би соёлын яамтай ярина гэснээр НАХЯ, Соёлын яамны коллегийг зэрэг байлгаж, дээр нь НТХ-ны нарийн бичгийн дарга Адъяа, үзэл суртлын хэлтсийн урлаг соёлын асуудал эрхэлсэн тасгийн даргыг хамтад нь урьсан. 2 ангит киногоо үзүүлсэн. Киног баталчихлаа. Адъяа дарга “чи тэр нүцгэн хүүхнээ л хасчих” гэлээ. “Тагнуулчны арга янз бүр байдаг шүү дээ” гэсэнд “Үзэл сурталд эвгүй юмаа, ядахдаа тэгвэл мөөмий нь гаргаад л орхичих” гэж билээ. Бүх юм давгүй өнгөрлөө гэж бодтол Адъяа даргыг дагаж ирсэн үзэл суртлын хэлтсийн тасгийн дарга нөхөр үлдэж хоцроод киноныхныг цуглуулж “та нар дээгүүр зан гаргаж, түүхий материалыг УТТ-ны гишүүн, НТХ-ны нарийн бичгийн дарга нарт үзүүлээ” гэж дүрэмдэв. Тэгэхээр нь би “УТТ-ны орлогч гишүүн хэнийг урьж үзүүлэхээ өөрөө шийдсэн юм” гэж хэлчихээд, хаалга тас хаяад гараад явчихсан. Манай хэдийг үнс болгох шахсан гэсэн. Хожим нь ч тэр хүн өмхийгөө тавиагүйбиднээс хариугаа авсан. Наад зах нь 2-р зэргээр үнэлэгдэх болсон киног Сочлын яамны намын хорооны дарга руу утасдаж, "наадах чинь муу кино, 3-р зэрэг болго“ гэсэн гэдэг. Би дургуй хүрч, уран бүтээлчдийнхээ хүчин зүтгэлийг бодож, түүнтэй заргалдахаар шийдэж, Дүйнхэржав, Цэрэнхүү хурандаа хоёрт хэлсэнд, тэд “Огт хэрэггүй, ялихгүй юмаар оролдоод юу хийхэв, аяндаа олон түмэн үнэлээд өгнө “гэж билээ. Би заргалдвал заргалдсан шиг заргалдах байсан юм. Хамтран зүтгэгчдийнхээ үгэнд орсон. -Хөөрхөн юм болжээ. Өөр кинон дээр чинь иймэрхүү юм болж байсан уу? -“Хил дээр” киног тамтаг болтол нь хассан. Зөвлөх нь хилийн “энциклопед” генерал Цэдэн-Иш гуай байсан юм. Нүсэр том байлдаан болгож монголын хилчдийг баатар болгох гэсэн юм. Үнэнд нийцэхгүй байсан. Бид зөвшөөрөөгүй. Цэдэн-Иш гуай дахин кинонд зөвлөхөөр ажиллахгүй гэж сүрхий уурласан. Мэддэг юмыг нь мэддэггүй болгох гэхээр аргагүй шүү дээ. Байтагийн хилчдийн ар гэр, төрөл садангаас захидал их ирсэн. Эрчүүдийг маань дурссанд баярлалаа, харин төсгүй хүмүүс тоглуулжээ гэж зэмлэсэн. Кино маань ч ач тусаа өгсөн гэж бодож баярлаж явдаг. Манай кино гарсны хойтон жил киноны баатарын нэг ард Бадамд БНМАУ-ын Баатар цол олгосон юм. Нөлөөгөө өгчээ гэж боддог. Адилхан хүн тоглуулаагүй нь үнэн. Бадам гэхэд зузаан хүн байжээ, бид туранхай хүн тоглуулчихсан юм. Гэрэл зураг нь олдохгүй зовлон байсан. Ахмад хилчин, хурандаа Цэрэндорж, сумангийн дарга хошууч Мадриг, БНМАУ-ын Баатар Нэхит гуай бидэнд их тус болсон. Зөндөө юм хэлж, ярьж зөвлөж өгсөн. -“Ичээнд нь” киноныхоо тухай хуучлахгүй юу? -“Хил дээр” киног фантазлах тал руугаа хийсэн бол “Ичээнд нь” киног түүхэн үйл явдалд түшиглэсэн. Кино зохиолыг түүхч Ш.Нацагдорж гуай бичсэн юм. Дамбийжаагийн Маажинсан ууланд байсан үйл явдлыг голлож гаргасан. Бусад үйл явдлыг түүний зүүдээр дүрсэлсэн юм. Зөвлөх нь хурандаа Дүйнхэржав. Бидэнд асар их материал байсан. Монголын анхны чекистүүдийн анхны гүйцэтгэх ажлын бие даасан том “операци” анхны ялалт юм. Д.Сүхбаатарын тушаалаар гүйцэтгэсэн. Дамбийжаа буудуулахдаа “ээжээ” гэж дуудаад үхсэн юм билээ. Бид энэ үгийг нь хэлүүлчихвэл түүний харгис санаа энэрэнгүй болж хувирна гэж ярилцаад “Энэ чинь зүүд үү” гэсэн саармаг үгийг олонтаа хэлэлцэж м аргалдсаны эцэст Дамбийжаагаар хэлүүлж үхүүлсэн юм. Төгсгөл нүсэр, яг түүхийн дагуу дүрсэлж, харуулж хийсэн. 14 атан тэмээнд дээрэмдсэн эд баялгийг ачиж монголд ирүүлсэн. 10 мянган мал оролцсон том “сцена” авсан юм. Намын ТХ-ны үзэл суртлын