sinjoroj forgesas, kiom da artefaritaj eroj havas iliaj tiel "naturaj" alt- kaj mondlingvoj. Ili forgesas la malnovan sopiron de la homaro laŭ unu lingvo por ĉiuj homoj; ĉar ĉiam la fremda lingvo de la najbara popolo estis la plej granda barilo al bonvola interkompreno. Ankaŭ la lingvo de la kleruloj kaj klerikuloj en la mezepoko, la latina lingvo, ne povis esti lingvo por la ĝenerala uzo, ĉar tro malfacile lernebla ĝi ankaŭ ne sufiĉe kapablis asimiliĝi al la ĉiam pli komplikitaj esprimoj kaj terminoj de ŝanĝiĝanta kulturo. La Renesanco, ia disfloro de la natursciencoj kaj fine la eltrovo de la Nova Mondo (Ameriko) kaj de aliaj malproksimaj landoj, faris la latinan lingvon morta. Do ni nun iru reen en pli fruan periodon de la mezepoko, en la 12-an jarcenton kaj ni haltas ĉe la Sankta Hildegardis, abatino de la monaĥinejo de Rupertsberg aupd Bingen, kiu vivis de 1098 ĝis 1178. Ĉi tiu viziulino, kiu multsciis en la fakoj de historio, teologio, medicino kaj naturscienco, ankaŭ okupis sin pri sekreta skribo kaj sekreta lingvo. La "Lingua ignota per simplicem hominem Hilde gardem prolata", antaŭ ol trovebla en la manuskripto 2 de "Hessis che Landesbibliothek" en Wiesbaden, skribita de kopiisto en la jaroj 1180-1190 en Rupertsberg, havas pli ol 900 vortojn kun parte la tina, parte mezaltgermana traduko. Ekzistas preskaŭ nur substanti voj kaj substantivigitaj adjektivoj kaj la plej multaj vortoj finiĝas per z (aigonz - dio). Kiel la "litterae ignotea" ankaŭ la "lingua ignota" servis nur al Hildegard kaj al ŝiaj konfidenculoj kaj memorigas laŭ sia strukturo pli malfruajn projektojn de la 19 -a jarcento. La bazo de la vortoj estis la lingvoj latina, greka kaj hebrea. Fotokopioj de la supre nomita manuskripto troviĝas en la Internacia Esperanto-Muzeo en Wien. Skolastikan latinon simpligis la monaĥo Theophil Hieronimus Folengo, vivinta en la jaroj 1491- 1544, kompletiginte ĝin per ĉiu tage uzataj popolvortoj, vulgaraj kaj ordinaraj esprimoj. Estis provo adapti la latinan lingvon al la bezonoj de la 16-a jarcento, do sen sukceso, kaj estis baldaŭ forgesita. Ankaŭ la franca astrologo kaj kuracisto Nostradamus antaŭdiris en sia verko "Centurjes" (Lyon 1555) la aperon de nova kultura lingvo inter la latinaj kaj orientaj popoloj. Ni aŭdis, ke Hildegard de Bingen ankaŭ kreis sekretan alfabeton. Tiaj sekretaj alfabetoj kaj skriboj estis ankaŭ ekster la diplomatio ŝatata maniero kaŝi la enhavon de skribaĵo. La alfabeto de "litterae ignotae" konsistas ĉe la Sankta Hildegard precipe el libere elpensitaj signoj; kelkaj sistemoj modifas ĉefe la latinajn literojn. Aliaj sistemoj uzas la normalan skribon kaj oni modifas la tekston. Nur kelkaj variantoj estu menciataj: Teksto en vertikalaj linioj: I B E P S U A V L E R I T L R M, renverso de frazoj, literoj aŭ silaboj, spegula skribo, anagramoj (aliigo de vorto per ŝanĝo de literoj aŭ silaboj), kripto framoj (normalaj, nestrangaj tekstoj por peri sekretajn sciigojn; speciale markitaj aŭ en ilia vico aŭ skribmaniero ktp.; interkonsen titaj literoj liveras la veran komunikaĵon, ofte ankaŭ kiel poemon). Plue oni trovas plivastigaĵojn ekzemple per regula intermeto de konsonanto plus vokalo de la antaŭa silabo, ŝanĝo de la literoj, anstataŭigo de la vokaloj per punktoj. Ankaŭ la uzo de fremdaj alfabetoj (greka, hebrea, runa) estis kutime, eĉ miksitaj alfabetoj troviĝas. Ekzistis ankaŭ ciferlingvoj, ekzemple oni povas anstataŭigi la vokalojn A E I O U per la ciferoj 1 2 3 4 5, sekve 1v2 M1r31 = Ave Maria (inter U kaj V oni ne diferencigis en pli fruaj jarcentoj en la latina lingvo). En la 16a jarcento nur malmulte pli da tiaj alfabetoj estis en uzo. Do ni returnu al nia prilparolenda materio de internacia lingvo, kiu nur malmulte havas komunan al la sekretaj lingvoj en la mezepoko kaj poste, ĉar la tendenco de internacia lingvo tute ne estas, esti lingvo por ekskluzivklubo aŭ sekretaj asocioj, sed esti lingvo uzebla kaj komprenebla por ĉiuj homoj sen diferenco. Tio estis ankaŭ la intenco de Comenius kaj samtempuloj.