ai4bharat/Pralekha huggingface dataset:
कार्मिक, सार्वजनिक तक्रार आणि निवृत्ती वेतन मंत्रालय
स्वच्छतेला संस्थात्मक दर्जा देण्यासाठी आणि सरकारी विभागांमधील प्रलंबित कामांचा निपटारा करण्यासाठी केंद्रीय मंत्री, डॉ जितेंद्र सिंह नवी दिल्ली येथे उद्या विशेष अभियान 3.0 चा शुभारंभ करणार
विशेष अभियान 3.0 देशभरातली डीएआरपीजीशी संलग्न/अखत्यारीतील सर्व क्षेत्रीय कार्यालये/मिशन/संरक्षण आस्थापना अन्य अस्थापना आणि कार्यालयांवर लक्ष केंद्रित करणार
नवी दिल्ली, 28 सप्टेंबर 2023
केंद्रीय विद्यान आणि तंत्रज्ञान , पंतप्रधान कार्यालय, कार्मिक राज्यमंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह उद्या, नवी दिल्ली येथे डीएआरपीजी कार्यालय, जवाहर व्यापारी भवनात विशेष अभियान 3.0 चा शुभारंभ करणार आहेत. हे अभियान देशाच्या सर्व भागांमधील डीएआरपीजीशी संलग्न/अखत्यारीतील क्षेत्रीय कार्यालये/मिशन/ संरक्षण आस्थापना आणि आस्थापना/ कार्यालयांवर लक्ष केंद्रित करेल.
विशेष अभियान 3.0 शुभारंभाच्या कार्यक्रमाला सर्व मंत्रालये/विभागांचे विशेष अभियान 3.0 चे नोडल अधिकारी दूरदृश्य प्रणालीच्या माध्यमातून उपस्थित राहतील. या कार्यक्रमा नंतर केंद्रीय मंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह हे डीएआरपीजी च्या जवाहर व्यापारी भवन, नवी दिल्ली येथील कार्यालयाला भेट देतील आणि विशेष अभियान 3.0 यशस्वी करण्यासाठी डीएआरपीजी ने केलेल्या तयारीचा आढावा घेतील. याच कार्यक्रमात डॉ जितेंद्र सिंह ऑगस्ट 2023 चा 'सचिवालय सुधारणा' मासिक अहवालही जारी करतील.
विशेष अभियान 3.0 च्या अंमलबजावणीसाठी प्रशासकीय सुधारणा आणि सार्वजनिक तक्रार विभाग हा नोडल विभाग आहे. केंद्रीय मंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह यांच्या हस्ते विशेष अभियान 3.0 च्या शुभारंभा बरोबरच विशेष अभियान 3.0 च्या अंमलबजावणीचा टप्पा सुरु होईल. यापुढे सर्व मंत्रालये/विभाग पोर्टलवर आपल्या कामगिरीचा डेटा नियमितपणे अपलोड करू शकतील. हे पोर्टल 31 ऑक्टोबर 2023 पर्यंत खुले राहील. या दरम्यान मंत्रालये/विभाग प्रलंबित कामांचा निपटारा करतील आणि निर्धारित निकषांच्या आधारावर तयारीच्या टप्प्यात निश्चित केलेली उद्दिष्टे साध्य करण्याचा सर्वतोपरी प्रयत्न करतील.M.Pange/R.Agashe/D.Rane
सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा:@PIBMumbai /PIBMumbai /pibmumbai pibmumbai[at]gmail[dot]com /PIBMumbai /pibmumbai
(Visitor Counter : 36
भूविज्ञान मंत्रालय
भारत आणि संयुक्त अरब अमिरात यांच्या दरम्यान शास्त्रीय व तांत्रिक सहयोगाला केंद्रीय मंत्रिमंडळाची मंजुरी
नवी दिल्ली, 13 जानेवारी 2021
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखालील मंत्रिमंडळाने संयुक्त अरब अमिरातीच्या नॅशनल सेंटर फॉर मेटर्लजी  व भारतातील भूपृष्ठ विज्ञान मंत्रालय  यांच्या दरम्यान शास्त्रीय व तंत्रज्ञान विषयी सहयोगाविषयीच्या सामंजस्य कराराला मंजुरी दिली.
या सामंजस्य कराराच्या माध्यमातून ज्ञान, माहिती तसेच हवामानासंबधी, भूपृष्ठ व सागरी सेवा यांच्याशी संबधित सेवांमधील रडार, उपग्रह, भरती गेज, भूकंप व हवामान स्थानके अशी उपकरणे यांचे आदानप्रदान केले जाईल.
- या माध्यमातून संशोधन, प्रशिक्षण, सल्लामसलत, हवामानविषयक माहिती सेवा, मासेमारीसाठीची ठिकाणे तसेच विषुववृत्तीय वादळे यांच्या अनुमानासाठी डेटाचा उपयोग करणे अश्या अनेक बाबींशी संबधित अनुभवांची देवाणघेवाण तसेच शास्त्रज्ञ, संशोधन करणारे व तज्ञ यांच्या परस्पर देशांत भेटी/माहितींचे आदानप्रदान होईल.
- सामायिक स्वारस्य असणाऱ्या बाबी बद्दलची शास्त्रीय तसेच तांत्रिक माहितीचे आदानप्रदान.
- सामंजस्य करारात नमूद केलेल्या सहकार्यक्षेत्रांमध्ये येणाऱ्या समस्या तसेच दोन्ही बाजूंना स्वारस्य असणाऱ्या बाबींमधील समस्या सोडवण्याच्या दृष्टीने द्विपक्षीय परिषदा, कार्यशाळा, प्रशिक्षण शिबिरे, संमेलने यांचे आयोजन.
- दोन्ही पक्षांची परस्पर सहमती असलेली इतर सहयोगाची क्षेत्रे.
- सागरी विभागात परस्पर सहमतीने हवामानाचा अंदाज घेण्यासाठी हवामान निरीक्षण नेटवर्क नियुक्त करणे.
- ओमानच्या उत्तरी पूर्व भागावर परिणाम करणाऱ्या ओमान समुद्रातील तसेच भारताच्या किनारी भागांवर परिणाम करणाऱ्या अरबी समुद्रातील संभाव्य त्सुनामींचा वेध घेण्यासाठी विशेष सुनामी मॉडेल विकसित करण्याच्या दृष्टीने सहकार्य.
- त्सुनामींचा अंदाज वर्तवण्याच्या दृष्टीने सुनामी अर्ली वॉचिंग सेंटरसाठीत्सुनामी अंदाज वर्तवणाऱ्या विशेष मॉडेलिंग सॉफ्टवेअर सारख्या माध्यमातून सहयोग.
- ज्या भूगर्भातील हालचालींमुळे अरबी समुद्र वा ओमानच्या समुद्रात त्सुनामी संभवते असा भारताचा दक्षिण तसेच पश्चिम भागातील काही भूकंपमापक स्थानकांदरम्यानचा तसेच ओमानच्या पश्चिमेकडील भागातील भूगर्भहालचालींचा रियल टाइम डेटा यांचे आदानप्रदान.
- अरबी समुद्र वा ओमानचा समुद्र यातील त्सुनामीची शक्यता वाढवणाऱ्या भूगर्भ हालचालींच्या अभ्यास क्षेत्रात परस्पर सहयोग.
- माहितीच्या आदानप्रदानातून धूळीची तसेच वाळूची वादळे यांचा आगाऊ अंदाज वर्तवण्यासाठी सहकार्य.
U.Ujgare/V.Sahjrao/P.Malandkar
सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा: @PIBMumbai /PIBMumbai /pibmumbai pibmumbai[at]gmail[dot]com
(
मंत्रिमंडळ
पर्यटन क्षेत्रात सहकार्य मजबूत करण्यासंबंधी भारत आणि फिनलंड यांच्यातल्या सामंजस्य कराराला मंत्रिमंडळाची मंजुरी
नवी दिल्ली, 20 नोव्हेंबर 2019
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखालील केंद्रीय मंत्रिमंडळाने पर्यटन क्षेत्रात सहकार्य मजबूत करण्यासंबंधी भारत आणि फिनलंड यांच्यातल्या सामंजस्य कराराला मंजुरी दिली आहे.
लाभ-
सामंजस्य कराराची मुख्य उद्दिष्टे पुढीलप्रमाणे-
-
- पर्यटन क्षेत्रात यशस्वी द्विपक्षीय सहकार्याला प्रोत्साहन आणि चालना देण्यासाठी पाया निर्माण करणे
- पर्यटन संबंधी माहिती, ज्ञान, यांचे आदानप्रदान करणे
- धोरण आखणीतील अनुभव, पर्यटन धोरणाचे नियोजन, अंमलबजावणी आणि विकास याचे नियमन करण्यातील अनुभवाचे आदानप्रदान,
- भेट, बैठक, कार्यशाळा, सह-निर्मिती सत्र आणि प्रत्यक्ष मूल्यांकन यांच्याद्वारे कंपन्या आणि संघटनांमधील संयुक्त प्रकल्प, प्रयोगिक प्रकल्प आणि भागीदारीची ओळख आणि विस्तार करणे .
- फिनलंड आणि भारताच्या तज्ञांसाठी सहकार्याबाबत कार्यशाळा आणि अभ्यास दौऱ्याच्या माध्यमातून सर्वोत्तम पद्धतींचे आदानप्रदान
- समान हित असलेल्या आंतरराष्ट्रीय वित्त संस्थांच्या बहुपक्षीय विकास कार्यक्रम आणि प्रकल्पांसंदर्भात भागीदारी विकसित करण्याला प्रोत्साहन देणे
पार्श्वभूमी
भारत आणि फिनलंड यांच्यात मजबूत दीर्घकालीन आणि राजनैतिक आर्थिक संबंध आहेत. हे संबंध अधिक मजबूत करण्याचा दोन्ही देशांचा प्रयत्न आहे. त्या अनुषंगाने उभय देशांनी सामंजस्य करार केला आहे.
G.Chippalkatti/S.Kane/D.Rane
(Visitor Counter : 49
पंतप्रधान कार्यालय
उत्तरप्रदेशातल्या झाशीला पंतप्रधान उद्या भेट देणार
पहाडी धरण आधुनिकीकरण प्रकल्पाचे पंतप्रधानांच्या हस्ते राष्ट्रार्पण
नवी दिल्ली, 14 फेब्रुवारी 2019
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी 15 फेब्रुवारीला झाशीला भेट देणार आहेत. पंतप्रधान झाशी येथे विविध विकास प्रकल्पांचे उद्घाटन आणि भूमीपूजन करणार आहेत.
उत्तर प्रदेशात झाशी येथे संरक्षण कॉरीडॉरचे भूमीपूजन पंतप्रधान करणार आहेत. देशाला संरक्षण उत्पादनात स्वयंपूर्ण करण्यासाठी केंद्र सरकारने दोन संरक्षण कॉरीडॉर निर्मितीचा निर्णय घेतला असून यापैकी एक तामिळनाडू येथे तर दुसरा उत्तरप्रदेशात उभारण्यात येणार आहे. उत्तर प्रदेश संरक्षण कॉरीडॉरमधल्या सहापैकी झाशी हे एक महत्वाचे स्थान आहे. फेब्रुवारीमध्ये झालेल्या उत्तर प्रदेश गुंतवणुकदार मेळ्यात अशा प्रकारचा एक कॉरीडॉर उत्तरप्रदेशातल्या बुंदेलखंड भागात उभारण्याची घोषणा पंतप्रधानांनी केली होती.
झाशी-खैरार विभागातल्या 297 किलोमीटर लांबीच्या रेल्वे विभागाच्या विद्युतीकरणाचे पंतप्रधानांच्या हस्ते उद्घाटन होणार आहे. विद्युतीकरणामुळे गाड्या जलदगतीने धावण्यासाठी कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी मदत तसेच शाश्वत पर्यावरणाला यामुळे चालना मिळणार आहे.
पश्चिम उत्तरप्रदेशाला अखंड वीजपुरवठा रहावा यासाठी वायव्य आंतरविभागीय विद्युत पारेषण बळकटीकरण प्रकल्पाचे राष्ट्रार्पण पंतप्रधानांच्या हस्ते करण्यात येईल.
पहाडी धरण आधुनिकीकरण प्रकल्पाचे उद्घाटन पंतप्रधान करणार आहेत. झाशी जिल्ह्यातल्या धसान नदीवर पहाडी धरण बांधण्यात आले आहे.
सर्वांना स्वच्छ पेयजल पुरवण्याचे केंद्र सरकारचे उदृीष्ट लक्षात घेऊन बुंदेलखंडाच्या ग्रामीण भागासाठीच्या जल वाहिन्यांसाठीचे भूमीपूजन पंतप्रधानांच्या हस्ते होईल. दुष्काळप्रवण बुंदेलखंड भागाला पाणीपुरवठा करण्याच्या दृष्टीने हा प्रकल्प महत्वाचा आहे.
अमृत योजनेअंतर्गत झाशी शहर पेयजल योजना टप्पा-2 साठीही पंतप्रधान भूमीपूजन करणार आहेत.
झाशी येथे जुन्या रेल्वे डब्यांना नवी झळाळी देणाऱ्या वर्कशॉपची पायाभरणी पंतप्रधानांच्या हस्ते होईल.
झाशी-मणिकपूर आणि भीमसेन-खैराट विभागात 425 किलोमीटर लांबीच्या दुहेरीकरणाचे भूमीपूजन पंतप्रधान करतील. यामुळे रेल्वे गाड्यांची ये-जा सुलभ होण्याबरोबरच बुंदेलखंड विभागाच्या सर्वंकष विकासाला मदत होणार आहे.
याआधी पंतप्रधानांनी वृंदावन आणि वाराणसीला भेट दिली.
B.Gokhale/N.Chitale/P.Malandkar
(Visitor Counter : 41
पंतप्रधान कार्यालय
भारत-इटली आभासी शिखर परिषद 
नवी दिल्ली, 6 नोव्हेंबर 2020
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि इटलीचे पंतप्रधान प्राध्यापक जीसेपे काँते यांच्या दरम्यान आज, दि. 6 नोव्हेंबर, 2020 रोजी आभासी व्दिपक्षीय शिखर परिषद झाली.
पंतप्रधान मोदी यांनी यावेळी काँते यांनी सन 2018 मध्ये भारत भेटीची आठवण केली. तसेच अलिकडच्या काळामध्ये भारत आणि इटली यांच्यामधील संबंध अधिक वेगाने वृद्धिंगत होत असल्याबद्दल कौतुक केले. सध्या कोविड-19 महामारीमुळे उद्भवलेली परिस्थिती सुरळीत झाल्यानंतर इटली दौ-यावर अवश्य येण्याचे निमंत्रण प्राध्यापक काँते यांनी पंतप्रधान मोदी यांना दिले.
या आभासी शिखर परिषदेमुळे उभय नेत्यांना व्दिपक्षीय संबंधांविषयी व्यापक, सर्वंकष पुनरावलोकन करण्याची संधी उपलब्ध झाली. कोविड-19 महामारीसह संपूर्ण विश्वासमोर निर्माण झालेल्या इतरही आव्हानांच्या विरोधात सहकार्य अधिक दृढ करण्यासाठी असलेली बांधिलकीची पुष्टी दोन्ही नेत्यांनी केली.
यावेळी दोन्ही नेत्यांनी राजकीय, आर्थिक, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान, अंतराळ आणि संरक्षण सहकार्य या विषयांवर व्यापक चर्चा केली. क्षेत्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय मुद्यांवर विशेषतः जी 20 विषयी उभय पक्षी समन्वय साधण्यास सहमती दर्शविण्यात आली. डिसेंबर 2021मध्ये इटली जी-20 चे अध्यक्षपद स्वीकारणार आहे. त्यापाठोपाठ सन 2022 मध्ये भारताकडे हे पद येणार आहे. भारत आणि इटली डिसेंबर, 2020 पासून जी-20 त्रयीचा हिस्सा असणार आहेत. इटलीने आयएसएमध्ये सहभागी होण्याचा निर्णय घेतला आहे, त्याचे भारताच्या वतीने स्वागत करण्यात आले. यासंबंधीची मंजुरीची प्रक्रिया पूर्ण होताच इटलीचा आयएसए मध्ये प्रवेश निश्चित होणार आहे.
या शिखर परिषदेमध्ये 15 सहकार्य सामंजस्य करार करण्यात आले. त्यामध्ये ऊर्जा, मत्स्यउद्योग, जहाज बांधणी, आरेखन आदि विविध क्षेत्रात सहकार्य करण्याचे यावेळी ठरवून करारांवर स्वाक्षरी करण्यात आल्या.M.Chopade/S.Bedekar/D.Rane
सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा: @PIBMumbai /PIBMumbai /pibmumbai pibmumbai[at]gmail[dot]com
(
राष्ट्रपती कार्यालय
ओणमच्या पूर्वसंध्येला राष्ट्रपतींच्या शुभेच्छा
राष्ट्रपती राम नाथ कोविंद यांनी ओणमच्या पूर्वसंध्येला देशवासियांना शुभेच्छा दिल्या आहेत, आपल्या संदेशात त्यांनी म्हटले आहे :-
“ ओणमच्या या शुभ प्रसंगी माझ्या सर्व देशबांधवांना विशेषतः केरळमधील माझ्या बंधू आणि भगिनींना मी मनःपूर्वक शुभेच्छा देत आहे.
ओणमचा सण आपल्या समृद्ध सांस्कृतिक वारशाचे प्रतीक आहे. नव्या पिकांच्या आगमनाबद्दल आपण आपल्या भूमातेविषयी व्यक्त केलेल्या कृतज्ञतेची देखील ती भावना आहे.
कोविड-19 महामारीच्या काळात उत्सव साजरे करताना, आपण समाजातील दुर्बल घटकांची काळजी घेतली पाहिजे आणि आपले कुटुंब आणि आपला समाज यांचे रक्षण करण्यासाठी पुरेशी खबरदारी घेतली पाहिजे.
या सणाच्या निमित्ताने आपल्या देशात सहकार्याची आणि बंधुभावाची भावना वृद्धिंगत होऊ दे आणि आपल्या भूमातेसोबत एकात्मतेने राहताना समृद्धीचा मार्ग लाभू दे”.
M.Chopade/S.Patil/P.Kor
गृह मंत्रालय
कुवैतचे आमीर दिवंगत शेख सबाह अल-अहमद अल-जबेर अल सबाह यांच्या सन्मानार्थ उद्या भारतात एक दिवसाचा राष्ट्रीय दुखवटा पाळला जाणार
नवी दिल्ली, 3 ऑक्टोबर 2020
कुवैतचे आमीर दिवंगत शेख सबाह अल-अहमद अल-जबेर अल सबाह यांचे 29 सप्टेंबर 2020 रोजी निधन झाले. मान्यवर शेख सबाह यांच्या सन्मानार्थ उद्या देशभरात एक दिवसाचा राष्ट्रीय दुखवटा पाळण्याचा निर्णय केंद्र सरकारने घेतला आहे.
यामुळे उद्या देशभरातील सर्व इमारतींवर फडकत असलेला राष्ट्रध्वज अर्ध्यापर्यंत खाली आणला जाणार आहे, तसेच मनोरंजनाचे कुठलेही अधिकृत कार्यक्रम होणार नाहीत.
S.Tupe/R.Aghor/P.Malandkar
सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा@PIBMumbai /PIBMumbai /pibmumbai pibmumbai[at]gmail[dot]com
(
पंतप्रधान कार्यालय
15 वी जी20 नेत्यांची परिषद 
1. सौदी अरबचे राजे सलमान बिन अब्दुलाझिज, दोन पवित्र मशिदींचे संरक्षक यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना सौदी अरबच्या नेतृत्वाखाली होणाऱ्या 15 व्या जी 20 नेत्यांच्या परिषदेचे निमंत्रण देण्यात आले आहे. 21-22 नोव्हेंबर 2020 रोजी होणाऱ्या परिषदेची संकल्पना "सर्वांसाठी 21 व्या शतकाच्या संधींची जाणीव" ही आहे. आभासी पद्धतीने ही परिषद होणार आहे.
2. आगामी परिषद ही जी 20 नेत्यांची 2020 मधील दुसरी परिषद आहे. पंतप्रधान आणि सौदी अरबचे राजपूत्र यांच्यातील दूरध्वनी संवादानंतर मार्च 2020 मध्ये जी 20 असाधारण नेत्यांची परिषद पार पडली होती, ज्यात जी 20 नेत्यांनी कोविड-19 संक्रमणाचा प्रसार रोखण्यासाठी परस्पर मदत आणि जागतिक समन्वित प्रतिसाद विकसित केला होता.
3. आगामी जी20 परिषदेचे लक्ष्य कोविड-19 पासून सर्वसमावेशी, संवेदनक्षम आणि शाश्वत पुनर्प्राप्ती आहे. जी20 परिषदेदरम्यान, नेत्यांमध्ये संक्रमणाला तोंड देण्याची तयारी आणि रोजगार पुन्हा प्रस्थापित करण्यासाठीचे मार्ग आणि साधने यावर चर्चा होणार आहे. तसेच सर्वसमावेशी, शाश्वत आणि संवेदनक्षम भविष्याच्या दृष्टीने नेते आपले अनुभव सामायिक करतील.
4. भारत इटलीकडे जी-20 चे अध्यक्षपद 1 डिसेंबर 2020 रोजी जाईल, तेंव्हा जी 20 च्या तीन नेतृत्व देशांमध्ये  सौदी अरबच्या बरोबरीने सहभागी होईल.
आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालय
कोविड-19 अद्ययावत स्थिती
देशव्यापी लसीकरण मोहिमेअंतर्गत आतापर्यंत 38.76 कोटी लसींच्या मात्रा देण्यात आल्या
देशभरात आतापर्यंत एकूण 3,01,04,720 कोटी पेक्षा अधिक जण बरे झाले
रुग्ण बरे होण्याचा दर वाढून 97.28%
गेल्या 24 तासांत 41,000 जण बरे झाले
भारतात गेल्या 24 तासांत 38,792 नव्या रुग्णांची नोंद झाली
देशातील उपचाराधीन रुग्णांची संख्या 4,29,946 आहे.
उपचाराधीन रुग्णसंख्या एकूण रुग्णांच्या 1.39%
साप्ताहिक पॉझिटीव्हीटी दर 5% पेक्षा कमी असून, सध्या तो 2.25 % इतका आहे
दैनंदिन पॉझिटिव्हीटी दर 2.10% असून सलग 23 दिवसांपासून हा दर 3% हून कमी
देशात कोविड चाचण्यांची क्षमता लक्षणीयरित्या वाढलेली आहे- आतापर्यंत एकूण 43.59 कोटी चाचण्या करण्यात आल्या
युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्रालय
सरकारने गेल्या पाच वर्षात पुरुष हॉकी संघावर 65 कोटी रुपयांहून अधिक खर्च केला: श्री अनुराग ठाकूर
सरकारने गेल्या पाच वर्षांत पुरुष हॉकी संघावर 65 कोटी रुपयांहून अधिक खर्च केला आहे. मागील पाच वर्षांमध्ये, म्हणजे 2016-17 ते 2020-21 या कालावधीत प्रशिक्षण शिबिरे, परदेशी स्पर्धा, देशांतर्गत स्पर्धा, प्रशिक्षकांचे पगार, उपकरणे इत्यादींसाठी वरिष्ठ हॉकी पुरुष संघासाठी 45.05 कोटी रुपये आणि कनिष्ठ हॉकी पुरुष संघासाठी 20.23 कोटी रुपये खर्च झाले आहेत.
तसेच खेलो इंडिया योजनेअंतर्गत 2016-17 पासून हॉकीसाठी 20 पायाभूत सुविधा प्रकल्पांना 103.98 कोटी रुपये मंजूर करण्यात आले आहेत.
युवा कल्याण आणि क्रीडा मंत्री श्री अनुराग ठाकूर यांनी आज राज्यसभेत एका लेखी उत्तरात ही माहिती दिली.
विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्रालय
जैव-तंत्रज्ञान विभागाचा 35 वा स्थापना दिन साजरा
‘जैव-तंत्रज्ञानाचा भारतातील 35 वर्षातला विकास-एक रोमांचक प्रवास’ या विषयावरील वेबिनारचे आयोजन
जैव-तंत्रज्ञान नवोन्मेष आणि तंत्रज्ञान उत्कृष्टता पुरस्कार  प्रदान
‘जैवतंत्रज्ञान विभागाचा कोविडशी लढा-विषाणूपासून लसीपर्यंत’ या विषयावरील ई-बुकचे प्रकाशन
नवी दिल्ली, 27 फेब्रुवारी 2021
जैव तंत्रज्ञान विभागाचा 35 वा स्थापना दिवस आहे साजरा करण्यात आला. “या विभागाने कोविड विरुद्धच्या लढाईत दिलेले योगदान अत्यंत उल्लेखनीय असे होते आत्मनिर्भर भारत 3.0 अंतर्गत या विभागाला कोविड सुरक्षा करण्यासाठी आणि कोविड 19 च्य लसीच्या विकासासाठी 900 कोटी रुपयांचा विशेष निधी देण्यात आला आहे, असे यावेळी मुख्य वक्त्यांनी सांगितले.
हा स्थापना दिवस दूर दृश्य प्रणालीच्या माध्यमातून साजरा करण्यात आला. जैव-तंत्रज्ञान क्षेत्रात भारताला आत्मनिर्भर बनवण्यासाठी हा विभाग खूप जास्त प्रयत्न करत आहे, असेही यावेळी वक्त्यांनी सांगितले. राष्ट्रीय जैव वैद्यकीय संसाधन भारतीयीकरण महासंघ हे त्याचेच उदाहरण आहे. कोविड19 चे निदान, लस आणि उपचार या सर्वच बाबतीत भारताला स्वयंपूर्ण करण्याचा आमचा प्रयत्न आहे. असे त्यांनी सांगितले.
यावेळी आणखी काही नामवंत वक्त्यांनी गेल्या वर्षी डीबीटी ने सुरु केलेल्या कृषी-जैव तंत्रज्ञान मोहिमेचे कौतुक केले. या मोहिमेअंतर्गत, बायोटेक किसान कार्यक्रम देशातील 105 अविकसित जिल्ह्यांमध्ये राबवला जात असून 50,000 पेक्षा जास्त शेतकऱ्यांना त्याचा लाभ झाला आहे. या मोहिमेत बियाणांचे अनेक सुधारित वाण संशोधित करण्यात आले आहेत. डीबीटी-एनजीजीएफ –राष्ट्रीय जेनोटायपिंग आणि जिनोम्स सुविधा- अंतर्गत पिकांची सुधारित जनुके संशोधित करण्याचे तंत्रज्ञान आणि जीनोटायपिंग सेवा,सार्वजनिक आणि खाजगी संस्थामध्ये स्थापन करण्यात आली आहे. मक्याच्या तीन संकरित प्रजाती देखील विकसित करण्यात आल्या आहेत. त्याशिवाय कृषी क्षेत्रासाठी जैव तंत्रज्ञानाच्या मदतीने केलेल्या संशोधनाचा उल्लेखही यावेळी करण्यात आला.
देशात निर्माण झालेला जैव वैद्यकीय डेटा ठेवण्यासाठी, साठा करण्यासाठी, त्यावर टिप्पणी करण्यासाठी डीबीटीने इंडियन बायोलॉजिकल डेटा सेंटर स्थापन केले आहे. भारतीय लोकसंख्येच्या जनुकीय वैविध्याचे दस्तऐवज तयार करण्याचे काम सुरु झाले असून, जिनोम सिक्वेन्सिंग आणि त्याच्याशी संबंधित माहिती पृथक्करणासाठी 10,000 व्यक्तींचे अध्ययन करण्याचा उद्देश आहे, असे वक्त्यांनी सांगितले.
यावेळी विविध श्रेणीत, प्रतिष्ठेच्या जैव तंत्रज्ञान संशोधन नवोन्मेष आणि तंत्रज्ञान उत्कृष्टता पुरस्कार BRITE देखील प्रदान करण्यात आले.
तसेच डीबीटी ने कोविड काळात राबवलेले उपक्रम आणि उपलब्धींची माहिती देणारे, “ डीबीटीचा कोविडशी लढा- विषाणू ते लस” या ई-पुस्तिकेचे प्रकाशनही यावेळी करण्यात आले.
डीबीटीच्या सचिव डॉ रेणू स्वरूप यांनी यावेळी डीबीटी ने विविध क्षेत्रात केलेल्या विविध सुधारणांची तसेच महत्वाच्या संशोधनांची माहिती दिली. केंद्र सरकारच्या विविध योजनांमध्ये या विभागाने दिलेल्या महत्वपूर्ण योगदानाचाही त्यांनी उल्लेख केला
या स्थापना दिनानिमित्त ‘जैव-तंत्रज्ञानाचा भारतातील 35 वर्षातला विकास-एक महत्वपूर्ण प्रवास’ या विषयावरील वेबिनारचे आयोजन आयोजनही करण्यात आले होते.Jaydevi PS/R.Aghor/D.Rane
सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा: @PIBMumbai /PIBMumbai /pibmumbai pibmumbai[at]gmail[dot]com
(Visitor Counter : 209
मत्स्योत्पादन, पशुविकास आणि दुग्धविकास मंत्रालय
एव्हियन एनफ्लूएन्झाबाबतची देशातली स्थिती
देशातल्या नऊ राज्यांमधल्या विविध कुक्कुटपालन केंद्रांमध्ये प्राण्यांना एव्हियन एनफ्लूएन्झा झाल्याचे दि. 27 जानेवारी, 2021 पर्यंत लक्षात आले आहे. यामध्ये केरळ, हरियाणा, मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, छत्तीसगड, उत्तराखंड, गुजरात, उत्तर प्रदेश आणि पंजाब या राज्यांमधल्या कुक्कुटपालन केंद्रांचा समावेश आहे. त्याचबरोबर मध्य प्रदेश, हरियाणा, महाराष्ट्र, छत्तीसगड, हिमाचल प्रदेश, गुजरात, उत्तर प्रदेश, उत्तराखंड, दिल्ली, राजस्थान, जम्मू आणि काश्मिर आणि पंजाब या 12 राज्यांमध्ये कावळ्यांना तसेच स्थलांतरित पक्षी, वन्यपक्षी यांनाही एव्हियन एनफ्लूएन्झा झाल्याची पुष्टी करण्यात आली आहे.
महाराष्ट्रातल्या नांदेड, सोलापूर, पुणे, अहमदनगर, बुलढाणा, अकोला, नाशिक आणि हिंगोली या जिल्ह्यातल्या कुक्कुटपालन केंद्रामधील नमूने घेण्यात आले असून तेथील प्राण्यांनाही रोगाची लागण झाल्याची पुष्टी झाली आहे. गुजरातमधल्या भावनगर जिल्ह्यात आणि छत्तीसगडमधल्या धमतरी जिल्ह्यातही प्राण्यांना हा फ्लू झाल्याची पुष्टी करण्यात आली आहे.
उत्तराखंडमध्ये रूद्रप्रयाग वन विभागाअंतर्गत क्षेत्रातल्या कावळ्यांना, गुजरातमधल्या जुनागड येथे तितर पक्षांना तसेच महाराष्ट्रातल्या बीड जिल्ह्यात मोरांमध्ये या रोगाची बाधा झाल्याची पुष्टी करण्यात आली आहे.
महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, पंजाब, उत्तर प्रदेश आणि गुजरात या राज्यांमधल्या बाधित केंद्रावर आणि भागांमध्ये रोग नियंत्रण, संक्रमण प्रसार रोखण्याचे काम सुरू केले आहे. त्याचबरोबर कुक्कुटपालन केंद्रांची स्वच्छता आणि निर्जंतुकीकरण केले जात आहे. या सर्व राज्यांमधल्या परिस्थितीवर अतिशय बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे. तसेच कुक्कुटपालन केंद्रांव्यतिरिक्त इतर जातीच्या पक्षांचेही नमुने तपासण्यात येत आहेत.
राज्याच्या कृती दलाने केलेल्या कारवाईनुसार ज्या कुक्कुटपालन केंद्रांमधल्या प्राण्यांची, अंड्याची विल्हेवाट लावण्यात आली, त्यांचे झालेले नुकसान लक्षात घेवून केंद्रचालकांना, शेतक-यांना नुकसान भरपाई देण्यात येत आहे. पशुसंवर्धन आणि दुग्धविकास विभागाच्यावतीने नुकसान भरपाईपैकी राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांना 50 टक्के निधी दिला आहे. महाराष्ट्र सरकारने बर्ड फ्लू रोग नियंत्रण कार्यक्रम सुरू केला आहे. त्यानुसार कुक्कुटपालन केंद्रे आणि इतर पक्षी, अंडी आणि कुक्कुटपालन खाद्य तसेच संक्रमण झालेल्या परिसरात एक किलोमीटर परिघामध्ये रोग नियंत्रणासाठी 130 लाख रुपयांचे नुकसान भरपाई पॅकेज मंजूर केले आहे.
सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेश एव्हियन फ्लू 2021 च्या प्रतिबंधासाठी करीत उपाय योजना, सुधारित कृती आराखडा यांच्या माहितीचा अहवाल विभागाला नियमित पाठवित आहेत. एव्हियन फ्लूविषयी जनजागृती करण्यासाठी विभागाच्यावतीनेही प्रयत्न करण्यात येत आहेत. यासाठी व्टिटर, फेसबुक यासारख्या समाज माध्यमांचा वापर करण्यात येत आहे.
M.Chopade/S.Bedekar/P.Kor
अर्थ मंत्रालय
अर्थमंत्री निर्मला सितारामन यांच्या नेतृत्वाखालील भारतीय प्रतिनिधी मंडळ हे आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी आणि जागतिक बँकेच्या वार्षिक परिषदांमध्ये सहभागी होणार
नवी दिल्ली, 18 ऑक्टोबर 2019
केंद्रीय अर्थ आणि कंपनी व्यवहार मंत्री निर्मला सितारामन यांच्या नेतृत्वाखालील भारतीय प्रतिनिधी मंडळ, जी-20 देशांचे अर्थमंत्री, केंद्रीय बँकांचे गव्हर्नर आणि ब्रिक्स देशांचे अर्थमंत्री काल वॉशिंग्टन इथल्या बैठकीत सहभागी झाले होते. अर्थमंत्र्यांच्या नेतृत्वाखालील भारतीय प्रतिनिधी मंडळ हे आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी आणि जागतिक बँकेच्या वार्षिक बैठकांमध्येही सहभागी होणार आहेत.
जी-20 देशांचे अर्थमंत्री आणि केंद्रीय बँकांच्या गव्हर्नरांनी बैठकीमध्ये जागतिक अर्थव्यवस्थेसमोरची आव्हाने आणि ती रोखण्यासंबंधीच्या उपाययोजनांवर प्रामुख्याने भर दिला. दुसऱ्या टप्प्यातल्या सुधारणांसाठी ठोस उपाययोजना हाती घेण्याबाबत जी-20 देशांवर जागतिक धोरणाचा समन्वय साधण्याची जबाबदारी आहे, असे निर्मला सितारामन म्हणाल्या. जागतिक मंदीला सामोरे जातांना सामुहिक कृतीचे आवाहन त्यांनी यावेळी केले. उदयन्मुख अर्थव्यवस्थांसमोर आर्थिक विकास साध्य करणे आणि सर्वसमावेशक विकासाचे आव्हान आहे असे सांगून त्यांनी जागतिक मंदीचा सामना करण्यासाठी रचनात्मक सुधारणांच्या महत्वावर भर दिला. यावेळी त्यांनी अलिकडेच कॉर्पोरेट करात केलेल्या कपातीचे उदाहरण दिले. भारताने कॉर्पोरेट कर 30 टक्क्यांवरुन 22 टक्क्यांपर्यंत कमी केला. यामुळे गुंतवणुकीला चालना मिळेल, असे त्या म्हणाल्या. जी-20 देशांनी एकत्रित कृती करुन आव्हानांना सामोरे जाणे सहज शक्य असल्याचे त्यांनी सांगितले.
ब्रिक्स देशांच्या अर्थमंत्र्यांच्या बैठकीत नवीन विकास बँक, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीच्या संसाधनांचा विकास तसेच अधिकृत आर्थिक संचालक कार्यक्रमाबाबत सर्व सहमती निर्माण करण्याबाबत चर्चा झाली.
B.Gokhale/S.Kane/D.Rane
(Visitor Counter : 71
निती आयोग
AIM-ICDK जल नवोन्मेष स्पर्धेची यशस्वी सांगता
नवी दिल्ली, 19 मे 2021
भारत-डेन्मार्क द्विपक्षीय हरित धोरणात्मक भागीदारी अंतर्गत, अटल इनोव्हेशन मिशन , निती आयोग यांनी डेन्मार्क दूतावास आणि डेन्मार्क तंत्रविषय विद्यापीठ  यांच्या अखत्यारीतील, नवोन्मेष केन्द्र डेन्मार्क  - यांच्यासह भविष्यातील जलविषयक कृती जल नवोन्मेष अंतिम स्पर्धेची  यशस्वी सांगता केली.
जागतिक जलविषयक कृती कार्यक्रम
ग्लोबल नेक्स्ट जनरेशन वॉटर ॲक्शन प्रोग्राम हा आंतरराष्ट्रीय जल संघटना आणि डेन्मार्क तंत्र विद्यापीठातर्फे राबवला जात आहे. यंदाभारत आणि डेन्मार्क त्याचे यजमान आहेत. या कार्यक्रमासाठी भारतीय संशोधकांना शोधणे आणि त्यांचा सहभाग निश्चित करणे याकरता AIM-ICDK जल नवोन्मेष  स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते.
या स्पर्धेसाठी देशभरातून 400 पेक्षा जास्त नवोन्मेषी अर्ज दाखल झाले. त्यातून 10 भारतीय संघ निवडण्यात आले. पैकी 6 संघ विद्यार्थ्यांचे तर 4 संघ स्टार्टअप्सचे होते.
निवडलेले संघ जल कृती कार्यक्रमात भारताचे प्रतिनिधीत्व करतील. भारत, डेन्मार्क, केनिया, घाना आणि दक्षिण कोरिया या पाच देशातल्या प्रतिथयश विद्यापीठ तसेच नवोन्मेषी संस्थांमधील तरुण प्रज्ञावंतांना या कार्यक्रमात सहभागी करुन घेण्यासाठी DTU ने पुढाकार घेतला आहे. यांद्वारे, शहरांच्या पाणी विषयक आव्हानांवर तोडगा शोधण्यासाठी हे प्रज्ञावंत आपले कौशल्य , तंत्रज्ञान विषयक अनुशासन , नवोन्मेष क्षमता यांचा विकास करु शकतील.
भारतात या स्पर्धेअंतर्गत, विद्यार्थी आणि स्टार्टअप्सना पुढील विषयावर आपल्या संकल्पना सादर करायच्या होत्या : पाण्याच्या डिजिटल व्यवस्थापनासाठी उपाय, शहरातील पाणी पुरवठ्यातील गळती आणि ती रोखणे तसेच देखरेख यावर उपाय, ग्रामीण आणि शहरी भागातील पाणी अपव्यय रोखण्यासाठी व्यवस्थापन, पावसाच्या पाण्याची साठवणूक आणि सुरक्षित शाश्वत पिण्याचे पाणी. भारताने प्रतिनिधींसोबतच स्पर्धेची सह भागीदारीही स्विकारली. स्पर्धेचे सह भागीदार म्हणून भारताने विद्यार्थ्यांचे तीन संघ पाठवले. स्पर्धेत डेन्मार्क आणि दक्षिण कोरियाच्या प्रत्येकी एका संघाने भाग घेतला. दरम्यान, स्टार्टअप्स संघानी थेट जागितक अंतिम फेरीत भाग घेतला.
DTU ने 18 मे 2021 रोजी याचे आयोजन केले होते. अंतिम स्पर्धा डेन्मार्क तंत्र विद्यापीठात झाली. यात पाच देशातील प्रतिनीधींनी स्थानिक संस्थातून आभासी पद्धतीने भाग घेतला. भारताने या अंतिम फेरीचे आयोजन आभासी पद्धतीने केले. यातील परिचर्चेचे अध्यक्षपद अटल नवोन्मेष अभियानाचे, संचालक डॉ. चिंतन वैष्णव यांनी भूषवले.
नेक्स्ट जनरेशन वॉटर ॲक्शन कार्यक्रमात पुढील भारतीय संघांना विजयी घोषित करण्यात आले:
विद्यार्थी संघ :
- प्रोत्साहनपर पुरस्कार: वैशाली आणि कौशल्या यांना ‘परवडणाऱ्या तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून शाश्वत व्यवस्थापनाचे उपाय ’ यासाठी देण्यात आला.
- सर्वोत्तम आशादायी उपाय : मिहीर पालव आणि एकताव्यम संघ यांना जल प्रशासनासाठी बहुस्तरीय व्यासपीठ उपलब्ध करणाऱ्या उपायांसाठी देण्यात आला.
- आंतरराष्ट्रीय जागतिक जल काँग्रेस 2022 शिष्यवृत्त्या:
मिहीर पालव आणि एकताव्यम संघ यांना जल प्रशासनासाठी बहुस्तरीय व्यासपीठ उपलब्ध करणाऱ्या उपायांसाठी जाहीर झाल्या.
स्टार्टअप्स संघ:
- सर्वोत्तम 5 स्टार्टअप्स : 2 भारतीय स्टार्टअप्सचा यात समावेश आहे. आकांक्षा अगरवाल यांच्या नेतृत्वाखालील ॲग्रोमार्फ आणि मानसी जैन यांच्या नेतृत्वाखालील डिजिटल इकोइनोव्हिजन यांची पाच स्टार्टअप्समध्ये निवड झाली.
- आंतरराष्ट्रीय जागतिक जल काँग्रेस 2022 शिष्यवृत्त्या: आकांक्षा अगरवाल यांच्या नेतृत्वाखालील ॲग्रोमार्फ
Jaydevi PS/V.Ghode/P.Malandkar
सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा: @PIBMumbai /PIBMumbai /pibmumbai pibmumbai[at]gmail[dot]com
(Visitor Counter : 126