W związku z potrzebą przyłączenia do sieci elektroenergetycznej dużych odbiorców, strategicznych ze względu na rozwój gospodarczy kraju, potrzebny jest pilny rozwój sieci dystrybucyjnych elektroenergetycznych. Jest on systematycznie realizowany, jednak od lat podkreślanym problemem jest czas trwania etapu pozyskiwania dokumentacji formalno-budowlanej w procesie inwestycyjnym, a w szczególności praw do nieruchomości będących na trasie przebiegu linii. Za koniecznością podjęcia interwencji legislacyjnej przemawia również dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii, w tym przede wszystkim tzw. mikroinstalacji. W samym 1. półroczu 2022 r. doszło do zwiększenia łącznej mocy zainstalowanej z poziomu ok. 7 GW do poziomu 8,1 GW. W celu utrzymania lub zwiększenia tempa rozwoju mikroinstalacji, konieczne jest zapewnienie odpowiednich przepustowości pozwalających na wyprowadzanie tej energii z sieci niskiego i średniego napięcia do sieci wysokiego napięcia. Między innymi temu celowi ma służyć realizacja inwestycji w sieci o napięciu znamionowym 110 kV lub wyższym, w tym inwestycji proponowanych do objęcia reżimem ustawy o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych. Na konieczność zwiększenia przepustowości sieci dystrybucyjnych wskazują również inwestorzy w instalacje odnawialne źródła energii, którzy zarówno w kontaktach bilateralnych jak również na forum publicznym wskazywali na rosnącą liczbę odmów wydania warunków przyłączenia do sieci z przyczyn technicznych ograniczeń sieci. Potwierdzają to m.in. dane udostępniane przez Polskie Towarzystwo Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej, które wskazują, że liczba odmów przyłączenia instalacji OZE do sieci w całym 2020 roku dotyczyła jedynie 5 proc. złożonych wniosków, a w 2021 roku udział takich decyzji wynosił już ok. 25 proc.
2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt
Proponuje się następujące działania: 1. Rozciągnięcie zastosowania przepisów ustawy o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych na inwestycje dystrybucyjne o napięciu znamionowym 110 kV lub wyższym funkcjonalnie powiązane ze strategicznymi inwestycjami w sieć przesyłową, 2. Wprowadzenie zmian w przepisach aktów prawnych regulujących proces inwestycyjny w sieci elektroenergetyczne. Ad 1. W związku z skutecznym funkcjonowaniem specustawy przesyłowej, która pozwala na ograniczenie obciążeń administracyjnych oraz przyśpieszenie niektórych etapów inwestycyjnych, proponuje się, po pierwsze, dodanie nowych, projektów przesyłowych oraz poszerzenie załącznika również o projekty dystrybucyjne o napięciu powyżej 110 kV, kluczowych dla wyprowadzania energii elektrycznej z sieci przesyłowej do sieci dystrybucyjnych. Dzięki zastosowaniu do tych inwestycji przepisów ustawy o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w sieć przesyłową, szacowany czas potrzebny na uzyskanie decyzji dot. prawa do zajęcia gruntu lub przeprowadzenia odpowiednich czynności na gruntach może ulec skróceniu nawet do 6 miesięcy. Proponowane rozwiązanie będzie miało pozytywny wpływ na rozwój regionalny, w tym przede wszystkim poprawi warunki techniczne funkcjonowania sieci dystrybucyjnych w okolicach kluczowych specjalnych stref ekonomicznych, a tym samym przyczyni się do ich rozwoju. Konieczność zwiększenie zdolności do przyłączania nowych podmiotów w specjalnych strefach ekonomicznych wskazywali również operatorzy systemów dystrybucyjnych podczas wstępnych konsultacji w sprawie wyboru projektów do ujęcia w niniejszej nowelizacji. Na potrzeby prac