પર્યાવરણ અને વન મંત્રાલય
પાંચમી યુનાઇટેડ નેશન્સ એન્વાયર્નમેન્ટ એસેમ્બલીમાં 175 દેશો દ્વારા પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણ પર ઐતિહાસિક ઠરાવ અપનાવવામાં આવ્યો
પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણ પર વૈશ્વિક પગલાં લેવા માટેના ઠરાવ પર સર્વસંમતિ વિકસાવવા માટે ભારતે તમામ સભ્ય દેશો સાથે રચનાત્મક રીતે કામ કર્યું છે
ભારતે નક્કર અને અસરકારક પગલાં લઈને પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણને સમાપ્ત કરવાની યાત્રા શરૂ કરી છેઃ શ્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવ
પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણનો સામનો કરવો એ વૈશ્વિક પર્યાવરણીય પડકાર તરીકે ઓળખાય છે. નૈરોબીમાં 28મી ફેબ્રુઆરી 2022થી 2જી માર્ચ 2022 દરમિયાન યોજાયેલ પાંચમી યુનાઈટેડ નેશન્સ એન્વાયર્નમેન્ટ એસેમ્બલી ના ફરી શરૂ થયેલા સત્રમાં પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણને સંબોધવા માટેના ત્રણ ડ્રાફ્ટ ઠરાવો ગણવામાં આવ્યા હતા. વિચારણા હેઠળના ડ્રાફ્ટ ઠરાવોમાંનો એક ભારતનો હતો. ભારત દ્વારા સબમિટ કરાયેલા ડ્રાફ્ટ રિઝોલ્યુશનમાં દેશો દ્વારા તાત્કાલિક સામૂહિક સ્વૈચ્છિક પગલાં લેવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું.
નવી આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદેસર રીતે બંધનકર્તા સંધિ માટે આંતર-સરકારી વાટાઘાટ સમિતિની સ્થાપના કરીને પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણ પર વૈશ્વિક કાર્યવાહી ચલાવવા માટેના ઠરાવ પર સર્વસંમતિ વિકસાવવા માટે ભારત UNEA 5.2માં તમામ સભ્ય દેશો સાથે રચનાત્મક રીતે સંકળાયેલું છે.
ભારતના આગ્રહ પર, વિકાસશીલ દેશોને તેમના વિકાસના માર્ગને અનુસરવા દેવા માટે ઠરાવના લખાણમાં પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણને સંબોધવા માટે પગલાં લેતી વખતે રાષ્ટ્રીય સંજોગો અને ક્ષમતાના સિદ્ધાંતનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
ભારતે આ તબક્કે, સમિતિના વિચાર-વિમર્શના પરિણામોને પૂર્વ-નિર્ણય કરતાં લક્ષ્યો, વ્યાખ્યાઓ, ફોર્મેટ અને પદ્ધતિના વિકાસ સાથે આંતર-સરકારી વાટાઘાટ સમિતિને ફરજિયાત ન કરવા માટે પણ વલણ અપનાવ્યું હતું. પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણને તાત્કાલિક અને સતત ધોરણે સંબોધવા માટે દેશો દ્વારા તાત્કાલિક સામૂહિક સ્વૈચ્છિક પગલાંની જોગવાઈનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
લાંબી લાંબી વાટાઘાટો પછી, 2જી માર્ચ 2022ના રોજ સમાપ્ત થયેલા UNEAના ફરી શરૂ થયેલા પાંચમા સત્રમાં અપનાવવામાં આવેલા “પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણનો અંતઃ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદેસર રીતે બંધનકર્તા સાધન તરફ”ના ઠરાવમાં ભારતના ડ્રાફ્ટ ઠરાવના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો પૂરતા પ્રમાણમાં રાષ્ટ્રીય સંજોગો અને ક્ષમતાઓનો આદર કરતી વખતે સામૂહિક વૈશ્વિક પગલાં માટે સંમત થવા માટે સંબોધવામાં આવ્યા હતા.
175 દેશો દ્વારા દત્તક લેવાના નિર્ણયને ઐતિહાસિક ગણાવતા, કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવે જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં ભારતે પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણને નાબૂદ કરવાની સફર શરૂ કરી છે. પ્લાસ્ટિક પેકેજિંગ પર EPR દ્વારા પગલાં તેમજ ઓછી ઉપયોગિતા અને ઉચ્ચ કચરાની ક્ષમતા ધરાવતી સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિક વસ્તુઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવો.
ઠરાવ હેઠળ સભ્ય દેશોને પ્રવૃત્તિઓ ચાલુ રાખવા અને આગળ વધારવા અને પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણ સામે લડવા માટે સ્વૈચ્છિક પગલાં અપનાવવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ટકાઉ વપરાશ અને ઉત્પાદન સંબંધિત પગલાંનો સમાવેશ થાય છે અને જેમાં પરિપત્ર અર્થવ્યવસ્થાના અભિગમોનો સમાવેશ થાય છે અને રાષ્ટ્રીય કાર્ય યોજનાઓ વિકસાવવા અને અમલમાં મૂકવાનો તથા સંબંધિત રાષ્ટ્રીય નિયમનકારી માળખા હેઠળ આંતરરાષ્ટ્રીય પગલાં અને પહેલો તેમજ તેમના રાષ્ટ્રીય સંજોગોને ધ્યાનમાં લેતા, પ્લાસ્ટિક કચરાના પર્યાવરણીય રીતે યોગ્ય સંચાલન પર આંકડાકીય માહિતી પ્રદાન કરવા માટે સ્વૈચ્છિક ધોરણે પણ સમાવેશ થાય છે..
ઠરાવ એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટરને આંતર-સરકારી વાટાઘાટ સમિતિના પ્રથમ સત્ર સાથે મળીને એક ફોરમ બોલાવવા વિનંતી કરે છે, જ્યાં યોગ્ય હોય ત્યાં હાલની પહેલો પર નિર્માણ કરે છે, જે પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણ સંબંધિત માહિતી અને પ્રવૃત્તિઓની આપલે કરવા માટે તમામ હિતધારકો માટે ખુલ્લું છે.
અગાઉ, ભારતે 2019 માં આયોજિત ચોથી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પર્યાવરણ એસેમ્બલી માં સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિક પ્રોડક્ટ પ્રદૂષણને સંબોધવા પર એક ઠરાવ કર્યો હતો, જે આ મુદ્દા પર વૈશ્વિક ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું.
સ્થાનિક મોરચે, પર્યાવરણ વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલયે ઓછી ઉપયોગિતા અને ઉચ્ચ કચરાની ક્ષમતા ધરાવતી ઓળખાયેલ સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિક વસ્તુઓ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. પ્લાસ્ટિક પેકેજિંગ પર વિસ્તૃત ઉત્પાદકોની જવાબદારી અંગેની માર્ગદર્શિકા પણ સૂચિત કરવામાં આવી છે. વિસ્તૃત ઉત્પાદક જવાબદારી માર્ગદર્શિકા સાથે સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિક પ્રતિબંધ પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણને સંબોધવા માટે કાનૂની માળખું પૂરું પાડે છે.
SD/GP/MR
સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો : @PIBAhmedabad /pibahmedabad1964 /pibahmedabad pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com
(Visitor Counter : 285