15) proceson 15) proceson Komp. la unuan , kiu okazis en Durban kaj estis multe komentata en la mondpreso (vidu la eltranĉaĵojn de sinjoro Povondra). La haven -ofico en A. havis en niaj servoj laborkolonon da Salamandroj. Ĉi tiuj post tempopaso tiam plimultiĝis, ke ili ne havis plu lokon en la haveno; do ekloĝis kelkaj idarlolonioj en la proksima marbordo. La bienposedanto B., al kies grundoj apartenis parto de la dirita marbordo, postulis, ke la haven- ofico elloĝigu niajn Salamandrojn el lia privata bordo; ĉar li havas tie sian banejon. La haven - ofico obĵetis, ke tio ĝin ne interesas; tuj kiam la Salamandroj ekloĝis sur la grundoj de la pledanto, ili fariĝis lia privata propraĵo. Dum konsiderinde plilongiĝadis ĉi tiu intertraktado, la Salamandroj komencis (unue pro la ennaskita instinkto, due pro la laborfervoro, kiun oni estis al ili proprigis dum la edukado) sen respektiva mandato kaj licenco konstrui digojn kaj havenbasenojn sur la bordoj de S-ro B. Tian S- ro B. prezentis akuzon kontraŭ la haven -ofico pro damĝumo de nia havaĵo. En la unua instanco estis la akuzo rifuzita kun la motivigo, ke la havaĵo de S - ro B. ne estis per tiuj digoj domaĝumita, sed pliperfektigita. La dua instanco rekonis prava la akuzantan partion en tiu punkto, ke neniu havas la devon toleris sur nia grundo bredbestojn de nia najbaro, kaj ke la haven- ofico en A. prirespondas ĉiujn damaĝojn kaŭzitajn fare de la Salamandroj, simile kiel agrikulturisto prirespondas ĉiujn domaĝojn, kiujn kaŭzas al la najbaroj liaj brutoj. La akuzita partio kompreneble obĵetis, ke ĝi ne povas prirespondi por la Salamandroj, nepovante ilin en la maro enfermi. Post tio eldiris la juĝisto, ke la domaĝoj fare de la Salamandroj estas konsiderindaj simile kiel la domaĝoj kaŭzitaj fare de kokoj, kiujn oni ankaŭ ne povas enfermi, ĉar ili scias flugi. La advokato de la haven -ofico demandis, kiamaniere devas lia kliento elloĝigi la Salamandrojn aŭ voligi ilin, ke ili mem forlasu la privatan bordon de S- ro B. La juĝisto respondis, ke tio ne koncernas la Tribunalon. La advokato demandis, se la akuzata ofico igus la malbonvenajn Salamandrojn amase morftpafi. Al tio respondis la juĝisto, ke li kiel brita gentlamano opinius tion ekstreme nedeca procedo, kaj krome ankaŭ malrespektado de la ĉasrajtoj de S -ro B. La akuzita partio do havas la devon unue elloĝigi la Salamandrojn el la privata posedaĵo de la akuzanto, dua rebonigi la damaĝojn, samloke efektivigitajn per la digoj kaj adaptado de la bordo, nome tiel, ke ĝi rekondukos tiun bordopecon en la originan staton. Poste antaŭmetis la advokato de la akuzata partio la demandon, ĉu li rajtas apliki ĉe tiu detruado la Salamandrojn. La juĝisto redirisi, ke liaopinie ne, se tion ne permesos la akuzanto, kies edzino estas naŭzata de la Salamandroj kaj ne povas boniĝi sur bordo pestumita de la Salamandroj. La akuzata partio obĵetis, ke sen Salamandroj ĝi ja ne kapablas forigi digojn konstruitajn sub la marnivelo. Al tio eldiris la juĝisto, ke la Tribunalo ne volas nek povas decidi la teknikajn detalojn; la tribunaloj ekzistas por defendi la havaĵ -rajtojn kaj ne por eksperti, kio estas farebla kaj kio ne. Per tio estis la kazo jura finita; oni ne scias, kiamaniere haven-ofico en A. sin eligis el ĉi tiu malfacila situacio; sed ĉe la afero evidentiĝis, ke la problemon de la Salamandroj oni tamen devos reguligi per novaj jur-rimedoj.

ad str. 222

- 16) Kelkiuj konsideris la egalrajtecon de la Salamandroj tiel laŭlitere, ke ili postulis, ke la Salamandroj rajtu okupi kiam ajn oficon en la akvo kaj sur la tero (J. Courtand); aŭ ke oni kreu el ili plene armitajn submarajn regimentojn kun propraj profundaĵaj komandistoj (em. generalo Desfours); aŭ ke oni eĉ permesu miksan edzecon inter homoj kaj Salamandroj (advokato Louis Pierrot). La natursciencoj ja obĵetis, ke tiaj edzecoj nepre ne estos eblaj; tamen maitre Pierrot deklaris, ke ne temas pri natura ebleco, sed pri jura principo, kaj ke li mem estas pretas edzepreni Salamandrinon por pruvi, ke la menciita reformo de la edzeca juro ne restos sole sur la papero (Me Pierrot poste fariĝis tre serĉato advokato en eksedziĝaj aferoj).