નાણા મંત્રાલય
કાપડ, કૃષિ સિવાયની વસ્તુઓ પરના મૂળભૂત કસ્ટમ ડ્યુટીના દરોની સંખ્યા 21 થી ઘટાડીને 13 કરવામાં આવી
ઈલેક્ટ્રિક વાહનોમાં વપરાતા કેપિટલ ગુડ્સ અને લિથિયમ-આયન સેલ ઉત્પાદકો માટે કેપિટલ ગુડ્સ અને મશીનરીની આયાત પર કસ્ટમ ડ્યૂટીમાંથી મુક્તિ
ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી, ઇલેક્ટ્રોનિક્સના વિવિધ ભાગો પર કસ્ટમ્સ ડ્યુટી મુક્તિ
ઇલેક્ટ્રિક કિચન ચીમની માટે ફી સ્ટ્રક્ચરનું વ્યુત્ક્રમ સુધારેલ છે
વિકૃત ઇથિલ આલ્કોહોલ પર મૂળભૂત કસ્ટમ ડ્યુટીમાંથી મુક્તિ
જળચર ફીડના સ્થાનિક ઉત્પાદકોને મોટું પ્રોત્સાહન
લેબમાં ઉગાડવામાં આવેલા હીરાના ઉત્પાદન માટે વપરાતા બીજ પર કોઈ કસ્ટમ ડ્યુટી નથી
નિર્દિષ્ટ સિગારેટ પર રાષ્ટ્રીય આપત્તિ આકસ્મિક ડ્યુટી  લગભગ 16 ટકા વધી
સંસદમાં આજે, 01 ફેબ્રુઆરી, 2023ના રોજ કેન્દ્રીય બજેટ 2023-24 રજૂ કરતા, કેન્દ્રીય નાણા અને કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રી શ્રીમતી નિર્મલા સીતારમણે જણાવ્યું હતું કે બજેટનો ઉદ્દેશ્ય નિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા, સ્થાનિક ઉત્પાદનમાં વધારો, સ્થાનિક મૂલ્યવૃદ્ધિમાં વધારો કરવાનો છે અને લીલી ઉર્જા ગતિશીલતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે નીચા કર દરો સાથેનું સરળ કર માળખું અનુપાલન બોજ ઘટાડવામાં અને કર વહીવટને સુધારવામાં મદદ કરે છે.
નાણામંત્રીએ કાપડ અને કૃષિ સિવાયના માલસામાન પરની મૂળભૂત કસ્ટમ ડ્યુટીના દરોની સંખ્યા 21 થી ઘટાડીને 13 કરી દીધી છે. આના પરિણામે રમકડાં, સાયકલ, ઓટોમોબાઈલ અને NAFTA સહિતની કેટલીક વસ્તુઓ પર મૂળભૂત કસ્ટમ ડ્યુટી, સેસ અને સરચાર્જમાં નાના ફેરફારો થયા છે.
લીલા ગતિશીલતા
બ્લેન્ડેડ કોમ્પ્રેસ્ડ નેચરલ ગેસ પર ટેક્સની અસર ટાળવા માટે, નાણા મંત્રીએ સમાવિષ્ટ કોમ્પ્રેસ્ડ ગેસને મુક્તિ આપવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે જેના પર એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાંથી GST ચૂકવવામાં આવ્યો છે. ગ્રીન મોબિલિટીને વધુ વેગ આપવા માટે, ઈલેક્ટ્રિક વાહનોમાં વપરાતી બેટરી માટે લિથિયમ આયન સેલના ઉત્પાદન માટે જરૂરી કેપિટલ ગુડ્સ અને મશીનરીની આયાત પર કસ્ટમ ડ્યૂટીમાં છૂટ આપવામાં આવી રહી છે.
માહિતી ટેકનોલોજી અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સ
શ્રીમતી નિર્મલા સીતારમણે બેટરી માટે લિથિયમ-આયન સેલ પર રાહત દર ચાલુ રાખવાની દરખાસ્ત કરી અને મોબાઇલ ફોનના ઉત્પાદનમાં સ્થાનિક મૂલ્યવૃદ્ધિને વધુ મજબૂત બનાવી શકાય તે માટે કેમેરા લેન્સ જેવા કેટલાક ભાગો અને એસેસરીઝની આયાત પર કસ્ટમ ડ્યૂટીમાં રાહત વધુ એક વર્ષ માટે ચાલુ રાખવાની દરખાસ્ત કરી છે. તેમણે માહિતી આપી હતી કે ભારતમાં મોબાઇલ ફોનનું ઉત્પાદન જે 2014-15માં રૂ. 18,900 કરોડની કિંમતનું આશરે 5.8 કરોડ યુનિટ હતું તે ગયા નાણાકીય વર્ષમાં વધીને રૂ. 2,75,000 કરોડના મૂલ્યના 31 કરોડ યુનિટ થયું છે. તબક્કાવાર ઉત્પાદન કાર્યક્રમ સહિત સરકારની વિવિધ પહેલોના પરિણામે આવું બન્યું છે. તેમણે ટેલિવિઝનના ઉત્પાદનમાં મૂલ્યવૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ટીવી પેનલના ઓપન સેલ પાર્ટ્સ પર BDC ઘટાડીને 2.5 ટકા કરવાની દરખાસ્ત પણ કરી હતી.
વિદ્યુત
નાણાપ્રધાને ઇલેક્ટ્રિક કિચન ચીમની પર BCD 7.5 ટકાથી વધારીને 15 ટકા અને હીટ કોઇલ પર 20 ટકાથી વધારીને 15 ટકા કરવાની દરખાસ્ત કરી છે. આ ફેરફાર ડ્યુટી સ્ટ્રક્ચરમાં વિપરિત પરિણમશે અને ઇલેક્ટ્રિક કિચન ચીમનીના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવામાં મદદ કરશે.
કેમિકલ્સ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ
ઇથેનોલ સંમિશ્રણ કાર્યક્રમને ટેકો આપવા અને ઉર્જા સંક્રમણ તરફના ભારતના પ્રયાસોને સરળ બનાવવા માટે, મંત્રીએ વિકૃત ઇથિલ આલ્કોહોલ પર BCDને માફ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. તેમણે સ્થાનિક ફ્લોરો કેમિકલ ઉદ્યોગને સ્પર્ધાત્મક બનાવવા માટે એસિડ ગ્રેડ ફ્લોરસ્પાર પરની મૂળભૂત કસ્ટમ ડ્યુટી 5 ટકાથી ઘટાડીને 2.5 ટકા કરવાની જાહેરાત કરી હતી. વધુમાં, એપિક્લોરોહાઈડ્રિનના ઉત્પાદનમાં ઉપયોગ માટે ક્રૂડ ગ્લિસરીન પરની મૂળભૂત કસ્ટમ ડ્યુટી 7.5 ટકાથી ઘટાડીને 2.5 ટકા કરવાની દરખાસ્ત છે.
દરિયાઈ ઉત્પાદનો
નાણામંત્રીએ દરિયાઈ ઉત્પાદનોની નિકાસની સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા માટે ઝીંગા ફીડના સ્થાનિક ઉત્પાદન માટેના મુખ્ય ઇનપુટ્સ પર BCD ઘટાડવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. તેમણે કહ્યું કે દરિયાઈ ઉત્પાદનોએ ગયા નાણાકીય વર્ષમાં સૌથી વધુ નિકાસ વૃદ્ધિ નોંધાવી છે, જેનો લાભ દેશના દરિયાકાંઠાના રાજ્યોના ખેડૂતોને મળી રહ્યો છે.
લેબમાં બનાવવામાં આવેલા હીરા
બજેટમાં નાણામંત્રીએ લેબમાં ઉગાડવામાં આવતા હીરામાં વપરાતા શેડ પર હાલની 5 ટકા BCD નાબૂદ કરવાની દરખાસ્ત કરી છે. નાણામંત્રીએ માહિતી આપી હતી કે કુદરતી હીરા ઉદ્યોગના કટિંગ અને પોલિશિંગમાં વૈશ્વિક ટર્નઓવરમાં ભારતનો હિસ્સો લગભગ ત્રણ-ચતુર્થાંશ છે. કુદરતી હીરાના ભંડારો ઘટવાને કારણે ઉદ્યોગ લેબોરેટરીમાં બનાવેલા હીરા તરફ આગળ વધી રહ્યો છે.
કિંમતી ધાતુઓ
નાણામંત્રીએ સોનાની લગડીઓ અને સળિયાઓ અને પ્લેટિનમથી બનેલા આર્ટિકલ પર ડ્યૂટી વધારવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ નાણાકીય વર્ષની શરૂઆતમાં સોનાના સળિયા અને બાર અને પ્લેટિનમ પર કસ્ટમ ડ્યુટી વધારવામાં આવી હતી. તેમણે ચાંદીના તાર, બાર અને તેમાંથી બનેલા આર્ટિકલ પરની આયાત ડ્યૂટી વધારવા અને તેમને સોના અને પ્લેટિનમ સાથે સંરેખિત કરવાનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.
ધાતુઓ
સ્ટીલ સેક્ટર માટે કાચા માલની ઉપલબ્ધતાને સરળ બનાવવા માટે, નાણામંત્રીએ CRGO સ્ટીલ, ફેરસ સ્ક્રેપ અને નિકલ કેથોડના ઉત્પાદન માટેના કાચા માલ પર BCDમાંથી મુક્તિ ચાલુ રાખવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. તેમણે મુખ્યત્વે NSME ક્ષેત્રના ગૌણ કોપર ઉત્પાદકોને કાચા માલની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે કોપર સ્ક્રેપ પર 2.5 ટકાની છૂટછાટ ચાલુ રાખવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.
સંયોજન રબર
શ્રીમતી સીતારમને ડ્યૂટીમાં ગેરરીતિ અટકાવવા માટે લેટેક્સ સિવાયના કુદરતી રબરની સમકક્ષ કમ્પાઉન્ડ રબર પરની મૂળભૂત કસ્ટમ ડ્યુટી 10 ટકાથી વધારીને 25 ટકા અથવા રૂ. 30 પ્રતિ કિલો, બેમાંથી જે ઓછું હોય તે કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.
સિગારેટ
નાણાપ્રધાને નિર્દિષ્ટ સિગારેટ પર રાષ્ટ્રીય આપત્તિ આકસ્મિક ડ્યુટી  લગભગ 16 ટકા વધારવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. તેમાં ત્રણ વર્ષ પહેલા સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો.
GST કાયદામાં કાયદાકીય ફેરફારો
CGST એક્ટની કલમ 132 અને કલમ 138માં સુધારો કરવામાં આવી રહ્યો છે.
- GST હેઠળ કામગીરી શરૂ કરવા માટે લઘુત્તમ પ્રારંભિક કરની રકમ રૂ. 1 કરોડથી વધારીને રૂ. 2 કરોડ કરવી. તે ઇન્વૉઇસ ઇશ્યૂ કર્યા વિના માલ અથવા સેવાઓ અથવા બંનેના સપ્લાયના ગુનાને આવરી લેતું નથી.
- કરની રકમના 50 ટકાથી 150 ટકાની વર્તમાન રેન્જમાંથી ચક્રવૃદ્ધિની રકમ ઘટાડીને 25 ટકાથી 100 ટકા કરવી.
- GST અધિનિયમ, 2017ની કલમ 132 ની પેટા-કલમ  ની કલમો ,  અને  હેઠળ ઉલ્લેખિત અમુક ગુનાઓનું અપરાધીકરણ એટલે કે.
- કોઈપણ અધિકારીને તેની ફરજ નિભાવવામાં અવરોધ અથવા અવરોધ;
- પુરાવાની સામગ્રી સાથે જાણીજોઈને છેડછાડ;
- નોટિસ આપવામાં નિષ્ફળતા.
શ્રીમતી સીતારમણે CGST એક્ટ, 2017ની કલમ 37, 39, 44 અને 52માં સુધારો કરવાની દરખાસ્ત કરી જેથી સંબંધિત રિટર્ન/સ્ટેટમેન્ટ ફાઇલ કરવાની નિયત તારીખથી મહત્તમ ત્રણ વર્ષ સુધી રિટર્ન/સ્ટેટમેન્ટ ફાઇલ કરવા પર પ્રતિબંધ લાદી શકાય.
YP/GP
(Visitor Counter : 216