qadınlarım, cə miyy ə td ə müvqeyim v ə şöhrə tim var idi. Dem əli o şey ki mə n öyr ə dirdim çox yaxşı idi. Poeziyanın ə h ə miyy ə tin ə v ə h əyatın inkişafına olan bu inam -bir inam idi, m ə nd ə onun kahinl ə rind ə n biri idim. Onun kahini olmaq çox s ə rf ə li v ə xoş idi. Buna görə m ə n uzun müdd ət bu inamın hə qiqiliyin ə şübhə etm ə d ən yaşadım. Lakin bu cür həyatın ikinci xüsus ə nd ə üçünçü ilind ə , m ə nd ə bu inamın düzgün, qüsursuz olmağına dair şübhə l ər oyandı və m ə n onu t ə dqiq etm ə y ə başladım. Şübhə doğuran birinci sə b ə b o idi ki, m ən artıq gorürdüm ki, bu dinin kahinləri öz aralarında heç də yekdil deyill ə r. B ə zil ə ri deyirdil ə r: biz - ən yaxşı və faydalı müə lliml ərik, biz lazım olan şeylə ri öyr ədirik, başqaları isə s ə hv öyr ə dirl ə r. Dig ə rl ə ri is ə - yox, biz - h ə qiqi mü ə lliml ə rik siz is ə s ə hv öyr ə dirsiniz - deyirdil ə r. Onlar mübahis ə edir, dalaşır, söyüşür, yalan danışırdılar, biri -birin ə qarşı hiylə edirdil ər. Bundan başqa, onların arasında kimin sə hv, kimin düz olması ilə maraqlanmayan, sad ə c ə olaraq bizim bu f ə aliyy ə timizd ə n bir qazanc vasit ə si kimi istifad ə ed ə n insanlar da az deyildi. Bütün bunlar m ə ni bizim inamın hə qiqiliyin ə şübhə etm ə y ə m ə cbur etdil ə r. Yazıçılığa olan inamın hə qiqiliyin ə şübhə ed ə r ə k, m ə n onun kahinl ə rini diqq ə tl ə müşahidə etm ə y ə başladım və ə min oldum ki, dem ək olar ki bu inamın bütün kahinlə ri - yazıçılar - əxlaqsız və ə ks ə riyy ə ti pis, yaramaz xasiyy ətli insanlardırlar - m ə nim ə vv ə lki pozğun hə rbi h əyatımda rastlaşdığım insanlardan qat - qat alçaq insanlardırlar - lakin t ə mamil ə müq ə dd ə s yaxud müq ə dd ə sliyin n ə olduğunu bilmə y ə n insanlar q ə d ə r, özl ə rin ə arxayın və özl ə rind ən razıdırlar. Insanlar m ə nd ə nifr ət oyatdılar, mə n özüm ə d ə nifr ə t etdim, v ə başa düşdüm ki bu inam hə qiq ə t deyil. Lakin q ə rib ə si o idi ki, baxmayaraq ki, m ən bu inamın bütün yalanını qısa bir müdd ə td ə anladım və ondan imtina etdim, bu insanların mə n ə verdiyi rütb ə d ə n - s ə n ətkar, şair, müə llim rütb ə sind ə n - m ə n imtina etm ə dim. M ə n sad ə lövhc ə sin ə z ə nn edirdim ki, m ə n - şairə m, s ə n ə tkaram v ə hamını öyrə d ə bil ə r ə m, baxmayarag ki, n ə y ə öyr ə tdiyimi (öyr ə d ə c ə yimi) heç özüm d ə bilmir ə m. M ə n bel ə d ə edirdim. Bu insanlarla yaxınlıqdan mə n yeni bir nöqsan ə ld ə etdim - x ə st ə lik d ə r ə c ə sin ə çatmış tə k ə bbür v ə ağlasığmaz bir ə minlik ki,m ən insanları, özümdə bilm ə d ə n n ə y ə ,öyr ə tm ə k qabiliyy ə tind ə y ə m. Indi o dövrü, o vaxtki ə hval-ruhiyy ə mi v ə o insanların (belə l ə ri, h ə tta, indi d ə az deyil) ə hval-ruhiyy əsini xatırlayanda hə m heyfsl ə nir ə m, h ə m d əhşə t ə g ə lir ə m, h ə m d ə gülm ə yim g ə lir - m ə nd ə ruhi x ə st ə l ə r evind ə yaşanan hisslə r ə b ə nz ə r hissl ər oyanır. O zaman biz hamımız əmin idik ki, biz danışmalıyıq, yazmalıylq, də rc etm ə liyik, özüd ə mümkün q ə d ə r tez, mümkün q ə d ə r çox v ə bunlar hamısı bəşə riyy ətin rifahı üçün lazımdır. Buna görə minl ə rl ə biz, biri birimizi danaraq, söy ə r ək, başqalarına nə sih ə t ver ə r əkyazırdıq və d ə rc olunurduq. Lakin onu anlamayaraq ki, biz heçn ə bilmirik, h əyatın ə n sad ə sualına: nə yaxşı nə pisdir sualına - n ə cavab ver ə c ə yimizi bilmirik, biz hamımız biri birimizi dinlə m ə y ə r ə k, b ə z ə n biribirimiz ə göz yumaraq v ə t ə rifl ə y ə r ə k ki, m ə n ə d ə göz yumsunlar v ə t ə rifl ə sinl ə r, b ə z ə n is ə acıqlanaraq və biri birimizin s ə sini batıraraq, hamımız birdən danışırdıq, lap elə d ə lil ə r evind ə olduğu kimi. Minl ə rl ə işçi gecə qündüz var gücl ə ri il ə işləyir, yığır, milyonlarla söz çap edirdilə r v ə poçt onları bütün Rusiyaya paylayırdı, biz isə dayanmadan öyr ə dirdik, öyr ə dirdik yen ə d ə öyr ə dirdik v ə h ər şeyi öyrə tm ə y ə heç cür çattırmırdıq və daim q ə z ə bl ə nirdik ki, biz ə az qulaq asırlar. Q ə rib ə d ə olsa, yalnız indi mən anlayıram ki, bizim hə qiqi s ə mimi fikrimiz o idi ki, biz mümkün q ə d ə r çoxlu pul v ə t ə rif ə ld ə etm ə k ist ə yirik. Bu m ə qs ə d ə çatmaq üçün biz