- respublika miqyasında aparılan elmi - tədqiqat işlərinə rəhbərlik edilməsi, tibb sahəsində elmi- texniki nailiyyətlərin, habelə qabaqcıl təcrübənin ölkə miqyasında tətbiq olunması - nın təmin olunması; - əhalinin dərman yardımına, tibb avadanlıqlarına, pro - tezlərə, optiki şüşələrə olan tələbat dərəcəsinin müəyyənləş - dirilməsi və təmin edilməsi; - dövlət səhiyyə müəssisələrinin maliyyələşdirilməsi; - tibb idarələrinin praktiki fəaliyyət sahələrinə rəhbərlik göstərilməsi; - səhiyyə sahəsində dövlət planlarının yerinə yetirilməsi işinə nəzarət edilməsi.

## BÜDCƏDƏNKƏNAR TİBB İDARƏLƏRİ ŞƏBƏKƏSİ

Pullu tibbi xidmət Respublika səhiyyəsinin yeni inkişaf konsepsiyasında əhalinin səhiyyə xidmətinə olan dəyişən və durmadan artan tələbatını təmin etmək üçün dövlət büdcəsindən kifayət qədər maliyyələşdirilməyən dövlət səhiyyə sistemində olan çatış - mazlığı doldurmaq məqsədilə pullu səhiyyə sisteminə yo l aç- maq, büdcədənkənar maliyyələşən müəssisələr şəbəkəsini genişləndirmək, Avropanın qabaqcıl ölkələrinin (Almaniya, Fransa) səhiyyə sistemlərinə müqabil surətdə sığorta təbabə - tinə keçid üçün baza hazırlamaq zərurəti xüsusi qeyd olun - muşdur. Sovetlər birliyi dağıldıqdan sonra səhiyyə sistemində is - lahatların aparılması vacib cəhətlərdən birinə çevrilmişdir. Ha - zırda respublikamız «hər kəs özü sağlamlığının qeydinə qai - malıdır» prinsipi ilə yaşayır və yaradır. Bu prinsip Konstitusiy - ada da öz əksini tapmışdır. 1994- cü ildən etibarən Azərbaycan səhiyyəsində bu sa - həyə dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaiti artırmaq məqsədilə tədbirlər görülməyə başlanmışdır. Prezidentin 1994- cü il 234 saylı Fərmanını rəhbər tuta - raq səhiyyə sistemində pullu tibbi xidmətin inkişaf etdirilməsi üçün bir sıra hüquqi - normativ sənədlər hazırlanmış və mərhə - lə - mərhələ həyata keçirilməyə başlanmışdır. Səhiyyənin maddi - texiki bazasının gücləndirilməsi, əha - liyə müasir səviyyəli tibbi yardımın göstərilməsi məqsədilə tibb müəssisələrində qismən pullu tibbi xidmətin təşkil edilməsi məqsədəuyğun sayılmışdır. Səhiyyə sistemindəki pullu sektorun bazar iqtisadiyyatı şəraitində səmərəli işləməsi və inkişafı üçün aşağıdakı məsə - lələrin kompleks şəkildə həlli lazımdır: qiymətləndirmə, büdc - əyə münasibət, işçilərin əmək haqqı, maddi - texniki təchizat və s. Səhiyyə sisteminin əlavə maliyyələşdirilməsi yollarının ta - pılması, pullu tibbi xidmət sahəsində səhiyyə təşkilatlarının hüquqi və təşkilati əsaslarının koordinasiyası və idarə olıın - ması, müxtəlif tibbi yardım və xidmətlərin lisenziyalaşdırılması məqsədilə Respublikamızın Səhiyyə Nazirliyində 24.04.1994 - cü il tarixli 98 saylı əmrlə «Təsərrüfat hesablı və Büdcədən kənar müəssisələr İdarəsi» yaradılmışdır. Bu idarə pullu tibbi xidmət göstərən müəssisələrin gəlir - lərindən ayırmalar hesabına saxlanılırdı. Hər hesabat ayın 5 - dən gec olmayaraq İdarəyə pullu xidmətin həcmi barədə he - sabat təqdim edilir və əldə edilən gəlirin 5% - i İdarənin saxla - nılmasına ayrı laraq xüsusi hesaba keçirilirdi. Bununla yanaşı 93 saylı əmrə (4.4 bəndinə) müvafiq olaraq diplomatik korpu - sun kontingentinə, əcnəbi vətəndaşlara, MDB ölkələrinin və - təndaşlarına göstərilən pullu xidmətdən əldə edilən valyuta vəsaitinin 10% - i ayrılaraq Bakı şəhərində xüsusi valyuta he - sabına keçirilir. Pullu tibbi xidmət göstərən səhiyyə müəssisə - lərinin rəhbərlərinə əhalinin sosial -iqtisadi vəziyyətindən asılı olaraq bu qiymətləri 20% artırıb -azaltmaq hüququ verilir. Son illərdə pullu tibbi xidmət hesabına milyardlarla ma - nat vəsait toplanmış və həmin vəsait səhiyyə idarə və təşkilat - larının, müəssisələrinin yenidən qurulmasına, maddi - texniki bazasının yaxşılaşdırılmasına, tibb işçilərinin əmək haqlarının artırılmasına yönəldilmişdir. Belə ki, Səhiyyə Nazirliyinin əsas binası, Mərkəzi Klinik Xəstəxana, Elmi - Tədqiqat Ağ ciyər Xəstəlikləri Institutu, 4 saylı Vərəm Əleyhinə Dispanser, Respublika Klinik Xəstə - xanası, Respublika Dəri - Zöhrəvi Dispanseri və s. müəssisələr büdcədən kənar vəsait hesabına Avropa standartlarına uyğun tam və əsaslı surətdə təmir edilmiş, müasir avadanlıqlarla, tibb texnikası ilə təchiz olunmuş və əhaliyə yüksək səviyyədə tibbi yardım göstərir.