મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય
G20 EMPOWER સમિટનું આજે ગાંધીનગર, ગુજરાત ખાતે ઉદ્ઘાટન થયું
G20 EMPOWER સમિટ મહિલાઓના નેતૃત્વમાં વિકાસને વેગ આપવાના મુખ્ય પરિણામોની ઉજવણી કરે છે
જો તમે સમતા અને સમાનતા સાથે વિકાસ કરવા માંગતા હોવ તો મહિલાઓને પ્રાથમિકતા આપો; જો તમે સશક્ત ભવિષ્ય ઈચ્છતા હોવ તો મહિલાઓને પ્રાથમિકતા આપો: શ્રીમતી સ્મૃતિ ઝુબિન ઈરાની
ગુજરાતના ગાંધીનગરમાં 1 ઓગસ્ટ 2023ના રોજ જી-20 એમ્પાવર સમિટ યોજાઈ. આ એમ્પાવર સમિટ પ્રથમવાર 11 અને ૧૨ ફેબ્રુઆરી 2023ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશના આગ્રામાં અને બીજી વખત મીટિંગ 5 અને 6 એપ્રિલ, 2023ના રોજ કેરળના તિરુવનંતપુરમમાં યોજાયા પછી આયોજિત થઈ છે. ભારતના જી-20ના પ્રમુખપદ દરમિયાન, મહિલાઓની આગેવાની હેઠળનો વિકાસ માત્ર મહિલા સશક્તિકરણથી પરિવર્તનને ચિહ્નિત કરતા જીવન-અભ્યાસક્રમના અભિગમના આધાર પર નિર્ણાયક કેન્દ્રિત ક્ષેત્ર તરીકે ઉભરી આવ્યો છે.
આ શિખર સંમેલનમાં કુલ 300થી વધારે સહભાગીઓ એ ભાગ લીધો હતો. આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિનિધિઓ ૧૩ જી ૨૦ અને ૪ અતિથિ દેશો અને ૮ આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓના હતા. જેમાં આર્જેન્ટિના, ઓસ્ટ્રેલિયા, બ્રાઝિલ, ફ્રાન્સ, ઇન્ડોનેશિયા, ઇટાલી, જાપાન, મેક્સિકો, રિપબ્લિક ઓફ કોરિયા, સાઉદી અરેબિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા, યુકે, અમેરિકા, બાંગ્લાદેશ, નેધરલેન્ડ્સ, સ્પેન, યુએઇ, ડબલ્યુટીઓ, આઇએસએ, યુએન મહિલા, યુનિસેફ, આઇએલઓ, વર્લ્ડ બેંક અને એડીબીનો સમાવેશ થાય છે.
એમ્પાવર સમિટના ઉદ્ઘાટન સત્રને મહિલા અને બાળ વિકાસ તથા લઘુમતી બાબતોના આદરણીય મંત્રી શ્રીમતી સ્મૃતિ ઝુબિન ઇરાનીએ સંબોધન કર્યું હતું. ગુજરાતના માનનીય મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ; માનનીય મહિલા અને બાળ વિકાસ રાજ્યમંત્રી ડો.મુંજપરા મહેન્દ્રભાઈ; નીતિ આયોગનાં સીઇઓ, શ્રી બી.વી.આર. સુબ્રમણ્યમ, મહિલા અને બાળ વિકાસ સચિવ શ્રી ઇન્દેવર પાંડે; અધ્યક્ષ, જી20 એમ્પાવર, ડો. સંગીતા રેડ્ડી; ચીફ ઓફ સ્ટાફ, ઓફિસ ઓફ એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર, યુએન વુમન, શ્રી મોહમ્મદ નાસિરી; અને ફિક્કીના પ્રમુખ શ્રી સુબ્રકાંત પાંડાનો સમાવેશ થાય છે.
આ શિખર સંમેલને ભારતીય રાષ્ટ્રપતિ પદ હેઠળ જી20 એમ્પાવરનાં તમામ ત્રણ વિષયોને આવરી લેતી કટિબદ્ધતાઓ અને ભલામણોની ઓળખની સાથે સાથે નક્કર પરિણામોની સિદ્ધિ પણ વ્યક્ત કરી હતી, જેમકે, શિક્ષણઃ મહિલા સશક્તિકરણ માટે રમત-પરિવર્તનનો માર્ગ, મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકતાઃ ઇક્વિટી અને અર્થતંત્ર માટે વિન-વિન તથા પાયાનાં સ્તરે તમામ સ્તરે મહિલા નેતૃત્વને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ભાગીદારીનું સર્જન કરવું. ત્રણેય માટે એક આવશ્યક સક્ષમ એ ડિજિટલ સમાવેશ છે. ચાલુ વર્ષ દરમિયાન જી20 એમ્પાવરે કેટલીક ચાલુ પહેલોમાં વધારો કર્યો છે, ત્યારે નક્કર નવા ઉત્પાદનનો વિકાસ પણ કર્યો છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રની મહિલાઓના કાર્યકારી નિદેશક કાર્યાલયના ચીફ ઓફ સ્ટાફ, શ્રી મોહમ્મદ નાસિરીએ મહિલાઓની આગેવાનીમાં વિકાસનો અભિગમ અપનાવવા બદલ ભારતની પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે એ બાબત પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો કે, મહિલાઓ માટે વિકાસથી માંડીને મહિલાઓની આગેવાની હેઠળના વિકાસ તરફના અર્થશાસ્ત્રમાં આ પરિવર્તન સત્તાના ધરતીકંપમાં પરિવર્તન લાવે છે, જે મહિલાઓને લાભાર્થીઓમાંથી ફાળો આપનાર તરફ વાળે છે. ભારત દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા જી20ના 'વન અર્થ, વન ફેમિલી, વન ફ્યુચર' સૂત્રમાં તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, 'વન ચાન્સ'નો અર્થ એ થાય છે કે આપણી પાસે ટકાઉ ભવિષ્ય તરફ પાછા ફરવાની વધુ એક તક છે અને આમ કરવાની ચાવી લિંગ સમાનતામાં રહેલી છે.
માનનીય રાજ્ય મંત્રી, મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રી, ડો.મુંજપરા મહેન્દ્રભાઈ એ બાબતનો સ્વીકાર કર્યો છે કે આર્થિક વિકાસમાં મહિલાઓને વધુ અસરકારક રીતે પ્રદાન કરવા માટે સશક્ત બનાવવા માટે ડિજિટલ લિંગ વિભાજનને સંકુચિત કરવું મહત્ત્વપૂર્ણ છે અને તે માટે આપણે મૂળભૂત અને અદ્યતન ડિજિટલ સંસાધનો, શિક્ષણ, ઉદ્યોગસાહસિકતાની તકો અને મહિલાઓ અને છોકરીઓ માટે નેતૃત્વની ભૂમિકાઓમાં મહિલાઓની સુલભતામાં સુધારો કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની જરૂર છે. ડિજિટલ જેન્ડર ગેપની ગતિશીલતાને સમજવા માટે લિંગ-અસંગત ડેટા એકત્રિત કરવાની પણ તાતી જરૂર છે.
માનનીય મહિલા અને બાળ વિકાસ તથા લઘુમતી બાબતોનાં મંત્રી શ્રીમતી સ્મૃતિ ઝુબિન ઇરાનીએ એવી આશા વ્યક્ત કરી હતી કે, TechEquity, ડિજીટલ ઈન્ક્લુઝન પ્લેટફોર્મ સમિટમાં વિકસિત અને લોન્ચ કરવામાં આવી હતી ભારતના જી20 પ્રેસિડેન્સી હેઠળ શિક્ષણમાં વિશ્વભરની મહિલાઓ માટે મૂલ્યવાન અને ઉપયોગી થશે અને ત્યારબાદ કારકિર્દીમાં પરિવર્તન અને પ્રગતિ માટે સક્ષમ તરીકે, ખાસ કરીને STEMમાં ઉપયોગી નીવડશે. પ્લેટફોર્મ વિશ્વભરની મહિલાઓને પ્લેટફોર્મ પર પૂરા પાડવામાં આવતા તાલીમ કાર્યક્રમો અને સંસાધનો દ્વારા ડિજિટલ સાક્ષરતા, નાણાકીય સાક્ષરતા અને તકનીકી ક્ષેત્રો પર પોતાને શિક્ષિત કરવા અને આગળ વધારવા માટે સક્ષમ બનાવવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે. જી20 સભ્યો અને અતિથિ દેશો દ્વારા અભ્યાસક્રમો પ્રસ્તુત કરવામાં આવી રહ્યા છે, ત્યારે એવી કલ્પના કરવામાં આવી છે કે આ અભ્યાસક્રમો 120 આંતરરાષ્ટ્રીય અને ભારતીય ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ થશે. આ પ્લેટફોર્મ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે 10 લાખ વપરાશકર્તાઓની પહોંચની કલ્પના કરે છે.
જી-૨૦ એમ્પાવર ઉદ્યોગો અને વ્યવસાયોમાં આંતરદૃષ્ટિ અને શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓમાંથી શીખવા અને જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્રોમાં જ્ઞાનની વહેંચણીને મજબૂત કરવા માટેના એક મંચ તરીકે સેવા આપે છે. આ માટે જી20 એમ્પાવર શ્રેષ્ઠ પ્રયાસો પ્લેબુક ભારતના રાષ્ટ્રપતિ પદ હેઠળ નોંધપાત્ર રીતે વિસ્તૃત કરવામાં આવ્યું છે. વ્યાપક પહોંચ અને સર્વેક્ષણો સાથે, પ્લેબુકમાં 19 જી20 દેશોમાંથી 149 શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ ઉમેરવામાં આવી છે. પ્લેબુકને સરળતાથી સુલભ બનાવવા માટે તેનું ડિજિટાઇઝેશન કરવામાં આવ્યું છે. ભારતીય રાષ્ટ્રપતિએ મુખ્ય વિષય તરીકે સ્થાનિક સ્તરે મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકો અને સામુદાયિક આગેવાનો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હોવાથી, સ્થાનિક અથવા તળિયાના સ્તરે મહિલાઓ માટે પહેલો વધારવા માટે ખાનગી ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે પ્લેબુકમાં ચોથું નવું ધ્યાન કેન્દ્રિત ક્ષેત્ર ઉમેરવામાં આવ્યું હતું.
જી20 એમ્પાવર ટીમને તેની વિવિધ સફળતાઓ માટે અભિનંદન પાઠવતા માનનીય મહિલા અને બાળ વિકાસ તથા લઘુમતી બાબતોના મંત્રી, શ્રીમતી સ્મૃતિ ઝુબિન ઇરાનીએ નોંધ્યું હતું કે, ભારતના રાષ્ટ્રપતિએ ભારતની એસએચજી ક્રાંતિ પર સફળતાપૂર્વક ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને પાયાના સ્તરે મહિલાઓને અવાજ આપ્યો છે, જેમાં 80 મિલિયન સ્વસહાય જૂથોની 80 મિલિયન મહિલાઓ 34 અબજ ડોલરનું નાણાકીય મૂલ્ય ધરાવે છે. તેમણે નિરીક્ષણ કર્યું હતું કે પ્લેબુક હવે તળિયાના સ્તરે મહિલાઓના જીવન અને સિદ્ધિઓની ઝલક પૂરી પાડશે, એવી વાર્તાઓ જે અન્યથા સાંભળવામાં આવી ન હોત. પ્રથમ વખત, KPI ડેશબોર્ડ નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગોમાં મહિલાઓની ભૂમિકાને પણ પ્રથમ વખત જોશે.
જી20 એમ્પાવરના અધ્યક્ષ ડૉ. સંગીતા રેડ્ડીએ જણાવ્યું હતું કે મહિલાઓને ખરા અર્થમાં સશક્ત બનાવવા માટે સમાજના તમામ સ્તરોમાં નેતૃત્વ અને નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં તેમની ભૂમિકાને પોષવાની જરૂર છે, જેમાં જી20 એમ્પાવર ભલામણો તે લક્ષ્ય તરફના નોંધપાત્ર પગલાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
એમ્પાવર હેઠળ કાર્યકારી જૂથોએ મહત્વપૂર્ણ થીમ્સ – કોર્પોરેટ મહિલા સશક્તિકરણ, સ્ટેમ અને નાણાકીય સર્વસમાવેશકતા પરના 3 પેપર્સ વિકસિત કર્યા છે.
મહિલાઓની ભાગીદારી અને પ્રગતિને આગળ વધારવા માટે, જી 20 એમ્પાવરમાં વકીલો તેમની કંપનીઓ, ક્ષેત્રો, નેટવર્ક્સ અને દેશોની અંદર જી20 એમ્પાવર સંદેશાઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સીઇઓ અને સંસ્થાના વડાઓમાંથી ઓનબોર્ડ છે. ભારતના રાષ્ટ્રપતિ પદ હેઠળ, હિમાયતીઓની સંખ્યા 380 થી વધીને 544 થઈ ગઈ છે, જેમાંથી 100 થી વધુ ઉમેરાઓ ભારતમાંથી આવ્યા છે.
જી20 એમ્પાવરના અધ્યક્ષ ડૉ. સંગીતા રેડ્ડીએ એમ પણ જણાવ્યું હતું કે એમ્પાવર દ્વારા પ્રસ્તાવિત પગલાં મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોને અર્થતંત્રના મજબૂત આધારસ્તંભ બનવા સક્ષમ બનાવવા માટે છે. સશક્તિકરણ એ ખાનગી ક્ષેત્રને આગળ વધવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યું છે, માત્ર ફાઇનાન્સરો અને ખરીદનારાઓ તરીકે જ નહીં, પરંતુ માર્ગદર્શક અને વૃદ્ધિના સક્ષમકર્તા તરીકે પણ છે. માર્ગદર્શન પ્લેટફોર્મ એમ્પાવર જોડાણના પરિણામ તરીકે માર્ગદર્શકો અને મેન્ટીઝને એક સાથે લાવવા માટે બનાવવામાં આવી છે.
ભારતના રાષ્ટ્રપતિ પદ હેઠળ પ્રથમ તરીકે, 73 પ્રેરણાદાયી ગાથાઓ 9 દેશોમાંથી જી-20 એમ્પાવર વેબસાઇટ પર જી20 એમ્પાવર વેબસાઇટ પર સમગ્ર જી-20 દેશોમાંથી હાંસલ કરનારી મહિલાઓની સફળતાની ગાથાઓને ઉજાગર કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે અને આગામી પેઢીની છોકરીઓ અને મહિલાઓને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે દેશોને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે.
ભારતે તેની નીતિગત કાર્યવાહીમાં નાગરિકોના જોડાણ પર ભાર મૂક્યો છે. આને ખરા અર્થમાં લોકોની જી-20 બનાવવાના લક્ષ્ય સાથે, 51 જન ભાગીદારી અથવા સિટિઝન એંગેજમેન્ટ કાર્યક્રમો મહિલા સશક્તિકરણ અને તેના અંતર્ગત કાર્યોના સંદેશને 100,000થી વધુ લોકોમાં પ્રસારિત કરવા માટે EMPOWER હેઠળ યોજવામાં આવ્યા હતા
મહિલા અને બાળ વિકાસ સચિવ શ્રી ઇન્દેવર પાંડેએ જણાવ્યું હતું કે, માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ નવા ભારતની કલ્પના કરી છે, જેમાં મહિલાઓ મજબૂત, સ્થાયી અને સર્વસમાવેશક વૃદ્ધિને આગળ વધારવામાં સમાન અને મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા અદા કરે. ભારતના રાષ્ટ્રપતિ પદ દરમિયાન, વૈશ્વિક પ્રગતિ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાને જાળવી રાખવાનો દ્રઢ નિશ્ચય કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં મહિલાઓ લોકો, ગ્રહ અને સમૃદ્ધિના એકબીજા સાથે જોડાયેલા સ્તંભોમાં સફળતા પ્રાપ્ત કરવાના કેન્દ્રમાં છે.
ગુજરાતના માનનીય મુખ્યમંત્રીશ્રી, શ્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ મહિલા સશક્તિકરણ માટે ગુજરાત સરકારની વિવિધ યોજનાઓ અને પહેલો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે સર્વસમાવેશક અને ટકાઉ વિકાસ હાંસલ કરવા તરફ મહિલા સશક્તિકરણની કેન્દ્રીયતા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે જેન્ડર ડિજિટલ વિભાજનને દૂર કરવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો અને નવી ટેકનોલોજી દ્વારા સંચાલિત વિકસતા જોબ માર્કેટને સફળ બનાવવા માટે જરૂરી ડિજિટલ કૌશલ્યો સાથે મહિલાઓને સશક્ત બનાવવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.
કેટલીક પ્રતિબદ્ધતાઓ અને પહેલો મારફતે, જી20 એમ્પાવર પરિણામો, પ્રતિબદ્ધતાઓ અને ભલામણો એવા વિશ્વના નિર્માણને વેગ આપશે કે જ્યાં મહિલાઓ પાસે જરૂરી કૌશલ્યો, સંસાધનોની સુલભતા, સહાયક માળખાગત સુવિધાઓ અને પર્યાવરણ અને મહિલાઓની આગેવાની હેઠળના વિકાસ તરફ પરિવર્તનશીલ પરિવર્તન માટે માર્ગદર્શન હશે.
મહિલા અને બાળ વિકાસ તથા લઘુમતી બાબતોના આદરણીય મંત્રી શ્રીમતી સ્મૃતિ ઝુબીન ઇરાનીએ ઉદઘાટન સત્રનું સમાપન તેમના પ્રેરણાદાયી શબ્દો સાથે કર્યું હતું, "જો તમે સમાનતા અને સમાનતા સાથે વિકાસ કરવા માંગતા હો, તો મહિલાઓને પ્રાથમિકતા આપો. જો તમે સશક્ત ભવિષ્ય ઇચ્છતા હોવ તો મહિલાઓને અગ્રતા બનાવો ".
YP/GP/JD
(Visitor Counter : 176