ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ
ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ತಯಾರಿಕೆಯು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಅರ್ಜಿಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಕಂಪನಿಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ: ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್
ಸೆಮಿಕಾನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಫ್ಯಾಬ್ಸ್, ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಫ್ಯಾಬ್ಸ್, ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು / ಕನ್ಸೋರ್ಟಿಯಾಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ
ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಐಟಿ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಸಂಸದೀಯ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು
ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವರು ಶ್ರೀ ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್, 2021ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 15 ರಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಇಕೋಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ 760 ಶತಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ ಸೆಮಿಕಾನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು  ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ ಎಂದು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು.
"ದೇಶದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿರುವ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ತಯಾರಿಕೆಯು ಜಾಗತಿಕ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ," ಎಂದು ಅವರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು. ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ್ ಅವರು ನಿನ್ನೆ ಸಂಜೆ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ  ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಸಂಸದೀಯ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಶ್ರೀ ರಾಜೀವ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಸಚಿವಾಲಯದ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಶ್ರೀ ದೇವುಸಿನ್ ಚೌಹಾಣ್ ಅವರು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆಯ ಶ್ರೀಮತಿ ಪ್ರಣೀತ್ ಕೌರ್, ಶ್ರೀ ರಾಧಾ ಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಶ್ರೀ ಕೆ.ಆರ್. ಸುರೇಶ್ ರೆಡ್ಡಿ ಸಹ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಸಭೆಯ ವಿಷಯವು 'ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ' ಆಗಿತ್ತು.
ಗುಜರಾತ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಒಡಿಶಾ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಂತಹ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳು/ಫ್ಯಾಬ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಶ್ರೀ ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.
ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಲಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ವಲಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಂಸದರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತುತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಸಂಯೋಜಿತ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ಗಳ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ರಫ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಇಕೋಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಬಂಧಿತ ವಲಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಸದರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಸೆಮಿಕಾನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಫ್ಯಾಬ್ಸ್, ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಫ್ಯಾಬ್ಸ್, ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ಗಳು / ಸಿಲಿಕಾನ್ ಫೋಟೊನಿಕ್ಸ್ / ಸೆನ್ಸರ್ಗಳು  ಫ್ಯಾಬ್ಗಳು, ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್  ಮತ್ತು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು / ಒಕ್ಕೂಟಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ತಯಾರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ:
1.ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಫ್ಯಾಬ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆಯು ಅರ್ಹ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಫ್ಯಾಬ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ವೇಫರ್ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕೇಶನ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ:28nm ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ - ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ವೆಚ್ಚದ ಶೇ. 50ರ ವರೆಗೆ28 nm ನಿಂದ 45nm ವರೆಗೆ - ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚದ ಶೇ. 40ರ ವರೆಗೆ45 nm ನಿಂದ 65nm ವರೆಗೆ - ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚದ ಶೇ. 30ರ ವರೆಗೆ
2. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಫ್ಯಾಬ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆಯು ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಫ್ಯಾಬ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅರ್ಹ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ TFT LCD / AMOLED ಆಧಾರಿತ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕೇಶನ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರತಿ ಫ್ಯಾಬ್ಗೆ 12,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮಿತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚದ ಶೇ.50 ವರೆಗಿನ ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
3. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ಗಳು/ಸಿಲಿಕಾನ್ ಫೋಟೊನಿಕ್ಸ್/ಸೆನ್ಸರ್ಗಳು ಫ್ಯಾಬ್ ಮತ್ತು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ, ಪರೀಕ್ಷೆ, ಗುರುತು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ /OSAT ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಯೋಜನೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಹೊಂದಿಸಲು ಅರ್ಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚದ ಶೇ.30 ರಷ್ಟು ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ಗಳು / ಸಿಲಿಕಾನ್ ಫೋಟೊನಿಕ್ಸ್  / ಸೆನ್ಸರ್ಗಳು  Fab ಮತ್ತು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ATMP / OSAT ಸೌಲಭ್ಯಗಳು.
4.ಡಿಸೈನ್ ಲಿಂಕ್ಡ್ ಇನ್ಸೆಂಟಿವ್  ಯೋಜನೆಯು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ಗಳು , ಚಿಪ್ಸೆಟ್ಗಳು, ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆನ್ ಚಿಪ್ಸ್ , ಸಿಸ್ಟಮ್ಗಳು ಮತ್ತು IP ಕೋರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಲಿಂಕ್ಡ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಅರೆವಾಹಕ ವಿನ್ಯಾಸದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ, ವಿನ್ಯಾಸ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರತಿ ಅರ್ಜಿಗೆ 15 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮಿತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ ಅರ್ಹ ವೆಚ್ಚದ ಶೇ.50ರ ವರೆಗಿನ “ಉತ್ಪನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸ ಲಿಂಕ್ಡ್ ಇನ್ಸೆಂಟಿವ್” ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 5 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ಮಾರಾಟದ ವಹಿವಾಟಿನ ಶೇ. 6 ರಿಂದ ಶೇ. 4 ರಷ್ಟು “ನಿಯೋಜನೆ ಲಿಂಕ್ಡ್ ಇನ್ಸೆಂಟಿವ್” ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಪ್ರತಿ ಅರ್ಜಿಗೆ 30 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಸೀಲಿಂಗ್.
ಮೇಲಿನ ಯೋಜನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಮೊಹಾಲಿಯ ಸೆಮಿ-ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿಯನ್ನು ಬ್ರೌನ್ಫೀಲ್ಡ್ ಫ್ಯಾಬ್ ಆಗಿ ಆಧುನೀಕರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.
ಇಂಡಿಯಾ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಮಿಷನ್: ಇಂಡಿಯಾ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಮಿಷನ್  ಅನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ನಡಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅರೆವಾಹಕಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಭಾರತದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ತಜ್ಞರು ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಎಸ್ಎಮ್, ಯೋಜನೆಗಳ ಸಮರ್ಥ, ಸುಸಂಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಸುಗಮ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ನೋಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರು ಹಲವಾರು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸದಸ್ಯರು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಮಿಷನ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಬಿಂಬಿಸಿದರು. ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು 5G ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾರಂಭ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ರಾಜೀವ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ದೇವುಸಿಂಹ ಚೌಹಾಣ್ ಅವರು ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ತಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಲಹೆಗಳಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು.