નીતિ આયોગ
નીતિ આયોગે નિકાસ તૈયારી સૂચકાંક 2021ની બીજી આવૃત્તિ બહાર પાડી
મોટાભાગના દરિયાકાંઠાના રાજ્યો શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનારા છે
ગુજરાત સતત બીજી વખત નંબર 1 પર છે
NITI આયોગે, ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ કોમ્પિટિટિવનેસ સાથે ભાગીદારીમાં, આજે નિકાસ તૈયારી સૂચકાંક  2021 બહાર પાડ્યો.
આ અહેવાલ ભારતની નિકાસ સિદ્ધિઓનું વ્યાપક વિશ્લેષણ છે. ઇન્ડેક્સનો ઉપયોગ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો  દ્વારા તેમના સાથીદારો સામે તેમના પ્રદર્શનને માપદંડ આપવા અને ઉપરાષ્ટ્રીય સ્તરે નિકાસ-આગેવાની વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વધુ સારી નીતિ પદ્ધતિઓ વિકસાવવા સંભવિત પડકારોનું વિશ્લેષણ કરવા માટે કરી શકાય છે.
નિકાસ તૈયારી સૂચકાંક એ ઉપરાષ્ટ્રીય નિકાસ પ્રમોશન માટે નિર્ણાયક મૂળભૂત ક્ષેત્રોને ઓળખવાનો ડેટા આધારિત પ્રયાસ છે.
EPI રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને 4 મુખ્ય સ્તંભો પર રેન્ક આપે છે - નીતિ; બિઝનેસ ઇકોસિસ્ટમ; નિકાસ ઇકોસિસ્ટમ; નિકાસ પ્રદર્શન-અને 11 પેટા-સ્તંભો-નિકાસ પ્રોત્સાહન નીતિ; સંસ્થાકીય ફ્રેમવર્ક; વ્યાપાર પર્યાવરણ; ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર; પરિવહન જોડાણ; નાણાની ઍક્સેસ; નિકાસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર; વેપાર આધાર; આર એન્ડ ડી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર; નિકાસ વૈવિધ્યકરણ; અને ગ્રોથ ઓરિએન્ટેશન.
નીતિ આયોગના વાઈસ ચેરમેન ડૉ. રાજીવ કુમાર દ્વારા નીતિ આયોગના સીઈઓ અમિતાભ કાંત, વાણિજ્ય વિભાગના સચિવ બીવીઆર સુબ્રમણ્યમ અને અન્ય મહાનુભાવોની હાજરીમાં સૂચકાંક બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો.
આ આવૃત્તિએ દર્શાવ્યું છે કે મોટા ભાગના ‘કોસ્ટલ સ્ટેટ્સ’ શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનાર છે, જેમાં ગુજરાત ટોચનું પ્રદર્શન કરનાર છે.
EPI 2021 ભારતના નિકાસ પ્રોત્સાહન માટે ત્રણ મુખ્ય પડકારો લાવે છે. આ નિકાસ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં આંતર-અને આંતર-પ્રાદેશિક તફાવતો છે; સમગ્ર રાજ્યોમાં નબળો વેપાર સમર્થન અને વૃદ્ધિની દિશા; અને જટિલ અને અનન્ય નિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે R&D ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો અભાવ.
EPIનું પ્રાથમિક ધ્યેય તમામ ભારતીય રાજ્યો  વચ્ચે પ્રતિસ્પર્ધાને ઉત્તેજીત કરવાનો છે જેથી અનુકૂળ નિકાસ-પ્રમોશન નીતિઓ લાવી શકાય, સબનેશનલને પ્રોમ્પ્ટ કરવા માટે નિયમનકારી માળખાને સરળ બનાવી શકાય. નિકાસ પ્રોત્સાહન, નિકાસ માટે જરૂરી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવું અને નિકાસ સ્પર્ધાત્મકતા સુધારવા માટે વ્યૂહાત્મક ભલામણો ઓળખવામાં મદદ કરવી. તે સ્પર્ધાત્મક સંઘવાદ અને રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો વચ્ચે વાજબી હરીફાઈને પ્રોત્સાહન આપે છે.
રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો વચ્ચે તંદુરસ્ત સ્પર્ધાને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે સરકાર અને નીતિ ઘડવૈયાઓ માટે ઇન્ડેક્સ એક મૂલ્યવાન સાધન બની શકે છે, તેથી વૈશ્વિક નિકાસ બજારમાં ભારતનું સ્થાન વધારે છે.
અહેવાલ બહાર પાડતી વખતે, નીતિ આયોગના ઉપાધ્યક્ષ ડૉ. રાજીવ કુમારે ટિપ્પણી કરી હતી કે EPI 2021 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને તેમની નિકાસ સંભવિતતાનો મહત્તમ ઉપયોગ કરવા માટે અનુકૂળ નિકાસ ઇકોસિસ્ટમ સુનિશ્ચિત કરવા માટે સારી નિકાસ આધારિત નીતિઓનું આયોજન અને અમલ કરવામાં મદદ કરશે.
નીતિ આયોગના સીઈઓ અમિતાભ કાંતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ઇન્ડેક્સની બીજી આવૃત્તિ સ્પર્ધાત્મક સંઘવાદને પ્રોત્સાહન આપવા અને વૈશ્વિક નિકાસ લેન્ડસ્કેપમાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો વચ્ચે નિષ્પક્ષ હરીફાઈ માટે નોંધપાત્ર ઉત્પ્રેરક બની રહેશે.
ઇવેન્ટ દરમિયાન, વાણિજ્ય વિભાગના સચિવ બી.વી.આર. સુબ્રમણ્યમે હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે ભવિષ્યમાં નિકાસમાં મજબૂત વૃદ્ધિની ખાતરી કરવા માટે રાજ્ય/યુટી સ્તરે અમારી ઉત્પાદન અને માળખાકીય ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા માટે સતત કામ કરવાની જરૂર છે.
ફ્રેમવર્ક:
4 આધારસ્તંભો અને તેમની પસંદગી પાછળનાં તર્ક નીચે આપેલ છે:
- નીતિ: એક વ્યાપક વેપાર નીતિ નિકાસ અને આયાત માટે વ્યૂહાત્મક દિશા પ્રદાન કરે છે.
- વ્યાપાર ઇકોસિસ્ટમ: એક કાર્યક્ષમ બિઝનેસ ઇકોસિસ્ટમ રોકાણને આકર્ષવામાં મદદ કરી શકે છે અને વ્યવસાયો વિકસાવવા માટે સક્ષમ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરી શકે છે.
- નિકાસ ઇકોસિસ્ટમ: આ આધારસ્તંભ વ્યાપાર વાતાવરણનું મૂલ્યાંકન કરવાનો છે, જે નિકાસ માટે વિશિષ્ટ છે.
- નિકાસ પ્રદર્શન: આ એકમાત્ર આઉટપુટ-આધારિત આધારસ્તંભ છે અને રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના નિકાસ પદચિહ્નોની પહોંચની તપાસ કરે છે.
સંપૂર્ણ અહેવાલ અહીં વાંચો: https://www.niti.gov.in/sites/default/files/2022-03/Final_EPI_Report_25032022.pdf
SD/GP/NP
સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો : @PIBAhmedabad /pibahmedabad1964 /pibahmedabad pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com
(Visitor Counter : 842