De student geeft een overzicht van belangrijkste trends in onderwijsvernieuwing en welke resultaten deze vernieuwingen (lijken te) brengen

## 2. Curriculum van de pabo van de HZ

Het onderwijs op de pabo van de HZ (HZ, University of applied sciences, Vlissingen) is ontstaan vanuit de onderwijsvernieuwing van 2005. Vreugdenhil (2005) introduceerde met het onderwijskompas een andere insteek voor het ontwikkelen en vormgeven van onderwijs aan de HZ.

Sinds februari 2013 is er binnen de pabo een start gemaakt met een nieuw curriculum. In de uitnodiging die per mail (08-02-2013) aan de docenten van de pabo is gestuurd verwoordde de directeur van de pabo, H. Zielstra, het als volgt: “De afgelopen periode zijn op informele en formele momenten gedachten uitgewisseld rondom studierendement, talentontwikkeling en het huidige curriculum. De sectie onderwijskunde heeft gemeend het voortouw te nemen om elkaars gedachten en bevindingen om te zetten in concrete activiteiten aangaande het opleiden van studenten. Een proces is gestart om met alle belanghebbenden van de Pabo, waaronder docenten, studenten, leerkrachten en leerlingen, een rijke leerwerkplekomgeving te creëren: Expeditie Pabo-HZ. Met een rijke leerwerkplek-omgeving wordt bedoeld een omgeving waarin kennis en ervaring met elkaar wordt gedeeld en een proces waarmee kennis en ervaring op een gestructureerde wijze kan groeien.”

Bij deze mail is een tijdpad gevoegd met daaraan gekoppelde activiteiten (zie bijlage 1). Tijdens een tweedaagse "Brainspace” bijeenkomst zijn via verschillende spreek- en analyserondes zijn wensen en ideeën voor een nieuw curriculum geformuleerd. Hiermee zijn acties geformuleerd voor aanpassingen van het nieuwe curriculum. De Brainspace bijeenkomst werd door een externe instantie begeleid volgens een bestaand concept (Wijnkel, zd, Thuss, zd). Naar aanleiding van de bijeenkomst is er een XXXX ontwikkeld met daarin expertgroepen met een eigenaar per expertgroep. De auteur van deze paper is eigenaar van het onderdeel duurzaamheid en wereldburgerschap. Duurzaamheid zal daarmee een aspect binnen het nieuwe curriculum worden waar inhoud en vorm aan gegeven zal moeten worden.

Er zijn een aantal redenen aan te wijzen waarom er vernieuwing van het curriculum gewenst is” -Introductie van basiskennis en kennisbasis voor de verschillende vakken,

- -Verandering van de startkwalificaties voor basisschoolleerkrachten,

Eén van de onderdelen van de visie op het nieuwe curriculum is rendementsverhoging. In het HZ instellingsplan (HZ, 2013) wordt aangegeven dat de uitval van eerstejaars kleiner dan 24% moet zijn. In het studiejaar 2011-2012 was de uitval >30% onder studenten.

De student past actief zijn kennis over de fasen van het onderwijsvernieuwingsproces en over de (eigen-) aardigheden van de stakeholders toe in de advisering over onderwijsvernieuwing.

Stakeholders binnen het proces van de initiatie van duurzaamheid zijn divers (zie figuur 1) . Vanwege de vernieuwing van het curriculum is de mogelijkheid ontstaan om anders tegen de inhoud en vormgeving van het curriculum aan te kijken. De aanzet van het vernieuwen van het curriculum komt vanuit het CvB van de HZ. Daarnaast is de directeur van de pabo een belangrijke stakeholder. Hij is gebonden aan de beslissingen vanuit het CvB en zal die beslissingen moeten doorspelen naar de programmacommissie en uiteindelijk de betrokken docenten binnen de pabo. De start van de van de vernieuwing is door de programmacommissie geïnitieerd.