спроведување на здравствената политика на Владата продолжува да стои во место поради недоволни финансиски ресурси и несоодветно обучен кадар. Капацитетот за планирање и спроведување на програмите за јавно здравство на локално и регионално ниво и понатаму е слаб и ова ја ограничува ефективната децентрализација на здравствениот сектор.

Законот за заштита од пушење е изменет за да се дозволи полицијата и даночните органи да го следат спроведувањето на контролата на тутунот (забрана на пушење) заедно со нивните редовни инспекции. Спроведувањето на законите останува задоволително и воопшто е подобро во урбаните средини отколку во другите. Плановите на земјата за криза и пандемија и реакција во однос на заразните болести се одобрени од страна на Владата. Националниот систем за рано и брзо предупредување е во функција. Беше изготвена повеќесекторска анализа за подготвеноста да се одговори на 55 закани по здравјето во согласност со меѓународните здравствени прописи. Околу 95 % од населението е опфатено со задолжителните програми за имунизација. Спроведени се годишната програма за ХИВ/СИДА и Националната стратегија 2013 - 2017 година, за борба против ХИВ/СИДА и воведени се молекуларни дијагностички тестови. Беа распределени Протоколи за тестирање на чувствителноста во сите микробиолошки лаборатории како дел од Националната стратегија за антимикробна резистенција. Капацитетот на лабораториите за тестирање на микробиолошката резистенција треба дополнително да се подобри. Антибиотиците се продаваат без лекарски рецепт, не земајќи ја предвид стратешката цел за зајакнување на микробиолошката резистенција. Беше донесена Програма за трансплантација за 2014 година (која се применува за ткива, клетки и органи ). Ќе се искористат буџетски средства (речиси 0,5 милиони евра) за воспоставување на централен информациски систем за земање примероци, обработка, испитување на соодветност на ткиво, складирање, замена, трансплантација, опремување на четири здравствени установи и јавна кампања.

Потребни се дополнителни напори за усогласување на националното законодавство со acquis- то во областа на правата на пациентите во прекуграничната здравствена заштита , признавање на медицинските рецепти и сериозни прекугранични закани по здравјето. Финансиската распределба за лекови е зголемена и нивната администрација е подобрена, но потребен е постратешки пристап кон нивната регистрација.

Беше усвоена, исто така, годишната Програма за здравствена заштита на лица со ментални пречки во развојот. Таа ја нагласува важноста на деинституционализацијата и заедницата за ментална здравствена заштита. Бројот на вработени и финансиските средства на менталните здравствени установи и понатаму се недоволни. Одржливоста на постојните центри на заедниците за метално здравје и понатаму се сериозен проблем.

Мерките за спречување на употреба на дрога се фокусирани особено на обуката на здравствените работници. Законодавство за ортопедски помагала е изменето за да се зголемат правата на лицата со користење на овие уреди, како дел од намалувањето на нееднаквостите во здравството. За некои од возрасните ризични старосни групи е предвиден скрининг за рано откривање на рак на дојка, дебело црево и грлото на матката. Регистарот за рак останува делумно функционален. Соработката со Државниот завод за статистика за податоците за морталитет с è уште не е договорена. До сега с è уште не е обезбедено одржливо финансирање за редовен скрининг на грлото на матката, дојката и дебелото црево. Во областа на здрава животна средина, вклучувајќи спречување на повреда проценката на здравствените ризици од загадувањето на воздухот с è уште не е завршена, ниту пак има програма за тестирање на радон во почвата и во градежната опрема, или програма за био - мониторинг. ( Види Поглавје 27 - Животна средина и климатски промени ). Капацитетот за спречување на здравствено - еколошките ризици треба да се подобри. Постои ограничено финансирање за лекување на ретки болести .

#### Заклучок

Постигнат е одреден напредок во областа на заштита на потрошувачите и здравствената заштита, но ограничените финансиски ресурси и слабите оперативни структури, особено во областа на заштитата на потрошувачите, продолжуваат да го попречуваат понатамошниот развој. Потребни се соодветни финансиски ресурси за тековното функционирање на здравствениот систем со цел да се обезбеди неговата одржливост. Севкупно, подготовките во

53