për të pajtuar Islamin dhe teorinë e evolucionit. E vërteta është, ai e refuzoi besimin në Zot që në fillim të librit të tij, duke i bërë të qarta synimet e tij se, si evolucionist, ai vetëm po përpiqej të përhapte një ideologji ateiste në Perandori.

####### Teoria e Evolucionit në Tokat Osmano-Arabe

Para vitit 1876, vitit në të cilin Abdul Hamiti i II-të u ngrit në fron, asnjë libër ose artikull nuk ishte shkruar ndonjëherë në botën arabe për Darvinin ose teorinë e tij të evolucionit. Herën e parë që diçka për Darvinin ishte shkruar ndonjëherë ishte në vitin 1882. Duhet të theksohet se kur Nëntoka Shtetërore Britanike pushtoi Egjiptin në vitin 1881, Universiteti Al-Azhar u bë një vendstrehim i evolucionistëve. Teoria e Darvinit u përmend për herë të parë në botën arabe në një seri prej tre artikujsh të botuar në revistën mujore al-Muqtataf arabe . Kjo revistë u themelua nga Yaqub Sarruf dhe Faris Nimr në Bejrut në vitin 1876. Të tre pjesët u shkruajtën nga Rizq-Allah al-Berbari i cili ia atriboj origjinën njerëzore të ashtuquajturve mekanizma evolucionistë. Ai iu referua Lamarkut dhe e lavdëroi Darvinin. Vëllimi i dytë, kishte tre artikuj të tjerë të shkruar nga Bishara Zalzal Efendiu mbi antropologjinë. Bishara Zalzal botoi një libër me 368 faqe në Aleksandri, Egjipt në vitin 1879. Ky libër, i cili i ishte kushtuar si në Tanwir al-adhhan prozë ashtu edhe në poezi Sulltan Abdul Hamidit të II-të, titullohej (Iluminizmi i Mendjeve). Në libër, Lord Cromer u vlerësua si "një shembull tipik i popullit anglo-sakson". Padyshim, Zalzal ishte një evolucionist që kishte një admirim të thellë për Abdul Hamidin e II-të, Lordin Britanik Cromer dhe të gjithë njerëzit anglo-saksonë në 120 përgjithësi. Këto revista gjoja 'shkencore' u përhapën shumë shpejt në Egjipt, Liban dhe Siri midis viteve 1865 dhe 1929. Tri nga revistat evolucioniste më të njohura ishin si më poshtë:

########## Al-Muqtataf (Antologji, Korrje ose Përzgjedhje) (1876-1952) Al-Hilal (Gjysmëhëna) (1892-1930) Al-Mashriq (Lindja) (1898-1930)

Lëvizja e ashtuquajtur iluministe në botën arabe e njohur si 'al-Nahda' filloi në Egjipt dhe kishte pikëpamje kryesisht evolucioniste. Për çudi, themeluesi i saj, Rifa'a al-Tahtawi, ishte një evolucionist që admironte thellësisht Britaninë. Jamal al-Din al-Afgani dhe Muhamed Abduh ishin ndër figurat kryesore të kësaj lëvizje. Jamal al-Din al-Afgani ishte një Darvinist social. Ai pretendoi se bota islame mund të përparonte vetëm nëse vendet myslimane luftonin me njëri-tjetrin. Shumë organizata radikale u ndërtuan mbi këtë premisë dhe cikli i egër i dhunës që vazhdon edhe sot në botën islame u bazua në idetë e tij darviniste. Në ndërkohë, arabët e krishterë evolucionistë filluan të përhapnin Darvinizmin shoqëror, i cili shpejt rezultoi në popullaritetin e një forme raciste të nacionalizmit midis arabëve. Të rinjtë turq po përqafonin Darvinizmin social në atë kohë dhe filluan të ndjekin versionin Turk të të njëjtit kuptim racist. Këto dy ide përplasëse krijuan një pykë midis myslimanëve që kishin jetuar së bashku paqësisht për më shumë se një mijë vjet dhe trazirat civile filluan të shpërthejnë në të gjithë tokat e Perandorisë. Gjatë 20 viteve të ardhshme, e gjithë perandoria u shemb. Indoktrinimi dhe propaganda darviniste shoqërore nën administratën e Abdul Hamidit të II-të kishin bërë të vetën dhe kishin copëtuar një Perandori të tërë.

######### Kalaja e Darvinizmit: Universiteti Al-Azhar

Universiteti i Al-Azharit është një institut i rëndësishëm arsimor në Egjipt. Sidoqoftë, ekziston një ndikim i kahmotshëm i Nëntokës Shtetërore Britanike mbi të, i cili filloi kur Egjipti u vu nën sundimin britanik. Disa nga të diplomuarit e tij më të famshëm janë ngarkuar të kryejnë detyra për Nëntokën Shtetërore Britanike. Ishte Universiteti i Al-Azharit ai që ndihmoi teorinë e evolucionit të hynte në botën arabe-myslimane. Në fakt, këtu kanë marrë arsimimin evolucionistët si al-Jisr. Darvinisti Lord Cromer bëri ndryshime në universitet dhe emëroi evolucionistin Muhamed Abduh si Myftiun e Madh të Egjiptit. Si një nga të diplomuarit në Universitetin e Al-Azharit, Abduh ishte një nga evolucionistët e parë myslimanë dhe themeluesi i të ashtuquajturit islamit modern.