ai4bharat/IndicQA huggingface dataset:
context: ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीने भारतात बस्तान बसवल्यावर मराठे व ब्रिटिश यांच्यात इ. स. १७७७-१८१८ च्या दरम्यान तीन युद्धे झाली.  इ. स. १८१९ मध्ये ब्रिटिशांनी पेशव्यांना पदच्युत करून मराठ्यांचे राज्य काबीज केले. महाराष्ट्र ब्रिटिशांच्या बॉम्बे राज्याचा एक भाग होता. बॉम्बे राज्यात (मुंबई प्रेसिडेन्सीमध्ये)  कराची ते उत्तर दख्खन भाग समाविष्ट होते. अनेक राज्यकर्ते ब्रिटिशांचे वर्चस्व मानून आपापले राज्य सांभाळीत होते. मराठवाडा निजामाच्या प्रभुत्वाखाली राहिला. ब्रिटिशांनी सामाजिक सुधारणा तसेच अनेक नागरी सोयी-सुविधा आणल्या. परंतु त्यांच्या पक्षपाती निर्णयांमुळे व पारतंत्र्याच्या जाणीवेमुळे भारतीयांमध्ये असंतोष निर्माण झाला. विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीस लोकमान्य टिळक यांनी ब्रिटिशांविरुद्ध लढा उभारला जो पुढे महात्मा गांधी यांनी चालवला. मुंबई हे भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याचे एक महत्त्वाचे केंद्र होते. या विषयावरील विस्तृत लेख पहा - संयुक्त महाराष्ट्र चळवळऑगस्ट १५, इ. स. १९४७ रोजी भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यावर प्रांत व राज्यांची पुनर्रचना प्रक्रियेत भाषावार प्रांतरचनेच्या विचाराचे वर्चस्व होते. तरीही भारत सरकारने मुंबईसह महाराष्ट्र राज्य निर्मितीस नकार दिला. केंद्राच्या या पावित्र्याच्या विरोधात महाराष्ट्रातील जनतेने प्रखर आंदोलन केले. यात १०५ व्यक्तींनी आपल्या प्राणाचे बलिदान दिले. केंद्र सरकार मुंबई महाराष्ट्रात समाविष्ट करण्याच्या विरोधात होते. आचार्य अत्रे, शाहीर साबळे, सेनापती बापट, डांगे इत्यादी प्रभृतींनी संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीला बळ दिले. आचार्य अत्र्यांनी मराठा या पत्रात आपली आग्रही भूमिका मांडली. अखेर १ मे, १९६०ला महाराष्ट्राचे सध्याचे प्रमुख भौगोलिक विभाग कोकण, मराठवाडा, पश्चिम महाराष्ट्र, दक्षिण महाराष्ट्र, उत्तर महाराष्ट्र, विदर्भ एकत्र करून सध्याच्या मराठी भाषिक महाराष्ट्राची रचना करण्यात आली.
qas: category: SHORT
question: प्रांतांच्या आणि राज्यांच्या पुनर्रचनेच्या प्रक्रियेत भाषिक सीमांतपणाची कल्पना कधी वर्चस्व गाजवली?
answers: text: भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यावर
category: SHORT
question: कितीच्या दशकात संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीने महाराष्ट्राचे विविध भौगोलिक भाग एकत्र केले?

answers: text: १९६०
category: SHORT
question: इंग्रजांनी कधी पेशव्यांना पदच्युत केले आणि मराठा राज्य काबीज केले?
answers: text: इ. स. १८१९ मध्ये
category: SHORT
question: कोकणचे विलीनीकरण महाराष्ट्रातील सध्याचे मराठी भाषिक राज्य कधी झाले?
answers: text:  १ मे, १९६०
category: NO
question: गुजरातचे कोणते भाषिक भाग महाराष्ट्रात समाविष्ट झाले नाहीत?
category: SHORT
question: ब्रिटिश राज्याचा भाग काय होता?
answers: text: महाराष्ट्र
context: भगतसिंग हे उत्तम वक्ते होते. १९२४-२५च्या सुमारास बेळगाव येथे झालेल्या काँग्रेस अधिवेशनास ते 'अकाली' या पत्राचे प्रतिनिधी म्हणून उपस्थित होते. अधिवेशन संपल्यानंतर ते त्यांचे प्रेरणास्थान असलेल्या छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या राजधानीवर म्हणजे रायगडावर गेले. तेथे त्यांनी तेथील पवित्र माती आपल्या कपाळाला लावून स्वातंत्र्याच्या प्रतिज्ञेचा पुनरुच्चार केला. पत्रकार म्हणून त्यांनी 'वीर अर्जुन', 'प्रताप', इत्यादी दैनिकांत काम केले होते. पत्रकारिता करतानाच त्यांच्यातला लेखक जागा झाला. सोहनसिंग जोशी यांचे 'कीर्ती', कानपूरचे 'प्रभा', दिल्लीचे 'महारथी' नि अलाहाबादचे 'चॉंद' या नियतकालिकात ते लेखन करत असत. त्यांनी आयरिश क्रांतिकारक डॉन ब्रिन याच्या पुस्तकाचा अनुवाद 'मेरा आयरिश स्वतंत्रता संग्राम' हा बलवंतसिंग या नावाने केला. लाला लजपतराय यांच्या मृत्यूनंतर त्यांनी 'चॉंद' च्या फाशी विशेषांकात 'निर्भय', 'बलवंत', व 'ब्रिजेश' या नावाने अनेक लेख लिहिले.
qas: category: SHORT
question: अधिवेशनानंतर, भगत सिंग त्यांचे प्रेरणास्थान असलेल्या कोणत्या ठिकाणी गेले होते?
answers: text: रायगडावर 
category: NO
question: भगतसिंगांचे निबंध राष्ट्रीय महाविद्यालयाने कोणत्या राज्याच्या हिंदी साहित्य संमेलनासाठी पाठवले होते?
category: NO
question: भगतसिंग यांनी "दुर्दशा", "सम्राट चंद्रगुप्त" आणि तिसऱ्या कोणत्या नाटकामध्ये काम केले होते?
category: SHORT
question: भगतसिंग यांनी "वीर अर्जुन", "प्रताप" इत्यादी दैनिकांमध्ये काम कोणत्या हुद्द्यावर काम केले?
answers: text: पत्रकार
category: SHORT
question: भगतसिंग यांनी कोणत्या पुस्तकाचे भाषांतर बलवंत सिंह यांच्या नावाने केले?
answers: text: आयरिश क्रांतिकारक डॉन ब्रिन
category: SHORT
question: कुणाच्या मृत्यूनंतर, भगतसिंग यांनी चांदच्या एक्झिक्यूशन स्पेशल अंकात लेखांची मालिका लिहिली?
answers: text: लाला लजपतराय
context: भगतसिंग, सुखदेव, राजगुरू यांना जी फाशी झाली ती कायदेमंडळात बॉंब फेकला म्हणून नाही, तर सौंडर्सच्या हत्येच्या आरोपाखाली त्यांना फाशी देण्यात आली. ही हत्या १७ डिसेंबर, १९२८ रोजी झाली होती. त्यावर खटला चालवण्यात आला आणि त्याच्या अखेरीस २३ मार्च, १९३१ रोजी फासावर लटकविण्यात आले. . महात्मा गांधींनी या संदर्भात लक्ष घालावे अशी त्यांना विनंती करण्यात आली. भगतसिंग व त्यांच्या सहकाऱ्यांची फाशीच्या शिक्षेतून सुटका व्हावी म्हणून १९ मार्च रोजी गांधींनी दिल्ली येथे व्हॉइसरॉय लॉर्ड आयर्विन यांची भेट घेतली. पण गांधींच्या रदबदलीचा काही उपयोग झाला नाही. परंतु या रदबदलीची बातमी पंजाबच्या तत्कालीन गव्हर्नरला मिळाली. ही रदबदली कदाचित यशस्वी होईल असे त्यांना वाटले. त्यामुळे २४ मार्च हा फाशीचा दिवस ठरला असूनही, आदल्या दिवशी रात्रीच लाहोरच्या तुरुंगात त्यांना फाशी देण्याचा कार्यक्रम उरकून घेण्यात आला. मुख्य म्हणजे २३ मार्च रोजीच गांधी यांनी आयर्विन यांना पत्र लिहून भगतसिंग, राजगुरू आणि सुखदेव यांची फाशीची शिक्षा रद्द करण्याविषयीचे आवाहन केले. पण त्याचा काही परिणाम झाला नाही.
qas: category: SHORT
question: कोणत्या रोजी सौंडर्सचा हत्याकांड घडला?
answers: text: १७ डिसेंबर, १९२८ रोजी
category: SHORT
question: कोणाच्या हत्येच्या प्रकरणात भगतसिंग, सुखदेव आणि राजगुरू यांना फाशी देण्यात आली?
answers: text: सौंडर्सच्या हत्येच्या 
category: NO
question: बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत दृढतेचा बचाव कोणी केला?
category: SHORT
question: कोणत्या रोजी भगतसिंग, सुखदेव आणि राजगुरू यांना फाशी देण्यात आली?
answers: text: २३ मार्च, १९३१ रोजी
category: NO
question: शहीदांना श्रद्धांजली देण्यासाठी यंग इंडिया मध्ये कोणी लेख लिहिला?
context: भगतसिंगचा जन्म १९०७ साली तत्कालीन पंजाब प्रांतातील ल्यालपूर जिल्ह्यातील बंगा गावात झाला. त्याच्या आईचे नाव विद्यावती व वडिलांचे किशन सिंग होते. ज्यावेळेस त्याच्या वडिलांची व दोन काकांची तुरुंगातून सुटका झाली, त्याच सुमारास भगतसिंगांचा जन्म झाला. त्यांच्या कुटुंबातील बरेच सदस्य भारतीय स्वातंत्र्यआंदोलनात सामील झाले होते, तर काही महाराजा रणजितसिंगाच्या सैन्यात होते. काही कुटुंबीय सामाजिक कार्यांमध्ये सक्रिय होते. त्याचे वडील व काका हे करतार सिंग साराभा व हर दयाल ह्यांच्या गदर पार्टीचे सदस्य होते. त्यांच्या वयाच्या इतर शीख मुलांसारखे ते लाहोरच्या खालसा हायस्कूल येथे गेले नाहीत. त्यांच्या आजोबांना त्या शाळेतील लोकांची ब्रिटिश सरकारप्रती असलेली निष्ठा मंजूर नव्हती. बारा वर्षे वय असताना जालियनवाला बाग हत्याकांडाच्या नंतर भगतसिंगाने ती जागा पाहिली. १४ वर्षे वय असतांना गुरुद्वारात नानकाना साहेब येथे अनेक लोकांना ठार मारण्याविरुद्धच्या आंदोलनात ते सामील झाले. गांधीजींनी असहकार चळवळ बंद केल्यानंतर भगतसिंगांचा अहिंसेच्या मार्गाबद्दल भ्रमनिरास झाला. त्यानंतर भगतसिंग युवा क्रांतिकारी चळवळीमध्ये सामील झाले, व ब्रिटिश सरकारचा हिंसक मार्गाने पाडाव करण्यासाठीच्या विचारांचे समर्थक झाले. इटालीच्या जोसेफ मॅझिनीच्या 'यंग इटाली' नावाच्या गटापासून प्रेरित होऊन भगतसिंगाने मार्च १९२६ मध्ये 'नवजवान भारत सभा' स्थापन केली. ते हिंदुस्तान सोशालिस्ट रिपब्लिकन संघाचे सदस्य झाले. या संघटनेत चंद्रशेखर आझाद, रामप्रसाद बिस्मिल, शहिद अशफाखल्ला खान सारखे दिग्गज होते. नंतर एक वर्षाने विवाह टाळण्यासाठी भगतसिंग घर सोडून कानपूरला निघून गेला. एका पत्रात त्याने लिहिले आहे की, 'माे जीवन मी हे सर्वोत्कृष्ट कामासाठी समर्पित केले आहे.
qas: category: SHORT
question: पंजाब प्रांतातील लैलपूर जिल्ह्यातील कोणत्या गावात भगतसिंग यांचा जन्म झाला?
answers: text:  बंगा
category: NO
question: भगतसिंगचे ध्येय काय आहे?
category: SHORT
question:  भगतसिंग यांचा आईचे नाव काय होते ?
answers: text:  विद्यावती 
category: SHORT
question:  भगतसिंग यांचा वडिलांचे नाव काय होते ?
answers: text: किशन सिंग
category: SHORT
question: भगतसिंग यांचा कधी झाला ?
answers: text:  १९०७ साली 
category: NO
question: कोणता ध्यास भगतसिंहचा असू शकत नाही?
context: भारत देशाच्या अस्मितेचे प्रतीक असलेला राष्ट्रध्वज तिरंगा राष्ट्रीय सण व अन्य महत्त्वपूर्ण दिवशी सन्मानपूर्वक फडकवला जातो. राष्ट्राचे प्रतीक असलेल्या राष्ट्रध्वजाला फडकावित असताना त्याचा कुठल्याही प्रकारे अवमान होणार नाही, यासाठी काही नियम करण्यात आले आहेत. केंद्रीय गृह मंत्रालयाच्या वतीने भारतीय राष्ट्रध्वज संहिता तयार करण्यात आली आहे. ध्वज संहितेबाबत नागरिकांमध्ये जागृती निर्माण व्हावी, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे. राष्ट्रीय ध्वजाबाबत संहिता तयार करण्यात आल्याचे खूप कमी भारतीयांना माहिती असते. संहितेनुसार महत्त्वाचे राष्ट्रीय कार्यक्रम, सांस्कृतिक व मैदानी खेळाच्या वेळी ध्वज संहितांनुसार जेव्हा राष्ट्रीय ध्वज फडकविला जातो तेव्हा त्याला सन्मानपूर्वक उच्च स्थान दिले जाते. राष्ट्रीय ध्वज अशा जागेवर फडकवला जातो की, तेथून तो ध्वज सगळ्यांना दिसतो. . शासकीय इमारतीवर राष्ट्रध्वज फडकवण्याची प्रथा आहे. रविवार व अन्य सुटीच्या दिवशीही सूर्योदयापासून ते सूर्यास्तापर्यंत ध्वज फडकवला जातोच. प्रतिकूल हवामानातही ध्वज फडकवणे आवश्यक असते. संहितेनुसार राष्ट्रध्वज नेहमी स्फूर्तीने फडकवला पाहिजे व आदरपूर्वक ध्वज हळूहळू उतरवला जातो. . ध्वज फडकवताना व उतरवताना बिगूल वाजविण्याची प्रथा आहे. ध्वज कुठल्याही इमारतीच्या खिडकी अथवा दर्शनी भागात आडवा व तिरपा फडकवताना ध्वजातील केशरी रंगांचा पट्टा हा वरच्या बाजूला असतो. प्लॅस्टिकचा ध्वज वापरण्यास मनाई असते. राष्ट्रध्वज सभेच्या वेळी फडकविताना अशा पद्धतीने फडकाविला गेला पाहिजे की, मान्यवराचे तोंड हे उपस्थिताकडे पाहिजे व ध्वज हा त्यांच्या डाव्या बाजूला पाहिजे. अथवा ध्वज भिंतीवर असेल तर मान्यवरांच्या मागे व भिंतीवर आडवा फडकाविला पाहिजे. कुठल्या पुतळ्याचे अनावरण असेल तर ध्वज सन्मानपूर्वक व वेगळ्या पद्धतीने फडकविला गेला पाहिजे. ध्वज गाडीवर लावताना गाडीच्या बॉनेटवर एक दंड उभा करावा व त्यावर फडकवावा.
qas: category: SHORT
question: काय फडकवू नये?
answers: text: प्लॅस्टिकचा ध्वज 
category: SHORT
question: आठवड्याच्या कोणत्या वारी व इतर सुट्टीच्या दिवशी ध्वज सूर्योदयापासून सूर्यास्तापर्यंत फडकवला जातो?
answers: text: रविवार व अन्य सुटीच्या दिवशीही
category: SHORT
question: भारताचा राष्ट्रीय ध्वज संहिता मंत्रालयातील कोणत्या खात्याने तयार केला आहे?
answers: text: केंद्रीय गृह मंत्रालयाच्या
category: SHORT
question: भारतीय राष्ट्रीय ध्वज हा कोणत्या दिवशी फडकवला जातो?
answers: text:  राष्ट्रीय सण व अन्य महत्त्वपूर्ण दिवशी
category: NO
question: संहितेनुसार मिरवणूक किंवा परेड काढणाऱ्या व्यक्तीच्या उजव्या हातात काय असावे?
category: SHORT
question: ध्वज संहितेबाबत नागरिकांमध्ये काय निर्माण करणे अपेक्षित आहे?
answers: text: जागृती
category: SHORT
question: कोणत्या गोष्टीचा वापर करण्यास मनाई आहे?
answers: text: प्लॅस्टिकचा ध्वज
context: भारताचा प्रथम कृत्रिम उपग्रह आर्यभट्ट, याचे सन १९७५ मध्ये सोव्हियेट रशियामधून प्रक्षेपण केले गेले. त्यानंतरही रोहिणी मालिकेतले  प्रायोगिक उपग्रहही तयार करून तसेच प्रक्षेपित केले गेले. सध्या इस्रोपाशी अनेक भूपाहणी उपग्रह आहेत. भारतीय राष्ट्रीय उपग्रह (Indian Setellite) याचे लघुरूप इन्सॅट. ज्या उपग्रहांचा वापर दळणवळण, उपग्रह प्रसारण, हवामानशास्त्र, शोध व इतर कार्यांकरिता केला जातो अशा  भूस्थिर कक्षा उपग्रहशृंखलेचा कार्यक्रम म्हणजे इन्सॅट मालिका. हा एक इस्रो या भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेचा बहुउद्देशीय कार्यक्रम आहे. भारताचा सुदूर संवेदन उपग्रह ही पृथ्वीवरील ठिकाणाशी संपर्क करणाऱ्या उपग्रहांची मालिका आहे. त्यांची बांधणी, प्रक्षेपण व देखरेख इस्रोच करते. ते देशास सुदूर संवेदन सेवा पुरवितात. ती, जगातील देशाच्या नागरिकांसाठी असलेली, सर्वात मोठी सुदूर संवेदन उपग्रह संरचना आहे. सर्व उपग्रह हे ध्रुवीय कक्षेत(सूर्याच्या  अनुषंगाने स्थिर असलेले) ठेवले जातात व त्यानुसार देशाच्या विकासासाठीच्या विविध कार्यक्रमांस आवश्यक असलेला,  बराच महत्त्वाचा डाटा जसे, अभिक्षेत्रिय, स्पेट्रल ई. रिझोल्युशन्स आदी उपलब्ध होतो. भारतीय सुदूर संवेदन उपग्रहाचा (इंडियन रिमोट सेन्सिंग सॅटेलाइट) भाग असणारी ओशनसॅट(ओशनसॅटेलाइट) मालिका ही प्रामुख्याने समुद्राचा अभ्यास करण्यासाठी विकसीत करण्यात आली.
qas: category: NO
question: २७ मे १९९९ रोजी लॉन्च केलेले IRS P४ हे काय म्हणून ओळखले जाते?
category: SHORT
question: यानंतर कोणत्या उपक्रमांच्या प्रायोगिक उपग्रहांचे प्रक्षेपण झाले?
answers: text: रोहिणी मालिकेतले
category: NO
question: Oceansat-2 कधी लाँच झाला?
category: SHORT
question: भारताचा पहिला उपग्रह आर्यभट कोणत्या वर्षी सोव्हिएत रशियातून प्रक्षेपित करण्यात आला?
answers: text: सन १९७५ 
category: SHORT
question: इंडियन रिमोट सेंसिंग सॅटेलाईट (IRS) कोणत्या उपग्रहांची मालिका आहे?
answers: text: ओशनसॅट(ओशनसॅटेलाइट) मालिका 
category: NO
question: त्याचे मूळ नाव काय होते?
category: SHORT
question: ते देशाला कोणत्या सेवा पुरवतात?
answers: text: सुदूर संवेदन
category: SHORT
question: सध्या कोणाकडे अनेक पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह आहेत?
answers: text: इस्रोपाशी
context: भारताचे अवकाशयुगाचा उदय सन १९६३ मध्ये थुंबा प्रक्षेपण केंद्रावरून दोन टप्प्याचे अवकाशयान प्रक्षेपणाने झाला. या एक महायुग सुरुवात करण्याच्या घटनेआधीही भारतीय वैज्ञानिकांनी अवकाश विज्ञानाच्या संशोधनाच्या क्षेत्रात नोंद घेण्याजोगे योगदान दिले:वैश्विक किरणे व उच्च-उर्जेच्या खगोलशास्त्रीय अध्ययनात, जमिनीवर तसेच फुग्याद्वारे करण्यात येणाऱ्या परिक्षणात, जसे, न्यूट्रॉन/मेसन मॉनिटर्स कण-शोधक/गणकात इत्यादीआयनोस्फेरिक संशोधनात जमिनीवरील रेडियो प्रसारण तंत्रज्ञान वापरून जसे:ionosonde,VLF/HF/VHF रेडियो शोधाग्र,चुंबकत्वमिति स्थानकांची साखळी वापरुन इत्यादी. जमिनीवरुन प्रकाशिकी तंत्रज्ञान वापरुन  उच्च वातावरणिय संशोधन जसे, डॉबसन वर्णपटमापक वापरुन एकूण ओझोन मात्रा,वायू प्रभादीप प्रकाशमापक इत्यादी. भारतीय अवकाशयात्री हे जमिनीवरील अनेक प्रकाशिकी व रेडियो दुर्बिणी वापरुन अत्याधुनिक पद्धतीने महत्त्वाचे अन्वेषण करीत आहे. भारतीय अवकाश कार्यक्रमाचे येण्याने,देशातील अवकाश विज्ञानाच्या संशोधन क्षेत्रात, त्याचे ताबडतोब प्रायोगिक उपायोजन करण्याचे दृष्टीने, स्वदेशी व स्वयंपूर्ण तंत्रज्ञानावर व त्याचे विकासावर भर दिल्या गेला. हैद्राबाद येथे इस्रो व टीआयएफ आर यांचे संयूक्त विद्यमाने असलेली राष्ट्रीय वातयान सुविधा आहे. या सुविधेचा वापर खगोलशास्त्रीय उच्च उर्जा (क्ष व गामा किरणे)high energy (i. e. , x- and gamma ray) astronomy आय आर खगोलशास्त्र, मध्य वातावरणीय अनुरेख घटक, middle atmospheric trace constituents including CFCs & aerosols, ionisation, electric conductivity and electric fields.
qas: category: NO
question: मूळ वातावरणात, वैश्विक किरण आणि क्ष-किरण आणि गामा किरणांच्या परस्परसंवादामुळे कसला प्रवाह खूप कमी असतो?
category: SHORT
question: इंडियन स्पेस रिसर्च ऑर्गनायझेशन (इस्रो) जमिनीवर अनेक ऑप्टिकल आणि रेडिओ टेलिस्कोप का वापरत आहे?
answers: text: अत्याधुनिक पद्धतीने महत्त्वाचे अन्वेषण करीत
category: NO
question: Cyg X-1, Crab Nebula, Scorpius X-1 आणि Galactic Center स्त्रोत हे कोणत्या ठिकाणाहून पाहिले जाऊ शकतात?
category: SHORT
question: 1963 मध्ये काय सुरू झाले?
answers: text: केंद्रावरून दोन टप्प्याचे अवकाशयान
category: SHORT
question: भारताचे अंतराळ युग कधी सुरू झाले?
answers: text: सन १९६३ मध्ये
context: भारतात पदवी शिक्षणाच्या सोयींवर बऱ्यापैकी सोयी व उपलब्धता यांचे प्रमाण जमलेले आहे. परंतु शालेय शिक्षणावर स्तरावर अजूनही सरकार झगडत आहे. शालेय स्तरावर विद्यार्थ्यांची होणारी गळती हा ग्रामीण तसेच शहरी भागातील एक मोठा प्रश्न आहे. तसेच पदवी शिक्षणात विविध जाती जमातींबद्दलच्या आरक्षणाच्या प्रमाणाबद्दलही अनेक प्रश्न आहेत. सततच्या वाढत्या आरक्षणामुळे खुल्या गटातील विद्यार्थ्यांच्या संधी कमी होउन अन्याय होत असल्याची भावनाही प्रबळ आहे, त्यामुळे या संदर्भात गेल्या काही वर्षात अनेक वेळा सरकार व विद्यार्थी यांच्यात हिंसाचार घडला आहे. परंतु आरक्षणामुळेच भारताच्या शैक्षणिक क्रांती घडल्याचे अनेकांचे मत आहे. विद्यापीठांमध्ये पदव्युत्तर शिक्षणही मिळू शकते त्यासाठी संलग्न क्षेत्रामध्ये पदवी असणे गरजेचे आहे. परदेशातील पदव्युत्तर शिक्षणाबद्दल आकर्षण व सोयी गेल्या काही वर्षात वाढल्याने भारतीय विद्यार्थ्यांचा परदेशात पदव्युत्तर शिक्षण घेण्यात कल वाढला आहे.
qas: category: NO
question: मात्र, शालेय शिक्षणाच्या मुद्यावर अजून कोणी निर्णय घेतला नाही?
category: NO
question: काही भारतीय विद्यापीठे कुणाला आकर्षित करण्यास सक्षम आहेत?
category: SHORT
question: पदव्युत्तर शिक्षण कोण देऊ शकते, ज्यासाठी संबंधित क्षेत्रात पदवी आवश्यक आहे?
answers: text: विद्यापीठांमध्ये
category: SHORT
question: यूएस, यूके, ऑस्ट्रेलिया आणि जर्मनीमध्ये अभ्यास करण्यास कोण प्राधान्य देतात?
answers: text: भारतीय विद्यार्थ्यांचा
category: SHORT
question: भारतात, भरपूर व्याप्ती आणि उपलब्धता कशाची आहे?
answers: text: पदवी शिक्षणाच्या सोयींवर
category: SHORT
question: आरक्षणामुळे भारतात शैक्षणिक क्रांती झाली असे कोणाचे मत आहे?
answers: text: अनेकांचे 
category: NO
question: शाळा सोडण्याची समस्या कोणत्या भागात तीव्र आहे?
context: भारतात परत येईपर्यंत वायव्य प्रांतांमध्ये जेम्स थॉमसन हे लेफ्टनंट गव्हर्नर म्हणून आणि ब्रिटिश भारतात लॉर्ड डलहौसी यांच्याकडे गव्हर्नर-जनरल म्हणून काम करणारे अधिक समर्थ पुरुष होते. कॅटलच्या देखरेखीखाली कालव्याचे बांधकाम आता जोरात सुरू झाले. ५६० कि. मी. लांबीचा कालवा व त्याच्या आणखी ४८० किमी लांबीच्या शाखा शेवटी, हरिद्वारमध्ये हेडवर्क दरम्यान पसरली, अलीगढच्या खाली दोन शाखांमध्ये विभागल्या, आणि त्याचे दोन संगम यमुना (नकाशामध्ये Jumna) सह कानपूरमधील इटावा आणि गंगेमध्ये (नकाशामधील Cawnpore) आहेत. गंगा कालवा, ज्यात एकूण २१.१५ लक्ष डॉलर्सची भांडवली तरतूद होती, ही फाईल लॉर्ड डलहौसी यांनी १८५४ मध्ये अधिकृतपणे उघडली. २१ एप्रिल १९५५ रोजी फरक्का येथे एक मोठा बंधारा उघडण्यात आला. नदीचा मुख्य प्रवाह बांगलादेशात ज्या ठिकाणी घुसला त्याच्या अगदी जवळच आहे आणि कलकत्त्याच्या पश्चिम बंगालमध्ये उपनगरी हुगळी (जिला भागीरथीदेखील म्हटले जाते) सुरू आहे. नदीच्या हुगळी शाखेत २ किमी लांबीचे फीडर कालव्यात पाणी भरणारे हे बांध, आणि नदीचे जलप्रवाह व्यवस्थापन बांगलादेशाशी दीर्घकाळ विवादाचे कारण बनले आहे. १ डिसेंबर १९९६ रोजी झालेल्या भारत-बांगलादेश गंगेच्या पाणी कराराने भारत आणि बांगलादेशमधील पाण्याच्या वाटणीच्या काही मुद्द्यांकडे लक्ष वेधले. कानपूरमध्ये गंगा नदीच्या पलीकडे लव्ह कुश बॅरेज आहे. गंगेची उपनदी भागीरथी नदीवर टिहरी धरण आहे. हे भव्यंगाना(? ? ? ) भागीरथीला भेटणाऱ्या ठिकाणी गणेश प्रयागच्या १.५ कि. मी. डाउनस्ट्रीमवर आहे. भागीरथीला देवप्रयागनंतर गंगा म्हणतात. भूकंप प्रवण क्षेत्रात धरण बांधणे विवादास्पद होते.
qas: category: SHORT
question: फरक्का येथील प्रमुख धरण कोणत्या तारखेला उघडण्यात आले?
answers: text: २१ एप्रिल १९५५ रोजी
category: SHORT
question: कोणाच्या देखरेखीखाली कालव्याचे बांधकाम जोरात सुरू झाले आहे?
answers: text: कॅटलच्या
category: SHORT
question: देवप्रयागानंतर गंगा कोणाला म्हणतात?
answers: text: भागीरथीला
category: NO
question: बनसागर धरण कोणत्या नदीवर आहे?
category: SHORT
question: गंगा कालवा, ज्याची एकूण भांडवली तरतूद $ २१.१५ दशलक्ष होती, अधिकृतपणे कोणी आणि कोणत्या वर्षी उघडली?
answers: text: फाईल लॉर्ड डलहौसी यांनी १८५४
category: NO
question: सोन नदीवर कोणते धरण आहे?
category: SHORT
question: कानपूरमध्ये गंगा नदीच्या पलीकडे कोणता बंधारा आहे?
answers: text: लव्ह कुश बॅरेज
context: भारतातील इतर राज्यांप्रमाणेच, राज्यपाल हा राज्याचा प्रमुख असतो. राष्ट्रपती केंद्र सरकारच्या सल्ल्याने राज्यपालांची नेमणूक करतात. राज्यपाल हे पद केवळ नाममात्र असते. राज्याचे शासन मुख्यमंत्री, चालवतात. या व्यक्तीकडे शासनाचे सर्वाधिक अधिकार असतात. महाराष्ट्र विधानसभा व मंत्रालय राजधानी मुंबई येथे आहे. मंत्रालयात राज्य सरकारची प्रशासकीय कार्यालये आहेत. मुंबई उच्च न्यायालय याच शहरात आहे. राज्य सरकारचे पावसाळी अधिवेशन मुंबई येथे तर हिवाळी अधिवेशन नागपूर (महाराष्ट्राची उपराजधानी) येथे होते. महाराष्ट्रात दोन विधान-सदने (bicamel) आहेत. विधान सभेत लोकांनी प्रत्यक्षपणे निवडून दिलेले प्रतिनिधी असतात तर विधान परिषदेत अप्रत्यक्षरीत्या निवडलेले प्रतिनिधी असतात. महाराष्ट्राचे संसदेत ६७ प्रतिनिधी असतात, पैकी राज्यसभेत १९ प्रतिनिधी तर लोकसभेत ४८ प्रतिनिधी असतात. भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर महाराष्ट्रातील राज्य मुख्यत: कॉॅंग्रेस पक्षाकडे आहे. यशवंतराव चव्हाण, वसंतदादा पाटील, शरद पवार या काही महत्त्वाच्या काँग्रेस नेत्यांनी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्रीपद भूषविलेले आहे. १९९५ साली शिवसेना-भाजपा युती सत्तेवर आली.
qas: category: SHORT
question: राज्याचे प्रमुख कोण  असतात?
answers: text: राज्यपाल
category: SHORT
question: कोणाचे पद फक्त नाममात्र आहे?
answers: text: राज्यपाल 
category: NO
question: शरद पवारांनी कोणापासून वेगळे झाल्यानंतर नवीन पक्ष स्थापन केले ?
category: NO
question: कोणत्या साली मध्ये राज्यात काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसचे राज्य होते?
category: SHORT
question: राज्यपालांची नेमणूक कोणत्या सरकारच्या सल्ल्यानुसार करतात?
answers: text: केंद्र सरकारच्या
context: भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेस,मानव अवकाशोड्डान कार्यक्रमासाठी रु. १२,४०० कोटीचे अंदाजपत्रक मंजूर झाले आहे. भारत अवकाश आयोग,जो हे अंदाजपत्रक मंजूर करतो,त्याचेनूसार,पहिले मानवरहित उड्डाण सन २०१३-१४ मध्ये होईल तर मानवासहित उड्डाण मोहिम सन २०१४-२०१५ मध्ये. जर या कालात ती फलद्रूप झाली तर,भारत असे करणारा जगातील रशिया, अमेरिका, व चिन यांचे श्रेणीतील,स्वदेशी तंत्रज्ञान वापरून मानवासह अवकाश मोहिम राबविणारा चौथा देश असेल. अवकाश कॅप्सूल पुनर्प्राप्ति प्रयोग तथा एसआरइ १ हे एक प्रायोगिक भारतीय अवकाशयान आहे जे पीएसएलव्ही सी७ प्रक्षेपणयान वापरून तीन उपग्रहांसह प्रक्षेपित करण्यात आले होते. ते, पृथ्वीच्या वातावरणात पुनर्प्रवेश करण्यापूर्वी, कक्षेत १२ दिवस होते व ते बंगालच्या उपसागरात पडले. एसआरइ १ याचे आरेखन,भ्रमण करणाऱ्या अवकाश कॅप्सूलला परत उतरवून घेण्याची व कक्षीय भ्रमण करीत असलेल्या मंचावर सूक्ष्मगुरुत्व स्थितीत प्रयोग करण्याची क्षमता दर्शविण्यासाठी होते. त्यात औष्णिक सुरक्षा, सुचालन, दिशानिर्देश, नियंत्रण, उद्घोषणा व तरंग प्रणाली तसेच उच्चस्वनातीत वायू-उष्मागतिकी, दळणवळण निःशब्दतेचे व्यवस्थापन आणि पुनर्प्राप्ति चालन इत्यादींचे परिक्षण करणे हेही एक ध्येय होते.
qas: category: NO
question: २०१२ पर्यंत, इस्रो कोणत्या ठिकाणी अंतराळवीर आणि अंतराळ प्रवासासाठी अंतराळवीर प्रशिक्षण केंद्र स्थापन करणार आहे?
category: SHORT
question: भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेस, मानव अवकाशोड्डान कार्यक्रमासाठी किती बजट मंजूर करण्यात आले आहे?
answers: text:  रु.१२,४०० कोटीचे
category: NO
question: इस्रो कशासाठी प्रगत पुनर्प्राप्ती तंत्रज्ञानाची चाचणी घेऊन एसआरई २ आणि एसआरई २ लॉन्च करण्याची योजना आखत आहे?

category: SHORT
question: पृथ्वीच्या वातावरणात पुन्हा प्रवेश करण्यापूर्वी पीएसएलव्ही सी७ प्रक्षेपणयान १२ दिवस कक्षेत राहिले आणि मग पीएसएलव्ही सी७ प्रक्षेपणयान कुठे पडले?
answers: text: बंगालच्या उपसागरात
category: SHORT
question: पृथ्वीच्या वातावरणात पुन्हा प्रवेश करण्यापूर्वी पीएसएलव्ही सी७ प्रक्षेपणयान १२ दिवस कुठे राहिले आणि बंगालच्या उपसागरात पडले?
answers: text: कक्षेत 
category: SHORT
question: जर भारत, मानवासहित उड्डाण मोहिम सन २०१४-२०१५ मध्ये यशस्वी झाला तर चंद्राच्या पृष्ठभागावर अंतराळ यानाला सॉफ्ट-लँड करणारा कितवा देश असेल?
answers: text: चौथा
context: भारतीय पाककला ही अतिशय वैशिष्ट्यपूर्ण अशी आहे. भारतात प्रांतानुसार आहाराच्या सवयी बदललेल्या दिसतात. उत्तर भारतात आहारात गव्हाच्या पदार्थांचा समावेश असतो तर दक्षिण व पूर्वेकडे आहारात तांदळाच्या पदार्थांचा जास्त वापर आहे. मध्य भारतात संमिश्र प्रकारचा आहार असतो. प्रत्येक प्रांतातील हवामान पावसाचे प्रमाण बदलत असल्याने तेथे पिकणाऱ्या फळभाज्या, फळे, कडधान्ये यात फरक पडतो त्यामुळे प्रांतवार आहारात मोठ्या प्रमाणात विविधता दिसून येते. मसाल्यांचा मोठ्या प्रमाणावरील वापर भारतीय आहारातील सर्वांत मोठे वैशिष्ट्य आहे. तिखट, मिरी, लवंग, दालचिनी व इतर अनेक पदार्थ वापरून गरम मसाला, गोडा मसाला, इ. मसाले तयार केले जातात. या विविध प्रकारच्या मसाल्यांचे मिश्रण करून अजून वेगवेगळे मसाले तयार करण्यात येतात. मसाल्यांसोबत विविध प्रकारच्या वनस्पतींचा उपयोग चव वृद्धींगत करण्यासाठी केला जातो. मसालेदार आहारासोबत विविध प्रकारच्या मिठाया व गोड पदार्थ आहाराला परिपूर्ण बनवतात. भारतीय जेवणात प्रामुख्याने शाकाहाराचा जास्त वापर होतो. विविध प्रकारच्या भाज्या कडधान्ये, तांदूळ व गव्हाची पोळी अथवा चपाती किंवा बाजरीची/ ज्वारीची भाकरी हे शाकाहारी जेवणात प्रामुख्याने असते.
qas: category: SHORT
question: भारतीय पाककृतीचे प्रमुख वैशिष्ट्य काय आहे?
answers: text: मसाल्यांचा मोठ्या प्रमाणावरील वापर
category: NO
question: कोणता आहार संतुलित आहार आहे?
category: NO
question: आहारातील मुख्य घटक काय आहेत?
category: SHORT
question: कोणती पाककृती अद्वितीय आहे?
answers: text: भारतीय
category: SHORT
question: गहू हे मुख्य अन्न कोठे आहे?
answers: text: उत्तर भारतात 
category: SHORT
question: मिश्र आहार कुठे आहे?
answers: text: मध्य भारतात
category: SHORT
question: भारतातील कोणत्या सवयी बदलत आहेत?
answers: text: आहाराच्या