явдлын хэсгийн төлөөлөгч айхдаа 1929 онд лам Цэнддоо, Жамъяндорж, оржчив, Дамбий нар Банчин богдод нууц захиал бичиж, холбоо барьсан гэх хэрэгтэй танилцаад “хувьсгалын эсэргүү Япон тагнуулын хэрэг биш, Банчинбогд, Далай ламын амар амгаланг айлтган, хүрээ хийд бүр захидал явуулаг заншлын дагуу тамгын газраас зөвшөөрөл авч аян жин тээх далимд илгээсэн захидал байна. Улс төрийн талаар онц зүйлд тооцох илэрхий баримтгүй. Энэ удаад хэлэлцэх онц ноцтой зүйлгүй тул суллан тавьж, харин цааш нягтлан хянах нь зүйтэй” гэсэн санал дэвшүүлжээ. Нугалаа завхралын бодит байдал, өөрийн дүгнэлтийг МАХН-ын Төв Хороо, Бага хурлын тэргүүлэгчид, Ардын сайд нарын зөвлөлд бичсэн өргөдөл, захидалдаа дэлгэрэнгүй дурдаж, засч залруулахыг шаардаж байв. Тухайлбал, манай орныг хамарсан нийтийн их дайчлан баривчилгааны шалтаг-эхлэл болсон дуулиант “Лхүмбийн хэрэг” гэгч нь огт ор үндэсгүй, зохиомол зүйл болохыг баримтаар батлан эрс эсэргүүцэж, Дотоодыг хамгаалах газрын арга ажиллагааг даруй засч залруулахыг шаардсан захидлыг нам төрийн дээд удирдлагад удаа дараа бичжээ. Ийм нэгэн захидалдаа: “Тус улсын Дотоодыг хамгаалах газар 23 (1933) оны тав, зургадугаар сараас эхлэн Хэнтий аймаг дахь 7-р дивизийн цэрэг Цэрэнгийн Бадамын бусадтай харилцсан бичиг захидлынх нь дотор японы тагнуулын этгээд гэж сэжиглэх зүйл байсныг нарийн оновчтой арга хэрэглэх, гадаад дотоод талаас хянан магадлаж лавшруулахын оронд шууд дайчлан баривчлах довтолгооныг үргэлжлүүлэн явуулж, Хэнтий, Дорнод аймаг, Улаанбаатар зэрэг газар ихээхэн том хувьсгалын эсэргүү байгууллага бий гэсэн мэдүүлэгт хөтлөгдөн, уг “мэдүүлэг”-ээр нэр гарсан хүмүүсийг газар газраас шүүрдэн баривчилж, байцаах ажлыг үргэлжлүүлжээ. Мөрдөн байцаалтын ажил туйлын ёс журамгүй явагдаж ирсэн нь нэгд, ялтны мэдүүлгээс өөр хэрэгт баримтын төдий зүйл, холбогдох ямар ч гэрч, материал байхгүй, хоёрт, байцаалтын ажилд холбогдуулан баримталсан улс төрийн ямар ч журам бодлогогүй, гуравт, уг хэрэг үнэн, худал ямрыг зэрэгцүүлэн хянах ажил байгаагүйгээс илт байна. Ялтан хэрэгтнүүдээс албадан хүчээр заавал хэлүүлэхийн тулд хууль бус эрүү шүүлтийн янз бүрийн арга хэрэглэсэн нь байн байн байсаар уг хэрэг харанхуй манан утаанд орж төөрөлдсөн мэт болгожээ. Уг байдлыг би хувьдаа ойлгон мэдэж, эрхбиш засаж залруулан явуулах буюу уг хэргийг даруй таслан дуусгаж, хойшдыг тусгай хяналтаар явуулах асуудлыг дарга Намсрайд өнгөрсөн 23 (1993) оны сүүлчийн үеэс эхлэн хэд хэдэн удаа хэлсэн болно” гээд цааш нь бичихдээ, “Малчин ардаас эхлээд улс, засгийн удирдагчид, улаан цэргийн их, бага дарга, суртлын ажилтан хэнийг боловч энэ хэрэгт хилс ташаагаар холбогдуулан аваачих нь бидэнд ямарч ашиг тусыг өгч чадахгүй, харин түүнээс уламжлагдан уг хэрэг нь хувьсгалын төлөө биш хувьсгалын эсэргүү талд хандаж хэлбийхээс болгоомжилж байна. Ялтныг байцаахад заавал хүлээлгэхийн тулд эрүү шүүлт хэрэглэдгээс хэргийн үндсэн чанар балардан хөсөрдөж, ялгаруулан танихад бэрхтэй болжээ. Жишээлбэл, Баянтүмэнд монгол ба орос ажилтнаас мөрдөн байцаах ажлыг явуулахдаа ялтны гарын махыг тасартал хүлэх, элдэв зүйлийн багаж зэвсгээр жанчих, буу зэвсгээр устгахаар бэлтгэх зэргийн арваад зүйлийн хорт арга хэрэглэсэн байна. Хэргээ хүлээж дууссан ялтнуудыг дахин байцаахад уг хэргээсээ буцаж байжээ. Үүнээс айн болгоомжилж, улсын прокурорын хяналт оруулаагүй, дан ганц Дотоодыг хамгаалах газар ажиллаж, тус улсын хуулийг гажуудуулж байсан” гэжээ. Ц.Гиваапил нүүр учирсан цагаасаа эхлэн сургагчтайгаа таарч тохирохгүйгээ мэдэрчээ. Сургаж зөвлөхийн оронд дотоод хэрэгт шууд оролцох, захиран тушаах, тулгаж шаардах,