ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
Сведка мае права адмовіцца ад дачы паказанняў супраць самога сябе, членаў сваёй сям'і, блізкіх сваякоў.

Артыкул 95. Іншыя правы сведкі

Сведка мае права:

- 1) даваць паказанні на роднай мове і карыстацца паслугамі перакладчыка; заяўляць адвод перакладчыку;

2) уласнаручна выказваць пісьмова свае паказанні для далучэння да пратакола; 3) карыстацца дакументамі і пісьмовымі нататкамі, калі яго паказанні звязаны з якімі - небудзь лічбавымі або іншымі данымі, якія цяжка ўтрымаць у памяці. Гэтыя нататкі прад'яўляюцца суду па яго патрабаванні і могуць быць дададзены да справы; 4) атрымаць пакрыццё выдаткаў, звязаных з яўкай у суд для дачы паказанняў, прадугледжаных артыкулам 125 гэтага Кодэкса. Па заяве сведкі суд можа даць распараджэнне аб выплаце сведку авансу на згаданыя расходы.

Артыкул 96. Эксперт

У якасці эксперта можа быць прызначана любая асоба, якая валодае спецыяльнымі ведамі ў галіне навукі, тэхнікі, мастацтва і іншых сферах дзейнасці. Артыкул 97. Правы эксперта Эксперт мае права:

- 1) прымаць удзел у даследаванні доказаў пры судовым разборы справы;
- 2) заяўляць хадайніцтвы аб даванні яму дадатковых матэрыялаў, неабходных для дачы заключэння;

3) знаёміцца з матэрыяламі справы, удзельнічаць у судовым разборы, а таксама прысутнічаць пры правядзенні асобных працэсуальных дзеянняў;

- 4) атрымліваць узнагароджанне за правядзенне экспертызы і пакрыццё выдаткаў, звязаных з ёй.

Эксперт, які з'яўляецца замежным грамадзянінам, асобай без грамадзянства або грамадзянінам Рэспублікі Беларусь, які пастаянна пражывае за граніцамі Рэспублікі Беларусь, мае права знаёміцца з матэрыяламі справы, якія ўтрымліваюць звесткі што з'яўляюцца дзяржаўнымі сакрэтамі, пасля атрымання допуску ў парадку, устаноўленым заканадаўчымі актамі. Артыкул 98. Абавязкі эксперта Асоба, прызначаная экспертам, абавязана прыбыць па выкліку суда і даць пісьмовае заключэнне аб пастаўленых пытаннях. Калі прадстаўленыя эксперту матэрыялы недастатковыя або пастаўленае пытанне выходзіць за межы спецыяльных ведаў эксперта, ён паведамляе суду аб немагчымасці даць заключэнне. У выпадку адмовы эксперта ад выканання сваіх абавязкаў без уважлівых прычын і за дачу заведама лжывых заключэнняў ён нясе адказнасць, прадугледжаную Крымінальным кодэксам Рэспублікі Беларусь . Артыкул 99. Спецыяліст Спецыялістам з'яўляецца асоба, якая валодае ведамі эксперта. Суд мае права выклікаць не зацікаўленага ў зыходзе справы спецыяліста, калі выкарыстанне яго ведаў патрэбна для забеспячэння эфектыўнасці агляду або іншага працэсуальнага дзеяння, а таксама высвятлення пытанняў прымянення норм замежнага права.
### V. НУТГИЙН УДИРДЛАГЫН ТОГТОЛЦООГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ НЭМЭЛТ, ӨӨРЧЛӨЛТ

### Нэг.Нийслэлийн бүтэц, зохион байгуулалтыг оновчтой болгох:

13.1. Монгол Улсын төрийн дээд байгууллагууд байнга оршдог хотыг Улсын нийслэл гэж үзэх бөгөөд нийслэл нь хотод, хот нь дүүрэгт хуваагдана. Нийслэлийн хотын дүүргийг хороонд хувааж болно.

13. 2.Нийслэл бол хуулиар тусгайлан олгосон чиг үүрэг, өөрийн удирдлага бүхий засаг захиргаа, нутаг дэвсгэр, эдийн засаг, нийгмийн цогцолбор мөн бөгөөд эрх зүйн үндэсийг нь зөвхөн хуулиар тогтооно.

### Хоёр.Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн эрх зүйн байдлыг тодорхой болгох, нийгмийн хөгжил, амьдралын хэрэгцээ шаардлагад нийцүүлэх:

57. 1.Монгол Улсын нутаг дэвсгэр засаг захиргааны хувьд аймаг, хот, нийслэлд, аймаг нь суманд, сум нь багт, хот нь дүүрэгт, дүүрэг нь хороонд хуваагдана .

57.2. Аймаг, хот, сум, дүүргийн болон засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж дэх тосгоны эрх зүйн үндсийг хуулиар тогтооно.

57.3. Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийг өөрчлөх асуудлыг эдийн засгийн бүтэц, хүн амын байршлыг үндэслэн гаргасан Засгийн газрын саналыг харгалзан Улсын Их Хурал шийдвэрлэнэ.

Гурав.Нийслэлийн бүтэц, зохион байгуулалтыг оновчтой болгох, засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн эрх зүйн байдлыг тодорхой болгох, нийгмийн хөгжил, амьдралын хэрэгцээ шаардлагад нийцүүлэх асуудлын хүрээнд хийгдсэн өөрчлөлтүүдтэй уялдуулах:

58.1. Аймаг, хот, нийслэл, сум, дүүрэг бол хуулиар тусгайлан олгосон чиг үүрэг, өөрийн удирдлага бүхий засаг захиргаа, нутаг дэвсгэр, эдийн засаг, нийгмийн цогцолбор мөн.

58.2. Аймаг, хот, нийслэл, сум, дүүргийн хилийн цэсийг Засгийн газрын өргөн мэдүүлснээр Улсын Их Хурал батална.

59. 2.Нутгийн өөрөө удирдах байгууллага бол Аймаг, хот, нийслэл, сум, дүүрэгт тухайн нутаг дэвсгэрийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал, баг, хороонд иргэдийн Нийтийн Хурал, тухайн Хурлын хуралдааны чөлөө цагт түүний Тэргүүлэгчид мөн.
- უშუალოდ ხელმყოფის ხელში ამ სიკეთის გადასვლისთანავე და თუ მისი დაუყოვნებლივ უკან დაბრუნება ჯერ კიდევ შეიძლებოდა.
- 4. აუცილებელი მოგერიების ფარგლების გადაცილება ნიშნავს მომგერიებლის მიერ თავდაცვის აშკარა შეუსაბამობას მასზე თავდასხმის ხასიათთან და საშიშროებასთან.

## მუხლი 29. დამნაშავის შეპყრობა

- 1. მართლსაწინააღმდეგოდ არ მოქმედებს ის, ვინც ხელისუფლების ორგანოში წარსადგენად შეიპყრობს დამნაშავეს საამისოდ აუცილებელი ზომის გადაუცილებლად.
- 2. დამნაშავის შეპყრობისათვის აუცილებელი ზომის გადაცილება ნიშნავს ამ ზომის აშკარა შეუსაბამობას შესაპყრობი პირის მიერ ჩადენილი დანაშაულის სიმძიმესთან და შეპყრობის გარემოებებთან.

## მუხლი 30. უკიდურესი აუცილებლობა

მართლსაწინააღმდეგოდ არ მოქმედებს ის, ვინც ამ კოდექსით გათვალისწინებულ ქმედებას ჩაიდენს უკიდურესი აუცილებლობის მდგომარეობაში, ესე იგი ვინც ხელმყოფს დააზიანებს იმ საფრთხის თავიდან ასაცილებლად, რომელიც ემუქრებოდა თვით დამზიანებლის ან სხვის სამართლებრივ სიკეთეს, თუ ამ საფრთხის თავიდან აცილება არ შეიძლებოდა სხვა საშუალებით და თუდაზიანებული სიკეთე ნაკლებმნიშვნელოვანი იყო, ვიდრე გადარჩენილი სიკეთე.

## მუხლი 31. მართლზომიერი რისკი

- 1. მართლსაწინააღმდეგოდ არ მოქმედებს ის, ვინც საზოგადოებრივად სასარგებლო მიზნის მისაღწევად გამართლებული რისკის პირობებში დააზიანებს სამართლებრივ სიკეთეს.
- 2. რისკი გამართლებულია, თუ ეს მიზანი არ შეიძლებოდა მიღწეულიყო რისკის გარეშე ქმედებით და თუ პირმა მიიღო ყველა ზომა სამართლებრივი სიკეთის დაზიანების თავიდან ასაცილებლად.

## მუხლი 32. სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლება სხვა მართლზომიერი ქმედების დროს

მართლსაწინააღმდეგოდ არ მოქმედებს ის, ვინც ამ კოდექსით გათვალისწინებულ ქმედებას ჩაიდენს სხვა ისეთი გარემოების არსებობისას, რომელიც თუმცა ამ კოდექსში სახელდებით არ არის მოხსენიებული, მაგრამ სავსებით აკმაყოფილებს ამ ქმედების მართლზომიერების პირობებს.

## თავი IX ბრალის გამომრიცხველი გარემოებანი მუხლი 33. შეურაცხაობა ასაკის გამო

ამ კოდექსით გათვალისწინებული მართლსაწინააღმდეგო ქმედება არ შეერაცხება ბრალად იმას, ვისაც ამ ქმედების ჩადენამდე არ შესრულებია თოთხმეტი წელი.

## მუხლი 34. შეურაცხაობა ფსიქიკური დაავადების გამო

- 1. ამ კოდექსით გათვალისწინებული მართლსაწინააღმდეგო ქმედება არ შეერაცხება ბრალად იმას, ვისაც ამ ქმედების ჩადენის დროს ქრონიკული ფსიქიკური ავადმყოფობის, ფსიქიკური მდგომარეობის დროებითი მოშლილობის, ჭკუასუსტობის ან სხვა ფსიქიკური დაავადების გამო არ შეეძლო გაეცნობიერებინა თავისი ქმედების მართლწინააღმდეგობა ან თუმცა შეეძლო მისი გაცნობიერება, მაგრამ არ ჰქონდა უნარი ემოქმედა სხვაგვარად.
- 2. სასამართლოს შეუძლია შეურაცხის მიმართ გამოიყენოს ამ კოდექსით გათვალისწინებული სამედიცინო ხასიათის იძულებითი ღონისძიება.
- 4. Kompetanse
- • skal fremgå av vedtaket hvem som har ansvaret for gjennomføringen av • skal fremgå av vedtaket hvem som har ansvaret for gjennomføringen av undervisningen. Her bør det fremgå hvilken bakgrunn vedkommende skal ha; lærer, spesialpedagog, assistent mv.

## Forholdet mellom vedtak og sakkyndig vurdering

Vedtaket skal som hovedregel være i samsvar med det som tilrådes av PPT i sakkyndig vurdering. Hvis vedtaket avviker fra sakkyndig vurdering må skolen begrunne hvorfor de ikke følger tilrådningen fra PPT, og hvordan skolen likevel vil sikre et forsvarlig opplæringstilbud.

Noen ganger er den sakkyndige vurderingen fra PPT mangelfull, men man kan bare klage på vedtaket fra skolen, og ikke på den sakkyndige vurderingen. Når skolen utelukkende baserer sitt vedtak på den sakkyndige vurderingen, kan man argumentere for at saken ikke har vært tilstrekkelig opplyst før skolen fattet vedtaket. Det er en saksbehandlingsfeil etter forvaltningsloven § 17. Hvis det er grunn til å tro at denne feilen har påvirket vedtakets innhold, er vedtaket ugyldig. Det følger av forvaltningsloven § 41.

## Krav til sakkyndig vurdering:

Den sakkyndige vurderingen skal inneholde en utredning og en tilrådning. Utredningen er en kartlegging og vurdering av elevens behov og hva som vil gi eleven et forsvarlig opplæringstilbud. Tilrådningen er en anbefaling om hvordan opplæringstilbudet bør utformes for å gi et forsvarlig opplæringstilbud.

Utredningen skal minst inneholde disse vurderingsmomentene:

- 1. Elevens utbytte av det ordinære opplæringstilbudet
- • er det ordinære opplæringstilbudet tilrettelagt for elevens behov? • er det ordinære opplæringstilbudet tilrettelagt for elevens behov?
- • ser på innhold, metoder, organisering og struktur. En ser også på elevens • ser på innhold, metoder, organisering og struktur. En ser også på elevens utbytte i forhold til den kompetansen det forventes at eleven skal ha etter læreplanverket.
- • skal vise hvilke områder/fag eleven ikke har tilfredsstillende • skal vise hvilke områder/fag eleven ikke har tilfredsstillende utbytte, og hvor omfattende avviket er.
- 2. Elevens lærevansker og andre særlige forhold som er viktige for opplæringen
- • skal se på hvilke vansker eleven har, men også læringspotensial og • skal se på hvilke vansker eleven har, men også læringspotensial og utviklingsmuligheter. En skal både se på elevens sterke og svake sider.
- 3. Elevens realistiske opplæringsmål
- • skal se på hvilke opplæringsmål som er realistiske for eleven å jobbe med i • skal se på hvilke opplæringsmål som er realistiske for eleven å jobbe med i ulike fag.
- • skal ta utgangspunkt i kompetansemål i læreplanverket, men må • skal ta utgangspunkt i kompetansemål i læreplanverket, men må også ses i sammenheng med elevens utbytte av opplæringen og utviklingsmuligheter.
- 4. Elevens muligheter i ordinær opplæring
खण्ड २ प्रर्ोगात्मक परीिा

क्र.सं.	क्षवषर्वस्तु	पुणाधङक
क)	कम््यूटर सम्बवन्ध ज्ञानका साथै MS Office (word, excel, PowerPoint, outlook, email, सहजरुपमा चलाउन सक्ने । नेपाली र अंग्रेजी दु िै भाषामा टाईप गनम internet, Kobo tool etc.) सक्ने िमता भएको ।

प्रदेश कार्धक्रम संर्ोजकका लाक्षग न्द्र्नतम र्ोग्र्ता: प्रदेश कार्धक्रम संर्ोजकको न्द्र्नतम र्ोग्र्ता ः -

- ▪ नेपाली नागररक हुनुपने,
- ▪ मानविकी तथा सामावजक संकाय, व्यिस्थापन कानून िा सम्बवन्धत अन्य विषयमाकम्तीमा स्नाकोत्तर तह उतीर्म भएको , , अवधकृ त स्तर िा सो भन्दा मावथल्लो तहमा ५ िषमको कायम अनुभि भएको ।
- ▪ स्थानीय तथा प्रदेि सरकारसँग वनकटतम् समन्िय र सहकायममासुरवित िैदेविक रोजगारीको िेत्रमा काम , िमता गरेको विकास तथा प्रवििर् वक्रयाकलाप सञ्चालन गरेकोलाई प्राथवमकता वदईनेछ ।
- ▪ श्रम/रोजगार तथा सामाक्षजक क्षवकासको िेरमा कक्षम्तमा पााँच वषधको कार्ाधनुभव हाक्षसल गरेको,
- ▪ उमेरः दरखास्त वदने अवन्तम वमवतमा २१ िषम पूरा भई ४५ िषम ननाघेको
- ▪ प्रचक्षलत कानून बमोक्षजम सरकारी सेवाको पदका लाक्षग आवेदन क्षदन अर्ोग्र् नभएको ।
- ▪ नेपाली र अंग्रेजी दु िै भाषामा बोल्न तथा प्रवतिेदन तयार गने सक्ने ।

### २ २ ) पद:

खण्ड १ : क्षलक्षखत तथा अन्द्तरवाताधको पाठ्र्क्रम

क्र.सं.	क्षवषर्वस्तु	पुणाधङक
क)	वैदेक्षशक तथा समाजमा पारेको प्रभाि) वैदेक्षशक तथा समाजमा पारेको प्रभाि) रोजगारको, अवस्था चुनौती
ख)	मानवसक स्िास््य नेपाल सरकारले को िेरमा गरेका प्रर्ासहरु मानवसक स्िास््य का सन्दभममा संवघय सरकार, प्रदेि सरकार, को भुवमका स्थानीर् सरकार,
ग)	नेपाल सरकार (संवघय सरकार, प्रदेि सरकार र स्थानीय सरकार) को मानवसक स्िास््य सम्िन्धी नीवतगत व्यिस्था
(Représentant légal ou représentant délégué)

### LES PARTIES 3 et 4 SONT A COMPLETER PAR L'AUTORITE RESPONSABLE DELEGUEE

## 3 - ANALYSE DES MODIFICATIONS DEMANDEES PAR LE BENEFICIAIRE

Date du comité de programmation initial
Date de réception du formulaire
L'autorité responsable déléguée accepte-t-elle de prendre en compte les modifications du bénéficiaire ?	Non Date du mail d'information au bénéficiaire : Oui
Est il nécessaire de procéder à la rédaction d'un avenant (décision modificative) ?	oui non partiellement Si non, date du mail d'information au bénéficiaire :
Motivation en cas d'acceptation
Motivation en cas de refus ou de prise en compte partielle
Faut il un passage en comité de programmation ?	oui pour information oui pour validation
Personne en charge du suivi du dossier à l'Unité FSI POLICE

5
str. 8. od 16. novembra 2012. godine o zajedničkoj Uredba Komisije (EU) br. 1077/2012 bezbednosnoj metodi nadzora koji sprovode nacionalna tela nadležna za bezbednost nakon izdavanja sertifikata o bezbednosti ili odobrenja o bezbednosti, SL EU L 320, 17.11.2012, str. 3. od 5. juna 2009. godine o usvajanju zajedničke Odluka Komisije 2009/460/EZ bezbednosne metode za ocenu ostvarenja bezbednosnih ciljeva, kako se navodi u članu 6. Direktive 2004/49/EZ Evropskog parlamenta i Saveta , SL EU L 150, 13.6.2009, str. 11.
Kopneni prevoz opasne robe	Direktiva parlamenta i Saveta od 24. septembra 2008. Direktiva parlamenta i Saveta od 24. septembra 2008. 2008/68/EZ godine o kopnenom prevozu opasne robe, SL EU L 260, 30.9.2008, str. 13.
Oprema pod pritiskom koja se može prevoziti	Direktiva parlamenta i Saveta od 16. juna 2010. godine o Direktiva parlamenta i Saveta od 16. juna 2010. godine o 2010/35/EU opremi pod pritiskom koja se može prevoziti i stavljanju van snage Direktiva Saveta 76/767/EEZ, 84/525/EEZ, 84/526/EEZ, 84/527/EEZ i 1999/36/EZ, SL EU L 165, 30.6.2010, str. 1.
Društvena oblast - Radno vreme / sati	Direktiva parlamenta i Saveta od 4. novembra 2003. Direktiva parlamenta i Saveta od 4. novembra 2003. 2003/88/EZ godine o određenim vidovima organizacije radnog vremena SL EU L 299, , 18.11.2003, str. 9. od 18. jula 2005. godine o Sporazumu između Direktiva Saveta 2005/47/EZ Zajednice evropskih železnica (ZEŽ) i Evropske federacije radnika u prevozu (EFRP) o određenim pitanjima uslova rada mobilnih radnika u interoperabilnom prekograničnom prevozu u železničkom sektoru - Sporazum zaključen između Evropske federacije radnika u prevozu (EFRP) i Zajednice evropskih železnica (ZEŽ) o određenim pitanjima uslova rada mobilnih radnika angažovanih za pružanje interoperabilnih prekograničnih usluga , SL EUL 195, 27.07.2005, str. 15.
Prava putnika	Uredba parlamenta i Saveta od 23. oktobra 2007. Uredba parlamenta i Saveta od 23. oktobra 2007. (EZ) br. 1371/2007 godine o pravima i obavezama putnika u železničkom saobraćaju, SL EU L 315, 3.12.2007, str. 14.
ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ხუთ წლამდე.

- 3. ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, რამაც გაუფრთხილებლობით გამოიწვია ორი ან მეტი ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა, -

ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ხუთიდან ათ წლამდე.

## თავი XXXV კომპიუტერული დანაშაული მუხლი 284. კომპიუტერულ ინფორმაციასთან არამართლზომიერი შეღწევა

- 1. კანონით დაცულ კომპიუტერულ ინფორმაციასთან, ესე იგი მანქანა - მატარებელზე, ელექტრო - გამომთვლელ მანქანაზე (ეგმ - ზე), ეგმ - ის სისტემაში ან მათ ქსელში ასახულ ინფორმაციასთან არამართლზომიერი შეღწევა, რამაც ინფორმაციის განადგურება, ბლოკირება, მოდიფიცირება ან გადაღება ანდა ეგმ - ის, ეგმ - ის სისტემის ან მათი ქსელის მუშაობის მოშლა გამოიწვია, -

ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ორ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით იმავე ვადით.

- 2. იგივე ქმედება, ჩადენილი:
- ა) წინასწარი შეთანხმებით პირთა ჯგუფის მიერ;
- ბ) სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით;
- გ) იმის მიერ, ვისაც ხელი მიუწვდებოდა ეგმ - ზე, ეგმ - ის სისტემაზე ან მათ ქსელზე, -

ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ორ წლამდე ან ტუსაღობით ვადით ოთხ თვემდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ხუთ წლამდე.

## მუხლი 285. ეგმ - ის დამაზიანებელი პროგრამის შექმნა, გამოყენება ან გავრცელება

- 1. ეგმ - ის დამაზიანებელი პროგრამის შექმნა ან არსებულ პროგრამაში ცვლილების შეტანა, რაც განზრახ იწვევს ინფორმაციის არასანქციონირებულ განადგურებას, ბლოკირებას, მოდიფიცირებას ან გადაღებას ანდა ეგმ - ის, ეგმ - ის სისტემის ან მათი ქსელის მუშაობის მოშლას, აგრეთვე ასეთი პროგრამის ან ასეთი პროგრამის შემცველი მანქანა - მატარებლის გამოყენება ან გავრცელება, -

ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით სამ წლამდე ან თავისუფლების აღკვეთით იმავე ვადით.

- 2. იგივე ქმედება, რამაც გაუფრთხილებლობით გამოიწვია მძიმე შედეგი, -

ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამიდან ხუთ წლამდე.

## მუხლი 286. ეგმ - ის, ეგმ - ის სისტემის ან მათი ქსელის ექსპლუატაციის წესის დარღვევა

- 1. ეგმ - ის, ეგმ - ის სისტემის ან მათი ქსელის ექსპლუატაციის წესის დარღვევა იმის მიერ, ვისაც ხელი მიუწვდებოდა ეგმ - ზე, ეგმ - ის სისტემაზე ან მათ ქსელზე, რამაც გაუფრთხილებლობით გამოიწვია ეგმ - ის კანონით დაცული ინფორმაციის განადგურება, ბლოკირება, მოდიფიცირება ან გადაღება ანდა რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია, -

ისჯება ჯარიმით ან საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომით ვადით ას ოთხმოციდან ორას საათამდე ანდა თავისუფლების შეზღუდვით ვადით ორ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ.

- 2. იგივე ქმედება, რამაც გაუფრთხილებლობით გამოიწვია მძიმე შედეგი, -

ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ოთხ წლამდე.

## კარი მეათე დანაშაული გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის წესის წინააღმდეგ
Судовы эксперымент праводзіцца судом у мэтах праверкі і ўдакладнення фактаў, якія маюць значэнне для справы. Ён праводзіцца на патрабаванне юрыдычна зацікаўленых у зыходзе справы асоб або па ініцыятыве самога суда шляхам узнаўлення абстаноўкі, у якой адбывалася пэўная падзея, і дзеянняў, з якіх гэта падзея складалася .

Артыкул 215. Парадак правядзення судовага эксперыменту

У выпадку няяўкі бакоў судовы эксперымент праводзіцца ў прысутнасці панятых. Да ўдзелу ў судовым эксперыменце могуць быць прыцягнуты спецыялісты і асобы, якія аднаўляюць дзеянні ўдзельнікаў падзеі. Да ўзнаўлення дзеянняў павінна быць адноўлена абстаноўка, у якой па кожнай з версій, якія правяраюцца , адбывалася падзея. Кожнаму ўдзельніку судовага эксперыменту суддзя прапаноўвае самастойна ўзнавіць абстаноўку падзеі і здзейсніць дзеянні, удзельнікам або сведкам якіх ён быў. Правядзенне судовага эксперыменту магчыма толькі пры ўмове, што пры гэтым не будуць зняважаны гонар і годнасць яго ўдзельнікаў і навакольных асоб і не ўзнікне небяспека для іх здароўя. Калі судовы эксперымент можа пацягнуць за сабой прычыненне маёмаснага ўрону грамадзянам або юрыдычным асобам, суддзя вызначае, за чый кошт гэты ўрон будзе кампенсаваны. Аб правядзенні судовага эксперыменту і яго выніках складаецца пратакол па правілах артыкулаў 174 і 175 гэтага Кодэкса . § 5. Правядзенне экспертыз

Артыкул 216. Мэты правядзення экспертызы Экспертыза праводзіцца для растлумачэння пытанняў, якія ўзнікаюць пры разглядзе справы, што патрабуюць спецыяльных ведаў у галіне навукі, мастацтва, тэхнікі або іншых сферах дзейнасці. Экспертыза можа быць прызначана ў парадку забеспячэння доказаў, пры падрыхтоўцы справы да слухання або ў ходзе судовага разбору. Пытанні, пастаўленыя эксперту, і яго заключэнне не могуць выходзіць за межы спецыяльных ведаў эксперта.

Артыкул 217. Віды экспертыз

Экспертызы праводзяцца па - за судом. Але калі дазваляе характар даследавання, яны могуць быць праведзены і непасрэдна на судовым пасяджэнні. Экспертызы праводзяцца асобнымі экспертамі або іх групамі. Групавая экспертыза можа быць камісійнай або комплекснай. Па справе можа быць прызначана дадатковая або паўторная экспертыза. Артыкул 218. Камісійная экспертыза Складаныя экспертызы могуць праводзіцца камісіямі экспертаў адной спецыяльнасці. У такіх выпадках заключэнні падпісваюць усе эксперты разам. Пры рознагалоссях паміж экспертамі кожны з іх дае асобнае заключэнне аб усіх пытаннях, якія выклікалі рознагалоссі .

Артыкул 219. Комплексная экспертыза
Enyi ndugu zangu zishikeni Sunnah za Mtume Rehma na amani za Allah ziwe juu yake kwa magego na piteni njia ya watu wema walio tangulia, fuateni yale walio kuwa nayo na tizameni je mtadhurika na chochote? Na mimi nasema. ninajilinda kwa Allah kusema mambo ambayo sina ujuzi nayo. ninasema kwamba utakuta wengi katika hao wenye bidii katika kuzuwa mambo katika dini yasio kuwepo wanakuwa wavivu katika kutekeleza yale ambayo yamethibiti katika sheria na yamefanywa na mtume, wanapo maliza kufanya mambio yao ya Bida'aa wanaelekea kufanya ibada zilizo thibiti kwa Mtume kwa Uvivu, hayo yote nimatokeo mabaya ya Uzushi katika nyoyo, Bida'a madhara yake nimakubwa kwenye moyo, na uhatari wake kwenye dini nimkubwa mno, hawakuzuwa watu katika dini ya Allah chochote ila wanapoteza katika yale yalio thibiti katika sunnah mfano wake au zaidi yake, kama walivyo taja hayo baadhi ya watu wema walio tangulia. Lakini mwanadamu anapo hisi kuwa yeye ni mwenye kufuata na sio mwenye kuweka sheria, basi anapata uchamungu na kunyenyekea na udhalili na anakuwa nimwenye umadhubuti katika kumuabudu Allah mola wa viumbe vyote, na atakuwa ni mkamilifu wa kumfuata kiongozi wa wachamungu na Bwana wa Mitume wote, mjumbe wa mola
дзеянні (бяздзейнасць) якіх абскарджваюцца, зацікаўленыя грамадзяне і юрыдычныя асобы - па справах асобага вядзення ; маючыя дзяржаўны, грамадскі або іншы інтарэс у зыходзе справы пракурор, дзяржаўныя органы, юрыдычныя асобы і грамадзяне, якія ад уласнага імені , абараняюць правы іншых другіх асоб; дзяржаўныя органы, якія ўступілі ў працэс з мэтай дачы заключэння па справе; прадстаўнікі юрыдычна зацікаўленых у зыходзе справы асоб, акрамя пракурора. Юрыдычнай зацікаўленасці ў зыходзе справы не маюць сведкі, эксперты, спецыялісты, перакладчыкі, панятыя, захавальнікі арыштаванай або спрэчнай маёмасці. Удзельнікамі грамадзянскага судаводства ў загадным вядзенні і выканаўчым вядзенні з'яўляюцца спагнаннікі, даўжнікі і іх прадстаўнікі, адносна якіх правілы , устаноўленыя раздзеламі ІІІ- V гэтага Кодэкса, прымяняюцца ў частцы, якая не супярэчыць сутнасці загаднага і выканаўчага вядзення. Артыкул 55. Пазіцыі юрыдычна зацікаўленых у зыходзе справы асоб Кожная юрыдычна зацікаўленая ў зыходзе справы асоба займае і абараняе ў вядзенні па гэтай справе самастойную пазіцыю, якая выказваецца ў адпаведных працэсуальных дакументах, заявах і дзеяннях. Пазіцыя ўключае пэўныя патрабаванні або пярэчанні супраць патрабаванняў разам з іх фактычным і прававым абгрунтаваннем. Артыкул 56. Правы і абавязкі юрыдычна зацікаўленых у зыходзе справы асоб Юрыдычна зацікаўленыя ў зыходзе справы асобы маюць права падаваць заявы, знаёміцца з матэрыяламі справы, рабіць выпіскі з іх, здымаць копіі прадстаўленых дакументаў, заяўляць адводы, прадстаўляць доказы, удзельнічаць у даследаванні доказаў, задаваць пытанні іншым удзельнікам судаводства па справе, заяўляць хадайніцтвы, даваць вусныя і пісьмовыя тлумачэнні суду, прадстаўляць свае доказы і меркаванні, пярэчыць супраць хадайніцтваў, доказаў і меркаванняў іншых асоб, абскарджваць (апратэстоўваць) судовыя пастановы, а таксама здзяйсняць іншыя працэсуальныя дзеянні, прадугледжаныя гэтым Кодэксам. Юрыдычна зацікаўленыя ў зыходзе справы асобы абавязаны добрасумленна карыстацца працэсуальнымі правамі, якія належаць ім. Усялякія спробы зацягнуць працэс або адхіліцца ад сутнасці справы спыняюцца судом. Аб'ём праў і абавязкаў юрыдычна зацікаўленай у зыходзе справы асобы (яе статус) у працэсе па канкрэтнай справе залежыць ад працэсуальнага становішча гэтай асобы. У справах, якія вынікаюць з адміністрацыйна - прававых адносін, справах асобага вядзення юрыдычна зацікаўленыя ў зыходзе справы асобы карыстаюцца вызначанымі гэтым артыкулам правамі і нясуць абавязкі з выключэннямі, якія вынікаюць з сутнасці адпаведнага віду вядзення або прама вызначаны гэтым Кодэксам і іншымі законамі.

Артыкул 57. Правы і абавязкі юрыдычна не зацікаўленых у зыходзе справы асоб

Правы і абавязкі юрыдычна не зацікаўленых у зыходзе справы асоб вызначаюцца мэтамі, для дасягнення якіх яны ўдзельнічаюць у працэсе, і рэгулююцца главой 12 гэтага Кодэкса. 1 Артыкул 57 . Асаблівасці ажыццяўлення ўдзельнікамі грамадзянскага судаводства асобных праў па грамадзянскіх справах, у