I ndikuar nga ideologjia Darviniste, e krijuar dhe e përhapur nga Nëntoka Shtetërore Britanike, Curzon përmendi të vese të trashëgueshme ashtuquajturat ' ' të Turqve, duke iu referuar racave dhe pothuajse pranoi se qëllimi i vërtetë pas çlirimi i Evropës nga Turqit Osmanë Luftës së Parë Botërore ishte ' '. Siç u cek më lartë, çështja e Mosulit dëshmoi të ishte një temë mjaft e diskutueshme midis turqve dhe britanikëve gjatë negociatave të Lozanës. Duhet të mbahet mend se Nëntoka Shtetërore Britanike kishte planin e ndërtimit të një 'shteti kurd' në Turqinë juglindore si pjesë e bisedimeve të Lozanës. Vendosja e kufirit turko-irakian shkatërroi planet e Nëntokës Shtetërore Britanike, por në të njëjtën kohë e bëri Mosulin qendrën e debatit. Dy vende, të cilat më parë ishin përballur shumë herë në fushëbetej, u desh të testonin aftësitë e tyre në nivel diplomatik. Pala britanike, nën mbikëqyrjen e Nëntokës Shtetërore Britanike, përdori gjithmonë metoda tinëzare. Në mënyrë që ti kuptojmë plotësisht detajet e kësaj lufte diplomatike se kush do ta fitonte Mosulin, le të hedhim një vështrim të shkurtër në historinë e rajonit.

##### Mosuli gjatë historisë

Mosul ka qenë vend turk që kur Selxhukët e pushtuan atë në vitin 1055. Pas fitores së Sulltan Selimit të I-rë në Chaldiran në vitin 1514, ajo u bë pjesë e Perandorisë Osmane dhe më pas shtet në vitin 1534, pas fushatës së Sulltan Sulejmanit të I-rë në Bagdad. Kjo e bëri Mosul-in qendër të një krahine (vilajeti) që përbëhej nga sanxhaqet 342 Sulaymaniyah, Kerkuk dhe Mosul. Kjo provincë ishte e rrethuar nga Irani në lindje, Dijarbakiri në veri, Bagdadi në jug, Damasku në perëndim, Alepo dhe Zor Sanxhak në veriperëndim. Mirëpo, një fuqi imperialiste me synime të fshehta po shfaqej vitet 1800 me plane të liga për këtë rajon, i cili kishte qëndruar nën sundimin turk për rreth 1000 vite dhe 400 vite nën sundimin osman: kjo fuqi ishte Nëntoka Shtetërore Britanike. Mosul ishte i rëndësishëm për Britaninë për shkak të politikave imperialiste të kësaj të fundit. Në fillim të shekullit të 19-të, Britania kishte numrin më të lartë të kolonive myslimane. Perandoria koloniale britanike besonte se siguria e kufijve të saj si dhe zgjerimi i hegjemonisë arrihej përmes rrugëve të transportit, daljes në det të hapur, ruajtjes së 343 ekuilibrit të energjisë në Evropë dhe kontrollimit të naftës. Mosuli, natyrisht, ishte pjesë thelbësore e këtij plani për shkak të pozicionit strategjik. Përveç vendndodhjes gjeo-strategjike, Mosuli ishte jashtëzakonisht i vlefshëm për shkak të tokës së pasur me naftë. Këta ishin faktorë të rëndësishëm për Nëntokën Shtetërore Britanike. Përmes kësaj strategjie synohej realizimi i planit shekullor për t'i dhënë fund pranisë turke në Evropë dhe Anadoll. Mosul ishte në zemër të kësaj strategjie, e cila në faqet në vijim do të spjegohet më në detaje. Në vitin 1890, hetimi i urdhëruar nga Sulltan Abdul Hamidi i II-të zbuloi se Mosuli dhe Bagdadi ishin burime të 'Tokë të pasura me naftë. Si rezultat, Sulltani, me dekrete të lëshuara në vitin 1890 dhe 1898, i shpalli këto rajone 344 Mrekullueshme ' (Memalik- i Şahane) dhe i bëri ato prona personale të tij. Mirëpo, kur Turqit e Rijnë e rrëzuan nga froni Abdul Hamidin e II-të më 27 Prill të vitit 1909, pronësia e Mosulit dhe Bagdadit u transferuan në Ministrinë e Financave. Ky zhvillim i përshtatej interesave të Nëntokës Shtetërore Britanike dhe pati ndikim në strategjitë e tyre të mëvonshme. Në vitin 1909, Britania nënshkroi një marrëveshje mePerandorinë Osmane dhe themeloi një bankë të quajtur 'Banka Kombëtare e Turqisë', me 100% kapital britanik, për të krijuar kapital për interesat e saj për kontroll të naftës. Në vitin 1912, një grup i udhëhequr nga Sir Ernest Cassel themeloi 'Turkish Petroleum Company', përsëri me kapital të plotë 345 britanik, për të kërkuar naftë në tokat osmane dhe për të drejtuar tregun e naftës. Në këtë pikë, do të jetë e dobishme të kujtohet sesi Nëntoka Shtetërore Britnaike përdor fillimisht sistemet financiare për të ndërtuar hegjemoninë e saj. Skenari ishte natyrisht i ngjashëm me atë që ndodhi edhe në Indi.