malabara, tibeta aŭ kopta; ĉi tiuj restis deponitaj preskaŭ komplete, tamen pro certaj mankoj en nia erudicieco ili ne havas por ni grandan valoron. La materialo pri la historio de la Salamandroj, kiun ni havas je dispono, estas do esence fragmentaj, eble same kiel la grundlibroj el la oka jarcento post Kristo, aŭ kiel la kolektitaj verkoj de la poetino Sapfo; nur hazarde konserviĝis al ni dokumento pri iutiu sektoro de tiu granda monda dramo, kiun ni - malgraŭ ĉiuj truoj - povos kompili sub la titolo Sur la ŝtupoj de civilizacio.

- 2. Supren sur ŝtupoj de civilizacio

[Historio [Historio de Salamandroj ]

En la histori- epoko, kiun antaŭanoncis G. H. Bondy en la memorinda ĝeneralkunveno 2) de la pacifika Eksporta Kompanio per siaj profetaj vortoj pri komenciĝonta utopio , oni ne plu povas mezuri la histori- evoluon per jarcentoj nek jardekoj, kiel okazis en la ĝistiama 3) mondhistorio, sed per jarkvaronoj, en kiuj aperas la kvaronjaraj statistikoj ekonomiaj . En tiu tempo estas la la produktado de la historio - se oni rajtas tiel diri - entreprenata pogrande; tial la ritmo de la historio neordinare pligrandiĝas (oni kalkulas, ke proksimume kvinoble). Hodiaŭ ni simple ne povas atendi kelkajn jarcentojn, ĝis okazas koncerne la mondon io bona aŭ malbona. Ekzemple migradon de l' popoloj, kiu siatempe daŭraĉis kelke da jarcentoj, oni povus eĉ kun ĉiuj respektivaj ceremonioj efektivigi en tri jaroj, alie oni ne povus el tio profiti. Simile statas la afero pri la likvido de la Romia Imperio, pri la koloniado de la kontinentoj, pri la elmurdo de Indianoj kaj tiel plu. Ĉion ĉi oni povus plenumi nekompareble pli rapide, se oni tion komisius al kapitalfortaj individuoj. Tiurilate la giganta sukceso de la Salamandra Sindikato kaj ĝia potenca influo sur la mondhistorion, sendube montras la vojon al la posteuloj. La historio de la Salamandroj do dekomence distingiĝas per tio, ke ĝi estis bone kaj racie organizita; la unua, kvankam ne la unika merito pri tio apartenas al la Salamandra Sindikato; oni agnosku, ke ankaŭ la scienco, la filantropio, la kulturo, la preso kaj aliaj faktoroj ne malmulte partoprenas en la konsterna disvastiĝo kaj progreso de la Salamandroj. Tamen estis ĝuste la Salamandra Sindikato, kiu - tieldire - tagon post tago konkeradis por la Salamandroj novajn kontinentojn kaj novajn marbordojn, eĉ se ĝi devis superadi multajn 4) malhelpojn, kiuj bremsis ĉi tiun ekspansion . La jarkvaronaj raportoj de la Sindikato vidigas, kiel la Salamandroj iom-post-iom koloniigadis la havenojn de Hindio kaj Ĉinio; kiel la salamandra koloniigado inundas la Afrikan marbordon, transsaltas sur la Amerikan kontinenton, kie baldaŭ elkreskas novaj, plej modernaj Salamandro- kovejoj en la Meksikia Golfo; kiel krom ĉi tiuj larĝaj koloniigaj ondoj estas elsendataj malpligrandaj grupoj da Salamandroj en la rolo de la pionira avangardo de l' estonta eksporto. Ekzemple al la Nederlanda Waterstaat sendis la Salamandra Sindikato donace mil unuaklasajn Salamandrojn; al la urbo Marseille ĝi dediĉis ses cent Salamandrojn por repurigo de la Malnova Haveno, kaj simile sur aliaj lokoj. Unuvorte: Kontraste al la homa koloniigado de la tersurfaco okazis la disvastiĝado de la Salamandroj laŭplane kaj grandskale; se oni ĝin lasus al la Naturo mem, ĝi certe daŭrus kelkajn jarcentojn eĉ jarmilojn; jes, estas nekontestebla afero, ke la Naturo nek estas nek iam estis tiom entreprenema kaj celkonscia kiel la homa produktado kaj komerco. Ŝajnas, ke la vigla var - postulado havis influon ankaŭ sur la fekundecon de la Salamandroj. La fraj- produktivo de unu bestino altiĝis ĝis cent kvindek salamandridoj pojare. Certaj regulaj perdoj, kiujn al la Salamandroj kaŭzis la ŝarkoj, ĉesis preskaŭ absolute, kiam oni ekipis la Salamandrojn per subakvaj pistoloj kun kugloj 5) "dum- dum" kiel ŝirmon kontraŭ la rabofiŝoj .