પશુપાલન માટે રોગપ્રતિકારકતા અને આપણે કહીએ જેને કે ઉત્પાદકતા લક્ષણો એ સુધારવા માટે સિલેક્ટિવ બ્રીડીંગ પ્રોગ્રામ લાગુ કરવી
એ એથિકલ રીતે અને પ્રેક્ટીકલ રીતે બંને રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ ચર્ચાનો વિષય છે
અને ખાસ કરીને જ્યારે આપણે એનિમલ વેલફેરની વાત કરતા હોય જીનેટિક ડાયવર્સીટીની વાત કરતા હોય
ત્યારે વધારે મહત્ત્વપૂર્ણ છે તો આપણે જો નૈતિકતા એથિક્સની વાત કરીએ તો એમાં પહેલું તો છેને જે છે એ મહત્ત્વપૂર્ણ છે એનિમલ વેલફેર બરાબર પશુ કલ્યાણ તો
એમાં અમુક માની લઈએ કે અનઇન્ટેન્ટેડ કોન્સિક્વન્સીસ હોય બરાબર કે આપણે
જાજુ ઉત્પાદન મળે એવા લક્ષણોવાળી આપણે બ્રીડીંગથી કોઈ જાત મેળવવા કરીએ તો સમસ્યાઓ ઊભી થતી હોય છે કે
કે જેમ કે આપણે બકરીઓ હોય એમાં જો આપણે દૂધ ઉત્પાદન વધારવા માટે બ્રીડીંગ કરીએ એ રીતનું
તો એમાં છેને મસ્ટાઇટીસની શક્યતા વધી જાય છે બરાબર અને
ઘણા આપણે એવી બ્રીડીંગમાં એવું આપણે વિચારીએ કે એમાં રોગ પ્રતિકારક લક્ષણો હોય
બરાબર ઓલરેડી કે ઓછું બીમાર પડે અમુક રોગો ન થાય જલ્દી તો એ પાછા એવા જીન્સ સાથે જોડાયેલા હોય જે લાંબાગાળાની જેનું સ્વાસ્થ્ય હોય
પશુઓનું એના માટે તે હાનિકારક હોઈ શકે પછી
બીજું છે આપણે મોરલ રિસ્પોન્સિબિલિટીની વાત છે કે નૈતિક જવાબદારીઓ શું છે આપણી બ્રીડીંગ માટે તો
એમાં છેને
પશુને આપણે ખાલી ઉત્પાદનનું સાધન નથી માનવાનું તેઓ પણ પોતે એક શું કહેવાય જીવંત પ્રાણી છે બરાબર
એનું પોતાનું એક મહત્ત્વ છે એની આઈડેન્ટિટી છે તો આપણે એ ના ભૂલી જવું જોઈએ કે એ પણ એક જીવ છે અને એને આપણે એ રીતે ના માની શકીએ કે એનો જન્મ ખાલી આપણને
વધુમાં વધુ ઉત્પાદન કેમ મળે એ માટે જ થયો થયો છે કે આપણને કોઈ પણ રીતે લાભ આપણું જે પણ કામ હોય જે પણ પશુ હોય તો એ ખાલી માણસને વધુમાં વધુ કેમ કામ આવે એ માટે જ એનો જન્મ નથી થતો
એનું એનું જીવનનું મહત્ત્વ પણ આપણા જીવ જેટલું જ છે પછી બીજી નૈતિક જવાબદારી ગણીએ તો
છેને એ છે કે પારદર્શીતા હોવી જોઈએ તો ક્રિસ્પર જેવી ટેકનોલોજીનો જે ઉપયોગ છે
એ જાહેર મંતવ્યો લઈને નૈતિક મર્યાદાઓને ધ્યાનમાં રાખીને અને જેટલા પણ રેગ્યુલેશન્સ હોય આ માટેના
એ એની નીચે જ હોવું જોઈએ એનાથી બહાર ન જવું જોઈએ આપણે
પછી હવે આપણે પ્રેક્ટીકલ બાબતો જોઈએ તો પ્રેક્ટીકલ બાબતોમાં છેને હેરીટેબીલીટી કે
જે પણ લક્ષણો હોય એક પુખ્તવયના પશુમાં એનો એને વારસામાં
આગળ એમાં વારસામાં મળે એની જે નેક્સ્ટ જનરેશન હોય એ તો
જે આપણે ગ્રોથ રેટ હોય બરાબર ઉદાહરણ તરીકે કે ગ્રોથ રેટ માટે જો ઓલરેડી
હાઈ હેરીટેબીલીટીવાળા જે લક્ષણો હોય તો એમાં બ્રીડીંગ સરળ હોય પણ એમાં સામે છેને ડીસીસનું રેઝિસ્ટન્સ હોયને એમાં પછી હેરીટેબીલીટી વેલ્યુસ ઓછી હોય એટલે એનું આપણે જીનોમિક સિલેક્શન જરૂરી બની જાય
પછી વાત આવે ઇનબ્રીડીંગની કે જીનેટિક ડાયવર્સીટીની તો
જ્યારે આપણે કોઈ ચોક્કસ જીન્સનું બ્રીડીંગ કર્યા કરીએ તો ઇનબ્રીડીંગ વધી જાય બરાબર
અને આગળ જતાં ઇનબ્રીડીંગ ડીપ્રેશન જોવા મળે જ્યારે આપણે જીનેટિક ડાયવર્સીટી ધ્યાનમાં રાખીએ તો
એમાં પણ શું થાય કે આપણે જે સિલેક્શન કરીએ એનું એક જાતનું પ્રેશર હોય આપણા ઉપર કે
જીનેટિક ડાયવર્સીટી પછી પણ આ પર્ટીક્યુલર જે આપણને મનુષ્યને વધુમાં વધુ પશુ તરફથી જે ફાયદો થવો જોઈએ એ મેક્સિમમ હોવો જોઈએ બરાબર
તો એનાથી પણ શું છે કે એક રીતે જીનેટિક પુલ છે એ ઘટી જાય અને ભવિષ્યમાં
એની એડમ્ જે પશુ હોય એની ઓવરઓલ એડપ્શનની જે ક્ષમતા હોય એ ઘટી શકે પછી
આપણે જોઈએ તો કે ટેક ટેકનોલોજીકલ સુધારાઓ તો ટેકનોલોજીકલ સુધારાઓમાં એક તો આવે પહેલું તો જીનોમિક સિલેક્શન
તો ડીએનએ માર્કર્સ હોય તેના પરથી આપણે પશુઓને ઈવેલ્યુએટ કરી શકીએ
જેનાથી શું છે કે લો હેરીટી હેરીટેબીલીટી વાળા જે લો હેરીટેબીલીટીવાળા ટ્રેઈડસ હોયને
તેના માટે પણ આપણે બ્રીડીંગના ડીસીઝનસ વધુ ચોક્કસ મળી શકે આપણે વધુ ચોકસાઈથી લઈ શકીએ
સામે હવે આગળ જોઈએ બીજા ટેકનોલોજીકલ સુધારો તો ક્રિસ્પર અને જીન એડીટીંગ
તો ક્રિસ્પર મીન્સ કે સીઆરઆઈએસપીઆર જેને આપણે ક્રિસ્પર તરીકે બોલીએ
તો એમાં એવું છે કે પીઆરઆરએસ રેઝિસ્ટન્સ સ્પીડ હોય ઉદાહરણ તરીકે
તો એ એના માટે યુઝ થયેલું છે પરંતુ એનું જે એથિકલ અને રેગ્યુલેટરી ડાયમેન્શન છેને એ મહત્ત્વનું છે
પછી અમુક ઓફ ટાર્ગેટ ઇફેક્ટસ જો પણ હોય કે જીન્સ જો આપણે જેવી રીતે ઈચ્છીએ છીએ એવી રીતે એડિટ ના થાયને તો અનઈચ્છિત પરિણામો આવી શકે બરાબર જે આપણે ધાર્યું જ ના હોય
હવે આગળ જોઈએ તો આપણે ફીનોટાઇપને એન્વાયરમેન્ટની વાત કરીએ તો
માત્ર જીન્સ નહિ પણ એન્વાયરમેન્ટ પણ ફીનોટાઇપ પર અસર કરે છે હવે કોઈ પણ એનિમલ હોય એ લેબ કન્ડીશનમાં આપણને સારું રિઝલ્ટ આપે પણ જ્યારે આપણે પ્રેક્ટીકલી ફિલ્ડ ઉપર ઈમ્પ્લીમેન્ટ કરીએ એને
તો એમાં એ સફળ ના જાય એવું બની શકે બરાબર લેબમાં એક કંટ્રોલ્ડ એન્વાયરમેન્ટ હોય
અને જે પ્રેક્ટીકલી ઓન ફિલ્ડ આપણે જે આબોહવા હોય એ બધા ફેક્ટર હોય એ અલગ હોય કંટ્રોલમાં ના હોય આપણા
તો ત્યારે જે બ્રીડીંગ કરેલી જાતો છે નિષ્ફળ જાય તો આપણને કંઈ કામનું નહીં પછી રોબસ્ટનેસ તો
પ્રાણી હોય એવું હોય કે લગભગ જે એન્વાયરમેન્ટમાં રહેવાનું હોય એ બધી પરિસ્થિતિમાં
તે જીવી શકે સર્વાઈવ કરી શકે એવી રીતે આપણે બ્રીડ કરવું જોઈએ આપણો ગોલ એ હોવો જોઈએ કે
લેબની બહાર પણ જ્યારે પશુને આપણે ફિલ્ડમાં નવી બ્રીડને ઈમ્પ્લીમેન્ટ કરીએ તો આપણી જે પણ આબોહવામાં આપણે એનો ઉછેર કરવાના છીએ
નેચરલી એમાં એ જીવી જાય એનું પૂરું આયુષ્ય પૂર્ણ કરે સ્વસ્થ રીતે પછી
અમુક શું કહેવાય કે રિકમેન્ડેશન છે આ માટે સિલેક્ટિવ બ્રીડીંગ કઈ રીતે આપણે
એનહેન્સ કરવું તો એમાં છે એક તો સંતુલન રાખવું બ્રીડીંગ ગોલ્સમાં
કે એમાં છેને આગળ આપણે વાત કરી એમ ખાલી આપણા ઉત્પાદનનો ભાવ ના રાખવો કે વધુ કેમ ઉત્પાદન મળે
આપણામાં એક સંવેદના પણ હોવી જોઈએ પશુઓ પ્રત્યે અને એમાં બેલેન્સ હોવું જોઈએ કે આપણને પ્રોડક્ટિવિટી પણ મળે પણ સામે
પશુઓ છે એમને પણ એમનું હકનું શું કહેવાય કે હકનું જીવન જીવવા મળે ટોર્ચર ના થાય કે કોઈ બીજી રીતે હેરાન ન થાય એવી રીતે બ્રીડીંગ નહીં કરવાનું
કે એ એમનું આખું આયુષ્ય છે એ પૂરું ના કરી શકે કે એનું જે જીવન છે એ કઠિન થઈ જાય બીજું છે મોનિટરિંગ રાખવું
તો આપણે જે બ્રીડીંગ કરીએ એ પર્ટીક્યુલર એનિમલની હેલ્થ હોય એનું જે પરફોર્મન્સ કેવું છે
આપણા ગોલ્સને મળે છે એના ઉપર આપણે સતત નજર રાખવી જોઈએ
પછી જીનેટિક રિસોર્સ સુરક્ષા તો આપણે જે મેઈન જે રિસોર્સીસ હોય તો એનું જે ડાયવર્સ બ્રીડીંગ સ્ટોક છે
ક્રાયોપ્રિઝર્વેશન છે અને જીન બેન્કસ છે એનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ કે આપણને ઓલરેડી કોઈ સારું
પરફોર્મન્સ મળ્યું છે આપણા ગોલ પણ સેટિસફાય થાય શું કહેવાય કે આપણને સંતોષપૂર્વકનું પરિણામ મળે છે
અને સાથે પશુ જે આવે છે બ્રીડીંગથી એ પણ એક હેલ્થી લાઈફ જીવે છે
તો એવા પુલનું આપણે પ્રિઝર્વેશન કરવું જોઈએ બરાબર
પછી એમાં વૈજ્ઞાનિકો ખેડૂતો પછી જે તે વિષયના તજજ્ઞો અને લોકોના મતોને આપણે ધ્યાનમાં રાખવા જોઈએ
તો આપણે ઓવરઓલ કહી શકીએ કે સિલેક્ટિવ બ્રીડીંગ અને જીન એડીટીંગ એ આપણને પશુઓ માટેની એક ઉત્તમ તક આપે છે
પરંતુ તે સમયે આપણે એનિમલ વેલફેર અને જીનેટિક ડાયવર્સીટીને પ્રાથમિકતા આપવી પણ એટલી જ જરૂરી છે
ક્રિસ્પર જીનોમિક સિલેક્શન જેવી આપણે ટેકનિક્સો વાપરીએ તો એ પહેલાં આપણે એનો નૈતિક અને વ્યવહારુ જેટલા પણ મુદ્દાઓ હોય એનો વિચાર
કરવો જોઈએ તો જ આપણે કહી શકીએ કે આપણે જે બ્રીડીંગ કરીએ છીએ
આપણે એક રિસ્પોન્સિબલ સસ્ટેનેબલ અને હ્યુમન એપ્રોચથી કરીએ છીએ