ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ
ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಲಯದ ಖರ್ಚು ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2020-21ರಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಹೆಚ್ಚಳ
ಸೋಂಕಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರವು ಘೋಷಿಸಿದ ಕ್ರಮಗಳು
ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2020-21ರಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಒಟ್ಟು  ಸಾಮಾಜಿಕ ವಲಯದ ಖರ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ 2020-21ರ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ  ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ GDPಯ ಪ್ರಮಾಣವು 2019-20ರಲ್ಲಿ 7.5% ರಿಂದ  2020-21ರಲ್ಲಿ  8.8% ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವೆ ಶ್ರೀಮತಿ. ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು 2020-21ನೇ ಸಾಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಂದು ಮಂಡಿಸಿದರು.
ಕೊವಿಡ್-19 ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಸಾಕಷ್ಟು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. 2020ರ ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ್ ಮಂತ್ರಿ ಗರಿಬ್ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಯೋಜನೆ  ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೂ .1.70 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಮೊದಲ ಪರಿಹಾರ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಮತ್ತು 2020ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ 20 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಸಮಗ್ರ ಉತ್ತೇಜನ ಹಾಗೂ ಪರಿಹಾರ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಅನ್ನು ಆತ್ಮ ನಿರ್ಭರ್ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನದಡಿ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಈ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸೋಂಕಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೊವಿಡ್-19 ಸೋಂಕಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ದೇಶವು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ವಿ ಆಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಚೇತರಿಕೆಗೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಟ್ಟು 189 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೆಚ್ ಡಿ ಐ ಶ್ರೇಯಾಂಕ 131 ಆಗಿತ್ತು. 2018 ರಲ್ಲಿ 129 ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಹೆಚ್ ಡಿ ಐ ಸೂಚಕಗಳ ಉಪ-ಘಟಕ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಭಾರತದ "ತಲಾ ಜಿ ಎನ್ ಐ " 2018 ರಲ್ಲಿ $ 6,427 ರಿಂದ 2019 ರಲ್ಲಿ $ 6,681 ಗೆ ಏರಿದೆ. "ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೀವಿತಾವಧಿ" 69.4 ರಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ 69.7 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡು ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡಿದೆ.
ಕೊವಿಡ್-19 ಸೋಂಕಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆನ್ಲೈನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಮತ್ತು ರಿಮೋಟ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ನಿಂದಾಗಿ ಡೇಟಾ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ತರಗಳನ್ನು ಆನ್ಲೈನ್ / ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಾಲಾ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ತರಲು ಹೊಸ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.
2018-19ನೇ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.22 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 0.42 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ತ್ರೀ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಅನುಪಾತ  2017-18ರಲ್ಲಿ ಶೇ 17.6 ಇತ್ತು. 2018-19ರಲ್ಲಿ ಶೇ 18.6 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ.
ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ್ ಭಾರತ್ ರೋಜ್ಗಾರ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ತರ್ಕಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ಸರಳೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.  ವೇತನಗಳ ಸಂಹಿತೆ, 2019,  ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧ ಸಂಹಿತೆ, 2020,  ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸಂಹಿತೆ, 2020 ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಸಂಹಿತೆ, 2020. ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಈ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.
2020 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರ ವೇಳೆಗೆ ನೌಕರರ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ  ನಿವ್ವಳ ವೇತನದಾರರ ದತ್ತಾಂಶವು 2018-20ರಲ್ಲಿ 61.1 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2019-20ರಲ್ಲಿ 78.58 ಲಕ್ಷ ಇ ಪಿ ಎಫ್ ಒ ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚಂದಾದಾರರ ನಿವ್ವಳ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಪಿ ಎಲ್ ಎಫ್ ಎಸ್, 4ನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ-2019 ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 4ನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ-2020 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡಿದೆ.
ಟೈಮ್ ಯೂಸ್ ಸರ್ವೆ ಪ್ರಕಾರ, 2019 ರಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಪುರುಷರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಪಾವತಿ ಮಾಡದ ಗೃಹಕೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ಪಾಲನಾ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಅನುಪಾತ  ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಕಾರಣವನ್ನು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ವೇತನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಪ್ರಗತಿಯಂತಹ ಉದ್ಯೋಗ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತಾರತಮ್ಯರಹಿತ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಇತರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಆರೋಗ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿನ ದಕ್ಷತೆಯು ಎನ್ ಎಫ್ ಹೆಚ್ ಎಸ್ -5 ರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಎನ್ ಎಫ್ ಹೆಚ್ ಎಸ್-4ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶಿಶು ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು ಎನ್ ಎಫ್ ಹೆಚ್ ಎಸ್-5 ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪ್ರಧಾನ್ ಮಂತ್ರಿ ಜನೌಷಧ ಯೋಜನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ.
ಕೊವಿಡ್-19 ಕಾರಣದಿಂದ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಲಾಕ್ಡೌನ್, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರ, ಪ್ರಯಾಣ ಸಲಹೆಗಳು, ಕೈ ತೊಳೆಯುವುದು, ಮುಖಗವುಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವಂತಹ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕ್ರಮಗಳು ಸೋಂಕು ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದವು. ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಿಗಳು, ಹ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಯಾನಿಟೈಜರ್, ಮುಖಗವುಸು, ಪಿಪಿಇ ಕಿಟ್, ವೆಂಟಿಲೇಟರ್, ಕೊವಿಡ್-19 ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶವು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೊವಿಡ್-19 ರೋಗನಿರೋಧಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 2021 ಜನವರಿ 16 ರಂದು ದೇಶಿಯವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಎರಡು ಲಸಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ಪಿಎಂಜಿಕೆವೈ 2020ರ ಮಾರ್ಚ್ ಘೋಷಣೆಯಂತೆ, ಎರಡು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ 500 ರೂ.ಗಳಂತೆ, 1000 ರೂ.ಗಳ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆರವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ  ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರು, ವಿಧವೆಯರು ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಪಾವತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. 2.82 ಕೋಟಿ ಎನ್ಎಸ್ಎಪಿ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ 2814.50 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಜನ್ಧನ್ ಯೋಜನೆಯ ಮಹಿಳಾ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ತಲಾ 500 ರೂ.ಗಳನ್ನು ಮೂರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 20.64 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 8 ಕೋಟಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಮೂರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ. 63 ಲಕ್ಷ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಮೇಲಾಧಾರ ಮುಕ್ತ ಸಾಲ ನೀಡುವ ಮಿತಿಯನ್ನು ರೂ .10 ಲಕ್ಷದಿಂದ 20 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ 6.85 ಕೋಟಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಲಿದೆ.
2020-21ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 311.92 ಕೋಟಿ ವ್ಯಕ್ತಿ-ದಿನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು 65.09 ಲಕ್ಷ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಫಲಾನುಭವಿ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು 3.28 ಲಕ್ಷ ಜಲಸಂರಕ್ಷಣೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯಗಳು 2021 ಜನವರಿ 21 ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ನರೇಗಾ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವೇತನವನ್ನು ರೂ .182 ರಿಂದ ರೂ. 202 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. 2020ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಿಂದ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 2000 ರೂ,ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.