## EINKENNI ADHD HJÁ FULLORÐNUM

#### (& / FEATURES) COMORBIDITY ASSOCIATED

(21. . 2011) JAN

- 1. Það dregur úr hreyfiofvirkni hjá fullorðnum, en í staðinn kemur innri óróleiki og eirðarleysi.
- 2. Hvatvísi lýsir sér með öðrum hætti hjá unglingum og fullorðnum (miðað við börn). Þeir grípa síður til hnefanna, en verða fremur ógætnir í orðum, segja eitthvað sem betur væri látið ósagt, eða tala fyrst og hugsa svo. Passive-aggressive. Afleiðingar hótana beinast fyrst og fremst að sjúklingi sjálfum.
- 3. 3. Athyglisbresturinn hefur lítið breyst. (e: inattention, distractibility, poor concentration & lack of focus).
- 4. Minnistruflanir. Á fyrst og fremst við skammtímaminni.

Fyrstu fjórir þættirnir eru alltaf nefndir í sambandi við ADHD. Hvort litið er á aðra þætti sem hluta af ADHD eða sem fylgikvilla (comorbidity) fer eftir skoðunum manna á fyrirbærinu.

- 5. Málþroskatruflun (verbal) gæti enn verið til staðar, hafi hún verið til staðar í byrjun. Stundum birtist þetta í óskipulegu tali vegna skipulagsörðugleika (executive functioning). Hér kemur athyglisbresturinn líklega við sögu.
- 6. Sjónúrvinnslutruflun (m.a. lesörðugleikar) gæti enn verið til staðar, hafi hún verið til staðar í byrjun. Hér kemur athyglisbresturinn líklega við sögu
- 7. Afmarkaðir námsörðugleikar ( misþroski ) eru enn við líði hafi þeir verið til staðar í byrjun. (2) Hægur lestur og lítill lesskilningur eru mikilvægasti þátturinn . Etv. má líta svo á að misþroski sé vísbending um athyglisbrest og etv. e.k. móðir hans.
- 8. Ómálfarslegir erfiðleikar (non-verbal) eru líklega enn til staðar, hafi þeir verið til staðar í byrjun. Klaufaskapur; einnig í því að lesa í látbragð og fleiri félagslega þætti. Snertir sjón-, heyrnar- og snertiskyn. Sumir segja um skala að ræða.
- 9. Hreyfiþroskatruflun fín- og grófhreyfinga gæti enn verið til staðar, hafi hún verið til staðar í byrjun.
- 10. Skapofsaköst. Þau hverfa ekki af sjálfu sér, heldur með meiri aga og þátttöku í e-s lags meðferð. Þessi þáttur birtist líklega einnig í stjórnsemi. Þetta þarf að athuga betur.
- 11. Greind er sú sama og annarra, nema iðulega ójöfn (misþroski) sbr. 4.-9. liður.
- 12. Árangur ofvirkra í starfi og leik er undir getu . Þetta er aðal stef sjúkdómsins. 'They often report a longstanding and nagging sense of knowing that something was wrong, but never knowing exactly what it was.'
- 13. Einstaklingar með ADHD fá amk. 25% lægri einkunnir en viðmiðunarhópur. Taugaveiklaðir fá 25% lægri einkunnir en þeir ættu að fá miðað við greind og þekkingu. Tveir angar af sama meiði.
- 14. Ofvirkir geta verið

ákafir, bjartsýnir, blíðir, eftirtektarsamir, einlægir, fjörugir, forvitnir, hafa fjörugt ímyndunarafl, heiðarlegir, heillandi, hjartahlýir, hjálpsamir, hreinskilnir, hrifnæmir, kraftmiklir, kærleiksríkir, nýjungagjarnir, opnir, skapandi, skemmtilegir, spurulir, traustir, umhyggjusamir, uppfinningasamir, vinnusamir og úrræðagóðir. Stundum eru þeir óhræddir við að taka áhættu, treysta öðru fólki vel, og hafa gott skopskyn. Einbeiting þeirra getur verið mjög góð við verkefni sem vekja áhuga (a laserlike focus on favorite things). Lausnir þeirra geta oft á tíðum verið óvenjulegar og líklegri til árangurs en lausnir annarra.

- 15. Þetta er ekki sjúkdómur eða fötlun, heldur ástand (trait) eins og svo mörg önnur í lífi okkar.

ADHD HJÁ FULLORÐNUM

© Már Viðar Másson 1999-2016

2/12