सामाजिक न्याय आणि सबलीकरण मंत्रालय
स्वच्छता उद्यमी योजनेची अंमलबजावणी
नवी दिल्ली, 13 डिसेंबर 2022
राष्ट्रीय सफाई कर्मचारी वित्त आणि विकास महामंडळ  हे स्वच्छता आणि सफाई कर्मचारी तसेच मैला वाहून नेण्यापासून मुक्त करण्यात आलेले सफाई कर्मचारी यांच्या शाश्वत उपजीविकेची सोय करण्याच्या दुहेरी उद्देशाने स्वच्छता उद्यमी योजना  राबवत आहे.
राष्ट्रीय सफाई कर्मचारी वित्त आणि विकास महामंडळाच्या यंत्रणांद्वारे स्वच्छता उद्यमी योजनेअंतर्गत स्वच्छता संबंधित उपकरणे/वाहनांच्या खरेदीसाठी लक्ष्य गटाला आर्थिक सहाय्य प्रदान केले जाते. तसेच, योजनेअंतर्गत महामंडळ स्वच्छता संबंधित उपकरणे/वाहनांच्या खरेदीसाठी शहरी स्थानिक संस्थांना आर्थिक सहाय्यदेखील पुरवत आहे.
स्वच्छता उद्यमी योजनेअंतर्गत गेल्या तीन वर्षातील आणि चालू वर्षातील प्रगती खालीलप्रमाणे आहे:-
A) एनएसकेएफडीसी त्याच्या यंत्रणांच्या माध्यमातून लक्ष्यीत गटाला आर्थिक सहाय्य  प्रदान करत आहे. एनएसकेएफडीसी ने 2019-2020 ते 2021-2022 या तीन वर्षात एनएसकेएफडीसी च्या लक्ष्यीत गटातील 1688 लाभार्थ्यांना योजनेचा लाभ देण्यासाठी स्वच्छता उद्यमी योजने  अंतर्गत 6342.68 लाख रुपयांची आर्थिक मदत जारी केली आहे.

|
|
Sl. No.
|
|
Name of State/UT
|
|
2019-20
|
|
2020-21
|
|
2021-22
|
|
Fin
|
|
Phy
|
|
Fin
|
|
Phy
|
|
Fin
|
|
Phy
|
|
1
|
|
Andhra Pradesh
|
|
4494.75
|
|
1383
|
|
0.00
|
|
0
|
|
1622.70
|
|
270
|
|
2
|
|
Rajasthan
|
|
207.90
|
|
33
|
|
0.00
|
|
0
|
|
0.00
|
|
0
|
|
3
|
|
Madhya Pradesh
|
|
0.00
|
|
0
|
|
17.33
|
|
2
|
|
0.00
|
|
0
|
|
Total
|
|
4702.65
|
|
1416
|
|
17.33
|
|
2
|
|
1622.70
|
|
270
B) एनएसकेएफडीसी स्वच्छता संबंधित उपकरणे खरेदी करण्यासाठी शहरी स्थानिक संस्थांना थेट मदत देखील करत आहे. एनएसकेएफडीसी ने एसयूवाय अंतर्गत स्वच्छता संबंधित उपकरणे/वाहनांच्या 296 युनिट्सच्या खरेदीसाठी विविध राज्यांमधील 29 शहरी स्थानिक संस्थांना 4017.43 लाख रुपयांचा निधी वितरित केला आहे.

|
|
F.Y.
|
|
State
|
|
Fin.
|
|
Phy.
|
|
No. of ULB’s
|
|
2019-20
|
|
Madhya Pradesh
|
|
2378.46
|
|
108
|
|
11
|
|
Maharashtra
|
|
0.08
|
|
3
|
|
1
|
|
Telangana
|
|
231.05
|
|
76
|
|
7
|
|
Uttar Pradesh
|
|
35.46
|
|
4
|
|
1
|
|
Uttarakhand
|
|
550.47
|
|
56
|
|
1
|
|
|
|
Total
|
|
3195.52
|
|
247
|
|
21
|
|
2020-21
|
|
Bihar
|
|
534.06
|
|
21
|
|
1
|
|
Haryana
|
|
6.12
|
|
1
|
|
1
|
|
Himachal Pradesh
|
|
22.83
|
|
2
|
|
1
|
|
Madhya Pradesh
|
|
222.9
|
|
23
|
|
4
|
|
Maharashtra
|
|
36
|
|
2
|
|
1
|
|
|
|
Total
|
|
821.91
|
|
49
|
|
8
C) याव्यतिरिक्त,मैला वाहक सफाई कर्मचाऱ्यांच्या पुनर्वसनासाठी एनएसकेएफडीसी ने 464 लाभार्थ्यांना स्वच्छता संबंधित उपकरणे/वाहनांच्या 200 युनिट्सच्या खरेदीसाठी स्वयंरोजगार पुनर्वसन अंतर्गत 1688.17 लाख रुपये भांडवली अनुदान जारी केले आहे. हा घटक 2020-21 मध्येच योजनेत सादर करण्यात आला.

|
|
F.Y.
|
|
State
|
|
Fin. 
|
|
Units
|
|
No. of Beneficiary
|
|
2020-21
|
|
Madhya Pradesh
|
|
9.75
|
|
3
|
|
3
|
|
Total
|
|
9.75
|
|
3
|
|
3
|
|
2021-22
|
|
A&N Islands
|
|
38.19
|
|
11
|
|
11
|
|
Andhra Pradesh
|
|
1,219.08
|
|
93
|
|
336
|
|
Haryana
|
|
9.88
|
|
2
|
|
2
|
|
Jharkhand
|
|
19.41
|
|
5
|
|
5
|
|
Madhya Pradesh
|
|
155.36
|
|
42
|
|
42
|
|
Maharashtra
|
|
7.90
|
|
2
|
|
2
|
|
Odisha
|
|
62.42
|
|
9
|
|
19
|
|
Telangana
|
|
101.86
|
|
15
|
|
26
|
|
Uttar Pradesh
|
|
64.32
|
|
18
|
|
18
|
|
Total
|
|
1,678.42
|
|
197
|
|
461
सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण राज्यमंत्री रामदास आठवले यांनी आज लोकसभेत एका लेखी उत्तरात ही माहिती दिली.S.Kakade/V.Joshi/D.Rane
सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा:@PIBMumbai /PIBMumbai /pibmumbai pibmumbai[at]gmail[dot]com /PIBMumbai /pibmumbai
(Visitor Counter : 104