##### Mosuli gjatë Luftës së Parë Botërore

Kur shpërtheu Lufta e Parë Botërore, Perandoria Osmane nuk kishte prani të konsiderueshme ushtarake në Irak. Më 346 2 gusht të vitit 1914, mobilizimi i përgjithshëm u shpall në të gjithë perandorinë dhe në ditët në vijim, ushtria turke u rigrupua në frontin e Irakut. Natyrisht, nuk dukej shumë e mundshme që kjo ushtri të ishte në gjendje të luftonte me ushtritë e Evropës. Ishte shumë e vështirë për të sistemuar pajisjet ushtare ose për të transferuar armët në zonat e 347 caktuara. Për më tepër, numri i trupave në Irak ishte shumë i ulët. Gjoja për shkak të luftës Italo-Turke, trazirave Ballkanike dhe luftërave Ballkanike, ushtrisë Osmane iu desh ta zhvendoste vëmendjen nga Iraku. Sipas Ahmed İzzet Pashas, një nga vezirët më të mëdhenj osmanë, arsyeja e vërtetë ishte krejt tjetër. Në të vërtetë Perandoria Osmane kurrë nuk e parashikoi mundësinë që Britanikët të fillonin një sulm në këtë rajon. Në kujtimet e tij, ai shpjegon këtë dilemë:

Madje edhe fëmijët e dinë se britanikët kanë pasur plane për Irakun që prej shumë kohësh. Për shkak të trashëgimisë mbresëlënëse kulturore dhe historisë së civilizimit të Irakut dhe Mesopotamisë, dhe reputacionit të saj që me një menaxhim dhe përdorim të mirë, mund të rivalizonte pjellorinë e baseneve të Nilit, Punxhabit, Sindit dhe Ganges, këto vende provuan vlerën e tyre për pronarët e tyre, por gjithashtu ndezi urinë e shteteve të mëdha me ambicie pushtuese. Varret e familjes së Imam al-A'zamit, shumë të dashur për myslimanët dhe veçanërisht të dashur për shiitët dhe varri i Abdul-Qadir Gilanit, shumë i dashur për myslimanët indianë ndodhen në Irak. Prandaj, mund të shihet lehtësisht se Britania, me një popullsi të konsiderueshme myslimane dhe me shpresë për të qenë mbrojtëse e Hejazit, do të përfitonte shumë, për sa i përket politikës së saj islame, nga pushtimi i këtij rajoni. Ishte e natyrshme që britanikët do të vinin sytë nga Iraku, gjithashtu për të parandaluar kapjen e këtij vendi me rëndësi strategjike nga një armik i fortë që mund të përbënte një kërcënim të ardhshëm kundër Indisë. Ndarja e rajonit të Irakut nga forcat lokale është e njëjtë me provokimin dhe ftesën e qeverisë britanike për të pushtuar këtë pronë. Prandaj, është gabim i madh që nuk u dërguan më shumë trupa 348 në këto rajone, para se të paraqitej nevoja përfundimtare.

Ndonëse Ahmed İzzet Pasha vuri në pah situatën e vërtetë në rajon dhe planet e mbrapshta të Nëntokës Shtetërore Britanike, numër i mjaftueshëm i trupave nuk ishin vendosur në Mosul. Siç dihet, Perandoria Osmane sapo kishte dalë nga Luftërat Ballkanike në atë kohë dhe kjo gjë luajti rol vendimtarë.

######### Planet për ndarjen e Perandorisë Osmane

Kur Perandoria Osmane hyri në Luftën e Parë Botërore, Britania rishikoi planin e saj strategjik dhe politik. Në vitin 1915, nën kryesinë e Sir Maurice de Bunsen, u krijua 'Komiteti për Turqinë Aziatike', ky komitet filloi punën më 8 Prill të vitit 1915 dhe paraqiti raportin e tij më 30 Qershor të vitit 1915. Komisioni sugjeroi në raportin e tij se tokat Osmane duhet të ndahen në pesë rajone të mëdha / provinca autonome: Siri, Palestinë, 1 Armeni, Anadoll / Turqi dhe Irak. Gjithashtu përcaktoi që pikat strategjike përgjatë vijës nga Mesdheu në Gjirin Persik të merreshin nën kontroll, drejtpërdrejt ose indirekt. Kjo mund të arrihet vetëm me pushtimin e 2 plotë të Palestinës dhe Irakut. Sipas Lordit Curzonit, kufijtë perëndimorë të Indisë shtrihen përgjatë Eufratit dhe mund të merren nën kontroll vetëm me anë të vilajetit të Mosulit. Kështu, britanikët do të ishin në gjendje 3 të merrnin të gjitha llojet e përfitimeve ekonomike, veçanërisht naftës, në Turqinë Aziatike, përfshirë Mosulin.

1. Selçuk Ural, "Politika e Anadollit Juglindor të Anglisë gjatë periudhës së armëpushimit", Gazeta e Institutit të Historisë së Revolucionit Turk të Universitetit të Ankarasë, Rruga e Ataturkut, fq. 39, maj 2007 2. David Fromkin, Paqja që i dha fund luftës, përkthyer nga Mehmet Harmancı, Stamboll, 1994, f.137 -140; M. Kemal Öke, Kronologjia e Çështjes së Mosulit (1918-1926), Stamboll: Fondacioni i Kërkimit Botëror Turk, 1987, fq. 15 3. İhsan Şerif Kaymaz, Një Analizë Historike dhe Politike në lidhje me Naftën dhe Çështjet Kurde (Çështja Mosul, Analizë Historike dhe Politike në terma të Naftës dhe Çështjeve Kurde), Stamboll: Otopsi Yayınları, 2003, f q. 49; Ersal Yavi, Utopia e Kurdistanit (Utopia e Kurdistanit), vëll. 1, Stamboll: Botimi i shtypit Yazici, 2006, fq. 63