### Karel Čapek

# Milito kontraŭ Salamandroj

#### tradukis Tomáš Pumpr

- 1. Sinjoro Povondra legas gazeton

Ekzistas homoj, kiuj kolektas poŝtmarkojn, kaj aliaj, kiuj kolektas tipografiajn originalojn. Sinjoro Povondra, la pordisto en la domo de G. H. Bondy, longe ne trovis la sencon de sia vivo; li dum longaj jaroj ŝanceliĝadis inter la intereso pri la pratempaj homoj, kaj inter la pasio pri la eksterlanda politiko, sed unuvespere estis al li revelaciita, kio al li ĝisnun mankos, por ke lia vivo estu plena. La grandaj aferoj kutime venas neatendate. Tiuvespere legis sinjoro Povondra gazeton, sinjorino Povondrová riparis al Franĉjo la ŝtrumpojn, kaj Franĉjo mienis, kvazaŭ li lernus la alfluojn de Danubo sur la maldekstra bordo. Regis agrabla silento. "Tio min frenezigas," murmuris sinjoro Povondra. "Kion vi havas," demandis sinjorino Povondrová, enigante fadenon en la kudrilon. "Nu, pri tiuj Salamandroj," diris la patro Povondra. "Jen mi legas, ke en la pasinta jarkvarono oni vendis de ili sepdek milionojn da pecoj." "Estas multe, ĉu?" diris sinjorino Povondrová. "Tion mi pensas! Estas ja grandega cifero, panjo. Imagu, sepdek milionojn!" Sinjoro Povondra skuis la kapon. "Ĉe tio oni certe profitas fabelajn sumojn. - Kaj kiom da laboro oni nun perfara," li suplementis post momenta rezonado. "Ĉi tie mi legas, kiel oni galope konstruas novajn terojn kaj insulojn. Mi diras, nun oni povas perkonstrui tiom da kontinentoj, kiom oni deziros. Estas granda afero, patrino. Mi diras al vi, tio estas pli granda progreso ol la malkovro de Ameriko." Sinjoro Povondra ekmeditis pri tio. "Nova epoko en la historio, ĉu vi komprenas? Kion fari, panjo, ni vivas en granda tempo." Ree ekregis longa hejmeca silento. Subite sinjoro Povondra pli intense ekfumegis el sia pipo. "Kaj se mi ekpensas, ke sen mi la afero ne estus okazinta!" "Kiu afero?" "Tiu salamandra merkato. Tiu Nova Epoko. Se oni tion precize konsideras, estis verdire mi, kiu tion kunaranĝis." Sinjorino Povondrová levis la okulojn desur la trua ŝtrumpo. "Mi petas vin, kiel?" "Ĉar mi tiam lasis tiun kapitanon al sinjoro Bondy. Se mi ne estus lin anoncinta, tiu kapitano neniam en sia vivo estus renkontinta sinjoron Bondy. Sen mi, panjo, nenio estus el tiu afero. Nepre nenio." "Eble tiu kapitano estus trovinta iun alian," kontraŭdiris sinjorino Povondrová. La piptubo de la patro Povondra malŝateme ekstertoris. "Vi tion komprenas! Tian aferon scias perfari sole G. H. Bondy. Karulineto, tiu vidas pli malproksimen, ol mi ne scias kiu. Aliuloj tion rigardus maksimume frenezaĵo aŭ blufo; sed sinjoro Bondy, tiu ne! Tiu havas flarsenton, mia kara!" Sinjoro Povondra enpensiĝis. "Nu, tiu kapitano, kiel li nur nomiĝis, jes Vantoch - eĉ ne aspektis laŭ tio. Tia korpulenta onklo li estis. Alia pordisto estus al li dirinta: Kien vi volas, homo, la sinjoro ne estas hejme, kaj tiel plu; sed mi havis ian antaŭsenton, aŭ kion. Mi lin anoncos, mi diris al mi; sinjoro Bondy min eble insultos, sed mi tion akceptas sur propran konton kaj anoncos lin. Mi ĉiam diradas: La pordisto devas havi flarsenton por la homspecoj. Iufoje eksonoras homo, li aspektas kiel barono, kaj tamen li estas komerca agento vendanta la frostkestojn. La alian fojon venas tia korpulenta patro, kaj ni vidu, kio enestas en