olacaq, buna gör ə bizim tutduğumuz yol, yə qin ki, s ə hvdir. 3) M ən anlamağa başladım ki, inam verdiyi cavablarda başariyyə tin ə n d ərin müdrikliyi qorunub saxlanılır və m ənim haqqım yox idi ki, mə ntiq ə əsaslanaraq onları inkar edim və , ə n əsası, yalnız bu cavablar h əyat sualına cavab verirlə r.

X

M ən bunu anlayırdım, lakin mə nim v ə ziyy ətim ağır olaraq qalırdı. M ə n indi ist ə nil ən inamı qə bul etm ə y ə hazır idim, tə ki o m ə nd ə n d ə rrak ə v ə m ə ntiqin açıq inkarını tə l ə b etm əsin, çünki bu yalan olardı. Mə n buddizm v ə islamı kitablardan v ə , xüsusil ə d ə, xristianlığı hə m kitablardan h ə m ətrafımda yaşayan insanlardan öyr ə nm ə y ə başladım. T ə bii ki, m ə n, ilk olaraq, ətrafımda yaşayan mömin insanlara, alimlə r ə , pravoslav il ə hiyy ə tçil ə rin ə , rahibl ə r ə, yeni çalarlı pravoslav ilahiyyə tçil ə rin ə v ə h ə tta yeni xristianlar adlanan, xilası bağışlanmağa inamda görə n v ə buna etiqad ed ə n xristianlara müraci ə t etdim. M ə n bu möminl ə rd ə n b ə rk-b ərk yapışdım və onları necə inandıqları və h əyatın mənasını nə d ə gördükl əri haqda sorğu -suala tuturdum. Ona baxmayaraq ki, m ə n h ə r cür güz əştlə r edirdim, h ə r bir mübahis ə d ə n ç ə kinirdim, m ən bu insanların inamını qə bul ed ə bilmirdim - m ə n görürdüm ki, onlar inam kimi q ə l ə m ə verdikl əri şey, həyatın mənasının izahı deyil, ə ksin ə onun qarışdırılmasıdır və onlar özl əri öz inamlarını, mə ni inama g ə tir ə n h əyat sualına cavab vermə k üçün deyil, ə ksin ə, hansı sa başqa, mə n ə yad olan m ə qs ə dl ə r üçün isbat edirl ə r. Bu insanlarla ünsiyy ə td ə olduğum müddə td ə , q ə lbimd ə doğan ümid hissində n sonra, yenid ə n ə vv ə lki ümidsizliy ə qayıdışın üzücü dəhşə t hissini d ə f ə l ə rl ə keçirtdiyimiyaxşı xatırlayıram. Onlar öz inam və m ə zh ə bl ə rini m ə n ə n ə q ə d ər dolğun, ətraflışə rh edirdil ə rs ə , o q ə d ə r m ən onların sə hvl ə rini v ə onların inamında həyatın mənasının izahını tapmaq ümidinin itməsini aydın şə kild ə görürdüm. M əni onlardan uzaqlaşdıran onların öz inamlarının şə rhind ə m ə n ə h ər zaman doğma olan xristian h ə qiq ə tl ə rin ə saysız - hesabsız lazımsız və m ə ntiqsiz ə lav ə l ər olmadı; mə ni uzaqlaşdıran o oldu ki, bu insanların həyatı eynilə m ə nim h əyatım kimi idi, fərq yalnız onda idi ki, o, onların öz inamlarında şə rh etdikl ə ri əsaslara uyğun deyildir. Mən aydın şə kild ə hiss edirdim ki, onlar özl ərini aldadırlar və onların da, mə nim kimi, h əyatlarının yalnız bir mənası var: nə q ə d ə r ki, h ə yat var - yaşamaq və ə l çatan n ə varsa hamsını götürm ə k. M ə n bunu onda görürdüm ki, ə g ə r onlar yoxsulluq, iztirablar v ə ölüm qorxusunu yox ed ə n h ə yat m ənasına malik olsaydılar, onda bütün bunlardan qorxmazdılar. Onlar isə, bizim aramızda yaşayan bu insanlar, mə nim kimi bolluq içind ə yaşayır, onu artırmağa yaxud qorumağa çalışır, yoxsulluq, iztirablar və ölümd ə n qorxur v ə m ə n v ə biz ə b ə nz ə r dinsizl ə r kimi ist ə k v ə ehtiraslarını razı salaraq yaşayırdılar, dind ə n uzaq insanlar kimi b ə lk ə daha pis, yaşayırdılar. Heç bir mülahiz ə v ə düşüncə l ə r m əni onların inamlarının hə qiq ət olduğuna inandıra bilm ə zdil ə r. M əni yalnız onların ə m ə ll əri inandıra bilə rdil ə r, o ə m ə ll ər ki, onların elə bir h ə yat m ənasına olduqlarını göstə rsin ki, onun n ə tic ə sind ə m ə ni d əhşə t ə g ə tir ə n yoxsulluq, x ə st əlik, ölüm qorxusu onları qorxudmasın. Bizim mühitdə yaşayan bu müxt əlif dindarlar arasında isə m ə n bel ə ə m ə ll ə ri görmürdüm. M ə n bu cür ə m ə ll ə ri