पंतप्रधान कार्यालय
द. कोरीयामध्ये भारतीय समुदायासमोर पंतप्रधानांनी केलेले संबोधन
नवी दिल्ली, 21 फेब्रुवारी 2019
नमस्कार.
कोरियामध्ये स्थायिक झालेल्या माझ्या भारतीय बंधू आणि भगिनींनो पुन्हा एकदा नमस्कार. इतक्या उत्साहाने माझे स्वागत केल्याबद्दल मी आपणा सर्वांप्रति आभार व्यक्त करतो.
आपण बराच काळ माझी प्रतीक्षा करत आहात, असे मला सांगण्यात आले. बाहेर फारच गारठा आहे, म्हणजे आत उबदार वाटत असेल. प्रत्येक गोष्टीत आपण सकारात्मकता पाहिली पाहिजे. आपल्या या प्रेमासमोर मी नतमस्तक आहे.
मित्रहो, कोरियामध्ये येऊन भारतीय समुदायाची भेट घेण्याची माझी ही दुसरी वेळ आहे. भारत आणि कोरिया यांच्यातील संबंध हे उद्योगविषयक संपर्कापुरते मर्यादित नाहीत. नागरिकांमधील परस्पर संबंध हा दोन्ही देशांमधील प्रमुख दुवा आहे. भारतातून आलेले असो अथवा येथे राहणारे असो, आपण सर्व भारतीय आमच्यातील संबंधांचा पाया आहात. राजदूत एक असतो, राष्ट्रदूत मात्र अनेक असतात. भारत आणि कोरिया यांच्यातील आत्मीयतेचा हा संपर्क नवा नाही.
प्राचीन काळी भारताची राजकुमारी सूर्यरत्ना हजारो किलोमीटर अंतराचा प्रवास करून येथे पोहोचली होती. येथील राजाशी त्यांचा विवाह झाला होता. आज सुद्धा लाखो कोरियाई नागरिक स्वतःला त्यांचे वंशज मानतात, म्हणूनच कोरियाई समाजाशी आमचे रक्ताचे नाते आहे, असे मी निश्चितच म्हणू शकतो.
कोरियाई समाजाच्या धमन्यांमध्ये जे रक्त वाहते आहे, त्यात भारताचाही अंश आहे. आजसुद्धा अयोध्येमध्ये राजकुमारीची मूर्ती उभारण्यात आली आहे. आणि मागच्या वर्षी दिवाळीमध्ये येथील प्रथम महिला किम जोंग सुक त्या ठिकाणी आयोजित समारंभाला साक्षीदार म्हणून उपस्थित होत्या. अयोध्येमध्ये फार मोठा समारंभ आयोजित करण्यात आला होता. कदाचित येथील दूरचित्रवाणीवरही त्याची दृश्ये दाखवण्यात आली असतील. जेव्हा प्रभू श्रीराम अयोध्येत परतले होते, तेव्हा जशी रोषणाई करण्यात आली होती, हजारो वर्षानंतर पुन्हा एकदा अयोध्येमध्ये तशीच रोषणाई करण्यात आली.
मित्रहो, भारत आणि कोरिया यांच्यातील संबंध बौद्ध धर्मामुळेही अधिक सशक्त झाले आहेत. हाईचो नावाच्या एका कोरियन बौद्ध भिक्खुने आठव्या शतकात भारताची यात्रा केली होती.
मित्रहो, कोरियाच्या विकासात ज्याप्रकारे प्राचीन बाबी आम्हाला प्रेरणा देतात, त्याचप्रमाणे आपणा सर्वांचा पुरुषार्थही फार मोठे योगदान देत आहे, हे जाणून घेतल्यानंतर चांगले वाटते. येथे भारतीय मेधा आणि कौशल्याला चांगला आदर मिळतो. आपण सर्व कोरियामध्ये संशोधन आणि नाविन्यतेतही योगदान देत आहात. भारतात राहून कोरियन कंपन्यांना संशोधन आणि विकासाच्या सुविधा प्रदान करत आहात. याव्यतिरिक्त भारतीय विद्वान, संशोधक तसेच वैद्यकीय क्षेत्रात पदव्युत्तर शिक्षण घेणारे अनेकजण कोरियामधील विद्यापीठांमध्ये कार्यरत आहेत किंवा अभ्यास करत आहेत. तसेच येथे राहणारे भारतीय कोरियाच्या आर्थिक समृद्धीबरोबरच येथील संस्कृती आणि सामाजिक आयुष्यातही उत्साहाने सहभागी होत आहेत.
मित्रहो, कोरियामध्ये योगविद्येला फार सन्मान आणि स्नेह प्राप्त झाला आहे. आपण योगसाधना करत असाल, तर मला त्याची कल्पना नाही. परंतु बाहेरचे लोक जेव्हा भेटत असतील तेव्हा विचारत असतील की तुम्ही योगविद्या जाणता का, तेव्हा आपण काय उत्तर देत असाल?
सेऊल, बुसान तसेच इतर शहरांमध्ये 2000 पेक्षा जास्त लोकांनी आंतरराष्ट्रीय योग दिनात मनापासून आणि उत्साहाने सहभाग नोंदवला होता. कोरियामध्ये आपण सर्व होळी, दिवाळी, बैसाखी असे सर्व प्रकारचे भारतीय उत्सव केवळ साजरे करत नाहीत तर त्यात आपल्या कोरियर मित्रमंडळींनाही सामावून घेता. आता येथील शहरांमध्ये भारतीय उपहारगृहांना जागा मिळू लागली आहे, तसेच येथील खाद्यपदार्थांमध्ये भारतीय पाककृतींनाही स्थान मिळते आहे. या सर्वांचा काय अर्थ होतो, हे येथील लोक जाणू लागले आहेत.
येथे भारतीय चित्रपट बरेच लोकप्रिय होत आहेत. आता कोरियन मुले कबड्डी कबड्डी म्हणताना ऐकू येत आहे. येथील लोक कबड्डी कबड्डी म्हणत आहेत ना? 2018 सालच्या आशियाई क्रीडा स्पर्धामध्ये कोरियाच्या संघाने रजत पदक जिंकले. याबद्दल सर्वांचे मी मनापासून अभिनंदन करतो.
मित्रहो, मी आधीच म्हटले आहे की राजदूत एकच असतो, मात्र प्रत्येक भारतीय जेथे कुठे असेल तो राष्ट्रदूत असतो. एक प्रकारे आपण भारताचे राजदूत आहात. 30 दशलक्ष अनिवासी भारतीयांनी आपल्या कठोर मेहनतीने आणि शिस्तप्रियतेने जगभरात देशाचे नाव उज्वल केले आहे. आणि मी ज्या देशात जातो, तेथे मला हे ऐकून मनापासून आनंद होतो की भारतीय नागरिकांचा, कायदा मानणारे नागरिक म्हणून गौरवाने उल्लेख केला जातो.
मित्रहो, आपल्या देशासाठी हे वर्ष तसे विशेष आहे. का? विशेष अशासाठी आहे की राष्ट्रपिता महात्मा गांधीजी यांची यंदा 150 वी जयंती आहे. हा एक असा दिनविशेष आहे, जेव्हा आम्ही त्यांचे स्मरण केले पाहिजे, त्यांची शिकवण, त्यांच्या आदर्शांकडून प्रेरणा प्राप्त केली पाहिजे. मला असे वाटते की महात्मा गांधींसारखे विराट व्यक्तिमत्व, विश्व मानव, त्यांचा जगात ज्या प्रकारे परिचय व्हायला हवा होता, दुर्दैवाने तो तसा होऊ शकला नाही.
नेल्सन मंडेला यांना जग ओळखते, मार्टिन ल्युथर किंग यांना ओळखते, केनेडी यांना ओळखते, मात्र गांधीजींचा विषय निघाला तर, हो का? कोण होते, कोणत्या देशातले होते? असे प्रश्न उपस्थित होतात. या युगातील इतका मोठा वारसा असणारे महात्मा गांधी. खरे तर जगातील प्रत्येक बालकाच्या मुखी गांधीजींचे नाव असले पाहिजे, हे आपले स्वप्न असले पाहिजे, ही आपली जबाबदारी आहे.
ते विश्वमानव होते आणि आज जेव्हा जगाला अनेक समस्यांचा सामना करावा लागतो आहे, तेव्हा महात्मा गांधीजींचे विचार आणखी प्रासंगिक वाटू लागतात. बापूंनी आयुष्यात प्रकृतीबद्दल नेहमीच श्रद्धा बाळगली. आपल्या आयुष्यात पर्यावरणाशी मिळते जुळते घेण्यावर त्यांनी नेहमीच भर दिला. कोरियामध्ये बापूंना अभिनव प्रकारे श्रद्धांजली दिली जात आहे. बापूंच्या स्मरणार्थ आम्ही सर्व कोरियामध्ये 150 रोपट्यांची लागवड करणार आहोत.
मित्रहो, कोरिया सोबत दिवसेंदिवस आमचे संबंध दृढ होत आहेत आणि अत्यंत सक्षमतेने दृढ होत आहेत. कोरिया आणि भारत या संपूर्ण क्षेत्रात शांतता स्थैर्य आणि समृद्धीला प्रोत्साहन देण्यासाठी परस्परांच्या सोबतीने आगेकूच करत आहेत. आमच्यामध्ये एक सुस्पष्ट आणि सहज अशी भागीदारी आहे. आम्ही एकत्रितपणे परस्परांना लाभान्वित करू शकतो.
याच भागीदारीला कोरियामधील भारतीय कंपन्यांची उपस्थिती अधिक दृढ करत आहेत. कोरियातील ब्रॅंड हे भारतातील प्रत्येक घराचा एक अविभाज्य भाग झाले आहेत. एलजी सॅमसंग ह्युंदाई असे कोरियन ब्रांड भारताच्या प्रत्येक गावात पोहोचले आहेत. अगदी नागरिकांच्या रोजच्या बोलण्याचा विषय झाले आहेत.
मित्रहो, आज संपूर्ण जग भारताकडे अपेक्षेच्या दृष्टीने पहात आहे. आज आम्ही जगातील सर्वात वेगाने विकसित होणारी मोठी अर्थव्यवस्था आहोत. आमची अर्थव्यवस्था सक्षम झाली आहे. 2014 पूर्वी भारत म्हणजे बुडणारी नौका, असे आम्ही ऐकत होतो. आज भारत ही जगातील सर्वात वेगाने विकसित होणारी अर्थव्यवस्था आहे आणि येणाऱ्या काही वर्षांमध्ये भारत 5 ट्रिलियनची अर्थव्यवस्था होण्याच्या दिशेने वेगाने प्रवास करत आहे. पाच ट्रिलियनच्या अर्थव्यवस्थेमध्ये आमचा समावेश असेल, तो दिवस आता फार दूर नाही. 2014 साली जेव्हा मी कार्यभार स्वीकारला होता, तेव्हा जगात आर्थिकदृष्ट्या आम्ही अकराव्या स्थानावर होतो, आज आम्ही सहाव्या स्थानावर पोहोचलो आहोत. सहा वरून पाच वर येण्यास फार काळ लागणार नाही, याची आपण खात्री बाळगा. पुढच्या दीड दशकामध्ये भारत सर्वोच्च तीन देशांमध्ये पोहोचेल, यासाठी आम्ही प्रयत्नशील आहोत.
मित्रहो, भारतात गेल्या साडेचार वर्षांपासून आम्ही जगण्यातील सुलभता आणि उद्योग विषयक सुलभता सुनिश्चित करण्यासाठी प्रयत्नशील आहोत. सातत्याने सुरू असलेल्या आर्थिक आणि सामाजिक सुधारणांमुळेसुद्धा आम्हाला मोठे यश मिळत आहे. वस्तू आणि सेवा कर ही अप्रत्यक्ष कर सुधारणा आज यंत्रणेचा भाग झाली आहे. सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी देशाला एक केले होते, त्यांच्यानंतर आर्थिकदृष्ट्या देशाला एक करण्याचे काम, जी एस टी ने केले आहे. रोखरहित अर्थव्यवस्थेकडे आम्ही ठाम पावले टाकली आहेत, वित्तीय शिस्त आम्ही कायम राखली आहे. याचा परिणाम असा झाला की गेल्या चार वर्षांमध्ये आम्ही उद्योग करण्यातील सुलभता क्षेत्रात जागतिक क्रमवारीत 65 स्थानांची झेप घेतली आहे. इतका मोठा देश, विविधतेने संपन्न असा विकसनशील देश इतकी मोठी झेप कशी घेऊ शकला, याबद्दल सगळ्या जगाला आश्चर्य वाटत आहे.
जागतिक बँकेच्या अध्यक्षांनी माझ्याशी दूरध्वनीवरून संवाद साधला होता. ते म्हणाले की कोणताही देश अशाप्रकारे निष्ठापूर्वक इतका मोठा परिणाम कशा प्रकारे साध्य करू शकतो, हा आमच्यासाठी आश्चर्याचा आणि कुतूहलाचा विषय आहे. आणि हीच भारताची ताकत आहे. आम्ही फारच लवकर हे साध्य केले. मग आता मौज करू शकतो. पण नाही, मोदी असे करू शकत नाहीत. ज्या दिवशी ही क्रमवारी समोर आली, ही झेप समोर आली, तेव्हा लोक आनंद साजरा करत होते आणि मी विचारले, आता आपण पहिल्या पन्नास मध्ये कसे स्थान मिळवू शकतो, यासाठी प्रयत्न करण्याचे वचन द्या. सर्वोच्च पन्नास देशांमध्ये भारताचा समावेश कसा होईल, याबाबत विचार करा.
मित्रहो, जगात गुंतवणूक करण्यासाठी भारत हे सर्वात सकारात्मक ठिकाण मानले जात आहे आणि म्हणूनच देशात गेल्या चार वर्षांमध्ये 263 अब्ज डॉलर्स इतकी थेट परकीय गुंतवणूक प्राप्त झाली आहे.
मित्रहो, आपल्यापैकी काही लोक नुकतेच भारतात येऊन गेले असतील. आपणाला आपला देश बदललेला दिसला असेल. खरे ना? भारतात येता की नाही? जर आला असाल तर आपला देश नक्कीच बदललेला दिसला असेल. गेल्या चार वर्षांमध्ये भारतात वेगाने बदल घडून येत आहेत.
आज भारतात जवळजवळ प्रत्येक व्यक्तीचे बँकेत खाते आहे. केवळ 1000 दिवसात तेहतीस कोटी पेक्षा जास्त खाती उघडण्यात आली. एका अहवालानुसार जगात गेल्या चार वर्षांमध्ये जितकी बँक खाती उघडण्यात आली, त्याच्या 50 टक्के खाती केवळ भारतात उघडण्यात आली आणि केवळ खाते उघडली गेली इतकेच नाही तर ज्या गरीब लोकांनी बँकेत खाती उघडली त्यांना तिथे बचतही करावीशी वाटली. या खात्यांमध्ये आजघडीला बारा अब्ज डॉलर इतकी रक्कम जमा आहे. संपूर्ण जग यावेळी भारतातील वित्तीय समावेशन क्षेत्रातील क्रांती बारकाईने पाहत आहे.
मुद्रा योजनेअंतर्गत 128 दशलक्ष लोकांना 90 अब्ज डॉलरपेक्षा जास्त सूक्ष्म पतपुरवठा करण्यात आला. यात 74 टक्के लाभार्थी या महिला आहेत, हे जाणून आपल्याला आनंद होईल. आणि यापैकी अनेकांनी पहिल्यांदाच बँकेकडून कर्ज घेतले आहे, पहिल्यांदाच बॅंकेत प्रवेश केला आहे. ही किती मोठी क्रांती आहे याचा आपल्याला यावरून अंदाज बांधता येईल.
सामाजिक सुरक्षेसाठी आज परवडण्याजोगे निवृत्तीवेतन आणि विमा या अशा काही योजना आहेत, ज्यामध्ये 90 पैशांपासून एक रुपया पर्यंतचा प्रीमियम आहे. आज 90 पैशात काहीच होत नाही. इतक्या कमी प्रीमियममध्ये गरीब व्यक्तीला किमान दोन लाख रुपयांचा विमा निश्चितपणे प्राप्त होत आहे. आयुष्मान भारत ही आजघडीला जगातील सर्वात मोठी आरोग्य विमा योजना असून लोक या योजनेला मोदी केअर म्हणूनही संबोधतात. या योजनेअंतर्गत 50 कोटी लोकांना मोफत उपचार प्राप्त होत आहेत. 50 कोटी लोक म्हणजे अमेरिका, कॅनडा, मेक्सिको यांच्या एकूण लोकसंख्येपेक्षाही जास्त. आणि हे भारतात घडत आहे.
जगातील सर्वात मोठी मूर्ती, स्टॅच्यू ऑफ युनिटी आज भारतात आहे. अशी अनेक कामे झाली आहेत, ज्यामुळे जगात देशाची प्रतिष्ठा वाढली आहे.
डिजिटल इंडियामुळे भारतातील लोकांच्या आयुष्यात वेगाने बदल घडून आले आहेत. आज जवळजवळ प्रत्येक भारतीयांकडे बायोमेट्रिक ओळख आहे. देशातील सव्वा लाख गावांमध्ये ऑप्टिकल फायबर पोहोचली आहे.
मित्रहो, आज अनेक क्षेत्रांमध्ये भारत जागतिक नेतृत्वांच्या पंगतीत उभा आहे. 2030 सालापर्यंत जगातून क्षय रोगाचे निर्मूलन करण्याचे ध्येय निश्चित करण्यात आले आहे. भारताने यासाठी 2025 साल निश्चित केले आहे. 130 कोटी भारतीयांतर्फे मी आपणाला खात्री देतो की 2025 सालापर्यंत आम्ही हे उद्दिष्ट नक्कीच गाठू.
आज स्वच्छ ऊर्जेच्या बाबतीत आम्ही जगाला मार्गदर्शन करत आहोत. आंतरराष्ट्रीय आघाडीची स्थापना आणि गती देण्याच्या आमच्या पुढाकारामुळे भारत, जागतिक नेतृत्व आणि हरित अर्थव्यवस्था, अशा दोन्ही क्षेत्रांमध्ये वेगाने पुढची पावले टाकत आहे.
आज आमचा देश संपूर्ण जगात नवीकरणीय ऊर्जेचा सहाव्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा उत्पादक देश झाला आहे. आज जगभरात भारताच्या प्रतिष्ठेत वाढ झाली आहे, हे आपण अनुभवता का? जेव्हा लोक अभिवादन करण्यासाठी आपला हात हातात घेतात, तेव्हा ते आपला हात धरून ठेवतात की नाही.. हा बदल झाला आहे...
मित्रहो, मी आपल्याला आग्रह करतो की आपण भारताच्या सकारात्मक विकासाबाबतची माहिती आपल्या कोरियन मित्रांपर्यंतही पोहोचवा. मेक इन इंडिया हा आजघडीला जागतिक ब्रॅंड झाला आहे. कोरियासारख्या मित्र देशांसोबत आपण इलेक्ट्रॉनिक उत्पादनाचे फार मोठे केंद्र होऊ इच्छित आहे.
मित्रहो, आज भारतात एक नवी ऊर्जा दिसून येते आहे. याच ऊर्जेचे प्रतिनिधित्व करणारा सेऊल शांतता पुरस्कार मला उद्या प्रदान केला जाणार आहे. हा पुरस्कार माझा नाही. 130 कोटी भारतीय नागरिक आणि तीन कोटी अनिवासी भारतीयांतर्फे हा पुरस्कार स्वीकारण्यासाठी मी आलो आहे. हा पुरस्कार प्रत्येक भारतीयाच्या पुरुषार्थाचा सन्मान आहे, प्रत्येक भारतीय नागरिकांच्या पुरुषार्थाचा सन्मान आहे. हा पुरस्कार, गेल्या चार वर्षांमध्ये भारतीयांनी जी मेहनत केली आहे, दिवस-रात्र श्रम केले आहेत, त्यावर मोहोर उमटवणारा आहे.
देशाची प्रतिष्ठा वाढवल्याबद्दल मी पुन्हा एकदा आपणा सर्वांचे आभार मानतो आणि या देशात आपल्या प्रगती आणि यशस्वितेसाठी माझ्यातर्फे अनेकानेक शुभेच्छा देतो.
आपल्या देशात कुंभमेळ्याचे आयोजन नवे नाही. नव्या पिढीतील काही लोकांना कदाचित माहिती असेल किंवा नसेलही, मला ठाऊक नाही. मात्र आपल्या मागच्या पिढीतील जे लोक होते, त्यांना मनातून कधीतरी निश्चितपणे मेळ्याला जावेसे वाटत असेल. आपल्या देशातील सण, अशा प्रकारचे मेळावे याबद्दल जेव्हा कधी काही कानावर पडते, तेव्हा एक विशिष्ट प्रतिमा डोळ्यासमोर साकारत असते. कुंभमेळा ही छोटी गोष्ट नाही. प्रत्येक दिवशी गंगा नदीच्या किनाऱ्यावर युरोप मधील एका देशाच्या लोकसंख्येइतकी गर्दी एकत्र येते आणि संपूर्ण कुंभमेळ्यादरम्यान गंगेमध्ये स्नान करणाऱ्यांची संख्या कोरियाच्या लोकसंख्येच्या चौपट असेल. कुंभमेळ्यादरम्यान येथील लोकसंख्येच्या चौपट लोक गंगा नदीत स्नान करतील. यावर्षी कुंभमेळ्याला जाणाऱ्या लोकांना मेळाव्याची व्यवस्था आणि तेथील स्वच्छता याबाबत नव्याने जाणीव झाली आहे. अशा बाबींकडे लक्ष देणे, हे आम्हाला सवयीचे नव्हते. चालतं, चालून जाईल, असा आमचा स्वभाव होता पहिल्यांदाच न्यूयॉर्क टाइम्सने कुंभमेळ्याची चर्चा करताना कुंभमेळ्यातील स्वच्छतेचा विशेष उल्लेख केला. या देशाने जर ठरवले, तर काय करता येईल, याची साक्ष कुंभमेळ्याच्या यंदाच्या आयोजनावरून मिळते.
मित्रहो, देशात वेगाने बदल घडून आले आहेत. देश फार वेगाने आगेकूच करत आहे. पर्यटन क्षेत्राच्या विकासातही फार मोठी ताकत आहे. मी जेथे जातो, तेथे भारतीय समुदायाची मोफत भेट घेत नाही. त्या मोबदल्यात काही मागणी करतो. आपण काही देऊ शकाल? सगळे म्हणतात, मोदी पुन्हा कोठे येणार आहे विचारण्यासाठी? आता निघून जातील, त्यानंतर चार वर्षानंतर, तीन वर्षानंतर पुन्हा येतील, तेव्हा कुठे लक्षात राहील? पण असे होणार नाही. मी विचारणार. बोला, मी काही मागू का? पुरेसा प्रतिसाद मिळत नाही. खरोखर मी काही मागू का? आज प्रत्येक भारतीय, जगात जिथे कुठे राहतो, काहीजण शिक्षण घेत असतील, काहीजण कारखान्यात काम करत असतील, व्यवस्थापन क्षेत्रात काम करत असतील, तेव्हा स्थानिक लोकांशी आपण संपर्क साधत असाल. हे फारच स्वाभाविक आहे. एक गोष्ट तुम्ही ठरवू शकाल का, की प्रत्येक वर्षी भारतीय नसणाऱ्या किमान 5 कुटुंबांना भारत दर्शन घेण्यासाठी उद्युक्त कराल. आपण इतके करू शकाल का? जगभरात विखुरलेल्या भारतीयांनी जर ठरवले की भारतात जाऊन मी गुंतवणूक करेन, तर प्रत्येकासाठी ते शक्य नाही. आपली गुजराण करून त्यांना थोडीफार बचत करता येते.
मात्र देशाच्या सेवेसाठी आपण एक काम नक्कीच करू शकता, की दरवर्षी मी किमान पाच अभारतीय कुटुंबांना भारत दर्शन करण्यासाठी प्रेरित करेन, प्रोत्साहित करेन, त्यांना भारतात जायला मदत करेन. याद्वारे भारतातील पर्यटन किती मोठ्या प्रमाणात वाढू शकते, आपण किती मोठी सेवा करू शकता, याची कल्पना आपण करू शकता.
आता मी आपल्याकडे मागणी केली आहे. मी दूतावासाला नक्कीच विचारणार की किती जणांनी व्हीसाची मागणी केली? भारतीयांनी वचन दिले की ते वचन पाळतात, असे मला वाटते. बघा, मी तुमचे कौतुक करत आहे आणि तुम्ही हसत आहात.
मी येईन, पुन्हा-पुन्हा येईन. आपण त्याची काळजी करू नका. पण जेव्हा मी परत येईन, तेव्हा पुन्हा एकदा हे नक्कीच विचारेन. बघा, तुम्ही देशाची फार मोठी सेवा करू शकता.
इतक्या कडाक्याच्या थंडीत आपण येथे आलात, येथे येऊन आपण मला आशीर्वाद दिलेत, त्याबद्दल मी पुन्हा एकदा आपले मनापासून आभार मानतो. धन्यवाद!
B.Gokhale/M.Pange/D. Rane
(Visitor Counter : 99