ТӨРИЙН АУДИТЫН ТУХАЙ ХУУЛИЙН ТӨСЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ

Хуулийн төслөөр улс, орон нутгийн төсвийн орлого , зарлагын гүйцэтгэл, мөн бусад эх үүсвэрээс бүрдүүлсэн нөөцийн хөрөнгөөр төсвийн байгууллага, төрийн болон орон нутгийн өмчит, тэдгээрийн оролцоотой хуулийн этгээд, мөн дээрх нөөцийг захиран зарцуулах эрх бүхий бусад этгээдийн санхүүгийн тайлан, үйл ажиллагааны гүйцэтгэлд санхүүгийн, гүйцэтгэлийн, нийцлийн аудит хийх Төрийн аудитын байгууллагын удирдлага, зохион байгуулалт, эрх үүрэг, үйл ажиллагааны журам, дараалал, уг харилцаанд оролцогчийн эрх үүрэг, гомдол гаргах журмыг тогтооно. Хуулийн төсөлд Төрийн аудитын байгууллагаас УИХ, ЗГ - тай болон иргэд олон нийттэй харилцах, эксперт болон тусгай мэргэжилтэн, төрийн аудитын үйл ажиллагааны зөвшөөрөл, төрийн аудитын байгууллагын албан хаагчийн баталгаа,албан хаагчид хориглох зүйлийн талаар шинээр тусгана.

## Нэг.Хуулийн төсөл боловсруулах болсон үндэслэл, шаардлага

Төрийн аудитын тухай хууль нь 2003 оны 01 дүгээр сарын 03 - ны өдөр батлагдан өнөөг хүртэл хэрэгжиж байна. Хууль хэрэгжиж эхэлснээс хойших 14 жилийн хугацаанд төрийн хяналтын байгууллага нь олон улсын жишгээр хөгжиж, гадаадын улс орнуудын ижил төрлийн байгууллагуудтай хамтын ажиллагаагаа идэвхтэй хөгжүүлж ирсэн бөгөөд цаашид эрх зүйн орчинг боловсронгуй болгох, аудитын үйл ажиллагаанд иргэдийн оролцоог хангах, хувийн хэвшлийн аудитын байгууллагатай хамтран ажиллах үр дүнтэй механизмыг бий болгох , төрийн аудитын үйл ажиллагааны нэгдмэл байдлыг хангах, мэргэшсэн чадварлаг хүний нөөцийг бүрдүүлж улмаар ил тод хариуцлагатай засаглалыг хөгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх явдал чухал байгаа юм . Төрийн аудитын тухай хуульд батлагдсанаас нь хойш цаг үеийн шаардлагаар 10 гаруй удаа нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан бөгөөд найруулгын шинжтэй өөрчлөлт 1 удаа, төсөв, өрийн удирдлагатай холбоотойгоор тус бүр нэг удаа, бусад хуульд оруулсан өөрчлөлттэй холбоотой зохицуулалт хийгдэж ирсэн. Хууль хэрэгжих явцад оруулсан дээрхи нэмэлт, өөрчлөлтүүдтэй холбоотойгоор хуулийн гол үзэл санаа, уялдаа холбоо алдагдаж, зарим зохицуулалтын хувьд бусад хууль тогтоомжтой давхардал, хийдэл үүсгэж байна. Төсөв, санхүүгийн үрэлгэн байдал, түүнд хүлээлгэх хариуцлага сул байгаагаас төрийн албан хаагчид хуульд заасан эрх, үүргээ биелүүлэхгүй байх явдал тасрахгүй байна. Тухайлбал, Зөрчлийн тухай хуулиар 16 насанд хүрсэн хүнд хүлээлгэх хариуцлага, зөрчлийн төрөл хэлбэрийг зааж өгсөн бөгөөд төрийн албан хаагчид хүлээлгэх хариуцлагын тухай зааж өгөөгүй юм. Цаашид төрийн аудитын үйл ажиллагааг хуулиар тодорхой заах, процессын шинжтэй зохицуулалтыг оруулах, төрийн албан хаагчид хүлээлгэх хариуцлагыг тусгах шаардлага нь хуулийн төсөл боловсруулах үндэслэл болно. Түүнчлэн Төрийн аудитын үйл ажиллагааг гэрээгээр гүйцэтгүүлэх нь Компаний тухай хуулийн 62 дугаар зүйлийн 62.2.6 - д аудит хийлгэх байгууллагаа компани нь өөрөө сонгохоор заасантай зөрчилддөг тул хуульд хамаарах этгээдийн хувьд хуулийн холбогдох зохицуулалтыг хэрэгжүүлэхэд төвөгтэй байдал үүсгэхээс гадна Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуультай нийцэхгүй байна. Иймд хуулийн давхардал хийдэл, зөрчлийг арилгах, мөн Монгол Улсад мөрдөж байгаа Олон улсын болон үндэсний стандарттай нийцүүлэх зорилгоор Төрийн аудитын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг боловсруулна.

## Гурав.Хуулийн төсөл батлагдсаны дараа үүсч болох нийгэм, эдийн засаг, хууль зүйн үр дагавар

Хуулийн уялдаа холбоо сайжирч Төрийн аудитыг хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны үндэслэл , журам тодорхой болно. Мөн төрийн аудитын үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх байгууллагын удирдлага, зохион байгуулалт сайжирч,төсвийн болон бусад эх үүсвэрээс бүрдсэн хөрөнгийн бүрдүүлэлт, зарцуулалтад тавих хяналт сайжрахын сацуу хариуцлагын тогтолцоо боловсронгуй болно.

## Дөрөв.Дагаж гарах хууль, тогтоомж

Хуулийн төслийг боловсруулахдаа Аудитын тухай хууль, Төсвийн тухай хууль, Төрийн албан тухай хууль, Компаний тухай хууль зэрэгт холбогдох нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулж төсөл боловсруулна.

## Хоёр.Хуулийн төслийн зорилго, ерөнхий бүтэц, зохицуулах харилцаа хамрах хүрээ