të thotë 'në rregull', sepse raportet ishin të ndërlikuara. Nëse do të ishte në rregull, ata nuk do të kishin vënë pika në mes. Ishte pika 'O', pika 'K'. Ishte në një vend të vogël. Kështu kaluan ditë, muaj dhe unë nuk e gjeta në dokumentet e Zyrës së Jashtme, por në dokumentet e Sekretarit të Shtetit për Kolonitë. Rezulton se ishte e shkurtër për 'Operacioni Kurdistan' ... Britania kishte vënë në lëvizje projektin 'Operacioni Kurdistan'. Nëse pyesni, se cili është ky operacion, atëherë nuk ka detaje. Asnjë informacion, asnjë dokument, vetëm O.K.…

########## Brenda fushëveprimit të operacionit Kurdistan, britanikët bombarduan rëndë atë zonë. Ishte një operacion shumë i fshehtë, askush nuk e dinte për të. Një person nga selia e ushtrisë britanike dhe një person nga Kryeministria ... Askush nuk ishte i informuar për këtë. As parlamenti, as aleatët, askush. Për dy ditë rresht, britanikët sulmuan pareshtur Mosulin, Kirkukun dhe Sulemaninë. Raundi i dytë i negociatave në Lozanë ishte menduar të fillonte më 23 prill të vitit 1923. Operacioni përfundoi në orën 12:00 të 22 prillit. Të nesërmen, kur raundi i dytë i bisedimeve filloi në Lozanë, Turqia nuk kishte më njerëz në rajon që mund të merrnin pjesë në referendum. Ky operacion pamundësoi plotësisht mundësinë e një referendumi. Nëse pyesni, sa njerëz vdiqën, unë nuk e di, vetëm di se shumë civilë humbën jetën. Çfarë donte të thoshte Britania? Ju i jepni këto privilegje ShBA-ve, por nuk mund të merrni vendime pa përfshirjen time. Dhe rezultati i dytë ishte, në njëfarë mënyre, marrja në robëri e fiseve kurde që mbështesin turqit dhe populli indigjen që dëshironin t'i bashkoheshin Turqisë. 391 Kështu që kur filloi raundi i dytë, Turqia nuk ishte më në gjendje të sugjeronte mbajtjen e një referendumi.

Nëntoka Shtetërore Britanike ishte e vetëdijshëm se, vetëm nëse vriste të gjithë në rajon, do të kishte kontrollin mbi Mosulin. Për këtë arsye, ajo iu kthye traditës së saj shekullore dhe nuk u përmbajt nga vrasja brutale e mijëra njerëzve të pafajshëm, popullsisë autoktone të atij rajoni. Është e qartë se masakra kishte një qëllim tjetër përveç naftës ose tregtisë. 'Operacioni Kurdistan' ishte teknika e Nëntokës Shtetërore Britanike për të fituar Mosulin. Në të vërtetë, kjo është arsyeja se pse ky mision ishte kaq i fshehtë, pse nuk kishte asnjë dokument zyrtare që vërtetonte se ky mision ka ekzistuar ndonjëherë. Ndërsa bisedimet e Lozanës ishin duke u zhvilluar, Nëntoka Shtetërore Britanike po zbatonte planin e saj për Kurdistanin, të hartuar shumë kohë më parë. Në qendër të tij ishte Mosuli, i cili duhej marrë nga Turqia. Kurdët që viheshin nën sundimin britanik shënuan hapin e parë drejt ndërtimit të çështjes artificiale kurde, e cila do të kthyer vazhdonte edhe njëqind vite të tjera. Nëntoka Shtetërore Britanike ishte i bindur se ëndrra e Gladstone për të ' turqit në stepat e Azisë Qendrore ' mund të realizohej në këtë mënyrë. Edhe shkatërrimi i një populli të tërë justifikohej nëse qëllimet arrihen.

####### Turqia tërhiqet nga Mosuli

Deri në atë pikë, delegacioni turk ishte i vendosur për të marrë Mosulin, por me zhvillimet e reja, ata u detyruan të miratojnë një strategji të re sepse Nëntoka Shtetërore Britanike nuk hezitonte të kryente masakra në Mosul, Kirkuk dhe Sulemani. E vetmja rrugëdalje ishte pajtimi. Një arsye tjetër e rëndësishme se pse Turqia nuk rrezikoi luftën në Mosul dhe u pajtua me kushtet e propozuara nga britanikët ishte fakti se Ankaraja nuk kishte forca ajrore për të luftuar forcat ajrore britanike të stacionuara në Irak. Pas luftës, Britania vendosi të gjithë forcën e saj ajrore në Irak. Kjo gjithashtu demonstroi qartë se Mosuli nuk ishte një temë e negociueshme për Britaninë. Natyrisht, duhet të kihet parasysh se pala turke sapo kishte dalë nga një periudhë dhjetëvjeçare e luftërave të vazhdueshme që përfshinin Luftërat Ballkanike, Luftën e Parë Botërore dhe Luftën për Pavarësi. Turqia, gjatë atyre viteve, ishte një vend i dërrmuar dhe i varfëruar që përpiqej të qëndronte i fortë mes rrënojave të Perandorisë Osmane. Jo vetëm që nuk kishte forcë ajrore për t'u mbrojtur, por gjithashtu kishte aftësi të kufizuar ushtarake. Për më tepër, gjatë bisedimeve të Lozanës, Stambolli ishte ende nën okupim. Në këto rrethana, pala turke ishte në disavantazh me palën britanike. Të gjithë këta faktorë e detyruan palën turke të bënte kompromis për çështjen e Mosulit. Mustafa Kemal, deri në kohën kur bisedimet e Lozanës u pezulluan, tha në shumë raste se Mosuli ishte një tokë turke dhe se ai do të sigurohej që të qëndronte kështu, duke përdorur forcën ushtarake nëse ishte e nevojshme. Mirëpo, më vonë ai e ndryshoi tonin në mënyrë të konsiderueshme. Ai filloi të thotë se do të ishte e gabuar të jesh këmbëngulës në Lozanë për zgjidhjen e çështjes së Mosulit dhe se ajo mund të zgjidhet më vonë. Një raport i inteligjencës britanike