context: పూర్వపు వేద యుగంగా సాధారణంగా ఆమోదించబడిన కాలం క్రీ. పూ. రెండవ సహస్రాబ్ది నాటిది. సింధు లోయ నాగరికత పతనం తరువాత (క్రీ. పూ. 1900) ఇది ముగిసింది. ఇండో-ఆర్యను ప్రజలు సమూహాలు వాయువ్య భారతదేశానికి వలస వచ్చి ఉత్తర సింధు లోయలో నివసించడం ప్రారంభించారు. ఇండో-ఆర్యన్లు ఇండో-ఇరానియన్లలో ఒక శాఖ. అత్యధికంగా ప్రచారంలో ఉన్న సిద్ధాంతం ఆధారంగా -ఇది ఆండ్రోనోవో సంస్కృతిలో ప్రస్తుత ఉత్తర ఆఫ్ఘనిస్తాన్లోని బాక్ట్రియా-మార్జియానా ప్రాంతంలో ఉద్భవించింది. కొంతమంది రచయితలు, పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు ఇండో-ఆర్యన్లు భారతదేశానికి వలస వెళ్ళారనే భావనను వ్యతిరేకించారు. ఎడ్విన్ బ్రయంటు, లారీ పాటను ఇండో-ఆర్యను వలస సిద్ధాంతం, దాని ప్రత్యర్థుల పర్యవేక్షణ కోసం "ఇండో-ఆర్యను వివాదం" అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు. ఈ ఆలోచనలు అకాడెమికు ప్రధాన స్రవంతి వెలుపల ఉన్నాయి. ఇండో-యూరోపియను మాతృభూమికి సంబంధించి అనటోలియను కల్పనలో యురేషియను స్టెప్పీసు నుండి వలస వెళ్ళడం వంటి రెండు రకాల నమూనాలు "ముఖ్యమైన అంతర్జాతీయ ద్రవ్యాన్ని పొందుతాయి" అని మల్లోరీ, ఆడమ్సు గమనించారు. ఉపేందరు సింగు అభిప్రాయం ఆధారంగా "ఇండో-యూరోపియన్లు, ఇండో-ఆర్యన్ల అసలు మాతృభూమి గురించి భాషా శాస్త్రవేత్తలు, చరిత్రకారులు, పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు, ఇతరులకు నిరంతర చర్చనీయాంశంగా ఉంది. ఇండో-ఆర్యన్లు ఉపఖండానికి వలస వచ్చినట్లుగా వచ్చారన్న వాధం ఆధిఖ్యత చేస్తుంది. ప్రధానంగా కొంతమంది భారతీయ పండితులు వాదించిన మరో అభిప్రాయం ఏమిటంటే వారు ఉపఖండానికి చెందినవారు. ఆర్యుల గురించిన జ్ఞానం ఎక్కువగా ఋగ్వేద-సంహిత అందిస్తుంది. వేదాల పురాతన సాహిత్యరూపంగా ఇది కూర్చబడింది c. 1500–1200 క్రీ. పూ. వారు వారి విలక్షణమైన మత సంప్రదాయాలను, అభ్యాసాలను వారితో తీసుకువచ్చారు. పూర్వ-శాస్త్రీయ యుగం వేద విశ్వాసాలు ఆచారాలు ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియను మతాచారాలు, ఇండో-ఇరానియను మతంతో దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి. ఆంథోనీ అభిప్రాయం ఆధారంగా జెరవుషాను నది (ప్రస్తుత ఉజ్బెకిస్తాను), (ప్రస్తుత) ఇరాను మధ్య కాంటాక్టు జోనులో ఇండో-యూరోపియను వలసదారులలో పాత ఇండికు మతం ఉద్భవించింది. ఇది "పాత మధ్య ఆసియా, కొత్త ఇండో-యూరోపియను అంశాల సమకాలీకరణ మిశ్రమం", ఇది బాక్ట్రియా-మార్జియానా సంస్కృతి నుండి "విలక్షణమైన మత విశ్వాసాలు, అభ్యాసాలను"  స్వీకరించింది. ఋగ్వేదంలో ఆర్యులు, దాసులు, దస్యులు మధ్య విభేదాలు ఉన్నాయి. ఇది క్రతువులు చేయని (అక్రతు), దేవతల ఆజ్ఞలను (అవ్రత) పాటించని వ్యక్తులను దాసులు, దాస్యులు అని వర్ణిస్తుంది. వారి ప్రసంగాన్ని మృదురా అని వర్ణించారు. ఇందుకు మృదువైన, అసభ్యకరమైన, శత్రువైన, అపహాస్యం (దుర్వినియోగం) అని అర్ధం స్పురిస్తుంది. వారి శారీరక రూపాన్ని వివరించే ఇతర విశేషణాలు అనేక వివరణలకు లోబడి ఉంటాయి. అయినప్పటికీ అస్కో పార్పోలా వంటి కొంతమంది ఆధునిక పండితులు దాసులు, దస్యులను ఇరానియను తెగలు దహే, దహ్యూలతో కలుపుతారు. దాసులు, దస్యులు వేద ఆర్యుల ముందు ఉపఖండంలోకి వచ్చిన ప్రారంభ ఇండో-ఆర్యను వలసదారులు అని విశ్వసిస్తున్నారు. ఋగ్వేదంలో వేద ఆర్యుల వివిధ తెగల మధ్య సైనిక ఘర్షణల వివరణలు కూడా వివరించబడ్డాయి. పరుష్ని నది ఒడ్డున (ఆధునిక రావి) జరిగిన " పది రాజుల యుద్ధం "  అటువంటి ఘర్షణలలో చాలా ముఖ్యమైనది. సుడాలు నేతృత్వంలోని భరత తెగ మధ్య పది తెగల సమాఖ్యకు వ్యతిరేకంగా యుద్ధం జరిగింది. భరతులు సరస్వతి నది ఎగువ ప్రాంతాల చుట్టూ నివసించగా వారి పశ్చిమ పొరుగువారి అయిన పురసు సరస్వతి దిగువ ప్రాంతాలలో నివసించారు. ఇతర తెగలు పంజాబు ప్రాంతంలో భరతలకు వాయువ్యంగా నివసించాయి. రావి జలాల విభజన యుద్ధానికి ఒక కారణం కావచ్చు. గిరిజనుల సమాఖ్య రావి కట్టలను తెరవడం ద్వారా భరతలను ముంచెత్తడానికి ప్రయత్నించింది. అయినప్పటికీ పది రాజుల యుద్ధంలో సుదాలు విజయం సాధించారు. పురుల అధిపతి పురుకుట్సా యుద్ధంలో చంపబడ్డాడు. భరతులు పురులు యుద్ధం తరువాత కురు అనే కొత్త తెగలో విలీనం అయ్యారు. క్రీస్తుపూర్వం 12 వ శతాబ్దం తరువాత ఋగ్వేదం తుది రూపం తీసుకున్నందున కురు-పంచాల ప్రాంతంతో సంబంధం ఉన్న వేద సమాజం, ఉత్తర భారతదేశంలో ఇండో-ఆర్యను ప్రజలు మాత్రమే కాదు, అర్ధ సంచార జీవితం నుండి పరివర్తనం చెంది వాయువ్య భారతదేశంలో వ్యవసాయాన్ని జీవనమార్గంగా ఎంచుకున్నారు. సంచార జీవనశైలి అవశేషంగా గుర్రాల స్వాధీనం వేద నాయకుల ముఖ్యమైన ప్రాధాన్యత మిగిలిపోయింది. ఫలితంగా అశ్వికదళం, బలికి అవసరమైన గుర్రాలను భారతదేశంలో అభివృద్ధి చేయలేనందున ఈ సరఫరాను నిర్వహించడానికి హిందూ కుషు దాటి వాణిజ్య మార్గాలు ఏర్పడ్డాయి. దట్టమైన అటవీ విస్తీర్ణం కారణంగా గంగా మైదానాలు వేద తెగలకు హద్దులు లేకుండా ఉన్నాయి. క్రీస్తుపూర్వం 1000 తరువాత, ఇనుప గొడ్డలి, నాగలి వాడకం విస్తృతంగా మారింది. అరణ్యాలను సులభంగా తొలగించడానికి ఇది సహకరించి ఉండవచ్చు. ఇది వేద ఆర్యులు గంగా-యమునా దోవాబు పశ్చిమ ప్రాంతంలో తమ స్థావరాలను విస్తరించడానికి వీలు కల్పించింది. చాలా పాత తెగలు సమైఖ్యమై పెద్ద రాజకీయ విభాగాలను ఏర్పరిచాయి.
qas: category: SHORT
question: ఆర్యుల జ్ఞానం ఎక్కువగా వేటి ద్వారా అందించబడుతుంది?
answers: text: ఋగ్వేద-సంహిత
category: NO
question: ఏ సామ్రాజ్యం పెరగడంతో, వేద మతం మరింత అభివృద్ధి చెందింది?
category: SHORT
question: ఇతర తెగలు భరతలకు వాయువ్యంగా ఏ ప్రాంతంలో నివసించారు?
answers: text: పంజాబు ప్రాంతంలో
category: SHORT
question: దట్టమైన అటవీ ప్రాంతం కారణంగా, ఏ మైదానాలు వేద తెగలకు సరిహద్దులు లేవు?
answers: text: గంగా 
category: SHORT
question: భరతులు ఏ నది ఎగువ ప్రాంతాలలో నివసించేవారు?
answers: text: సరస్వతి
category: SHORT
question: పూర్వపు వేద యుగం ఏ నాగరికత పతనం తరువాత ముగిసింది?
answers: text: సింధు లోయ
category: SHORT
question: ఏ సాహిత్యం క్రమబద్ధీకరించబడింది మరియు కర్మ ఆచరణ అభివృద్ధి చేయబడింది?
answers: text: వేదాల పురాతన