पंतप्रधान कार्यालय
17 जानेवारी 2019 रोजी गुजरात मध्ये अहमदाबाद येथे एस व्ही पी रुग्णालयाच्या उद्घाटन प्रसंगी पंतप्रधानांचे संबोधन
नवी दिल्ली, 17 जानेवारी 2019
बंधू आणि भगिनींनो,
कसे आहात,
नव्या वर्षात हा माझा पहिलाच गुजरात दौरा आहे. आपणा सर्वांना पुन्हा एकदा नववर्षाच्या अनेकानेक शुभेच्छा. हा सणांचा काळ आहे. येणाऱ्या काळात अनेक सण साजरे केले जातील. उत्तरायणाचा पवित्र उत्सव आपण सर्वांनीच उत्साहात साजरा केला. गुजरातमध्ये उद्यापासून आणखी एक उत्सव सुरू होणार आहे. व्हायब्रंट गुजरात. यावर्षी जगभरातील लोक या ठिकाणी एकवटले आहेत. व्यापार आणि उद्योग जगतातील मोठ-मोठी नावे, ज्यांना गुजरात आता आपले वाटू लागले आहे.
नव्या भारतातील नव्या व्यवस्थेमुळे व्यापार आणि उद्योगातही उत्साही वातावरण दिसून येते आहे आणि हे गुजरातचे वैशिष्ट्य आहे.
मित्रहो, जेव्हा कुटुंबातील सर्व सदस्य आणि त्यांचे आरोग्य उत्तम असते, तेव्हाच उत्सवाचा अधिक मनापासून आनंद घेता येतो. आज या दिशेने एक फार मोठे कार्य पूर्ण झाले आहे.
आज अहमदाबादसाठी, गुजरातसाठी एक फार मोठी सुविधा सोपविण्याची संधी मला प्राप्त झाली आहे. मला ही संधी दिल्याबद्दल अहमदाबाद महानगरपालिकेचा आणि गुजरात सरकारचा मी मनापासून आभारी आहे.
750 कोटी रुपये खर्चून तयार करण्यात आलेली ही सरदार वल्लभभाई पटेल वैद्यकीय विज्ञान संशोधन संस्था आपल्या सेवेसाठी समर्पित आहे. जागतिक स्तरावरील या रुग्णालयाबद्दल मी आपणा सर्वांना शुभेच्छा देतो.
मित्रहो, सरदार साहेबांना अवघा देश एक कुशल प्रशासक, दूरदृष्टी असणारे नेता आणि शेतकऱ्यांचे तारणहार म्हणून ओळखतो. मात्र त्याचबरोबर सरदार साहेब स्वच्छता आणि सार्वजनिक आरोग्याबाबत आग्रही होते. याच भावनेमधून त्यांनी आरोग्यविषयक सुविधांच्या निर्मितीमध्यही आपले योगदान दिले आहे. सरदार साहेबांचा आत्मा जेथे कुठे असेल, ज्या शहरातून त्यांनी आपल्या राजकीय कर्तव्याची पायाभरणी केली होती, ते शहर अशाप्रकारे समृद्ध होताना पाहणे, अशा प्रकारचे मोठे रुग्णालय येथे तयार होतांना पाहणे, यामुळे सरदार साहेब जेथे असतील तेथे त्यांच्या आत्म्याला निश्चितच शांतता लाभली असेल आणि या कार्याशी संबंधित आपणा सर्वांना सरदार साहेबांचे अनेक आशीर्वाद सुद्धा मिळत असतील, असा विश्वास मला वाटतो.
अहमदाबाद मध्ये तयार करण्यात आलेले हे नवे अत्याधुनिक रुग्णालय आहे. आरोग्यसेवांच्या जगतात हा एक नवा मापदंड ठरेल असे मला वाटते.
मित्रहो, काही वेळापूर्वीच मी या रुग्णालयाचे निरीक्षण केले. खरे सांगतो, मी मंत्रमुग्ध झालो. जेव्हा एखादे स्वप्न साकार होते, आपल्या नजरेसमोर ते साकार होताना पाहण्याची संधी मिळते, तेव्हा किती समाधान वाटते, याची कल्पना आपण निश्चितच करू शकता.
2011-12 साली ज्या गोष्टीची आपण काळजी करत होतो, तेव्हा समाजात अनेक प्रकारच्या नकारात्मक बाबींचा उल्लेख होत असे, अनेक काल्पनिक आरोप केले जात असत. मात्र आज जो कोणी हे रुग्णालय पाहिल, त्याला, सर्वसामान्य मानवाच्या आयुष्यात अशा यंत्रणेचे काय महत्व असते, हे लक्षात घेऊन निश्चितच समाधान वाटेल. देशात फार कमी महानगरपालिका असतील, ज्या आपल्या कक्षेतील सेवांच्या जबाबदाऱ्यांव्यतिरिक्त अशा प्रकारच्या जबाबदाऱ्या सांभाळत असतील आणि त्या जागतिक दर्जाच्या, अत्याधुनिक प्रकारच्या व्हाव्यात यासाठी प्रयत्न करत असतील, असे फार क्वचित दिसून येते.
आणि म्हणूनच अहमदाबाद महानगरपालिका विशेष अभिनंदनास पात्र आहे. हे काम करणारे असे सर्व, ज्यांच्यावर ही जबाबदारी होती, ते सर्व अभिनंदनास पात्र आहेत. 2012 सालापासून हे काम सुरू आहे. ज्यांना ज्यांना ही जबाबदारी मिळाली, ज्या ज्या लोकांनी यासाठी आपला वेळ दिला, आपली बुद्धी, कौशल्य किंवा सामर्थ्य वाहून यासाठी काम केले, ते सर्व अभिनंदनास पात्र आहेत. कारण त्यांच्यामुळे अशा प्रकारचे उत्तम रुग्णालय केवळ गुजरातच नाही तर देशातील इतर राज्यांसाठीही अशा प्रकारची सुसज्ज रुग्णालय उभे राहू शकतील. हे रुग्णालय खऱ्या अर्थाने जागतिक दर्जाच्या तोडीचे आहे, असे मला वाटते. येथील खोल्या असो, खाटा असो किंवा संपूर्ण परिसर असो, येथे आधुनिकता आणि पर्यावरणाचीही पुरेपूर काळजी घेण्यात आली आहे. 500 खाटांची सुविधा असणारे हे रुग्णालय निश्चितच अहमदाबाद मधील आरोग्य सुविधांना एका नव्या उंचीवर नेणारे आहे. स्वतःचे हेलीपॅड असणारे, एअर अॅम्ब्युलन्स उतरवण्याची सुविधा असणारे हे अशा प्रकारचे येथील पहिले शासकीय रुग्णालय आहे.
मित्रहो, मला आठवते की 2000 सालापूर्वीपर्यंत गुजरातमध्ये केवळ चांगल्या सरकारी रुग्णालयांचा अभाव नव्हता तर त्यांच्यासाठी डॉक्टर आणि इतर मनुष्यबळाचीही फार मोठी कमतरता भासत असे.
शासकीय रुग्णालयांमध्ये जायला लोक घाबरत असत आणि पूर्वी तर रुग्णालयांमध्ये उपचार करणे केवळ श्रीमंतांनाच शक्य होत असे. ज्यांना असे उपचार परवडत, तेच रुग्णालयात जात असत. या बाबी मनाला वेदना देऊन जात असत. ही परिस्थिती बदलण्यासाठी, या वेदनेतून सर्वसामान्य लोकांना बाहेर काढण्यासाठी सरकारने अनेक धोरणात्मक निर्णय घेतले होते. आम्ही नवीन सरकारी रुग्णालये तयार केली, नवीन वैद्यकीय महाविद्यालय सुरु केली आणि वैद्यकीय अभ्यासक्रमाच्या जागा वाढवण्यावर सर्वात जास्त भर दिला.
आज गुजरात केवळ गुजराती लोकांसाठीच नाही तर इतर राज्ये आणि इतर देशांमधील लोकांनाही अधिक चांगल्या आरोग्य सुविधा उपलब्ध करून देण्याच्या कामी सक्षम होत असल्याचे पाहून मला मनापासून आनंद होतो आहे.
गेल्या दीड शतकात गुजरातमध्ये वैद्यकीय पर्यटनही वाढले आहे. आता परदेशातूनही आरोग्यविषयक सुविधांचा लाभ घेण्यासाठी लोक गुजरातमध्ये येतात. सरदार साहेबांच्या नावे तयार करण्यात आलेले हे रुग्णालय, येथील आरोग्य सेवा क्षेत्राला अधिक सक्षम करेल. सर्वात महत्वाची बाब म्हणजे आयुष्मान भारत योजनेशी जोडले जाणारे हे आणखी एक रुग्णालय आहे.
बंधू आणि भगिनींनो, आयुष्मान भारत - प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना या उपक्रमांनी फारच कमी वेळात गरिबातल्या गरिबांनाही आरोग्यविषयक सुरक्षेची भावना प्रदान केली आहे. आज देशातील सुमारे 50 कोटी गरीब बंधू-भगिनींना असा विश्वास वाटतो की कोणत्याही गंभीर आजारात सरकार त्यांच्या सोबत आहे. त्यांना आपले घर, जमीन गहाण टाकायची आवश्यकता भासू नये, पैसे नसले तरीही ते आजारातून बरे होऊ शकतील, हा विश्वास आज प्रत्येक गरिबाला मिळाला आहे.
मित्रहो, काही लोक या योजनेला मोदी केअर असेही म्हणतात. केवळ शंभर दिवसांच्या अवधीत साठ लाख गरिबांवर रुग्णालयांमध्ये मोफत उपचार करण्यात आले, यावरून या योजनेच्या यशाचा अंदाज येतो.
या योजनेअंतर्गत, प्रत्येक दिवशी सरासरी दहा हजार गरिबांवर मोफत उपचार केले जात आहेत. केवळ अभावामुळे वर्षानुवर्षे हे लोक, ही कुटुंबे उपचार करून घेऊ शकत नव्हती. अगदी फारच मोठा आजार झाला तरीही ते म्हणत की, आणखी किती दिवस आयुष्य आहे, ते पाहू, आणखीन थोड्या अडचणी पाहू, पण मुलांवर कर्ज करून जायचे नाही. आणि कुटुंबातील लोकही हा सर्व त्रास सहन करत, पण उपचार करू शकत नव्हते कारण ते शक्य नसे. आज या सर्वांना ‘आयुष्मान भारत योजने’चा आधार मिळाला आहे.
मित्रहो, देशातील प्रत्येक नागरिकाचे आरोग्य चांगले असावे, यासाठी सरकार दिवस-रात्र प्रयत्नशील आहे. देशातील गरिबांना, मध्यमवर्गातील कुटुंबांना कमीत कमी दरात उत्तम आरोग्य सुविधा मिळाव्यात, यासाठी सरकार प्रयत्नशील आहे. केंद्र सरकारने हे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी जैविक औषधांनाही प्राधान्य दिले आहे. आम्ही प्रधानमंत्री जन औषधि केंद्र सुरू करण्याची एक मोहीम हाती घेतली आहे. त्याअंतर्गत, आतापर्यंत देशभरात किमान पाच हजारपेक्षा जास्त अशा प्रकारची केंद्रे सुरू करण्यात आली आहेत. या केंद्रांवर जैविक औषधे बाजारभावापेक्षा सुमारे 50 टक्के स्वस्त आहेत. जी औषधे बाहेर 1000 रुपयात मिळतात ती साडेतीनशे-चारशे, 500 रुपयांपर्यंत मिळू लागली आहेत. ज्या कुटुंबांना विशेषतः मधुमेहासारख्या आजारांमुळे नियमितपणे औषधे घ्यावी लागत असत, त्या कुटुंबांना याचा लाभ झाला आहे. इतकेच नाही, तर सरकारने गेल्या साडेचार वर्षांमध्ये साडेआठशेपेक्षा जास्त औषधे आणि शस्त्रक्रियेच्या उपकरणांची किमान किंमत निर्धारित केली आहे, त्यापेक्षा जास्त किंमत घेता येणार नाही. परिणामी आज शस्त्रक्रियेची उपकरणे असो, औषधे असो, हे सर्व काही स्वस्त दरात उपलब्ध झाले आहे.
बंधू आणि भगिनींनो, हृदयरोगाच्या उपचारात उपयुक्त ठरणाऱ्या स्टेंन्टची किंमत 85 टक्क्यांनी कमी झाली आहे तर गुडघ्याच्या शस्त्रक्रियेसाठी वापरले जाणारे उपकरण सुमारे 70 टक्के स्वस्त झाले आहे. केवळ स्टेन्टची किंमत कमी झाल्यामुळे गरीब आणि मध्यम वर्गातील लोकांची वर्षभरात साडेचार हजार कोटी रुपयांपेक्षा जास्त रकमेची बचत झाली आहे. त्याशिवाय मूत्रपिंडाच्या आजाराने त्रस्त बंधू-भगिनींसाठी देशभरात सुमारे साडेचारशे दिवसांमध्ये डायलिसिस केंद्रे उभारण्यात आली आहेत. या केंद्रांवर मोफत डायलिसिसची सुविधा प्रदान केली जाते. या माध्यमातून गेल्या वर्षापर्यंत सुमारे 35 लाख डायलिसिस करण्यात आले. इतकेच नाही तर प्रत्येक क्षेत्रातील गरिबांची सुमारे दोन हजार रुपयांची बचत होत आहे.
मित्रहो, भाजपच्या नेतृत्वातील केंद्र सरकारने देशातील प्रत्येक गावापर्यंत उत्कृष्ट प्राथमिक आरोग्य सुविधा प्रदान करण्याचा विडा उचलला आहे. स्वातंत्र्यप्राप्तीला जेव्हा 75 वर्षे पूर्ण होतील, तोपर्यंत 2022 सालापर्यंत देशभरात दीड लाख आरोग्य आणि स्वास्थ्य केंद्र अर्थात हेल्थ अॅंड वेलनेस सेंटर उभारण्याच्या उद्दिष्टावर केंद्र सरकार सध्या काम करत आहे.
गुजरातसह सर्वच राज्यांमध्ये यासंदर्भात, वेगाने काम सुरू आहे. येथे सर्वसामान्य आजारांची तपासणी होण्याबरोबरच अनेक प्रकारचे स्टेंट मोफत उपलब्ध होतील.
मित्रहो, गेल्या चार वर्षांमध्ये आरोग्य सुविधांबरोबरच वैद्यकीय शिक्षणाचाही वेगाने, अभूतपूर्व विस्तार करण्यात आला आहे. या अवधीत अठरा हजार पेक्षा जास्त एमबीबीएस आणि 13 हजार पेक्षा जास्त पदव्युत्तर जागा वाढविण्यात आल्या आहेत. मध्यम वर्गातील मुले, ज्यांना आरोग्य क्षेत्रात कारकीर्द घडवायची आहे, त्यांच्यासाठी फार मोठी संधी उपलब्ध झाली आहे. येथे गुजरातमध्ये सुद्धा हजारो नव्या जागा उपलब्ध झाल्या आहेत. देशातील प्रत्येकी तीन लोकसभा मतदारसंघांमध्ये किमान एक वैद्यकीय महाविद्यालय सुरू करण्याच्या योजनेवर काम सुरू आहे.
मित्रहो, आरोग्यावर इतका भर दिला जात असल्यामुळे खासगी रुग्णालयांच्या जाळ्याचाही विस्तार होतो आहे. आयुष्मान भारत सारख्या योजनांमुळे लहान लहान वस्त्यांमध्येही आवश्यकता वाढत आहे, त्यामुळे फार वेगाने नवीन रुग्णालये सुरु होत आहेत.
नवीन रुग्णालये सुरु होत असल्यामुळे डॉक्टर, परिचारिका आणि इतर पॅरामेडिकल कर्मचारीवर्गाची मागणीही वाढते आहे. अर्थात येणाऱ्या काळात आरोग्य क्षेत्रातही युवकांसाठी रोजगाराच्या अनेक संधी वाढणार आहेत.
बंधू आणि भगिनींनो, रोजगार आणि युवकांसाठीच्या संधीचा उल्लेख आलाच आहे तर मी तुम्हाला सांगू इच्छितो की सरकारने नुकताच एक फार मोठा निर्णय घेतला आहे. सर्वसामान्य स्तरातील गरीब बालकांना शासकीय सेवांबरोबरच सरकारी आणि खाजगी शिक्षण संस्थांमध्ये दहा टक्के आरक्षणाची तरतूद घटनेत करण्यात आली आहे.
गुजरात सरकारने सर्वप्रथम हा निर्णय लागू केल्याबद्दल मी त्यांचे अभिनंदन करतो. आता केंद्र सरकारच्या अनेक राज्य सरकारांनी हा कायदा लागू करण्याचे आदेश जारी केले आहेत.
मित्रहो, जात, वर्ग, संप्रदाय या सर्वापलीकडे जाऊन सर्वसामान्य वर्गातील गरिबांसाठी आरक्षणाची मागणी कित्येक दशकांपासून केली जात होती. मात्र राजकीय इच्छाशक्ती अभावी, प्रत्येक निवडणुकीच्या काळात राजकीय पक्ष फक्त आश्वासने देत होते. राज्यघटनेत सुधारणा करण्याची जी आवश्यक प्रक्रिया होती ती करण्याची हिंमत त्यांच्यात नव्हती. मात्र केंद्रातील रालोआ सरकारने ही इच्छाशक्ती दाखवली आणि आम्ही हे करून दाखविले.
मी पुन्हा एकदा सांगतो की, आरक्षणाच्या यंत्रणेमध्ये ही जी व्यवस्था आम्ही केली आहे ती इतर कोणत्याही वर्गाचा अधिकार हिसकावून न घेता केली आहे. अर्थात यामुळे सामाजिक समरसतेची नवीन द्वारे खुली होतील. आधी असणाऱ्या तक्रारी यामुळे दूर होतील.
मित्रहो, शिक्षण संस्थांमध्ये या नव्या आरक्षणाचा लाभ याच वर्षीपासून नव्या प्रवेशांना मिळेल. असा निर्णय केंद्र सरकारने घेतला आहे. देशातील 900 विद्यापीठे आणि सुमारे 40 हजार महाविद्यालयांमध्ये हे आरक्षण लागू होईल.
तांत्रिक, बिगर तांत्रिक, व्यवस्थापन अशा प्रत्येक प्रकारच्या संस्थेमध्ये हे आरक्षण लागू होईल. त्यासाठी लवकरच आवश्यक ते आदेश जारी केले जातील. इतकेच नाही तर नव्या आरक्षणाचा परिणाम सद्यस्थितीवर होऊ नये, यासाठी संस्थांमध्ये जागांची संख्याही दहा टक्क्यांनी वाढविण्यात येईल.
बंधू आणि भगिनींनो, आमचे सरकार देशात समान संधी उपलब्ध करून देण्याप्रति वचनबद्ध आहे. आमची युवा शक्ती ही नवभारताची शक्ती आहे. जेव्हा या युवा शक्तीला योग्य संधी प्राप्त होतील, तेव्हाच ही युवाशक्ती आपल्या ऊर्जेचा योग्य वापर करू शकेल. संधी प्रदान करण्यात भेदभाव केला तर प्रतिभेवर याचा दुष्परिणाम दिसून येईल. आता मात्र या गोष्टी मागे पडल्या आहेत. समानतेसाठी भाजपाचे समर्पण आमच्या संस्कारांशी, आमच्या संगतीशी जोडलेले आहे. गरिबीचा संघर्ष काय असतो, हे आम्हाला माहिती आहे आणि म्हणूनच आम्ही संपूर्ण निष्ठेने समाजाच्या प्रत्येक क्षेत्रात समान संधी प्रदान करण्याप्रति वचनबद्ध आहोत.
बंधू आणि भगिनीनो, संधी अभावी कोणीही मागे राहू नये, मध्यमवर्ग असो किंवा गरीब, शहर असो किंवा गाव, देशातील कोणताही वर्ग, कोणताही कोपरा विकासापासून वंचित राहू नये, यासाठी सरकार निरंतर कार्यरत आहे. 'सबका साथ सबका विकास' हाच आहे आणि नवभारताच्या निर्मितीचा हाच आमचा मार्ग आहे. आपल्याला सर्वांना मिळून या मार्गावर पूर्ण वेगाने पुढे जायचे आहे. याच आग्रहासह मी पुन्हा एकदा आपणा सर्वांना या नव्या आरोग्य सेवांसाठी अनेकानेक शुभेच्छा देतो. रुग्णालयाच्या उद्घाटन प्रसंगी, हे रुग्णालय कायम भरलेले राहो, असे सांगणे योग्य होणार नाही. मला असे वाटते की कोणावर रुग्णालयात येण्याची वेळ येऊ नये. मात्र जर यावेच लागले तर जशा स्थितीत येथे याल त्यापेक्षा जास्त चांगल्या स्थितीत इथून बाहेर पडा, अशीच माझी आपणा सर्वांना शुभेच्छा. अनेकानेक आभार. पुन्हा एकदा अहमदाबाद महानगरपालिकेला त्यांच्या या यशस्वी प्रयत्नाबद्दल अनेकानेक शुभेच्छा देतो. धन्यवाद.
B.Gokhale/M.Pange/D. Rane
(Visitor Counter : 75