ai4bharat/IndicQA huggingface dataset:
context: महाभारतामध्ये गोव्याचा उल्लेख ’गोपराष्ट्र’ किंवा ’गोवराष्ट्र’ - (गोपजन; किंवा आभीर जे ब्रज प्रदेशातील होते  ) असा केलेला आढळतो. हरिवंश या ग्रंथात भगवान श्रीकृष्ण यादव जनांसह या परिसरात आले असा उल्लेख  आढळतो. ईश्वरसेन आभीर याने ३ ऱ्या शतकात सातवाहनांचा पराभव करून महाराष्ट्र व गोव्यावर आधिपत्य प्रस्थापित केले हे आभीर म्हणजेच महाभारत कालीन यादव होय ब्रज प्रदेशापासून दक्षिणेपर्यंत अनेक वसाहती स्थापन करून त्यांनी त्याला आभीर देश ,गोपराष्ट्र असे नामकरण केलेले दिसते. नाशिक परिसर कान्हदेश म्हणून ओळखला  जातो. स्कंदपुराण, हरिवंश तसेच इतर काही संस्कृत ग्रंथांमध्ये गोव्याचा  उल्लेख ’गोपकपुरी’ किंवा ’गोपकपट्टणम’ असा केला आहे. |भारतातील]] क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने सर्वात छोटे व लोकसंख्येच्या दृष्टीने चौथे छोटे (सिक्कीम, मिझोरम व अरुणाचल प्रदेश या राज्यांनंतरचे) राज्य आहे. पणजी हे शहर गोव्याची राजधानी असून राज्यातील सर्वात मोठे शहर असलेले वास्को व पोर्तुगिजांचा ऐतिहासिक प्रभाव असलेले मडगांव ही इतर महत्त्वाची शहरे आहेत. इसवी सनाच्या पंधराव्या शतकात पोर्तुगीजांनी व्यापाराच्या निमित्ताने गोव्यात पाऊल ठेवले व लवकरच हा प्रदेश काबीज केला. १९६१ मध्ये भारताने गोवा मुक्त करेपर्यंत सुमारे ४५० वर्षांच्या दीर्घ कालावधीकरता गोव्यावर पोर्तुगिजांचा अंमल राहिला. ते भारताच्या पश्चिम किनारपट्टीवर असून, त्याच्या उत्तरेला महाराष्ट्र, पूर्व व दक्षिणेला कर्नाटक ही राज्ये, तर पश्चिमेला अरबी समुद्र आहे. मार्च ११ १९९३ रोजी गोव्याला स्वतंत्र राज्याचा दर्जा मिळाला. ३० मे १९८७ रोजी गोव्याला राज्याचा दर्जा देण्यात आल्याने ३० मे हा दिवस गोवा राज्य स्थापना दिवस म्हणून साजरा करण्यात येतो. इसवी  सनाच्या पंधराव्या शतकात पोर्तुगीजांनी व्यापाराच्या निमित्ताने गोव्यात पाऊल ठेवले व लवकरच हा प्रदेश काबीज केला. १९६१ मध्ये भारताने गोवा मुक्त करेपर्यंत सुमारे ४५० वर्षांच्या दीर्घ कालावधीकरिता गोव्यावर पोर्तुगीजांचा अंमल राहिला. निसर्गसौंदर्याबद्धल प्रसिद्ध असलेल्या समुद्रकिना-यांमुळे गोवा हे देशी, परदेशी पर्यटकांचे प्रमुख आकर्षण असून पर्यटन हा येथील एक महत्त्वाचा व्यवसाय आहे.
qas: category: SHORT
question: यादवांसह कोण या भागात आले?
answers: text: भगवान श्रीकृष्ण 
category: NO
question: आशियातील सर्वात मोठे ख्रिश्चन तीर्थक्षेत्र कोणते आहे?
category: SHORT
question: भगवान श्रीकृष्ण कोणासोबत परिसरात आले?
answers: text: यादव जनांसह 
category: SHORT
question: हरिवंश आणि इतर काही संस्कृत ग्रंथ कुठे आहेत?
answers: text: गोपकपुरी’ किंवा ’गोपकपट्टणम’
category: NO
question: गोवा हे प्राचीन मंदिरे आणि कशासाठी ओळखले जाते?
category: SHORT
question: गोव्याला "गौ राष्ट्र" म्हणून कधी संबोधले गेले?
answers: text: महाभारतामध्ये
category: SHORT
question: पोर्तुगीज व्यापारासाठी गोव्यात कधी आले?
answers: text: इसवी  सनाच्या पंधराव्या शतकात
context: महाराणा प्रताप यांच्या जन्मस्थळाच्या प्रश्नावर दोन गृहीतके आहेत. पहिले गृहीतक हे  महाराणा प्रताप कुंभलगड किल्ल्यात जन्मला असे आहे. कारण महाराणा उदाईसिंग आणि जयवंताबाई कुंभलगड राजवाड्यात लग्न केले होते. दुसरा विश्वास असा आहे की त्याचा जन्म पालीच्या वाड्यांमध्ये झाला. महाराणा प्रतापच्या आईचे नाव जयवंत बाई, ती पालीच्या सोनगरा अखैराजची मुलगी. महाराणा प्रताप यांचे बालपण भिल्ल समुदायाबरोबर घालवले गेले होते, तो भिल्लांकडून मार्शल आर्ट शिकला होता, भिल्ल त्यांच्या मुलाला किक असे संबोधतात, म्हणून भिल्ल महाराणाला किक नावाने हाक मारत असत. लेखक विजय नहार यांच्या हिंदुसूर्य महाराणा प्रताप या पुस्तकानुसार, उदयसिंग प्रतापचा जन्म झाला तेव्हा युद्ध आणि असुरक्षिततेने घेरले होते. कुंभलगड कोणत्याही प्रकारे सुरक्षित नव्हता. त्या काळात जोधपूरचा राजा मालदेव सर्वात शक्तिशाली होता. जयवंतबाई यांचे वडील आणि सोनी यांचा मुलगा सोनागरा अखेरज मालदेव एक समर्थ राजा होता. या कारणास्तव पाली आणि मारवाड सर्वच प्रकारे सुरक्षित होते. म्हणून जयवंताबाईंना पाली येथे पाठविण्यात आले. व्ही. नाही. शुक्ल तृतीया शके १५९७ रोजी प्रताप याचा जन्म पाली मारवाड येथे झाला. प्रताप यांच्या जन्माची खबर मिळताच उदयसिंगाच्या सैन्याने मोर्चाला सुरुवात केली आणि मावलीच्या युद्धात बनवीरविरुद्ध विजय मिळवला आणि चित्तोडच्या गादीचा ताबा घेतला. महाराणा प्रताप यांचे मुख्य साहाय्यक, भारतीय प्रशासकीय सेवेचे सेवानिवृत्त अधिकारी देवेंद्रसिंग शक्तिवत यांच्या पुस्तकानुसार, महाराणा प्रताप यांचे जन्मस्थान जुना कचरी पाळीचे अवशेष असलेल्या जुन्ना किल्ल्यात होते. ref>"महाराणा प्रताप के विषय में भारतीय इतिहास में लिखी भ्रांतियों को दूर करती विजय नाहर की पुस्तक 'हिंदुवा सूर्य महाराणा प्रताप' की समीक्षा ·". web. archive. org. 2019-05-09. Archived from the original on 2020-05-17.  2020-12-02 रोजी पाहिले.
qas: category: SHORT
question: विजय नाहर यांनी महाराणा प्रताप यांच्यावर कोणते पुस्तक लिहिले?
answers: text: हिंदुवा सूर्य महाराणा प्रताप'
category: NO
question: महाराणा प्रताप हे त्यांच्या आई जयवंत बाईचे कितवे पुत्र अपत्य होते?
category: SHORT
question: महाराणा प्रताप यांचे बालपण कोणत्या समुदायासोबत गेले?
answers: text: भिल्ल 
category: SHORT
question: "हिंदुवा सूर्य महाराणा प्रताप" ही पुस्तक कुणी लिहिले आहे?
answers: text: विजय नाहर 
category: SHORT
question: कुंभलगडमध्ये जयवंताबाई यांचे लग्न कुणासोबत झाले?

answers: text: महाराणा उदाईसिंग
category: SHORT
question: महाराणा प्रताप यांचा जन्म कोणत्या किल्ल्यात झाला?
answers: text: कुंभलगड
category: SHORT
question: महाराणा प्रताप यांच्या आईचे नाव काय होते?
answers: text: जयवंत बाई
context: महाराष्ट्रातील काही मंदिरे अनेक शतके जुनी आहेत. मंदिरांच्या शिल्पशैलीत उत्तर व दक्षिण भारताचा मिलाप आढळतो. मंदिरांवर हिंदू, बौद्ध व जैन संस्कृतींचा ठसा आहे. औरंगाबादजवळील अजिंठा व वेरुळची लेणी जगप्रसिद्ध आहेत. मोगल शिल्पशैलीची झलक औरंगाबाद येथीलच बीबी का मकबरा येथे पहायला मिळते. महाराष्ट्रात अनेक दुर्ग व किल्ले आहेत. रायगड, प्रतापगड व सिंधुदुर्ग ही काही उदाहरणे. महाराष्ट्राचे लोकसंगीत समृद्ध आहे. गोंधळ, लावणी, भारुड अभंग आणि पोवाडा हे प्रकार विशेष लोकप्रिय आहेत. मराठी साहित्य भारताच्या अग्रगण्य असे असून ज्ञानेश्वर (भावार्थदीपिका अर्थात 'ज्ञानेश्वरी'चे रचयिते), संत एकनाथ, संत तुकाराम,  पु. ल. देशपांडे, प्र.  के. अत्रे, व्यंकटेश माडगूळकर हे काही प्रमुख लेखक व कवी आहेत. प्रत्येक वर्षी अनेक मराठी पुस्तके प्रकाशित होत असतात. मराठी नाटक, चित्रपट व दूरचित्रवाणीचे केंद्र मुंबई येथे आहे आणि बहुतेक कलाकार सर्व माध्यमातून कामे करतात. देशपांडे, अशोक सराफ, लक्ष्मीकांत बेर्डे, सचिन पिळगांवकर, महेश कोठारे आणि व्ही. शांताराम. मराठी नाटकांचा जुना काळ हा कोल्हटकर, खाडिलकर, देवल, गडकरी व किर्लोस्कर आदी लेखकांनी गाजवला. तो काळ संगीत नाटके आणि नाट्यसंगीताचा होता. याच काळात बालगंधर्व, केशवराव भोसले, भाऊराव कोल्हटकर व दीनानाथ मंगेशकर या गायक-कलावंतानी रंगभूमीची सेवा केली. मराठी दूरचित्रवाणी वाहिन्या पुढीलप्रमाणे - दूरदर्शन-सह्याद्री, ABP माझा, कलर मराठी, झी मराठी,  स्टार माझा, मी मराठी, झी टॉकीज, झी २४ तास, आयबीएन-लोकमत आणि साम मराठी.
qas: category: SHORT
question: कुठे मुघल शैलीतील वास्तुकलेचे दृश्य पाहायला मिळते?
answers: text: औरंगाबाद येथीलच बीबी का मकबरा 
category: SHORT
question: मंदिरांची आर्किटेक्चर कोणत्या भारताप्रमाणे आहे? 
answers: text: उत्तर व दक्षिण भारताचा
category: NO
question: मराठी वाहिन्यांना कधी लोकप्रियता मिळाली?
category: SHORT
question: एबीपी माझा, रंग मराठी, झी मराठी, स्टार माझा, मुख्य मराठी, झी टॉकीज, झी 24 तास, आयबीएन लोकमत आणि साम मराठी हे सर्वे काय आहे ? 
answers: text: .मराठी दूरचित्रवाणी वाहिन्या
category: NO
question: गेल्या काही वर्षांत कोणाला लोकप्रियता मिळाली?
context: मुंबई उच्च न्यायालयाचे नागपूर खंडपीठ, विधान भवन, जनरल पोस्ट आफिस, जिल्हाधिकारी कार्यालय, इत्यादी अनेक शासकीय कार्यालये सिव्हिल लाइन्स भागात आहेत. सीताबर्डीत शहराची प्रमुख बाजारपेठ आहे  सीताबर्डीचा मुख्य रस्ता खरेदी-विक्रीसाठी प्रसिद्ध आहे. याच भागात सिताबर्डी किल्ला आहे. धर्मपेठ (धरमपेठ)येथे मोठी दुकाने, उपहारगृहे व बाजारपेठ आहे. रामदासपेठेत अनेक कार्यालये व दुकाने आहेत. इतवारी येथे मालाच्या किरकोळ/घाऊक विक्रीची प्रसिद्ध बाजारपेठ आहे. महाल व ईतवारी हा शहराचा जुना भाग असून येथे छोट्या गल्ल्या असल्याने फार गर्दी असते. कळमना येथे संत्री,  धान्ये व कृषी उत्पन्नाची  मोठी बाजारपेठ आहे. लक्ष्मी नगर, आठ रस्ता चौक, रामदासपेठ, बजाज नगर, सुरेंद्र नगर, नीरी, अजनी, तात्या टोपे नगर, खामला, शंकर नगर, धरमपेठ, सिमेंट रोड, कोर्पोरेशन कॉलनी या पश्चिम नागपूरमधील प्रसिद्ध वस्त्या आहेत. रामदासपेठ  ह्या भागात भरपूर रुग्णालये आढळतात. आठ रस्ता चौकात आठ दिशातून आठ रस्ते येऊन मिळतात. नीरीच्या भल्या मोठ्या जंगलामुळे हिवाळ्यात येथे कमालीची थंडी पसरते. येथील जाटतरोडी या परिसरातील बोरकरनगर येथे 'गांधी विहीर' आहे. महात्मा गांधी नागपूर येथे कॉग्रेसच्या अधिवेशनासाठी आले आले त्यांनी ८ नोव्हेंबर १९३३ रोजी या विहिरीचे उद्घाटन केले. कमला नेहरू यांनी ही विहीर खोदण्यासाठी आपली सोन्याची बांगडी काढून दिली असे सांगण्यात येते.
qas: category: NO
question: उर्वरित पैसा कोठून गोळा झाला?
category: NO
question: येथे  मोठी बाजारपेठ कोणती वस्तू भेटतात ?.
category: SHORT
question:  शहरात मुख्य बाजारपेठ कुठे  आहे?
answers: text: सीताबर्डीत
category: SHORT
question: या भागात कोणता  किल्ला आहे?
answers: text: सिताबर्डी 
category: NO
question: किती दिवसात ही विहीर खोदली गेली?
context: मुंबई भारताची आर्थिक राजधानी म्हणून ओळखली जाते. भारताच्या १० % कारखाना-रोजगार (Factory employment), ४० % प्राप्तिकर, २० % केंद्रीय कर (Central excise), ६० % आयात कर, ४० % परदेश व्यापार आणि ४० अब्ज रुपये (९ अब्ज अमेरिकन डॉलर्स) व्यावसायिक कर एकट्या मुंबईतून येतो. महत्त्वाच्या आर्थिक संस्थांची कार्यालये मुंबईत असून मुंबई शेअर बाजार, भारतीय रिझर्व बॅंक, नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज, टाटा, गोदरेज व रिलायन्स समूह अशा मोठ्या उद्योगसमूहांच्या मुख्य कचेऱ्या मुंबईत आहेत. २००८ साली मुंबईचे वार्षिक सकल उत्पन्न ९,१९,६०० कोटी इतके होते व प्रति व्यक्ती आय १,२८,००० होती, जी राष्ट्रीय सरासरीच्या तिप्पट आहे. अनेक आंतरराष्ट्रीय बॅंका व कंपन्यांच्या शाखा मुंबईत आहेत. १९८० पर्यंत कापड गिरणी ही मुंबईच्या अर्थव्यवस्थेचा कणा होती. परंतु आता अभियांत्रिकी, दागिने पॉलिशिंग, आरोग्य, माहिती तंत्रज्ञान ही क्षेत्रे महत्त्वाची भूमिका बजावतात. मुंबईला राजधानीचा दर्जा मिळाल्यामुळे केंद्रीय व राज्य सरकारी नोकर यांचेही नोकरदार वर्गातील प्रमाण लक्षणीय आहे. मुंबईत भरपूर प्रमाणात कुशल व अकुशल कामगार उपलब्ध आहेत. त्यांचे व्यवसाय प्रामुख्याने फेरीवाले, टॅक्सी वाहक, मॅकेनिक व इतर आहेत.
qas: category: SHORT
question: मुंबईत कोणत्या बँका आणि कंपन्यांच्या अनेक शाखा आहेत?
answers: text: अनेक आंतरराष्ट्रीय
category: SHORT
question: मुंबईत कोणते कामगार आहेत?
answers: text:  कुशल व अकुशल 
category: SHORT
question: भारताची व्यावसायिक राजधानी म्हणून कोणाला ओळखले जाते?
answers: text: मुंबईला
category: LONG
question: मुंबई हे कोणत्या उद्योगाचे केंद्र आहे?
answers: text:  शेअर बाजार, भारतीय रिझर्व बॅंक, नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज, टाटा, गोदरेज व रिलायन्स समूह 
category: SHORT
question: मोठ्या संख्येने लोकांना रोजगार कोण पुरवतो?
answers: text: मुंबई
context: मुंबई हा सात बेटांचा समूह होता. या बेटांवर पाषाणयुगापासून वस्ती असल्याचे पुरावे आहेत. याचा सर्वांत जुना लिखित पुरावा इ. स. पू. २५० सालातील असून यात मुंबई शहराचा उल्लेख ग्रीकांनी (Heptanesia असा) नोंदवला आहे.  इ. स. पू. ३ च्या सुमारास ही बेटे सम्राट अशोकाच्या मौर्य साम्राज्यात समाविष्ट होती. शिलाहार या हिंदू साम्राज्याने १३४३ पर्यंत मुंबईवर राज्य केले व नंतर गुजरातच्या मुस्लिम साम्राज्याने मुंबई हस्तगत केली. एलिफंटा गुंफा व वाळकेश्वर मंदिर ही याच काळातील आहेत. १५३४ साली पोर्तुगीजांनी बहादूर शहाकडून मुंबई काबीज केली व बॉम बाहीया असे नाव दिले. १६६१ रोजी पोर्तुगीजांनी मुंबई इंग्लंडचा राजा दुसरा चार्ल्स याच्या कॅथेरीन ब्रेगांझा या पोर्तुगीज राजकन्येशी झालेल्या लग्नात हुंडा म्हणून देऊन टाकली व नंतर हीच मुंबई ब्रिटिश राजघराण्याकडून ईस्ट इंडिया कंपनीस भाड्याने देण्यात आली. कंपनीस मुंबई ही उपखंडात पहिले बंदर स्थापन करण्यास योग्य वाटली. मुंबईमध्ये कोळी समाजातील लोक हे मुंबई ही पूर्ण बनण्या अगोदरपासून समुद्रकिनाऱ्यावर अस्तित्वात आहेत, म्हणूनच मुंबई ही कोळी लोकांची आहे असे सांगण्यात येते. त्यांचा समुद्रावर उदरनिर्वाह आहे. हे कोळी समुद्रातून मासे पकडून ते ताजे असतानाच बाजारात विकतात किंवा सुकवून पावसाळ्यात स्वतःसाठी किंवा विकण्यासाठी ठेवतात.
qas: category: SHORT
question: सात बेटांचा समूह कोठे आहे?
answers: text: मुंबई
category: NO
question: कोळी समाज जेथे राहतो, त्याला काय म्हणतात?
category: SHORT
question: इंग्लंडचा राजा चार्ल्सच्या लग्नाच्या वेळी पोर्तुगीजांनी मुंबई ईस्ट इंडिया कंपनीला हुंडा म्हणून कधी दिली?
answers: text: १६६१ रोजी
category: NO
question: हे शहर ऑट्टोमन साम्राज्याच्या ताब्यात कधी होते?
category: SHORT
question: बहादूर शाहकडून मुंबई कोणी ताब्यात घेतली?
answers: text: पोर्तुगीजांनी
category: NO
question: अशी अनेक उदाहरणे कोणत्या शहरात आहेत?
category: SHORT
question: या बेटांवर कधीपासून वस्ती आहे?
answers: text: पाषाणयुगापासून
context: मुंबईचा कारभार बृहन्मुंबई महानगरपालिका चालवते. महानगरपालिकेचे कार्यक्षेत्र नागरी प्रशासन व पायाभूत सेवा-सुविधा पुरवणे हे असते. प्रशासकीय प्रमुख या नात्याने बहुतांश कार्यकारी अधिकार महाराष्ट्र सरकारने नेमलेल्या आय. ए. एस. दर्जाच्या महापालिका आयुक्ताकडे असतात. प्रशासकीय सोईकरता शहराचे १४ प्रभाग पाडण्यात आले आहेत. प्रत्येक प्रभागावर एक उपायुक्त असतो. मुंबई महापालिकेच्या १४ प्रभागातील लोकांनी निवडलेले २२७ नगरसेवक, ५ नियुक्त नगरसेवक व एक महापौर यांपासून महापालिकेची सभा (काउन्सिल) बनविली जाते. राज्यातील जवळजवळ सर्व राजकीय पक्ष आपले उमेदवार नगरसेवकपदासाठी उभे करतात. मुंबई शहर महाराष्ट्राच्या २ जिल्ह्यात विभागले आहे. जिल्ह्याचा प्रमुख जिल्हाधिकारी हा असतो व त्याचे काम सातबारा(जमीनजुमल्याच्या नोंदी) ठेवणे, राज्य सरकाराकरिता सारावसुली, करवसुली व निवडणुकीचे व्यवस्थापन करणे हे असते. मुंबईचे प्रतिनिधित्व लोकसभेवर ६ खासदार, तर महाराष्ट्र विधानसभेवर ३६ आमदार करतात. मुंबई पोलिसांचा प्रमुख पोलिस आयुक्त असतो; हा राज्याच्या गृह मंत्रालयाने नियुक्त केलेला एक आय. पी. एस. अधिकारी असतो. मुंबई पोलिस हे गृहमंत्रालयाच्या अखत्यारीत असून शहर सात पोलिस व सतरा वाहतूक नियंत्रण विभागात काम करतात. या विभागाचे प्रमुख म्हणून पोलिस उपायुक्त काम करतात.
qas: category: SHORT
question: प्रशासकीय सोयीसाठी, शहरात किती विभाग आहेत?
answers: text: १४
category: SHORT
question: मुंबई कोणत्या महामंडळाद्वारे चालवली जाते?
answers: text:  बृहन्मुंबई महानगरपालिका
category: SHORT
question: महानगरपालिकेचे मुख्य कार्य कोणत्या सेवा पुरवणे आहे?
answers: text: नागरी प्रशासन व पायाभूत सेवा-सुविधा 
category: SHORT
question: वाहतूक पोलिस ही कोणत्या पोलिसांच्या अखत्यारीतील एक स्वायत्त संस्था आहे?
answers: text: गृहमंत्रालयाच्या
category: SHORT
question: प्रत्येक विभागात कोण आहे?
answers: text: एक उपायुक्त 
category: NO
question: मुंबईमध्ये इतर दोन कुठले कनिष्ठ न्यायालये आहेत?
category: SHORT
question: कोणते शहर महाराष्ट्रातील २ जिल्ह्यांमध्ये विभागले गेले आहे?
answers: text: .मुंबई शहर
context: मैदानी भागात सध्या जो प्रवाह आहे तिथे यमुना नदी आधीपासून वाहत नाही. पौराणिक निरीक्षणे आणि ऐतिहासिक संदर्भांवरून असे दिसते कि, जरी यमुना हजारो वर्षांपासून अस्तित्वात आहे, तरी तिचा प्रवाह वेळोवेळी बदलला आहे. यमुनेने आपल्या प्रदीर्घ आयुष्य कालावधीत जेव्हढे प्रवाह बदलले त्याची माहिती फारच थोड्या आहे. प्रागैतिहासिक काळात, यमुना मधुबनजवळ वाहती होती, तिच्या किनाऱ्यावर शत्रुधनजीने प्रथम मथुरा शहर स्थापन केले. त्याचा तपशील वाल्मिकी रामायण आणि विष्णू पुराणात आढळतो. कृष्ण काळात यमुनाचा प्रवाह कटरा केशव देव जवळ होता. सतराव्या शतकात भारत दौर्‍यावर आलेल्या युरोपियन विद्वान टव्हर्नियरने कटरा जवळील जमीन पाहून अंदाज केला होता की कधीतरी येथे यमुनेचा प्रवाह होता. या संदर्भात, ग्राऊंज चे मत आहे की ऐतिहासिक काळात यमुना कटरा जवळ वाहण्याची शक्यता कमी आहे, परंतु यमुना अगदी प्राचीन काळात यमुना नदी नक्कीच तेथे होती. यामुळे हे देखील सिद्ध होते की कृष्ण काळात यमुनेचा प्रवाह कटराच्या जवळ होता.
qas: category: SHORT
question: कोणती नदी सध्या मैदानामध्ये वाहात नाही?
answers: text: यमुना नदी
category: SHORT
question: युरोपीयन विद्वान टॅव्हेनियरने भारताला कधी भेट दिली?
answers: text: सतराव्या शतकात 
category: NO
question: मथुरेत काय मोठ्या प्रमाणावर पसरले होते?
category: SHORT
question: मथुरा शहराची स्थापना कोणी केली?
answers: text: शत्रुधनजीने
category: SHORT
question: सतराव्या शतकात कोणत्या युरोपियनने भारताला भेट दिली?
answers: text:  विद्वान टव्हर्नियरने कटरा 
category: SHORT
question: शत्रुधनजींनी प्रथम मथुरा शहराची स्थापना कोठे केली?
answers: text: तिच्या किनाऱ्यावर
category: NO
question: ग्रीक लेखकांच्या काळात यमुनाचा मुख्य प्रवाह किंवा त्याच्या प्रमुख उपनद्यांपैकी एक, कटरा, केशव देवच्या पूर्वेकडील भिंतीखाली वाहते असा अंदाज कोणी लावला आहे?
category: SHORT
question: 
केशव देवाच्या मंदिराच्या खाली यमुनेची शाखा केव्हापासून वाहत होती?
answers: text: कृष्ण काळा
category: NO
question: बौद्ध काळापासून यमुनेची शाखा केशव देव मंदिराच्या खाली कधी वाहत होती?
context: म्हणून धन्वंतरीचीही या दिवशी पूजा केली जाते. धन्वंतरी हा वैद्यराज असून त्याच्या हातातील कमंडलू अमृताने भरलेला असतो असे म्हटले आहे. आयुर्वेदाच्या दृष्टीने हा दिवस धन्वंतरी जयंतीचा आहे. वैद्य मंडळी या दिवशी धन्वंतरीची (देवांचा वैद्य) पूजा करतात. लोकांस प्रसाद म्हणून कडुनिंबाच्या पानांचे बारीक केलेले तुकडे व साखर असे लोकांना देतात. (याला तेलुगूमध्ये गुडोदकम् म्हणतात. ) यात मोठा अर्थ आहे. धन्वंतरी हा अमृतत्व देणारा आहे, हे त्यातून प्रतीत होते. कडुनिंबाची पाच-सहा पाने जर रोज खाल्ली तर व्याधी होण्याचा संभव नाही, असे काहीजणांची समजूत आहे. कडुनिंबाचे एवढे महत्त्व आहे, म्हणून या दिवशी तोच धन्वंतरीचा प्रसाद म्हणून देण्यात येतो. या दिवशी वस्त्रालंकार खरेदी करणे शुभ मानतात. उपवास करून घरातले द्रव्य व अलंकार पेटीतून काढून ते साफसूफ करतात. कुबेर,विष्णू -लक्ष्मी, योगिनी, गणेश, नाग आणि द्रव्यनिधी यांची पूजा करून पायसाचा नैवेद्य दाखवितात. हा दिवस भारतात राष्ट्रीय आयुर्वेद दिवस म्हणूनही साजरा होतो. जैनधर्मीय या दिवसाला 'धन्य तेरस' वा 'ध्यान तेरस' म्हणतात.
qas: category: SHORT
question: आयुर्वेदात हा दिवस काय म्हणून साजरा केला जातो?
answers: text: धन्वंतरी जयंतीचा
category: SHORT
question: त्यामुळे या दिवशी कोणाची पूजा केली जाते?
answers: text: धन्वंतरीचीही
category: NO
question: योग निद्राच्या किती दिवसांनी, त्याने दिवाळीला निर्वाण प्राप्त केले?
category: NO
question: ध्यानाच्या तिसऱ्या आणि चौथ्या दिवशी योग निद्राला कोण गेले होते?
category: SHORT
question: या दिवशी भक्त कोणाची पूजा करतात?

answers: text: धन्वंतरीची
category: NO
question: ध्यानाच्या तिसऱ्या आणि चौथ्या दिवशी योग निद्राला कोण गेले होते?
category: SHORT
question: काही लोकांचा असा विश्वास आहे की दररोज कोणत्या फळाची पाच ते सहा पाने खाल्याने आजार होऊ शकतो?
answers: text: कडुनिंबाची 
category: SHORT
question: कोण वैद्य राजा आहे आणि त्याचे हात अमृताने भरलेले आहेत असे म्हटले जाते?
answers: text: धन्वंतरी
category: SHORT
question: हा दिवस इतका महत्त्वाचा आहे की तो काय म्हणून साजरा केला जातो?
answers: text: भारतात राष्ट्रीय आयुर्वेद दिवस
category: NO
question: भगवान गणेश, भगवान कुबेर, भगवान विष्णू आणि कोणत्या देवीची या दिवशी पूजा केली जाते?
category: NO
question: योग निद्राच्या किती दिवसांनी, त्याने दिवाळीला निर्वाण प्राप्त केले?
category: SHORT
question: कशामध्ये हा दिवस धन्वंतरी जयंती म्हणून साजरा केला जातो?
answers: text: आयुर्वेदाच्या
context: या गव्हर्नरने त्यावेळी मद्रास आणि आजूबाजूच्या गावांची लूट केली. इ. स. १७४९ मध्ये ब्रिटिशांनी चेन्नईचा Aix-la-Chapelle च्या तहानुसार पुन्हा ताबा मिळवला आणि शहराच्या किल्ल्याची भिंत बांधली जेणेकरून फ्रेंच आणि हैदर अली यांसारख्या हल्लेकरांपासून शहराचे संरक्षण करता येईल. १८वे शतक संपेपर्यंत ब्रिटिशांनी तमिळनाडूच्या आसपासचा बहुतेक सर्व प्रदेश आणि आत्ताचे आंध्रप्रदेश आणि कर्नाटक हे प्रदेश काबीज केले होते आणि मद्रासची राजगादी प्रस्थापित करून चेन्नईला तिची राजधानी बनवले. ब्रिटिश अंमलाखाली चेन्नई एक महत्वाचे शहर आणि सामुद्रिक तळ म्हणून विकसित झाले. एकोणिसाव्या शतकाच्या शेवटी भारतात रेल्वेसेवा सुरू झाली. यानंतर दळणवळण आणि व्यापारास प्रोत्साहन देण्यासाठी भरभराटीस येत असणारे चेन्नई शहर मुंबई आणि कलकत्ता अशा भारतातील इतर महत्वाच्या शहरांना जोडण्यात आले. जर्मन क्रुझर्सनी २२ सप्टेंबर १९१४ मध्ये चेन्नईच्या तेलाच्या आगारावर बॉम्बहल्ला केला गेला . मद्रास हे पहिल्या महायुद्धामध्ये बॉम्बवर्षाव झालेले एकमेव भारतीय शहर आहे . भारत १९४७ साली स्वतंत्र झाल्यानंतर चेन्नई शहर मद्रास राज्याची (१९६९ मधे ज्याचे नाव तमिळनाडू असे करण्यात आले) राजधानी झाली. इ. स. १९६५ सालच्या, हिंदी भाषेला राष्ट्रभाषा म्हणून घोषित करण्याच्या निर्णयाच्या विरोधात झालेल्या हिंसक दंगलींनी चेन्नई आणि तमिळनाडू राज्याच्या राजकारणात मोठे बदल घडवून आणले.
qas: category: SHORT
question: १७४९ मध्ये कोणाच्या आश्रयाने ब्रिटिशांनी चेन्नईवर पुन्हा नियंत्रण मिळवले?
answers: text: Aix-la-Chapelle 
category: SHORT
question: २२ सप्टेंबर १९१४ रोजी चेन्नईच्या तेल क्षेत्रावर कोणी बॉम्बफेक केली?
answers: text: जर्मन क्रुझर्सनी
category: SHORT
question: कोणाच्या राजवटीत चेन्नई एक महत्त्वाचे शहर आणि सागरी केंद्र म्हणून विकसित झाले?
answers: text: ब्रिटिश अंमलाखाली
category: NO
question: कोणत्या वर्षी हिंदी महासागरात त्सुनामी चेन्नईच्या किनाऱ्यावर आली?
category: SHORT
question: पहिल्या महायुद्धात बॉम्बस्फोट झालेले एकमेव भारतीय शहर कोणते?
answers: text: मद्रास
category: NO
question: वादळामुळे कोणत्या किनारपट्टीवर कायमचा बदल झाला?
category: SHORT
question: कोणत्या शतकाच्या अखेरीस भारतातील रेल्वेचे काम सुरू झाले?
answers: text: एकोणिसाव्या
context: या ठिकाणी सुप्रसिद्ध हजारी राम मंदिर आहे. आशियाच्या अनेक संस्कृतींवर रामायणाचा प्रभाव पडला आहे. काही देशांच्या राष्ट्रीय महाकाव्यांसाठी रामायण प्रेरणास्थान आहे. चीनचे महाकाव्य "पश्चिमदत्त पयण" याचे काही भाग रामायणावर आधारित आहेत. या महाकाव्याचे "सुन् वुकांग्" पात्र हनुमानाच्या पात्रावर आधारित आहे. इंडोनेशियाच्या जावा प्रदेशातील सुमारे नवव्या शतकातील रूपांतर "काकाविन् रामायण" नावाने ओळखले जाते. यात संस्कृत रामायणाच्या तुलनेत अनेक ठिकाणी भेद आहे. लाओस देशाचे काव्य "फ्रा लक फ्रा लाम" हे सुद्धा रामायणाचे रूपांतर; या नावातील "लक" आणि "लाम" नावे म्हणजे लक्ष्मण व रामाच्या नावांचे लाओ रूपांतर. यात रामाचे जीवन बुद्धाचा पूर्वावतार म्हणून चित्रित केले आहे. मलेशियाच्या  "हिकायत्‌ सेरि राम" काव्यात रावणास ब्रह्माच्या वराऐवजी अल्लाचा वर प्राप्त झाल्याचे दाखविले आहे. थायलंडचे काव्य "रामकियेन" रामायणावर आधारित आहे. यात सीता ही रावण व मंदोदरी यांची कन्या असल्याचे दाखविले आहे. ज्योतिषी विभीषण जेव्हा सीतेची कुंडली पाहून जेव्हा अपशकुन वर्तवितो तेव्हा रावण तिला पाण्यात फेकून देतो, नंतर ती जनकास प्राप्त होते. थाई रामायणात मारुती हे महत्त्वाचे पात्र आहे. काव्याची कथा बॅंकॉकनजीकच्या "वात फ्रा कयेव" देवस्थानाजवळ घडल्याचे सांगितले आहे. इतर आग्नेय आशियाई रूपांतरांत बालीचे "रामकवच", फिलिपाईन्सचे "मरडीय लावण", कंबोडियाचे "रीम्कर" आणि म्यानमारचे "याम जात्दव" प्रमुख होत. कानडीतील कुवेंपु यांचे रामायण रामायण दर्शनम व  तेलुगू कवी विश्वनाथ सत्यनारायण यांच्या रामायण कल्पवृक्षमु या कृतींस ज्ञानपीठ पुरस्कार लाभले आहेत. अशोक बॅंकर यांनी  इंग्लिश भाषेत रामायणाधारित सहा मालिका कादंबऱ्या लिहिल्या आहेत.
qas: category: NO
question: रामायणाची ही आवृत्ती कोणत्या आवृत्तीच्या विरुद्ध आहे?
category: SHORT
question: इंडोनेशियाच्या जावा येथे कोणाचे प्रसिद्ध मंदिर आहे?
answers: text: हजारी राम
category: SHORT
question: रामायणाने कोणत्या संस्कृतींवर प्रभाव टाकला आहे?
answers: text: आशियाच्या अनेक
category: SHORT
question: "हनुमानाच्या पात्रावर कोणत्या पात्राचे महाकाव्य आधारित आहे?"
answers: text: "सुन् वुकांग्"
category: SHORT
question: काकाविन रामायण हे नवव्या शतकातील इंडोनेशियाच्या कोणत्या प्रदेशाचे रूपांतर आहे?
answers: text: जावा 
category: NO
question: कांचीपुरमच्या कोणत्या कंपनीने द्रविडचा स्वाभिमान पुनर्संचयित करण्याच्या उद्देशाने महाकाव्याची पुन्हा रचना केली?
category: SHORT
question: काही देशांच्या राष्ट्रीय महाकाव्यांसाठी प्रेरणा काय आहे?
answers: text: रामायण
context: या दोन्ही वेधशाळांस अमेरिकेचे तांत्रिक व शास्त्रीय पाठबळ मिळाले. भारताचे पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरूंनी अवकाश संशोधन कार्यक्रमास पुढे प्रोत्साहन दिले. सन १९५७ मध्ये रशियाने  स्फुटनिकचे यशस्वीरीत्या प्रक्षेपण करून संपूर्ण जगास अवकाशात प्रक्षेपणाचा मार्ग दाखवला. भारतीय राष्ट्रीय अवकाश संशोधन समितीची (INCOSPAR) सन १९६२ मध्ये स्थापना करण्यात येऊन विक्रम साराभाई यांना त्याचे अध्यक्षपद देण्यात आले. सन १९६० मध्ये सुरुवात करून,रशियासोबत असलेल्या मैत्रीमुळे, इस्रोस अंतराळ कार्यक्रम व भारतास अणुऊर्जा कार्यक्रम राबविणे सोपे झाले. पोखरण येथे हसरा बुद्ध या सांकेतिक नावाखाली, दि. १८ मे १९७४ ला भारताने पहिला अणु स्फोट केल्यानंतरही  रशियाचे सहकार्य सुरूच होते. दि. २४ जानेवारी १९६६ रोजी होमी भाभा यांचा विमान अपघातात झालेला मृत्यु हा भारताच्या अवकाश कार्यक्रमास बसलेला एक मोठा धक्का होता.
qas: category: SHORT
question: रशियाने यशस्वीरित्या स्पुतनिक कधी लाँच केले?
answers: text: सन १९५७ मध्ये
category: NO
question: साराभाई अणुऊर्जा आयोगाचे अध्यक्ष आणि अणु विभागाचे सचिव कधी झाले?
category: SHORT
question: संपूर्ण जगाला मार्ग दाखवून स्पुतनिक अवकाशात यशस्वीपणे कोणी प्रक्षेपित केले?
answers: text: रशियाने
category: SHORT
question: भारताचे तत्कालीन पंतप्रधान कोण होते?
answers: text: जवाहरलाल नेहरूं
category: NO
question: विक्रम साराभाई भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेचे आधुनिकीकरण कधी झाले?
category: SHORT
question: इंडियन नॅशनल स्पेस रिसर्च ऑर्गनायझेशनची स्थापना कधी झाली?
answers: text: सन १९६२ मध्ये 
category: SHORT
question: इंडियन नॅशनल स्पेस रिसर्च ऑर्गनायझेशचे अध्यक्ष कोण होते?
answers: text: विक्रम साराभाई