પ્રધાનમંત્રીનું કાર્યાલય
કાશી સંસદ સાંસ્કૃતિક મહોત્સવ 2023 અને વારાણસીમાં અટલ આવાસ વિદ્યાલયના સમર્પણના સમાપન સમારોહમાં પીએમના સંબોધનનો મૂળપાઠ.
હર હર મહાદેવ!
ઉત્તર પ્રદેશના લોકપ્રિય મુખ્યમંત્રી શ્રી યોગી આદિત્યનાથ જી, મંચ પર ઉપસ્થિત તમામ મહાનુભાવો, કાશી સંસદ સાંસ્કૃતિક મહોત્સવના તમામ સહભાગીઓ અને રુદ્રાક્ષ કેન્દ્રમાં ઉપસ્થિત મારા પ્રિય કાશીવાસીઓ!
બાબાના આશીર્વાદથી કાશીનું માન દરરોજ નવી ઉંચાઈએ પહોંચી રહ્યું છે. G-20 સમિટ દ્વારા ભારતે સમગ્ર વિશ્વમાં પોતાનો ઝંડો ઊંચક્યો છે, પરંતુ તેમાં કાશીની ચર્ચા વિશેષ છે. કાશીની સેવા, કાશીનો સ્વાદ, કાશીની સંસ્કૃતિ અને કાશીનું સંગીત... G-20 માટે કાશીમાં આવેલા દરેક મહેમાન તેને પોતાની યાદોમાં પોતાની સાથે લઈ ગયા છે. હું માનું છું કે G-20ની આ અદ્ભુત સફળતા મહાદેવના આશીર્વાદથી જ શક્ય બની છે.
મિત્રો,
બાબાની કૃપાથી કાશી હવે વિકાસના એવા આયામો બનાવી રહ્યું છે જે અભૂતપૂર્વ છે. તમે પણ એવું જ વિચારો છો ને? તમે બોલશો તો અમને ખબર પડશે. હું જે કહું છું તે તમને સાચું લાગે છે? શું તમે ફેરફારો જોઈ રહ્યા છો? કાશી ચમકી રહી છે? શું દુનિયામાં કાશીનું નામ વધી રહ્યું છે?
મિત્રો,
આજે જ મેં બનારસ માટે ઈન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ સ્ટેડિયમનો શિલાન્યાસ કર્યો છે. અને હમણાં જ મને યુપીની 16 અટલ નિવાસી શાળાઓનું ઉદ્ઘાટન કરવાની તક પણ મળી છે. આ તમામ સિદ્ધિઓ માટે હું કાશીના લોકોને અભિનંદન આપું છું. હું ઉત્તર પ્રદેશના લોકોને અભિનંદન આપું છું, હું મારા મજૂર પરિવારોને અભિનંદન આપું છું.
મારા પરિવારના સભ્યો,
2014માં જ્યારે હું અહીં આવ્યો ત્યારે કાશીના વિકાસ અને વારસાનું જે સપનું મેં ધાર્યું હતું તે હવે ધીમે ધીમે સાકાર થઈ રહ્યું છે. દિલ્હીના વ્યસ્ત કાર્યક્રમ વચ્ચે પણ હું કાશી સંસદ સાંસ્કૃતિક મહોત્સવના તમારા કાર્યક્રમમાં ગયો હતો અને મેં જોયું કે લોકોએ ખૂબ જ બહોળો ભાગ લીધો હતો, જ્યારે હું મોડી રાત્રે પહોંચતો ત્યારે પણ હું વીડિયો જોવા માટે બેથી પાંચ દસ મિનિટનો સમય કાઢતો હતો. શું ચાલી રહ્યું છે? અને મેં જોયું કે તમારી પ્રસ્તુતિઓ ખૂબ પ્રભાવશાળી હતી. અમેઝિંગ સંગીત, અમેઝિંગ પ્રદર્શન! મને ગર્વ છે કે સંસદ સાંસ્કૃતિક મહોત્સવ દ્વારા મને આ પ્રદેશ અને આ ભૂમિની ઘણી બધી પ્રતિભાઓ સાથે પ્રત્યક્ષ રીતે જોડાવાની તક મળી. અને આ ઘટનાનું આ માત્ર પ્રથમ વર્ષ છે. પરંતુ હજુ પણ લગભગ 40 હજાર લોકો અને કલાકારોએ તેમાં ભાગ લીધો હતો અને લાખો દર્શકો તેનો જીવંત આનંદ માણવા આવ્યા હતા. મને વિશ્વાસ છે કે બનારસના લોકોના પ્રયાસોથી આ સાંસ્કૃતિક ઉત્સવ આવનારા વર્ષોમાં કાશીની એક અલગ ઓળખ બનવા જઈ રહ્યો છે. તેની શક્તિ એટલી વધી જશે કે દરેક વ્યક્તિ લખશે કે મેં તે સ્પર્ધામાં ભાગ લીધો હતો. એ સ્પર્ધામાં મેં ઇનામ જીત્યું હતું. અને દુનિયા પણ પૂછશે કે ઠીક છે, તને તેમાં માર્કસ આવ્યા છે, તો આવો, તારા ઈન્ટરવ્યુની જરૂર નથી, આ થવાનું છે. ચાલો માની લઈએ કે આ દેશ, આપણી કાશી પણ વિશ્વના પ્રવાસીઓ માટે આકર્ષણનું નવું કેન્દ્ર બનશે.
મારા પરિવારના સભ્યો,
કાશી અને સંસ્કૃતિ એક જ વસ્તુના, એક જ ઉર્જાનાં બે નામ છે. તમે તેમને અલગ કરી શકતા નથી. અને કાશીને દેશની સાંસ્કૃતિક રાજધાની તરીકેનું ગૌરવ છે. અને ગીતો કાશીની દરેક ગલીમાં ગુંજતા રહે છે. અને આ સ્વાભાવિક પણ છે. કારણ કે આ નટરાજનું પોતાનું શહેર છે. અને તમામ નૃત્ય કળા નટરાજના તાંડવમાંથી ઉભરી છે. તમામ અવાજો મહાદેવના ડમરુમાંથી ઉત્પન્ન થયા છે. તમામ શૈલીઓ બાબાના વિચારોમાંથી જન્મી છે. આ કલાઓ અને શૈલીઓનું આયોજન અને વિકાસ ભરત મુનિ જેવા આદિ આચાર્યો દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. અને કાશી એટલે ‘સાત વખત – નવ ઉત્સવો’, મારી કાશીમાં ‘સાત વખત – અને નવ ઉત્સવો’ ગીત-સંગીત વિના કોઈ ઉત્સવ પૂર્ણ ન હોઈ શકે. ઘરમાં મેળાવડો હોય કે સ્ટેજ પર બુધવા મંગલ હોય, ભરત મિલાપ હોય કે નાગ નથૈયા, સંકટમોચનનો સંગીત સમારોહ હોય કે દેવ-દિવાળી, અહીં બધું જ તાલમેલ છે.
મિત્રો,
કાશીમાં શાસ્ત્રીય સંગીતની ભવ્ય પરંપરાની જેમ અહીંના લોકગીતો પણ એટલા જ અદ્ભુત છે. અહીં તબલા છે, શહનાઈ અને સિતાર પણ છે. અહીં સારંગીની નોંધો છે, અહીં વીણાનું વગાડવું પણ છે. બનારસમાં ખયાલ, ઠુમરી, દાદરા, ચૈતી અને કજરી જેવી ઘણી શૈલીઓ સદીઓથી સાચવવામાં આવી છે. પેઢી દર પેઢી, પરિવારો અને ગુરુ-શિષ્ય પરંપરાઓએ ભારતના આ મધુર આત્માને જીવંત રાખ્યો છે. બનારસના તેલિયા ઘરાના, પિયારી ઘરાના, રામાપુરા-કબીરચૌરા વિસ્તારના સંગીતકારો, આ વારસો પોતાનામાં કેટલો સમૃદ્ધ રહ્યો છે! બનારસના આવા ઘણા કલાકારો છે જેમણે આખી દુનિયામાં પોતાની છાપ છોડી છે. જો હું બધાના નામ લેવાનું શરૂ કરીશ તો કદાચ કેટલા દિવસો નીકળી જશે. ઘણા વિશ્વ પ્રસિદ્ધ નામો અહીં આપણી સામે હાજર છે. હું ભાગ્યશાળી છું કે હું બનારસના આવા અનેક સાંસ્કૃતિક ગુરુઓને મળ્યો અને તેમની સાથે સમય વિતાવ્યો.
મિત્રો,
આજે અહીં કાશી એમપી સ્પોર્ટ્સ કોમ્પિટિશનનું પોર્ટલ પણ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું છે. એમપી સ્પોર્ટ્સ સ્પર્ધા હોય, એમપી સાંસ્કૃતિક ઉત્સવ હોય, આ કાશીમાં નવી પરંપરાઓની શરૂઆત છે. હવે અહીં કાશી એમપી જ્ઞાન સ્પર્ધાનું પણ આયોજન કરવામાં આવશે. કાશીના ઈતિહાસ, તેના સમૃદ્ધ વારસા, તેના તહેવારો અને તેના ખોરાક વિશે જાગૃતિ વધારવાનો પ્રયાસ છે. બનારસના શહેરી અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વિવિધ સ્તરે સંસદીય જ્ઞાન સ્પર્ધાનું પણ આયોજન કરવામાં આવશે.
મિત્રો,
કાશી વિશે માત્ર કાશીના લોકો જ સૌથી વધુ જાણે છે અને અહીંનો દરેક વ્યક્તિ, દરેક પરિવાર ખરા અર્થમાં કાશીના બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર છે. પરંતુ સાથે સાથે એ પણ મહત્વનું છે કે દરેક વ્યક્તિ કાશી વિશેના તેમના જ્ઞાનને સંપૂર્ણ રીતે શેર કરવા સક્ષમ હોવા જોઈએ. અને તેથી કદાચ દેશમાં પહેલીવાર, મને અહીંથી શરૂઆત કરવાની ઈચ્છા છે. હવે બધાનો સાથ મળી જશે.? તને ખબર નહોતી કે હું શું કહેવાનો છું, છતાં તેં હા પાડી. જુઓ, કોઈપણ પર્યટન સ્થળ કે પ્રવાસના સ્થળે, આજના યુગમાં શ્રેષ્ઠ માર્ગદર્શિકાઓ ખૂબ જ જરૂરી છે. અને માર્ગદર્શક પ્રતિભાશાળી હોવો જોઈએ, માહિતીમાં સંપૂર્ણ હોવો જોઈએ, ટાળવા વાળો નહીં. તે બેસો વર્ષ જૂનો છે, બીજો કહેશે તે અઢીસો વર્ષ જૂનો છે, ત્રીજો કહેશે તે ત્રણસો વર્ષ જૂનો છે, એવું નથી. તે 240 કહેશે, એટલે કે 240. આ શક્તિ કાશીમાં હોવી જોઈએ. અને આજકાલ ટુરીસ્ટ ગાઈડની પણ મોટી રોજગારી સર્જાઈ રહી છે. કારણ કે આવનાર પ્રવાસી બધું સમજવા માંગે છે. અને ટુરિસ્ટ ગાઈડને પૈસા પણ આપવા માંગે છે. અને તેથી મારી એક ઈચ્છા છે અને હું તેને શરૂ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છું.હવે અહીં કાશી એમપી ટૂરિસ્ટ ગાઈડ માટેની સ્પર્ધાનું પણ આયોજન કરવામાં આવશે. તમે માર્ગદર્શક તરીકે આવો છો, લોકોને સ્થળ વિશે સમજાવો અને ઈનામ મેળવો. તેના કારણે લોકોને ખબર પડશે કે આ શહેરમાં માર્ગદર્શકોની સંસ્કૃતિ રચાઈ રહી છે. અને મારે આ કામ કરવું છે કારણ કે હું ઈચ્છું છું કે મારી કાશી આખી દુનિયામાં જાણીતી થાય. અને હું ઇચ્છું છું કે જો કોઈ વિશ્વમાં ક્યાંય પણ ગાઈડની વાત કરે તો કાશીના ગાઈડના નામ ખૂબ જ આદર સાથે લેવા જોઈએ. હું કાશીના તમામ લોકોને અપીલ કરવા માંગુ છું કે તમે અત્યારથી જ તૈયારી કરો અને તેમાં ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લો.
મારા પરિવારના સભ્યો,
આપણું બનારસ પણ સદીઓથી શિક્ષણનું મુખ્ય કેન્દ્ર રહ્યું છે. બનારસની શૈક્ષણિક સફળતાનો સૌથી મોટો આધાર તેનો સર્વસમાવેશક સ્વભાવ છે! દેશ અને દુનિયાના દરેક ખૂણેથી લોકો અહીં ભણવા માટે આવે છે. આજે પણ દુનિયાના ઘણા દેશોમાંથી લોકો અહીં સંસ્કૃત શીખવા અને જ્ઞાન મેળવવા આવે છે. આજે, આ લાગણીને કેન્દ્રમાં રાખીને, અમે અહીંથી અટલ નિવાસી શાળાઓ શરૂ કરી છે. આજે જે અટલ રેસિડેન્શિયલ સ્કૂલોનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું તેના પર લગભગ 1100 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે. અને આ ભવ્ય શાળાઓ આપણા શ્રમિકો, આપણા મજૂરો અને સમાજના સૌથી નબળા વર્ગના પુત્ર-પુત્રીઓ માટે કરવામાં આવેલ કાર્ય છે. અને આના દ્વારા તેમને સારું શિક્ષણ, મૂલ્યો અને આધુનિક શિક્ષણ મળશે. કોરોનામાં દુ:ખદ રીતે મૃત્યુ પામેલા લોકોના બાળકોને પણ આ રહેણાંક શાળાઓમાં વિનામૂલ્યે ભણાવવામાં આવશે. મને કહેવામાં આવ્યું છે કે અભ્યાસક્રમો સાથે, આ શાળાઓમાં સંગીત, કલા, હસ્તકલા, કમ્પ્યુટર અને રમતગમત માટે શિક્ષકો પણ હશે. એટલે કે, ગરીબ બાળકો પણ હવે તેમના શ્રેષ્ઠ શિક્ષણ અને સર્વાંગી શિક્ષણનું સ્વપ્ન પૂર્ણ કરી શકશે. અને કેન્દ્ર સરકાર વતી અમે એ જ રીતે આદિવાસી સમુદાયના બાળકો માટે એકલવ્ય નિવાસી શાળાઓ બનાવી છે. નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ દ્વારા, અમે શિક્ષણ પ્રણાલીની જૂની વિચારસરણીને પણ બદલી નાખી છે. હવે આપણી શાળાઓ આધુનિક બની રહી છે. વર્ગો વધુ સ્માર્ટ બની રહ્યા છે. ભારત સરકારે દેશની હજારો શાળાઓને આધુનિક બનાવવા માટે પીએમ-શ્રી અભિયાન પણ શરૂ કર્યું છે. આ અભિયાન હેઠળ દેશની હજારો શાળાઓને આધુનિક ટેક્નોલોજીથી સજ્જ કરવામાં આવી રહી છે.
મિત્રો,
કાશીમાં સાંસદ તરીકે, જે નવા કાર્યક્રમો શરૂ થઈ રહ્યા છે તેમાં મને તમારો સંપૂર્ણ સહયોગ મળી રહ્યો છે. આ અટલ રેસિડેન્શિયલ સ્કૂલ છે, આ બાંધકામ મજૂરો છે. જ્યારે પણ આ ગામો અને અન્ય ગામો આવા કામો કરે છે ત્યારે બાળકોનું શિક્ષણ ચૂકી જાય છે અને તેના માટે બજેટ રાખવામાં આવે છે. તેમાંથી તેમના બાળકોની ચિંતાનો વિષય છે. તમે જુઓ કે જેઓ તે સમયે રાજકીય લાભ લેવાનો કોઈ ઈરાદો ધરાવતા નથી, જેમનામાં સ્વાર્થની લાગણી નથી, તેઓ કેવી રીતે કામ કરે છે. અને જેમના દિલ અને દિમાગ માત્ર ચૂંટણીઓથી ભરેલા હોય છે, તેમને ગમે તે રીતે મત એકત્ર કરવાની રમત રમવાની ટેવ હોય છે. તેઓ આટલા પૈસા કેવી રીતે વેડફી નાખે છે, તમે ભારતમાં તપાસ કરશો તો ખબર પડશે. આ નાણાં તમામ રાજ્યો પાસે છે અને ભારત સરકારે તેમને છૂટ આપીને આ બધું રાખ્યું છે. પરંતુ મોટાભાગના રાજ્યો મત મેળવવાની પ્રવૃત્તિઓમાં તે નાણાં ખર્ચી રહ્યાં છે. જ્યારે યોગીજી અને મેં ઘણા સમય પહેલા વાત કરી હતી પરંતુ તેમણે ધ્યાનમાં રાખ્યું હતું કે આજે અને આ બાળકો એટલા તૈયાર થશે કે પરિવારને ફરી ક્યારેય મજૂર તરીકે કામ કરવું નહીં પડે. હમણાં જ હું અટલ રેસિડેન્શિયલ સ્કૂલના કેટલાક બાળકોને મળ્યો, તેઓ મજૂર પરિવારના બાળકો હતા અને તેઓએ ક્યારેય કાયમી ઘર પણ જોયું ન હતું. પરંતુ આટલા ઓછા સમયમાં મેં તેમનામાં જે આત્મવિશ્વાસ જોયો તેના માટે હું તેમના તમામ શિક્ષકોને અભિનંદન આપું છું. તેઓ જે આત્મવિશ્વાસ સાથે વાત કરી રહ્યા હતા અને જે રીતે તેઓ વડાપ્રધાનને કહેતા હતા અને આવા પ્રશ્નો પૂછતા હતા, મેં પણ કોઈ અભ્યાસક્રમ ભણ્યો ન હતો. હું જોઈ શક્યો કે આ બાળકોમાં સ્પાર્ક છે, ક્ષમતા છે, હું દ્રઢપણે માનું છું કે મિત્રો, 10 વર્ષમાં આ શાળાઓથી ઉત્તર પ્રદેશ અને કાશીનું ગૌરવ સુધરશે.
કાશીના મારા પ્રિય લોકો,
તમારા આશીર્વાદ મારા પર આ રીતે રાખજો. તે ભાવનામાં, તમે બધાનો ખૂબ ખૂબ આભાર!
હર હર મહાદેવ!
CB/GP/JD
(