Man-en- mane kun la lernejedukado de la Salamandroj elmergiĝis la lingva demando. Kiun el la mondlingvoj la Salamandroj lernu unue? La originaj Salamandroj el la Pacifikaj pidgin-English insuloj memkompreneble esprimadis sin en , kaptinte ĝin de la indiĝenoj kaj maristoj; multaj parolis la malajan aŭ aliajn el la lokaj idiomoj. La Salamandroj bredataj por basic-English la merkato de Singapore estis instruataj paroli , tiun science plisimpligitan anglan lingvon, al kiu sufiĉas kelkcent terminoj sen la antikvaj gramatikaj ceremonioj; tial oni Salamander-English ankaŭ komencis nomi ĉi tiun reformitan norman anglan lingvon . En la Écoles Zimmermann modelaj esprimadis sin la Salamandroj en la lingvo de Corneill, kompreneble ne pro naciaj motivoj, sed ĉar ĝi apartenas al la pli alta eduko; kontraste al tio sur la Reformitaj lernejoj ili lernis Esperanton, la helplingvon de interkomprenado. Krome estiĝis en tiu tempo kvin aŭ ses novaj Universalaj Lingvoj, kiuj volis anstataŭi la Babelan ĥaoson de la homaj idiomoj kaj doni unu solan gepatran lingvon al la tuta mondo de la homoj kaj Salamandroj; nature estis multaj disputoj, kiu el ĉi tiuj Internaciaj Lingvoj estas la plej celtrafa, plej belsona kaj plej universala. Kaj la fino de la historio estis, ke en ĉiu nacio oni 11) propagandis alian Universalan Lingvon. Per la ŝtatigo de la Salamandraj lernejoj la tuta afero fariĝis malpli komplika: en ĉiu ŝtato estis la Salamandroj simple edukataj en la lingvo de la respektiva ŝtata nacio. Kvankam la Salamandroj lernis la fremdajn lingvojn relative facile kaj fervore, ilia lingvo-kapablo montris specialajn mankojn, unue pro formo de iliaj parolorganoj, due pro motivoj pli psikaj; tiel ekzemple ili nur pene prononcados longajn, multsilabajn vortojn kaj celis redukti ilin je unusola silabo, kiun ili elpuŝadis mallonge kaj iom kvake; ili elparoladis "l" anstataŭ "r", kaj la siblajn konsonantojn ili iom moligadis; ili ignoradis la gramatikajn finaĵojn, neniam ellernis la diferencon inter "mi" kaj "ni" kaj opiniis indiferenta, ĉu iu vorto havas gramatikan genron inan aŭ viran ( - eble tial manifestiĝadis ilia seksa apatio ekster la tempo de la pariĝado. Unuvorte: ĉiu lingvo akceptis en ilia buŝo karakterize novajn trajtojn kaj raciiĝis ĝis la plej simplaj kaj rudimentaj formoj. Estas rimarkinde, ke iliajn neologismojn, ilian prononcadon kaj gramatikan primitivecon komencis rapide alproprigi al si unue la plej malaltaj homaj klasoj en la havenoj, due la tiel nomata plej nobla societo; de tie disvastiĝadis tiu ĉi esprim - maniero en la gazetojn kaj post nelonge ĝiĝeneraliĝis. Ankaŭ ĉe homoj plejparte pereis la gramatikaj genroj, forfalis la finaĵoj, elmortis la deklinaciado; la "ora junularo" subpremis la "r" kaj ellernis mole elparoli la siblo- konsonantojn; apenaŭ iu el la eruditaj homoj povus ankoraŭ diri, kion signifas la indeterminismo aŭ transcendeco, simple tial, ke tiuj vortoj fariĝis ankaŭ por homoj tro longaj kaj neprononceblaj. Mallonge dirite, la Salamandroj sciis - ĉu bone, ĉu malbone - paroli preskaŭ ĉiujn lingvojn de la mondo laŭ tio, sur kiu marbordo ili vivis. Tiam ĉe ni (mi opinias ke en la gazeto Národní listy) aperis artikolo, kiu (certe prave) amare demandis, kial la Salamandroj ne lernas ankaŭ la ĉeĥan lingvon, dum ekzistas jam sur la mondo Salamandroj parolantaj la portugalan, la nederlandan kaj aliajn lingvojn de malgrandaj nacioj. Nia nacio ja bedaŭrinde ne havas propran marbordon, koncedis la menciita artikolo, kaj tial ĉe ni ne ekzistas maraj Salamandroj; sed eĉ se ni ne havas propran maron, tio ankoraŭ ne signifas, ke ni en la mondkulturo ne prenis la saman kaj multrilate eĉ pli grandan parton ol multaj nacioj, kies lingvon lernas miloj kaj miloj da Salamandroj. Estus nur juste, ke la Salamandroj ekkonu ankaŭ nian spiritan vivon; sed kiel ili povas sin informi pri ĝi, se inter ili ekzistas neniu, kiu posedus nian lingvon? Ni ne atendu, ke iu en la mondo rekonos ĉi tiun kultur -debeton kaj instalos katedron por instr uado de la ĉeĥa lingvo kaj ĉeĥa literaturo ĉe iu Salamandra lernejo. Kiel diras la poeto: "Ni kredu neniun sur mondosurfaco, ne estas ja tie eĉ unu amik'." Tial ni mem zorgu pri la rebonigo, vokis la artikolo. Kia ajn ni havis sukceson sur la mondo, ni faris tion per propra forto! Estas nia rajto kaj nia devo, ke ni klopodu gajni amikojn ankaŭ inter la Salamandroj; tamen ŝajnas, ke nia ministerio por eksterlandaj aferoj ne montras grandan intereson pri sufiĉa propagandado de nia nomo kaj niaj produktaĵoj i nter la Salamandroj,