નાણા મંત્રાલય
રિટેલ ફુગાવો હાલના વર્ષ દરમિયાન સામાન્ય રહ્યો, વર્ષ 2021-22 માં રિટેલ ફુગાવો 5.2 %
અસરકારક સપ્લાઈ મેનેજમેન્ટના કારણે હાલના વર્ષમાં મોટાભાગની આવશ્યક વસ્તુઓની કિંમતો અંકુશમાં રહી.
રિટેલ અને ડબલ્યુપીઆઈ ફુગાવાના વિચલનમાં ઘટાડા આવવાની આશા
કેન્દ્રીય નાણાં તેમજ કોર્પોરેટ કાર્ય મંત્રી શ્રીમતી નિર્મલા સીતારમણે આજે સંસદમાં આર્થિક સમીક્ષા - 2021-22 રજૂ કરીને કહ્યું કે ગ્રાહક મૂલ્ય સૂચકાંક-સંયુક્ત ના અનુસાર રિટેલ ફુગાવો વર્ષ 2021-22 ણાં 5.2 ટકા થયો, જે 2020-21ના આ જ ગાળામાં 6.6 ટકા હતો. સમીક્ષામાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું કે અસરકારક સપ્લાઈ મેનેજમેન્ટના કારણે આ વર્ષ દરમિયાન વધુમાં વધુ આવશ્યક વસ્તુઓની કિંમતો અંકુશમાં રહી છે.
સ્થાનિક ફુગાવો:
ઘણા ઉભરતા બજારો અને વિકાસશીલ અર્થતંત્રો  અને અદ્યતન અર્થતંત્રોની તુલનામાં, સર્વેક્ષણમાં જાણવા મળ્યું છે કે ભારતમાં ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક - સંયુક્ત  ફુગાવો તાજેતરના મહિનાઓમાં રેન્જ બાઉન્ડ રહ્યો છે, જે ડિસેમ્બર 2021માં 5.2%ને સ્પર્શ્યો હતો. અસરકારક પુરવઠા વ્યવસ્થાપન માટે સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા સક્રિય પગલાંને કારણે મોટે ભાગે શક્ય છે.
વૈશ્વિક ફુગાવો:
આર્થિક સર્વેક્ષણ કહે છે કે 2021માં વૈશ્વિક સ્તરે ફુગાવો વધ્યો હતો કારણ કે અર્થવ્યવસ્થાઓ ખુલવા સાથે આર્થિક ગતિવિધિઓ પુનઃજીવિત થઈ હતી. અદ્યતન અર્થતંત્રોમાં ફુગાવો 2020 માં 0.7% થી વધીને 2021 માં લગભગ 3.1% થયો. દાખલા તરીકે, યુએસએમાં ફુગાવો ડિસેમ્બર 2021માં 7.0%ને સ્પર્શ્યો હતો, જે 1982 પછીનો સૌથી વધુ હતો. યુકેમાં તે ડિસેમ્બર 2021માં 5.4%ની લગભગ 30 વર્ષની ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યો હતો. ઊભરતાં બજારોમાં, બ્રાઝિલમાં ડિસેમ્બર 2022માં 10.1%નો ફુગાવો જોવા મળ્યો હતો. અને તુર્કીમાં પણ બે આંકડાનો ફુગાવો 36.1% ને સ્પર્શી ગયો. આર્જેન્ટિના છેલ્લા 6 મહિના દરમિયાન 50% થી વધુ ફુગાવાનો દર અનુભવી રહ્યું છે.
રિટેલ ફુગાવાના તાજેતરના વલણો:
છૂટક ફુગાવો, 2% થી 6% ની લક્ષ્ય મર્યાદામાં સારી રીતે, એપ્રિલ - ડિસેમ્બર 2020-21 દરમિયાન 6.6% ની સામે ઘટીને 5.2% થયો. સર્વે જણાવે છે કે ખાદ્ય ફુગાવો હળવો થવાને કારણે આ મોટાભાગે આભારી છે. કન્ઝ્યુમર ફૂડ પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ  દ્વારા માપવામાં આવેલ ખાદ્ય ફુગાવો, 2021-22  માં સરેરાશ 2.9% ની નીચી સપાટીએ છે જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં 9.1% હતો.
સર્વે કહે છે કે અસ્થિર ઇંધણની વસ્તુઓને બાકાત રાખવા માટે "રિફાઇન્ડ" કોર ફુગાવાનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. “વાહન માટે પેટ્રોલ” અને “વાહન માટે ડીઝલ” અને “વાહનો માટે લુબ્રિકન્ટ્સ અને અન્ય ઇંધણ” ઉપરાંત “ખાદ્ય અને પીણા” અને “ફ્યુઅલ અને લાઇટ” જેવી વસ્તુઓને હેડલાઇન રિટેલ ફુગાવામાંથી બાકાત રાખવામાં આવી છે. જૂન 2020 થી, રિફાઈન્ડ કોર ફુગાવો પરંપરાગત કોર ફુગાવા કરતાં ઘણો નીચો છે, જે "પરંપરાગત" કોર ફુગાવાના માપદંડમાં બળતણ વસ્તુઓમાં ફુગાવાની અસર દર્શાવે છે.
છૂટક ફુગાવાના ડ્રાઇવરો:
છૂટક ફુગાવાના મુખ્ય ડ્રાઇવરો "પરચુરણ" અને "ઇંધણ અને પ્રકાશ" જૂથ છે. પરચુરણ યોગદાન 2020-21  માં 26.8% થી વધીને 2021-22  માં 35% થયું. સર્વે મુજબ, પરચુરણ જૂથમાં, "પરિવહન અને સંદેશાવ્યવહાર" ના પેટા જૂથે સૌથી વધુ યોગદાન આપ્યું, ત્યારબાદ "આરોગ્ય" આવે છે. બીજી તરફ, ખાદ્યપદાર્થો અને પીણાંનું યોગદાન 59% થી ઘટીને 31.9% થયું છે.
"ઇંધણ અને પ્રકાશ" અને "પરિવહન અને સંચાર":
સર્વેમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે 2021-22  ના સમયગાળા માટે ઉપરોક્ત બે જૂથોમાં ફુગાવો મોટાભાગે ઊંચા આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલ, પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની કિંમતો અને ઊંચા કરને કારણે છે.
વિવિધ:
સર્વે દર્શાવે છે કે પરિવહન અને સંચાર સિવાય; "કપડાં અને પગરખાં" ફુગાવામાં પણ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન વધતો વલણ જોવા મળ્યું છે જે સંભવતઃ ઊંચા ઉત્પાદન અને ઇનપુટ ખર્ચ  તેમજ ગ્રાહક માંગના પુનરુત્થાનને કારણે સૂચવે છે.
ખોરાક અને પીણાં:
સર્વેક્ષણ મુજબ, જૂથમાં માત્ર 7.8% વજન હોવા છતાં, "તેલ અને ચરબી" એ "ખોરાક અને પીણા" ફુગાવામાં લગભગ 60% યોગદાન આપ્યું છે. ખાદ્ય તેલની માંગ મોટાભાગે આયાત  દ્વારા સંતોષવામાં આવે છે અને આ પેટા જૂથમાં ઊંચા ફુગાવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં વધઘટ જવાબદાર છે. ભારતની ખાદ્યતેલોની આયાત છેલ્લા છ વર્ષમાં સૌથી ઓછી હોવા છતાં, મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ, તે 2019-20ની સરખામણીમાં 2020-21માં 63.5% વધી છે.
સર્વેનું અવલોકન છે કે કઠોળનો ફુગાવો ડિસેમ્બર 2021માં ઘટીને 2.4% થયો હતો જે 2020-21માં 16.4% હતો. ખરીફ કઠોળના વાવેતર વિસ્તારમાં વધારો થવા સાથે 142.4 લાખ હેક્ટરના નવા ઊંચા સ્તરે  કઠોળના ભાવમાં વધારો થયો છે. નીચે તરફનો માર્ગ.
ગ્રામીણ-શહેરી ફુગાવાનો તફાવત:
સર્વે નોંધે છે કે જુલાઇ 2018 થી ડિસેમ્બર 2019 દરમિયાન જોવા મળેલા ઊંચા અંતરની સરખામણીમાં 2020 માં ગ્રામીણ અને શહેરી સીપીઆઈ ફુગાવો વચ્ચેનો તફાવત ઘટ્યો હતો. ટૂંકા ગાળા માટે, ખોરાક અને પીણાંના ઘટક, વિચલન માટે મોટાભાગે જવાબદાર પરિબળ છે.
જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક આધારિત ફુગાવાના વલણો:
WPI ફુગાવો વધતો જતો વલણ દર્શાવે છે અને ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2021-22  દરમિયાન 12.5%ને સ્પર્શતા ઊંચો રહ્યો છે. સર્વેનું વર્ણન છે કે ઊંચા ફુગાવાનો એક ભાગ પાછલા વર્ષમાં નીચા આધારને કારણે હોઈ શકે છે કારણ કે WPI ફુગાવો 2020-21 દરમિયાન સૌમ્ય રહ્યો છે.
સર્વેનું અવલોકન છે કે WPI હેઠળ ક્રૂડ પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ પેટા જૂથમાં ખૂબ જ ઊંચી ફુગાવો જોવા મળ્યો છે અને ડિસેમ્બર 2021માં 55.7% હતો. ઉત્પાદિત ખાદ્ય ઉત્પાદનોમાં, ખાદ્ય તેલનો મુખ્ય ફાળો હતો.
WPI અને CPI આધારિત ફુગાવાના દરો વચ્ચે તફાવત:
સર્વે બે સૂચકાંકો વચ્ચે જોવા મળેલા તફાવત માટે ઘણા બધા પરિબળોને આભારી છે. તેમાંના કેટલાકમાં, અન્યો વચ્ચે, બેઝ ઇફેક્ટ, તેમના હેતુ અને ડિઝાઇનમાં વૈચારિક તફાવત, બે સૂચકાંકોના વિવિધ ઘટકોની કિંમતની વર્તણૂક અને માંગમાં મંદતાને કારણે વિવિધતાનો સમાવેશ થાય છે. સર્વે જણાવે છે કે ડબલ્યુપીઆઈમાં બેઝ ઈફેક્ટમાં ધીમે ધીમે ઘટાડો થવાથી ડબલ્યુપીઆઈ અને સીપીઆઈ ફુગાવામાં તેનું વિચલન ઘટવાની અપેક્ષા છે.
લાંબા ગાળાના પરિપ્રેક્ષ્ય:
સર્વે જણાવે છે કે ભારતમાં ફુગાવાના નિર્ધારણમાં સપ્લાય બાજુના પરિબળોના મહત્વને જોતાં, ચોક્કસ લાંબા ગાળાની નીતિઓ મદદ કરે તેવી શક્યતા છે. આમાં બદલાતી ઉત્પાદન પેટર્નનો સમાવેશ થાય છે જે પાકોના ઉત્પાદનમાં વૈવિધ્યકરણ તરફ દોરી જશે, અનિશ્ચિતતાને દૂર કરવા માટે માપાંકિત આયાત નીતિ અને નાશવંત ચીજવસ્તુઓ માટે પરિવહન અને સંગ્રહ માળખા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.
(Visitor Counter : 884