ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ
ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ 2019-20ರ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು
ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ 2019-20ರ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು
ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಖಾತೆ ಸಚಿವೆ ಶ್ರೀಮತಿ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು 2019-20ನೇ ಸಾಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿಂದು ಮಂಡಿಸಿದರು. 2019-20ನೇ ಸಾಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ:
ಸಂಪತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ: ಅಗೋಚರ ಹಸ್ತಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಾಸದ ಹಸ್ತದ ಬೆಂಬಲ
· ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ನಾಲ್ಕನೇ ಮೂರು ಭಾಗದ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
· ಕೌಟಿಲ್ಯನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ .
· ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ವಿಶ್ವಾಸದ ಹಸ್ತದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಗೋಚರ ಹಸ್ತವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ:
· ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಗೋಚರ ಹಸ್ತವು ಆರ್ಥಿಕ ವಹಿವಾಟಿನ ಮುಕ್ತತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
· ವಿಶ್ವಾಸದ ಹಸ್ತವು ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಆಯಾಮಗಳಿಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದೆ.
· ಉದಾರೀಕರಣದ ತರುವಾಯ, ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ನಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿಯ ಎರಡೂ ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
· ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಗೋಚರ ಹಸ್ತವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಆಗುವ ಅಪಾರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಸೋದಾಹರಿಸುತ್ತದೆ.
· ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ತಲಾ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ಘಾತಿಯ ಏರಿಕೆಯು ಉದಾರೀಕರಣದ ನಂತರದ ಸಂಪತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಘಟಿತವಾಗಿದೆ.
· ಉದಾರೀಕೃತ ವಲಯಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಸಾರಿದೆ.
· ಅಗೋಚರ ಹಸ್ತಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸದ ಹಸ್ತದ ಅಗತ್ಯವು, 2011-13ರ ಸಾಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
· ಐದು ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗುವ ಭಾರತದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ:
· ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಗೋಚರ ಹಸ್ತದ ಬಲಪಡಿಸುವಿಕೆ.
· ಅದಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಾಸದ ಹಸ್ತದ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು
· ವಾಣಿಜ್ಯ ಪರ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಗೋಚರ ಹಸ್ತಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು:
· ನವ ಪ್ರವೇಶಿಗರಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುವುದು.
· ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಮತ್ತು ಸುಗಮ ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು.
· ಸರ್ಕಾರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಮೂಲಕ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ನೀತಿಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು.
· ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು.
· ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಲಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವುದು.
· ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒಳಿತೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು, ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.
· ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನೀತಿಗಳು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಸಶಕ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ಬೇರುಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ
· ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಲು
· ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ರೀತ್ಯ ಭಾರತ ಮೂರನೇ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ.
· ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ 2014ರಿಂದ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.
o ಔಪಚಾರಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ 2014-18ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಚಯಿತ ವಾರ್ಷಿಕ ವೃದ್ಧಿದರ ಶೇ. 12.2ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದು 2006-2014 ರಲ್ಲಿ ಶೇ.3.8ರಷ್ಟಾಗಿತ್ತು.
o ಸುಮಾರು 1.2 ಲಕ್ಷ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 2018ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗಿವೆ, ಇದು 2014ರಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಮಾರು 70,000ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸುಮಾರು ಶೇ.80ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.
· ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಚಾಲನಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು- ಭಾರತದ 500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.
· ಸೇವಾ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಥವಾ ಕೃಷಿಗಿಂತಲೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.
· ಬೇರುಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಕೇವಲ ಅಗತ್ಯಗಳಿಂದ ಸಂಚಲಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ
· ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.10ರಷ್ಟು ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನೋಂದಣಿಯಿಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಉತ್ಪನ್ನ ಯಲ್ಲಿ ಶೇ.1.8ರ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.
· ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಬೇರುಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.
· ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ರಚನೆ, ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಚದುರಿಹೋಗಿವೆ.
· ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ವೇಗ ನೀಡಿದೆ
o ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡಾ 70 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಾಗ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
o ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಚನೆಯು ಅಲ್ಪ ಸಾಕ್ಷರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿದೆ 
· ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭೌತಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಬೀರುತ್ತದೆ.
· ಸುಗಮ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಡೆಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಯತೆಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅದರಲ್ಲೂ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ.
· ಸುಗಮ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಡೆಸುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಯತೆಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದೆ.
ವ್ಯಾಪಾರದ ಪರ ಹಾಗು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪರ
- ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ 5 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ತಲುಪುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ
o ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಲು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚುವಂಥ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು.
o ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಖಾಸಗಿ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾದವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಪ್ರೊ ಕ್ರೋನಿ ನೀತಿಯಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯುವುದು
- ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಉದಾರೀಕರಣದ ನಂತರ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ವಿನಾಶ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
o ಉದಾರೀಕರಣಕ್ಕೂ ಮೊದಲು 60 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಸೆನ್ಸೆಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಉದಾರೀಕರಣದ ನಂತರ ಕೇವಲ 12 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ ಸೆನ್ಸೆಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಬುಡಮೇಲಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಒಳಹರಿವಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
- ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಸಶಕ್ತೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಪ್ರೊ ಕ್ರೋನಿ ನೀತಿಗಳು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ನೀತಿಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದವು.
o ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯುಳ್ಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಇಕ್ವಿಟಿ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ 2007 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 7% ರಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ವೆಚ್ಚದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಅಸಹಜವಾದ ಲಾಭವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
o ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ 2011 ರಿಂದ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು 7.5% ರಷ್ಟು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಇದು ಇಂಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುಸಿತವನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
- 2011 ರವರೆಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಅಸಮರ್ಪಕ ಹಂಚಿಕೆತಂತಹ ಪ್ರೊ ಕ್ರೋನಿ ನೀತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಬಾಡಿಗೆ ಗಳಿಸುವಂತಹ ಅವಕಾಶಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ 2014 ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಹುದ್ದೆಯ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಹಂಚಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆ ವಸೂಲಾತಿಗೆ ಅಂತ್ಯ ಹಾಡಿತು.
- ಇದೇ ರೀತಿ ಕ್ರೋನಿ ಸಾಲವು ಉದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಿಂದ ಹಣ ಪಡೆದದ್ದು ಸಾಕಷ್ಟು ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಸಹಾಯಧನ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಕಡೆಗಣನೆ: ಸರ್ಕಾರದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ, ಸಹಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಧಿಸಿದಾಗ
- ಸರ್ಕಾರದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಂಪತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಿತ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕಡೆಗಣನೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ
- ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾದ ಸರ್ಕಾರದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳ ನಾಲ್ಕು ಉದಾಹರಣೆಗಳು
- ಅವಶ್ಯಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ  1995:
o ಇಸಿಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಚೌಕಟ್ಟಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಸ್ತಾನುಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೇರುವುದು ಈ ರೀತಿ ತಿರುಚುತ್ತದೆ.
- ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಿಂದ ಶೇಖರಣಾ ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ
- ಕೃಷಿ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನಾ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ
- ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
o 2006 ರ 3 ನೇ ತ್ರೈಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬೇಳೆ ಕಾಳುಗಳ ಮೇಲೆ, 2009 ರ ಪ್ರಥಮ ತ್ರೈಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಮೇಲೆ, ಮತ್ತು 2019 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಈರುಳ್ಳಿ ಮೇಲೆ ನಿಯಮಿತ ದಾಸ್ತಾನು ಶೇಖರಣೆ ಹೇರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಈರುಳ್ಳಿಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮತ್ತು ಸಗಟು ದರಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀವ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
o ಇಸಿಎ ಇಂದಿನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಿದೆ.
o ದಾಳಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ದಂಡ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದ ಕಾರಣ ಇಸಿಎ ಕೇವಲ ಬಾಡಿಗೆಯ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
o ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾದ ಈ ಶಾಸನವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆಯೆಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ
- ಇಸಿಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ:
- ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಡಿಪಿಸಿಒ 2013ರ ಮೂಲಕ, ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅವು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಔಷಧಗಳಾಗಿದ್ದವು.
- ಬೆಲೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವು ಅಗ್ಗದ ಬೆಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿ ಸೂತ್ರೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
- ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವು ಔಷಧಗಳು ಕೈಗೆಟುಕುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಡಿಪಿಸಿಒ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.
- ಔಷಧಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಖರೀದಿದಾರನಾಗಿರುವ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಖರೀದಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಮತ್ತು ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು.
- ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸರ್ಕಾರ ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಿಕಸನಗೊಳಿಸಬೇಕು.
- ಧಾನ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ:
- ಆಹಾರ-ಧಾನ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ನೀತಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು:
• ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹಕಾರ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆ.
• ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಜನಸಂದಣಿ.
• ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಆಹಾರ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಹೊರೆ
• ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಥತೆ, ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
o ಆಹಾರ-ಧಾನ್ಯಗಳ ನೀತಿಯು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿರಬೇಕು. ಭೌತಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ-ಧಾನ್ಯಗಳ ವಿತರಣೆಯಿಂದ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ / ಆಹಾರ ಕೂಪನ್ಗಳು / ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
- ಸಾಲ ಮನ್ನಾ:
o ರಾಜ್ಯಗಳು / ಕೇಂದ್ರ ನೀಡಿದ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ:
• ಭಾಗಶಃ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪೂರ್ಣ ಮನ್ನಾ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆ, ಕಡಿಮೆ ಉಳಿಕೆ, ಕಡಿಮೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಮನ್ನಾ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದಕರಾಗುತ್ತಾರೆ.
• ಸಾಲ ಮನ್ನಾ, ಸಾಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅವರು ಅದೇ ರೈತರಿಗೆ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಾಲದ ಹರಿವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
· ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಇವುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ
o ಅನಗತ್ಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಇರಬಾರದು ಎಂದು ಅದು ವಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
o ಬದಲಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
o ಅಂತಹ ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದರಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ.
ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪರಿಣಿತಿ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ
- ಚೀನಾದಂತಹ, ಕಾರ್ಮಿಕ-ತೀವ್ರ, ರಫ್ತು ಪಥವನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಅವಕಾಶವಿದೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಹೇಳಿದೆ.
- ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಭಾರತವು ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು:
o ರಫ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು 2025ರ ವೇಳೆಗೆ ಸುಮಾರು 3.5% ಮತ್ತು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ 6% ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಬೇಕು.
o 2025ರ ವೇಳೆಗೆ 4 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 8 ಕೋಟಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕು.
- ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಫ್ತು 2025ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತವನ್ನು 5 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನಾಗಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯ ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಚೀನಾ ಬಳಸಿದ ತಂತ್ರವನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ:
o ಕಾರ್ಮಿಕ-ತೀವ್ರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷತೆ.
o ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಲೇಸರ್ ರೀತಿಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನಹರಿಸುವುದು
o ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಬೇಕು.
o ವ್ಯಾಪಾರ ನೀತಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರಬೇಕು.
- ಒಟ್ಟಾರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮತೋಲನದ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ:
o ಭಾರತದ ರಫ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು 13.4% ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಸರಕುಗಳು 10.9% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
o ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು 12.7% ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಸರಕುಗಳ ಶೇಕಡಾ 8.6 ರಷ್ಟು ಆಮದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
o ಭಾರತ ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 0.7% ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಸರಕುಗಳಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 2.3% ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ
- ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಶ್ರೇಯಾಂಕವು 2014ರಲ್ಲಿ 142 ರಿಂದ 79 ಸ್ಥಾನಗಳ ಏರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. 2019 ರಲ್ಲಿ 63ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.
- ಉದ್ಯಮ ಆರಂಭದ ಸುಲಭತೆ, ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸುವುದು, ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ನಿಯತಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಇನ್ನೂ ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ.
- ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಹಲವಾರು ಪ್ರಕರಣ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
o ಸರಕು ರಫ್ತು, ಆಮದುಗಳಿಗೆ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹರಿವು ರಫ್ತುಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
o ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂಲಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ರಫ್ತು ಮತ್ತು ಆಮದುಗಳು ಭಾರತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆಯದ್ದಾಗಿರುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
- ಹಡಗುಗಳ ವಹಿವಾಟು ಸಮಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 2010-11ರಲ್ಲಿ 4.67 ದಿನಗಳಿದ್ದವು. 2018-19ರಲ್ಲಿ 2.48 ದಿನಗಳಾಗಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
- ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಸಲಹೆಗಳು:
o ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗ, ಕೇಂದ್ರ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಮಂಡಳಿ, ಹಡಗು ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಂದರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯ.
o ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಥವಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದೇಶಿತ ವಿಧಾನದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಅದು ಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗಕ್ಕೂ ನಿಯಂತ್ರಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣದ ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವ: ಷೇರು ಪಡೆಯುವುದು
- ಸಮೀಕ್ಷೆಯು 2019ನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣದ ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವ ವರ್ಷವೆಂದು ಆಚರಿಸಿದೆ.
- ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ  ನೌಕರರ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಸೂಚಿಸಿದ ಪಿಎಸ್ಬಿಗಳ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ.
- 1969 ರಿಂದ ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಗಾತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿಲ್ಲ.
- ಜಾಗತಿಕ ಅಗ್ರ 100ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಅದರ ಗಾತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳಂತೆಯೇ: ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ , ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ , ಮುಂತಾದವು.
- ಬೃಹತ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ದಕ್ಷ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
- ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ನಲ್ಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲಿನ 70% ನಷ್ಟಿದೆ:
o ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ನಿಯತಾಂಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಮಕಾಲೀನ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕು ಗಳು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ.
o 2019 ರಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ರೂಪಾಯಿಯ ಹೂಡಿಕೆಯು ಸರಾಸರಿ 23 ಪೈಸೆ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದರೆ, ಎನ್ಪಿಬಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದು 9.6 ಪೈಸೆ ಗಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
o ಕಳೆದ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪಿಎಸ್ಬಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಲದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎನ್ಪಿಬಿಗಳಿಗಿಂತ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ.
- ಪಿಎಸ್ಬಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಸಲು ಪರಿಹಾರಗಳು:
o ಪಿಎಸ್ಬಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ನೌಕರರ ಸ್ಟಾಕ್ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಯೋಜನೆ 
o ನೌಕರರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಷೇರುದಾರರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಕೆ ಮಾಡಲು ನೌಕರರು ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ಲಾಕ್ಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ.
o ಎಲ್ಲ ಪಿಎಸ್ಬಿಗಳಿಂದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಪಡೆಯುವವರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಲ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದತ್ತಾಂಶ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆಯಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಜಿಎಸ್ಟಿಎನ್ ಪ್ರಕಾರದ ಘಟಕವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು.
ಎನ್ಬಿಎಫ್ಸಿ  ವಲಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ದುರ್ಬಲತೆ
- ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲ್ತಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಕಾಶತೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಶ್ಯಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮರುಕಳಿಸುವ ಅಪಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
- ಮರುಕಳಿಸುವ ಅಪಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ:
- ಆಸ್ತಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ  ಅಪಾಯ.
- ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಅಪಾಯ.
- ಎನ್ಬಿಎಫ್ಸಿಯ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ.
- ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಸಗಟು ನಿಧಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬನೆ.
- ಎಚ್ಎಫ್ಸಿ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ-ಎನ್ಬಿಎಫ್ಸಿಗಳ ಮಾದರಿಗಾಗಿ ಮರುಕಳಿಸುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು  ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ .
- ಆರೋಗ್ಯ ಅಂಕದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
- ಎಚ್ಎಫ್ಸಿ ವಲಯವು 2014 ರ ಕುಸಿತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ -2019 ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುಂಠಿತವಾಗಿತ್ತು.
- ಚಿಲ್ಲರೆ-ಎನ್ಬಿಎಫ್ಸಿ ವಲಯದ ಅಂಕ 2014 -19 ರ ಅವಧಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕೆಳಗಿತ್ತು.
- ದೊಡ್ಡ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ-ಎನ್ಬಿಎಫ್ಸಿಗಳು ಉತ್ತಮ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಎನ್ಬಿಎಫ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದವರು 2014-19ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಧಿಗೆ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿತ್ತು.
- ಮುಂಬರುವ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸೂಚ್ಯಾಂಕ ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
- ವೈಯಕ್ತಿಕ ಎಚ್ಎಫ್ಸಿ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ಎನ್ಬಿಎಫ್ಸಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಈಕ್ವಿಟಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ.
- ಎನ್ಬಿಎಫ್ಸಿ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ ಹೆಚ್ಚಳಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲು ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಣಕಾಸಿನ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಬಂಡವಾಳ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಖಾಸಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿ
- ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಭಾರತೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗೀಕರಣದಿಂದ ಸಾಧಿಸಿದ ದಕ್ಷತೆಯ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಿಪಿಎಸ್ಇಗಳ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಹೂಡಿಕೆಗಾಗಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
- ಎಚ್ಪಿಸಿಎಲ್ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಶೇ 53.29 ರಷ್ಟು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 33,000 ಕೋಟಿ ರೂ. ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.
- ಸಮೀಕ್ಷೆಯು 11 ಸಿಪಿಎಸ್ಇಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು 1999-2000 ರಿಂದ 2003-04ರವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು:
- ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಂಡ ಸಿಪಿಎಸ್ಇಗಳ ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯ, ನಿವ್ವಳ ಲಾಭ, ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ಆದಾಯ , ಈಕ್ವಿಟಿ ಮೇಲಿನ ಆದಾಯ  ಮುಂತಾದ ಹಣಕಾಸು ಸೂಚಕಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ.
- ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಂಡ ಸಿಪಿಎಸ್ಇಗಳು ಒಂದೇ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ.
- ಸಿಪಿಎಸ್ಇಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ:
- ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭದಾಯಕತೆಯನ್ನು ತನ್ನಿ.
- ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ.
- ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ.
- ವೃತ್ತಿಪರತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ.
ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅತಿಯಾಗಿದೆಯೇ? ಇಲ್ಲ!
- ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪರಿಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, 2011 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಅಂದಾಜು ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿ ಅಂದಾಜಿನ ನಿಖರತೆಯ ಕುರಿತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಚರ್ಚೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದುದಾಗಿದೆ.
- ದೇಶಗಳು ಅನೇಕ ಗಮನಿಸಿದ ಮತ್ತು ಗಮನಿಸದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇತರ ಗೊಂದಲಕಾರಿ ಅಂಶಗಳ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವದರಿಂದ ಮತ್ತು ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂದಾಜುಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ವಿಧಾನ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದರಿಂದ ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
- 2011ರ ನಂತರದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 2.7% ರಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಮಾದರಿಗಳು ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ 95 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 51 ದೇಶಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ.
- ಯುಕೆ, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಾಪುರದಂತಹ ಅನೇಕ ಮುಂದುವರಿದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಜಿಡಿಪಿಗಳನ್ನು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಇಕೋನೊಮೆಟ್ರಿಕ್ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಿವೆ.
- ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಗಮನಿಸದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಭೇದಾತ್ಮಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಮಾದರಿಗಳು ಭಾರತ ಅಥವಾ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ.
- ತಪ್ಪಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಜಿಡಿಪಿಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ದತ್ತಾಂಶದ ಮೂಲಕ ಆಧಾರವಾಗಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಆಧಾರರಹಿತವಾಗಿವೆ.
ಥಾಲಿನಾಮಿಕ್ಸ್: ಭಾರತೀಯ ಒಂದು ತಟ್ಟೆ ಊಟದ ಆರ್ಥಿಕಥೆ
- ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಏನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ.
- 2015-16 ರಿಂದ ಊಟದ ಬೆಲೆಗಳ ವ್ಯತಾಸದ ಗತಿಶೀಲತೆಯ ಬದಲಾವಣೆ.
- 2015-16 ರಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಊಟದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಲೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ; ಆದರೂ 2019-20ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
- 2015-16ರ ನಂತರ : ಬೆಲೆಗಳ ಏರಿಕೆ ಮಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸರಾಸರಿ ಕುಟುಂಬವು ಊಟದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ರೂ 11, 000 ಲಾಭ.
- ಎರಡು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಊಟ ಮಾಡುವ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ರೂ 12, 000 ಲಾಭ.
- 2006-07 ರಿಂದ 2019-20 ರ ವರೆಗೆ: ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಊಟಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕೈಗೆಟುಕುವಿಕೆ 29%ಯಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ.
- ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಊಟಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕೈಗೆಟುಕುವಿಕೆ 18%ಯಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ
2019-20ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ
- ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯ ದುರ್ಬಲ ವಾತಾವರಣದ ಮಧ್ಯೆಯೂ 2019-20ರ ಎಚ್ -1 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಮಧ್ಯಮಗತಿಯಲ್ಲಿ 4.8% ರಷ್ಟಾಗಿತ್ತು
- ಸರ್ಕಾರದ ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ 2019-20ರ ಕ್ಯೂ -2 ರಲ್ಲಿ ನೈಜ ಬಳಕೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ,
- 2019-20ರ ಎಚ್ -1 ರಲ್ಲಿ ‘ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು’ ಮತ್ತು ‘ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ, ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವೆಗಳ’ ಬೆಳವಣಿಗೆ 2018-19ರ ಎಚ್ -2 ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
- 2019-20ರ ಎಚ್ -1 ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯ ವಲಯವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ:
- ಚಾಲ್ತಿ ಖಾತೆ ಕೊರತೆ  2019-20ರ ಎಚ್- 1 ರಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿಯ 1.5% ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ, 2018-19ರಲ್ಲಿ ಇದು 2.1%.ರಷ್ಟಿತ್ತು
- ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ .
- ಬಂಡವಾಳ ಹರಿವುಗಳ ಮರುಕಳಿಸುವಿಕೆ.
- ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಸಂಗ್ರಹದ ವೇಗವರ್ಧನೆ.
- 2019-20ರ ಹೆಚ್ -1 ರ ರಫ್ತಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಚ್ಚಾ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಸರಾಗಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕಡಿತವಾಗಿದೆ.
- ಹಣದುಬ್ಬರ ವರ್ಷಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ:
- ಆಹಾರ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ 2019-20ರ ಎಚ್-1 ರ 3.3% ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019-20ರಲ್ಲಿ 7.35% ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.
- ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019-20ರಲ್ಲಿ ಸಿ.ಪಿ.ಐ-ಕೋರ್ ಮತ್ತು ಡ.ಬ್ಲ್ಯು.ಪಿ.ಐ.ನಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
- ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತವನ್ನು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಿಧಾನ ಚಕ್ರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು:
- ಹಣಕಾಸು ವಲಯವು ನೈಜ ವಲಯದ ಮೇಲೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ .
- ಹೂಡಿಕೆ, ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು 2019-20ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಸುಧಾರಣೆಗಳು:
- ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಕೋಡ್  ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿತನ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುವುದು.
- ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒತ್ತಡಕ್ಕೊಳಗಾದ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಮತ್ತು ಎನ್.ಬಿ.ಎಫ್.ಸಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಲವನ್ನು ಸರಾಗಗೊಳಿಸುವಿಕೆ,
- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಗತಿಶೀಲ 2019-2025 ಘೋಷಣೆ.
- 2019-20ರ ಎಚ್- 2 ರಲ್ಲಿ ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ:
- ಸಿ.ಎಸ್. ಸಿ.ಎಸ್.ಒದ ಮೊದಲ ಮುಂಗಡ ಅಂದಾಜಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 2019-20ರಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ. 5% ರಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ
- ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕುರಿತು ತ್ವರಿತ ವಿತರಣೆ. 2020-21ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಬಲವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಿದೆ
ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು
- ತೆರಿಗೆ ರಹಿತ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಇದೇ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2019-20ರ ಮೊದಲ ಎಂಟು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ರಶೀದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.
- ಒಟ್ಟು ಜಿ.ಎಸ್.ಟಿ ಮಾಸಿಕ ಸಂಗ್ರಹವು ರೂ. 2019-20ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ  ಒಟ್ಟು ಐದು ಬಾರಿ ರೂ 1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಆಗಿದೆ
- ಪ್ರಸಕ್ತ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು:
- ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ತೆರಿಗೆ ದರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ.
- ಜಿ.ಎಸ್.ಟಿ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಸರಾಗಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳು.
- ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆ. ಎಫ್.ಆರ್.ಬಿ.ಎಂ ಕಾಯ್ದೆಯಿಂದ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಗುರಿಗಳೊಳಗಿದೆ
- ಸಾಮಾನ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ  ಹಣಕಾಸಿನ ಬಲವರ್ಧನೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ವಲಯಗಳು
- ಪಾವತಿಗಳ ಸಮತೋಲನ :
- ಭಾರತದ ಬಿ.ಒ.ಪಿ ಸ್ಥಾನವು ಮಾರ್ಚ್, 2019 ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್ ಡಾಲರ್  412.9 ಬಿಲಿಯನ್ ವಿದೇಶೀ ವಿನಿಮಯ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ 2019 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್ ಡಾಲರ್  433.7 ಬಿಲಿಯದಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ.
- ಚಾಲ್ತಿ ಖಾತೆ ಕೊರತೆ  2018-19ರಲ್ಲಿ 2.1% ರಿಂದ 2019-20ರ ಹೆಚ್-1 ನಲ್ಲಿ ಜಿ.ಡಿ.ಪಿಯ 1.5% ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ.
- ಜನವರಿ 10, 2020 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಿದೇಶಿ ಮೀಸಲು ಯು.ಎಸ್ ಡಾಲರ್  461.2 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು.
- ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ:
- 2019 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 2.9% ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಕುಂಠಿತ ಆಗಿದ್ದರೆ, 2017 ರಲ್ಲಿ 5.7% ಕ್ಕೆ ಏರಿದ ನಂತರ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವು 1.0% ಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಚೇತರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ 2020 ರಲ್ಲಿ ಇದು 2.9% ಕ್ಕೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
- ಭಾರತದ ಸರಕುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮತೋಲನವು 2009-14 ರಿಂದ 2014-19ರವರೆಗೆ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು 2016-17ರಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿವೆ.
- ಯು.ಎಸ್.ಎ, ಚೀನಾ, ಯು.ಎ.ಇ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಇವುಗಳು ಭಾರತದ ಅಗ್ರ ಐದು ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರರು
- ರಫ್ತು:
- ಉನ್ನತ ರಫ್ತು ವಸ್ತುಗಳು: ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲುಗಳು, ಔಷಧ ಸೂತ್ರೀಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳು, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಮೂಲ್ಯ ಲೋಹಗಳು.
- 2019-20ರಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತು ತಾಣಗಳು : ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ , ನಂತರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ , ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್.
- ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ ಅನುಪಾತಕ್ಕೆ ಸರಕುಗಳ ರಫ್ತು ಕುಸಿಯಿತು, ಇದು ಬಿ.ಒ.ಪಿ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
- ವಿಶ್ವ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ನಿಧಾನಗತಿಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ 2018-19ರಿಂದ 2019-20ರ ಎಚ್ -1 ಕ್ಕೆ ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ ಅನುಪಾತಕ್ಕೆ ರಫ್ತುನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು,
- ಪಿ.ಒ.ಎಲ್ ರಹಿತ ರಫ್ತುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ 2009-14 ರಿಂದ 2014-19 ರವರೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು.
- ಆಮದುಗಳು:
- ಉನ್ನತ ಆಮದು ವಸ್ತುಗಳು: ಕಚ್ಚಾ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ, ಚಿನ್ನ, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ್ಲು ತುಂಡುಗಳು 
- ಭಾರತದ ಆಮದು ಚೀನಾದಿಂದ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, ನಂತರ ಯು.ಎಸ್.ಎ, ಯು.ಎ.ಇ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ.
- ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ ಅನುಪಾತಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಆಮದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು, ಇದು ಬಿ.ಒ.ಪಿ ಮೇಲೆ ನಿವ್ವಳ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.
- ಆಮದು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಆಮದು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಆಮದುಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚಾ ಬೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಚ್ಚಾ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಆಮದುಗಳನ್ನು ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ ಅನುಪಾತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
- ಮಹತ್ವದ ಚಿನ್ನದ ಆಮದು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಆಮದುಗಳ ಚಿನ್ನದ ಬೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಟ್ಟು ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಆಮದಿನ ಪಾಲು 2018-19 ಮತ್ತು 2019-20ರ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಬೆಲೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬಹುಶಃ ಆಮದು ಸುಂಕದ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ ಚಿನ್ನದ ಆಮದು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
- ಪಿ.ಒ.ಎಲ್.- ಬಂಗಾರ  ಹೊರತಾಗಿ ಆಮದುಗಳು ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.
- ಒಂದು ಪಿ.ಒ.ಎಲ್-ತೈಲೇತರ ಆಮದುಗಳು ಜಿ.ಡಿ.ಪಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ 2009-14 ರಿಂದ 2014-19ರವರೆಗೆ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು.
- ಇದು ಬಳಕೆ ಚಾಲಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಹೂಡಿಕೆ ದರವು ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ, ಪಿ.ಒ.ಎಲ್-ಚಿನ್ನೇತರ ಆಮದುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- ಹೂಡಿಕೆ ದರದಲ್ಲಿನ ನಿರಂತರ ಕುಸಿತವು ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿತು, ಬಳಕೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತು, ಹೂಡಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿತು, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಪಿ.ಒ.ಎಲ್- ಬಂಗಾರೇತರ  ಆಮದುಗಳನ್ನು ಜಿ.ಡಿ.ಪಿಯ ಅನುಪಾತವಾಗಿ 2018-19ರಿಂದ 2019-20ರ ಎಚ್-1 ರವರೆಗೆ, ಇದು ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು
- ವ್ಯಾಪಾರ ಸೌಲಭ್ಯದಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು 2016 ರಲ್ಲಿ 143 ರಿಂದ 2019 ರಲ್ಲಿ 68 ಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ, “ಗಡಿಯಾದ್ಯಂತದ ವ್ಯಾಪಾರ” ಎಂಬ ಸೂಚಕದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಸುಲಭ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದೆ.
- ಭಾರತದ ಸರಕು ಸಾಗಣಾ ಉದ್ಯಮ :
- ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂದಾಜು ಯು.ಎಸ್ ಡಾಲರ್  160 ಬಿಲಿಯನ್.
- 2020 ರ ವೇಳೆಗೆ ಯು.ಎಸ್ ಡಾಲರ್  215 ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
- ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸರಕು ಸಾಗಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 2018 ರಲ್ಲಿ 44 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು 2014 ರಲ್ಲಿ 54 ನೇ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
- 2019-20ರ ನಿವ್ವಳ ಎಫ್.ಡಿ.ಐ ಒಳಹರಿವು ಮೊದಲ ಎಂಟು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್ ಡಾಲರ್  24.4 ಬಿಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ, ಇದು 2018-19ರ ಅನುಗುಣವಾದ ಅವಧಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
- 2019-20ರ ಮೊದಲ ಎಂಟು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ಎಫ್.ಪಿ.ಐ ಯು.ಎಸ್ ಡಾಲರ್  12.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು.
- ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯರಿಂದ ನಿವ್ವಳ ಬಂದವಾಳ ರವಾನೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು, 2019-20ರ ಎಚ್ -1 ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್ ಡಾಲರ್  38.4 ಬಿಲಿಯನ್ ಹಣ ಪಡೆಯಿತು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
- ಬಾಹ್ಯ ಸಾಲ:
- 2019 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ.ಯ 20.1% ರಷ್ಟಿದೆ.
- 2014-15 ರಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಕುಸಿತದ ನಂತರ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಫ್.ಡಿ.ಐ, ಬಂಡವಾಳ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಾಲಗಳ  ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಜಿ.ಡಿ.ಪಿಯ ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳು  2019 ರ ಜೂನ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.
ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ
· ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ:
· 2019-20ರಲ್ಲಿ ಬಡ್ಡಿದರಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ . ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
· ಮಂದಗತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಹಣದುಬ್ಬರದಿಂದಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸತತ ನಾಲ್ಕು ಎಂಪಿಸಿ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ರೆಪೊ ದರವನ್ನು 110 ಬೇಸಿಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಗಳಿಂದ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
· ಆದರೂ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 ರಂದು ನಡೆದ ಐದನೇ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
· 2019-20ರಲ್ಲಿ, ಆರಂಭಿಕ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬಿಗಿಯಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ತರುವಾಯ ಅದು ಅನುಕೂಲಕರವಾಯಿತು.
· ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದ ಮುಂಗಡಗಳ ಅನುಪಾತ :
· ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019 ರ ನಡುವೆ ಷೆಡ್ಯೂಲ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ 9.3% ರಂತೆ ಬದಲಾಗದೆ ಉಳಿದಿದೆ
· ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಹಣಕಾಸು ನಿಗಮಗಳಿಗೆ  ಮಾರ್ಚ್ 2019 ರಲ್ಲಿ 6.1% ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019 ನಲ್ಲಿ 6.3% ರಷ್ಟು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
· ಸಾಲದ ಬೆಳವಣಿಗೆ:
· ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಎನ್ಬಿಎಫ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಸಾಲದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುಸಿದಿದ್ದರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಹರಿವು ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿತ್ತು.
· ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಾಲದ ಬೆಳವಣಿಗೆ  2019 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ 12.9% ರಿಂದ 2019 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರ ವೇಳೆಗೆ 7.1% ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
· ಎಸ್ಸಿಬಿಗಳ ಬಂಡವಾಳದಿಂದ ನಷ್ಟಭಾರದ ಆಸ್ತಿ ಅನುಪಾತವು ಮಾರ್ಚ್ 2019 ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019 ರ ನಡುವೆ 14.3% ರಿಂದ 15.1% ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.
ಬೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರ
· ಹಣದುಬ್ಬರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು:
· 2014 ರಿಂದ ಹಣದುಬ್ಬರವು ಮಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ
· ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ  ಹಣದುಬ್ಬರವು 2018-19ರಲ್ಲಿ  ಶೇಕಡಾ 3.7 ರಿಂದ 2019-20ರಲ್ಲಿ  4.1 ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.
· ಡಬ್ಲ್ಯುಪಿಐ ಹಣದುಬ್ಬರವು 2018-19ರಲ್ಲಿ  ಶೇ 4.7 ರಿಂದ 2019-20ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ  1.5 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ.
· ಸಿಪಿಐ ಪ್ರಭಾವಿಗಳು - ಸಂಯೋಜಿತ  ಹಣದುಬ್ಬರ:
· 2018-19ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇತರೆ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವಿಗಳಾಗಿದ್ದವು
· 2019-20ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ , ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳು ಮುಖ್ಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದವು.
· ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆ ಆಧಾರದ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಅಕಾಲಿಕ ಮಳೆಯಂತಹ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳಲ್ಲಿನ ಬೆಲೆಯೇರಿಕೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.
· ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಬ್-ವೆಬ್ ವಿದ್ಯಮಾನ:
· ಹಿಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಬಿತ್ತನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.
· ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ನಿಧಿ , ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ  ,ಮುಂತಾದ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೈತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
· ಚಿಲ್ಲರೆ ಮತ್ತು ಸಗಟು ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆ:
· 2014 ರಿಂದ 2019 ರವರೆಗೆ ದೇಶದ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಕೃಷಿ ಸರಕುಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ.
· ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಟೊಮೆಟೊದಂತಹ ತರಕಾರಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಿನ್ನತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ವಹಿವಾಟು ವೆಚ್ಚಗಳಿಂದಾಗಿರಬಹುದು.
· ಬೆಲೆಗಳ ಏರಿಳಿತ:
· ಕೆಲವು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಗತ್ಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬೆಲೆಗಳ ಏರಿಳಿತವು 2009-14ರ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2014-19ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
· ಕಡಿಮೆ ಏರಿಳಿತವು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ವಾಹಿನಿಗಳು, ಶೇಖರಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂಎಸ್ಪಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
· ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು:
· ಸಿಪಿಐ-ಸಿ ಹಣದುಬ್ಬರವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ  0.04 ರಿಂದ 8.1 ಶೇಕಡಾ ವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯಗಳು / ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 2019-20ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ   ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡಿದೆ.
· ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಪಿಐ-ಸಿ ಹಣದುಬ್ಬರವು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಿಪಿಐ-ಸಿ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ.
· ನಗರ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕಿಂತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಣದುಬ್ಬರವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ.
• ಹಣದುಬ್ಬರದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು:
· 2012 ರಿಂದ ಸಿಪಿಐ-ಸಿ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ ಮುಖ್ಯ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ಮೂಲ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಕಡೆಗೆ ಒಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸುವುದು.
ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ
· ಭಾರತವು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಎಸ್ಡಿಜಿ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ
• ಎಸ್ಡಿಜಿ ಇಂಡಿಯಾ ಸೂಚ್ಯಂಕ:
· ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಕೇರಳ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಚಂಡೀಗಢ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮೊದಲಿಗರಾಗಿವೆ.
· ಅಸ್ಸಾಂ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ.
· ಭಾರತವು ಯುಎನ್ಸಿಸಿಡಿಗೆ ಸಿಒಪಿ -14 ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು, ಇದು ದೆಹಲಿಯ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು: ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ ತೆರೆಯುವಿಕೆ.
· ಮ್ಯಾಂಡ್ರಿಡ್ನಲ್ಲಿ ಯುಎನ್ಎಫ್ಸಿಸಿಯ ಸಿಒಪಿ -25:
· ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಭಾರತ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು.
· ಸಿಓಪಿ-25 ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ, ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶದಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ಸೇರಿವೆ.
• ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆ:
· ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು 80.73 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ತಲುಪಿದೆ.
· ದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದ 24.56%. ರಷ್ಟಿದೆ
· ಕೃಷಿ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸುಡುವುದು, ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯಲು ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದು ಈಗಲೂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾಳಜಿಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಕೈಗೊಂಡ ವಿವಿಧ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಸುಡುವ ಘಟನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
· ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಮೈತ್ರಿ 
· ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ 30 ಫೆಲೋಶಿಪ್ಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ‘ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ’.
· ಎಕ್ಸಿಮ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಿಂದ US $ 2 ಬಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಎ ಎಫ್ ಡಿ
ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಿಂದ 1.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಸಾಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ‘ಫೆಸಿಲಿಟೇಟರ್’ - ಅನುಕೂಲಮಾಡುವುದು.
· ಒಟ್ಟು 1000 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ‘ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟರ್’ - ವಿಕಸನ.
· ಸೌರ ಮತ್ತು 2.7 ಲಕ್ಷ ಸೌರ ನೀರಿನ ಪಂಪ್ಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಆ್ಯಕ್ಷಲರೇಟರ್ - ‘ವೇಗವರ್ಧಕ’.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆ
· ಇತರ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
· ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯಲ್ಲಿ  ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪಾಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಕೃಷಿಯೇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ.
· ‘ಕೃಷಿ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ’ ವಲಯದಿಂದ 2019-20ರ ಮೂಲ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಿವಿಎ 2.8% ರಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
· ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣದಿಂದ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40% ರಷ್ಟಿದೆ, ಇದು ಚೀನಾ  ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್  ಗಿಂತ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
· ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಸಾಲದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿತರಣೆ ತಿರುಚಿದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದೆ:
· ಗುಡ್ಡಗಾಡು, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಾಲ ವಿತರಣೆ .
· ಜಾನುವಾರು ಆದಾಯವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಿತೀಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ
· ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ.
· ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರವು 7.9% ನಷ್ಟು ಸಿಎಜಿಆರ್ ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
· 2017-18ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಕಳೆದ 6 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಉದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ:
· ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರ  ಸುಮಾರು 5.06% ಆಗಿದೆ
· ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 8.83% ಮತ್ತು 10.66% ರಷ್ಟು ಜಿವಿಎಯನ್ನು 2017-18ರಲ್ಲಿ 2011-12ರ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ.
· ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸುಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ:
· ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆಹಾರ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ.
· ಎನ್ಎಫ್ಎಸ್ಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದರಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು.
ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ
· ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೂಚ್ಯಂಕ  ಯ ಪ್ರಕಾರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯವು 2019-20ರಲ್ಲಿ  ಶೇಕಡಾ 0.6 ರಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು, 2018-19ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ  5.0% ನಷ್ಟಿತ್ತು.
· 2018-19ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ  ರಸಗೊಬ್ಬರ ಕ್ಷೇತ್ರವು 2019-20ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ  4.0% ನಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.
· 2018-19ರಲ್ಲಿ  ಉಕ್ಕಿನ ವಲಯವು 5.2% ನಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.
· ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ದೂರವಾಣಿ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2019 ರ ವೇಳೆಗೆ 119.43 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದೆ.
· ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31, 2019 ರಂತೆ 3, 64,960 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ಗೆ 3, 56,100 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 31, 2019 ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
· 31.12.2019 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಕುರಿತ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೂಡಿಕೆಯ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 2020 ರಿಂದ 2025 ರ ಅವಧಿಗೆ 102 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಾಗಿವೆ.
ಸೇವಾ ವಲಯ
· ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು:
· ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಒಟ್ಟು ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜಿವಿಎ ಬೆಳವಣಿಗೆ - ಸುಮಾರು 55%.
· ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ಎಫ್ಡಿಐ ಒಳಹರಿವಿನ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಆಗಿದೆ
· ಶೇಕಡಾ 38 ಒಟ್ಟು ರಫ್ತು.
· 33 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 15 ರಲ್ಲಿ ಜಿವಿಎ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇದೆ.
· 2019-20ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಉನ್ನತ-ಆವರ್ತನ ಸೂಚಕಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಟ್ಟಣೆ, ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹಡಗು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮುಂತಾದ ವಲಯ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ.
· ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಿ, ಸೇವಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಎಫ್ಡಿಐ ಯು 2019-20ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಕೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
· ಜಿಡಿಪಿಯ ಅನುಪಾತವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ  ಖರ್ಚು 2014-15ರಲ್ಲಿ 6.2% ರಿಂದ 2019-20ರಲ್ಲಿ  7.7% ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.
· ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಶ್ರೇಯಾಂಕವು 2017 ರಲ್ಲಿ 130 ರಿಂದ 2018 ರಲ್ಲಿ 129 ಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ:
· 1.34% ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಎಚ್ಡಿಐ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತವು ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ
· ದ್ವಿತೀಯ, ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಕಾಣಬೇಕಿದೆ.
· ಸಾಮಾನ್ಯ ವೇತನ / ಸಂಬಳ ಪಡೆಯುವ ನೌಕರರ ಪಾಲು 2011-12ರಲ್ಲಿ 18% ರಿಂದ 2017-18ರಲ್ಲಿ 23% ಕ್ಕೆ 5 % ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
· ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 1.21 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 1.39 ಕೋಟಿ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳು . ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 2.62 ಕೋಟಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳು
· ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಔಪಚಾರಿಕ ಉದ್ಯೋಗವು 2011-12ರಲ್ಲಿ 8% ರಿಂದ 2017-18ರಲ್ಲಿ 9.98% ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.
· ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ:
· ಸುಮಾರು 60% ಉತ್ಪಾದಕ ವಯಸ್ಸಿನ  ಗುಂಪಿನವರು ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಮನೆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.
· ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಮತ್ತು ಮಿಷನ್ ಇಂದ್ರಧನುಷ್ ಮೂಲಕ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ಪಡೆಯುವಿಕೆಯು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ.
· ಮಿಷನ್ ಇಂದ್ರಧನುಷ್ ಮುಖಾಂತರ ದೇಶಾದ್ಯಂತ 680 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ 3.39 ಕೋಟಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು 87.18 ಲಕ್ಷ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಲಸಿಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
· ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಸುಮಾರು 76.7% ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 96% ಕುಟುಂಬಗಳು ಪಕ್ಕಾ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವು
· ಗ್ರಾಮೀಣ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಘನ ಮತ್ತು ದ್ರವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು 10 ವರ್ಷದ ಗ್ರಾಮೀಣ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ  ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.