“Саравч” руу өнгийх номгүй. Хэн юу хийдэгийг шадар даргаас өөр хэн ч үл мэднэ. Өчүүхэн төдий нууц алдвал толгойгүй болно. Мөн ч чанга байжээ… бурхан минь. Тусгай төлөөлөгч гэж бий. Тэд чанд ажиллана. Ам, хамар хоёрыг жимийж сурсан даа бид. Ширхэг ч илүү үг амны хөндийгөөс гардаггүй байсан юм. Тэгж байж улсынхаа нууцыг сахиж хамгаална шүү дээ. Тэр олон сайхан нөхөд минь өдгөө бараг бүгд үгүй болжээ. Тэдний маань сэтгэл зүтгэл, зориг тэвчээр, уламжлал л байгууллагад маань өвлөн үлдэгдэх ёстой юм. Цэнджав гуай 1945 онд Японд дайн зарлаж, чөлөөлөх дайн эхлэхэд ДЯЯ-ны 4-р газрын дарга хурандаа Дордогийн удирдсан тагнуулын тусгай группын бүрэлдэхүүнд оролцож явсан юм. Нөхөр нь баруун хязгаарт хасгийн дээрэмчдийн эсрэг тулалдаанд Дорж генералын группт яваад эзгүй, төрсөн эх нь эмнэлэгт өвчтэй. Тийм үед долоохон настай балчир хүүхдээ хөршийндөө захиж орхиод дайнд оролцохоор харийн нутагт зорьжээ. Чекист болж чекистийн байгууллагад ажилласны хэрэг одоо л гарах учиртай байлаа. 8-р сарын аагим халуун өдрүүд. Хүний нутагт ороход бүр ч шатсан халуун угтжээ. Хурандаа Халтарын удирдсан Сулинхээрийн 9-р отрядын Хангины заставын чиглэлээр хил давлаа. Гантай халуун зунд машин тэрэгний хашлага төмөр, мотор халаад урагшлах юм биш. Цангахын зовлон өлсөхийн зовлонгоос мянган хувь илүүтэйг гантай нутагт үзлээ. Дордог хурандаа тун хатуу шаардлагатай. “Ширээ шаагаад босч ирдэг” гэдэг нь үнэн байлаа. Түүнд ган халуун, ангах цангах зовлон гэдэг байсангүйр, “зөвхөн урагшаа” л гэнэ. Ширээн дээр нагаан буу нь ямагт зэхээстэй. Буундаа хүрэхгүй ч харцаа үл салгана. Дордог хурандаагийн тусгай группт Дагва, Гочоо, Лувсангомбо, Минжүүр, Сүрэн, Сүндэв зэрэг орон нутгаас сонгож төвд ирүүлсэн шилдэг залуу чекист ажилтнууд явлаа. Зөвлөх “өндөр” Придгүд, орчуулагч Митинов хоёр байнга монголчуудтай зөвлөлдөж бодсон санаснаа ний нуугүй хэлнэ. Өвөрмонголын Дархан бээл, Ширээт, Муу мянган хошуунд монголын тагнуулын байгууллагын “суурин нууц”-ууд байлаа. Тэдэнтэй холбоо барьж япончуудын байр байдлыг сайн мэдэв. Японы тагнуул туршуул тоймгүй олон. Өвөрмонголын ноёд тайжаас эхлээд жирийн ардууд чин сэтгэлийн туслалцаа үзүүлэв. Японы тагнуулчдыг илрүүлэв. Нутгийн ард түмний санал сэтгэгдлийг судлав. Хуучин “суурин нууц”-аа бэхжүүлж, шинээр “суурин нууц” элсүүлэв. Японы тагнуулын байгууллагын бодол санааг нэгд нэгэнгүй судаллаа. Дархан бээлийн нутагт Улаанцав чуулганы төв Бат Хаалгад хүрч очлоо. Япончууд хоол ундаа ч идэж амжилгүй зугтаж амжжээ. Том шорон байв. Хүн хөдөлж суух аргагүй хавчиг өрөөнүүдтэй. Гэрэл гэгээ үл үзэгдэнэ. Шоронгоо тойруулж битүү туйпуун хашаа барьжээ. Хашааны оройгоор жадалсан төмөр шонгуудтай. Шоронгийн ойролцоо өвөрмонголын сүм байв. Сүмийн дэргэд цугларсан олон түмэн монголын тагнуулчдыг халуун дотно угтаж онцгой таашааж байлаа. Бат Хаалга угтаа тийм ч том хот биш ажээ. Дан голдуу барилгад нь япончууд сууна. Ихэнхдээ дороо шорон гяндантай. Хятадын хувьсгалчид, ар монголд элэгтэй бүхнийг зовоон тарчлааж байжээ. Тагнуулын тусгай групп хүний нутагт хоол хүнсээр дутмагхан явав. Өвөрмонголчуудаас авч явсан гурил будаахнаар сольж мах шөл залгуулна. Түгшүүртэй энэ цаг үед автомат буугаа хүзүүнээсээ үл салгана. Өмссөн хувцас, зүүсэн буу зэвсэгтэй дугхийнэ. Машин тэрэг элсэнд шигдээд санасанчлан урагшилж өгөхгүй. Аргагүйн эрхэнд орхиход хүрнэ. Хоол хүнс ар талд үлдэж хоцорно. Бэрхшээл их ч Дордог хурандаа урагшлахаас өөр тушаал өгөхгүй. Тушаал биелүүлээгүй нөхцөлд