पंतप्रधान कार्यालय
27 जुलै 2019 रोजी कारगिल विजय दिनानिमित्त आयोजित कार्यक्रमात पंतप्रधानांचे भाषण
नवी दिल्ली, 27 जुलै 2019
संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह, राज्य संरक्षण मंत्री श्रीपाद नायक, तिन्ही सैन्य दलाचे प्रमुख, इतर वरीष्ठ अधिकारी, कारगिल मधील पराक्रमी सैनिक आणि त्यांचे कुटुंबीय, इथे उपस्थित इतर मान्यवर आणि माझ्या प्रिय बंधू आणि भगिनींनो.
आज या कारगिल विजय दिनानिमित्त प्रत्येक देशवासी पराक्रम आणि देशासाठी समर्पित झालेल्या एका प्रेरणादायी गाथेचे स्मरण करत आहेत. कारगिलच्या शिखरावरून तिरंगा उतरवण्याचे षडयंत्र उधळून लावणाऱ्या सर्व शूरवीरांना आज मी श्रद्धासुमन अर्पण करतो. आपल्या रक्ताच्या शेवटच्या थेंबापर्यंत लढत ज्यांनी आपले सर्वस्व अर्पण केले, त्या शाहिदांना आणि त्यांना जन्म देणाऱ्या मातांना देखील मी प्रणाम करतो. कारगिल सह जम्मू काश्मीरच्या सर्व नागरिकांचे मी अभिनंदन करतो ज्यांनी देशाप्रती आपली जबाबदारी पार पाडली.
मित्रांनो, 20 वर्षांपूर्वी करगिलच्या माथ्यावर जी विजय गाथा लिहिली, ती आपल्या येणाऱ्या पिढ्यांना प्रेरणा देत राहील आणि याच प्रेरणेतून मागील दोन तीन आठवड्यांपासून देशाच्या वेगवेगळ्या भागात विजय दिनाशी निगडित कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात येत आहे. देशातील सर्व लष्करी तळांपासून ते सीमेकडील भागात, किनारपट्टीच्या भागात अनेक कार्यक्रम झाले.
थोड्यावेळापूर्वीच इथे देखील आपल्या वीर पुत्रांच्या पराक्रमाच्या आठवणींना उजाळा देण्यात आला. आणि आजच्या या सादरीकरणात शिस्त, कठोर परिश्रम, शौर्य, त्यागाची परंपरा, संकल्प देखील होता आणि संवेदनांनी भरलेले क्षण देखील होते. कधी वीरता आणि पराक्रमाची दृश्य बघून टाळ्यांचा कडकडाट ऐकू येत होता, तर कधी त्या आईला बघून प्रत्येकाच्या डोळ्यात अश्रू तरळत होते. ही संध्याकाळ उत्साहाने भरलेली देखील आहे, विजयाचा विश्वास देखील आहे आणि त्याग आणि तपस्येप्रती नतमस्तक होण्यास भाग पडतात.
बंधू आणि भगिनींनो, कारगिल मध्ये विजयी भारताच्या वीर सुपुत्र आणि सुपुत्रींच्या पराक्रमाचा विजय होता; कारगिलमध्ये विजयी भारताच्या निश्चयाचा विजय होता, कारगिलमध्ये विजयी भारताच्या सामर्थ्याचा आणि संयमाचा विजय होता; कारगिलमध्ये विजयी भारताच्या मर्यादा आणि शिस्तीचा विजय झाला; कारगिलचा विजय हा प्रत्येक देशवासियाच्या आशा आणि कर्तव्यभावनेचा विजय होता.
मित्रांनो, युद्ध केवळ सरकार लढत नाही, युद्ध संपूर्ण देश लढतो. सरकारं बदलत असते, परंतु देशासाठी जे आपल्या प्राणांची तमा बाळगत नाही, ते अमर होतात. सैनिक आजच्याच नाही तर येणाऱ्या पिढ्यांसाठी देखील आपल्या प्राणांची आहुती देतात. आपले भविष्य सुरक्षित व्हावे त्यासाठी ते आपल्या वर्तमानाची आहुती देतात. सैनिक जीवन आणि मृत्यूमध्ये भेदभाव करत नाहीत, त्यांच्यासाठी कर्तव्यापुढे काही महत्वाचे नाही. देशाच्या पराक्रमाशी निगडीत या सैनिकांचे जीवन सरकारांच्या कार्यकाळाशी बांधलेले नसते. शासक आणि प्रशासक कोणीही असो, परंतु वीर आणि त्यांच्या पराक्रमावर प्रत्येक भारतीयाचा हक्क आहे.
बंधू आणि भगिनींनो, 2014 मध्ये शपथ ग्रहण केल्यानंतर काहीच महिन्यानंतर मला कारगिलला जाण्याची संधी मिळाली होती. तसेतर 20 वर्षांपूर्वी जेव्हा युद्ध अगदी शिगेला पोहोचले होते तेव्हा देखील मी कारगिलला गेलो होतो. शत्रू उंच शिखरावर बसून आपले डावपेच खेळत होता. मृत्यू समोर दिसत असताना देखील आपला प्रत्येक सैनिक तिरंगा हातात घेऊन सर्वात आधी खोऱ्या पर्यंत पोहचू इच्छित होता. सीमेवर तैनात आपल्या सैनिकांच्या पराक्रमाला, एक सर्वसामान्य नागरिक म्हणून मी त्या मातीत जाऊन वंदन केले होते. कारगिलची विजय भूमी ही माझ्यासाठी जणूकाही तीर्थक्षेत्रच होते.
मित्रांनो, युद्धभूमीवर जे वातावरण होते ते तर होतेच, संपूर्ण देश आपल्या सैनिकांच्या पाठीमागे उभा होता, युवकांनी रक्तदान करण्यासाठी रांगा लावल्या होत्या, लहान मुलांनी आपले साठवलेले पैसे जवानांना दिले होते.याच काळात अटल बिहारी वाजपेयी यांनी देशवासियांना विश्वास दिला होता, ते म्हणाले होते की, देशासाठी प्राणांची आहुती द्यायला तयार असणाऱ्या जवानांची जर आपण काळजी घेतली नाही तर भारत मातेचे पुत्र म्हणून आपण आपले कर्तव्य बजावण्यात कमी पडू.
मला आनंद आहे ही, तुमच्या सर्वांच्या आशीर्वादाने अटलजींचा हा विश्वास सार्थ करण्यासाठी आम्ही निरंतर प्रयत्न करत आहोत. गेल्या पाच वर्षात सैनिक आणि त्यांच्या कुटुंबांच्या कल्याणाशी निगडीत अनेक महत्वपूर्ण निर्णय घेण्यात आले आहेत. स्वातंत्र्या नंतर देखील दशकांपासून जे ‘एक श्रेणी एक निवृत्त वेतन’ लागू करण्यासाठी सैनिक वाट पाहत होते ते काम आमच्या सरकारने पूर्ण केले.
यावेळी सरकार स्थापन केल्यानंतर पहिला निर्णय घेतला तो शहिदांच्या मुलांची शिष्यवृत्ती वाढवण्याचा. याशिवाय, राष्ट्रीय युद्ध स्मारक देखील आज आपल्या वीरांच्या गाथांनी देशाला प्रेरणा देत आहेत. अनेक दशकांपासून याची देखील प्रतीक्षा होती, ती प्रतीक्षा संपवण्याचे सौभाग्य देखील तुम्ही आम्हाला दिले.
बंधू आणि भगिनींनो, पाकिस्तान कायमच काश्मीरमध्ये तणाव निर्माण करण्याचा प्रयत्न करत आला आहे. 1948 मध्ये, 1965 मध्ये, 1971 मध्ये त्यांनी हेच केले. परंतु 1999 मध्ये त्याचा हा प्रयत्न, आधीच्या प्रयत्नांप्रमाणे हाणून पाडण्यात आला. त्याचा प्रयत्न आम्ही यशस्वी होऊ दिला नाही. त्यावेळी अटलजी म्हणाले होते, ‘ आमच्या शेजाऱ्याला वाटत होते की कारगिल संदर्भात भारत प्रतिकार करेल, विरोध प्रदर्शन करेल आणि या तणावाच्या वातावरणामुळे जगात चिंतेचे वातावरण पसरेल. यात हस्तक्षेप करण्यासाठी काही लोकं यात उड्या मारतील आणि एक नवीन सीमा रेषा आखण्यास ते यशस्वी होतील परंतु आम्ही त्यांना प्रत्युत्तर देऊ, प्रभावीपणे उत्तर देऊ याची त्यांना अपेक्षा नव्हती.’
मित्रांनो, रडत बसण्याऐवजी प्रभावी उत्तर देण्याचा हा धोरणात्मक बदल शत्रूवर भारी पडला. याआधी अटलजींच्या सरकारने शेजारी देशासोबत शांततेसाठी जो पुढाकार घेतला होता त्यामुळेच जगाचा दृष्टिकोन बदलायला सुरवात झाली होती. जे देश आधी आमच्या शेजारील राष्ट्राच्या करवायांकडे काना डोळा करायचे त्या देशांना देखील आता आमची बाजू समजायला लागली आहे.
बंधू आणि भगिनींनो, भारताचा इतिहास साक्षीदार आहे की, भारताने आतापर्यंत कधीच स्वतःहून कोणावरही आक्रमण केले नाही. मानवतेच्या हितासाठी शांततेचे आचरण करणे हे आमचे संस्कार आहेत. आमचा देश याच धोरणावर चालत आहे. भारतात आमच्या सैन्याची प्रतिमा ही रक्षक म्हणून आहे तर संपूर्ण जगात त्यांची प्रतिमा मानवता आणि शांततेचे रक्षक म्हणून देखील आहे.
जेव्हा मी इज्राईलला जातो तेव्हा तिथले नेते मला भारताच्या सैनिकांनी हैफाला मुक्त केल्याचे चित्र दाखवतात. जेव्हा मी फ्रांस ला जातो तेव्हा तेथील स्मारक महायुद्धाच्या वेळेची भारतीयांच्या त्यागाची गाथा गातात.
मानवतेच्या संरक्षणासाठी महायुद्धात एक लाखांहून अधिक भारतीय जवान शहीद झाले होते हे आपण कधीच विसरू शकत नाही आणि संयुक्त राष्ट्र, ‘पीस किपिंग मिशन’ मध्ये सर्वाधिक भारतीय सैनिकच शहीद झाले होते ही बाब जग कधीच विसरू शकत नाही. नैसर्गिक संकटांच्यावेळी सैन्याचे समर्पण आणि सेवाभाव, संवेदनशील भूमिका आणि प्रत्येक नागरिकांपर्यंत पोहचण्याची त्यांची क्षमता यासर्व गोष्टी वर्षानुवर्षे प्रत्येक भारतीयाच्या मनात घर करत आहेत.
मित्रांनो, आमचे शूरवीर, आमचे पराक्रमी सैन्य परंपरागत युद्धात पारंगत आहे. परंतु आज संपूर्ण जग ज्या परिस्थितीतून जात आहे त्यात युद्धाचे स्वरूप बदलले आहे. आज संपूर्ण जग, मानवजात छद्म युद्धाचे शिकार झाले आहे, ज्यात दहशतवाद संपूर्ण मानवतेसाठी खुप मोठे आव्हान देत आहे. आपापल्या षड्यंत्रित युद्धात हरलेले काही लोकं छद्म युद्धाच्या साहाय्याने दहशतवादाला प्रोत्साहन देऊन आपला राजकीय हेतू साध्य करण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
मानवतेवर विश्वास असणाऱ्या सर्व शक्ती सशस्त्र दलांसोबत त्यांच्या समर्थनासाठी त्यांच्या सोबत उभ्या राहिल्या पाहिजेत ही आज काळाची गरज आहे, तेव्हाच प्रभावीपणे दहशतवादाचा सामना करणे शक्य आहे.
बंधू आणि भगिनींनो, आजची युद्ध अंतराळापर्यंत पोहोचली आहेत आणि सायबर विश्वात देखील युद्ध सुरू आहेत. यासासाठीच लष्कराचे आधुनिकिकरण करणे, ही आमची आवशक्यता आहे, आमचे प्राधान्य देखील आहे. आधुनिनिकीकरण ही आपल्या लष्कराची ओळख बनली पाहिजे. जल असो, भूमी असो, आकाश असो, आपल्या लष्कराला आपापल्या क्षेत्रात सर्वोत्तम उंची गाठण्याचे सामर्थ्य प्राप्त होऊन त्यांचे आधुनिकिकरण करण्याचा आमचा प्रयत्न आहे.
देशाच्या सुरक्षेसाठी ना कोणाच्या दबावाखाली, ना प्रभावाखाली आणि ना कोणाच्या अभावामध्ये काम केले जाईल. मग ते ‘अरिहंत’च्या माध्यमातून तिन्ही क्षेत्रात विकसित केलेली अणवस्त्र क्षमता असो किंवा मग ‘A-SAT’ परीक्षण, भविष्यातील संरक्षण गरजा, आपल्या स्रोतांच्या सुरक्षेसाठी कोणाच्याही दबावाखाली न येता पावलं उचलली आहेत आणि उचलत राहतील.
खोल समुद्रापासून ते अनंत अंतराळापर्यंत, जिथे जिथे भारताच्या हितांच्या सुरक्षेची गरज असेल; भारत आपल्या सामर्थ्याचा संपूर्ण उपयोग करेल. याच विचारासह देशात तिन्ही सेनांचे आधुनिकीकरणाचे काम वेगाने सुरु आहे.
आम्ही भारतात रायफल पासून रणगाडे, तोफ आणि लढाऊ विमानांपर्यंत आम्ही वेगाने या सगळ्याचे उत्पादन भारतात करत आहोत. संरक्षण क्षेत्रात मेक इन इंडियासाठी खाजगी क्षेत्राची भागीदारी आणि परदेशी गुंतवणूक वाढावी यासाठी आम्ही प्रयत्न करत आहोत. आवश्यकतेनुसार आधुनिक शस्त्रास्त्र देखील निर्यात करत आहोत.
आगामी काळात आपल्या लष्कराला जगातील सर्व आधुनिक शस्त्रास्त्र मिळतील. परंतु . मित्रांनो, लष्कराला प्रभावी होण्यासाठी आधुनिकते सोबतच अजून एक गोष्ट महत्वाची आहे; ती म्हणजे समन्वय. गणवेश कोणताही असो, कोणत्याही रंगाचा असो, कोणी परिधान करु दे, परंतु हेतू एकच असतो; मन एकच असते. जसे आपल्या राष्ट्रध्वजात तीन रंग आहेत, परंतु ते रंग एकत्र येऊन आपला झेंडा तयार होतो, तोच राष्ट्रध्वज आपल्याला जीवन-मरणाची प्रेरणा देतो. त्याचप्रमाणे आपल्या सैन्याच्या तिन्ही दलांचे आधुनिकीकरण होण्यासोबतच, तिन्ही दलांमध्ये समन्वय असणे ही आज काळाची गरज आहे.
मित्रांनो, सैन्याच्या सशक्तिकरणा सोबतच आम्ही सीमेलगतच्या गावांना देखील देशाच्या सुरक्षा आणि विकासाचे भागीदार बनवत आहोत. मग ते दुसऱ्या देशासोबत असलेल्या सीमेजवळची गावं असुदेत किंवा मग समुद्र किनाऱ्या लगत वसलेली असोत, त्यांच्या पायाभूत सुविधा मजबूत करत आहोत. सीमेलगतच्या गावांना अनेक समस्यांचा सामना करावा लागत आहे याची आम्हाला पूर्ण कल्पना आहे. कठीण परिस्थितीत सीमेवरील लोकांना तिथून स्तलांतर करावे लागते.
ही परिस्थिती बदलण्यासाठी मागील 5 वर्षांमध्ये सीमा क्षेत्र विकास कार्यक्रम अधिक बळकट करण्यात आला आहे. देशातील 17 राज्यांना याच कामासाठी साडे चार हजार कोटी रुपयांहून अधिक मदत निधी देण्यात आला आहे.
जम्मू- काश्मीरमध्ये आंतरराष्ट्रीय सीमेलगतच्या लोकांना आरक्षण - हा देखील याच शृंखलेमधील एक महत्वाचा निर्णय आहे. मला विश्वास आहे की देशातील प्रत्येक नागरिक आणि आपल्या या शूरवीरांच्या एकत्रित प्रयत्नांमुळे देशाची सुरक्षा अभेद्य आहे आणि अभेद्य राहील.देश जेव्हा सुरक्षित असेल, तेव्हाच विकासाच्या नवीन उंची गाठू शकेल. परंतु राष्ट्र निर्मितीच्या मार्गावर आपल्याला काही गोष्टी लक्षात ठेवाव्या लागतील.
बंधू आणि भगिनींनो, 1947 मध्ये केवळ एक विशिष्ट भाषा बोलणारी लोकं किंवा एका विशिष्ट पंथाची लोकं स्वतंत्र झाली होती? एका जातीच्या लोकांना स्वातंत्र्य मिळाले होते? तर मुळीच नाही, संपूर्ण भारताला स्वातंत्र्य मिळाले होते.
जेव्हा आम्ही राज्यघटना लिहिली तेव्हा ती कोणत्या एका भाषेसाठी, पंथ किंवा जातीच्या लोकांसाठी लिहिली होती का? तर नाही, ती संपूर्ण भारतासाठी लिहिली होती. आणि जेव्हा 20 वर्षांपूर्वी आमच्या 500 हून अधिक शूर जवानांनी कारगिलच्या हिमाच्छादित डोंगरांवर बलिदान दिले होते, ते कोणासाठी? वीर चक्राने सन्मानित झालेले तामिळनाडूचे, बिहार रेजिमेंटचे मेजर सर्वाना हीरो ऑफ बटालिक यांनी कोणासाठी प्राणांची आहुती दिली होती? वीर चक्राने सन्मानित, दिल्लीचे रहिवासी राजपूत रायफलचे कॅप्टन हनीफ उद्दीन हे कोणासाठी शहीद झाले? आणि परमवीर चक्राने सन्मानित हिमाचल प्रदेशचे सुपुत्र, जम्मू काश्मीर रायफलचे कॅप्टन विक्रम बत्रा जेव्हा म्हणाले होते-ये दिल मांगे मोर, तेव्हा त्यांनी हे कोणासाठी मागितले होते? स्वतःसाठी नाही, कोणतीही एक भाषा, धर्म किंवा जातीसाठी नाहीतर संपूर्ण भारतासाठी, भारतमातेसाठी मागितले होते.
चला आपण सर्वांनी एकत्र येऊन हा निश्चय करूया, की हे बलिदान आम्ही व्यर्थ जाऊ देणार नाही. आपण त्यांच्याकडून प्रेरणा घेऊन त्यांच्या स्वप्नातला भारत निर्माण करण्यासाठी आम्ही आमचे आयुष्य खर्ची करत राहू.
आज या कारगिल विजय पर्वानिमित्त आपण या शूरवीरांपासून प्रेरणा घेऊन, त्या वीर मतांकडून प्रेरणा घेऊन, देशासाठी कर्तव्य बजावण्यासाठी आपण स्वतःला समर्पित करूया. या भावनेसह त्या शूरवीरांना वंदन करत तुम्ही सर्वांनी माझ्यासोबत बोला-
भारत माता की – जय
भारत माता की – जय
भारत माता की – जय
खूप-खूप धन्यवाद।
B.Gokhale/S.Mhatre/P.Malandkar
(Visitor Counter : 115