- онцгой бүрэн эрхийн асуудал юм. Иймд төсөвт тодотгол хийх эрх нь УИХ - д хадгалагдана . Төсвийн тухай хуулийн дагуу төсвийн ерөнхийлөн захирагч ( ТЕЗ ) хооронд төсвийг шилжүүлэн зарцуулах асуудлыг төсвийн тодотголоор, мөн УИХ - ын шийдвэрээр шилжүүлэх ёстой (34.1.4). Төсвийн тухай хуулийн 10.1.14 - т Монгол Улсын төсвийн талаар Засгийн газар нь 'тухайн жилийн төсвийн хуулиар батлагдсан хөрөнгө оруулалтын арга хэмжээний жагсаалтад шинэ арга хэмжээ нэмж тусгахгүйгээр, тэдгээрийн гүйцэтгэлийн явц байдалтай уялдуулан, ТЕЗ - ийн төсвийн багцын дүнд багтаан хөрөнгийн зохицуулалт хийх' эрхтэй хэмээн заасан. Гэтэл Цар тахалтай тэмцэх хуулийн 7.1.2 - т 'жилийн батлагдсан төсвийн нийт зарлагын хэмжээг нэмэгдүүлэхгүйгээр ТЕЗ хооронд, хөрөнгийн болон урсгал зардал хооронд төсвийн зохицуулалт хийх' эрхийг ЗГ - т олгосон байна. Төсвийн тухай хуулиар төсөвт өөрчлөлт оруулах эрхийг зөвхөн УИХ эдэлдэг атал Цар тахалтай тэмцэх хуулиар ЗГ төсөвт өөрчлөлт оруулах эрхтэй болсон байна .
- Цар тахалтай тэмцэх тухай хуульд '3.1.Цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх, нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах үйл ажиллагааг энэ хуулиар зохицуулах бөгөөд энэ хуульд зохицуулснаас бусад харилцааг холбогдох хуулиар зохицуулна ' гэсэн нь төсөвт өөрчлөлт оруулах эрх зөвхөн УИХ - д хадгалагдах Төсвийн тухай хуулийг зөрчиж байна . Иймд төсвийн харилцаа нь Төсвийн тухай хуулиар зохицуулагдах тул ТЕЗ хооронд төсвийн зохицуулалт хийх асуудал төсвийн тодотголоор шийдвэрлэгдэх шаардлагатай гэж үзэж байна.

Цаашид Засаглалын институци хоорондын чиг үүргийн хуваарилалтыг ч гажуудуулж болзошгүй муу үр дагавар бүхий хууль хоорондын зөрчлийг үүсгэхгүй байх, Улсын Их Хурал Үндсэн хуулиар олгогдсон өөрийн бүрэн эрхийн хүрээнд хамаарах асуудлыг бусад институцид шилжүүлэхгүй байхад онцгой анхаарах, ийм асуудал үүссэн нөхцөлд олон талын эрдэмтэн судлаачдыг оролцуулсан судалгаа шинжилгээний үндсэн дээр шийдвэрлэж байх шаардлагатай байна.

- 4. Төрийн дэмжлэг, халамжийг зорилтот бүлэгт чиглүүлж, төсөвт үзүүлэх дарамтыг бууруулах нь зүйтэй . Энэ оны эхний 5 сард экспортын голлох түүхий эдийн үнэ харьцангуй өндөр, экспорт сайн байсан нь төсвийн орлогын гүйцэтгэл харьцангуй өндөр гарахад нөлөөлсөн. Гэхдээ нүүрсний экспорт тасалдах нөхцөл үүсч байгаа болон зэсийн үнийн цаашдын хандлага ийм дүгнэлт хийхэд хүргэж байна.
- Ийнхүү төсвийн орлого буурах хандлага, гадаад өр, төлбөрийн байдлаа харвал Цар тахлын хуулийн хүрээнд олгож буй нийгмийн халамжийг цааш хэвээр үргэлжилбэл төсвийн хүндрэл үүсэхээр байна. Иймээс халамжийн арга хэмжээгээ эргэн харж, эмзэг бүлэгт хандуулах нь зүйтэй.
- 5. Монгол Улсын 2021 оны төсөвт тодотгол хийх шаардлагатай байна. Төсвийн тухай хуульд төсвийн тодотголыг ямар нөхцөлүүдэд хийхийг заасан. Гэсэн хэдий ч Сангийн сайдын зүгээс зөвхөн эхний 2 нөхцөл буюу төсвийн орлого бүрдэлт, төсвийн алдагдалтай хамааралтай нөхцөлүүдийг л дурдан , төсөвт тодотгол хийх нөхцөл үүсээгүй хэмээн тайлбарлаж байна. Гэтэл 4 дэх нөхцөл буюу ТЕЗ хооронд төсвийн шилжүүлэг хийх шаардлага үүсвэл төсвийн тодотгол хийхээр хуульд заасан. Цар тахлын нөхцөл байдалтай холбоотойгоор эрүүд мэндийн салбарт ихээхэн анхаарал хандуулж, төсвийн нөөц боломжийг зөв удирдах үүднээс ТЕЗ хооронд төсвийн шилжүүлэг хийх шаардлага үүсээд байна. Иймд эдгээр нөхцөл байдлаас үүдэн Монгол Улсын 2021 оны батлагдсан төсөвт тодотгол хийх зайлшгүй шаардлага хууль эрх зүйн талаасаа болон төсвийн харилцаа, цар тахлын нөхцөл байдлаас үүдэн бий болсон хэмээн үзэж байна. Төсөвт тодотгол

Нээлттэй Нийгэм Форум, Жамъян гүний гудамж 5/1, Сүхбаатар дүүрэг, Улаанбаатар 14240 , Монгол Улс

Утас : 976-11-76113207 E-mail: osf@forum.mn

http://www.forum.mn