është thelbësor sepse merren vesh planet e ardhshme për Lindjen e Mesme dhe Turqinë. Në të vërtetë, ato ishin arsyeja se pse negociatat e Lozanës u ndalën dhe madje në një moment, rifilloi përgatitja për luftë. Sot, ne mund t'i kuptojmë më mirë planet prapa këtyre dy pikave, të cilat pala britanike i shtyu me kaq këmbëngulje gjatë atyre ditëve. Për ta kuptuar më mirë këtë plan, së pari le të shohim shkaqet rrënjësore të organizatës PKK dhe të ashtuquajturën 'Çështja Kurde' që parti të caktuara përpiqen ta shfaqin si problem për Turqinë. Bisedimet e Mosulit në Lozanë zbulojnë shumë për këtë gjë.

#### Çështja e Mosul-it dhe traktati i Lozanës

Mustafa Kemali dërgoi Ismet Pashan (İnönü) si kryenegociator për Turqinë në Negociatat e Paqes në Lozanë. Për të qenë kjo gjë e mundshme, İsmet Pasha duhej të ishte në Këshillin e Ministrave. Në një zhvillim të shpejtë të ngjarjeve, ai u emërua Ministër i Punëve të Jashtme dhe u bë përfaqësuesi kryesor për palën turke. Parlamenti turk caktoi një Bord të udhëhequr nga Ismet Pasha dhe të përbërë nga Hasan Beu (Saka), deputet për Trabzon dhe Dr. Rıza Nur Beu, deputet për Sinop. Ky Bord, ngriti një delegacion ekspertësh për t'i ndihmuar ata në Lozanë. Kryenegociatori për negociatat e Lozanës, Ismet Pasha, në fjalimin e tij më 3 nëntor të vitit 1922, siguroi Parlamentin se përfaqësuesit turk nuk do të devijonin nga Pakti Kombëtar. Diskutimet dhe propozimet që rezultuan më vonë iu dorëzuan atij nga Kryetari i Parlamentit si vendime të Parlamentit. * Çështjet kryesore që do të diskutoheshin në Lozanë ishin: * Çështjet e kufirit (kufiri me Irakun-Mosulin, kufiri jugor - Siri, kufiri perëndim - Greqi dhe Trakia Perëndimore) * Kapitullimi i Perandorisë Osmane, * Minoritetet dhe shkollat e huaja, * Dëmshpërblimi i luftës, * Borxhet publike, * Ngushticat, * Ishujt Dodekanezë, * Patriarkana Ekumenike. Gjatë Konferencës së Paqes në Lozanë, Britania e Madhe u përfaqësua nga Sekretari i Jashtëm Lord Curzon. Është e rëndësishme të theksohet se Lord Curzon nuk ishte ndryshe nga Lloyd George për sa i përket pikëpamjes së tij antiturke. Ashtu si George, ai ishte një nga arkitektët e Traktatit të Sevres. Gjithmonë duke shprehur inatin e tij ndaj Turqve edhe gjatë gjithë këtyre viteve, ai theksonte se Turqit patjetër duhet të dëbohen nga Stambolli. Ajo që Curzon në të vërtetë kishte në mendje ishte kufizimi i Turqve në një vend të vogël Aziatik me Konjën si qendër, marrja nën kontroll e Stambollit, Thrakisë, dhe vijës bregdetare të Egjeut dhe Mesdheut, krijimi i vendeve të varura nga Britania si 'Kurdistani dhe Armenia' në Lindje dhe Juglindje të Anadollit. Ajo që është me interes të dihet është fakti se ky skenar tinzar i mbrojtur nga Curzon është ende një nga qëllimet kryesore të Nëntokës Shtetërore Britanike. Ky synim i shprehur qartë nga Curzon u pa si rrezikshëm nga disa qarqe. Si rezultat, Kabineti Britanik sugjeroi që Turqit dhe Kalifi të qëndronin në Stamboll, por që Stambolli të dobësohej më tej. Mirëpo, Curzon nuk ishte gati të hiqte dorë nga ëndrrat e tij të parealizuara:

Ne po humbasim një mundësi për të cilën Evropa ka pritur për gati pesë shekuj dhe e cila mund të mos përsëritet më. Ideja e mbështetjes së një qeverie turke në Konstandinopojë, e cila nuk i ka braktisur veset e saja shekullore - është për gjykimin tim një kimera ... Por përtej të gjithave më vjen keq që objektivi kryesor për të cilin u zhvillua lufta në Lindje dhe sakrifica e Galipolit - domethënë, çlirimi i Evropës nga Turqit Osmanë - është 341 hedhë poshtë.