ai4bharat/IndicQA huggingface dataset:
context: ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ ਹਨ। ਮਸੂਰੀ, ਨੈਨੀਤਾਲ, ਧਨੌਲਟੀ, ਚਕਰਾਤਾ, ਟਿਹਰੀ, ਲੈਂਸਡਾਉਨ, ਪੌੜੀ, ਅਲਮੋੜਾ, ਕੌਸਾਨੀ, ਭੀਮਤਾਲ ਅਤੇ ਰਾਨੀਖੇਤ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਾੜੀ ਸੈਲਾਨੀ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਔਲੀ ਅਤੇ ਮੁਨਸਿਆਰੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਏ ਜਾਣੇ ਵਾਲੇ ਸਕੀਇੰਗ ਰਿਜ਼ਾਰਟ ਹਨ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ 12 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚਯਰੀਜ਼ ਹਨ ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਲ ਖੇਤਰ ਦਾ 13.8 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ 800 ਤੋਂ 5400 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਅਲਗ ਅਲਗ ਅਲੱਗ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਜਿਮ ਕਾਰਬੇਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਦੀਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਲਾਨੀ ਖਿੱਚ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾਜੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜ ਦੇ ਚਮੋਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਫੁੱਲ ਦੀ ਵਾਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੈ। ਬਦਰੀਨਾਥ ਦੇ ਨੇੜੇ 122 ਮੀਟਰ (400 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲਾ ਵਸੁੱਧਰਾ ਝਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚ ਹੈ। ਉਤਰਾਖੰਡ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਹਾਈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਜ਼ਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
qas: category: SHORT
question: ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕਿੱਥੇ ਹਨ ?
answers: text: ਮਸੂਰੀ, ਨੈਨੀਤਾਲ, ਧਨੌਲਟੀ, ਚਕਰਾਤਾ, ਟਿਹਰੀ, 
category: SHORT
question: ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਕੀਇੰਗ ਰਿਜ਼ਾਰਟ ਕਿੱਥੇ ਹਨ  ?
answers: text: ਭਾਰਤ
category: SHORT
question: ਬਦਰੀਨਾਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿੰਨੇ ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਵਸੁੱਧਰਾ ਝਰਨਾ ਹੈ?
answers: text: 122 ਮੀਟਰ (400 ਫੁੱਟ)
category: SHORT
question:  ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵੈਲੀ ਆਫ ਫਲਾਵਰਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ  ?
answers: text:  ਚਮੋਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 
category: SHORT
question: ਕਿਹੜਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

answers: text: ਰਾਜਾਜੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ 
category: SHORT
question: ਰੂਪਕੰਦ ਕੀ ਹੈ?
answers: text: ਦੀ
category: SHORT
question: ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ?
answers: text: ਰਿਹਾ
context: ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਬੋਸ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2008 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ "ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ" ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜਨਮ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਸੰਸਥਾਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਨੇ 23 ਮਾਰਚ 2001 ਅਤੇ 2005 ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੌਨ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਮੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਦਮਾਨ ਚੌਂਕ, ਜਿੱਥੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਚੌਂਕ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 6 ਸਤੰਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੌਕ ਨੂੰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਚੌਂਕ ਨਾਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
qas: category: SHORT
question: ਇੰਡੀਅਨ ਟੂਡੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਕੌਣ ਹੈ?
answers: text: ਭਗਤ ਸਿੰਘ
category: SHORT
question: ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ?
answers: text: ਸ਼ਦਮਾਨ ਚੌਂਕ
category: NO
question: ਕਿਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ  ? 
category: NO
question: ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਕਿਹੜੀ (1954) ਸੀ ?
context: ਭਾਰਤ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ, ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਥੋੜੀ ਪਲੇਟ ਹਿੰਦ-ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਪਲੇਟ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ੭ ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਧਣ ਲੱਗਾ। ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਯੁਰੇਸ਼ਿਅਨ ਪਲੇਟ ਨਾਲ ਹੋਏ ਟਕਰਾਅ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਹਿਮਾਲਾ ਚੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮ 'ਚ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਰਾਵਲੀ ਨੇ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ਤੋ ਵਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਤਰ 'ਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦੱਖਣ 'ਚ ਕਠੋਰ ਪਠਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੰਗਾ, ਜਮਨਾ, ਸਤਲੁਜ, ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਭਾਰਤ 'ਚ ਹੀ ਹਨ। ਸਾਰਾ ਦੇਸ਼ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਵਰਖਾ ਤੋਂ ਹੀ ਝੜੀ ਦਾ ਸੁੱਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਹਿਮਾਲਾ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਮੀਰ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣਾਂਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੂਰਵੀ ਸੀਮਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈਭਾਰਤ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਜਵਾਬ - ਪਸ਼ਚਿਮੀਏ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਭਾਗ ਉੱਤਰੀ, ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਵੀ ਭਾਰਤ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਪਜਾਊ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ - ਪੂਰਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਲੋਂ ਚੋਟੀ ਹੋਇਆ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਥਾਰ ਦਾ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਲਗਭਗ ਸੰਪੂਰਣ ਹੀ ਦੱਖਣ ਦੇ ਪਠਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਠਾਰ ਪੂਰਵੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਘਾਟਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ, ਬ੍ਰਹਮਪੁਤਰ, ਜਮੁਨਾ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਹੋਕੇ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੂਮੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਉਪਜਾਊ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ।
qas: category: NO
question: 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਹੈ?
category: SHORT
question: ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਦੀ ਛੋਟੀ ਪਲੇਟ ਕਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ?
answers: text: ਹਿੰਦ-ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ
category: SHORT
question: ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਿੰਨੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ?
answers: text: ੭ ਕਰੋੜ 
category: SHORT
question: ਹਿਮਾਲਿਆ ਉਪ-ਮਹਾਦੀਪ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਪਲੇਟ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ?

answers: text: ਯੁਰੇਸ਼ਿਅਨ
category: SHORT
question: ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ?

answers: text: ਥਾਰ ਦਾ
category: NO
question: ਕਿਹੜੇ ਪਹਾੜ ਚੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ?

category: SHORT
question: ਹਿਮਾਲਿਆ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਕਿਹੜੀ ਸਰਹੱਦ ਬਣਾਉਂਦਾ  ਹੈ?
answers: text: ਪੂਰਵੀ
context: ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਮੌਜੂਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬੇਬੀ ਰਾਣੀ ਮੌਰ੍ਯ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ। ਗਵਰਨਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਮੁਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬੇਬੀ ਰਾਣੀ ਮੌਰਯਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਮਤ ਦੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ ਹਨ। ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ 71 ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਧਾਇਕ ਜਾਂ ਐਮਐਲਏ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਦਨ ਵਿਚ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੋਣਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਹਾਇਕ ਅਥਾਰਿਟੀ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪੰਚਾਇਤਾਂ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੈਟਰੋ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੈ।
qas: category: SHORT
question: ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖੋ?
answers: text: ਬੇਬੀ ਰਾਣੀ ਮੌਰਯਾ
category: NO
question: ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਕਿਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ?
category: SHORT
question: ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
answers: text: ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਲਾਹ
category: NO
question: ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਕੌਣ ਹਨ?
category: SHORT
question:  ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
answers: text: ਪੰਚਾਇਤਾਂ
context: ਮਯੰਕ ਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚੋਪੜਾ ਪੁਰਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਫਿਲਮ 'ਚ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਅੱਗੇ ਸੀ। ਅਗਨੀਪਥ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਹਾੜੇ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ 1.93 ਬਿਲੀਅਨ (27 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। ਚੋਪੜਾ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਕੁਨਾਲ ਕੋਹਲੀ ਦੀ ਰੋਮਾਂਸ ਫਿਲਮ ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹਿਦ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਫ਼ਿਲਮ ਤਿੰਨ ਜੋੜਿਆਂ (ਹਰੇਕ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਏ ਗਏ) ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੁਗਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਨੁਰਾਗ ਬਾਸੂ ਦੀ ਬਰਫੀ! ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਇਲਿਆਨਾ ਡੀ ਕਰੂਜ਼ ਨਾਲ, ਉਸਦੀ 2012 ਦੀ ਆਖਰੀ ਫਿਲਮ ਸੀ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੇਟ, ਫਿਲਮ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਾਹਜ ਹਨ। ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨੇ ਝਿਲਮਿਲ ਚੈਟਰਜੀ, ਇੱਕ ਆਟੀਸਟਿਕ ਕੁੜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਗੁੰਗੇ ਮੁੰਡੇ (ਕਪੂਰ) ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰੀਤੁਪਾਰਣ ਘੋਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ "ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦਰ" ਭੂਮਿਕਾ  ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨੂੰ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਇਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀਬਖ਼ਸ਼ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਮੰਗ ਕਰਨੀ ਹੈ। " ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨੇ ਕਈ ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਟੀਸਟਿਕ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ 1.75 ਬਿਲੀਅਨ (24 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਕਮਾ ਕੇ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਦੇ ਰਿਚਿਤ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਦੇ "ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਪੈਕੇਜ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ "ਭਾਰਤੀ ਸੈਲੂਲੋਇਡ ਤੇ [ਔਟਿਜ਼ਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਤਾ"] ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ। ਦ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਮ ਡੀ. ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਦੋ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ, ਸਕਰੀਨ, ਆਈਫਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਗਿਲਡ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵਿਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
qas: category: SHORT
question: ਅਗਨੀਪਥ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ?

answers: text: 27 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ
category: SHORT
question:  ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਚੋਪੜਾ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ਾਹਿਦ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਨਾਲ ਕੋਹਲੀ ਦੇ ਕਿਸ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ?

answers: text:  ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ
category: NO
question: ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਕਿਨਵੇ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡਸ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ?
category: SHORT
question: ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਿਤੂਪਰਨੋ ਘੋਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਕਿਸ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ?

answers: text: ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦਰ
category: SHORT
question: ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ?

answers: text: 24 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ
category: SHORT
question: ਅਨੁਰਾਗ ਬਾਸੂ ਦੀ ਬਰਫੀ  ਫਿਲਮ ਝਿਲਮਿਲ ਚੈਟਰਜੀ, ਇੱਕ ਆਟੀਸਟਿਕ ਕੁੜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਨੇ ਕਿਹੜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ?
answers: text:  ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
context: ਮਹਿਲ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਹੰਮਦੀ ਖਾਨੂਮ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ, ਅਵਧ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੇਸ਼ੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਰਬਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਫਿਰ ਰਾਇਲ ਏਜੰਟਾਂ ਕੋਲ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਵਾਸੀਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਰੀ ਵਜੋਂ ਆਖਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਕ ਪਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਵਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇੱਕ ਬੇਗਮ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬੀਰਜਿਸ ਕਾਦਰਾ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ 'ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਿਲ' ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਤਾਜਦਾਰ-ਏ-ਅਵਧ, ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਜੂਨੀਅਰ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ 1856 ਵਿੱਚ ਅਵਧ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਨਵਾਬ ਤੋਂ ਤਲਾਕ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਵਧ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। 1857 ਤੋਂ 1858 ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, 1857 ਤੋਂ 1858 ਤੱਕ, ਰਾਜਾ ਜਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਬੇਗਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਿਲ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਖਨਊ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਬੀਰਜਿਸ ਕਾਦਰ ਨੂੰ ਅਵਧ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
qas: category: SHORT
question: ਅਵਧ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਕੱਦੋਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਸੀ ?
answers: text: 1856
category: SHORT
question: ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਮੰਦਰ ਕਿਉਂ ਤੁੜਵਾ ਦਿਤੇ?
answers: text: ਘੋਸ਼ਿਤ
category: SHORT
question: 1857 ਤੋਂ 1858 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਜਾ ਜਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬੇਗਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਿਲ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਕਿਸ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ?
answers: text: ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ
category: SHORT
question: ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਚੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਹੀ ਹਰਮ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ?
answers: text: ਖਵਾਸੀਨ ਦੇ ਰੂਪ
category: SHORT
question: ਮੁਹੰਮਦੀ ਖਾਨੂਮ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ?
answers: text: ਅਵਧ
category: SHORT
question: ਮਹਿਲ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ?
answers: text: ਮੁਹੰਮਦੀ ਖਾਨੂਮ
category: SHORT
question: ਬੇਗਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਿਲ ਨੇ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਦੇ ਮੌਲਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਕਿਥੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ?
answers: text: ਲਖਨਊ
context: ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਅਗਸਤ 1947 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਵਲੋਂ ਮੁਸਲਮ ਲੀਗ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। 1984 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ ਦੇ ਖਾੜਕੂ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਦੇ ਰੋਸ ਵਜੋਂ ਇੰਦਰਾ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਮਲੇ ਦੇ ਦੋ ਸਿੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੱਲਬਾਤ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹਿਣ ਉਪਰੰਤ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਜਵਾਬੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ 83 ਫੌਜੀ ਅਤੇ 493 ਸਿੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਸੈਕੜੇ ਬੇਗੁਨਾਹ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਨਾ-ਭੁੱਲਣਯੋਗ ਜ਼ਖਮ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਤਲ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ ਵਲੋਂ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਖਾੜਕੂਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅਸਲਾ ਉਥੇ ਜਮਾਂ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੰਦਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੁਝ ਭੜਕੇ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰ ਵਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਕਮਿਊਨਟੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਧਾਰਮਿਕ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਲੱਖਾਂ ਸਿੱਖ-ਅਮਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਸ਼ਨਸ਼ੀਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਬੇਖ਼ਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅਨੁਵਾਈ ਸਮਝਦੇ ਸਨ 11 ਸਤੰਬਰ 2001 ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ 300 ਕੇਸ ਦਰਜ ਹੋਏ, ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। [1] ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅਨੁਆਈ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨੇਟ ਨੇ ਇੱਕ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ-ਅਮਰੀਕੀ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਤਾ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਸੈਨੇਟ ਕੰਨਕਰੰਟ ਰੈਜ਼ੋਲੇਸ਼ਨ 74 ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਟੇਟਰ ਰਿਚਰਡ ਡੁਰਬਿਨ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ 2 ਅਕਤੂਬਰ ਕਾਂਗਰਸ ਰਿਕਾਰਡ 'ਚ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ:U.S. Senate condemns bigotry against Sikhsਫਰਾਂਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2003 ਤੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪਹਿਨਣ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
qas: category: NO
question: ਪਹਿਲੇ ਸਮੈਸਟਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ?

category: SHORT
question: ਉੱਥੇ ਕੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਇਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ?

answers: text: ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅਸਲਾ
category: SHORT
question: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ?

answers: text: ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ
category: NO
question: ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਨਦੀਨਨਾਸ਼ਕ ਜਾਇਜ਼ ਸੀ?
category: SHORT
question: ਯੂਐਸ ਸੈਨੇਟ ਸਤੰਬਰ 2003 ਤੋਂ ਕਿਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੱਟੜਤਾ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ?
answers: text:  ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ
category: SHORT
question: ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸਨੇ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ?
answers: text: ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ
category: SHORT
question: ਕਿਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪਹਿਨਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ?

answers: text: ਫਰਾਂਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ
category: SHORT
question: ਕਿਸਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ?

answers: text: ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ
context: ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੋਈ ਖੁਦਾਈ ’ਚੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਇੱਟਾਂ, ਮੂਰਤੀਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਅਸ਼ਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ 600 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੱਧ 800 ਈਸਵੀ ਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੁਦਾਈਆਂ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਮੌਰੀਆ ਵੰਸ਼, ਸ਼ੁੰਗ ਵੰਸ਼, ਕੁਸ਼ਾਨ ਵੰਸ਼, ਨਾਗ ਵੰਸ਼, ਗੁਪਤ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਨੰਦ ਵੰਸ਼ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ। ਈਸਾ ਤੋਂ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਪੂਰਵ ਇੱਥੇ ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ (ਪਟਨਾ, ਬਿਹਾਰ) ਦੇ ਨੰਦ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਨੰਦ ਰਾਜੇ, ਸ਼ਿਵਨੰਦੀ ਨੇ ਨਾਗ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਿਸ਼ੂਨਾਗ ਤੋਂ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਦਮ ਪਵਾਇਆ ਗ੍ਰਾਮ (ਨੇੜੇ ਗਵਾਲੀਅਰ) ਸੀ। ਸਮੁੰਦ ਗੁਪਤ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ’ਤੇ ਉੱਕਰਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭੀਮ, ਸਕੰਦ, ਵੱਧੂ, ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ, ਵਿਭੂ, ਭਵਨਾਭ, ਦੇਵਮ (ਦੇਵਭ), ਵਿਆਂਗਰ ਅਤੇ ਗਣਪਤੀ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਨਾਗਵੰਸ਼ੀ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ। ਕਾਲਮ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਸ਼ਾਸਕ ਮਿਹਰਗੁਲ ਦਾ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ ਸਬੰਧੀ ਪਹਿਲਾ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
qas: category: SHORT
question: ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕਿਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ?
answers: text: ਗਵਾਲੀਅਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ 
category: SHORT
question: ਪਾਟੀਹਾਰਾ ਸ਼ਾਸਕ ਮਿਹਰਭੋਜ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿਸ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ?
answers: text: ਸਮੁੰਦ ਗੁਪਤ ਦੇ
category: SHORT
question: ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਨੰਦੀ ਕਿਸ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸੀ ?
answers: text: ਨੰਦ ਵੰਸ਼
category: SHORT
question: ਨਾਗ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਸ਼ੂਨਾਗ ਤੋਂ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕਿਸਨੇ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਦਮ ਪਵਾਇਆ ਪਿੰਡ (ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਸੀ?
answers: text: ਨੰਦ ਰਾਜੇ, ਸ਼ਿਵਨੰਦੀ ਨੇ
category: SHORT
question: ਗਵਾਲੀਅਰ ਕਿਲੇ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲਿਖਤੀ ਸਬੂਤ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

answers: text: ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ
context: ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਅਸਰ ਤੇ ਰਸੂਖ਼ ਸੀ  । ਮੀਆਂ ਇਸਹਾਕ ਮੁਹੰਮਦ ਤੇ ਮੀਆਂ ਮੁਕਾਮ ਦੇਣ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸਰ ਰਸੂਖ਼ ਸੀ । ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁਆਮਲਾਤ ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਸ਼ਵਰਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੇ ਚਰਚੇ ਹਨ ਲਹੌਰ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ । ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂ , ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ,ਜਿਹੜੇ ਭੰਗੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਹੁਕਮਰਾਨੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਸਨ , ਮਿਲ ਕੇ ਰਣਜੀਤ ਸੰਖ ਤੋਂ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗ਼ਜ਼ਾਬ ਤੋਂ ਨਿਜਾਤ ਦਿਲਾਏ । ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਇੱਕ ਅਰਜ਼ੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਜਿਸ ਤੇ ਮੀਆਂ ਇਸਹਾਕ ਮੁਹੰਮਦ , ਮੀਆਂ ਮੁਕਾਮ ਦੇਣ  , ਮੁਹੰਮਦ ਤਾਹਿਰ , ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਕਿਰ , ਹਕੀਮ ਰਾਏ ਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ । ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ 25,000 ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ਼ 6 ਜੁਲਾਈ 1799ਈ. ਚ ਲਹੌਰ ਵੱਲ ਟੁਰ ਪਿਆ । ਉਹ ਮਹਿਰਮ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਦਾ ਦਿਨ ਸੀ ਤੇ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਦਾ ਜਲੂਸ ਕਢਿਆ ਤੇ ਮਾਤਮੀ ਜਲੂਸ ਦੇ ਅਹਤਤਾਮ ਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾ ਮਾਤ ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆ ਸੀ । 7 ਜੁਲਾਈ 1799ਈ. ਸਵੇਰੇ ਤੜਕੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆਂ । ਸਦਾ ਕੌਰ ਦਿਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜੀ ਰਹੀ ਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਨਾਰਕਲੀ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ । ਅਰਜ਼ੀ ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ਆਲੇ ਮੁਕਾਮ ਦੇਣ ਤੇ ਨਕਾਰੇ ਨਾਲ਼ ਐਲਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਮਿਲ ਮਾਰ ਲਿਆ ਏ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸਰਬਰਾਹ ਏ। ਇਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੂਹੇ ਖੁੱਲਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ । ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹਿਰ ਚ ਲਹੋਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਥਾਣੀਂ ਵੜਿਆ  । ਸਦਾ ਕੌਰ ਆਪਣੇ ਦਸਤੇ ਨਾਲ਼ ਦਿੱਲੀ ਗੇਟ ਤੋਂ ਲਹੌਰ ਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈ ।
qas: category: SHORT
question: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਕਿੱਥੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ  ?
answers: text: ਲਹੌਰ 
category: SHORT
question: ਕਿਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਮੀਆਂ ਇਸਹਾਕ ਮੁਹੰਮਦ ਤੇ ਮੀਆਂ ਮੁਕਾਮ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ ?
answers: text: ਲਹੌਰ 
category: SHORT
question:  ਭੰਗੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਨਾਰਾਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ?
answers: text: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ
category: SHORT
question: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਕਿਸ ਸਵੇਰ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਸੰਭਾਲ ਲਏ ?
answers: text: 7 ਜੁਲਾਈ 1799ਈ. ਸਵੇਰੇ 
category: SHORT
question: ਸਦਾ ਕੌਰ ਆਪਣੇ ਦਸਤੇ ਨਾਲ਼ ਲਹੌਰ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈ ?
answers: text: ਦਿੱਲੀ ਗੇਟ ਤੋਂ
category: SHORT
question: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿੰਨੀ ਸੀ ?
answers: text: 25,000 ਦੀ ਫ਼ੌਜ 
category: SHORT
question: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਸੀ ?
answers: text: 6 ਜੁਲਾਈ 1799ਈ
context: ਮੁਹੰਮਦ ਆਜ਼ਮ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਬਾਕਾਅਦਾ ਤੇ ਬੇਕਾਇਦਾ ਫ਼ੌਜੀ ਦਸਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ਼ ਕਾਬਲ ਤੋਂ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵੱਲ ਪੇਸ਼ ਕਦਮੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ । ਉਸ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ਼ ਰਾਹ ਚ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਲੁੱਟਮਾਰ ਦੇ ਲਾਲਚ ਚ ਰਲ਼ ਗਏ । ਜਦੋਂ 27 ਜਨੋਵਰੀ 1823 'ਚ ਮੁਹੰਮਦ ਆਜ਼ਮ ਖ਼ਾਨ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਪਹੁੰਚਿਆ , ਯਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਯਵਸਫ਼ਜ਼ਈ ਇਲਾਕੇ ਚ ਨੱਸ ਗਿਆ । ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਲਹੌਰ ਪਹੁੰਚੀ ਤੇ ਰਣਜੀਤ ਨੇ ਫ਼ੌਰੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ । ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਹਰਾਵਲ ਦਸਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਆਦਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਹਾਂਗੀਰ ਯੇ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਪਹੁੰਚੇ । ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਕਿਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ ਨੱਸ ਗਏ । ਜਦੋਂ ਆਜ਼ਮ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਯੇ ਦੇ ਕਿਲੇ ਦੀ ਸ਼ਿਕਸਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ , ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਕਬਾਇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜਹਾਦ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਆਪਣੀ  ਫ਼ੌਜ ਚ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ । ਆਫ਼ਰੀਦੀ , ਯਵਸਫ਼ਜ਼ਈ ਤੇ ਖ਼ਟਕ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਉਸ ਦੇ ਇਰਦ ਗਰਦ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਏ । ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਜਜ਼ਬਾਤ ਭੜਕ ਉਠੇ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਉਰੂਜ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਮਰਨ ਯਾਂ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ । ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਜ਼ਰੀਅਏ ਹਰਕਤ ਚ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਫ਼ੌਜ ਤੇ ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਦਮੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਰੀਏ-ਏ-ਸਿੰਧ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ । ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਖ ਕਿ ਬਹੁਤ ਮਾਯੂਸੀ ਹੋਈ ਕਿ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਾਂ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪੁਲ ਪਹਿਲੇ ਈ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ , ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਈ ਜਹਾਂਗੀਰ ਯੇ ਤੇ ਮਿਲ ਮਾਰਿਆ ਸੀ , ਨੂੰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾ ਸਿਰੇ ਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ । ਆਜ਼ਮ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ਼ ਮਦਦ ਲਈ ਉਸਦੇ ਭਰਾ-ਏ-ਜਾਬਰ ਖ਼ਾਨ ਤੇ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਵੀ ਸਨ ।
qas: category: SHORT
question: ਆਜ਼ਮ ਖਾਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕਿਹੜੀ ਕਬੀਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ?
answers: text: ਆਫ਼ਰੀਦੀ , ਯਵਸਫ਼ਜ਼ਈ ਤੇ ਖ਼ਟਕ
category: NO
question: ਅਫ਼ਗਾਨ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ?

category: SHORT
question: ਜਹਾਂਗੀਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਮੋਰਚਾ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ?
answers: text: ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ
category: SHORT
question: ਮੁਹੰਮਦ ਆਜ਼ਮ ਖਾਨ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਕਦੋਂ ਪਹੁੰਚਿਆ?
answers: text:  27 ਜਨੋਵਰੀ 1823
category: SHORT
question: ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ?
answers: text:  ਦਰੀਏ-ਏ-ਸਿੰਧ 
category: SHORT
question: ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਕਿਸਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੇ ਕੌਣ ਪਹੁੰਚਿਆ?
answers: text:  ਹਰਾਵਲ ਦਸਤਿਆਂ
context: ਮੁੰਬਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਕਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਵਿੱਚ 5 % ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਦਯੋਗਕ ਉਤਪਾਦ ਦਾ 25%,ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਦਾ 40%, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਪੂੰਜੀ ਲੈਣ ਦੇਣ ਦਾ 70% ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰਵ ਉੱਚ ਦਸ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਅਤੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਰਥਕ ਸੰਸਥਾਨ ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ, ਬੰਬਈ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਆਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਅਤੇ ਬਹੁਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਲੀਵੁਡ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਪੇਸ਼ਾਵਰਾਨਾ ਅਪੋਰਟਿਉਨਿਟੀ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਪੂਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਨਗਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਪੱਤਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਲ ਦੀ ਆਵਾਜਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਬੰਬਈ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬੌਂਮਬੇਈਅਨ, ਬੌਂਬੇਈ, ਬੌਂਮਬੇਮ ਵੀ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
qas: category: SHORT
question: ਮੁੰਬਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ?
answers: text: ਆਰਥਿਕ
category: SHORT
question: ਮੁੰਬਈ ਬੰਦਰਗਾਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਹਿੱਸਾ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ?
answers: text: 40%
category: SHORT
question: ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਕਿਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ? 
answers: text: ਬਾਲੀਵੁਡ
category: NO
question: 1995 ਤੋਂ ਬੰਬਈ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮ ਕਿ ਰਿਹਾ ਹੈ,?
category: SHORT
question: ਮੁੰਬਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ?
answers: text: ਉੱਚ ਦਸ
category: SHORT
question: ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਕਿਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਬੰਬਈ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ?
answers: text: ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ
category: NO
question: 1507 ਵਿੱਚ 20,694 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਬੰਬਈ ਕਿਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ?"
context: ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜਹਿਆ ਇਸ ਸਮੇਂ ਜਮੁਨਾ ਦਾ ਪਰਵਾਹ ਹੈ,  ਵਹਿਆ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਨੁਸ਼ਰੁਤੀਯੋਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਉੱਲੇਖੋਂ ਵਲੋਂ ਗਿਆਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,  ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਮੁਨਾ ਪਿਛਲੇ ਹਜਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਲੋਂ ਵਿਧਮਾਨ ਹੈ,  ਤਦ ਵੀ ਇਸਦਾ ਪਰਵਾਹ ਸਮਾਂ ਸਮੇਂਤੇ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸੁਧੀਰਧ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਜਿੰਨੇ ਸਥਾਨ ਵਦਲੇ ਹੈ,  ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੀ ਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਗਐਤੀਹਾਸਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਮਧੁਬਨ  ਦੇ ਸਮੀ ਵਗਦੀ ਸੀ,  ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਤਰੁਧਨ ਜੀ  ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਵਾਲਮੀਕ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਟੀਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ੧ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਦਾ ਪਰਵਾਹ ਕਟਰਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇਵ  ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸੀ। ਸਤਰਹਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯੂਰੋਪੀ ਵਿਦਵਾਨ ਟੇਵਰਨਿਅਰ ਨੇ ਕਟਰਾ  ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕਰ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਮਾਂ ਜਮੁਨਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਗਰਾਉਜ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਟਰਾ  ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ,  ਪਰ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਜਮੁਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ। ੨ ਇਸਤੋਂ ਵੀ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਦਾ ਪਰਵਾਹ ਕਟਰਾ  ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸੀ। ਕਨਿਧੰਮ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ,  ਯਨਨਾਨੀ ਲੇਖਕਾਂ  ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਧਾਰਾ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਖਾ ਕਟਰਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਰਵੀ ਦੀਵਾਲ  ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਗਦੀ ਹੋਵੇਗੀ।
qas: category: SHORT
question: ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ?
answers: text: ਕਟਰਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇਵ
category: NO
question: ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਕਿਥੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ? 
category: SHORT
question: ਕਿਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਮੁਨਾ ਕਟੜਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ?
answers: text: ਕਨਿਧੰਮ
category: NO
question: ਜਮੁਨਾ ਦੀਆਂ ਕਟੜਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ?
category: SHORT
question: ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਿਦਵਾਨ ਟੈਵਰਨਿਅਰ, ਕਿਸ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਇਆ ਸੀ?
answers: text: ਸਤਰਹਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ 
category: SHORT
question: ਕਦੋ ਤੱਕ ਜਮਨਾ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਕੇਸ਼ਵਦੇਵ ਮੰਦਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਗ ਰਹੀ ਸੀ?
answers: text: ਯਨਨਾਨੀ ਲੇਖਕਾਂ  ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ
category: SHORT
question: ਸਤ੍ਰੁਧਨਜੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ?
answers: text: ਮਥੁਰਾ