ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ
ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಗ್ರಾಹಕರ ದೂರುಗಳು ವಿಮಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ: ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ
ಮೊದಲರ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2022ರ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ದೂರುಗಳ ವಿಲೇವಾರಿ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ
ವಿಮಾ ಪಾಲಿಸಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಸರಳವಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ: ಕೇಂದ್ರ
ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ  ಕೈಗೊಂಡ ವಿವಿಧ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಕ್ರಮಗಳಿಂದಾಗಿ, ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿಲೇವಾರಿಯು 2022ರ ಏಪ್ರಿಲ್ - ಜುಲೈಗಿಂತ ಆಗಸ್ಟ್ - ನವೆಂಬರ್ 2022ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗದ ಮುಂದೆ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಒಟ್ಟು 5,78,061 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ 1,61,134 ಪ್ರಕರಣಗಳು ವಿಮಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ ಎಂದು ಡಿಒಸಿಎ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ರೋಹಿತ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ವಿಮಾ ವಲಯದ ದುಂಡು ಮೇಜಿನ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರು.
ವಿಮಾ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಯಾಣ ವಿಮೆ, ಜೀವ ವಿಮೆ, ಗೃಹ ವಿಮೆ, ಕಾರು ವಿಮೆ, ಸಾಗರ ವಿಮೆ, ಅಗ್ನಿ ವಿಮೆ, ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಮೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಜೀವ ವಿಮಾ ಕ್ಲೈಮ್ ಗಳು ಎಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಕ್ಲೈಮ್ ಗಳು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಡುವ  ವಿಮಾ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಅಂದರೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಪದಗಳ ಬಳಕೆ,  ಗ್ರಾಹಕರ ಅರ್ಹತೆ, ಮೊದಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ಲೈಮ್ ಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗುವ ಬಗ್ಗೆ,  ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಸಂಪರ್ಕದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿಲ್ಲದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ,  ಅರ್ಹತೆ ,  ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೆಳೆ ವಿಮಾ ನಿಯಮಗಳು, ಈ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಉಳಿದ ವಿಮಾ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರ ಸಮಾಲೋಚನೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಇಲಾಖೆ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯಾಜ್ಯ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರು, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯಾಜ್ಯ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಹಿಸಾರ್, ರಾಯಗಢ, ಜಬಲ್ಪುರ್ ಮತ್ತು ಗಾಜಿಯಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಹಕ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯ ಗ್ರಾಹಕ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗಗಳ ಸದಸ್ಯರು ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ವಿಮಾ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವಾಗ ಆಯೋಗಗಳು ಎದುರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದರು.
ಚರ್ಚೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಮಾ ಪಾಲಿಸಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರಬೇಕು, ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಷೇಧಕ ಮತ್ತು ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು, ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಐಟಿ ಬಳಕೆ, ಅನೇಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ, ಒಂಬುಡ್ಸ್ಮನ್ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹೆಚ್ಚಳ, ವಿಮಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವಿಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ತಿಳುವಳಿಕೆ ನೀಡಬೇಕು, ನೀತಿ, ಕಂಪನಿಯ ಆಂತರಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯ, ವಿನಾಯಿತಿ ಷರತ್ತು ಸೇರಿದಂತೆ ಪಾಲಿಸಿಯ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳು ಓದಬಹುದಾದ ಫಾಂಟ್ ಆಗಿರಬೇಕು, ಮತ್ತು ಹೈಪರ್-ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಪದಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ವಕಾಲತ್ತಿನ ಅಗತ್ಯ, ವಿಮಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ವಿಮೆಗಾಗಿ ಕೃಷಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ರೈತರ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಪೋರ್ಟಲ್ ನಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ದೂರುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಹಲವಾರು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಮಾ ಪಾಲಿಸಿಯ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದು ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿವರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.
ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಇಲಾಖೆ, ಕೃಷಿ ಸಚಿವಾಲಯ, ವಿಮಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ , ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಒಂಬುಡ್ಸ್ಮನ್, ವಿಮಾ ಒಂಬುಡ್ಸ್ಮನ್, ವಿವಿಧ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸದಸ್ಯರು, 22 ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗಳ ಹಿರಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. 35 ಜಿಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು 5 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ವಿಡಿಯೋ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡವು. ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವಾಗ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಗೆ ಸೌಹಾರ್ದಯುತ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಈ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.
ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2019ರಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅನೇಕ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪರಿಹರಿಸಿದೆ.
12/11/2022ರಂದು ನಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ ಮತ್ತು 2022ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 16ರಂದು "ಗ್ರಾಹಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಸಮಧಾನದ" ಮೂಲಕ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು / ಜಿಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗಗಳು ಸಾಧಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸು, ಪರಸ್ಪರ ಇತ್ಯರ್ಥದ ಮೂಲಕ ಶೀಘ್ರ ವಿಲೇವಾರಿ ಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ.