ai4bharat/IndicQA huggingface dataset:
context: त्याच्या या विशाल साम्राज्याची राजधानी पुरूषपूर म्हणजे पेशावर हे शहर होते. साम्राज्यविस्तार  करण्याच्या उद्देशाने कनिष्क सबंध हयातीत लष्करी मोहिमात गुंतलेला होता. परंतु या त्याच्या लष्करी मोहिमांमुळेच त्याचे अधिकारी त्रस्त झाले आणि त्यांनी कनिष्काला ठार करण्याचा कट रचला. तो आजारी स्थितीत पडलेला असतानाच त्याच्याजवळ असणाऱ्या लष्करी अधिकाऱ्यांनी त्याला ठार केले. (इ. स. १०१). कनिष्काने परकीय व्यापारास उत्तेजन दिल्यामुळे व्यापार वाढला आणि देशाची भरभराट झाली. चीन आणि रोमशी त्याचे व्यापारी संबंध होते. या देशांशी संबंध आल्यामुळेच मध्य व पूर्व आशियात भारतीय संस्कृतीचा प्रभाव पडला. त्याच्या काळात विद्या, कला, तत्त्वज्ञान या क्षेत्रात देशाची प्रगती झाली. त्याने काश्मीरमध्ये कनिष्कपूर नावाचे शहर वसवले. पेशावर येथे ग्रीक  शिल्पकाराच्या देखरेखीखाली बुद्धावशेषांवर ६०० फूट उंचीचा लाकडी मनोरा बांधला. यालाच कनिष्क चैत्य असे म्हणतात. प्रसिद्ध बौद्ध पंडित अश्वघोष, वसुमित्र, पार्श्व हे बौद्ध धर्माचे विद्वान त्याच्या दरबारात होते. बौद्ध धर्माच्या दृष्टीने कनिष्काने मोठी कामगिरी केलेली आहे. त्याने पार्श्वच्या  सल्ल्यावरून ५०० बौद्ध भिक्षूंची एक धर्मपरिषद बोलावली होती.
qas: category: SHORT
question: पेशावर शहर कोणत्या विशाल साम्राज्याची राजधानी होती?
answers: text:  पुरूषपूर
category: SHORT
question: या देशांशी असलेल्या संबंधांनी कुठल्या संस्कृतीवर परिणाम केला?

answers: text:  मध्य व पूर्व आशियात
category: NO
question: परिषदेचे उपाध्यक्ष कोण होते?
category: SHORT
question: त्यांनी सल्ल्यानुसार किती बौद्ध भिक्खूंची मंडळी बोलावली होती?
answers: text: ५००
category: NO
question: काश्मीरमधील कोणत्या ठिकाणी परिषद झाली?
category: SHORT
question: त्यांनी काश्मीरमध्ये कोणत्या नावाचे शहर वसवले?
answers: text: कनिष्कपूर
context: त्याठिकाणी मंगोलियाच्या क्षेत्रात, तसेच रशियामधून वाहणाऱ्या ‘व्होल्गा' नदीच्या किनाऱ्यावर भगवान प्रभू रामचंद्रांचे चरित्र ऐकविले जात असे. तेथे इ. स. ११८२ ते १२५१ मध्ये ‘कुबलाईखान' नावाचा सम्राट होता. त्याचे गुरू पंडित ‘आनंदध्वज' होते. त्यांनी ‘एर्देनियन-सांङ्ग-सुबाशिदि' नावाचा ग्रंथ लिहिला. त्यातील ‘एर्देनि' हे रत्‍नाचे व ‘सुबाशिदि' हे सुभाषिताचे मंगोलियन भाषारूप होय. त्याचे सरळ भाषांतर म्हणजे ‘सुभाषित रत्‍ननिधी' हे होय. त्यावर ‘रिच्छेनपाल्साङ्पो'यांची टीका आहे. त्यात रामायणाचा सारांश मिळतो. त्यात असे सांगितले आहे की, लंकाधिपती रावण जनहितापासून विन्‍मुख झाल्यामुळे नाशाला प्राप्त झाला. खालील मूळ उताऱ्यात त्या कथेचे सार आले आहे. ओलान्-दुर-आरव बोलुग्रासन येरवे रवुुमुन् देमि*आलिया नागादुम्बांŸ। ओख्यु आमुर सांगुरक्रुबा इद्रेन ओम्दागानदूर नेङ्ग उलु शिनुग्युयाईŸ। ओल्ज गुसेल दुर नेङ्ग येसेशिनुग्सेन-उ गेम इयेरŸ। ओरिदुमान्गोस-उन निगेन खागान् लंगा-दुर आलाग्दासान-म्हणजे जनतेच्या नेत्यांनी, महापुरुषांनी क्षुल्लक अशा आनंदात मग्न होऊ नये. विषयलंपट होऊ नये. लोभात पडल्यानेव कामवश झाल्याने प्राचीन काळी राक्षसराज रावण लंकेत मारला गेला. अशा प्रकारे ही ‘रामन खागान्' म्हणजे ‘राजा राम' यांची कथा आज हजारो वर्षांपासून मंगोलियन, सैबेरियन, रशियन लोकांमध्ये वाचली जाते, सांगितली जात आहे. कांबोडियालाच ‘कांबोज' किवा ‘कंबूज' असेही म्हणतात. याची स्थापना स्वायंभुव मनुने केली असे समजले जाते. या देशाची राजधानी ‘नॉम्पेन' आहे. या ठिकाणी संस्कृत भाषेतील सहस्रावधी शिलालेख सापडले आहे. येथील भाषेवर संस्कृत आणि पाली भाषेचा प्रभाव आहे.
qas: category: SHORT
question: कुबलाई खान नावाचा सम्राट केव्हापासून होता?
answers: text:  इ. स. ११८२ ते १२५१ मध्ये
category: SHORT
question: प्राचीन राक्षस राजा रावण लंकेत कशामुळे मारला गेला?
answers: text: लोभात पडल्यानेव 
category: SHORT
question: देशाची राजधानी कोणता शहर आहे?
answers: text: ‘नॉम्पेन'
category: NO
question: "रामायण" हे नाव कोठून आले आहे?
category: SHORT
question: त्याचा शिक्षक कोण होता?
answers: text: आनंदध्वज' 
category: SHORT
question: त्याने एक पुस्तक लिहिले ज्याचे नाव आहे?
answers: text: एर्देनियन-सांङ्ग-सुबाशिदि'
category: NO
question: मोठ्या सभागृहाच्या भिंतीवर रामायण आणि महाभारतातील दृश्ये कोणाच्या कारकिर्दीत १२०० एडीमध्ये कोरलेली होती?
context: त्यानंतर त्यांच्या अवाढव्य साम्राज्यावर त्यांनी अतिशय शांततेने आणि कर्तृत्व पणाला लावून राज्य केले. तरी ते नुसचेच धर्मवेडे नव्हते. लोकांच्या खऱ्या गरजा लक्षात घेऊन त्या पूर्ण करण्यासाठी सम्राट अशोक अठ्ठावीस वर्षे अगदी मनापासून आणि समजूतदारपणे झटले. इतिहासाच्या पानांपानावर ज्यांच्या नावांची अक्षरश: गर्दी झाली आहे, ज्यांच्या वैभवाची, ऐश्वर्याची, दयाळूपणाची प्रसन्न व्यक्तिमत्त्वांची, त्यांच्या राजेशाही बिरूदांची आणि अनेक गोष्टींची रकाने भरभरून माहिती दिलेली आहे, अशा हजारों राजांमधल्या निवडक दहा राजांमध्येसुद्धा सम्राट अशोकाचं नाव तळपळतच राहिलं आहे, बहुधा त्यांचं एकट्याचंच नाव एखाद्या तेज:पुंज लक्षवेधी ताऱ्यासारखं चमकत राहिलं आहे. व्होल्यापासून थेट जपानपर्यंत अजूनही त्यांचं नाव आदराने घेतले जातं. चीन, तिबेट आणि अगदी भारतातसुद्धा अजूनही त्यांचे महत्त्व मानले जाते. आत्ता हयात असणाऱ्या बऱ्याच लोकांनी, कॉन्स्टेंटाईन किंवा चार्लेमॅन यांची नावेही कदाचित ऐकली नसतील; पण सम्राट अशोकांच्या आठवणी मात्र त्यांच्या मनात अजूनही आहेत. ”— एच्. जी. वेल्स (ग्रंथ - ‘द आऊटलाईन ऑफ हिस्टरी’)“अनेक लोकांना असा प्रश्न पडतो की, एखाद्या देशातले सगळेच लोक जर अहिंसेने वागत असतील, तर त्या देशाचे संरक्षण कसे केले जाईल ? अशा काल्पनिक प्रश्नाचं उत्तर देणं खरं तर जरासं अवघडही आहे; पण ख्रिस्तपूर्व तिसऱ्या शतकात, एका सम्राटाने, ‘अहिंसा आणि अनुकंपा’ या तत्त्वांचा अवलंब करून भारतावर राज्य केले होते. त्यांचे नाव सम्राट अशोक – शांती आणि सामाजिक न्याय यांचा सम्राट. जुलूम–जबरदस्ती करून, स्वत:च्या ऐषारामासाठी सुख-समाधानासाठीच फक्त तजवीज करून किंवा स्वत:चा डामडौल मिरवत त्यांनी राज्य केले नाही तर स्वत:च्या ऐहिक सुखोपभोगांचा त्याग करत आणि स्वत:च्या प्रजेला समानतेने आणि न्यायाने वागवत त्यांनी राज्यकारभार पाहिला. आत्ताच्या जगात शांती, न्याय आणि एकोपा प्रस्थापित करण्यासाठी, आत्ताचे राज्यकर्ते, प्रशासक, राजकारणी लोक, मुलकी कर्मचारी, धार्मिक नेते आणि सर्वसामान्य लोक, या सर्वांनाच, सम्राट अशोकांचे हे आदर्श असे उदाहरण मार्गदर्शक ठरू शकेल. ”— दुली चंद्र जैन आणि सुनीता जैन (ग्रंथ- ‘अशोका एम्परर ऑर मॉन्क’)“सम्राट अशोक हे शांततेसाठी वाहून घेतलेला महामानव होते आणि इतिहासात ते असे एकमेव सम्राट होऊन गेले, ज्यांनी कलिंगच्या लढाईत विजय मिळवल्यानंतर पुन्हा कुठलेच युद्ध न करण्याचा निर्धार केला होता. स्वत:चं उरलेलं पूर्ण आयुष्य फक्त आपल्या प्रजेच्याच नाही तर तमाम मानवजातीच्या सेवेसाठी वाहून घेतलं होतं.
qas: category: YES
question: कोणती लढाई जिंकल्यानंतर सम्राट अशोक इतिहासातील एकमेव सम्राट ठरले, ज्यांनी पुन्हा न लढण्याचा संकल्प केला?
answers: text: कलिंगच्या लढाईत
category: YES
question: कोणी अठ्ठावीस वर्षे लोकांच्या खऱ्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी ज्याने मनापासून आणि समजुतीने प्रयत्न केले?
answers: text: सम्राट अशोक
category: NO
question: कोणाची उदारता, दयाळूपणा आणि इतरांशी त्यांच्या व्यवहारात उदारता आमच्या काळात काही समानता आहे?
category: NO
question: सम्राट अशोकाचे नाव कोठे कोरले गेले आहे?
category: NO
question: "सम्राट अशोकने खरोखरच भारतीय इतिहासात सुवर्णकाळ निर्माण केला" असे कोणत्या लेखकाने लिहिले आहे?
category: YES
question: जपानमध्ये अजूनही कोणाचे नाव आदरणीय आहे?
answers: text: सम्राट अशोकाचं नाव
context: त्याला अष्टांग हृदय असे म्हणतात. चरक, सुश्रुत आणि वाग्भट यांचे काम आयुर्वेदाचा मूळ आधार समजले जाते म्हणून या तिघांना आदराने बृहद त्रयी या नावांनी ओळखले जाते. त्यानंतर आठव्या शतकात वैद्य माधव ऋषि यांनी निदान ग्रंथ हा ग्रंथ लिहिला जो थोड्याच काळात प्रमाण बनला. यातील ७९ प्रकरणांमध्ये विविध विकार, त्यांची लक्षणे, कारणे आणि क्लिष्टता याबद्दल चर्चा केली आहे. यानंतर भावप्रकाश व योगरत्नाकर हेही ग्रंथ निर्माण झाले. नवीन भर पडल्याने हे तीन ग्रंथ आजही प्रमाण मानले जातात. यांना लघु त्रयी म्हणून ओळखले जाते. विविध औषध निर्मितीच्या प्रक्रिया विषद करणारा शारंगधर हाही एक प्रमुख वैद्य. बृहद् त्रयी, लघु त्रयी व शारंगधर या तिन्हीत आयुर्वेद सामावला आहे. आयुर्वेदात मुख्यतः वनस्पती व त्यांचे वेगवेगळे भाग, कंदमुळे यांच्यापासून तयार झालेली औषधे वापरतात. च्या आठव्या शतकात उग्रादित्य आणि इ. स. च्या चौदाव्या शतकात सरनगध्र यांनी बऱ्याच रासायनिक औषधांचा अभ्यास केला. विंचू, साप, कोळी इ. प्राण्यांच्या विषांचाही प्राणिज औषध म्हणून वापर केला जातो. विषौषधाचा अभ्यास करणारी अगदतंत्र ही आयुर्वेदाची एक शाखा आहे.
qas: category: SHORT
question: यानंतर कोणत्या पुस्तकांचे प्रकाशन झाले?
answers: text: निदान ग्रंथ 
category: SHORT
question: नंतर, आठव्या शतकात, औषधावर एक ग्रंथ कोणी लिहिला, जो लवकरच एक मानक बनला?
answers: text: वैद्य माधव ऋषि 
category: NO
question: या पुस्तकांमध्ये आणि पुस्तिकांमध्ये कोणत्या दुर्धर आजारांपासून ते कोणत्या आजारांपर्यंतचे खंड आहेत?
category: SHORT
question: चरक, सुश्रुत आणि वाग्भटाचे कार्य कशाचा मूळ आधार मानला जातो?
answers: text: आयुर्वेदाचा
category: NO
question: अनेकांनी आयुर्वेदाची दुर्मिळ हस्तलिखिते गोळा केली आहेत त्यापैकी दिनेश वैद्य हे कोणत्या शहराचे आहेत?
category: SHORT
question: किती प्रकरणांमध्ये, विविध विकार, त्यांची लक्षणे, कारणे आणि गुंतागुंत यावर चर्चा झाली आहे?
answers: text: ७९ 
category: NO
question: हे कशाच्या उत्पादनासाठी एक प्रमुख वैद्यकीय केंद्र आहे?
context: दिल्ली शहरात बांधल्या गेलेल्या स्मारकांवरून असे लक्षात येते की, येथील संस्कृतीला प्राचिन ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आहे. भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण संस्थेने दिल्ली शहरातील सुमारे १२०० वारसा स्थळांची घोषणा केली आहे, जी जगातील कोणत्याही शहरापेक्षा जास्त आहे. आणि त्यापैकी १७५ स्थळांना राष्ट्रीय वारसा म्हणून घोषित केले गेले आहे. जिथे मोगल आणि ऑट्टोमन राज्यकर्त्यांनी जामा मस्जिद (भारताच्या सर्वात मोठी मशीद) आणि लाल किल्ला अशी अनेक वास्तू नमुने उभारली. दिल्लीत लाल किल्ला, कुतुब मीनार आणि हुमायूंचा मकबरा असे तीन जागतिक वारसा आहेत. [] 34] इतर स्मारकांमध्ये इंडिया गेट, जंतर-मंतर (१८ व्या शतकातील खगोलशास्त्रीय वेधशाळा), पुराणा किला (१६ व्या शतकाचा किल्ला) यांचा समावेश आहे. बिर्ला मंदिर, अक्षरधाम मंदिर आणि कमळ मंदिर ही आधुनिक वास्तुकलेची उत्कृष्ट उदाहरणे आहेत. राज घाटाजवळ राष्ट्रपिता महात्मा गांधी आणि इतर मोठ्या व्यक्तींच्या समाधी आहेत. नवी दिल्लीत बरीच सरकारी कार्यालये, सरकारी निवासस्थाने आणि ब्रिटीशकालीन अवशेष व इमारती आहेत. काही महत्त्वाच्या इमारतींमध्ये राष्ट्रपती भवन, केंद्रीय सचिवालय, राजपथ, संसद भवन आणि विजय चौक यांचा समावेश आहे. सफदरजंगची थडगे आणि हुमायूंची थडगी मुगलच्या बागांच्या चार बाग शैलीची उत्कृष्ट उदाहरणे आहेत. दिल्लीचे राजधानी नवी दिल्लीशी संपर्क आणि भौगोलिक सान्निध्य यामुळे येथे राष्ट्रीय कार्यक्रम आणि संधी यांचे महत्त्व वाढले आहे. प्रजासत्ताक दिन, स्वातंत्र्यदिन आणि गांधी जयंती असे अनेक राष्ट्रीय सण येथे मोठ्या उत्साहात साजरे केले जातात. भारताच्या स्वातंत्र्यदिनी पंतप्रधान लाल किल्ल्यातील लोकांना संबोधित करतात. पतंग उडवून बरेच दिल्लीवासी हा दिवस साजरा करतात. पतंग या दिवशी स्वातंत्र्याचे प्रतीक मानले जातात. प्रजासत्ताक दिनी परेड ही एक मोठी मिरवणूक आहे, जी भारताच्या सैनिकी पराक्रम आणि सांस्कृतिक झलक दाखवते. दिल्ली महानगरपालिका: जगातील सर्वात मोठी स्थानिक संस्था असून अंदाजे १३७.८० लाख नागरिकांना (क्षेत्र १,३९७.३ किमी२ किंवा ५४० चौरस मैल) नागरी सेवा पुरविली जाते. हे क्षेत्र फक्त क्षेत्राच्या दृष्टीने टोकियोच्या मागे आहे.
qas: category: SHORT
question: राष्ट्रपिता महात्मा गांधी आणि इतर महान व्यक्तींच्या समाधीजवळ कोणता घाट आहे?
answers: text: राज 
category: SHORT
question: कोणत्या शहरात अनेक सरकारी कार्यालये, सरकारी निवासस्थाने आणि ब्रिटिश अवशेष आणि इमारती आहेत?
answers: text: नवी दिल्लीत 
category: NO
question: दिल्ली महानगरपालिका किती भागांमध्ये विभागली गेली आहे?
category: SHORT
question: दिल्ली शहरात बांधलेली स्मारके दाखवतात की त्याच्या संस्कृतीला कोणती पार्श्वभूमी आहे?
answers: text: प्राचिन ऐतिहासिक
category: SHORT
question: दिल्ली महानगरपालिका किती चौरस किलोमीटर क्षेत्र व्यापते?
answers: text: ५४० चौरस मैल)
category: SHORT
question: दिल्ली शहरात सुमारे १२०० वारसा स्थळे कोणी घोषित केली आहेत?
answers: text: भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण संस्थेने 
category: SHORT
question: स्वातंत्र्यदिनी लाल किल्ल्याच्या तटबंदीवरून राष्ट्राला कोणी संबोधित केले?
answers: text: पंतप्रधान
context: दिल्ली ही केवळ भारताची राजधानीच नाही तर पर्यटनाचे मुख्य केंद्र देखील आहे. राजधानी असल्याने, भारत सरकार, राष्ट्रपती भवन, संसद भवन, केंद्रीय सचिवालय इत्यादी अनेक कार्यालये येथे बरीच आधुनिक वास्तुकलेची नमुने पाहिली जाऊ शकतात; एक प्राचीन शहर असल्याने याला ऐतिहासिक महत्त्व देखील आहे. पुरातत्व दृष्टीकोनातून, जुना किल्ला, सफदरजंग मकबरे, जंतर-मंतर, कुतुब मीनार आणि लोहस्तंभ यासारख्या अनेक जगप्रसिद्ध बांधकामे येथे आकर्षण केंद्र मानली जातात. एकीकडे जागतिक वारसा मोगल शैली आहे जसे हुमायूंचे थडगे, लाल किल्ला आणि जुना किल्ला, सफदरजंगचे थडगे, लोधी कबर कॉम्प्लेक्स इत्यादी. भव्य ऐतिहासिक इमारती येथे आहेत आणि दुसर्‍या बाजूला निजामुद्दीन औलियाच्या पार्लोकिक दर्गा आहेत. बिरला मंदिर, आद्या कात्यायिनी शक्तीपीठ, बांगला साहेब गुरुद्वारा, बहाई मंदिर आणि जामा मशिद अशी जवळपास सर्व धर्मांची प्रसिद्ध धार्मिक स्थळे या शहरातील इंडिया गेट, राजपथ येथे बनविण्यात आली आहेत.
qas: category: NO
question: दिल्लीतील कोणता चौक प्रसिद्ध आहे?
category: SHORT
question: दिल्ली मध्ये कोणती दर्गा आहे ?
answers: text: निजामुद्दीन औलियाच्या पार्लोकिक
category: NO
question: कोणत्या सर्वात मोठ्या राजकीय हुद्द्याचं ठिकाण दिल्ली आहे?
category: SHORT
question: जामा मशिद कुठे बांधण्यात आली आहे ?
answers: text: इंडिया गेट, राजपथ
category: SHORT
question: भारताची राजधानी कोणती आहे?
answers: text: दिल्ली
category: SHORT
question: कोणते शहर केवळ भारताची राजधानी नाही तर एक प्रमुख पर्यटन स्थळ आहे?
answers: text: दिल्ली
category: NO
question: दिल्लीतील संग्रहालये कोणती आहेत?
category: NO
question: उद्याने, लोदी बाग, प्राणीसंग्रहालय इत्यादी कोणत्या शहराकडे पर्यटकांना आकर्षित करतात?
category: SHORT
question: येथे कोणत्या इमारती आहेत आणि दुसऱ्या बाजूला निजामुद्दीन औलियाची पार्लोकिक दर्गा आहे?
answers: text: भव्य ऐतिहासिक
category: SHORT
question: कोणाच्या दृष्टिकोनातून जुना किल्ला, सफदरजंग थडगे, जंतर मंतर, कुतुब मीनार आणि लोह अयस्क ही जगातील काही प्रसिद्ध स्मारके आहेत?
answers: text: पुरातत्व
category: SHORT
question: दिल्ली शहरातील राजपथ, इंडिया गेट येथे कोणती मशिद बांधण्यात आली आहे?
answers: text: जामा मशिद
category: SHORT
question: एकीकडे, जागतिक वारसा कोणाची शैली आहे जसे की हुमायूंचे थडगे, लाल किल्ला आणि जुना किल्ला, सफदरजंग मकबरा, लोधी मकबरा परिसर इत्यादी?
answers: text: मोगल शैली
context: दिल्लीचा पुरातन उल्लेख महाभारत नावाच्या महापुराणात आढळतो. जिथे त्याचा उल्लेख प्राचीन इंद्रप्रस्थ म्हणून केला जातो. महाभारत काळात इंद्रप्रस्थ ही पांडवांची राजधानी होती. पुरातत्व पुरावांतील प्रथम पुरावा असे सूचित करतो की मानव ई. स. पु. दोन हजार वर्षांपूर्वीच दिल्लीत व आसपास होता. मौर्य काळामध्ये ( 300 इ. स. पू. ) इथल्या शहराचा विकास होऊ लागला. महाराज पृथ्वीराज चौहान यांचे दरबारी कवी चांद बरदाई यांची हिंदी रचना पृथ्वीराज रासो मध्ये तोमर राजा अनंगपाल यांचे दिल्लीचे संस्थापक, म्हणून वर्णन केले गेले आहे. असे मानले जाते की त्यांनी 'लाल-कोट' बांधला आणि मेहरौलीचा गुप्त कार्पेट लोखंडी खांब दिल्लीला आणला. दिल्लीत तोमरांचा राज्य कालखंड 400 ते 1200 वर्षाचा आहे. 'दिल्ली' किंवा 'दिल्लीका' शब्दाचा वापर उदयपुरात सापडलेल्या शिलालेखांवर प्रथम सापडला. या शिलालेखांची वेळ 1160 वर्षे निश्चित केली गेली. महाराज पृथ्वीराज चौहान हे दिल्लीचे शेवटचे हिंदू सम्राट मानले जातात. इ. स. १२०७ नंतर दिल्ली दिल्ली सल्तनतची राजधानी बनली. खिल्जी राजवंश, तुघलक राजवंश, सय्यद राजवंश आणि लोधी घराण्यांसह इतर काही राजवटींनी यावर राज्य केले. असे मानले जाते की आजची आधुनिक दिल्ली बांधण्यापूर्वी दिल्ली सात वेळा विखुरली होती आणि वेगवेगळ्या ठिकाणी वसली होती, त्यातील काही अवशेष आजही आधुनिक दिल्लीत दिसू शकतात. दिल्लीच्या तत्कालीन राज्यकर्त्यांनी बर्‍याच वेळा आपले रूप बदलले. सरहिंद जवळच्या युद्धात मोगल बादशाह हुमायूंनी अफगाण्यांचा पराभव केला आणि कोणताही विरोध न करता दिल्ली ताब्यात घेतली.
qas: category: NO
question: हेमू विक्रमादित्यच्या नेतृत्वाखाली अफगाणांनी कोणत्या सैन्याचा पराभव केला?
category: NO
question: शहजहान हा कुणाचा नातू होता?
category: SHORT
question: दिल्लीचा उल्लेख प्राचीनमध्ये कसा आहे?
answers: text: प्राचीन इंद्रप्रस्थ म्हणून
category: SHORT
question: दिल्लीत तोमरांचा राज्य किती वर्षाचा आहे?
answers: text: 400 ते 1200 वर्षाचा
category: SHORT
question: दिल्लीचा सर्वात प्राचीन उल्लेख कशात आढळतो?
answers: text: महाभारत नावाच्या महापुराणात
context: दिल्लीत सार्वजनिक वाहतुकीचे साधन म्हणजे मुख्यत: बस, ऑटोरिक्षा आणि मेट्रो रेल सेवा. दिल्लीच्या मुख्य रहदारी गरजेच्या ६०% बसेस पूर्ण करतात. दिल्ली परिवहन महामंडळामार्फत चालविण्यात येणारी सरकारी बस सेवा ही दिल्लीची मुख्य बस सेवा आहे. दिल्ली ट्रान्सपोर्ट कॉर्पोरेशन जगातील सर्वात मोठी इको-फ्रेन्डली बस सेवा प्रदान करते. नुकतीच बीआरटी सेवा आंबेडकर नगर आणि दिल्ली गेट दरम्यान सुरू झाली आहे. दिल्लीत ऑटो रिक्षा ही वाहतुकीचे प्रभावी साधन आहे. ते इंधन म्हणून सीएनजी वापरतात आणि त्यांचा रंग सुरवातीला पिवळ्या आणि तळाशी हिरवा असतो. वातानुकूलित टॅक्सी सेवा दिल्लीमध्येही उपलब्ध आहे, ज्यांचे भाडे 7.50 ते 15 / किमी आहे. दिल्लीच्या एकूण वाहनांपैकी 30% वाहने खाजगी वाहने आहेत. दिल्लीत प्रति 100 किमी लांबीची लांबी 1922.32 किमी आहे. दिल्लीची भारताच्या सर्वाधिक रस्ते घनता आहे ज्याची लांबी 1922.32 किमी प्रति 100 किमी आहे. दिल्ली राष्ट्रीय महामार्गांद्वारे दिल्लीच्या पाच मोठ्या महानगरांशी जोडली गेली आहे. हे महामार्ग आहेतः राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक: 1, 2, 4, 10 आणि 24. दिल्लीचे रस्ते दिल्ली महानगरपालिका (एमसीडी), दिल्ली कॅन्टोन्मेंट बोर्ड, लोकसेवा आयोग आणि दिल्ली विकास प्राधिकरण यांच्याद्वारे देखभाल केले जातात. दिल्लीचा उच्च लोकसंख्या दर आणि उच्च आर्थिक वाढीमुळे दिल्लीवर रहदारीची जास्त मागणी वाढली आहे. इथल्या पायाभूत सुविधांवर याचा दबाव कायम ठेवला जातो. 2007 पर्यंत दिल्लीतील 55 लाख वाहने महापालिका हद्दीत आहेत. यामुळे दिल्ली हे जगातील सर्वाधिक वाहन वाहन आहे. तसेच, राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्रात 112 लाख वाहने आहेत. १९८५ मध्ये दिल्लीत दर १००० लोकांसाठी ८५ कार होती. दिल्लीच्या रहदारीच्या मागण्यांसाठी दिल्ली आणि केंद्र सरकारने एक द्रुतगती ट्रान्झिट सिस्टम सुरू केले. ज्याला दिल्ली मेट्रो म्हणतात त्याचे प्रारंभ केले. १९९८ मध्ये, सर्वोच्च न्यायालयाने डिझेलच्या जागी दिल्लीच्या सर्व सार्वजनिक वाहनांना कॉम्प्रेस्ड नैसर्गिक वायू लागू केला. लोकांना हे करण्याचे आदेश देण्यात आले होते.
qas: category: SHORT
question: दिल्लीतील वाहतुकीचे सर्वात लोकप्रिय माध्यम कोणते आहे?
answers: text: ऑटो रिक्षा
category: NO
question: वेगवान संक्रमण व्यवस्था कोणती आहे?
category: NO
question: तेव्हापासून, सर्व सार्वजनिक वाहने कशी चालवली जात आहेत?
category: SHORT
question: दिल्लीचे मुख्य वाहतूक नेटवर्क शहराच्या बसच्या गरजा सुमारे किती टक्के पूर्ण करते?
answers: text: ६०% 
category: SHORT
question: १९८५ मध्ये दिल्लीत प्रत्येक १,००० लोकांसाठी किती कार होत्या?
answers: text: ८५
context: दीपप्रज्वलन करून यक्ष आणि त्यांचा अधिपती कुबेराला निमंत्रित करून त्याची पूजा करणे हा मूळचा सांस्कृतिक कार्यक्रम होता. परंतु गुप्तकाळात वैष्णव पंथाला राजाश्रय मिळाल्याने आधी कुबेराबरोबरच लक्ष्मीचीही पूजा होऊ लागली. भारतात, विविध ठिकाणी झालेल्या उत्खननात कुशाण काळातील अनेक मूर्ती सापडल्या आहेत. त्यांमध्ये कुबेर आणि लक्ष्मी एकत्र दर्शविले आहेत. काही मूर्तींमध्ये कुबेर त्याची पत्‍नी इरितीसह दाखविला आहे. यावरून असे दिसते की प्राचीन काळी कुबेर आणि त्यांची पत्‍नी इरिती यांची पूजा केली जात असावी. कालांतराने इरितीचे स्थान लक्ष्मीने घेतले आणि पुढे कुबेराच्या जागी गणपतीला प्रतिस्थापित केले गेले. अलक्ष्मी म्हणून ज्या देवतेला मध्यरात्री हाकलून देण्याची प्रथा आहे, तीच खरी या सणाची इष्ट देवता असल्याचेही म्हटले जाते. तिला ज्येष्ठा, षष्टी वा सटवी, निर्ऋती या नावांनीही ओळखतात. निर्ऋती ही सिंधू-संस्कृतीतील मातृदेवता समजली जाते. तिला ब्राह्मणी संस्कृतीने अलक्ष्मी म्हणून तिरस्कारले असले तरी ती राक्षसांची लक्ष्मी आहे असे देव मानत असल्याचे उल्लेख दुर्गासप्तशतीमध्ये आहेत. लक्ष्मीपूजनाच्या निमित्ताने 'आर्थिक व्यवहारातील सचोटी व नीती ' आणि 'अर्थप्राप्तीच्या साधनांविषयी कृतज्ञता' अशी दोन महत्त्वाची मूल्ये मनात रुजतात, ही या पूजेची विशेषता आहे. भगवान महावीर मोक्षाला गेल्यानंतर त्याच दिवशी संध्याकाळी महावीरांचे प्रमुख शिष्य गौतम गणधर यांना केवल ज्ञान प्राप्त झाले म्हणूनच दिवाळीच्या संध्याकाळी लक्ष्मीपूजन केले जाते ते संपत्तीरूपी लक्ष्मी मिळवण्यासाठी नव्हे, तर मोक्ष-लक्ष्मी किंवा आत्मकल्याणरूपी लक्ष्मी मिळवण्यासाठी. गणधर त्यांचा दिव्य-ध्वनी सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचवितात.
qas: category: NO
question: ते आपला संदेश कोणापर्यंत पोहचवण्यास सक्षम आहेत?
category: NO
question: दिवाळीपूर्वी जमिनीवर काय तयार केले जाते?
category: NO
question: तांदळाचे पीठ जमिनीवर कधी तयार केले जाते?
category: SHORT
question: भारतातील वेगवेगळ्या ठिकाणी उत्खननामुळे कोणत्या काळातील अनेक शिल्प मिळाले आहेत?
answers: text: कुशाण
category: SHORT
question: हा एक सांस्कृतिक कार्यक्रम होता ज्यामध्ये यक्ष आणि तिच्या कोणत्या स्वामीला दिवा लावण्यासाठी आणि त्याची पूजा करण्यासाठी आमंत्रित केले होते?
answers: text: कुबेराला 
category: SHORT
question: कुशाण काळातील अनेक मूर्तींमध्ये, कोण एकत्र दाखवले आहेत?
answers: text: कुबेर आणि लक्ष्मी
category: SHORT
question: काही मूर्तींमध्ये कुबेर त्याची पत्‍नी इरितीसह दाखविला आहे, हे सूचित करते की कोणत्या काळात कुबेर आणि त्यांची पत्नी इरिती यांची पूजा केली जात असावी?
answers: text: प्राचीन
context: दुसऱ्या कॅडफिससच्या मृत्यूनंतर राज्यासाठी त्याच्या सरदारात भांडणे जुंपली. त्या भांडणात कॅडफिससचा मथुरेचा सरदार कनिष्क विजयी झाला आणि त्याने कुषाणांच्या भारतीय प्रदेशावर आपली अधिसत्ता प्रस्थापित केली. सत्ता हाती आल्यावर त्याने त्याच वर्षी शक सुरू केला (इ. स. ७८ ) त्याला शक नृप काल असे म्हणतात. कनिष्काने पार्थियनांचा नायनाट केला. काश्मीरवर आक्रमण करून त्याने हा प्रदेश कुषाण साम्राज्यास जोडला. पूर्वेकडे मगधापर्यंत त्याने आपले सैन्य नेले. मगधमधून त्याने आपल्याबबरोबर अश्वघोष नावाचा एक बौद्धभिक्षू नेला होता. कनिष्काने चिनी वर्चस्वाखाली असलेल्या खोतान, यारकंद, काशगर या प्रदेशावर पामीरमार्गे हल्ला केला व ते प्रदेश जिंकून  आपल्या राज्यास जोडले. तेथून परत येताना त्याने अमाप संपत्ती लुटून आणली. मध्य आशियात कुषाण सत्ता प्रस्थापित झाली परंतु कनिष्काच्या कारकिर्दीच्या शेवटी त्याच्या सार्वभौमत्वाला चिनी सेनापती पॅन चाऊ याने आव्हान दिले. यावेळी कनिष्काने आपला एक दूत त्याच्याकडे पाठ‍वला पण पॅन चाऊने या दूताला कैद केले म्हणून कनिष्काने त्याच्याविरूद्ध लष्करी मोहिम काढली पण झालेल्या संघर्षात कनिष्काचा पराभव झाला व त्याला जबरदस्त खंडणी द्यावी लागली. काही वर्षांनी पुन्हा कनिष्काने पामीरच्या पठारापलीकडे चिनी सत्तेविरूद्ध मोहिम काढली. यावेळी त्याने चिनी सेनापती पॅन यॉंग (पॅन चाऊचा मुलगा) याचा पराभव केला व त्याच्यापासून जबरदस्त खंडणी आणली.
qas: category: NO
question: भारतासह अफगाणिस्तान, पाकिस्तान, बांगलादेश, भूतान, नेपाळ या देशांमध्ये कुणाचे साम्राज्य होते?
category: SHORT
question: मथुरेचा सरदार कोण होता?
answers: text: कनिष्क
category: NO
question: भारतात कानिष्क साम्राज्याने कौशाम्बी, सारनाथ, बनारस, रावळपिंडी, मथुरा व कोणते सहावे क्षेत्र व्यापले होते?
category: SHORT
question: बौद्ध भिक्षूचे नाव काय होते?
answers: text: अश्वघोष 
category: SHORT
question: कोणाच्या विरोधात कनिष्कने पुन्हा मोहीम सुरू केली?
answers: text: पॅन चाऊ
category: SHORT
question: कनिष्कने अश्वघोष नावाचा बौद्ध भिक्षू कोठून नेला होता?
answers: text: मगधमधून
context: धोरणी, चतुर, युद्धशास्त्रनिपुण, शूर आणि थोर कर्तृत्व व नेतृत्व असणाऱ्या राणी लक्ष्मीबाई जन्मतः कोणत्याही राजघराण्यातील नसल्या तरी राजघराण्याशी संबंधित व्यक्तींमध्ये वावरलेल्या, वाढलेल्या होत्या. अश्वपरीक्षेचे सर्व मापदंड माहीत असणाऱ्या लक्ष्मीबाई घोडेस्वारी करण्यातही वाकबगार होत्या. त्या काळी पूर्ण हिंदुस्थानात श्रीमंत धोंडोपंत बाजीराव पेशवे व नानासाहेब पेशवे आणि  जयाजी शिंदे व लक्ष्मीबाई या तिघांशिवाय कोणीही अचूक अश्वपरीक्षा करणारा नव्हता. अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्व असणाऱ्या राणी लक्ष्मीबाईंनी युद्धशास्त्रातही प्रावीण्य मिळविले. बाजीरावांच्या पदरी बाळंभट देवधर नावाचे उत्तम कसरतपटू आणि कुस्तीगीर होते. त्यांनीच मल्लविद्येत पारंगत होण्यासाठी मल्लखांब नावाचा कसरतीचा वेगळा प्रकार शोधून काढला. मनाची एकाग्रता, विलक्षण चपळता, शरीराचा तोल सांभाळण्याचे पूर्ण कौशल्य, काटकपणा आणि चतुरस्र भान वृद्धिंगत करणाऱ्या मल्लखांब विद्येतही राणी लक्ष्मीबाई तरबेज झाल्या. लक्ष्मीबाईंचे वैशिष्ट्य म्हणजे पुरुषप्रधान संस्कृती असणाऱ्या समाजाने एका विधवा राणीला दुर्लक्षित करू नये म्हणून त्यांनी धोरणीपणाने पुरुषी पोषाखात वावरण्याचे ठरवले. इ. स. १८४२ मध्ये त्यांचा विवाह झाशी संस्थानाचे राजे गंगाधरराव नेवाळकर यांच्याशी झाला. तेव्हा त्यांचे नाव बदलून लक्ष्मी असे ठेवण्यात आले. लग्नानंतर झाशीच्या प्रजाजनांत राणीबद्दल विशेष प्रेम निर्माण झाले. दरबाराचे कामकाज राणीने पाहणे गंगाधररावांस पसंत नसल्याने मिळालेल्या वेळेचा उपयोग लक्ष्मीबाईंनी स्वत्व जपण्यासाठी केला. त्यांनी आपला रोजचा व्यायाम, कसरत, घोडेस्वारी, तलवारबाजी नियमित सुरू ठेवली.
qas: category: NO
question: किती महिन्यांनी बाळाचा मृत्यू झाला?
category: NO
question: या जोडप्याला किती मुले होती?
category: SHORT
question: राजघराण्यात कोण जन्मल्या आणि वाढल्या?
answers: text: लक्ष्मीबाई
category: SHORT
question: राणी लक्ष्मीबाई एक बहुमुखी व्यक्तिमत्वने कोणत्या क्षेत्रात उत्कृष्ट कामगिरी केली?
answers: text: युद्धशास्त्रातही
category: SHORT
question: कोणत्या कलेवर प्रभुत्व मिळवण्यासाठी त्याने मल्लखांब नावाचा व्यायामाचा एक वेगळा प्रकार शोधला?
answers: text: मल्लविद्येत