## Dankwoord bij de aanvaarding van de Martinus Nijhoffprijs 1965

Allereerst wil ik mijn bijzondere dank uitspreken voor de toekenning van de vertaalprijs die verbonden is aan de naam van de dichter Martinus Nijhoff. De door de jury genomen beslissing vervult mij met blijdschap en dankbaarheid. Het is mijn bedoeling iets te zeggen over de praktijk van het vertalen van poëzie waarover zoveel verschillende opvattingen bestaan. De vertaler is genoodzaakt een poging te doen, de gedachtewereld en mentaliteit van een ander land zo onvervalst mogelijk over te brengen naar de lezers van zijn taalgebied. Over de wijze waarop de vertaler zijn taak dient te volbrengen, bestaat veel verschil van inzicht. De een klampt zich vast aan de letterlijke vertaling, de ander is bereid om een versregel te verwisselen, enkele woorden of regels te veranderen – en juist hij komt met een dergelijke vrije interpretatie vaak dichter bij de oorspronkelijke tekst dan de zogenaamde letterlijke vertaler. Vanzelfsprekend mag men van de vertaler eisen, dat hij zich zo precies mogelijk houdt aan de originele tekst. Hij moet altijd de echte pleitbezorger van de dichter blijven. Maar belangrijker dan het bureaucratisch handhaven van het letterlijke woord is het overbrengen van de werkelijke zin die de auteur heeft bezield, de poging om de vorm, de klank en het ritme van een versregel vast te houden. Ik citeer een paar woorden van de belangrijke Duitse essayist Walter Benjamin, die in het jaar 1940 in Frankrijk, terwijl de Duitse legers binnenrukten, zelfmoord heeft gepleegd: ‘De echte vertaling is transparant, bedekt het origineel niet, staat de oorspronkelijke tekst niet in het licht, maar brengt het origineel met zijn eigen middelen in het volle licht.’ De vertaling van een roman of een toneelstuk is naar mijn mening een heel andere zaak dan de vertolking van een gedicht. Persoonlijk heb ik tot nu toe de voorkeur gegeven aan het vertalen van poëzie. Het eerste waarmee ik me in een dergelijk geval bezighoud, is het grondig en veelvuldig lezen van het werk van de gekozen dichter. De vertaler moet een bijzonder opmerkzaam en kritisch lezer zijn. Reeds bij een eerste lezing is het in de meeste gevallen duidelijk of het mogelijk is een equivalent in de andere taal te vinden voor de bedoelingen van de dichter. Tegelijk begint mijn theoretische belangstelling voor de gedachtewereld en de bijzondere aard van de schrijver. Daardoor kom ik vanzelf tot een soort analyse van het werk van de auteur. Bovendien kan het bij het vertalen van hedendaagse poëzie nuttig zijn als de auteur bereid is tot discussie – zoals dit bij Lucebert en Hugo Claus het geval was. Dit persoonlijk contact met de schrijver kan voor de interpretatie van zijn artistieke principes van grote betekenis zijn. Soms komt pas dan aan het licht dat een gedicht onvertaalbaar is, vaak met het oog op een regel of zelfs maar een enkel woord. Maar juist in dergelijke gevallen ontwaakt vaak ook de prikkel om te pogen een brug te bouwen en een associatieve zinswending te ontdekken. Voor het vertalen van Nederlandse poëzie in het Duits is het noodzakelijk om rekening te houden met twee fundamentele feiten. De structuur van een taal is te