С.Сосор гуайн талаар гаргасан лавлагаа тодорхойлолтыг сонсоё. Сугар овогтой Сосор. 1900-гаад оны хуучин Түшээ гүний хошуу, одоогийн Өмнөговь аймгийн Номгон сумын нутаг Цагаан дэрс гэдэг газар төржээ. Бага насаа эцэг, эхийн гар дээр өнгөрөөж, 13-тайдаа лам болж, Улаан Эрэгийн хийдэд шавилан сууж байгаад 19 настайдаа хар болж гэр малын ажил эрхлэн амьдрах болжээ. Цэргийн албанд татагдсан боловч өвчний учир чөлөөлөгдсөн байна. 1941-1942 онд Хилийн дөрөвдүгээр заставт салбарын эрхлэгч, 1943 онд Номгон сумын хоёрдугаар багийн дарга хийжээ. 1944 оны 3-р сарын 23-ы өдөр хязгаарын цэргийн наймдугаар отрядын тавдугаар тасгаас Сугарын Сосорыг тагнуулын ажилд оролцуулж, 1949 он хүртэл гадаад улсын Дунд ГҮний хошууны Ар Хорчин сумын нутагт 20 гаруй удаа тагнуулын тусгай даалгавартай явуулж гадаад суурин нууц “Ноён уул”, “Цагаан гол”, “Дурсгалт”, “Туяа”, “Цогтбаатар” нартай удаа дараа холбоо бариулж, тэднийг анхалж судлах, хил дээр дагуулж авчрах, “нууц”-д элсүүлэх ажлыг гагцхүү Сосороор дамжуулж гүйцэтгэжээ. Улсыг Аюулаас хамгаалах байгууллагын даалгавраар Дунд Гүний хошууны дотор явагдаж буй ажил явуулга, япон, гоминданы тагнуулын үйл ажиллагаа, зохион байгуулалт, арга тактик, нутгийн ард түмний санал сэтгэгдэл, зан байдал, тогтвор суурьшил, цэрэг зэвсэг, харуул хамгаалалтын 100 гаруй ашиг сонирхолтой, хэзээ ч ямар ч үед үүрэг даалгавар биелүүлдэг онцгой сайн “нууц” байлаа. Сосор 1944 онд нэг удаа, 1945 онд долоон удаа, 1946 онд дөрвөн удаа, 1947 онд гурван удаа, 1948 онд дөрвөн удаа, 1949 онд хоёр удаа гадаадад явж тагнуулын үүрэг даалгавар гүйцэтгэжээ. Тухайн үед үүрэг даалгавар сайн биелүүлсний учир тэнзэн ташуур, цагаан гурил, дээлийн даавуу зэргээр найман удаа хөхүүлэн шагнагджээ. Тэрбээр 1945 онд урьдын Дунд гүний хошууны харъяат Чойжав, Альшаагийн Гурван Тойноор нутаглаж байсан халхын оргодол Цагаан, Даваа нарыг баривчлж авчрах Дунд гүний хошууны туслах Баатартай уулзаж судалж, улмаар “нууц”-д элсүүлэх даалгаварыг амжилттай биелүүлсэн болно” гэжээ. Сосор гуайн тагнуулчны гавьяаг сонирхож, улсыг аюулаас хамгаалах байгууллагын архивт хадгалагдаж буй түүний “ажлын хэрэг”-ийн шарласан зарим хуудаснаас сөхье. 1944 оны 9-р сарын 28. Аравдугаар сарын таван хүртэл үүрэг гүйцэтгэхдээ урьдын Дунд гүний хошууны нутагт буй Монголоос очсон оргодлууд хаагуур нутаглаж буй, тэдний санал сэтгэгдэл ямаршуу байгааг судлах зорилгоор явжээ. Тэрбээр өгсөн мэдээндээ, “Япон, цахар цэргүүд хэсүүчлэн явж, айл хунар, нутгийн хүн ардыг айлган сүрдүүлж дээрэмдэх нь их болжээ. Гоминданы 200 гаруй цэрэг ирж, Хангай Нөөж, Өлзийт зэрэг газрын эзэлж авсан байна. МУ-тай санаа сэтгэл нийлдэг сэжигтэй улсыг алж хороон устгах болжээ. Хошууг хамгаалж байсан монгол үндэстэн цэргүүд хүчинд түрэгдэж зугтан явжээ. Мөн гоминданы цэргүүд япончуудтай байлдаж байна. Нутгийн хүмүүс үймээн самуунаас Халхын оргодол Дагжид, Гүнжав, “одон” Дугар зэрэг айл байна” гэжээ. 1945 оны 2-р 24. “Урьдын Дунд гүний хошууны нутаг Бумба Цагаан гол гэдэг газар Шагж гэдгээр толгойлуулсан арав орчим цэрэг байна. Тэд япон винтовоор зэвсэглэсэн, хүн бүр тэмээн уналгатай, энэ хавийн ард олныг зэвсэгт дээрэмчдээс хамгаалж байгаа ажээ. Мөн хошууны Далан цэцэрлэг гэдэг газар Мөнжаваар толгойлуулсан арав орчим цэрэг байна.