Японы дарлалаас гарч, монголтойгоо нийлэх цаг ирэв гэж ард хотлоороо ярьцгааж байна. Дайн байлдааны цаг дуусав, бараа таваар элбэгших байх гэлцэнэ гэжээ. Монголын тагнуулчин Сосорын дэлхийн 2-р дайны шувтарга буюу чөлөөлөх дайны төгсгөлийн жил гадаадын нутагт халхавчаар гарч тагнуулын тусгай үүрэг гүйцэтгэсэн долоон удаагийн явалтаас цухас дурдаж түүний олж ирсэн мэдээнээс өнгөцхөн хэсгийг уншигч танаа сонордуулав. Яаралгүй тайван уншиж буй танд нэг хүн Хятад улсад, Өвөрмонголд очсон, тэгээд буцаад ирсэн ердийн юм шиг санагдаж мэднэ. Тэр даанч тийм бишээ. Сосор гуай цаг биш мөч бүрт хутганы ирэн дээр явж ирсэн юм. Хүний нутагт, дайсны дунд орно гэдгийг тагнуулчаас өөр хэн ч ойлгож мэдэхгүй. Хилийн чанадад үүрэг гүйцэтгэсэн, үүрэг гүйцэтгүүлэхээр бэлдсэн “нууц”-аа гаргасан монгол улсын олон арван тагнуулчин, гүйцэтгэх ажилныг таньдаг, тэднийг мэддэг, үг яриаг нь сонсож байснаараа миний бие үнэнхүү бахархдаг юм. Аюулаас хамгаалах байгууллагын баялаг архиваас ч чамгүй зүйл олж үзэж, сонирхож мэдсээн. Гайхамшигтай юм даанч их байдаг юм. Зах зухаас нь МУ-ын аюулаас хамгаалах байгууллагын 50 жилийн ойгоор нийтлүүлж гаргасан “Элгэн халуун сэтгэл”, “Алс тэртээгээс”найруулал, тэмдэглэлийн хоёр номондоо бичиж үлдээсэн билээ. “Хоршоо” Дүгэр, “богино” Чилхаа нарын зэрэг жинхэнэ жирийн ард түмний дундаас төрж гарч, эх орныхоо төлөө чин зориг гаргаж зүтгэсэн олон арван тагнуулчны нэг нь Сосор гуай юм. Сосор гуай эх нутгийнхаа торгон хил дээр очиж, хүний нутгийн гүн рүү орохоор хөлөө тавимагц хамаг бие нь зарсхийдэг байснаа ярьж байна. Монголын тагнуулчид бүгд л тийм байсан юм билээ. Тэгэхлээр эх орон, харь нутаг гэдгийн хооронд ямаршуухан зай байна даа? Бодоцгоо. Сайтар бодоцгоо. Хүний нутгийн салхи нь үнэр нь байгаль нь хүртэлогт өөр байдаг ажээ. Сосор гуайг халхавчаар явсан гэж дээр хэлсэн. Халхавч гэдэг нь нууцлал “молиго” юм даа. Дайсныг молигодоход бас нарийн учир бий. Үнэмшихээр молигодох учиртай. Дайсан гэдэг биднээс ухаантай улс. Ухаантай улсыг молигодсон, ялсан хүмүүс л “ялалт байгуулсан” гэж ярьдаг юм. Сосор гуайн төрсөн эцэг Гүнчинсамба гэдэг хүн Өвөрмонголын нутагт амьдарч байжээ. Улаанцав аймагт байсан юм гэнэлээ. Ээжтэй нь албан ёсоор суугаагүй бололтой юм. Хүний амьдралд юу эс тохиолдохов. Эх нь Монголын, эцэг нь болох хүн Өвөрмонголын нутагт. Тийм нэгэн хувь заяатай эрийг Монголын тагнуулын байгууллага анхааралдаа авч, судалж, бас гүйцэтгэх ажлын нэгэн “операц” бэлтгэжээ. Эцэгтэйгээ уулзах нь хүүгийн эрх. Уг “эрх”-ийг аюулаас хамгаалахынхан ашиглаж, Сосор залууг Өвөрмонгол руу илгээхээр шийдэж бэлтгэжээ. Сосор ч учрыг сайтар ойлгож “Эх орны төлөө” л учиртай юм бол хүчин зүтгэхээс тэр ер татгалзаж хойш суусангүй. Тагнуулчин гэдэг тоглоом биш. Хүний хил алхаж нэг л сэжиглэгдвэл япон, гоминдан, тэдэнд “элэгтэй” монгол хүний гарт үхнэ. Сосор яваад эргэж ирсэнгүй, баригдсан, алагдсан гэснээр л бүх зүйл дуусна. Харин МУ- ын аюулаас хамгаалах байгууллагад буй түүний “хувийн” болон “ажлын” хэрэгт “үүрэгт ажлаа гүйцэтгэж яваад эргэж ирээгүй” гэсэн мөр л үлдэнэ. Тагнуулчин хүний хувь тавилан тийм болой. Эр зоригийнхоо, овсгоо самбааныхаа хүчээр Сосор тагнуулчин эсэн мэнд амьд үлджээ. Эр зориг, овсгоо самбаа жинхэн тагнуулчин хүнд заяадаг юм. Сосор гуайн хүү Сэр-Од өгүүлэх нь: Аав шудрага зантай хүн. Мэхлэх залилахыг үзэн ядна. Болохгүй бүтэхгүйд дургүй. Ан сайн хийнэ. Буу сайн буудна. Овсгоотой, тэрүүхэндээ хөөрхөн хөдөлгөөнтэй хүн байжээ. Хоргой, тамхины наймаа хийж, контрбандын хэргээр гуч, дөчөөд онд шоронд хүртэл орсон юм билээ. Угтаа өнөөгийн наймаачдын л ажил байжээ. Мөрч хүндээ. Газар орноо