detale klarigis, kiel reagas Andrias al elektra incitado. Pli poste eksplodis pasia disputo inter li kaj profesoro Bruckner. C'est un type, tiu ĉi profesoro Bruckner: malgranda, kolerema kaj preskaŭ tragike viveca; li interalie asertis, ke Andrias estas koncerne la sensojn same malbone ekipita kiel la homo, kaj distingiĝas per sama malriĉeco de instinktoj; laŭ pure biologia vidpunkto ĝi estas - liaopinie - same dekadenca besto kiel la homo, kaj simile kiel li ĝi volas sian biologian malplivaloron substitui per tio, kion oni nomas la intelekto. Tamen ŝajnas, ke la aliaj fakuloj ne konsideris profesoron Bruckner tro serioze, verŝajne tial, ĉar li trahakis neniun sensan nervovojon kaj elsendis en la cerbon de Andrias neniajn elektrajn sparkojn. Poste profesoro van Dieten malrapide kaj preskaŭ kvazaŭ ĉe diservo priskribis, kiaj perturboj montriĝas ĉe Andrias, al kiu oni forprenis la dekstran fruntlobon de la cerbo aŭ la okcipitan voluton sur la maldekstra cerboflanko. Poste amerika profesoro Devrient prelegis - Pardonu, mi vere ne scias, kion li prelegis; ĉar en tiu momento mi komencis cerbumi, kiaj perturboj eble montriĝus ĉe profesoro Devrient, se mi prenus lian dekstran truntlobon de la cerbo; kiel reagus la ridetanta Dro Okagawa, se mi lin incitus per elektro, kaj kiel eble kondutus profesoro Rehmann, se iu frakasus lian orel- labirinton. Mi eksentis ankaŭ certan dubon, kiel efektive statas mia distingado de la koloroj aŭ la faktoro t en miaj mov -reagoj. Turmentis min skrupulo, ĉu mi rajtas (en strikte scienca senco) paroli pri nia (komprenu: la homa) psika vivo, dum ni ankoraŭ unu al la alaia ne distranĉis la cerbolobojn kaj ne trahakis la sensajn nervovojojn. Ni verdire devus ekataki unu la alian, kun skalpeloj en la manoj, por reciproke studi nian psikan vivon. Kio min rilatas, mi estus preta frakasi la okulvitrojn de profesoro Dubosque, aŭ elsendi elektrajn sparkojn en la kavaĵon de profesoro Dieten, kaj poste mi publikus artikolon pri tio, kiel ili reagis. Por diri la veron, mi povas tion tre bone imagi. Malpli vive mi povas imagi, ke ĉe tiaj eksperimentoj okazis en la animo de Andrias Scheuchzeri; sed mi konjektas, ke ĝi estas senmezure pacienca kaj bonkora kreaĵo. Neniu el la prelegintaj kompetentuloj ja diris, ke la mizera Andrias Scheuchzeri estus ankaŭ iam furioziĝinta. Ni ne dubas, ke la Unua Kongreso de la Vosthavaj Amfibioj estas eminenta scienca sukceso; sed kiam mi havos unu tagon libera, mi iros en Jardin des Plantes rekte al la baseno de Andrias Scheuchzeri por diri al li mallaŭte: "Vi, Salamanadro, se foje venos via tago ... ne ekhavu ideon esplori science la psikan vivon de la Homoj!"

- - - - Dank' al ĉi tiu scienca esplorado la homoj ĉesis konsideri la Salamandrojn ia miraklaĵo; en la sobra lumo de l' scienco perdis la Salamandroj multon el nia origina nimbo de la eksterordinareco kaj ekskluziveco; fariĝinte objekto de psikologiaj testoj ili montris tre mezkvalitajn kaj neinteresajnecojn; ilian altan talenton la scienco elpelis en la Regnon de l' Fabeloj. La scienco malkovris Normalan Salamandron, kiu manifestiĝis kiel estaĵo ĝenerale enuiga kaj sufiĉe limigita; nur la ĵurnaloj iam -tiam eltrovis Miraklan Salamandron, kiu scias parkere multipliki kvinciferajn nombrojn, sed eĉ tio ĉesis homojn amuzi, precipe kiam montriĝis, ke tion povas ellerni ĉe respektiva ekzercado eĉ mem la homo. La homoj fakte komencis la Salamandrojn opinii sama memkompreneblaĵo, kia estas la kalkulmaŝino aŭ alia aŭtomato; oni ne plu rigardis ilin kiel ion misteran, kio elmergiĝis el nekonataj profundaĵoj, dio scias kial kaj por kio. Krome la homoj neniam opinias misteraĵo tion, kio servas kaj utilas al ili, sed nur tion, kio ilin domaĝumas aŭ endanĝerigas; kaj ĉar la Salamandroj, kiel evidentiĝis, estis kreaĵoj multege kaj multflanke utilaj, oni ilin simple akceptis kiel ion, kio esence apartenas en la racian kaj regulan ordon de la aferoj.

La utilecon de la Salamandroj esploris precipe la Hamburga sciencisto Wuhrmann, el kies respektivaj disertacioj ni citas almenaŭ en tre konciza resumo lin

### Bericht über die fanatische Veranlagung der Moloch