нас барсан гэдэг. Данзан Раднаа гэсэн овогтой тул Родон гэж бичсэн байж болох гэж таацгаадаг. Засангийн зарим удирдах ажилтан гяндангаас оргосон нэрээр тусгай даалгавартай хүнийг хилийн чанадад явуулдаг байсан гэлцдэг. Ямартай ч Японд сүрхий итгэгдэж, үнэмшил төрүүлсэн юм билээ. “Данзанд зориулж Завсар, Жанчхүүгийн аль нэгэнд нь морьтой хөшөө босгоно. Эскиз нь бэлэн болсон. Мориных нь хөлд Чойбалсанг гишгүүлж буйгаар дүрсэлнэ гэж япончууд ярьж байсан” гэсэн хүртэл элдэв яриа байдаг л байлаа. Дугарсүрэнгийн хувьд гэвэл япончууд ухрахдаа янз бүрийн шалтгаанаар хорьж байсан хэсэг хүнийг Бат хаалгын наахна бууджээ. Түүнд өртсөн бололтой юм. Түүний ярианы мөрөөр Дорноговийн хэлтсийн дарга Цэдэн газар дээр нь очиж шалгасан гэдэг. “Нүхний ором байсан, нүхнээс гавтай гар цухуйж байсан нь Дугарсүрэнгийнх гэж Цэдэн ярьдаг юм. -Өвөрмонголын засгийн тэргүүн Дэмчигдонровын тухай та юу мэдэх вэ? -Дотоод монгол Улаанцав, Шилийн гол, Цахар, Их зуу, Баян тал гэсэн таван чуулгантай байлаа. Шилийн гол чуулган манай Дорнод, Сүхбаатар аймагтай, Улаанцавын чуулган Дорноговь аймагтай хиллэжээ. Шилийн голын чуулган Баруун, зүүн Сөнөд, Авга бээл, Авга засаг, Авга Да ван, Зүүн авга /Авгын 4 хошуу/, Баруун зүүн Үзэмчин, Баруун зүүн Хуучид гэсэн 10 хошуутай. Намжилвандангийн Дэмчигдонров баруун Сөнөд хошууны ноён хүн. 1938 онд Чуулга хаалгад төвлөрч 1945 он хүртэл 7 жил Дотоод Монголын засгийн тэргүүн байв. Япон Өвөрмонгол руу түрж орж ирсэн үе юм. Дэмчигдонров 1945 онд МУ-тай холбоо тогтоох зорилгоор засгийн газрынхаа түшмэл Цогбадрах тэргүүтэй хүмүүсийг Монголд илгээжээ. Манай цэргийн ангийнхан ЗГ-таа мэдэгдэж илтгэлгүй барьж саатуулсан юм билээ. Дэмчигдонров хариу хүлээсэн боловч сураггүй болжээ. Яг энэ үед манай онгоцнууд нислэг хийж сонин бичиг хаяжээ. Сонинд Дэмчигдонровыг Өвөрмонголын ард түмнээс урван тэрслэгч гэж бичсэнийг олж үзээд, тэрбээр Монголд очоод хэрэггүй болохыг ойлгож, Бээжинд очжээ. Хятадын хувьсгал “мандахад” Альшаа хошуунд очсон байна. Альшаа үндэсний үзэл дэлгэрсэн хошуу байлаа. Хошууны ноён Далай заяа хэдийгээр хятад үндэстэн боловч монголчуудад элэгтэй байжээ. Альшаагийнхан монголын талтай ч найрсаг, дотно харьцаатай байлаа. Хүн, мал хил даваад орчихвол буцаагаад л өгчих жишээтэй. Тус хошууны их туслагч Батмөнх зэрэг хүмүүсээр дамжуулж, манай тал Дэмчигдонровтой харьцаж, сүүлд гүйцэтгэх ажлын идэвхтэй арга хэмжээ зохиосны үр дүнд түүнийг Улаанбаатарт хүртэл авчирч чадсан юм. Оросын тал их сонирхож манайхаар дамжуулж арга хэмжээ зохиодог байсан. 1950 оны эхээр Дэмчигдонровыг Улаанбаатарт авчирсан санагдана. Нууц байранд байрлуулж байсан юм. Түүний хамт цэргийнх нь жанжин гэх 60 гаруй настай хөгшин, цэргийн ерөнхий штабынх нь дарга гэх Буяндэлгэр гэдэг залуувтар хүн ирсэн юм. 1949 онд Хятадад хувьсгал гарч, удалгүй “Хятадаас урвасан” Дэмчигдонровыг Хятадын талд шилжүүлж өгөхийг ХКН-ын Төв хороо манай засгийн газраас шаардсан. Түүнийг буцааж өгөх болж, дээд командлалын шийдвэрээр Дэ ванг хятадад хүргэх группыг ахалж явах үүргийг надад өгсөн юм. Бид дагалдагсдынх нь хамт түүнийг 1950 оны 10-р сард Бээжинд хүргэж өгсөн. Дэмчигдонров 50 гаран настай, энгийн, болхидуу байрын хүн байлаа. Тун их сүсэг бишрэлтэй. Тувт залбирна, усанд орох дургүй, монголын эм тан их хэрэглэнэ. Оросууд “янзын үнэр ханхлаад байх юм” гэж их дургүйцдэгсэн. Дэмчигдонров хэдийгээр гаднах байдлаараа болхидуу боловч ухаантай хүн байсан гэж боддог. Мөрдөн байцаагч “Та цэрэгтэй байсан мөртлөө япончуудыг орж ирэхэд яагаад эсэргүүцэж байлдаагүй юм