door een juiste interpretatie van begrippen en door een zuivere weergave van stijl. Bij het vertalen blijven de gedachtegang, de woordkeus en de formulering vanzelfsprekend onafscheidelijk met elkaar verbonden. De woordkeus bepaalt de nuance en het accent dat men aan ideeën wil geven. De strekking van de uit te drukken gedachten beheerst de keus van woorden. De woordinhoud van de gedachten, de begripsinhoud van de woorden krijgen gestalte en worden afgerond in een stijlpatroon. Bij het zoeken van de juiste weergave van woorden ervaart men telkens weer de grilligheden van woordenboeken waarin bijvoorbeeld als de betekenis van zware jongen heavy boy wordt gegeven, terwijl veel bijna alledaagse termen en uitdrukkingen zorgvuldig weggelaten zijn. Grammatica’s die even nuttig zijn, laten ook veel vraagstukken onopgelost. Het suffix -tje, om maar een van zulke punten te noemen, is voor de buitenlander die slim meent te zijn een middel om het het- en de- probleem te omzeilen. Maar het is tegelijkertijd een taalfeitje waarvoor het Engels geen equivalent biedt. Zo kan het vertalen van een heel gewoon zinnetje als in het kamertje stond een kleine kachel veel tijd in beslag nemen. Voor de Engelstalige vertaler is bovendien altijd het gevaar aanwezig van de soms verrassende verschillen in taalgebruik van bijvoorbeeld Engelsen, Amerikanen, en Australiërs. Het is een onthutsende ervaring te bemerken dat in de gedrukte versie van een eigen vertaling leading French literary personalities om onverklaarbare redenen, vervangen is door leading men of French letters — een uitdrukking die blijkbaar niet bij Amerikanen, maar wel bij Engelsen, een zekere mate van hilariteit zal opwekken. Begrippen verschillen van taalgemeenschap tot taalgemeenschap, en er ontstaan onvermijdelijk begrippen in de ene taalgemeenschap die in andere onbekend zijn. In verband met het Nederlands denkt men onmiddellijk aan waterschap, verzuiling en gezelligheid, en aan uitdrukkingen als beneden de Moerdijk. Af en toe treft men passages, zelfs hele teksten, die niet binnen de grenzen van semantische ontleding te brengen zijn. Dan moet de vertaler proberen om een serie klanken op te stellen als weergave van een serie klanken. Maar ook in zulke gevallen blijft het stijlelement gelden als een integraal deel van het vertaalgeheel. Uiteindelijk is de waarde van een literaire vertaling afhankelijk van de mate waarin de stilistische karakteristieken van de oorspronkelijke tekst bewaard blijven. Het passen van de woordkeus en de interpretatie van begrippen in het raam van een bepaalde stijl dwingt de vertaler tot het putten van nieuwe mogelijkheden uit de strengste beperkingen, tot het ontdekken van een speelruimte die niet lijkt te bestaan, tot het negeren van regels die niet genegeerd mogen worden. Voor het nabootsen van de bedrieglijke eenvoud van Elsschots verteltrant moet aan andere eisen worden voldaan dan voor het overbrengen van het gepolijste en zuivere proza van Marnix Gijsen. Weer andere criteria gelden voor het weergeven van Walschaps geraffineerde samensmelten van dialoog en actie tot een vloeiende synthese, en nog andere voor het behandelen van de monumentale, soms barokke structuren van Vestdijk. Heel aparte normen moeten gesteld worden bij het omzetten