context: బంగ్లాదేశ్ లోని చిటగాంగ్ అరణ్యాలలో నవీన శిలా యుగం నాటి శిలాజాలు, పనిముట్లు లభించాయి. ప్రస్తుతం లభ్యమవుతున్న ఆధారాలు బెంగాల్ ప్రాంతంలో క్రీ. పూ 3000 సంవత్సరాల నాటి రాతి యుగపు నివాసాలను సూచిస్తున్నాయి. బెంగాల్ ప్రాంతంలో ఆస్ట్రోయాసియాటిక్, ద్రవిడ, ఇండో - ఆర్యన్, టిబెటో - బర్మన్ ప్రజలు నివసించారని తెలుస్తుంది. బెంగాల్ మైదానం (గ్రీక్, రోమన్ భాషలలో గంగారిడై) మీద క్రీ. పూ 325 లో అలెగ్జాండర్ దండెత్తినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు లభిస్తున్నాయి. బంగ్లాదేశ్ లోని వారి- బతేశ్వర్ శిథిలాలు పురాతన నగరప్రాంతంగా భావిస్తున్నారు. అలాగే రోమన్ సామ్రాజ్యం, ఆగ్నేయాసియ దేశాలతో వ్యాపార సంబంధాలు ఉన్నట్లు తెలుస్తుంది. బెంగాల్ పురాతన చరిత్ర పురాతన నగరనిర్మాణం, సముద్రతీర రాజ్యాలతో, పురాతన భారతీయ సామ్రాజ్యాలతో సంబంధం ఉంది. తూర్పు బెంగాలులో క్రీ. పూ 232 బౌద్ధుల సామాతత సామ్రాజ్యం స్థాపించబడింది. క్రీ. శ 200-550 మద్య కాలంలో మౌర్య, గుప్త సామ్రాజ్యాలు తూర్పు బెంగాలులోని అధికభాగాన్ని పాలించాయి. 7వ శతాబ్దంలో తూర్పు బెంగాలులోని వాయవ్య భూభాగాన్ని కొంతకాలం పుంద్రవర్ధనా పాలించాడు. హరికేలా వంశం తూర్పు బెంగాల్ వాయవ్య, సముద్రతీర ప్రాంతాలను పాలించారు. హిందూ నాయకుడు శశాంక గౌడ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. తరువాత బౌద్ధమతానికి చెందిన చంద్రరాజవంశం అధికారపీఠాన్ని అధిష్ఠించింది. క్రీ. శ 750 లో అంతర్యుద్ధం తరువాత బెంగాలీ బౌద్ధమతస్థుల పాలా సామ్రాజ్యం స్థాపించబడింది. పాలా సామ్రాజ్య పాలకులు బౌద్ధమతంలో మహాయాన అనుయాయులు. పాలాలు స్థిరమైన సామ్రాజ్యం స్థాపించారు. పలు ఆలయాలు, విశ్వవిద్యాలయాలను స్థాపించి పోషించారు. పాలా శిల్పకళ, చిత్రకళలు చాలా అందమైన ఆసియన్ కళగా గుర్తించబడుతున్నాయి. సామ్రాజ్య సాంస్కృతిక, నిర్మాణకళ ప్రభావం టిబెట్, ఆగ్నేయాసియా వరకు ప్రాకింది. పాలా సామ్రాజ్యం ఈ ప్రాంతాన్ని 400 సంవత్సరాలు పాలించింది. ధర్మపాలా, దేవపాలా కాలం నాటికి పాలా సామ్రాజ్యం ఉన్నత స్థితికి చేరుకుంది. బ్రాహ్మణికల్ యోధులు దేవా సామ్రాజ్యం, సేనా సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించారు. సేనా సామ్రాజ్యాలు బెంగాల్‌లో జాతి ఆధారితంగా ప్రజలను సమైక్యపరిచారు. వారు ఈ ప్రాంతాన్ని 150 సంవత్సరాల కాలం పాలించారు. 7వ శతాబ్దం ఆరంభంలో బెంగాలు ప్రాంతంలో ఇస్లాం ప్రవేశించింది. బెంగాలులో పురాతత్వపరిశోధన శాఖ నిర్వహించిన త్రవ్వకాలలో లభించిన అబ్బాసిద్ కాలిఫతే నాణేలు పాలా సామ్రాజ్యానికి మద్య ఆసియా మద్య ఉన్న వ్యాపార సంబంధాలను తెలియజేస్తున్నాయి. బెంగాల్ ప్రాంతంలో ఇస్లాం వ్యాపించడానికి సూఫీయిజం ప్రధాన పాత్ర పోషించింది. 13వ శతబ్ధం ఆరంభంలో ముస్లిములు బెంగాలును ఆక్రమించిన తరువాత బెంగాలు చరిత్ర ఒక ప్రత్యేక మలుపు తిరిగింది. పురాతన నాగరికతలు సాధించిన విజయాలు సరికొత్త ఇస్లామిక్ రాజ్యాంగం ఏర్పడడానికి, సాంస్కృతిక మార్పులకు, ముస్లిం నాగరికత ప్రారంభానికి దారితీసాయి. 1204లో ఢిల్లీ సుల్తానేట్‌కు చెందిన బఖ్తియార్ సేనా సామ్రాజ్యానికి చెందిన ఖిల్జి లక్ష్మణ్ సేనను ఓడించాడు. ఢిల్లీకి చెందిన మమ్లక్ సుల్తానేట్, ఖిల్జీ రాజవంశం, తుగ్లక్ రాజవంశాలు ఈ ప్రాంతాన్ని ఒక శతాబ్దం కంటే అధికంగా పాలించారు. 1328లో ఫకురుద్దీన్ ముబారక్ షా సోనార్ గావ్ అనే నగరాన్ని స్థాపించాడు. 1342లో బెంగాల్ సుల్తానేట్ ప్రకటించబడింది. ఇలియాషాహి రాజవంశం బెంగాల్‌ను 123 సంవత్సరాలు పాలించింది. సుల్తానేట్ ఆసియా భూభాగంలో ఆధిక్యత సాధించారు. సుల్తానులు మింగ్ చైనా, పర్షియా, హెజాజ్, ఇండోనేషియా, ఓట్టామన్ సామ్రాజ్యంతో సత్సంబంధాలను ఏర్పరుచుకున్నారు. రాజా గణేశ్ కుటుంబం ఇస్లాం మతానికి మతమార్పిడి చేసుకుంది. 1415, 1435లో రాజా గణేశ్ రాజ్యస్థాపన చేసాడు. 1487లో రెండవ దఫా ఇలియాస్‌ షాహిని రాజభవంలో నిర్భంధించి హబేషా సైనికాధిపతులు ఇలియాస్‌ షాహి పాలనకు ముగింపు పలికారు. 1497లో హుస్సేన్ షాహీ రాజవంశం రాజ్యాధికారం చేపట్టగానే అల్లావుద్దీన్ హుస్సేన్ షా (మక్కా షరీఫ్ కుమారుడు) బెంగాల్ సుల్తాన్ పదవిని అలంకరించాడు. అలావుద్దీన్ పాలన సమృద్ధి, విభిన్న సంస్కృతులకు తెరతీసింది. బెంగాల్ వ్యాపారులు హిందూ మహాసముద్ర తీర దేశాలతో వ్యాపార సంబంధాలు ఏర్పరుచుకున్నారు. సుల్తాన్ రాజ్యసభను పలువురు సాహస యాత్రీకులు (ఇబ్న్ బటుటా, నిక్కోలో డీ కొంటి, రాల్ఫ్ ఫిట్చ్, అడ్మిరల్ జెంగ్ హె) సందర్శించారు. 1517లో పోర్చుగీసు ప్రజలు వ్యాపారులు మలక్కా, గోవా సముద్రం మీద ప్రయాణించి బెంగాల్‌లో ప్రవేశించారు. 1528లో పోర్చుగీసు వ్యాపారులకు చిట్టగాంగ్‌లో కార్మాగారాలు, కస్టమ్స్ హౌసులు నిర్మించుకోడానికి అనుమతి లభించింది. తరువాత అది పొర్టో గ్రాండే డీ బెంగలా కాలనీ స్థాపించే వరకు అభివృద్ధి చెందింది. 1538లో షేర్ షా సూరి బెంగాల్ మీద విజయం సాధించాడు. ఆయన కాబూల్ నుండి చిట్టగాంగ్ వరకు గ్రాండ్ ట్రంక్ రోడ్డు నిర్మించాడు. 1564లో సూర్ రాజవంశం స్థానంలో ఆఫ్ఘన్‌కు చెందిన కర్రానీ రాజవంశం బెంగాల్ ను వశపరచుకుంది. బెంగాల్ సుల్తానుల పతనం బారో - బూయాన్ భూస్వాముల ఆధికారాన్ని అధికం చేసింది. 16వ శతాబ్ధానికి ఇసా ఖాన్ నాయకత్వంలో, ది బారో - భుయాన్లు బెంగాల్ తూర్పు భూభాగం అంతటి మీద ఆధిపత్యం సాధించారు. వారు అహోం రాజ్యం, కొచ్ సామ్రాజ్యంతో కలిసి మొఘల్ సామ్రాజ్య విస్తరణకు గట్టిగా ఎదురు నిలిచారు. 1530లో మారుక్ యు రాజ్యం స్థాపించబడింది. తరువాత చిటగాంగ్ భూభాగం అరకనెసే పాలనలోకి మారింది. మద్యయుగంలో బెంగాల్ సాహిత్యానికి మరుక్ యు ఒక ప్రముఖ కేంద్రంగా మారింది. అరాకన్ రాజ్యసభ ముస్లిం సాహిత్యకారులకు, భూస్వాములకు స్వర్గదామంగా మారింది. 16వ శతాబ్దంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యం బెంగాల్ మీద ఆధిపత్యం సాధించింది. ఢాకా నగరానికి జహంగీర్ నగర్ అని నామాంతరం చేయబడింది. తరువాత బెంగాల్ మొఘల్ సామ్రాజ్యంలో ప్రధాన కేంద్రంగా మారింది. తరువాత మొఘల్ పాలకులు ఈ ప్రాంతంలో వ్యవసాయ సంస్కరణలు చేపట్టారు. అక్బర్ పాలనలో బెంగాల్ కేలండర్లో మార్పులు తీసుకురాబడ్డాయి. బెంగాల్ వ్యవసాయంలో అత్యున్నతి సాధించి వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను ఎగుమతి చేసే దశకు చేరుకుంది. 1666లో షైస్తా ఖాన్ అర్కానీస్సును ఓడించి చిట్టగాంగ్ మీద ఆధిపత్యం సాధించాడు. 18వ శతాబ్దంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యం పతనం తరువాత బెంగాల్ ప్రిన్సిపాలిటీ రూపొందించబడింది. బెంగాల్ నవాబులు ఆధిపత్యం త్రోసివేసి యురోపియన్ వ్యాపారులు ఈ భూభాగం మీద ఆధిపత్యం సాధించారు. 18వ శతాబ్దంలో బెంగాల్ సంపన్న ప్రాంతంగా మారింది. 1757లో బెంగాల్ చివరి నవాబు " సిరాజ్ ఉద్ దౌలా "ను జయించిన తరువాత బ్రిటిష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ బెంగాల్ మీద ఆధిపత్యం సాధించారు. బ్రిటిష్ రాజ్ పాలనలో బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ రూపొందించబడింది. 1793లో కంపెనీ శాస్వత కాలనీలు ఏర్పాటు చేసుకున్నది. కంపెనీ పాలన ఉన్నత స్థాయికి చేరుకున్న సమయంలో ఉత్తర భారతం, బర్మా , మలక్కా స్ట్రైట్ లోని అత్యధిక భాగం ప్రెసిడెన్సీ న్యాయాధికార పరిధిలోకి చేరింది. 1857 సిపాయీల తిరుగుబాటు ఫలితంగా ఈ భూభాగం మీద అధికారం పూర్తిగా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వపరం అయింది. బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఎంపైర్ స్థాపన తరువాత బెంగాల్ ప్రాంతంలో బ్రిటిష్ సంస్కృతిక ప్రభావం అధికం అయింది. నిర్మాణాలు, విద్య , కళల మీద ఈ ప్రభావం మరింత అధికంగా ఉంది. బెంగాల్ ప్రాంతం తిరుగుబాటుకు , బ్రిటిష్ వ్యతిరేక ఉద్యమాలకు కేంద్రంగా ఉండేది.
qas: category: SHORT
question: అక్బర్ పాలన దేనిలో మార్పులు తెచ్చింది?
answers: text: బెంగాల్ కేలండర్లో
category: SHORT
question: ఏ సంవత్సరంలో ఫకురుద్దీన్ ముబారక్ షా సోనార్ గావ్ అనే నగరాన్ని స్థాపించాడు?
answers: text: 1328
category: SHORT
question: 150 సంవత్సరాల పాటు బెంగాల్ ప్రాంతాన్ని ఎవరు పాలించారు?
answers: text: సేనా సామ్రాజ్యాలు
category: SHORT
question: బంగ్లాదేశ్‌లోని వేటిని పురాతన పట్టణ ప్రాంతంగా భావిస్తున్నారు ?
answers: text: వారి- బతేశ్వర్ శిథిలాలు
category: SHORT
question: బెంగాల్ వ్యాపారులు ఏ తీర దేశాలతో వ్యాపార సంబంధాలు ఏర్పరుచుకున్నారు?
answers: text: హిందూ మహాసముద్ర
category: SHORT
question: ఇలియాషాహి రాజవంశం బెంగాల్‌ను ఎన్ని సంవత్సరాలు పాలించింది ?
answers: text: 123
category: SHORT
question: పాలా సామ్రాజ్య పాలకులు బౌద్ధమతంలో దేనికి అనుచరులు ?
answers: text: మహాయాన అనుయాయులు