ai4bharat/IndicQA huggingface dataset:
context: తరువాత రెండు శతాబ్దాలలో, విజయనగర సామ్రాజ్యము యొక్క ఆధిపత్యము దక్షిణ భారత దేశమంతటా ప్రకాశించింది. యావద్భారత ఉపఖండములోనే విజయనగరము బలీయమైన రాజ్యంగా వెలిసింది. ఈ కాలంలో గంగా మైదానం నుండి వచ్చిన టర్కీ సుల్తానుల దాడులను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొన్నది. దక్కను లోని ఐదుగురు సుల్తానుల నుండి నిరంతరంగా ఘర్షణలను ఎదుర్కొని ఒక బలీయమైన శక్తిగా నిలబడింది. విజయనగర రాజులకు సమంతులుగా కమ్మరాజులు అయిన పెమ్మసాని నాయకులు, సూర్యదేవర నాయకులు, శాయపనేని నాయకులు, రావెళ్ళ నాయకులు ఆంధ్రదేశాన్ని పాలిస్తూ విజయనగర సామ్రాజ్యానికి సర్వ సైన్యాధ్యక్షులుగా ఉంటూ యుద్ధాల్లో తోడ్పడుతూ విజయనగర రక్షణ కవచంలా వారు ఎదురు నిలిచి, ఆ తరువాత స్వతంత్రులుగా ఒక్కొక్కరు రెండు శతాబ్దాల వరకు పరిపాలించారు. 1510 ప్రాంతాల్లో బిజాపూరు సుల్తాను అధీనంలో ఉన్న గోవాను పోర్చుగీసు వారు ఆక్రమించుకున్నారు. ఇది బహుశా విజయనగర రాజ్యపు అనుమతి లేదా రహస్య అవగాహన ద్వారా జరిగి ఉండవచ్చు. వీరిద్దరి మధ్య ఉన్న వ్యాపార సంబంధాలు వీరికి చాలా ముఖ్యమైనవి. శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు కాలంలో ఈ సామ్రాజ్యం ఉచ్ఛస్థితికి చేరింది. దక్కనుకు తూర్పున కొండవీడు, రాచకొండ, కళింగుల అధీనంలోగల ప్రాంతాలను, తమిళదేశమును వశపరచుకున్నాడు. సామ్రాజ్యపు గొప్ప గొప్ప నిర్మాణాలు ఆయన తోటే మొదలయ్యాయి. విజయనగరం లోని హజార రామాలయం, కృష్ణ దేవాలయం, ఉగ్ర నరసింహ మూర్తి విగ్రహం వీటిలో కొన్ని. 1530 లో అచ్యుతరాయలు ఆయనకు వారసుడయ్యాడు. 1542 లో అళియ రామరాయలు గద్దెనెక్కాడు. ఇతడు దక్కను సుల్తానులను అనవసరంగా రెచ్చగొట్టి వారి శత్రుత్వం కొనితెచ్చుకున్నట్లు కనిపిస్తుంది. 1565 తళ్ళికోట యుద్ధంలో విజయనగర సైన్యాన్ని దక్కను సుల్తానులు చిత్తుగా ఓడించారు.
qas: category: SHORT
question: విజయనగరం మొత్తం భారత ఉపఖండంలో ఏ రాజ్యంగా అవతరించింది?
answers: text: బలీయమైన
category: SHORT
question: ఏ సంవత్సరంలో జరిగిన తల్లినకోట యుద్ధంలో విజయనగర సైన్యం దక్కన్ సుల్తానుల చేతిలో ఓడిపోయింది.
answers: text: 1565
category: SHORT
question: విజయనగర సామ్రాజ్యం యొక్క ఆధిపత్యం దక్షిణ భారతదేశం అంతటా ఏ శతాబ్దాలలో ప్రకాశించింది?
answers: text: తరువాత రెండు
category: SHORT
question: శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు కాలంలో విజయనగర సామ్రాజ్యం ఏ స్థితికి చేరింది?
answers: text: ఉచ్ఛస్థితికి
category: SHORT
question: దక్కన్ లో ఎంతమంది సుల్తానులు నిరంతరం ఘర్షణలను ఎదుర్కొంటూ బలీయమైన శక్తిగా నిలబడ్డారు?
answers: text: ఐదుగురు 
category: SHORT
question: బీజాపూర్ సుల్తాన్ ఆధీనంలో ఉన్న గోవాను ఏ సంవత్సరంలో పోర్చుగీసువారు ఆక్రమించారు?
answers: text: 1510
category: SHORT
question: ఆంధ్రదేశాన్ని పాలిస్తూ ఏ సైన్యం రాజధానిని సర్వనాశనం చేసింది?
answers: text: విజయనగర
context: తరువాత, అతని విధానాలు దేశంలో సామాజిక, ఆరోగ్య,పరిపాలనా సంస్కరణలను ప్రోత్సహించాయి. పాకిస్థాన్ లో అణుపరీక్ష చేస్తున్న కహుటా నుండి పాకిస్థాన్ జనరల్ ముహమ్మద్ జియా-ఉల్-హక్ కు జరిగిన టెలీఫోన్ సంభాషణ గురించి R&AW కు తెలుసునని అతను వెల్లడించాడు. మొరార్జీ దేశాయ్ భారతదేశ బాహ్య గూఢచారి సంస్థ అయిన "రీసెర్చ్ అండ్ అనాలసిస్ వింగ్ (RAW)" ఇందిరా గాంధీకి వ్యక్తిగత భద్రతా గార్డులుగా వ్యవహరిస్తుందని వివరించాడు. తాను అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత ఆ సంస్థ కార్యకలాపాలను నిలిపి వేసాడు. ఆ సంస్థకు నిధులు, కార్యకలాపాలు ఇవ్వకుండా చేసి దాని ప్రాభవాన్ని తగ్గించాడు. పాకిస్తాన్ తొలి అణుకేంద్రం కహూటాలో ఉందని 1977లో రా ఏజెంట్లు విజయవంతంగా కనుగొని సమాచారాన్ని భారతదేశానికి చేరవేసినప్పుడు, ఒక ఏజెంటు తనవద్ద ఉన్న కహూటా అణుకేంద్రపు ప్లాన్ పటాన్ని ఇవ్వాలంటే పదివేల డాలర్లు కావాలని డిమాండ్ చేశాడు. ఈ డిమాండ్ అప్పటి ప్రధాని మొరార్జీ దేశాయ్‌కి విన్నవించగా దాన్ని తిరస్కరించడమే కాక ఆ రహస్య సమాచారాన్ని, అది తమకు తెలుసన్న సంగతినీ స్వయంగా పాకిస్తాన్ అధ్యక్షుడు జనరల్ జియా ఉల్ హక్‌కి ఫోన్ చేసి చెప్పాడు. దాంతో రా ఏజెంటును పాకిస్తాన్‌లో కనిపెట్టి చంపారు. 1979లో రాజ్ నారాయణ్, చరణ్ సింగ్ లు జనతాపార్టీ నుండి వైదొలగారు. దేశాయ్ ప్రధానమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేసి, రాజకీయాల నుండి పదవీవిరమణ పొందాలని ఒత్తిడి తెచ్చారు. "జనతా పార్టీ సభ్యుడు ఏకకాలంలో ప్రత్యామ్నాయ సామాజిక లేదా రాజకీయ సంస్థ సభ్యుడిగా ఉండరాదు" అని రాజ్ నారాయణ్, చరణ్ సింగ్, వామపక్ష నాయకులైన మధు లిమాయే, కృష్ణకాంత్, జార్జి ఫెర్నాడెజ్ లు డిమాండ్ చేయడం వలన కూలిపోయింది. "ద్వంద్వ సభ్యత్వం" పై దాడికి జనసంఘ్ పార్టీ సభ్యులయిన జనతా పార్టీ సభ్యులు ప్రత్యేకంగా దర్శకత్వం వహించారు.
qas: category: SHORT
question: పాకిస్థాన్ లో టెలిఫోన్ సంభాషణ గురించి ఆర్ & ఏడబ్ల్యూకి తెలుసని ఎవరు పేర్కొన్నారు?
answers: text: ముహమ్మద్ జియా-ఉల్-హక్ 
category: NO
question: మొరార్జీ దేసాయి వేటిని నిలిపివేయడం ద్వారా కంపెనీ ప్రభావాన్ని తగ్గించాడు?
category: NO
question: రీసెర్చ్ అండ్ అనాలిసిస్ వింగ్, భారతదేశ బాహ్య నిఘా సంస్థకు, ఎవరు భద్రతా సిబ్బందిగా వ్యవహరిస్తుంది?
category: NO
question: మొరార్జీ దేసాయిని ఏ సంవత్సరంలో సార్వత్రిక జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకునిగా ప్రచారం చేసారు?
category: SHORT
question: పదవీ విరమణ తరువాత, మొరార్జీ దేసాయి ఎక్కడ నివసించాడు?
answers: text: రాజకీయాల
context: తళ్ళికోట యుద్ధానంతర దశను విజయనగర సామ్రాజ్య పతనదశగా చెప్పుకోవచ్చు. 1565లో తళ్లికోట యుద్ధం జరిగి యుద్ధంలో విజయనగర సామ్రాజ్యం పూర్తిగా ఓటమిచెందిన తర్వాత తిరుమల దేవరాయలు నామమాత్ర పరిపాలకుడైన సదాశివరాయలను తీసుకుని విజయనగర ఖజానాను ఎత్తుకుని పెనుకొండకు పారిపోయారు. విజయనగరాన్ని పాదుషాలు నేలమట్టం చేసి వదిలిపోయాకా తిరుమల దేవరాయలు ఆ రాజధానిని బాగుచేసుకుని పరిపాలించేందుకు మూడేళ్ళపాటు ప్రయత్నించారు. శ్మశానంలా తయారైన ఈ రాజధానిని తిరిగి ఏలుకోలేక పెనుకొండకు తిరిగివచ్చారు. అంతటితో విజయనగర సామ్రాజ్యపు రాజధానిగా విద్యానగరం ముగిసిపోయింది. ఆపైన కొన్నేళ్ళు పెనుకొండ, మిగిలిన సంవత్సరాలు చంద్రగిరిలను రాజధానులుగా చేసుకుని పాలించారు. తళ్ళికోట ఓటమి తర్వాత రాజ్యభాగాలు తగ్గిపోనారంభించాయి. తిరుమలదేవరాయలు తన ముగ్గురు కుమారులను మూడు ప్రాంతాలకు ప్రతినిధులుగా పరిపాలింపజేశారు. పెద్దకుమారుడైన రామరాయలు కన్నడప్రాంతాలను శ్రీరంగపట్నం రాజధానిగా పరిపాలించారు. రెండో కుమారుడు శ్రీరంగ దేవరాయలు పెనుగొండను రాజధానిగా చేసుకుని తెలుగు ప్రాంతాలను పరిపాలించారు. మూడో కుమారుడు వేంకటపతి దేవరాయలు మొదట చంద్రగిరిని రాజధానిగా చేసుకుని తమిళ ప్రాంతాలు పాలించేవారు. విజయనగర సామ్రాజ్యానికి చక్రవర్తిగా శ్రీరంగదేవరాయలు తెలుగు ప్రాంతాల విషయంలో చాలా ప్రయత్నాలు చేసి, వైభవాన్ని పునరుద్ధరించేందుకు విఫలయత్నాలు చేశారు. బీజాపూరు సుల్తానులతో కొన్ని యుద్ధాల్లో గెలిచి, కొన్ని ఓడిపోయారు. ఆయనకు పుత్రసంతానం లేకపోవడంతో చిన్నతమ్ముడు చంద్రగిరి పాలకుడు అయిన వేంకటపతి దేవరాయలకు రాజ్యాన్నిచ్చారు. ఆయన పాలనకాలంలోనే బ్రిటీషు వారికి మద్రాసు పట్టణం ఏర్పాటు చేయటానికి భూమి మంజూరు చేశారు. కొంతకాలం పాటు పెనుకొండను రాజధానిగా చేసుకుని అన్నగారు ఇచ్చిన సామ్రాజ్యాన్ని పాలించినా ఆపైన మాత్రం రాజధానిని తన పట్టణమైన చంద్రగిరికే మార్చుకున్నారు.
qas: category: SHORT
question: తెలుగు ప్రాంతాల్లో వైభవాన్ని పునరుద్ధరించడానికి ప్రయత్నాలు చేసి ఏ చక్రవర్తి విఫలమయ్యారు?
answers: text: శ్రీరంగదేవరాయలు
category: SHORT
question: వేంకటపతి దేవరాయల పాలనకాలంలో బ్రిటీషు వారు ఏ పట్టణం ఏర్పాటు చేయటానికి భూమి మంజూరు చేశారు?
answers: text: మద్రాసు
category: SHORT
question: చంద్రగిరి నగరానికి పాలకుడు ఎవరు?
answers: text: వేంకటపతి దేవరాయలకు
category: SHORT
question: శ్రీరంగదేవరాయలు ఏ సామ్రాజ్యానికి గొప్ప చక్రవర్తిగా ఉన్నారు?
answers: text: విజయనగర
category: NO
question: ఏ యుద్ధం తరువాత విజయనగర సామ్రాజ్యం క్షీణించడం ప్రారంభమైంది?
category: SHORT
question: సదాశివరాయల ఎన్నోవ కుమారుడు కన్నడ ప్రాంతాన్ని శ్రీరంగపట్నం రాజధానిగా పరిపాలించారు?
answers: text: పెద్దకుమారుడైన రామరాయలు
context: తాజ్ మహల్‌కు మూడు వైపులా క్రెనేల్లషన్ (యుద్ధ సామగ్రి నిండిన ఎరుపు ఇసుకరాయి గోడలున్నాయి, ఒక వైపు మాత్రం నది ఉంది. గోడలకు బయట చాలా సమాధులున్నాయి, వాటిలో షాజహాన్ యొక్క ఇతర భార్యలు, ముంతాజ్ యొక్క ప్రియ సేవకి సమాధి కూడా ఉన్నాయి. ఈ నిర్మాణాలు ప్రాథమికంగా ఎరుపు ఇసుక రాయితో కూర్చబడి, మొఘల్‌ల చిన్న సమాధుల యుగానికి చిహ్నంగా ఉన్నాయి. గోడల యొక్క లోపల వైపు ఉద్యానవన-ముఖంగా శాలలు ఉన్నాయి, ఇది హిందూ దేవాలయాల యొక్క చిహ్న లక్షణ౦, తరువాతి కాలంలో ఇది మొఘల్ మసీదులలో సంస్థీకరించబడింది. గోడ అక్కడక్కడ గోపుర చత్రీల ‍‌తో ఉంటుంది, చిన్న భవనాలు వీక్షణ ప్రాంతాలను లేదా సంగీత గృహాలు వంటి పహారా గోపురాలతో ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం ఇది పురావస్తు ప్రదర్శన శాలగా వినియోగించబడుతుంది. ప్రధాన ప్రవేశ మార్గం దర్వాజా తొలి చక్రవర్తుల మొఘల్ నిర్మాణాల పాల రాయి యొక్క స్మారక నిర్మాణ కట్టడాన్ని గుర్తుకు తెస్తుంది. వీటి వంపు దారులు సమాధుల వంపు దారులను ప్రతిబింబిస్తాయి, వీటి పిష్తాక్ వంపులు నిగీషీ వ్రాతతో సంస్థీకరించబడి సమాధిని అలంకరించాయి. ఇది శిల్ప కళా నైపుణ్యం, పిట్రా దురలను వినియోగించి పుష్పసహిత భావాలతో అలంకరించింది. కట్టడం యొక్క ఇతర ఇసుకరాయి భవనాలలో ఉన్నట్టుగానే వర్తులాకార లోకప్పు, గోడలు గుణోత్తర రూపకల్పనలతో విస్తరించబడ్డాయి. కట్టడం యొక్క చాలా చివరన రెండు మహా ఎర్ర ఇసుకరాయి భవనాలు సమాధికి తెరువబడి ఉన్నాయి. వాటి వెనుక భాగాలు పశ్చిమ, తూర్పు గోడలకు సమాంతరంగా ఉన్నాయి, రెండు భవనాలు ఒక దానిని మరొకటి చక్కగా పోలి ఉన్నాయి. పశ్చిమ భవనం ఒక మసీదుగా మరొకటి జవాబ్గా (సమాధానం) ఉన్నాయి, వాటి ప్రాథమిక ప్రయోజనం నిర్మాణశాస్త్ర తుల్యత అయినా కూడా అవి అతిథి గృహాలుగా వినియోగించబడ్డాయి. జవాబ్‌లో మిహ్రాబ్ ' కలిగి ఉండకపోవడం ఈ రెండు భవనాల మధ్య విలక్షణతలు , మసీదు నేలలు నల్ల పాలరాయిలో 569 ప్రార్థన రూపు రేఖలను పొదిగుండగా జవాబ్ యొక్క నేలలు జ్యామితీయ రూపకల్పనలు కలిగున్నాయి. మసీదులలో పొడవైన గది యొక్క ప్రాథమిక రూపకల్పన మూడు గోపురాలచే అధిగమించబడింది, ఇవి షాజహాన్‌చే కట్టబడ్డ ఇతర మసీదులను పోలి ఉన్నా మరీ ముఖ్యంగా అతనిచేతే నిర్మించబడ్డ మస్జిద్-ఎ-జహాన్ నుమా లేదా జామా మస్జిద్ ఢిల్లీ లను పోలి ఉన్నాయి.
qas: category: NO
question: మొఘల్ మసీదుల గర్భగుడి ఎన్ని భాగాలుగా విభజించబడింది?
category: SHORT
question: తాజ్ మహల్‌ వెనుక భాగాలు ఏ గోడలకు సమాంతరంగా ఉంటాయి?
answers: text: పశ్చిమ, తూర్పు గోడలకు
category: NO
question: ఏ సంవత్సరంలో తాజ్ మహల్ భవనం పూర్తయింది?
category: SHORT
question: ఏది మూడు వైపులా యుద్ధ సామగ్రితో నిండిన ఎర్ర ఇసుకరాయి గోడలతో మరియు ఒక వైపున నదికి ఆనుకుని ఉంది?
answers: text: తాజ్ మహల్‌
category: NO
question: తాజ్ మహల్‌ ప్రస్తుతం ఏ మ్యూజియంగా ఉపయోగించబడుతోంది?
category: SHORT
question: చిన్న సమాధుల యుగానికి చిహ్నంగా ఏది ఉన్నాయి?
answers: text: మొఘల్‌
category: SHORT
question: తాజ్ మహల్‌ ను శిల్ప కళా నైపుణ్యం, పిట్రా దురలను వినియోగించి ఏ భావాలతో అలంకరించింది?
answers: text: పుష్పసహిత
context: దక్కన్ పీఠభూమి అనేది గంగా మైదానాలకు దక్షిణంగా, అరేబియా సముద్రానికి,బంగాళాఖాతానికీ మధ్య ఉన్న భౌగోళికంగా వైవిధ్యభరితమైన ప్రాంతం. సాత్పురా శ్రేణికి ఉత్తరాన ఉన్న ఒక గణనీయమైన ప్రాంతం కూడా ఇందులో భాగమే. ఈ సాత్పురా శ్రేణి ఉత్తర భారతదేశాన్ని, దక్కన్‌నూ ఇది విభజిస్తుందని ప్రసిద్ధి చెందింది. పీఠభూమి తూర్పు, పశ్చిమ సరిహద్దుల్లో తూర్పు పడమటి కనుమలు ఉన్నాయి. దాని ఉత్తర హద్దు వింధ్య పర్వతాలు. దక్కన్ పీఠభూమి సగటు ఎత్తు సుమారు 600 మీ. సాధారణంగా పడమర నుండి తూర్పు వైపుకు వాలి ఉంటుంది. దాని ప్రధాన నదులు, గోదావరి, కృష్ణ, కావేరి, పశ్చిమ కనుమల నుండి తూర్పు వైపు బంగాళాఖాతం లోకి ప్రవహిస్తున్నాయి. తమిళనాడులోని తిరువణ్ణామలైని దక్కన్ పీఠభూమి దక్షిణ ద్వారంగా పరిగణింస్తారు. . పశ్చిమ కనుమల పర్వత శ్రేణి చాలా భారీగా ఉండి, నైరుతి రుతుపవనాల నుండి తేమను దక్కన్ పీఠభూమికి రాకుండా అడ్డుకుంటుంది. అందువలన ఈ ప్రాంతం చాలా తక్కువ వర్షపాతం పొందుతుంది. తూర్పు దక్కన్ పీఠభూమి భారతదేశపు ఆగ్నేయ తీరంలో, తక్కువ ఎత్తులో ఉంది. దాని అడవులు కూడా సాపేక్షంగా పొడిగా ఉంటాయి, కాని అవి వర్షపు నీటిని నిలిపి, నదులలోకి ప్రవహించేలా చేస్తాయి. ఇవి బేసిన్ల గుండా ప్రవహిస్తూ తరువాత బంగాళాఖాతంలో కలుస్తాయి. చాలా దక్కన్ పీఠభూమి నదులు దక్షిణానికి ప్రవహిస్తున్నాయి. పీఠభూమి యొక్క ఉత్తర భాగంలో చాలా భాగం గోదావరి, దాని ఉపనదులు పశ్చిమ కనుమల నుండి ప్రారంభమై తూర్పు వైపు బంగాళాఖాతం వైపు ప్రవహిస్తున్నాయి. పీఠభూమి మధ్యభాగంలో చాలా భాగం తుంగభద్ర, కృష్ణ, దాని ఉపనదులు, భీమా నదితో సహా, తూర్పుకు ప్రవహిస్తాయి . పీఠభూమి యొక్క దక్షిణ భాగంలో కావేరి నది పారుతుంది, ఇది కర్ణాటక పశ్చిమ కనుమలలో ఉద్భవించి దక్షిణానికి తిరిగి, శివనసముద్ర ద్వీప పట్టణం వద్ద ఉన్న నీలగిరి కొండల గుండా వెళుతుంది. హోగెనకల్ జలపాతం వద్ద తమిళనాడులోకి ప్రవేశిస్తుంది. మెట్టూరు ఆనకట్ట ద్వారా చివరకు బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది. పీఠభూమికి పశ్చిమ అంచున సహ్యాద్రి, నీలగిరి, అనిమలై, ఎలమలై కొండలు ఉన్నాయి. వీటిని సాధారణంగా పశ్చిమ కనుమలు అని పిలుస్తారు. అరేబియా సముద్ర తీరం వెంట నడిచే పశ్చిమ కనుమల సగటు ఎత్తు దక్షిణం వైపు పోయే కొద్దీ పెరుగుతూ ఉంటుంది. సముద్ర మట్టానికి 2,695 మీటర్ల ఎత్తున ఉన్న కేరళలోని అనిముడి శిఖరం ద్వీపకల్ప భారతదేశంలోని ఎత్తైన శిఖరం. నీలగిరిలో దక్షిణ భారతదేశంలోని ప్రసిద్ధ హిల్ స్టేషన్ ఊటీ ఉంది.
qas: category: SHORT
question: దక్కన్ పీఠభూమి యొక్క సగటు ఎత్తు ఎన్ని మీటర్లు?
answers: text: సుమారు 600 మీ
category: SHORT
question: తమిళనాడులోని తిరువణ్ణామలై దక్కన్ పీఠభూమికి ఏ ముఖద్వారంగా పరిగణించబడుతుంది?
answers: text: దక్షిణ
category: SHORT
question: ఉత్తర భారతదేశం మరియు దక్కన్‌ను విభజించడానికి ఏ శ్రేణి ప్రసిద్ధి చెందింది?
answers: text: సాత్పురా
category: SHORT
question: ఏ సముద్ర తీరం వెంట నడిచే పశ్చిమ కనుమల సగటు ఎత్తు దక్షిణం వైపు పోయే కొద్దీ పెరుగుతూ ఉంటుంది?
answers: text: అరేబియా
category: NO
question: పీఠభూమికి పశ్చిమ అంచున సహ్యాద్రి, నీలగిరి, అనిమలై, ఎలమలై కొండలు ఏ దేశంలో ఉన్నాయి?
category: SHORT
question: నీలగిరిలో దక్షిణ భారతదేశంలోని ప్రసిద్ధ హిల్ స్టేషన్ ఏది?
answers: text: ఊటీ
category: SHORT
question: తుంగభద్ర, కృష్ణ, దాని ఉపనదులు, భీమా నదితో సహా, ఏ మధ్యభాగంలో ఈ నదులు తూర్పుకు ప్రవహిస్తాయి?
answers: text: పీఠభూమి
context: దక్షిణ మధ్య రైల్వే లోని విజయవాడ రైల్వే డివిజన్, గుంటూరు రైల్వే డివిజన్, గుంతకల్ రైల్వే డివిజన్. , తూర్పు కోస్తా రైల్వే జోన్ లోని వాల్తేర్ రైల్వే డివిజన్. రాష్ట్రానికి విశాఖపట్నం కేంద్రంగా దక్షిణ తీర రైల్వే జోన్ ప్రకటించారు. విశాఖపట్నం, విజయవాడ రాష్ట్రంలోని అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాలు. రాష్ట్రంలో దేశీయ విమానాశ్రయాలు కర్నూలు, కడప, రాజమండ్రి, తిరుపతి లలో ఉన్నాయి. ఇంకా 16 చిన్న తరహా విమానాలు దిగడానికి సౌకర్యమున్న కేంద్రాలున్నాయి. దేశంలోనే రెండవ అతిపెద్ద కోస్తాతీరం రాష్ట్రంలో ఉంది. విశాఖపట్నం ఓడరేవు దేశంలోకెల్లా సరకురవాణాకి అత్యంత పెద్దదైన ఓడరేవు. మిగతా ప్రముఖ ఓడరేవులు కృష్ణపట్నం, గంగవరం, కాకినాడ. గంగవరం అతిలోతైన పోర్టు కావడంతో అతి పెద్ద సముద్రపడవలు (200,000 – 250,000 టన్నులు సరకులు బరువు) కు అనుకూలమైంది. పెద్దవి కాని పోర్టులు భీమునిపట్నం, దక్షిణ యానాం, మచిలీపట్నం, నిజాంపట్నం, వాడరేవు లలో ఉన్నాయి. దేశవ్యాప్తంగా సౌర విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో రాష్ట్రం ముందుంది. అధిక విద్యుత్ ఉత్పత్తిని ఇతర రాష్ట్రాలకు ఎగుమతి చేయడంతో రాష్ట్రం విద్యుత్ మిగులుగా మారింది. 24 గంటల విద్యుత్ సరఫరాకు రాష్ట్రానికి సౌర శక్తి, జలవిద్యుత్ కేంద్రాలున్నాయి. వర్షాకాలంలో లభించే నీటిని నిల్వ చేయడం, ఏడాది పొడవునా ఎత్తిపోతల ద్వారా నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులతో పాటు జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టులు నిర్వహించే వీలుంది. 2015 నాటికి రాష్ట్రంలో థర్మల్ ( సహజ వాయువు, బొగ్గు ఆధారిత), పునరుత్పాదక విద్యుత్ ప్లాంట్ల ఉత్పత్తి సామర్ధ్యం 21,000 MW . స్థానిక విద్యుత్ ప్లాంట్లు 9,600 MW  సామర్థ్యం కలిగి ఉన్నాయి. ఇందులో సింహాద్రి సూపర్ థర్మల్ పవర్ స్టేషన్ 2000MW, వైజాగ్ థర్మల్ పవర్ స్టేషన్ 1040 MW, రాయలసీమ థర్మల్ పవర్ స్టేషన్ 1650 MW, శ్రీ దామోదరం సంజీవయ్య థర్మల్ పవర్ స్టేషన్ 1600 MW, డాక్టర్ నార్ల తాతారావు తాప విద్యుత్ కేంద్రం 1760 MW. జలవిద్యుత్ కేంద్రాల సామర్థ్యం 1671 MW గా ఉంది. ఎపిఎస్‌ఎఫ్‌ఎల్(APSFL) రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా ఆప్టికల్ ఫైబర్ నెట్‌వర్క్‌ను ఏర్పాటు చేసింది.
qas: category: SHORT
question: దేశీయ విమానాశ్రయాలు కర్నూలు, కడప, రాజమండ్రి, తిరుపతిలో ఎన్ని చిన్న ల్యాండింగ్ కేంద్రాలు ఉన్నాయి?
answers: text: 16
category: NO
question: APSFL రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా ఆప్టికల్ ఫైబర్ నెట్‌వర్క్‌ను ఎక్కడ ఏర్పాటు చేసింది?
category: SHORT
question: ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో విశాఖపట్నం మరియు విజయవాడ ఏ విమానాశ్రయాలు ఉన్నాయి?
answers: text: అంతర్జాతీయ
category: SHORT
question: ఏ రాష్ట్రంలో దక్షిణ కోస్ట్ రైల్వే జోన్ యొక్క ప్రధాన కార్యాలయం ఉంది?
answers: text: విజయవాడ 
category: SHORT
question: స్థానిక విద్యుత్ ప్లాంట్ల సామర్థ్యం ఎన్ని మెగావాట్లు కలిగి ఉన్నాయి?
answers: text: 9,600 MW
category: SHORT
question: రాష్ట్రంలో 24x7 ఏ సరఫరా కోసం సోలార్ మరియు హైడ్రో పవర్ ప్లాంట్లు ఉన్నాయి?
answers: text: విద్యుత్ 
category: SHORT
question: ఏ సంవత్సరంలో నాటికి రాష్ట్రంలో థర్మల్ పునరుత్పాదక విద్యుత్ ప్లాంట్ల ఉత్పత్తి సామర్ధ్యం 21,000 MW?
answers: text: 2015
context: దాద్రా నగర్ హవేలీ ప్రాంతం 491 కి. మీ. ఉత్తరాన గుజరాత్ దక్షిణాన మహారాష్ట్ర మధ్య ల్యాండ్ లాక్ అయినప్పటికీ, ఇది భారతదేశం పశ్చిమ తీరానికి దగ్గరగా ఉంది (20 ° 0 ′ 20 ° 25 ′ N అక్షాంశాల మధ్య 72 ° 50 ′ 73 ° 15 ′ E రేఖాంశం మధ్య), ఉంది గుజరాత్‌లోని వాపి ద్వారా అరేబియా సముద్రం చేరుకోవచ్చు. దాద్రా నగర్ హవేలీ రెండు వేర్వేరు భౌగోళిక విభాగాలను కలిగి ఉన్నాయి. పెద్ద భాగం - నాగర్ హవేలి సముద్ర తీరంలోని డామన్ నగరం నుండి సుమారుగా సి ఆకారంలో ఉన్న ప్రాంతాన్ని విస్తరించి ఉంది, దీని మధ్యలో గుజరాత్ సరిహద్దులో ఉన్న మధుబన్ జలాశయం. దాద్రా చిన్న ప్రత్యేక ప్రదేశం వాయువ్య దిశలో కొద్ది దూరంలో ఉంది. దాద్రా నగర్ హవేలీ డామన్ గంగా నది మధ్యలో ఉంది, ఇది నగర్ హవేలి గుండా ప్రవహిస్తుంది తరువాత దాద్రా చిన్న దక్షిణ సరిహద్దుగా ఏర్పడుతుంది. దాద్రా సిల్వాస్సా పట్టణాలు నదికి ఉత్తర ఒడ్డున ఉన్నాయి. పశ్చిమ కనుమల శ్రేణి తూర్పున పెరుగుతుంది, శ్రేణి పర్వత ప్రాంతాలు జిల్లా తూర్పు భాగాన్ని ఆక్రమించాయి. దాద్రా నగర్ హవేలీ చుట్టూ గుజరాత్ లోని పశ్చిమ, ఉత్తరం తూర్పున వల్సాద్ జిల్లా, దక్షిణ ఆగ్నేయంలో మహారాష్ట్రలోని థానే జిల్లా (థానే జిల్లా విభజన తరువాత, ఇప్పుడు కొత్తగా ఏర్పడిన పాల్ఘర్ జిల్లా చుట్టూ ఉంది) . మాఘ్వాల్ గుజరాత్కు చెందిన ఒక చిన్న ప్రత్యేక ప్రదేశం గ్రామం, ఇది సిల్వాస్సాకు దక్షిణాన ఉన్న నగర్ హవేలీలో ఉంది . ముంబై- ఢిల్లీ మార్గంలో (వెస్ట్రన్ రైల్వే) గుజరాత్‌లోని భిలాద్ & వాపి సమీప రైల్వే స్టేషన్. బిలాద్ సిల్వాస్సాకు పశ్చిమాన 14 కి. మీ & వాపి 18 కి. మీ. సిల్వాస్సాకు వాయువ్యంగా ముంబై సుమారు 180  కి.  మీ. సిల్వాస్సా నుండి సూరత్ నగరం 140 కి. మీ దూరంలో. ముంబై సూరత్ సమీప విమానాశ్రయాలు. స్థలాకృతిప్రధాన దక్షిణ ప్రాంతం విస్తీర్ణం ముఖ్యంగా ఈశాన్య తూర్పు వైపు కొండ భూభాగం, ఇక్కడ సహ్యాద్రి పర్వతాల (పశ్చిమ కనుమలు) పరిధులు ఉన్నాయి.
qas: category: SHORT
question: దాద్రా మరియు సిల్వాస్సా పట్టణాలు నదికి ఏ ఒడ్డున ఉన్నాయి?
answers: text: ఉత్తర
category: NO
question: దాద్రా చిన్న ప్రత్యేక ప్రదేశం వాయువ్య దిశలో కొద్ది దూరంలో ఉందని ఏ కవి వివరించారు?
category: NO
question: దాద్రా నగర్ హవేలీ డామన్ ఏ నది మధ్యలో ఉంది?
category: SHORT
question: సిల్వాస్సా నుండి సూరత్ నగరం ఎన్ని కి.మీ దూరంలో ఉంది?
answers: text: 140 కి.మీ
category: SHORT
question: దాద్రా నగర్ హవేలీ ఎన్నివేర్వేరు భౌగోళిక విభాగాలను కలిగి ఉన్నాయి?
answers: text: రెండు
category: SHORT
question: గుజరాత్‌లోని వాపి ద్వారా ఏ సముద్రం చేరుకోవచ్చు?
answers: text: అరేబియా
category: SHORT
question: బిలాద్ సిల్వాస్సాకు పశ్చిమాన ఎన్ని కిలోమీటర్లు ఉన్నాయి?
answers: text: గుజరాత్కు
context: దానిని తన స్వేదంతో నింపుతుండగా విష్ణువు చెవి కుండలం (మణి కర్ణిక) అందులో పడింది. మరొక కథ ప్రకారం పార్వతీదేవి తన చెవిపోగు (మణికర్ణిక)ను ఇక్కడ దాచిపెట్టి, దానిని వెతకమని శివుడిని కోరింది. దానికోసం వెతుకుతూ అక్కడే శివుడు ఉండిపోవడం వల్ల అతడు దేశద్రిమ్మరి కాడని పార్వతి ఆలోచన అట. ఇక్కడ దహనమైన శరీరం తాలూకు ఆత్మను శివుడు స్వయంగా మణికర్ణిక కనిపించిందేమోనని అడుగుతాడట. పురాణ కథనాల ప్రకారం ఈ మణికర్ణికా ఘాట్ యజమానే హరిశ్చంద్రుడిని కొని, హరిశ్చంద్ర ఘాట్‌లో కాటిపనికి నియమించాడు. మణి కర్ణికా ఘాట్, హరిశ్చంద్రఘాట్‌లలో అధికంగా దహన సంస్కారాలు జరుగుతుంటాయి. మణికర్ణికాఘాటుకు మహాశ్మశానమని మరొక పేరుకూడా ఉంది. ఈ ఘాట్ గురించి మరొక కథనం కూడా ప్రచారంలో ఉంది. ఈ తీర్థమును ఈశ్వరుడు చూడాలని అనుకుని పరమేష్టికై 1008 సంవత్సరములు తపస్సు చేసాడట. ఈశ్వరుడు ప్రత్యక్షమై, ఆ తీర్థము యొక్క విశిష్టతను తెలుసుకుని చాల సంతోషించి తల ఊపాడట. అలా ఊపినప్పుడు కుడి చెవి యొక్క మణి జారి సరస్సు మధ్యలో పడినది. కావున దాని పేరు మణికర్ణికా ఘట్టముగా పేరు ప్రస్తుత ఘాట్ 1032 లో నిర్మించబడింది. 4వ శతాబ్దంలో గుప్తుల కాలంలో ఈ ఘాట్ ప్రస్తావన ఉంది. ఈ ఘాట్ వద్ద ఉన్న తారకేశ్వరాలయంలో నుండి పరమశివుడు మరణిస్తున్న వారి చెవిలో తారకనామం ఉపదేశిస్తుంటాడని విశ్వసించబడుతుంది. ఇక్కడ మరణించిన వారికి మోక్షం ప్రసాదించమని పరమశివుడు విష్ణువును కోరిన ప్రదేశమిదే ఈ మణికర్ణిక ఘట్టములొ మిట్ట మధ్యాహ్నము మణికర్ణిక స్తవము చదువుకుని, స్నానము చేసిన చాలా పుణ్యము వస్తుందని శంకర భగవత్పాదులవారు శివా నంద లహరిలొ చెప్పారు అంతటి పుణ్యము కాశీలోని మణికర్ణిక ఘట్టములొ మధ్యాహ్న స్నానము చేసిన కలుగుతుందని, ఈ పుణ్య ఫలము కాశీలో ఒక యజ్ఞము చేసిన దాని కంటె కూడ ఎక్కువని శ్రీ చాగంటి గారు తమ శివ వైభవ ప్రసంగములొ చేప్పారుఅని ప్రజల విశ్వాసం. 150 సంవత్సరాల క్రితం నిర్మించిన ఈ ఘాట్ బరువుకు ఇక్కడి శివాలయం కొంతవరకు నీట మునిగి ఉంటుంది. ఇది అగ్ని దేవుని జన్మ స్థలమని పురాణ కథనం. మగ సంతానం కావాలని కోరేవారు ఇక్కడ వీరేశ్వరుని అర్చిస్తారు. సిండియా ఘాట్‌కు ఉత్తరాన మణికర్ణికా ఘాట్ ఉంది. వెనుక ప్రక్క సిద్ధక్షేత్రంలో అనేక ముఖ్యమైన అలయాలున్నాయి. 1770లో జైపూర్ రాజు మహారాజా జైసింగ్ ఈ మన మందిర్ ఘాట్‌ను, దాని వద్ద యాత్రా మందిరాన్ని నిర్మింపజేశాడు. యాత్రా మందిరం రాజస్థాన్-ఢిల్లీ శైలిలో చక్కని అలంకృత గవాక్షాలతో ఉంటుంది. ఇక్కడ భక్తులు సోమేశ్వరుని అర్చిస్తారు. అంబర్ రాజు మాన్‌సింగ్ మానస-సరోవర్ ఘాట్‌ను, దర్భంగా మహారాజు దర్భంగా ఘాట్‌ను నిర్మింపజేశారు. ఇది నేపాల్ రాజుచే నిర్మింపజేయబడింది. ఇక్కడ నేపాలీ శైలిలో చెక్కతో నిర్మించిన గంగా కేశవ మందిరం ఉంది. ఈ విష్ణ్వాలయంలో పాశుపతేశ్వరస్వామి విగ్రహం ఉంది. ఇది చాలా సుందరమైనది. అన్ని ఘాట్‌లకు చివర ఉంది. ఇది ఫొటోగ్రాఫర్లు, చిత్రకారులు, వాద్య బృందకారులతో కోలాహలంగా ఉంటుంది.
qas: category: NO
question: గోస్వామి తులసి దాస్ తులసి ఘాట్ వద్ద ఏ పద్యం రాశారు?
category: SHORT
question: మణి కర్ణిక ఆలయం ఏ శైలిలో నిర్మించబడింది?
answers: text: రాజస్థాన్-ఢిల్లీ
category: SHORT
question: మణికర్ణిక ఘాట్‌కి ఏ పేరు కూడా ఉంది?
answers: text: మహాశ్మశానమని
category: NO
question: ఏ దేవుడి జన్మస్థలం అగ్ని అని నమ్ముతారు?
category: NO
question: మణి కర్ణిక నది ఒడ్డున ఎన్ని దేవాలయాలు ఉన్నాయి?
category: SHORT
question: ఈశ్వరుడు ఈ తీర్థాన్ని చూడాలని పరమేష్టికై ఎన్ని సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడు?
answers: text: 1008
category: SHORT
question: శివుడు దేశభక్తుడు కాదని ఎవరు భావించారు?
answers: text: పార్వతి
context: దివ్వి దివ్వి దీపావళి మళ్ళీ వచ్చే నాగులచవితి అంటూ చిన్న పిల్లలంతా గోగునార కట్టలకి చిన్న చిన్న గుడ్డ ముక్కల్ని కట్టి వెలిగించి దిష్టి తీయడాన్ని మనం సంప్రదాయంగా కొన్ని ప్రాంతాలల్లో చూస్తూంటాం. వెలుగులనిచ్చే దీపావళి అని అర్ధం. సాయంత్రం ప్రదోష సమయంలో దీపాలు వెలిగించి, ముందుగా పిల్లలు దక్షిణ దిశగా నిలబడి దీపం వెలిగించడాన్ని ఉల్కాదానం అంటారు. ఈ దీపం పితృదేవతలకు దారి చూపుతుందని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి. ఆ దీపం వెలిగించిన తరువాత కాళ్ళు కడుక్కుని ఇంటిలోపలకు వచ్చి తీపి పదార్థం తింటారు. అటు తరువాత పూజాగృహంలో నువ్వులనూనెతో ప్రమిదలు వెలిగించి దీపలక్ష్మికి నమస్కరించి కలశంపై లక్ష్మీదేవిని అవాహన చేసి విధివిధానంగా పూజిస్తారు. పూజానంతరం అందరూ ఉత్సాహంగా బాణాసంచా కాల్చడానికి సంసిద్దులౌతారు. చిచ్చుబుడ్లు, విష్ణుచక్రాలు, భూచక్రాలు, మతాబులు, కాకరపువ్వొత్తులు, కళ్ళు మిరుమిట్లుగొలుపుతుంటే మరో ప్రక్క సీమటపాకాయల ఢమఢమ ధ్వనులతో మ్రోగుతుంటాయి పరిసరాలన్నీ. ఈ విధంగా బాణాసంచా కాల్చడానికి ఒక ప్రయోజనం చెప్పబడింది పురాణాలలో, ఆ వెలుగులో, శబ్దతరంగాలలో దారిద్ర్య దు:ఖాలు దూరంగా తరిమి వేయుబడి లక్ష్మీకటాక్షం సిద్దిస్తుందని, అంతేకాక వర్షఋతువులో ఏర్పడిన తేమవల్ల పుట్టుకువచ్చే క్రిమి కీటకాలు బాణాసంచా పొగలకి నశిస్తాయి. అసుర నాశనానికి, ధర్మ ప్రతిష్ఠాపనకు గుర్తుగా అమావాస్యనాడు జరుపుకునే దీపావళి పండుగనాడు లక్ష్మీదేవికి ప్రతీకగా వెలుగులు విరజిమ్మే దీపలక్ష్మిని పూజించడం సర్వశుభాలు ప్రసాదిస్తుంది. దీపావళి చుట్టూ అనేకానేక కథలు ఉన్నాయి. శ్రీకృష్ణుడు సత్యభామ సహకారంతో నరకాసురుణ్ణీ వధించాడు గనుక ప్రజలు ఆనందంతో మరునాడు దీపావళి సంబరం చేసుకుంటారని ఒక కథ. ఇంకో కథకూడా ఉంది. లంకలో రావణుని సంహరించి, రాముడు సీతాసమేతంగా అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చినప్పుడు ప్రజలు ఆనందంతో ఈ పండుగ జరుపుకున్నారని చెబుతారు. ఉత్తరాదివారు ముఖ్యంగా వ్యాపారులు దీపావళి రోజును కొత్త సంవత్సరంగా పాటిస్తారు.
qas: category: SHORT
question: పూజ తరువాత, ప్రతి ఒక్కరూ ఉత్సాహంతో ఏం పేల్చడం ప్రారంభిస్తారు?
answers: text: బాణాసంచా కాల్చడానికి 
category: SHORT
question: భారతదేశ వ్యాప్తంగా ప్రజలు జరుపుకునే పండుగ ఏది?
answers: text: దీపావళి
category: SHORT
question: దీపావళి రోజున, సంపద మరియు శ్రేయస్సు కోసం ఏ దేవతను పూజిస్తారు?
answers: text: దీపలక్ష్మిని
category: NO
question: దీపావళి చుట్టూ అనేకానేక కథలు ఉన్నాయి ఎవరు చెప్పారు?
category: SHORT
question: దీపావళి అంటే ఏం పండుగ?
answers: text: వెలుగులనిచ్చే
category: SHORT
question: సత్యభామ సహాయంతో శ్రీకృష్ణుడు ఎవరిని చంపినందున మరుసటి రోజు ప్రజలు దీపావళిని సంతోషంగా జరుపుకుంటారు?
answers: text: నరకాసురుణ్ణీ
category: SHORT
question: పిల్లలు ఏ దిశగా నిలబడి దీపం వెలిగించడాన్ని ఉల్కాదానం అంటారు?
answers: text: దక్షిణ