पंतप्रधान कार्यालय
अडालज इथे शिक्षण भवन आणि विद्यार्थी भवनाच्याभूमिपूजन प्रसंगी पंतप्रधानांचे संबोधन
नवी दिल्ली, 4 मार्च 2019
भारत माता की– जय
भारत माता की– जय
भारत माता की– जय
मोठ्या संख्येने उपस्थित समाजातले सर्व मान्यवर,
अशा पवित्र प्रसंगी आपणा सर्वामधे येण्याचे निमंत्रण मला मिळाले आणि आपणा सर्वांचे आशीर्वाद मिळवण्याचे पुण्य मला प्राप्त झाले हे माझे भाग्य आहे.
आपल्या देशातली आपली परंपरा,आपला धर्म,आपली संस्कृती समजणे जगातल्या लोकांसाठी अवघड काम आहे,लवकर समजून घेता येत नाही, अडचण येते कारण आपल्याकडे सर्व धर्माचे एकच पुस्तक नाही, कोणता एकच देव नाही, कोणती एकच पूजा पद्धती नाही, इतके सारे वैविध्य म्हणून आम्ही कोणाला समजत नाही आम्ही काय आहोत! आणि हेच आमचे वैशिष्ट्य आहे. आम्ही असे लोक आहोत जिथे भक्त असेल तसा भगवान!भक्त पहलवान असेल तर भगवान हनुमान आहे,भक्त विद्येचा उपासक असेल तर भगवान सरस्वती आहे,भक्ताला रुपये –पैसे प्रिय असेल तर भगवान लक्ष्मीजी आहेत. हे आमचे वैशिष्ट्य आहे. म्हणूनच समाज जीवनात सर्वात जास्त अन्नदाता म्हणून काम करणारा,शेतात कणातून मणभर पिकवून समाज जीवनाची चिंता वाहणाराआपला हा समाज म्हणजे शेतकरी समाज. आपण काठीयावाड मधे ‘खेडू’ म्हणाल तर त्याचा अर्थ आहे,लेऊआ पटेल आणि त्यांचा भगवान आहे अन्नपूर्णा!
जसा भक्त तसा भगवान हे आमचे वैशिष्ट्य राहिले आहे आणि याच वैशिष्ट्याचा एक भाग म्हणून आज विधिवत रूपाने देवी अन्नपूर्णा मातेचे हे तीर्थ क्षेत्र, प्रेरणा क्षेत्राचे आज लोकार्पण झाले आहे.आनंदाची बाब आहे की आपल्या देशाचे वैशिष्ट्य राहिले आहे,आपल्याला कोणती ना कोणती जागा अशी मिळेल जिथे बसायला जागा आणि भोजनाची व्यवस्था होईल, आपण गुजरातचेच उदाहरण घ्या ना, कोणत्याही दिशेला जा 20 ते 30 किलोमीटर,कोणता ना कोणता मठ,मंदिर,कोणते संत,कोणते बाबा,कोणते जोगी,कोणते साधू आसनस्थ दिसतील.घरी आलेल्या अतिथीला उपाशी जाऊ देऊ नये,त्याला विश्राम करायचा असेल तर त्याची व्यवस्था करायची हे हिंदुस्तानच्या कानाकोपऱ्यात दिसेल आणि हजारो वर्षांची ही परंपरा आहे.राहणे आणि भोजन, ज्यांनी नर्मदा परिक्रमा केली असेल त्याना माहित असेल, नर्मदा किनारी तीच गावे आहेत,लोकही तेच आहेत येणारे नवे असतात,आपण केवळ नर्मदा हर म्हटले तर नर्मदा किनारी हजारो लोक परिक्रमा करतात,एक वेळही कोणाला उपाशी रहावे लागत नाही,गावातले लोक त्यांची सेवा करत राहतात.ही आपल्या देशाची विशेषता आहे.आपली सांस्कृतिक परंपरा ही आहे.आपला समाज परोपकारी आहे आणि त्यामुळे सांस्कृतिक जाणिवांच्या मुळाशी सेवाभाव आहे.
आपल्या इथे म्हणतात नर म्हणजे मानवाने उत्तम कार्य केले तर तो नारायण बनतो. हा जो मूळ भाव आहे त्याचेच प्रतिबिंब आज इथे दिसते. माता अन्नपूर्णा धाम निर्मिती बरोबरच भावी पिढीचे शिक्षण आणि संस्कार यासाठी छात्रालय व्यवस्था,समाजात जे मागे राहिले आहेत अशा कुटुंबातली मुले इथे येतील,त्यांना चांगल्या सुविधा मिळाव्यात आणि जीवनात प्रगती करण्याच्या संधी मिळावी यासाठी सांस्कृतिक वारसा म्हणून शिक्षणाच्या परंपरेला जोडण्याचे काम आपण सर्वांनी केले आहे.नरहरी भाई आपले आणि आपला संपूर्ण चमू आणि सर्व दात्यांचे मी खूप-खूप अभिनंदन करतो.
आपल्या देशात हा रिवाजच झाला आहे,की सर्व काही करायचे ते सरकारने करायचे आणि केले नाही तर त्याचा जबाब मागायचा.भारतात ही परंपरा नव्हती. असा रिवाज नव्हता. धर्मशाळा होत्या,गौशाळा होत्या,पाण्यासाठी प्याऊ सारखी व्यवस्था असे. लाखा वणझारा यांनी अडालज इथली विहीर खोदली होती. ही सर्व कामे सरकार करत नसे. सामाजिक शक्तीतून ही कामे होत असत,धर्मशाळा असोत,वाटसरुंसाठी पाण्याची व्यवस्थाअसो, ग्रंथालय असो, या व्यवस्था समाज करत असे.
हळू-हळू समाजाची ही शक्ती जाणता-अजाणता लोप पावली आणि ही व्यवस्था राज्य सरकारवर आणली गेली.राज्याने राज्याचे काम करावे मात्र शक्ती ही समाजाचीच असली पाहिजे, समाजाने बहरावे असा आमचा प्रयास आहे. समाज शक्तिशाली असेल तर देश शक्तिशाली बनेल.सरकारांना शक्ती एकत्र करण्याची गरज नाही.या मूळ परंपरेला अनुसरत समाजोपयोगी कार्य करणाऱ्या सर्व प्रवृत्तींना आम्ही प्रोत्साहन देतो.यात काही इकडे-तिकडे नसते,राजकीय डावपेच नसतात,समाजाची ही मुलभूत शक्ती आहे.या मुलभूत शक्तीला बळ देणे, यासाठी हा प्रयत्न आहे.
आज माता अन्नपूर्णा धाम इथे प्राणप्रतिष्ठा समयी, समाजाला नवी दिशा देण्याचा विचार देऊ शकतो.प्रसाद सर्व मंदिरात मिळतो.मात्र अन्नपूर्णा धाम मधे प्रसादाची परंपरा बदलता येऊ शकते.काळानुरूप त्यात बदल घडवता येऊ शकतो,यासाठी संचालकांना माझी विनंती आहे की,धरती मातेशी जोडलेला हा समाज आहे त्यामुळे त्यांनी अन्नपूर्णा धाम मधे जे कोणी येतील त्यांना प्रसाद म्हणून एक रोपटे देऊन त्यांना सांगितले की आपल्या घरी नेऊन हे रोप वाढवा,आयुष्यभर हा मातेचा प्रसाद त्याच्या घराच्या अंगणात किंवा शेतात राहील.माता अन्नपूर्णा देवीचा हा प्रसाद असल्याने तो या झाडाला काही होऊ देणार नाही.
पर्यावरणाचे रक्षण होईल किंवा नाही?प्रसाद म्हणून प्रसाद, सेवा आणि जीवनाची नवी उंचीही गाठता येईल.यात आणखीही एक काम करता येईल लेऊआ पटेल समाजात ज्या घरात मुलीचा जन्म झाला असेल त्यांनी मुलीला घेऊन दर्शनासाठी अन्नपूर्णा धाम मधे जरूर यावे,माता अन्नपूर्णेचा आशीर्वाद घ्यावाआणि मुलीला पाच रोपे द्यावीत, अशा झाडांची रोपे,ज्यांचा इमारतीसाठी लाकूड म्हणून उपयोग करता येतो. सरकारशी बातचीत करून जिथे ओसाड जमीन आहे तिथली शंभर -दोनशे एकर जमीन मागून त्यावर त्या कुटुंबातर्फे त्या इमारती लाकडाची पाच रोपे तिथे लावून ती मुलगी 20 वर्षाची होईल तेव्हा ते झाड कापून त्याचे लाकूड विकून जे पैसे येतील ते त्या मुलीला दिले जावेत, तिचे लग्न सुखाने होईल की नाही? तिच्या आई-वडिलांना कर्ज घ्यावे लागेल का?सरकारने जमीन द्यावी की आपण इथे झाडे लावू शकाल.व्यवस्था आपण करा,संपूर्ण जमीन हिरवीगार होईल.
मुलगीही मोठी होईल,हे इमारती लाकडाचे झाडही मोठे होईल,परदेशातून इमारती लाकूड आणणेही ही बंद होईल.आपल्या धार्मिक परंपरांशी आर्थिक व्यवस्थेला आधुनिक रुपात कसे जोडता येईल.मला वाटते या जागी अशा प्रकारचे काम होऊ शकते. कोणत्याही गोष्टीला जातीयवादाचा रंग देणे हे पाप आहे.मात्र काही वेळा समजण्यासाठी उपयोगी पडेल म्हणून सांगतो.सरदार वल्लभभाई पटेल याना कोणी जातीचा रंग देत असेल तर ते चूकच आहे.या देशाचा एक महान नेता, स्टॅच्यु ऑफ युनिटी,आज जगाला मान उंच करून बघावे लागते की हे आमचे सरदार साहेब.संपूर्ण जगात सर्वात उंच स्मारक कोणते आहे तर सरदार पटेल यांचा पुतळा. मला नाही वाटत नजीकच्या भविष्यात कोणी हा विक्रम मोडू शकेल.
मला दुसरी एक गोष्ट सांगायची आहे.ही अमूल डेअरी निर्माण झाली,त्याची सुरवात कोणी केली,मी आधीच सांगितले आहे की जातीचा रंग देणे पाप आहे.मात्र समजण्यासाठी ते लेऊआ पटेल होते.अमूल डेअरीचा प्रारंभ झाला तेव्हा सुरवातीला सर्वजण होते ते लेऊआ पटेल होते.मला सांगायचे आहे ते दुसरेच आहे.आपल्या समाजतल्या मोठ्या लोकांनी दीर्घ दृष्टीने अमूलची निर्मिती केली आहे ज्याचा लाभ पशुपालकांना होत आहे,प्रत्येक समाजाला होत आहे,प्रत्येक गावाला होत आहे,सगळ्या गुजरातला याचा लाभ होत आहे.
अन्नपूर्णा मातेच्या छत्राखाली आपण सर्वजण जोडले गेला आहात, आपण आणखी एक जबाबदारी घ्यावी जी थेट शेतकऱ्यांशी जोडली गेली आहे.ट्रस्टने ज्याप्रमाणे सरदार साहेबांच्या प्रेरणेने अमुलचे काम केले त्याच प्रमाणे अन्नपूर्णा धामच्या प्रेरणेने अन्न प्रक्रिया,आपला शेतकरी जे पीक घेतो,त्याची मूल्य वृद्धी,त्यासाठी एक पूर्ण वैज्ञानिक पद्धतीने व्यवस्था विकसित व्हावी.
शेरथाची मिरची प्रसिध्द आहे,मात्र शेरथाची मिरची लाल असेल तर कमाई जास्त आणि लाल मिरचीची पावडर बनवली तर अधिक जास्त कमाई.उत्तम वेष्टणात असेल तर आणखी जास्त पैसे मिळतात या साऱ्या शक्यता आहेत.अन्न प्रक्रिया,अन्न प्र्क्रीयेतून मूल्य वृद्धी,आपला शेतकरी जे पिक घेतो,त्याला या अन्न प्रक्रिया युनिटचा लाभ मिळावा,मोठ्या स्तरावर त्याचे काम व्हावे,त्यामध्ये संशोधन व्हावे,खऱ्या अर्थाने आपण माता अन्नपूर्णाच्या रुपात सर्वानी इथे नतमस्तक व्हावे अशी परिस्थिती निर्माण करू शकतो.
उद्योग जगतातले मित्र इथे आले आहेत, त्यांनी जरूर या दिशेने विकास करावा अशी माझी इच्छा आहे.भक्ती,अध्यात्म यांचा सामाजिक जीवनाच्या विकासासाठी कशा पद्धतीने उपयोग होऊ शकतो या बाबत विचार केला पाहिजे.पंचतत्व लक्षात घेऊन माता अन्नपूर्णाचे धाम निर्माण केले आहे अशी माहिती मला देण्यात आली आहे. आपल्या रामचरितमानसात एक दोहा आहे, रामचरितमानसातल्या या दोह्यात म्हटले आहे,
छिति जल पावन गगन समीरा।
पंच रचित अति अधम शरीरा।।
म्हणजे आपले शरीर पंच तत्वांनी बनले आहे,हाच भाव ठेऊन,पंच तत्वाचा मूळ भाव समाविष्ट करण्याचा प्रयत्न होत आहे तेव्हा मला पूर्ण विश्वास आहे की हे मूळ तत्व स्मरणात ठेवून समाजाचे भविष्य लक्षात घेऊन आपण त्यांना उजाळा देऊ.
नरहरी भाई यांचा विश्वास आहे,की 2020 मधे याचे उद्घाटन करू आणि दुसऱ्याचे भूमिपूजन करू,आपलाविश्वास आहे तर माझा सव्वापट जास्त विश्वास आहे आणि घरी कोणी बोलावत असेल तर नाही कोण म्हणेल?इथे मी पाहुणा थोडाच आहे?हा तर घरी आल्याचा आनंद आहे,माता अन्नपूर्णाच्या चरणी आलो आहे,संपूर्ण देशाची अन्नपुर्ती व्हावी यापेक्षा जास्त भाग्य काय असू शकते?आज शेतकऱ्यांमधे आलो आहे,या देशात कणातून मणाची निर्मिती करणाऱ्या तेजस्वी,तपस्वी कृषी जगतातल्या लोकांमध्ये आलो आहे, जय जवान जय किसान या दोन्हीही मोलाच्या आहेत.शेतकऱ्याचे सामर्थ्य, जवानांचे सामर्थ्य, देशाला अन्न सुरक्षा देते आणि देशाला सीमा सुरक्षाही देते दोन्हींच्या सामर्थ्याने देशाच्या विकासाच्या संधी पार केल्या जातात.
आपणा सर्वांमध्ये येण्याची संधी मला लाभली यासाठी अनेक अनेक धन्यवाद.माता अन्नपूर्णा चरणी वंदन करतोआणि आपणा सर्वांच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी देवी अन्नपूर्णा चरणी प्रार्थना करतो आणि भाषणाला पूर्ण विराम देतो.
धन्यवाद!
B.Gokhale/N.Chitale/P.Malandkar
(Visitor Counter : 86