
टी.व्ही. वर हिमाचलच्या लोकांनी पाहिलं आणि यावरून मला शेकडो पत्र यायला लागली. हिमाचलची टोपी मी इजरायलमध्ये घातली, त्यामुळे हिमाचलचे माझे बंधू किती भावूक झाले होते, त्यांना किती मनापासून आनंद झाला होता. माझ्या त्यावेळी टोपी घालण्याचा किती परिणाम झाला होता, त्याचा मला ती पत्रे पाहीपर्यंत काही अंदाज आला नव्हता. माझ्या बॅगेमध्ये नेहमीच हिमाचलची टोपी असते. त्यावेळी मला डोकं झाकायचं होतं, म्हणून ती जवळची टोपी मी लगेच घातली होती. परंतु त्यावेळी इजरायलमध्ये हिमाचली टोपी घातलेली पाहून मला भेटणारा प्रत्येकजण त्या टोपीविषयी माझ्याशी बोलत होता. असा आपलेपणा, इतके प्रेम, ज्या बंधू-भगिनींनी मला दिलं आहे, त्यांच्याविषयी मी आज मोठ्या अभिमानाने, गर्वाने काम करीत आहे.
बंधू- भगिनींनो, ज्यावेळी मी बाहेर कुठंही जातो, त्यावेळी संधी मिळताच हिमाचल पर्यटन व्यवसायाविषयी मी बोलत असतो, चर्चा करीत असतो. याचे कारण म्हणजे हिमाचलच्या काना कोप-यात मी फिरलो आहे. इथला कोपरान् कोपरा माझ्या परिचयाचा आहे. इथं होत असलेली प्रगती मला विशेष आनंद देते. म्हणूनच मी आपला सेवक बनून हे काम करीत आहे. पर्यटन व्यवसायाला मजबूत करणे खूप मोठे काम आहे. इथली स्वच्छता पाहून आज मी हिमाचलवासियांचे अभिनंदन करतो. हिमाचलच्या नागरिकांचे मी विशेष अभिनंदन करतो, कारण त्यांनी स्वच्छतेचे महत्व ओळखून ही गोष्ट एका संस्कारामध्ये परिवर्तित करण्याचा विडा उचलला आहे. आज देशभरातले पर्यटक हिमाचलमध्ये येतात, इथल्या स्वच्छतेची बाहेरही चर्चा करतात.
हिमाचल प्रदेश उघड्यावर शौच करण्यापासून मुक्त करण्याचे काम तुम्ही लोकांनी केले आहे. प्लास्टिकवर बंदी लावून संपूर्ण राज्य स्वच्छ-चकचकीत करण्याचे काम तुम्ही लोकांनी केले आहे. ही स्वच्छता काही फक्त चांगल्या आरोग्यासाठी नाही तर हिमाचलच्या पर्यटन व्यवसायाची सर्वात मोठी ताकद बनली आहे. स्वच्छतेचे चांगले कार्य केल्याबद्दल मी हिमाचलच्या सर्व लोकांचे अगदी हृदयापासून अभिनंदन करतो.
पर्यटन व्यवसायाला अधिक प्रोत्साहन देण्यासाठी तुम्ही जे ‘होम स्टे’ म्हणजे ‘गृह-निवास’मोहीम राबवली आहे, ती चांगली आहे. ज्यावेळी धूमलजी होते, त्याचवेळी या मोहिमेला प्रारंभ झाला आहे. मीसुद्धा काही ठिकाणी अशाच होम स्टे मध्ये रहाण्यासाठी, पाहण्यासाठी गेलो आहे. आमचे काही कार्यकर्तेही अशा प्रकारचे ‘होम स्टे’ चालवत होते. परंतु आज हिमाचलमध्ये होम स्टे एक खूप मोठे आकर्षण केंद्र बनले आहे. जगभरातले पर्यटकही मोठ-मोठ्या हॉटेलांऐवजी होम स्टे करणे पसंत करीत आहेत. इतक्या लहान राज्यामध्ये 80 हजारांपेक्षा जास्त ऑनलाईन होम स्टेची नोंदणी होत आहे. हे पाहून लक्षात येते की, तुम्ही लोकांनी खूप मोठे काम केले आहे. हे काम इथल्या नागरिकांनी केले आहे, त्याचा आनंद होतो. हिमाचलच्या विकासामध्ये पर्यटन व्यवसायाला आपलेपण देण्याचे काम होम स्टेमुळे होत आहे. आणि असा आपलेपणा जपण्याचे काम तुमच्या हातून होत आहे. यासाठीही मी आपले खूप खूप अभिनंदन करतो. आपल्याला धन्यवाद देतो.
मुख्यमंत्र्यांनी इथल्या उद्योगांसाठी योजना बनवली आहे. त्याचबरोबर भारत सरकारचीही एक योजना आहे. या दोन्ही योजना जोडून हिमाचलच्या नवयुवकांनी नोकरी करणारे नाही तर रोजगार देणारे बनावे असा विचार सरकारचा आहे. आपण बनवलेल्या संयुक्त योजनेचा खरोखरीच खूप चांगला परिणाम दिसून येणार आहे. आणि त्यामध्ये पुरूष उद्योजकांना 25 टक्के तर महिला उद्योजकांना 30 टक्के अनुदान देण्यात येणार आहे. असे प्रोत्साहन मिळाले तर हिमाचलला आणखी ताकद मिळणार आहे.
‘स्टार्ट-अप’च्या दुनियेतही हिमाचल आपले चांगले नाव करेल, असा मला विश्वास आहे. डिजिटल इंडिया, मोबाईल कनेक्टिव्हिटी याचाही आता हिमाचल प्रदेशाला हक्क आहे. या राज्यात ऑप्टिकल फायबर नेटवर्कचे काम अतिशय वेगाने सुरू आहे. त्याचा लाभ पर्यटन व्यवसायालाही मिळत आहे. नवयुवकांना मिळत आहे. आणि वाटेत मला कॅामन सव्र्हिस सेंटरवर काही लोकांशी चर्चा करण्याची संधी मिळाली. हिमाचलच्या लोकांशी संवाद साधण्याची संधी मिळाली होती. त्यावेळी मी पाहिलं की कॅामन सव्र्हिस केंद्रामध्ये अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा उपयोग इथं चांगला केला जात आहे.
आज सीमेवर आपला मुलगा आहे, तर त्याच्याशी बोलताना चल, बेटा आता फोन ठेव, बिल खूप वाढतंय, असं म्हणण्याची वेळ येत नाही. कारण इथल्या मातेलासुद्धा आता माहिती झालं आहे की, आता मोदी आहेत, मोबाईल मोफत आहे. आणि म्हणूनच मुलगा सीमेवर तैनात असला तरी तो फोन मोफत असल्यामुळे बराच वेळ बोलू शकतो. त्याची खुशाली कळते. भरपूर बोलल्यानंतर सैनिक मुलगा म्हणतो, आई आता मात्र मला जावं लागेल, शिट्टी वाजतेय, बोलावणं आलं आहे. मग माता जड मनानं फोन खाली ठेवते. पहिल्यासारखं गडबडीने फोन बंद करावा लागत नाही. आज मोबाईल फोन डाटा खूप स्वस्त झाला आहे. एकेकाळी मोबाईलवर मेसेज आला तरी त्यावेळी तो उघडून वाचावा की नाही, यासाठी विचार करावा लागत होता. मेसेजमुळेही बिल वाढत होते. आता आलेल्या फोनवर बोलणे तर जवळपास मोफतच होते. आता त्यांना चिंता असते ती मोबाईलची बॅटरी संपते की काय याची. इतके मोठे परिवर्तन आज हिमाचलमध्ये आलेले पहायला मिळतेय. हा बदल पाहून मला तर आनंदच आनंद वाटतोय.
हिमाचलच्या कृषी क्षेत्रामध्ये चांगले बदल घडवून आणण्यासाठी अनेक शक्यता आहेत. जयरामजींना मी सांगितलं होतं. याबद्दल मी राज्यपाल साहेबांचाही खूप आभारी आहे. हिमाचलमध्ये कृषी क्रांती घडवून आणण्याचा विडा आता उचण्यात आला आहे. आज मला असं वाटतं की हिमाचल राज्य शक्य तितक्या लवकर संपूर्णपणे नैसर्गिक-सेंद्रिय शेती करणारे बनवण्याचा विडा उचलावा. हे काम इथल्या शेतकरी बंधू -भगिनींनी सुरू करावे, असं मला मनापासून वाटते. हिमाचल राज्यात रासायनिक खतांचे नामोनिशाण असू नये. सर्व शेती नैसर्गिक पद्धतीने केली जावी, असे मला वाटते. माझा विश्वास आहे, तुम्ही जर ठरवलं तर पाहता पाहता संपूर्ण राज्य सेंद्रीय शेती करणारे होईल. आणि एकदा का हे राज्य सेंद्रीय शेती करणारे झाले तर इथल्या मालाला संपूर्ण जगभराची बाजारपेठ मिळू शकणार आहे. अवघ्या जगाची बाजारपेठ इथल्या मालाची वाट पहात आहे.
आज हिंदुस्तानमध्ये सिक्किम या एकमेव राज्यात सेंद्रीय शेती केली जाते. हिमाचलमध्येही असे करण्याची क्षमता नक्कीच आहे. म्हणून मी आग्रह करतो की, हिमाचलच्या शेतकरी बांधवांनी या योजनेचा लाभ उठवावा. आज इथं सेंद्रीय शेतीविषयी संपूर्ण प्रेझेंटेशन तयार आहे. शेती व्यवसायामध्ये कशा प्रकारचे परिवर्तन आले आहे. शून्य बजेट शेती कशी केली जाऊ शकते. गाय जर दूध देत नसेल तर शेतीकामामध्ये कशा पद्धतीने तिचा उपयोग केला जावू शकतो. या सर्व विषयांबाबत मला अगदी विस्ताराने समजवण्यात आले आणि म्हणूनच मला खूप आनंद होतो आहे की, हिमाचल या क्षेत्रातही पुढे जात आहे.
बंधू- भगिनींनो, अनेक योजना आहेत. आयुष्मान भारतने तर एक नवी विक्रम स्थापन केला आहे. गरीबातल्या गरीब कुटुंबाला पाच लाख रुपयांपर्यंत त्याच्या आजारपणात उपचार करता येतात. मोठी शस्त्रक्रिया करण्याची गरज निर्माण झाली तर मोठ्या रुग्णालयात ते आता होवू शकणार आहे. यासाठी पाच लाख रुपयांपर्यंतचा खर्च भारत सरकार देत आहेत. यामध्ये हिमाचल प्रदेशनेही आपली एक योजना जोडली आहे. 100 दिवसही या योजनेला अद्याप झालेले नाहीत, तर आत्तापर्यंत या योजनेचा लाभ 6 लाखांपेक्षा जास्त लोकांनी घेवून आपले उपचार करून घेतले आहेत.
मला या इथे एका माताजींना भेटण्याची संधी मिळाली. त्यांनी सांगितले की, ‘‘मी हृदयरोगाने आजारी होते परंतु माझ्याजवळ उपचारासाठी पैसे नव्हते. आयुष्मान भारत योजना आली. त्यामुळे त्यातून मी हृदयरोगावर शस्त्रक्रिया केली, औषधोपचार केले आणि आजार बरा झाला. आज मी तुमच्यासमोर उभी आहे.’’ त्या मातेच्या चेह-यावर इतकी प्रसन्नता होती, त्या माताजींना पाहून मलाच खूप आनंद वाटत होता. एखाद्या मातेचे आयुष्य वाचले, यापेक्षा जास्त काय हवे. पैशांच्या अभावी कोणाच्या मुलाला मृत्यूचं तोंड पहावे लागणार नाही. ही एक जीवनात आनंद देणारी गोष्ट आहे. आता सर्व क्षेत्रामध्ये खूप वेगाने कामे होत आहेत. आरोग्य क्षेत्रामध्ये आमच्या हिमाचल प्रदेशामध्ये 2014च्या आधी वैद्यकीय शाखेच्या म्हणजे एमबीबीएसच्या 300 जागा होत्या. गेल्या चार वर्षांच्या आत या जागा वाढून 700 पर्यंत पोहोचल्या आहेत. कुठं 300 जागा आणि आताच्या कुठं 700 जागा. आपल्या लक्षात येत असेलच नवयुवकांसाठी किती आणि कशा नवीन संधी निर्माण होत आहेत.
बंधू - भगिनींनो, आम्ही विकासाला प्राधान्य देत आहोत. हिमाचलचे सरकार आणि दिल्ली सरकार मिळून आता हिमाचलला डबल इंजिनची ताकद मिळाली आहे. अशाप्रकारे डबल इंजिनाची ताकद मिळाली तर मोठ- मोठे डोंगर, पर्वत यांच्यावर विकासकामे अतिशय वेगाने होणार आहेत. विकासकामांमुळे या राज्याला आता आम्ही कुठं नेतो ते तुम्ही पाहणार आहेत. परंतु याचबरोबर देशामध्ये जे चुकीचे घडले आहे, देशाची जी लूट केली जात होती, सरकारी तिजोरीचा उपयोग जर स्वतःसाठी खाजगी कामासाठी केला गेला, याच्याविरोधा आम्ही लढाई सुरू केली आहे. आणि आपल्या आशीर्वादाने असे युद्ध पुकारणारा हा मोदी, लढाई अशीच अर्धी सोडणारा नाही.
आपल्याला काही माहिती समजल्यावर नवल वाटेल. थेट लाभ हस्तांतरण योजना आम्ही सुरू केली. सरकारचा जो पैसा आहे, त्या पैशावर ज्याचा हक्क आहे. त्याच्याच थेट बँक खात्यामध्ये पैसा जमा केला जातो. याचा परिणाम आता दिसून आला आहे. यामध्ये 6 कोटी लोक असे निघाले की, ज्यांचा जन्मही कधी झाला नाही, असे लोक अनुदान घेत होते. 6 कोटी लोक तर फक्त सरकारच्या दप्तरी नोंदींमध्येच जन्मले होते. सरकारच्या दप्तरातल्या नोंदीनुसार ते जन्मले, मोठे झाले, सरकारी कागदावरच त्यांचा विवाह झाला. सरकारी कागदावर काही महिला विधवा झाल्या. सरकारी कागदावरच ते म्हातारेही झाले. सरकारी कागदपत्रांनुसार तर काही जण दिव्यांगही झाले. आणि त्यांच्याकडे रूपये जात राहिले.
आतापर्यंत मला अशा 6 कोटी लोकांचा शोध लागला आहे. 6 कोटी लोक म्हणजेच 10 हिमाचल प्रदेश. 10 हिमाचल प्रदेशाइतक्या लोकांचा जन्म या देशामध्ये झालाच नव्हता. परंतु सरकारी तिजोरीतून मात्र या 6 कोटी लोकांच्या नावे अनुदान आणि इतर पैसा घेतला जात होता. 90 हजार कोटी रूपये सरकारी तिजोरीतून सातत्याने तिथं जात होता. आता मोदीने हे सगळे पैसे जाणे थांबवले आहे. 6 कोटी लोकांची नावे काढून टाकली आहेत. जे योग्य, पात्र आहेत, त्यांना सर्व काही मिळेल. त्यांच्या हक्काचे मिळेल. आता तुम्हीच मला सांगा, जे लोक जन्मलेच नाहीत, त्यांच्या नावे तिजोरीतून जो पैसा जात होता, तो पैसा कुणाकडे जात होता? निधी जात होता की नाही जात होता?
असे अनेक मध्यस्थ होते, झोलाछाप लोक होते, अनेक चेले-चपटे होते. कोण 200 खात असतील , तर कोणी 2000 खात असतील. काहीजण तर 2लाख खात असेल. असेच चालत असेल की नाही? आता या सर्वांची दुकाने बंद झाली आहेत. त्यामुळे आता हेच लोक मोदी यांनाच खोटारडे म्हणणार की नाही म्हणणार? बोलणार की नाही बोलणार? त्यांची चोरी बंद झाली आहे. म्हणून मोदीलाच चोर म्हणणार की नाही म्हणणार? या लोकांना आता चौकीदाराची भीती वाटायला लागली आहे. चौकीदाराला हे लोक घाबरले आहेत. चोरांची झोप आता उडाली आहे कारण चौकीदार काही झोपायला तयार नाही. तसंच चौकीदार या चोरांनाही सोडायला तयार नाही. आणि म्हणूनच सगळे त्रासले गेले आहेत. परंतु आपला आशीर्वाद जर असेल तर अशा संकटांना मागे टाकता येणार आहे. आणि देशामध्ये प्रामाणिकपणे प्रयत्नाने, प्रामाणिकपणाचे सरकार, प्रामाणिकपणे काम करून, प्रामाणिकपणे लोकहित जाणून, जपून आम्ही पुढे जाणार आहोत.
एका विश्वासाने इतक्या मोठ्या संख्येने सरकारच्या एक वर्षपूर्ती कार्यक्रम साजरा करण्यासाठी आपण सगळे इथे आला आहात, त्याबद्दल मी आपल्या सर्वांचे अगदी हृदयापासून आभार व्यक्त करतो. मी पाहिले इतक्या मोठ्या संख्येने लोक येत होते, जयरामजींनी मला सांगितलं की, या सभेला येताना एका ठिकाणी अगदी अकस्मात काहीतरी घडलं. अपघात झाला. काही जणांना थोडफार लागलं. त्या सर्वांना लवकर बरे वाटावे, त्यांच्या उत्तम स्वास्थ्यासाठी मी प्रार्थना करतो. या अपघातग्रस्तांसाठी जे काही आवश्यक आहे, ते करण्याची सर्व व्यवस्था जयरामजी स्वतः पाहत होते, हेही मी पाहिले आहे. भारत सरकारही आपल्याला जी काही आवश्यकता लागेल त्यासाठी मदत देईल. मी आपल्याबरोबर आहे. माझी आपल्याला प्रार्थना आहे की, आपण सगळ्यांनी या थंडीमध्ये स्वतःची काळजी घ्यावी. आज इथे येण्यासाठी आपल्यापैकी अनेकजण दोन दिवसांपासून घराबाहेर पडले आहेत. रात्र-रात्रभर तुम्ही चालत असणार. काही लोक तर एक दिवस आधीच इथं पोहोचले असणार. इतक्या कडक थंडीमध्ये आपण खूप कष्ट घेवून इथे आला आहात, हे मला माहिती आहे.
हिमाचल प्रदेशमध्ये अकस्मात मौसम, हवा बदलणे काही नवीन नाही. असे या भागात घडते, हेही मला माहीत आहे. आपल्याला अशा अकस्मात संकटाला सामोरं जावे लागू नये, अशी मी प्रार्थना करतो. लवकर घरी पोहोचण्यासाठी आपण घाई करू नये. इतक्या गर्दीमध्ये घरी पोहोचण्यासाठी जरा दोन तासांपेक्षा जास्त वेळ लागला तरी हरकत नाही. परंतु दुर्घटना होवू नये याची काळजी घ्या. अगदी सावकाश घरी जा. आपल्या आरोग्याची काळजी घ्या. आणि हिमाचलला नवीन उंचीवर घेवून जा. खांद्याला खांदा लावून सर्वांनी मिळून प्रगतीपथावर वाटचाल करूया .
माझ्याबरोबर सर्वांनी म्हणावे-
भारत माता की -जय!
भारत माता की -जय!
भारत माता की -जय!
खूप-खूप धन्यवाद!!
B.Gokhale/S.Bedekar/P.Kor