প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয়
‘কৃষি ২০২২: দুগুণে বঢ়িব কৃষকৰ আয়’ শীৰ্ষক ৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনত দিয়া প্ৰধান মন্ত্ৰীৰ ভাষণ
দেশৰ ভিন্ন প্ৰন্তৰ পৰা আহি ইয়াত উপস্থিত হোৱা বিজ্ঞানীসকল, কৃষক-বন্ধুসকল আৰু বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল, আজি আমি এটা অতিকে গুৰুত্বপূৰ্ণ, জৰুৰী আৰু আৱশ্যকীয় বিষয় সম্পৰ্কে আলোচনা কৰিবলৈ ইয়াত সমবেত হৈছোহি। ইমান পৰে মই আপোনালোকৰ দৃষ্টিভংগী তথা বক্তব্য শুনিলো। বিষয়টো সন্দৰ্ভত আপোনালোকে অতি আন্তৰিকতাৰে আৰু বিস্তৃত ভাৱে আলোলোচনা কৰাৰ বাবে জয়জয়তে মই আপোনালোক আটাইকে অভিনন্দন জ্ঞাপন কৰিছো। এই কথা সত্য যে বিগত হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি কৃষিয়ে আমাৰ সভ্যতা-সংস্কৃতিৰ স্বৰূপ নিৰ্দ্ধাৰণ কৰাৰ লগতে শক্তিবৰ্দ্ধনো কৰি আহিছে।
‘কৃষি ধন্য, কৃষি মেধ্যা
জন্তৌনৱ জীৱনম্ কৃষি,
অৰ্থাত, কৃষিয়ে সম্পত্তি আৰু প্ৰজ্ঞাৰ যোগান ধৰাৰ উপৰিমানুহৰ জীৱনৰ আধাৰো গঢ়ি দিয়ে। সেয়ে ই এক সময়-সিদ্ধ ধাৰণা। এই সন্দৰ্ভত ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰ ভাৰতীয় কৌশলে সমগ্ৰ পৃথিৱীকে দিক্-দৰ্শন কৰাই আহিছে; কৃষিক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ হোৱা অসংখ্য কলা-কৌশলক পৃথিৱীবাসীক চিনাকী কৰাই দিছে ভাৰতে। এই প্ৰসংগত ক’বলৈ যাওতে আমি ইতিহাসৰ লগতে বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ কথাও মনলৈ আনি ল’ব লাগিব।
বুৰঞ্জীৰ পাত মেলিলে নিশ্চয় দেখিব যে পুৰাতন কালৰে পৰা বিভিন্ন পদ্ধতি, কলা-কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি ভাৰতে কৃষি-কৰ্ম কৰা দেখি আন দেশৰ বাসিন্দাসকলে আক্ষৰিক অৰ্থতে তৱধ মানিছিল। আমাৰ দেশত সময়তকৈ আগবঢ়া এনে অনুশীলন আৰু প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল যে পৰৱৰ্তী সময়ত এইবোৰ পৃথিৱীবাসীয়ে শিকিবলৈ আগবাঢ়ি আহিছিল। ‘ঘগ’ আৰু ‘ভদ্দৰী’ৰ দৰে মহান কৃষক-কবিয়ে তেওঁলোকৰ কবিতাৰে কৃষক-সমাজক বতৰৰ বতৰা দিয়াৰ লগতে খেতি-বাতি কৰাৰ বিভিন্ন কলা-কৌশল আদিৰ দৈনন্দিন শিক্ষাও প্ৰদান কৰিছিল। পিছে, ঔপনিৱেশিকতাৰ সুদীৰ্ঘ সময়চোৱাত যুগ যুগ ধৰি আহৰণ কৰা অভিজ্ঞতা আৰু কৃষি আন্তঃগাঁথনিৰ কথা আমাৰ সমাজেপাহৰি পেলাবলগীয়া হ’ল। অৱশেষত যেনিবা স্বাধীনতাৰ পৰৱৰ্তী কালত আমাৰ খেতিয়কসকলে কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰি আকৌ এবাৰলৈ কৃষিৰ নিয়ন্ত্ৰণ নিজৰ আয়ত্তলৈ আনিবলৈ সক্ষম হ’ল। কৃষক ৰাইজৰ কঠোৰ শ্ৰমৰ বিনিময়ত স্বাধীনোত্তৰ ভাৰতে খাদ্য-দ্ৰব্য উত্পাদনৰ ক্ষেত্ৰত আত্মনিৰভৰশীলতাও অৰ্জন কৰি ল’লে। অতি শেহতীয়া ভাবে যোৱাটো বছৰত দেশৰ কৃষকে খদ্য-দ্ৰব্য আৰু শাক-পাচলিৰ অভুতপূৰ্ব উত্পাদন কৰি অভিলেখেই ৰচনা কৰিছল।কৃষকৰাইজৰ অপৰিসীম দক্ষতা আৰু কঠোৰ পৰিশ্ৰমৰ সুবাদত দেশত মাত্ৰ এটা বছৰৰ ভিতৰতে মাহজাতীয় দ্ৰব্যৰ উত্পাদন ১৭নিযুত টনৰ পৰা একে কোবে ২৩নিযুত টনলৈ বৃদ্ধি পায়। স্বাধীনতাৰ পৰৱৰ্তী সময়চোৱাত দেশৰ কৃষিখণ্ড বহু পৰিমানে প্ৰসাৰিত হ’ল যদিও কৃষকৰ বিকাশ কিন্তু সেই অনুপাতে নহ’ল। আনখণ্ডৰ তুলনাত কৃষিখণ্ডৰ পৰা হোৱা আয়ৰ হাৰ দিনে দিনে কমিবলৈ ধৰিলে। এনেপৰিস্থিতিত পিচৰ প্ৰজন্মসমূহে খেতি-বাতিৰ প্ৰতি মোহ ত্যাগ কৰি উন্নত চাকৰিৰ সন্ধানত চহৰ-নগৰলৈ ঢাপলি মেলিবলৈ ধৰিলে, আনকি এসময়ত ভাল চাকৰিৰ মোহো এৰি সৰু-সুৰা কাম-কাজতো সোমাই পৰিবলৈ ধৰিলে। দেশবাসীক অন্নৰ নিশ্চয়তা প্ৰদান কৰা খেতিয়কৰাইজৰ আয়ৰ নিৰাপত্তাও যেন দিনে দিনে হ্ৰাস পাবলৈ ধৰিলে। আপোনালোক সকলোৱে এই পৰিস্থিতিৰ কথা জানে, হয়তো মোতকৈ ভালকৈহে জানে চাগৈ। তথাপি মই আগৰ পৰিস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰিছো, কিয়নো বহু সময়ত পুৰণি পৰিস্থিতিৰ বিশ্লেষণৰ জৰিয়তে নতুন পথৰ সন্ধান পোৱা যায়। আনকি কেতিয়াবা আকৌ ইয়াৰ আধাৰত নতুন ধ্যান-ধাৰণা বিকশিত হোৱাও দেখা যায়। আগতে হোৱা ভুল-ত্ৰুতি আতঁৰাই পিচৰ প্ৰয়াসত সাফল্য আহৰণ কৰিব পৰাতো যুগ-সিদ্ধ কথা। কৃষকৰ আয় দুগুণে বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে এনে বিশ্লষণ হোৱাটো নিতান্তই বাঞ্চনীয়। পিছে, পূৰ্বৰ প্ৰয়াসৰে এই কঠিন লক্ষ্যত উপনীতত হ’বগৈ পৰা নাযাব, বৰং ইয়াৰ বাবে কৃষি খণ্ডত অব্যাহত থকা দৃষ্টভংগীৰ আমূল পৰিৱৰ্তন হ’বই লাগিব। আমি সৰু-সুৰা খুটি-নাটিবোৰ আঁতৰাই গৈ থাকিলেই কৃষি-ক্ষেত্ৰৰ আন্দোলনে পূৰ্ণতা লাভ কৰিব পাৰিব।
পথাৰ এখনত এডাল দীঘল ৰছা লগাই গৰু এটা এৰাল দি থ’লে গৰুটোৱে ঘূৰণীয়াকৈ পকাই থাকিবলৈ ধৰে। আচলতে গৰুটোৱে পোণে-পোণে আগুৱাই গৈ থাকে বুলিয়ে ভাবে যদিও ডিঙিত ৰছাডাল বান্ধি থোৱা থাকে বাবে এটা নিৰ্দিষ্ট সীমাৰ ভিতৰত গৰুটোৱে পৰিক্ৰমা অব্যাহত ৰাখিবলৈ বাধ্য হয়। কৃষিখণ্ডৰ অৱস্থাটোও ঠিক তেনেকুৱাই হৈ আছে। সেয়ে খণ্ডটোক এই পৰিস্থিতিৰ পৰা উলিয়াই আনিবলৈ হ’লে আমি সকলোৱে আমাৰ দায়িত্ববোৰ পালন কৰিবই লাগিব।
কৃষকৰ উন্নয়নৰ কথা চিন্তা কৰিয়ে বীজৰ পৰা উত্পাদিত সামগ্ৰীৰ বিপণনলৈকে সকলো পৰ্যায়ত থাকিব পৰা খুটি-নাটি আঁতৰাবলৈ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা হৈছে। স্বয়ং-সম্পূৰ্ণতাৰ এই যুগত কৃষকৰাইজৰ উপযোগী হ’ব পৰা এক বাতাবৰণ গঢ়ি তোলাৰ বাবে প্ৰয়াস অব্যাহত ৰখা হৈছে। চৰকাৰে বহুকেইটা মন্ত্ৰালয়ৰ লগতে নীতি আয়োগ, আপোনালোকৰ দৰে বহু সংখ্যক বিজ্ঞানী, কৃষক তথা এই ক্ষেত্ৰৰে জড়িত অন্যান্য অংশীদাৰ গোটসমূহক একত্ৰীত কৰি এখন পৰামৰ্শদাতা সমিতি গঠন কৰিছে। এই সমিতিয়ে প্ৰদান কৰা পৰামৰ্শ তথা সমাধান সূত্ৰৰ আধাৰত চৰকাৰে আগুৱাই যোৱাৰ বাবে পথনিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰি উলিয়াইছে।
শেহতীয়া বাজেটত দেশৰ কৃষকসমাজে উত্পাদন কৰা খাদ্য-শস্যৰ উচিত দাম আদায় দিয়াৰ বাবে চৰকাৰে কেতবোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰাৰকথা ঘোষণা কৰিছে। পাশা পেটেলেও এই আঁচনিৰ কথা বৰ উত্সাহেৰে বাখ্যা কৰিছে। এই আঁচনিৰ অধীনত কৃষকৰাইজে তেওঁলোকৰ উত্পাদিত সামগ্ৰীৰ বাবদ উত্পাদন ব্যয়তকৈ ৫০শতাংশ অধিক, অৰ্থাত তেওঁলোকে কৰা খৰছতকৈ ডেৰগুণ অধিক মূল্য লাভ কৰিব। কৃষকসকলে যাতে এই আঁচনিৰ সুফলসমূহ সম্পূৰ্ণ ৰূপে লাভ কৰিব পাৰে সেই কথা নশ্চিত কৰিবলৈকে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ৰাজ্যচৰকাৰসমূহৰ সৈতে বিশেষ ঘনিষ্ঠতাৰে কাম কৰি আছে।
আগৰ আঁচনিসমূহৰ সীমাবদ্ধতা আঁতৰাই ইয়াক এক সুৰূঙা নথকা ব্যৱস্থা হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ বিশেষ প্ৰয়োজনীয়তা আছে।
প্ৰিয় ভাই-ভনীসকল, কৃষকসকলৰ আয় বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে চৰকাৰে ৪টা পৃথক পৰ্যায়ত পদক্ষেপ গ্ৰহণত গুৰুত্বআৰোপ কৰিছে। প্ৰথম পৰ্যায়ত কৃষকৰ উত্পাদন ব্যয় হ্ৰাস কৰাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে। দ্বিতীয়তে উত্পাদিত সামগ্ৰীৰ বাবদত কৃষকসকলক উচিত দাম দিয়াত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে। সেইদৰে উত্পাদিত সা-সামগ্ৰী আদান-প্ৰদানৰ বেলিকা হোৱা পৰিবহণ ব্যয়ৰ পৰিমান যথা সম্ভৱ হ্ৰাস কৰাৰ লগতে কৃষকসকলক অতিৰিক্ত আয় কৰাৰ বাবে সুযোগ দানৰ পদক্ষেপ লোৱা হৈছে। এই চাৰিটা পৰ্যায়ৰ ভিত্তিতে চৰকাৰে নীতিগত, কাৰিকৰী, কিম্বা ন্যায়িক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছে। কাৰিকৰী কৌশলসমূহৰ সৈতে যিমান পাৰি অধিক ভাবে আমি আমাৰ সিদ্ধান্তসমূহক সংলগ্ন কৰাত গুৰুত্ব দিয়াৰ পৰিপ্ৰেক্ষিততে আজি আমি সুফল লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছো।
ইউৰিয়াত ‘নিম কোটিং’ কৰাৰ সিদ্ধান্তই উত্পাদন বৃদ্ধি কৰাৰ বিপৰীতে খেতিয়ক ৰাইজৰ খেতিৰ বাবদ হোৱা বিনিয়োগৰ পৰিমান বহুখিনি হ্ৰাস কৰিলে বুলি উল্লেখ কৰিবই লাগিব। ১০০শতাংশ হাৰত কৰা ‘নিম কোটিঙ’ৰ ফলত ইউৰিয়াৰ পাৰদৰ্শীতা বহু পৰিমানে বৃ্দ্ধি পালে। আজিৰতাৰিখত আমাৰ কৃষকে একেডোখৰ মাটিত কম পৰিমানৰ ইউৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে।এনেবোৰ কাৰণতে কৃষকৰ আয় বৃদ্ধি পাইছে আৰু এয়া সম্ভৱ হৈছে ইউৰিয়াত ‘নিম কোটিং’ কৰাৰ সুবাদতে।
প্ৰিয় ভাই-ভনীসকল, এই পৰ্যন্ত দেশৰ ১১কোটিতকৈও অধিক কৃষকক ভূমি স্বাস্থ্য পত্ৰ প্ৰদান কৰা হৈছে। এই ভূমি স্বাস্থ্য পত্ৰৰ বাবেও মাটিৰ উত্পানশীলতা বাঢ়িবলৈ লৈছে। এতিয়া আমাৰ কৃষকে কোনডোখৰ মাটিত দৰাচলতে কিমান সাৰ লাগিব, অথবা কি সাৰ প্ৰয়াগ কৰাৰ প্ৰয়োজন হ’ব সেই কথা জানিব পৰা হৈছে এই ভূমি স্বাস্থ্য পত্ৰৰ সুবাদত। দেশৰ ১৯খন ৰাজ্যত চলোৱা এক সমীক্ষাৰ তথ্য মতে সংশ্লিষ্ট ৰাজ্যসমূহত ৰাসায়নিক সাৰ প্ৰয়োগৰ পৰিমান ৮-১০শতাংশ হাৰে হ্ৰাস পাইছে যদিও এই ভূমি পত্ৰ সুবাদত কিন্তু একেখিনি মাটিত ৫-৬শতাংশ হাৰত উত্পাদনশীলতা বাঢ়িবলৈ ধৰিছে। অৱশ্যে দেশৰ প্ৰতিগৰাকী খেতিয়কে ভূমি স্বাস্থ্য পত্ৰ লাভ কৰিলেহে এই আঁচনিখনৰ সৰ্বাধিক লাভ আদায় কৰিব পৰা যাব। আৰু এয়া সম্ভৱ হ’বলৈ দেশত এটা অনুকূল বাতাবৰণ গঢ়ি তুলি পাৰিব লাগিব। ইয়াৰ বাবে ভূমি স্বাস্থ্য পত্ৰৰ পৰীক্ষণৰ আধাৰত উত্পাদিত সামগ্ৰীৰ তালিকাসমূহকৃষি বিজ্ঞানৰ স্নাতক পৰ্যায়ৰ পাঠ্যক্ৰমতঅন্তৰ্ভূক্ত কৰাৰ বাবে মই পৰামৰ্শ আগবঢ়াব খুজিছো। পাঠ্যক্ৰমৰ এই খণ্ড দক্ষতা বিকাশ কাৰ্যক্ৰমৰ সৈতেও সংযোগ কৰা উচিত হ’ব বুলি মই ভাবো।
এই পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰাসকলক এক বিশেষ প্ৰমাণ পত্ৰ প্ৰদানৰ কথাও আমি ভাবি আছো। এই প্ৰমাণ পত্ৰৰ ভিত্তিত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে গাঁও অঞ্চলত ভূমি পৰীক্ষণ কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰাৰ অৰ্হতা লাভ কৰিব। ইয়াৰ বাবে তেওঁলোকে মুদ্ৰা যোজনাৰ জৰিয়তে যাতে ঋণ লাভ কৰিব পাৰে তাৰ বাবেও আমি চিন্তা-চৰ্চা কৰি আছো। যেতিয়া এইসমূহ পৰীক্ষাগাৰৰ তথ্যাৱলী কেন্দ্ৰীয় তথ্য-ভাণ্ডাৰৰে সংযুক্ত হ’ব আৰু ভূমি স্বাস্থ্য সম্পৰ্কীয় পৰিসংখ্যা কেন্দ্ৰীয় পৰ্টেলত উপলব্ধ হ’ব তেতিয়া কৃষক আৰু বিজ্ঞানী উভয় পক্ষই উপকৃত হ’ব। আমি কিন্তু কৃষি বিজ্ঞানীসকলে ভূমি স্বাস্থ্য পত্ৰৰ এই কেন্দ্ৰীয় ভাণ্ডাৰ ব্যৱহাৰ কৰি ভূমি স্বাস্থ্য সম্পৰ্কীয় তথ্য, পানীৰ পৰ্যাপ্ততা অথবা জলবায়ু সম্পৰ্কীয় তথ্য-পাতি পোণ-পতীয়াকৈ কৃষক ৰাইজক দিব পৰাকৈ এটা ব্যৱস্থা বিকশিত কৰি ল’ব লাগিব।
বন্ধুসকল, দেশৰ কৃষি নীতি এক নতুন দৃষ্টি-ভংগীৰে যুগুতাই তোলাৰ বাবে আমাৰ চৰকাৰে প্ৰয়াস কৰি আছে। ইতিমধ্যে ৰূপায়ণ পদ্ধতিৰ পৰিৱৰ্তন সাধন কৰা হৈছে। উদাহৰণ স্বৰূপে ‘প্ৰধানমন্ত্ৰী কৃষি সিঞ্চয় যোজনা’ৰ অধীনত দুটা পৃথক ক্ষেত্ৰক লক্ষ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছে। প্ৰথমে দেশত ক্ষুদ্ৰ জলসিঞ্চনৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰা হ’ব আৰু দ্বিতীয়তে, বৰ্তমানে থকা জলসিঞ্চন-জালিকাৰ শক্তিবৰ্দ্ধন কৰা।
সেয়ে, চৰকাৰে প্ৰথম পৰ্যায়ত দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত বিগত ২-৩ দশকে আধাৰুৱাকৈ ৰোৱা ৯৯টা জলসিঞ্চন প্ৰকল্পৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। এই কামৰ কাৰণে ইতিমধ্যে ৮০হাজাৰ কোটি টকাতকৈও অধিক পৰিমানৰ ধনৰাশি আৱণ্টিত কৰা হৈছে। চৰকাৰৰ নেৰানেপেৰা প্ৰচেষ্টাৰ সুবাদত এইবছৰৰ ভিতৰত প্ৰায় ৫০টা প্ৰকল্পৰ কাম সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ বিপৰীতে বাকীকেইটা প্ৰকল্প অহাবছৰৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰা হ’ব। অৰ্থাত যোৱা ২৫-৩০বছৰে আধৰুৱা হৈ থকা প্ৰকল্পসমূহৰ কাম এতিয়া এইখন চৰকাৰে ২৫-৩০মাহৰ ভিতৰতে সম্পূৰ্ণ কৰি তুলিব। এই সমূহ প্ৰকল্প সম্পূৰ্ণ হৈ উঠিলে দেশৰ কৃষকৰাইজে উত্পাদনী ব্যয়ৰ ক্ষেত্ৰত বহুখিনি সকাহ পোৱাৰ লগতে তেওঁলোকৰ কষ্টও বহু পৰিমানে লাঘৱ হ’ব। ইফালে, ‘প্ৰধানমন্ত্ৰী কৃষি সিঞ্চয়ী যোজনা’ৰ অধীনত ২০লাখ হেক্টৰতকৈয়ো অধিক মাটি সামৰি লোৱা হৈছে।
কৃষিখণ্ডত ৰূপায়ণ কৰা বীমা যোজনাৰ কথা আপোনালোকে চাগৈ জানেই। কৃষকসকলে তেওঁলোকৰ ফচলৰ বাবদ অধিক ধন আদায় দিবলগীয়া হৈছিল। এই বীমাৰ পৰিসৰো তেনেই সীমাবদ্ধ আছিল। পিছে এইখন চৰকাৰে বীমাৰ কিস্তিৰ পৰিমানেই কেৱল হ্ৰাস কৰা নাই, বৰং, প্ৰধানমন্ত্ৰী ফচল বীমা যোজনাৰ পৰিসৰো বৃদ্ধি কৰিলে।
বন্ধুসকল, এইখন আঁচনিৰ অধীনত বীমা কৰা খেতিয়কৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰি এই পৰ্যন্ত ১১হাজাৰ কোটি টকাৰ ক্ষতিপূৰণ আদায় দিয়া হৈছে। ইফালে প্ৰতিগৰাকী কৃষক অথবা প্ৰতি হেক্টৰ মাটিৰ বিপৰীতে আদায় দিয়া বীমাৰ পৰিমানো পূৰ্বৰতুলনাত দুগুণ কৰা হৈছে। আঁচনিখনে বহু কৃষকৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিছে। বহু পৰিয়ালক ৰক্ষণা-বেক্ষণ দিছে। পিছে, দুৰ্ভাগ্যৰ কথা এয়ে যে, এইবোৰ বিষয় কোনোদিনে সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰিৰ শিৰোনাম হোৱা দেখা নগ’ল, বৰঞ্চ আওকাণ কৰাহে দেখা গ’ল। সেয়ে যিমান পাৰি অধিক সংখ্যক কৃষকক আঁচনিখনৰ অধীনলৈ অনাৰ বাবে আমি সকলোৱে নিজৰ দায়বদ্ধতা পালন কৰিব লাগিব।
২০১৮-২০১৯ বিত্তীয় বৰ্ষত আঁচনিখনৰ অধীনত কমেও ৫০শতাংশ কৃষি ভূমি সামৰি লোৱাৰ বাবে চৰকাৰে প্ৰয়াস অব্যাহত ৰাখিছে।
প্ৰিয় ভাই-ভনীসকল, দেশৰকৃষিখণ্ডৰ শ্ৰীবৃদ্ধি সাধনৰ বাবে আমাৰ চৰকাৰে বাণিজ্যিক আন্তঃগাঁথনি নিৰ্মাণত গুৰুত্ব দিছে। সহযোগিতাপূৰ্ণ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থাৰ আদৰ্শক প্ৰতীয়মান কৰি যদি কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ লগতে ৰাজ্য চৰকাৰসমূহেও যুটীয়া ভাবে কাম কৰাৰ বাবে আগবাঢ়ি আহে তেতিয়া কৃষকসকল আৰু অধিক ভাবে উপকৃত হ’ব।
সেয়ে, কৃষক কল্যাণৰ কথা মনত ৰাখি ৰাজ্য চৰকাৰসমূহক নতুন চিন্তাধাৰাৰ আইন বলবত্কৰণৰ বাবে আহ্বান জনোৱা হৈছে। কৃষি উত্পাদন আৰু পশু পালনৰে সম্পৰ্কৃত ভূমি অধিগ্ৰহণ আইন প্ৰণয়ন কৰাৰ লগতে পণ্যাগাৰ বিধি-নিয়মযুগুতোৱাকে ধৰি অন্যান্য বহুকেইটা পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা হৈছে।
২০২২চনৰ ভিতৰত দেশৰ কৃষকসমাজৰ আয় দুগুণে বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰসমূহে যুটীয়া ভাবে কাম কৰিব লাগিব। পৰিবহণৰ সময়ত আধানাৰ্জি হোৱা খাদ্য-শস্যৰ ক্ষতি পূৰণ কৰাৰ বাবে‘প্ৰধানমন্ত্ৰী কিষাণ সম্পদা আঁচনি’খনৰ জৰিয়তে প্ৰয়াস অব্যাহত ৰখা হৈছে। কৃষিখণ্ডৰ কল্যণৰ বাবে বিশেষ গুৰুত্ব প্ৰদান কৰা হৈছে। শুষ্ক ভড়াল, শীতলিকৃত ভড়াল আৰু পণ্যাগাৰ আদিৰ সহযোগেৰে সমগ্ৰ যোগান-শৃংখলটোকে সংস্কাৰ কৰাৰো সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে।
‘অপাৰেশ্যন গ্ৰীণ’ শীৰ্ষণ অভিযান এটা ইতিমধ্যে আৰম্ভ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক ‘যোগান-শৃংখল আন্তঃগাঁথনি’ৰে সংযুক্ত কৰা হৈছে। ফুল আৰু শাক-পাচলিৰ খেতি কৰা কৃষকসকল এই অভিযানৰ দ্বাৰা বিশেষভাবে উপকৃত হ’ব। ‘আমুল’-য়ে গাখীৰৰ উত্পাদন বঢ়োৱাৰ লগতে দেশৰ লাখ লাখ পশু-পালকৰ আয় বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰত লাভ কৰা সাফল্যৰ দৰেই ‘অপাৰেশ্যন গ্ৰীণ’-ৰ জৰিয়তে ‘টিঅ’পি’-, অৰ্থাত বিলাহী, পিয়াজ আৰু আলু উত্পাদনকাৰীসকল ইয়াৰ দ্বাৰা লাভবান হ’ব পাৰিব।
বন্ধুসকল, গাওঁ পৰ্যায়ত থকা ‘এপিএমচি’আৰু বজাৰৰ নীতি-নিয়মসমূহক গোলকীয় বজাৰ ব্যৱস্থাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাটো নিতান্তই জৰুৰী। মই জানিব পৰা মতে ব্ৰিটিছৰ দিনতে এটা আয়োগ গঠন কৰা হৈছিল। এই আয়োগে প্ৰতি ৫-৬কিলোমিটাৰৰ অন্তৰে অন্তৰে কৃষকৰাইজৰ সুবিধা হোৱাকৈ বজাৰ স্থাপনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। মোৰ সৌভাগ্য যে ১০০বছৰৰ আগতে প্ৰকাশ কৰা এই পৰামৰ্শ এতিয়া মই বাস্ততৱায়িত কৰিবলৈ সুযোগ পাইছো। এইবেলিৰ বাজেটত উল্লেখ কৰা ‘জিআৰএএম’—‘গ্ৰাম’ অৰ্থাত ‘গ্ৰামীণ ৰিটেইল এগ্ৰিকালচাৰ মাৰ্কেট’ এই চিন্তাৰে পৰিণতি। এই আঁচনিৰ অধীনত সমগ্ৰ দেশতে ২২হাজাৰখন গ্ৰাম্য বজাৰ স্থাপন কিম্বা বৰ্তমানে থকা বজাৰৰ উত্তৰণ ঘটাই এইবোৰক ‘এপিএমচি’ৰে সংযুক্ত কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হ’ব। ইয়াৰ ফলত প্ৰতিগৰাকী কৃষক ৫ৰ পৰা ১৫কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা বজাৰৰ আঁওতাত থাকিব আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁ সামগ্ৰীকভাবে দেশৰ বজাৰ-ব্যৱস্থাটোৰে সংযুক্ত হোৱাৰ সুবিধা লাভ কৰিব। কৃষকসকলে এইসমূহ হাট বা বজাৰৰ জৰিয়তে পোণপতীয়াকৈ গ্ৰাহকক তেওঁলোকে উপাদন কৰা বয়-বস্তু, শস্য কিম্বা ফচল বিক্ৰী কৰিব পাৰিব। আগন্তুক সময়ত এইসমূহ কেন্দ্ৰ কৃষকৰাইজৰ জীৱন-জীৱিকা, নিয়োগৰ সম্ভাৱনা আৰু কৃষি-ভিত্তিক অৰ্থনীতিৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ উঠিব। এই পদ্ধতি শক্তিশালী কৰি তোলাৰ লক্ষ্যৰে চৰকাৰে ‘কৃষক-উত্পাদক সংস্থা’সমূহক বিশেষ উত্সাহ প্ৰদানৰ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। কৃষকৰাইজে তেওঁলোকৰ পৰ্যায়তগঠন কৰা এনেবোৰ সৰু সৰু সংস্থাৰজৰিয়তে গ্ৰাম্য হাটসমূহক বৃহত্ বজাৰ ব্যৱস্থাটোৰে সংযুক্ত কৰি ল’ব পাৰিব। এনেবোৰ সংস্থাৰ সদস্য হোৱাৰ সুবাদত তেওঁলোকে বিশাল পৰিমানত ক্ৰয় কৰি বিশাল পৰিমানত বিক্ৰী কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰিব আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁলোকে আয় বৃদ্ধি কৰা সপোনো সাৰ্থক কৰিব পাৰিব।
সমবায় সমিতিসমূহৰ দৰেই এই ‘কৃষক-উত্পাদক সংস্থা’সমূহকো আয় কৰৰ আওতাৰ পৰা নিলগাই ৰখাৰ বাবে এইবাৰৰ বাজেটত প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা হৈছে। কৃষক পৰিয়ালসমূহৰ আয় বৃদ্ধি কৰিব পৰাকৈ এই ‘কৃষক-উত্পাদক সংস্থা’সমূহৰ সহায়ত মহিলাসকলৰ আত্ম-সহায়ক গোটসমূহৰ হতুৱাই সুগন্ধি, বনস্পতি আৰু জৈৱিক কৃষি-কৰ্মত নিয়োজিত কৰিব খোজা বিষয়টো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হিচাপে চিহ্নিত হৈছে। বন্ধুসকল, সেউজ আৰু শ্বেত বিপ্লৱৰ সৈতে জল বিপ্লৱ, নীল বিপ্লৱ, জৈৱিক বিপ্লৱ আদিক জড়িত কৰাতো আজিৰ সময়ৰ আহ্বান হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। কৃষক পৰিয়ালসমূহৰ আয় বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে এইসমূহ ক্ষেত্ৰক উপযুক্ত ভাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যায়। আনহাতে জৈৱিক কৃষি-কৰ্ম, মৌ পালন, সাগৰীয় তৃণৰ খেতি, সৌৰ পামৰ দৰে বহু সংখ্যক আধুনিক বিকল্পও এতিয়া কৃষকসমাজৰ হাতত আছে। এইসমূহ বিকল্পৰ বিষয়ে সংশ্লিষ্টসকলৰ মাজত ব্যাপক জন সজাগতা সৃষ্টিৰ প্ৰয়োজন আছে। এনেবোৰ বাৰ্তা বিলোৱাৰ বাবে ডিজিটেল মঞ্চসমূহক ব্যাপক হাৰত ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে, বিশেষকৈ পাৰম্পৰিক আৰু জৈৱিক কৃষি-কৰ্মৰ কথা ৰাইজক অৱগত কৰোৱাৰবাবে ইয়াৰ প্ৰয়োগ হোৱাটো নিতান্তই বাঞ্চনীয়। বজাৰৰ চাহিদা, বৃহত পৰিসৰৰ গ্ৰাহক, যোগান-শৃংখল আৰু জৈৱিক কৃষিৰ বিষয়ে কৃষকসমাজক এই ডিজিটেল মঞ্চৰ জৰিয়তে অৱগত কৰোৱা উচিত হ’ব।
কৃষিৰ আনুষংগিক ক্ষেত্ৰসমূহত কাম কৰি থকা কৃষকৰাইজক সহযোগিতা আগবঢ়োৱাৰ লক্ষ্যৰে চৰকাৰে সহজ ঋণ আগবঢ়োৱাৰ বাবে প্ৰস্তুতি সম্পূৰ্ণ কৰিছে। মীন আৰু পশু-পালনখণ্ডক উত্সাহ যোগাব পৰাকৈ ঋণ দিয়াৰ বাবে চৰকাৰে ১০হাজাৰ কোটি টকাৰ এক আন্তঃগাঁথনিমূলক পুঁজিৰ দিহা কৰিছে এই বেলিৰ বাজেটত। কৃষি ঋণৰ বাবে যাতে খেতিয়ক ৰাইজে সমাস্যাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া নহয় সেই কথালৈ লক্ষ্য ৰাখি এইবাৰৰ বাজেটত চৰকাৰে পুঁজিৰ পৰিমান ৮লাখ কোটিৰ পৰা ১১ লাখ কোটি টকালৈ বৃদ্ধি কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছে।
ঋণ দানৰ ব্যৱস্থা সৰল কৰাই নহয়, প্ৰয়োজনৰ সময়ত যাতে ঋণৰ ধন কৃষক ৰাইজে লাভ কৰিব পাৰে সেই কথাৰ প্ৰতিও দৃষ্টি ৰখা হৈছে। সমবায় সমিতি সমূহৰ পৰা ক্ষুদ্ৰ খেতিয়কসকলে ঋণ পাওতে সদায়ে সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈ আহিবলগীয়া হোৱাটো বিগত সময়চোৱাত প্ৰয়ে মন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পৰিপ্ৰিক্ষিততে দেশৰ প্ৰতিখন ‘প্ৰথমিক কৃষি সমিতি’ক কম্পিটাৰাইজড কৰি তোলা হ’ব। দেশত এই পৰ্যন্ত থকা ৬৩হাজাৰ কৃষি সমিতিক কম্পিউটাৰাইজড কৰি ল’ব পাৰিলে ঋণ দান ব্যৱস্থাটো নিশ্চিত ৰূপতে আৰু অধিক স্বচ্ছ হৈ উঠিব।
‘জন ধন একাউণ্ট’ আৰু ‘কিষাণ ঋণ পত্ৰ’ৰ বাবেও কৃষক ৰাইজে ঋণ পোৱাৰ পথ আৰু অধিক সহজ হৈ উঠিছে। বন্ধুসকল, জানিব পৰা মতে আমাৰ আগৰ আইন অনুসৰি বাঁহক গছ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। সেয়ে বাঁহ কটাৰ বাবে চৰকাৰৰ পৰা অনুমতি লোৱাটো বাধ্যতামূলক আছিল। এই কথা শুনি মই স্বাভাৱিকতেই আচৰিত হৈ উঠিছিলো। যিকোনোধৰণৰ নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত বাঁহৰ কিমান প্ৰয়োজন সেই কথা আপোনালোকক বহলাই কোৱাৰ নিশ্চয় প্ৰয়োজন নাই, নহয় জানো। ঘৰুৱা আঁচ-বাব পত্ৰ তৈয়াৰ কৰাৰ পৰা, পাঁচি-খৰাহী, কাঁঠি-কামী সজা, ধূপৰ শলা বনোৱাৰ পৰা জুঁইশলাৰ কাঁঠি প্ৰস্তুত কৰালৈ বাঁহৰ কিমান যে প্ৰয়োজন! ইফালে বাঁহ কটাৰ বাবে চৰকাৰী অনুজ্ঞা উলিয়াবলৈ গৈ কৃষক ৰাইজে প্ৰায়েই দুৰ্ভোগ ভূগিবলগীয়া হয়। এনেবোৰ কাৰণতে কৃষকৰাইজে বাঁহৰ খেতি কৰিবলৈকে এৰিছিল। পিছে, এতিয়া আমাৰ চৰকাৰে আইনত পৰিৱৰ্তন সাধন কৰিলো, আৰু আমাৰ এই সিদ্ধান্তই সাধাৰণ কৃষকৰ আয় বৃদ্ধিত অৰিহণা আগবঢ়াইছে।
কৃষি-প্ৰজাতিৰ ক্ষেত্ৰত আমি আৰু এটা পৰিৱৰ্তন সাধন কৰিছো। বন্ধুসকল, আমাৰদেশত কাঠৰ উত্পাদন চাহিদাতকৈ বহুত কম। সেয়ে, চাহিদা আৰু যোগানৰ মাজত ব্যাপক ব্যৱধান থকা দেখা যায়। সেয়ে আমাৰ চৰকাৰে মূল্যবান গছ-গছনিৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰাৰ বাবে অন্য কেতবোৰ বহুমুখী ব্যৱহাৰ থকা তৰু-তৃণ ৰোপনত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে। এনেদৰে ৰোৱা তৰু-তৃণসমূহ যদি প্ৰয়োজন সাপেক্ষে ৫-১০ কিম্বা ১৫বছৰৰ পিচত কটা আৰু বিক্ৰী কৰাৰ বাবে কৃষকসকলে স্বাধীনতা পাই তেন্তে তেওঁলোক কিমান লাভবান হ’ব, এবাৰ ভাবি চাওকচোন।
সীমাৰ জেওৰা হিচাপে এনেধৰণৰ বহুমুখী ব্যৱহাৰযোগ্য তৰু-তৃণ ৰোৱাৰ এই ধাৰণাই যে কেৱল কৃষকৰাইজকহে উপকৃত কৰে এনে নহয়, বৰং ই দেশৰ সামগ্ৰীক পৰিৱেশটোকে উপকৃত কৰে। আজিৰ তাৰিখত দেশৰ ২২খন ৰাজ্যই আমি অনা এই পৰিৱৰ্তন বাস্তৱ ক্ষেত্ৰত ৰূপায়ণৰ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা বুলি জানিব পাৰি মোৰ খুবেই ভাল লাগিছে। খেতি পথাৰত সৌৰ শক্তিৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰেও খেতিয়ক ৰাইজৰ আয় বৃদ্ধিত সহযোগিতা আগবঢ়াইছে। এই কথা উপলব্ধি কৰিয়েই আমাৰ চৰকাৰে যোৱা তিনিটা বছৰত প্ৰায় ৩ লাখটা সৌৰ শক্তি চালিত পাম্প কৃষক ৰাইজৰ মাজত বিতৰণ কৰাৰ বাবে অনুমোদন জনাৱাৰ লগতে ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজন হোৱা ২.৫হাজাৰ কোটি টকাৰ পুঁজিলৈও অনুমোদন জনাইছে। এই পদক্ষেপে দেশৰ ডিজেল ৰাহি কৰিব।
বন্ধুসকল, খেতি পথাৰত হোৱা আনুষংগিক উত্পাদনসমূহো কিন্তু আয়ৰ এক ভাল উত্স। ইমানদিনে এইবোৰ কথাত বিশেষ মন কাণ দিয়া হোৱা নাছিল।পিছে আমাৰ চৰকাৰে পথাৰৰ পেলনীয়া সামগ্ৰীক সম্পদলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাত গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিছে। কিমান বস্তু আধানাৰ্জি কৰা হয় সেই কথা আমি ভালকৈয়ে জানো। উদাহৰণ স্বৰূপে কলৰ কথাকে ক’ব পাৰি। আমি কলৰ বেহা কৰি ধন ঘটো, কিন্তু কলজোপাৰ বাকী অংশসমূহ অবজ্ঞা কৰো। গছজোপা বা পাতখিনিৰ সদ্ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যায় যদিও প্ৰায়েই ইয়াৰ অপব্যৱহাৰহে কৰা দেখা যায়। কলজোপাৰ গা-গছবোৰ কৃষকৰ বাবে প্ৰায়েই মূৰৰ কামোৰণিহে হোৱা দেখা যায়। সেইবোৰ আঁতৰোৱাৰ বাবে খেতিয়কসকলে হেজাৰ হাজাৰ টকা ব্যয় কৰিব লগা হয়। ইয়াৰ পিচতো এই গা-গছবোৰ কোনোবা পথৰ দাঁতিত পেলোৱা দেখা যায়। পিছে এই গা-গছবোৰ কিন্তু ঔদ্যোগীক কাকত অথবা সূঁতা তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। সম্প্ৰতি দেশৰ প্ৰান্তে প্ৰান্তে খেতি পথাৰৰ পেলনীয়া সামগ্ৰীৰ সদ্ব্যৱহাৰ কৰি লাভবান হোৱাৰ সম্ভাৱনা সম্পৰ্কে জন সজাগতা সৃষ্টিৰ বাবে বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ অভিযান অব্যাহত আছে। এইবোৰ অভিযানে কৃষকৰাইজৰ আয় বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগাব।
এইবাৰৰ বাজেটত ‘গোবৰ্দ্ধন যোজনা’ শীৰ্ষক আঁচনি ঘোষণা কৰা হৈছে। এইখন আঁচনিৰ জৰিয়তে গাঁৱত জৈৱ-গেছৰ ব্যৱহাৰৰ পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰি পৰিৱেশ নিকা আৰু স্বাস্থ্যসন্মত কৰি গঢ়ি তোলাৰ লগতে পশু-পালনৰে জড়িত পৰিয়ালসমূহৰ আয়ো বৃদ্ধি কৰিব পৰা যাব। কেৱল আনুষংগিক উত্পাদনেৰেই নহয়, বৰং খেতিৰ মূল উত্পাদনৰ বাবে বিকল্প ব্যৱহাৰৰ সন্ধান কৰিও কৃষক ৰাইজে আয় বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। উদাহৰণ স্বৰূপে কুঁহিয়াৰৰ পৰা ইথানল উত্পাদন কৰিব পাৰি। ইতিমধ্যে আমাৰ চৰকাৰে দেশৰ ইথানল সম্পৰ্কীয় বিধিখনৰ ব্যাপক পৰিৱৰ্তন সাধন কৰিছে আৰু ১০শতাংশ পৰ্যন্ত ইথানলপেট্ৰলৰে সংমিশ্ৰিত কৰাৰ বাবে অনুমোদন জনোৱা হৈছে। অৰ্থাত প্ৰয়জনীয় চেনীৰ চাহিদা পূৰণ হোৱাৰ পিচত ৰৈ যোৱা কুঁহিয়াৰখিনি ইথানলৰ প্ৰস্তুতিত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যাব। ইয়ে স্বাভাৱিকতেই কুঁহিয়াৰ খেতিয়কসকলক উপকৃত কৰিব।
দেশৰ কৃষিখণ্ডৰ পৰিচালনা পদ্ধতি আমাৰ চৰকাৰে সলনি কৰিছে। ইয়াৰ বাবে এক নতুন সংস্কৃতি গঢ়ি তোলা হৈছে। এই সংস্কৃতিয়েই আমাৰ শক্তি হ’ব, আমাৰ সকাহ আৰু সপোন সাৰ্থক কৰাৰ মাধ্যম হ’ব। এই সংস্কৃতিয়ে আমাক ‘সংকল্পৰ পৰা সিদ্ধি’ অথবা ‘২০২২ চনৰ ভিতৰত কৃষকৰ আয় দুগুণে বৃদ্ধি’ কৰাৰ বাবে লোৱা সংকল্পত উপনীত হোৱাত সহায় কৰিব। গাঁও সমৃদ্ধ হ’লেহে ভাৰত সমৃদ্ধ হ’ব। যেতিয়া দেশ শক্তিশালী হ’ব, তেতিয়া কৃষকৰাইজ আপোনা-আপুনিয়েই শক্তিশালী হৈ উঠিব।
আজিৰ সন্মিলনতআপোনলোকে উপস্থাপন কৰা পৰামৰ্শসমূহ চৰকাৰে নিশ্চয় গুৰুত্ব সহকাৰে বিশ্লেষণ কৰিব। নীতি আয়োগৰ নেতৃত্বত সংশ্লিষ্টসকলে এইবোৰ পৰামৰ্শ কাৰ্যক্ষেত্ৰত ৰূপায়ণ কৰিব। পুঁজিৰ অভাৱৰ বাবে কোনো কামেই ৰৈ থাকিবলগীয়া নহয় বুলি মই ন দি ক’ব পাৰো।
দ্বিতীয়তে, আমি আমাৰ পুৰণি পৰম্পৰাৰ পৰা ওলাই আহিবই লাগিব বুলি মই ভাবো। বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিক আমি গ্ৰহণ কৰাৰ বিপৰীতে ধ্বংশাত্মক বিজ্ঞানক পৰিত্যাগ কৰিবই লাগিব। বিশেষ একোটা সময় কালৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰাসংগিকতা থাকিলেও সময়ান্তৰত এইবোৰ অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰে আৰু তেতিয়া তাক পৰিত্যাগ কৰাৰ বাহিৰে আন বিকল্প নোহোৱা হৈ পৰে।
অলপতে সম্পন্ন হৈ যোৱা ‘হেকাথন’ দৰে কোনো কাৰ্যক্ৰম আমাৰ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়সমূহেও অনুষ্ঠিত কৰিব নোৱাৰেনে? মই ভাবো আমাৰ যুৱ-প্ৰজন্মই আগবঢ়োৱা উদ্ভাৱন, ন ন চিন্তাৰ দ্বাৰা আমি আমাৰ কৃষিখণ্ডৰ বাবে বিশেষ কিবা কৰাৰ সমল বিচাৰি পাম। সাম্প্ৰতিক সময়ত ‘পেথলজীকেল লেবৰেটৰী’সমূহৰ গুৰুত্ব ব্যাপক হাৰত বৃদ্ধি পোৱাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত এই পৰীক্ষাগাৰসমূহৰ বাণিজ্যিক সম্ভাৱনাও অভাৱনীয় ভাবে বৃদ্ধি পাইছে। একেদৰে শেহতীয়া প্ৰেক্ষাপটত ভূমি স্বাস্থ্য পৰীক্ষণৰ গুৰুত্বও বৃদ্ধি পাইছে। সেয়ে আমাৰ গাঁওসমূহত ‘ভূমি স্বাস্থ্য পৰীক্ষণ কেন্দ্ৰ’ স্থাপন কৰাৰ বাবে আমি বাৰু উদ্যোগ গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰোনে? নিশ্চয় পাৰো। ইয়াৰ বাবে ‘মুদ্ৰা যোজনা’ই পুঁজিৰ যোগান ধৰিব পাৰিব আৰু আমাৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহে প্ৰদান কৰা অৰ্হতাৰ প্ৰমাণ পত্ৰৰ আধাৰত এনে ঋণ প্ৰদানৰ ব্যৱস্থা কৰিব পৰা যাব।
ভূমি স্বাস্থ্য পৰীক্ষণৰ দৰেই আমাৰ পানীৰ পৰীক্ষণো নিতান্তই জৰুৰী। এইসমূহ পৰীক্ষাগাৰত জল পৰীক্ষণৰো ব্যৱস্থা থকা উচিত। আমি বীজ ভৰাই ৰখাৰ বাবে প্লাষ্টিকৰ মোনা ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তে কাপোৰৰ মোনা ব্যৱহাৰতো গুৰুত্ব দিয়া উচিত। কৃষক ৰাইজেও কাপোৰৰ মোনাত থকা বীজহে কিনিব বুলি সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিব লাগে মই ভাবো।
এই সন্মিলনে আগবঢ়োৱা সকলো পৰামৰ্শই আমাৰ কৃষিখণ্ডৰ উত্তৰণত বিশেষ অৰিহণা জনাব বুলি মই নিশ্চিত। পিছে সকলো পৰামৰ্শই একে সময়তে কাৰ্যান্বিত কৰিব পৰা যাব বুলি আশা কৰা উচিত নহ’ব। কাৰণ কিছুমান কথা অচিৰেই কৰিব পৰা যায় যদিও কিছুমানৰ বাবে আকৌ কিছু সময়ৰ প্ৰয়োজন হয়। পিছে, মই এটা কথা ক’ব পাৰো যে আমি সকলোৱে মিলি ইয়াক সম্ভৱ কৰিব পাৰিম। আমি সকলোৱে মিলি দেশৰ খেতিয়কসকলৰ আয় ২০২২চনৰ ভিতৰত দুগুণে বঢ়াব পাৰিম। কৃষি উত্পাদন, পশু-পালন, মিঠা-বিপ্লৱ, কিম্বা নীল বিপ্লৱৰ জৰিয়তে আমাৰ এই সপোন বাস্তৱত পৰিণত হ’ব। কৃষক মংগলৰ বাবে প্ৰয়োজন হোৱা সকলো সাধনকে আমি সদ্ব্যৱহাৰ কৰিম। এই আশাৰেই আপোনালোক আটাইকে কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰি মোৰ বক্তব্যৰ সামৰণি মাৰিলো।
ধন্যবাদ!