#### Mavzu: NITROBIRIKMALAR. OLINISHI VA XOSSALARI

O'quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari: Kommunikativ kompetensiya: B1 Jamiyatda o'zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish. B1+ o'zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati. Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi: B1 mediamanbalardan zarur ma'lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish. B1+ mediamanbalardan olingan ma'lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish. O'zinio'zi rivojlantirish kompetensiyasi: B1 kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o'zini o'z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo'yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.

## Darsning blok sxemasi:

№	Darsning qismlari	Belgilangan vaqt.
1.	Tashkiliy qism	3 daqiqa
2.	O`tilgan mavzuni takrorlash	12 daqiqa
3.	Yangi mavzu bayoni	14 daqiqa
4.	Mustahkamlash	12 daqiqa
5.	Baholash	2 daqiqa
6.	Uyga vazifa	2 daqiqa

#### Darsning maqsadi:

- - 10 - sinfga mo'ljallangan ,,kimyo ' darsligi bilan tanishtirish; - 10 - sinfga mo'ljallangan ,,kimyo ' darsligi bilan tanishtirish;
- - maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish; - maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
- - materiallarni o'rganish usullarini tushuntirish; - materiallarni o'rganish usullarini tushuntirish;
- - o'rganiladigan ma'lumotlar haqida tushunchalar berish. - o'rganiladigan ma'lumotlar haqida tushunchalar berish.

Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo ' darsligi. .

- 2.,,Mavzuga oid chizmalar
- 3.Doska, bo'r, daftar.
- 4.Tarqatma material: darsda o'rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
- I. Tashkiliy qism:

5.Sinfda o 'quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.

- 6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash

#### II. Darsning mazmuni:

- 7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
- 8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
- 9.O'rganiladigan ma'lumotlar hayotiy bog'liqligi..

#### I I I . Dars mazmunini ro'yobga chiqarish ustida ishlash:

- 11. O'qituvchining 10- sinfdagi ,, kimyo ' fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o'rganish uslubiyati va usullari to'g'risida tushuntirish.

#### Yangi dars bayoni:

To'yingan yoki aromatik uglevodorod molekulasidan bitta yoki bir nechta vodorod atomini nitroguruh (NO2) bilan almashinishidan hosil bo'lgan organik birikmalarga nitrobirikmalar deyiladi . NITROBIRIKMALAR. OLINISHI VA XOSSALARINomenklaturasi. Ratsional nomenklatura bo'yicha nitrobirikmalarni nomlaganda tegishli uglevodorod nomiga 'nitro' so'zi qo'shib aytiladi. Sistematik nomenklatura.Xalqaro (sistematik) nomenklaturaga ko'ra nitrobirikmalar nomlashda quy - idagi qoida va ketma-ketlikka amal qilinadi:1. Nitrogruppa asosiy uglerod zanjirida bo`lishi kerak.

- 2. Asosiy zanjirdagi uglerod atomlarini nitrogruppa yaqin tomondan raqamlab chiqiladi.

3. Yonaki zanjirdagi radikallar yoki nitroguruh nomi ularni asosiy zanjirdagi ular bog'langan uglerodni tartib raqami ko'rsatilgan holda alifbo tartibida aytib o'tiladi va ohirida asosiy zanjirni nomi aytiladi.

65