# ER ER ADHD SAMA OG TAUGAVEIKLUN ÁÐUR

- 1. Hugsanlega eru orsakir taugaveiklunar og ADHD þær sömu, þótt stundum megi heyra annað hjá þeim sem mest skrifa um málið nú um stundir.
- 2. Helsta innihald taugaveiklunar er depurð, kvíði, árátta-þráhyggja, lágt sjálfsmat og afmarkaðir námsörðugleikar. Athyglisbrestur var þekktur og var stundum kallað að viðkomandi féllu í trans. Þessir sömu þættir eru jafnframt helsta innihald ADHD. Ofvirkni- þátturinn er að miklu leyti nýtt einkenni og stafar hugsanlega af sívaxandi hraða í samfélaginu, aukinni kröfu til skólabarna, og minni viðveru foreldra.
- 3. 79% einstaklinga með ADHD kvarta yfir neurotiskum einkennum, skv. Barkley.
- 4. Einstaklingar með ADHD fá amk. 25% lægri einkunnir en viðmiðunarhópur. Taugaveiklaðir fá 25% lægri einkunnir en þeir ættu að fá miðað við greind og þekkingu. Tveir angar af sama meiði.
- 5. Ofvirkir (ADHD) fá ekki oftar geðsjúkdóma en aðrir. Það sama á við um taugaveiklun. Margir leita þó til geðdeilda (t.d. með persónuleikaröskun eða þunglyndi).
- 6. Horfur einstaklingsins fara eftir greind, efnahag fjölskyldu hans, menntun foreldra, uppeldisaðferðum foreldra, fjölda systkina, ofvirkni, tilfinningalegu andrúmslofti bernskuheimilisins, skóla, félögum o.s.frv. Barkley telur þessa þætti upp. Þetta eru sömu sálfræðilegu og félagslegu þættir og ráða mestu um eðli taugaveiklunar og horfur hjá taugaveikluðum.
- 7. Taugaveiklun var talin ákvarðast að mestu af uppeldisþáttum; hví skyldi ofvirkni ekki gera það líka? Barkley má ekki heyra á það minnst, heldur kallar allt annað innihald ADHD en ofvirkni og athyglisbrest; comorbidity.
- 8. Barkley segir að 'scientific vacuum exists in the information about [the] disorder.' Hann telur að flestar bækur sem skrifaðar hafa verið um ADHD séu óvísindalegar, þótt sumar þeirra hafi verið afar vinsælar. Út frá þessu spyr ég hvort Barkley vilji ekki horfast í augu við suma eiginleika ADHD?
- 9. A.D. Anastopoulos segir: '[ADHD] affects all social classes but [is found] more often among poor' & '[ADHD is] found in all cultures but higher rates among minorities.' Má ekki segja það sama um taugaveiklun?
- 10. Allir höfundar viðurkenna ýmsa áhættuþætti; eins og reykingar móður, slæm uppeldisskilyrði, fátækt o.s.frv., en kalla það afleiðingar eða segja að einkennin gangi í ættir (erfðafræðilega) og því séu margir í sömu fjölskyldu undir sömu sök seldir. Er það ekki útúrsnúningur?
- 11. Sagt er: 'Tiltölulega stutt er síðan þeir sem fylgst hafa með þessum málum, og rannsakað þau, tóku að gera sér grein fyrir því að athyglisbrestur með ofvirkni eldist ekki af fólki.' Er það rétt? Nei, það hefur alltaf verið ljóst að taugaveiklun eldist ekki af fólki. Þrátt fyrir það má laga einkennin.
- 12. Af hverju er öll þessi umræða um ofvirkni núna? Hvar var ofvirknin áður? Hún var langtum sjaldgæfari. Það er hraðinn í samfélaginu og auknar kröfur til barna, heima og í skóla, sem hafa búið til þetta taugaveiklunareinkenni. Ef til vill einnig fjarvera foreldra.
- 13. 'Er það ekki bara gott að taugaveiklun skuli nú kölluð ADHD ef það leiðir til nákvæmari greiningar?' Ekki er hægt að mótmæla því. ADHD er nokkuð vel greint í dag. Líklega vegna þess að það bitnar ekki síður á umhverfinu en á einstaklingnum. Depurð, kvíði, árátta-þráhyggja og lágt sjálfsmat trufla skólastarfið ekki eins mikið og raska ekki ró foreldra jafn mikið.

ADHD HJÁ FULLORÐNUM

© Már Viðar Másson 1999-2016

10/12