પશુ સંવર્ધન, ડેરી અને મત્સ્ય ઉછેર મંત્રાલય
આવતીકાલથી ‘સાગર પરિક્રમા તબક્કો ચોથો’ શરૂ થશે
સાગર પરિક્રમા એ એક પહેલ છે જેનો હેતુ માછીમારો અને અન્ય હિસ્સેદારોના પ્રશ્નોના ઉકેલ માટે અને ભારત સરકાર દ્વારા અમલી વિવિધ યોજનાઓ અને કાર્યક્રમો દ્વારા તેમના આર્થિક ઉત્થાનને સરળ બનાવવાનો છે.
- 18મી માર્ચ 2023ના રોજ ઉત્તર કન્નડ અને 19મી માર્ચ 2023ના રોજ ઉડુપી અને ત્યાર બાદ દક્ષિણ કન્નડ સુધી બે દિવસ સુધી કર્ણાટકમાં ‘સાગર પરિક્રમા તબક્કો-IV’ યાત્રા ચાલુ રહેશે.
- કાર્યક્રમ દરમિયાન, પ્રગતિશીલ માછીમારોને પ્રધાનમંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજના, KCC અને રાજ્ય યોજના સંબંધિત પ્રમાણપત્રો/મંજૂરીઓ એનાયત કરવામાં આવશે.
- યોજનાઓના વ્યાપક પ્રચાર માટે PMMSY યોજના, રાજ્ય યોજનાઓ, ઇ-શ્રમ, FIDF, KCC વગેરે પરનું સાહિત્ય પ્રિન્ટ મીડિયા, ઇલેક્ટ્રોનિક મીડિયા, વીડિયો, ડિજિટલ ઝુંબેશ દ્વારા માછીમારોમાં જિંગલ્સ દ્વારા લોકપ્રિય કરવામાં આવશે.
- કન્નડમાં સાગર પરિક્રમા પર ગીત લોન્ચ કરવામાં આવશે
- આ પ્રવાસમાં રાજ્યના મત્સ્યોદ્યોગ અધિકારીઓ, માછીમારોના પ્રતિનિધિઓ, માછલી-ખેડૂતો, ઉદ્યોગસાહસિકો, હિતધારકો, વ્યાવસાયિકો, અધિકારીઓ અને દેશભરના વૈજ્ઞાનિકો સાથે હશે.
કર્ણાટક રાજ્યમાં ‘સાગર પરિક્રમા’નો તબક્કો-IV બે દિવસ સુધી ચાલશે; 18મી માર્ચ 2023ના રોજ ઉત્તર કન્નડ અને 19મી માર્ચ 2023ના રોજ ઉડુપી અને ત્યારબાદ દક્ષિણ કન્નડના વિસ્તારને આવરી લેશે. તમામ 3 સ્થાનોને આવરી લેવાશે.
કેન્દ્રીય મત્સ્યોદ્યોગ, પશુપાલન અને ડેરી મંત્રી શ્રી પરષોત્તમ રૂપાલા, મત્સ્યોદ્યોગ, ડેરી અને પશુપાલન અને ડેરી રાજ્ય મંત્રી, ડૉ. સંજીવ કુમાર બાલ્યાન, મત્સ્યોદ્યોગ, પશુપાલન અને ડેરી અને માહિતી અને પ્રસારણ રાજ્ય મંત્રી, ડૉ. એલ. મુરુગન, કેન્દ્રીય કૃષિ રાજ્ય મંત્રી, મત્સ્ય બંદરો અને આંતરિક જળ પરિવહન મંત્રી, કર્ણાટક સરકાર, શ્રમ મંત્રી, કર્ણાટક સરકાર, સમાજ કલ્યાણ અને પછાત વર્ગ કલ્યાણ મંત્રી, કર્ણાટક સરકાર, જિલ્લામાં -પ્રભારી મંત્રી, કન્નડ, પ્રમુખ સિટી મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલ, કારવાર, પ્રમુખ ઉત્તરા કન્નડ ડિસ્ટ્રિક્ટ ફિશ માર્કેટિંગ ફેડરેશન, કારવાર, અધ્યક્ષ કર્ણાટક સ્ટેટ વેસ્ટર્ન કન્ઝર્વેશન ટાસ્ક ફોર્સ, બેંગલુરુ, વિધાનસભાના સ્પીકર્સ અને સભ્યો, વિધાન પરિષદના સભ્ય અને સંસદ સભ્ય, શ્રી જતીન્દ્ર નાથ સ્વેન, IAS, સચિવ, ફિશરીઝ, ભારત સરકાર. ડો. જે. બાલાજી, આઈએએસ જોઈન્ટ સેક્રેટરી, ફિશરીઝ, ભારત સરકાર, શ્રીમતી સલમા કે. ફહલ્મ, આઈએએસ સેક્રેટરી, પશુપાલન અને મત્સ્યોદ્યોગ, કર્ણાટક સરકાર અને મત્સ્યોદ્યોગ વિભાગના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, ભારત સરકાર, રાષ્ટ્રીય મત્સ્ય વિકાસ બોર્ડ, ફિશરીઝ ડિરેક્ટર, કર્ણાટક સરકાર, ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ, ફિશરીશ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા, કર્ણાટક મેરીટાઇમ બોર્ડ અને માછીમારોના પ્રતિનિધિઓ આ કાર્યક્રમમાં ભાગ લેશે. આ પ્રવાસમાં રાજ્યના મત્સ્યોદ્યોગ અધિકારીઓ, માછીમારોના પ્રતિનિધિઓ, માછલી-ખેડૂતો, ઉદ્યોગસાહસિકો, હિતધારકો, વ્યાવસાયિકો, અધિકારીઓ અને સમગ્ર દેશમાંથી વૈજ્ઞાનિકો સાથે હશે.
કાર્યક્રમ દરમિયાન, પ્રધાનમંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજના, KCC અને રાજ્ય યોજના સંબંધિત પ્રમાણપત્રો/મંજૂરીઓ પ્રગતિશીલ માછીમારોને, ખાસ કરીને દરિયાકાંઠાના માછીમારો, માછીમારો અને માછલી ખેડૂતો, યુવા મત્સ્ય ઉદ્યોગ સાહસિકો વગેરેને એનાયત કરવામાં આવશે. PMMSY યોજના, રાજ્ય યોજનાઓ, ઇ- યોજનાઓના વ્યાપક પ્રચાર માટે શ્રમ, એફઆઈડીએફ, કેસીસી વગેરેને પ્રિન્ટ મીડિયા, ઈલેક્ટ્રોનિક મીડિયા, વીડિયો, ડિજિટલ ઝુંબેશ દ્વારા માછીમારોમાં જિંગલ્સ દ્વારા લોકપ્રિય બનાવાશે. કન્નડમાં સાગર પરિક્રમા પર એક ગીત પણ લોન્ચ કરવામાં આવશે.
સાગર પરિક્રમા દેશના દરિયાકાંઠાના સમુદાયના લોકો ખાસ કરીને દરિયાઈ માછીમારોના જીવનની ગુણવત્તા અને આર્થિક સુખાકારીમાં સુધારો કરવા માટે સરકારને વધુ સારી નીતિ ઘડવામાં સક્ષમ બનાવશે. સાગર પરિક્રમાની યાત્રા રાષ્ટ્રની ખાદ્ય સુરક્ષા અને દરિયાકાંઠાના માછીમાર સમુદાયોની આજીવિકા અને દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિની સુરક્ષા માટે દરિયાઈ માછીમારીના સંસાધનોના ઉપયોગ વચ્ચેના ટકાઉ સંતુલન પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કરશે, જેથી માછીમાર સમુદાયોના વિવિધ અંતરને દૂર કરવા, માછીમારીના વિકાસ માટે, ઇકોસિસ્ટમ અભિગમ દ્વારા ટકાઉ અને જવાબદાર વિકાસ સુનિશ્ચિત કરવા માટે ગામડાઓ, અપગ્રેડેશન અને ફિશિંગ બંદરો અને ફિશ લેન્ડિંગ કેન્દ્રો જેવા માળખાકીય સુવિધાઓનું નિર્માણ કરી શકાય.
કર્ણાટક રાજ્યમાં 5.74 લાખ હેક્ટર તાજા પાણીના સ્ત્રોત છે જેમાં 3.02 લાખ હેક્ટરનો સમાવેશ થાય છે. તળાવો અને ટાંકીઓ, 2.72 લાખ હેક્ટર જળાશયો, 8,000 હેક્ટર ખારા પાણીના સંસાધનો અને 27,000 ચો. કિમી. કર્ણાટકના દરિયાકાંઠાના જિલ્લાઓ, દક્ષિણ કન્નડ એકલા કુલ કેચમાં 40% ફાળો આપે છે, ત્યારબાદ ઉત્તર કન્નડ  અને ઉડુપી  આવે છે. દક્ષિણ કન્નડ અને ઉડુપી જિલ્લામાં અનુક્રમે મેંગલુરુ અને માલપે માછીમારીના બંદરો મુખ્ય યોગદાનકર્તા છે. રાજ્યમાં 9.84 લાખ માછીમારો અને 729 માછીમાર સહકારી મંડળીઓ  છે.
રાજ્યના મત્સ્ય ઉત્પાદને વર્ષ 2021-22 માટે ભારતના કુલ માછલી ઉત્પાદનમાં લગભગ 6.6% યોગદાન આપ્યું છે અને કુલ માછલી ઉત્પાદનમાં 3જું સ્થાન, દરિયાઈ માછલી ઉત્પાદનમાં 5મું સ્થાન અને આંતરદેશીય માછલી ઉત્પાદનમાં 7મું સ્થાન ધરાવે છે. રાજ્યમાં માથાદીઠ માછલીનો વપરાશ આશરે 8.08 કિલોગ્રામ છે. 2011-12 દરમિયાન વર્તમાન ભાવે જીએસડીપીમાં મત્સ્યોદ્યોગ ક્ષેત્રનું યોગદાન રૂ. 2,723 કરોડ હતી અને તે વધીને રૂ. 2020-21માં 7,827 કરોડ. 2021-22 દરમિયાન કર્ણાટકમાંથી દરિયાઈ ઉત્પાદનોનું નિકાસ મૂલ્ય રૂ. 1,962.19 કરોડનું 1,20,427 MT હતું.
સાગર પરિક્રમા એ આપણા મહાન સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓ, ખલાસીઓ અને માછીમારોને સલામ કરતા 75મા આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવની ભાવના તરીકે તમામ માછીમારો અને સંબંધિત હિતધારકો સાથે એકતા દર્શાવતી દરિયાકાંઠાના પટ્ટામાં સમુદ્રમાં પરિકલ્પના કરાયેલ એક ઉત્ક્રાંતિ પ્રવાસ છે. તે ભારત સરકાર દ્વારા એક પહેલ છે, જેનો હેતુ માછીમારો અને અન્ય હિસ્સેદારોના પ્રશ્નોને ઉકેલવા અને ભારત સરકાર દ્વારા લાગુ કરવામાં આવી રહેલી વિવિધ મત્સ્યોદ્યોગ યોજનાઓ અને કાર્યક્રમો જેમ કે માછીમારી માટે PMMSY, FIDF અને KCC વગેરે દ્વારા તેમના આર્થિક ઉત્થાનને સરળ બનાવવાનો છે.
ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં લોકોના જીવનની ગુણવત્તા અને આર્થિક સુખાકારીમાં સુધારો કરવા અને આજીવિકાની વધુ તકો ઊભી કરવા માટે, ભારત સરકાર દ્વારા સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ ગોલ્સ ને પહોંચી વળવા સર્વગ્રાહી અભિગમ અપનાવવામાં આવ્યો છે. આવો જ એક કાર્યક્રમ છે સાગર પરિક્રમા જે ગુજરાત, દીવ અને દમણથી શરૂ થઈ અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં પૂર્ણ થઈ ગઈ. બાકીના રાજ્યોમાં ગોવા, કર્ણાટક, કેરળ, તમિલનાડુ, આંધ્રપ્રદેશ, ઓડિશા, પશ્ચિમ બંગાળ, આંદામાન અને નિકોબાર અને લક્ષદ્વીપ ટાપુઓ વગેરે સ્થળોએ દરિયાકાંઠાના માછીમાર લોકોની સમસ્યાઓ જાણવા માટે આ સ્થળોએ માછીમારો, માછીમાર સમુદાયો અને હિતધારકો સાથે વાર્તાલાપ કાર્યક્રમ રાખવાનો ઉદ્દેશ્ય છે.
“સાગર પરિક્રમા”ની સફર 5મી માર્ચ 2022ના રોજ “ક્રાંતિ સે શાંતિ”ની થીમ સાથે તબક્કો-1 તરીકે ગુજરાતના માંડવી થી ઓખા-દ્વારકા સુધી શરૂ થઈ અને 6મી માર્ચ 2022ના રોજ પોરબંદર ખાતે પૂર્ણ થઈ. 3 સ્થાનોને આવરી લેવાયા. 5,000થી વધુ લોકોએ શારીરિક રીતે હાજરી આપી હતી અને લગભગ 10,000 લોકોએ વિવિધ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ જેમ કે યુટ્યુબ અને ફેસબુક દ્વારા લાઈવ પ્રોગ્રામમાં હાજરી આપી હતી તે સાથે આ કાર્યક્રમ ખૂબ જ સફળ રહ્યો હતો.
23 થી 25 સપ્ટેમ્બર 2022 સુધીના તબક્કા-2 કાર્યક્રમમાં માંગરોળ, વેરાવળ, દીવ, જાફરાબાદ, સુરત, દમણ અને વલસાડના 7 સ્થળોને આવરી લેવામાં આવ્યા હતા અને દરિયાકાંઠાના માછીમારોની સમસ્યાઓ જાણવા માટે માછીમારો સાથે વાર્તાલાપ કર્યો હતો. ગુજરાતી ભાષામાં સાગર પરિક્રમા પર એક ગીત લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. 20,000થી વધુ લોકોએ આ કાર્યક્રમમાં શારીરિક રીતે હાજરી આપી હતી અને કાર્યક્રમનું લાઇવ-સ્ટ્રીમિંગ વિવિધ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ જેમ કે YouTube, Facebook પર લગભગ 15,000 લોકોએ જોયું હતું. તબક્કો-III 'સાગર પરિક્રમા' 19મી ફેબ્રુઆરી 2023ના રોજ સુરત હજીરા બંદર, ગુજરાતથી શરૂ કરવામાં આવી હતી અને તેમાં ઉત્તર મહારાષ્ટ્રના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોને આવરી લેવાયા હતા 5 સ્થાનો એટલે કે સાતપાટી , વસઈ, વર્સોવા, ન્યુ ફેરી વ્હાર્ફ  અને સાસન ડોક, અને 20-21 ફેબ્રુઆરી 2023 દરમિયાન મુંબઈના અન્ય વિસ્તારો આવરી લેવાયા હતા. આ કાર્યક્રમ સફળ રહ્યો હતો અને 13500થી વધુ લોકોએ તેમાં પ્રત્યક્ષ હાજરી આપી હતી. આ ઇવેન્ટ વિવિધ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ જેમ કે YouTube, Facebook પર લાઇવ-સ્ટ્રીમ કરવામાં આવી હતી અને લગભગ 10000 લોકોએ નિહાળી હતી. પરિક્રમા 15ના ત્રણ તબક્કા દરમિયાન, ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર અને દીવ અને દમણ યુટી રાજ્યોમાં સ્થાનોને આવરી લેવામાં આવ્યા હતા.
સ્વસ્થ મહાસાગરો અને સમુદ્રો પૃથ્વી પર માનવ અસ્તિત્વ અને જીવન માટે જરૂરી છે. તેઓ ગ્રહના 70 ટકા ભાગને આવરી લે છે અને ખોરાક, ઊર્જા અને પાણી પ્રદાન કરે છે. તેઓ આજીવિકા, આબોહવા પરિવર્તન, વાણિજ્ય અને સુરક્ષા જેવા ઉભરતા જટિલ અને એકબીજા સાથે જોડાયેલા વિકાસના મુદ્દાઓ માટે એક વિશાળ ક્ષેત્ર પ્રદાન કરે છે. આબોહવા પરિવર્તનને ઘટાડવા અને તેની અસરોને સુધારવામાં મહાસાગરો મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. હિંદ મહાસાગર તેના દરિયાકાંઠાના રાજ્યોની અર્થવ્યવસ્થા, સુરક્ષા અને આજીવિકા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
દેશ પાસે 8,118 કિમીનો દરિયાકિનારો છે, જે 9 દરિયાઈ રાજ્યો અને 4 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને આવરી લે છે અને 2.8 મિલિયન માછીમાર લોકોને આજીવિકા સહાય પૂરી પાડે છે. ભારત માછલી ઉત્પાદનમાં વૈશ્વિક હિસ્સાનો 8% ફાળો આપે છે અને વિશ્વમાં ત્રીજા સૌથી મોટા માછલી ઉત્પાદક તરીકે સ્થાન ધરાવે છે. દેશનું કુલ મત્સ્ય ઉત્પાદન 162.48 લાખ ટન છે, જેમાંથી 121.21 લાખ ટન અંતરિયાળ અને 41.27 લાખ ટન દરિયાઈ ઉત્પાદન છે. 2021-22માં ફિશરીઝ નિકાસનું મૂલ્ય 57,586.48 કરોડ રૂપિયા હતું. આ ક્ષેત્ર કૃષિ જીડીપીમાં 6.724% હિસ્સો ધરાવતા GVA માં સ્થિર વૃદ્ધિ દર દર્શાવે છે અને કૃષિ નિકાસમાં લગભગ 17% યોગદાન આપે છે. ભારતમાં, સામાન્ય રીતે મત્સ્યઉદ્યોગ એ ઓપન એક્સેસ ફિશરી છે, જે સરકાર દ્વારા વર્ષોથી રજૂ કરાયેલા વિવિધ કાયદાઓ અને નિયમનકારી પગલાં દ્વારા સંચાલિત થાય છે.
YP/GP/NP
સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો : @PIBAhmedabad /pibahmedabad1964 /pibahmedabad pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com
(Visitor Counter : 183