आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालय
राष्ट्रीय आरोग्य अभियानांतर्गत देण्यात आलेल्या निधीचा उपयोग
राष्ट्रीय आरोग्य अभियानाची सुरवात झाल्यापासून त्या अंतर्गत सन 2013-14 ते 2020-21 दरम्यान राज्य / केंद्रशासित प्रदेशांना दिलेली केंद्रीय मदत खालीलप्रमाणे आहेः
आर्थिक वर्ष 2013-14: 17,407.39 कोटी रुपये
आर्थिक वर्ष 2014-15: 18,288.50 कोटी रुपये
आर्थिक वर्ष 2015-16: 18,065.50 कोटी रुपये
आर्थिक वर्ष 2016-17: 18,424.43 कोटी रुपये
आर्थिक वर्ष 2017-18: 25,465.28 कोटी रुपये
आर्थिक वर्ष 2018-19: 24,998.81 कोटी रुपये
आर्थिक वर्ष 2019-20: 28,939.64 कोटी रुपये
आर्थिक वर्ष 2020-21: 29,455.72 कोटी रुपये
राष्ट्रीय आरोग्य अभियान  बळकट करण्यासाठी सरकारने आणखी निधीची तरतूद सुरूच ठेवली आहे. राष्ट्रीय आरोग्य अभियानाला 2020-21 मधील 27,989 कोटी रुपये अर्थसंकल्पीय तरतूद 2021-22 मध्ये वाढवून 31,100 कोटी रुपये वितरित करण्यात आले आहेत.
याव्यतिरिक्त, राष्ट्रीय आरोग्य धोरण, 2017 मध्ये, राज्यांनी त्यांच्या आरोग्यावरील खर्च कमीत कमी 8% पर्यंत वाढवण्याची कल्पना केली आहे आणि या खर्चाच्या दोन तृतीयांश हा प्राथमिक आरोग्य सेवेसाठी असेल. याव्यतिरिक्त, एनएचएम अंतर्गत सामंजस्य करारानुसार, राज्यांना त्यांचा राज्य आरोग्य अर्थसंकल्प वार्षिक किमान 10% वाढवणे आवश्यक आहे.
राज्य सरकारे सामुदायिक आरोग्य केंद्रे  आणि प्राथमिक आरोग्य केंद्रे  स्थापित करतात. एनएचएम अंतर्गत राज्य / केंद्रशासित प्रदेशांना सामुदायिक आरोग्य केंद्रे  आणि प्राथमिक आरोग्य केंद्रे  स्थापित करण्यासह आरोग्य सेवा मजबूत करण्यासाठी आर्थिक आणि तांत्रिक सहाय्य प्रदान केले जाते. ग्रामीण आरोग्य सांख्यिकी  2019-20 नुसार, 31 मार्च, 2020 रोजी उत्तर प्रदेशसह राज्य / केंद्रशासित प्रदेशनिहाय पीएचसी आणि सीएचसींची संख्या, परिशिष्टात दिली आहे.
परिशिष्ट
31 मार्च 2020 रोजी प्राथमिक आरोग्य केंद्रे  आणि सामुदायिक आरोग्य केंद्रे  यांची संख्या
|
|
S. No.
|
|
State/UT
|
|
Primary Health Centres

|
|
Community Health Centres

|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
|
Andhra Pradesh
|
|
1385
|
|
198
|
|
|
|
|
|
2
|
|
Arunachal Pradesh
|
|
124
|
|
60
|
|
|
|
|
|
3
|
|
Assam
|
|
1002
|
|
192
|
|
|
|
|
|
4
|
|
Bihar
|
|
2027
|
|
64
|
|
|
|
|
|
5
|
|
Chhattisgarh
|
|
837
|
|
174
|
|
|
|
|
|
6
|
|
Goa
|
|
59
|
|
6
|
|
|
|
|
|
7
|
|
Gujarat
|
|
1795
|
|
362
|
|
|
|
|
|
8
|
|
Haryana
|
|
485
|
|
131
|
|
|
|
|
|
9
|
|
Himachal Pradesh
|
|
588
|
|
92
|
|
|
|
|
|
10
|
|
Jharkhand
|
|
351
|
|
177
|
|
|
|
|
|
11
|
|
Karnataka
|
|
2534
|
|
208
|
|
|
|
|
|
12
|
|
Kerala
|
|
932
|
|
227
|
|
|
|
|
|
13
|
|
Madhya Pradesh
|
|
1476
|
|
330
|
|
|
|
|
|
14
|
|
Maharashtra
|
|
2675
|
|
418
|
|
|
|
|
|
15
|
|
Manipur
|
|
93
|
|
17
|
|
|
|
|
|
16
|
|
Meghalaya
|
|
143
|
|
28
|
|
|
|
|
|
17
|
|
Mizoram
|
|
65
|
|
9
|
|
|
|
|
|
18
|
|
Nagaland
|
|
137
|
|
21
|
|
|
|
|
|
19
|
|
Odisha
|
|
1377
|
|
384
|
|
|
|
|
|
20
|
|
Punjab
|
|
527
|
|
155
|
|
|
|
|
|
21
|
|
Rajasthan
|
|
2477
|
|
614
|
|
|
|
|
|
22
|
|
Sikkim
|
|
25
|
|
2
|
|
|
|
|
|
23
|
|
Tamil Nadu
|
|
1884
|
|
400
|
|
|
|
|
|
24
|
|
Telangana
|
|
885
|
|
95
|
|
|
|
|
|
25
|
|
Tripura
|
|
112
|
|
22
|
|
|
|
|
|
26
|
|
Uttarakhand
|
|
295
|
|
68
|
|
|
|
|
|
27
|
|
Uttar Pradesh
|
|
3473
|
|
723
|
|
|
|
|
|
28
|
|
West Bengal
|
|
1369
|
|
348
|
|
|
|
|
|
29
|
|
A&N Islands
|
|
27
|
|
4
|
|
|
|
|
|
30
|
|
Chandigarh
|
|
48
|
|
2
|
|
|
|
|
|
31
|
|
Dadra& Nagar Haveli and Daman &Diu
|
|
13
|
|
4
|
|
|
|
|
|
32
|
|
Delhi
|
|
546
|
|
23
|
|
|
|
|
|
33
|
|
Jammu &Kashmir
|
|
972
|
|
77
|
|
|
|
|
|
34
|
|
Ladakh
|
|
32
|
|
7
|
|
|
|
|
|
35
|
|
Lakshadweep
|
|
4
|
|
3
|
|
|
|
|
|
36
|
|
Puducherry
|
|
39
|
|
4
|
|
|
|
|
|
All India Total
|
|
30813
|
|
5649
टीपः
1. आंध्र प्रदेशच्या विभाजनानंतर 2014 मध्ये तेलंगणाची निर्मिती झाली.
2. जम्मू-काश्मीर आणि लडाखचे विभाजन होऊन ऑगस्ट 2019 दरम्यान केंद्रशासित प्रदेश झाले.
3. दादरा आणि नगर हवेली आणि दमण दीव हे जानेवारी 2020 मध्ये एक केंद्रशासित प्रदेश म्हणून विलीन झाले.
4. स्रोत: ग्रामीण आरोग्य सांख्यिकी, 2019-20
केंद्रीय आरोग्य व कुटुंब कल्याण राज्यमंत्री डॉ. भारती प्रवीण पवार यांनी आज राज्यसभेत लेखी उत्तरात ही माहिती दिली.