######### Stratford Canning

Stratford Canning kaloi një kohë të gjatë në Perandorinë Osmane si ambasador. Duke qenë spiun i Nëntokës Shtetërore Britanike, i aftë të ndikonte në politikat e jashtme osmane, ai u bë mik i ngushtë me anglofilin Mustafa Reşid Pasha dhe arriti të bëhej burrështetasi më i fuqishëm i huaj në Stamboll gjatë Epokës së Reformës. Kur shpërtheu konflikti Osman-Rus në vitin 1853, ai parandaloi paqen dhe kontribuoi në fillimin e Luftës së Krimesë. Civinis Efendi ishte zyrtari kryesor i inteligjencës që raportonte te Canning. Lindur në ishullin e Mykonos, ai jetoi në Shën Petersburg dhe arriti të ishte në shërbim të Perandores Ruse. Pasi u martua me vajzën e një oficeri që punonte në pallat, ai vodhi disa prej bizhuterive të Perandores dhe u largua. Pasi kaloi kohën në Anadoll i maskuar si një hoxhë duke ligjëruar në xhami, Civinis Efendi më vonë u bë një italian i pasur, duke lundruar në detin Egje në jahtin e tij, me një emër të ri: 'Comte de Rivoroso'. Ky mjeshtër, me rrënjët e tij greke dhe me një frëngjishte, anglishte dhe rusishte të rrjedhshëme, arriti të tërheqë shumë vëmendje dhe u takua me Vezirin e Madh Mustafa Reşid Pasha nga Canning. Veziri i madh e bëri kolonel dhe e bëri shef të njësisë së inteligjencës osmane. Duhet të theksohet se, në atë kohë, shërbimi inteligjent osman duhej të vepronte nën vëzhgimin e ngushtë të Nëntokës Shtetërore Britanike. Në një kohë të shkurtër, ai ngriti ekipin e tij dhe filloi të spiunonte jetën private të tregtarëve dhe pashallarëve të famshëm dhe i ktheu thashethemet që mblodhi në raporte. Me fjalë të tjera, një spiun i Nëntokës Shtetërore Britanike u bë kreu i njësisë së 166 inteligjencës osmane, e cila u themelua nga vetë anëtarët e Nëntokës Shtetërore Britanike. Një tjetër qytetar britanik, William Nosworthy Churchill, botoi gazetën e parë gjysmë-zyrtare në Perandorinë Ceride-i Havadis (Gazeta e Osmane gjatë komisionit të Mbrojtjes. Kjo gazetë promovuese e tregut të lirë, e quajtur Lajmeve ), mbronte politikat që synonin të vinin financat osmane nën kontrollin britanik. Canning u bë anëtar i Këshillit Privat në vitin 1820, kur ishte vetëm 34 vjeç. Madje kishte bisedime për ta bërë atë Mbret Grek si një haraç për rolin aktiv që ai luajti gjatë kryengritjes Greke. Në Betejën e Navarinos, në të cilën flota osmane / egjiptiane u dogj, ai siguroi bashkëpunimin e marinës britanike dhe ruse. Para Luftës së Krimesë në vitin 1851, Canning i kishte bindur oficerët osmanë të refuzonin ofertën e paqes të Rusisë. Kryeministri britanik Gladstone ia Tmerret e tij Bullgare dhe Çështjen e Lindjes kushtoi Canning-ut, ku argumentoi se turqit duhej të dëboheshin nga Evropa. Canning shkoi aq larg sa të thoshte se burimi i së keqes në Perandorinë Osmane ishte Islami (feja jonë e lartësuar është mbi pohime të tilla). Sipas Canning, Islami ishte baza e padrejtësisë dhe dobësisë dhe Perandorisë Osmane iu desh ta linte Islamin për t'u zhvilluar dhe prosperuar.

######### Richard Cobden

Burrshtetasi anglez Richard Cobden pohoi se ishte e pamundur për Perandorinë Osmane të ruante pavarësinë e saj dhe integritetin territorial në një fjalim që mbajti në Dhomën e Komuneve pas një vizite në Turqi. Ai pretendoi se Britania do të ishte më mirë të kishte përfaqësues të krishterë të Perandorisë si aleatë të saj, sesa myslimanë, të cilët ai pretendonte se po shkonin drejt shkatërrimit: ... Muhamedanizmi (me siguri feja Islame dhe Profeti ynë i Dashur (p.q.m.t) janë mbi deklarata të tilla) nuk mund të mbahet, dhe mua duhet të më vijë keq që të i shoh këto vende duke luftuar për mirëmbajtjen e Muhamedanizmit ... Ju mund ta mbani Turqinë në harta e Evropës, ju mund ta quani shtetin Turqi nëse dëshironi, por mos mendoni se mund 167 të mbani sundimin Muhomedian [Islam] në vend . 150 vite më vonë, në kundërshtim me pritjet e Cobden, Anadolli është shtëpia e miliona myslimanëve dhe numri vazhdon të rritet vazhdimisht. Thirrjet për lutje nuk kanë të ndalur dhe nuk do të ndalen kurrë. Myslimanët nxitojnë të mbushin xhamitë me gëzim dhe besim, duke shkatërruar ëndrrën më të madhe të Nëntokës Shtetërore Britanike, e cila ka qenë dhe gjithmonë do të jetë e pamundur të realizohet. Të gjitha përpjekjet e tanishme të Nëntokës Shtetërore Britanike për të arritur këtë qëllim do të kthehen në dështim dhe këto toka, ku Islami është ngulitur thellë, do të kurorëzohen me një Bashkim të madh e paqësor të Islamit..

########## Zoti e forcon të vërtetën me fjalën e Tij, edhe pse këtë e urrejnë keqëbërësit. (Kur'an, 10:82)