મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય
બાળકો સામેના સાયબર ગુનાઓને રોકવા માટેના પગલાં
ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઈન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી મંત્રાલય  તરફથી પ્રાપ્ત માહિતી મુજબ, સોશિયલ મીડિયા પર પોર્નોગ્રાફીના ભયજનક મુદ્દા અને બાળકો અને સમાજ પર તેની અસરનો અભ્યાસ કરવા માટે રાજ્યસભાની એડહોક સમિતિના અહેવાલની ભલામણોને અનુરૂપ એકંદરે, સરકારે ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી  નિયમો, 2021 ને સૂચિત કર્યા છે જે અન્ય બાબતો સાથે જરૂરી છે -
 મધ્યસ્થીઓ ફરિયાદોના સમયબદ્ધ નિકાલ સહિત મજબૂત ફરિયાદ નિવારણ પદ્ધતિ અપનાવે છે;
 મધ્યસ્થીઓ તેમના નિયમો અને શરતો જણાવે છે જેમાં વપરાશકર્તાઓને કોઈપણ રીતે હાનિકારક, અશ્લીલ, નુકસાનકારક હોય તેવી કોઈપણ માહિતી હોસ્ટ, પ્રદર્શિત, અપલોડ, સંશોધિત, પ્રકાશિત, પ્રસારિત, અપડેટ અથવા શેર ન કરવા માટે સંદેશાવ્યવહારનો સમાવેશ થવો જોઈએ અથવા અન્યથા ગેરકાનૂની છે;
 માહિતીના પ્રથમ પ્રવર્તકની ઓળખને સક્ષમ કરવા માટે મુખ્યત્વે મેસેજિંગ સેવાઓ પ્રદાન કરતી નોંધપાત્ર સામાજિક મીડિયા મધ્યસ્થીઓ; અને
 નોંધપાત્ર સામાજિક મીડિયા મધ્યસ્થી  બાળ લૈંગિક દુર્વ્યવહાર સામગ્રીને સક્રિય રીતે ઓળખવા માટે ટેક્નોલોજી આધારિત પગલાં જમાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.
બાળકો સામેના ગુનાઓ સહિત સાયબર ગુનાઓ સાથે વ્યાપક અને સંકલિત રીતે વ્યવહાર કરવા માટે મિકેનિઝમને મજબૂત કરવા, MeitY એક કાર્યક્રમ, એટલે કે, માહિતી સુરક્ષા શિક્ષણ અને જાગરૂકતા  દ્વારા, નૈતિકતાનું પાલન કરવાના મહત્વને પ્રકાશિત કરતા વપરાશકર્તાઓમાં જાગૃતિ ફેલાવી રહ્યું છે. ઈન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરવો અને તેમને અફવા/ફેક ન્યૂઝ શેર ન કરવાની સલાહ આપવી. માહિતી સુરક્ષા જાગૃતિ માટે એક સમર્પિત વેબસાઇટ  તમામ સંબંધિત જાગરૂકતા સામગ્રી પ્રદાન કરે છે.
વધુમાં, ધી પ્રોટેક્શન ઓફ ચિલ્ડ્રન ફ્રોમ સેક્સ્યુઅલ ઓફેન્સીસ  એક્ટ, 2012 માં 2019 માં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો જેથી સજાને વધુ કડક બનાવવામાં આવે. સુધારામાં કલમ 2 હેઠળ બાળ પોર્નોગ્રાફીની વ્યાખ્યાનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. અશ્લીલ હેતુઓ માટે બાળકનો ઉપયોગ કરવા બદલ વધુ કડક સજા માટે કાયદાની કલમ 14માં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. આગળની કલમ 15 માં પણ સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો અને કોર્ટમાં રિપોર્ટિંગના હેતુ સિવાય અથવા પુરાવા તરીકે ઉપયોગ કરવા સિવાય કોઈપણ સમયે પ્રસારિત કરવા અથવા પ્રચાર કરવા અથવા પ્રદર્શિત કરવા અથવા વિતરણ કરવા માટે બાળક સાથે સંકળાયેલી અશ્લીલ સામગ્રી સંગ્રહિત કરવા અથવા રાખવા માટે વધુ કડક સજા દાખલ કરવામાં આવી હતી.
જાતીય અપરાધોથી બાળકોનું રક્ષણ  નિયમો, 2020 વધુમાં જણાવે છે કે પંચાયત ભવનો, સામુદાયિક કેન્દ્રો, શાળાઓ અને કોલેજો, બસ ટર્મિનલ, રેલ્વે સ્ટેશનો, સ્થળો જેવા તમામ જાહેર સ્થળોએ સંબંધિત સરકારો દ્વારા યોગ્ય સામગ્રી અને માહિતીનો પ્રસાર કરવામાં આવશે. મંડળ, એરપોર્ટ, ટેક્સી સ્ટેન્ડ, સિનેમા હોલ અને આવા અન્ય અગ્રણી સ્થાનો અને ઇન્ટરનેટ અને સોશિયલ મીડિયા જેવા વર્ચ્યુઅલ સ્પેસમાં પણ યોગ્ય સ્વરૂપમાં પ્રસારિત કરવામાં આવશે.
ગૃહ મંત્રાલય નિર્ભયા ફંડ હેઠળ મહિલાઓ અને બાળકો સામે સાયબર ક્રાઈમ પ્રિવેન્શન  નામની યોજના પણ અમલમાં મૂકી રહ્યું છે જેની કુલ રકમ રૂ. 223.19 કરોડ છે. CCPWC હેઠળ, MHA એ રાજ્યો/ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને સાયબર ફોરેન્સિક કમ તાલીમ પ્રયોગશાળાઓ સ્થાપવા, જુનિયર સાયબર કન્સલ્ટન્ટની ભરતી કરવા અને કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ  તપાસકર્તાઓ, ફરિયાદીઓ અને ન્યાયિક અધિકારીઓને હાથથી તાલીમ આપવા માટે ક્ષમતા નિર્માણ માટે ગ્રાન્ટ પ્રદાન કરી છે. 28 રાજ્યો/ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ સાયબર ફોરેન્સિક તાલીમ પ્રયોગશાળાની સ્થાપના કરી છે. 19000 થી વધુ પોલીસ કર્મચારીઓ, ફરિયાદી અને ન્યાયિક અધિકારીઓને તાલીમ આપવામાં આવી છે.
આ માહિતી કેન્દ્રીય મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રી શ્રીમતી સ્મૃતિ ઝુબિન ઈરાનીએ આજે રાજ્યસભામાં એક લેખિત જવાબમાં આપી હતી.
SD/GP/JD
સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો : @PIBAhmedabad /pibahmedabad1964 /pibahmedabad pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com
(Visitor Counter : 184