ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ
ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆವಿಷ್ಕಾರ
ಆಳವಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ವಲಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ 2022-23ರ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಅನುದಾನ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಆಳವಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯದ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.
2023ರ ನಾಸ್ಕಾಂ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಟ್ಟು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 27,000 ಇದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 3,200ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಳವಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳು ಇವೆ. ಆಳವಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ- ತೀವೃತೆ ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ಇವು ತೆರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ, ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಸಂಪರ್ಕ, ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಸಂಪರ್ಕ, ಸಾಫ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ನೊಂದಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನೇತೃತ್ವದ ಆರಂಭಿಕ-ನಾವೀನ್ಯತೆ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮತ್ತು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು ಪೂರ್ವಭಾವಿ, ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ವಿಧಾನವು ಸ್ಥಿರವಾದ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟಾರೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸ್ಥಾಪಿತ ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ:
TIDE 2.0 ಯೋಜನೆ: ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ  ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2019ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್ ಇತ್ಯಾದಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲದ ಮೂಲಕ ಐಸಿಟಿ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 51 ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟರ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಮೂರು-ಶ್ರೇಣಿಯ ರಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ & ಡಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಷನ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸರಿಸುಮಾರು 2,000 ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳಿಗೆ 5 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ 264 ಕೋಟಿ ರೂ. ಅನುದಾನ ಒದಗಿಸಲಿದೆ.
ವಲಯವಾರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು: ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮತ್ತು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 26 ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಈ ವಲಯವಾರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಮಾದರಿಗಳ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಮೂಲಕ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ನಾವೀನ್ಯತೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಸಮೃದ್ಧ ಯೋಜನೆ: ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರ್ಕಾರವು 2021 ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮೂಲಕ 'ಉತ್ಪನ್ನ ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಮೃದ್ಧ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ವೇಗವರ್ಧಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಸಮೃದ್ಧ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ 3 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ 99 ಕೋಟಿ ರೂ. ಅನ್ನು ಒಟ್ಟು 300 ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲಿದೆ.
ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ಇನ್ ಕ್ಯುಬೇಷನ್ ಯೋಜನೆ : ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಉತ್ಪನ್ನದ 2019ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ  ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ದೇಶದ 12 ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಂದರೆ, ಅಗರ್ತಲಾ, ಭಿಲೈ, ಭೋಪಾಲ್, ಭುವನೇಶ್ವರ, ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್, ಗುವಾಹಟಿ, ಜೈಪುರ, ಲಕ್ನೋ, ಪ್ರಯಾಗರಾಜ್, ಮೊಹಾಲಿ/ ಚಂಡೀಗಢ, ಪಾಟ್ನಾ ಮತ್ತು ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ಇವು ತಲೆಎತ್ತಲಿವೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪರಿಹಾರ-ಆಧಾರಿತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಹೊಂದಿದೆ. 3 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 2 ಮತ್ತು 3ನೇ ಹಂತದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 300 ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು 95.03 ಕೋಟಿ ರೂ. ಅನುದಾನ ಒದಗಿಸಲಿದೆ.
ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ, ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ  ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೇಟೆಂಟ್ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ: “ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ, ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೇಟೆಂಟ್ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ  ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಎಂಎಸ್ಎಂಇಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳಿಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೇಟೆಂಟ್ ಫೈಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಮರುಪಾವತಿ ಪ್ರತಿ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ 15 ಲಕ್ಷ ರೂ.ವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಪೇಟೆಂಟ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಲು ತಗಲುವ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚದ ಶೇಕಡ 50ರಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು.
ಜೆನೆಸಿಸ್ : ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ-ಜೆನೆಸಿಸ್ ಎಂಬ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಇದು 2 ಮತ್ತು 3ನೇ ಹಂತದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿ, ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾಣಲು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಸುಗಮ ಲಭ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಿಕೆ, ಕೈಗೆಟುಕುವಿಕೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳು, ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಹಯೋಗದ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಿದೆ.
ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಶ್ರೀ ರಾಜೀವ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
(