ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
КИРОВСКИЙ СЕЛЬСКИЙ СОВЕТ ДЕПУТАТОВ ТОПЧИХИНСКОГО РАЙОНА АЛТАЙСКОГО КРАЯ

Р Е Ш Е Н И Е

25.12. 2020 № 18 п. Кировский

Об утверждении Положения о бюджетном устройстве, бюджетном процессе и финансовом контроле в муниципальном образовании Кировский сельсовет Топчихинского района Алтайского края

В соответствии с Бюджетным кодексом Российской Федерации, Федеральным законом от 06.10.2003 № 131-ФЗ «Об общих принципах организации местного самоуправления в Российской Федерации», Уставом муниципального образования Кировский сельсовет Топчихинского района Алтайского края, сельский Совет депутатов решил: 1. Утвердить прилагаемое Положение о бюджетном устройстве, бюджетном процессе и финансовом контроле в муниципальном образовании Кировский сельсовет Топчихинского района Алтайского края. 2. Признать утратившими силу решения сельского Совета депутатов: - от 03.11.2017 № 22 «Об утверждении Положения о бюджетном процессе в муниципальном образовании Кировский сельсовет Топчихинского района Алтайского края»; - от 26.09.2019 № 24 «О внесении изменений в Положение о бюджетном процессе и финансовом контроле в муниципальном образовании Кировский сельсовет Топчихинского района Алтайского края», утвержденное решением сельского Совета депутатов от 03.11.2017 № 22». 3. Обнародовать настоящее решение в установленном порядке и разместить на официальном сайте муниципального образования Топчихинский район. 4. Контроль за исполнением настоящего решения возложить на постоянную комиссию по бюджету, налоговой, кредитной и социальной политике.

Глава сельсовета Т.Н. Климова
- • ə m ə k tutumu
- • Material tutumu

Bu göst ə ricil ə rd ə n h ə r biri öz özlüyünd ə m ə sr ə fl ə rin v ə yaxud da x ə rcl ə rin h ər hansı bir tə r ə fini xarakteriz ə edir. O da m əlumdur ki, canlı ə m ə y ə v ə əşyalaşmış ə m ə y ə q ə na ət istehsalın və ümumi olaraq milli g əlirin artım tempini müə yy ə nl əşdirir. Yuxarıda adıçə kil ə n h ə r 2 amilin göst ə ricil ərinin aşağı salınması canlı ə m ə y ə ç ə kil ə n x ə rcl ərin aşağı salınması ilə b ə rab ə r, h ə m ə sas fondlardan istifad ə nin s ə m ə r əli şə kild ə yüks ə ldilm ə sin ə imkan verir. Mühasibat uçotu haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanununda göst ərildiyi kimi, materialı istehsal ehtiyatları hər hansı bir müə ssis ə nin əmlakının, daha d ə qiq des ə k, mü ə ssis ə nin dövriyy ə aktivl ə rinin bir hiss əsi olmaqla aşağıda göst ə ril ən bir sıra mə qs ə dl ə rin h ə yata keçirilm ə si üçün istifad ə edilir 6]. [1, s.

- a) xidm ə tl ə rin göst ə rilm ə si v ə yaxudda h ər hansı bir işin yerinə yetirilm ə si zamanı və m əhsul vahidinin istehsalında;
- b) idar ə etm ə y ə ç ə kil ə n x ə rcl ə rin öd ə nilm ə si üçün
- c) ehtiyac olarsa satılmaq üçün

Ümumi olaraq is ə h ər hansı firmanın dövriyyə aktivl əri olaraq aşağıdakıları göst ə r ə bil ə rik.

- • Yanacaq, hazır mə hsul, material, mal, xammal v ə başqa formalarda olan material ehtiyatları
- • Bankda v ə yaxud dağ kassada olan pul və saitl ə ri
- • Debitor borcları

M əhsulun istehsalı zamanı istifadə olunan ə sas materiallar v ə yaxud da xammal m ə hsulun maddi əsasını təşkil etmə kl ə b ə rab ə r öz t ə rkibl ə rind ə öz k ə nd t ə s ərrüfatı məhsullarını sə nayenin emal m əhsullarının metal şə k ər parçası və sair kimi m əhsulları özündə c ə ml əşdirir. əsas materiallardan başqa kömə kçi materiallar da mövcuddur. Köm ə kçi materiallar daha çox xammal v ə əsas materialların say ə sind ə düz ə ldil ə n v ə ya istehsal olunan m ə hsullara mü ə yy ə n xüsusiyy ə tl ə rin ə lav ə edilm ə si üçün istifad ə olunur. Köm ə kçi materiallardan misal olaraq, h ə r
v ə ya onların baş vermə si müdd ə tinin d ə qiq m ə lum olmamas ı m ə lum m ə s ə l ə dir. Bununla ə laq ə dar ehtiyat fondunu n yaradılması mə qs ə din ə uy ğ un olaraq daxil olan sığorta ödənişlə rinind ə n bir hiss ə sinin əlverişsiz hadisə ba ş verm ə y ə n il ə rzind ə ehtiyatda saxlanılması z ə rur ə ti yaranır. Sığorta müasir bazar münasibə tl ə rind ə mühüm elementl ə rd ə n biri olmaqla iqtisadiyyatda spesifik funksiyalar ı n yerin ə yetirilm ə si il ə ə laq ə li olan maliyy ə münasib ə tl ə rin ə aid olunu r. Bazar iqtisadiyyatının tə s ərrüfatçılıq baxımından sə rb ə st olan subyektl ə ri, istehsal v ə t ə s ə rrüfat f ə aliyy ə tinin fasil ə sizliyin ə t ə minlik yaratmaq istiqam ə tind ə iqtisadi münasib ə tl ə r sistemind ə , ixtisaslaşdırılmış yenidə n bölgü münasib ə tl ə rini xarakteriz ə ed ə bil ən sığorta müdafi ə sin ə h ə r zaman ehtiyac olur. Kapitalın yeni istehsal formalarına investisiyası ilə bağlılıq təşkil edə n v ə m ə nf əə t ə ld ə olunması (v ə ya olunmaması ) il ə ə laq ə li sahibkarlıq risklə rinin, ticar ə t, maliyy ə v ə başqa ə m əliyyatların aparılması zamanı tə r əfdaş tə r ə fl ə r arasında yaranan tə s ə rrüfat f ə aliyy ə til ə ə laq ə li riskl ə ri v ə n ə hay ə t, t ə s ə rrüfat subyektl ə ri irad ə sind ən asılı olmayan b ə db ə xt hadis ə l ə r v ə bu xarakterli hallarla ə laq ə dar olan sığorta riskl ə rinin bir-birind ə n f ə rql ə ndirilm ə si lazımdır. Aydındır ki, t ə s ə rrüfat subyektk ə ri, ona d əymiş zə r ə rl ə rin kompensasiya m ə nb ə yind ə maraqlıdır. Bu da öz növb ə sind ə xüsusi sığorta marağı fakt ının özün ə m ə xsus olmasını şə rtl ə ndirir. Bel ə subyektl ə r əlverişsiz hallarda ona d ə y ə n z ə r ə rl ə r ə qarşı sığorta müdafi ə sind ə h ər zaman maraqlı olur . Sığorta kateqoriyasının iqtisadi mahiyyə tinin onun iqtisadi m ə zmunundan f ə rql ə ndirilm ə si vacibdir. M ə lum oldu ğ u kimi mahiyy ə t daimi, m ə zmun is ə d əyişkə n formada, içtimai-iqtisadi formasiyalar ın hə r birind ə özun ə m ə xsus ə lam ə t ə malik olmaqla sığortanın içtimai-tarixi növl ə rini mü ə yy ə nl əş dirir. Sığortaya verilmiş tə rif onun iqtisadi mahiyy ə tini v ə müasir c ə miyy ə td ə olan m ə zmununu xarakteriz ə edir. Sığorta iş ind ə iqtisadi mahiyy ə t onun ictimai m ə qs ə dl ə ril ə ifad ə edil ə n f ormaları ndan mü ə yy ə n xarakterik funksiyalarla f ə rql ə nir . Funksiyalar ümumi
inkişafın ə sas istiqam ə tl ə rini mü ə yy ə n ed ə rk ə n bu f ə aliyy ə tl ə rd ə n ə ld ə edil ə n g ə lirl ə rin dig ə r sah ə l ə rin d ə inkişafına yönə ltm ə si ölk ə mizin üstünlüyünün v ə inkişafın tə min edilm ə sin ə t ə kan ver ə c ə kdir. 2 İxracyönlü məhsulların istehsal olunmasında elmi -texniki t ə r ə qqinin son nailiyy ə tl ə ri v ə innovativ texnologiyalarından istifadənin genişlə ndirilm ə si ölk ə nin qlobal çağırışlara cavab verməsi baxımından olduqca önə mildir. Az ə rbaycanda ixrac potensialının artırılması beynəlxalq bazar standartlarına cavab verə n r ə qb ə tli v ə g ə lirli m əhsul istehsalından olduqca asılıdır. Rə qab ə tqabiliyy ə tli m əhsulların istehsal edilm ə si is ə qabaqcıl texnologiyaların istehsalda və sosial yenilikl ə rin t ə tbiqini t ə l əb edir. Hazırda aktual hesab edilə n yeyinti m əhsulları keyfiyyə tinin v ə t ə hlük ə sizliyinin t ə min edilm ə si m ə s ə l ə si istehsalat, yaxud da emal prosesl ə rinin bütün m ə rh ə l ə sind ə keyfiyy ə t ə n ə zar ə t sisteminin t ə tbiq edilm ə sini z ə ruri edir. Elmi-texniki t ə r ə qqinin nailiyy ə tl ə rind ən geniş istifadə v ə yeni texnologiyaların t ə tbiq edilm ə si n ə tic ə sind ə mü ə ssis ə l ər istehsal ehtiyatlarından istifadə d ə s ə m ə r əliliyi artırır nə tic ə d ə ə m ə k m əhsuldarlığını yüksə lir, m əhsul istehsalına m ə sr ə fl ər azalır. Hə mçinin s ə naye sah ə l ə ri il ə b ə rab ər, milli iqtisadiyyatın inkişafında vacib rol oynayan kə nd t ə s ərrüfatında da texniki tə r ə qqi mühüm yer tutur. Müasir m ə rh ə l ə d ə istehsal prosesinin kompleks sur ə td ə avtomatlaşdırılması aqrar sektorun s ə naye əsasına keçmə sind ə əsas addımlardan biridir. Bu amil aqrar sektoru m əruz qaldığı təbii faktorların mə nfi t ə sirind ə n d ə mü ə yy ə n q ə d ə r qoruyur. Aydındır ki, kə nd t ə s ərrüfatını tam olaraq sə naye əsasına transfer etmə k mümkün deyildir. Bel ə ki o, t ə bii- iqlim şə raitind ə n qism ə n azad oluna bil ə r. K ə nd t ə s əttüfatında sə nayel əşdirilmə t ə dbirl əri, istehsalın avtomatlaşdırılma sə viyy ə sinin yüks ə ldilm ə si əlverişsiz təbii iqlimin vurduğu ziyanları qismən azaldır. Aqrar sektorda m əhsul istehsalının artımı bir çox emaledici sə naye sah ə l ə rind ə inkişafa v ə istehsal edil ə n m əhsulların qlobal bazarlara çıxış imkanlarını artırır. Ölkə mizin k ə nd t ə s ərrüfatı üzrə potensialından tam istifadə edilm ə m ə si bu istiqam ə td ə diqq ətin artırılmasını tə l ə b edir. 3. İqtisadi subyektlə rin mü ə yy ə n m əhsul istehsalında ixtisaslaşması sə viyy ə sinin qaldırılması istiqamə tind ə t ə dbirl ə rin h ə yata keçirilm ə si ölk ə mizin xarici iqtisadi
5.	Контроль за своевременным прохождением курсов повышения квалификации сотрудниками учреждения.	Специалист по кадрам	выполнено
6.	Своевременное и качественное оформление трудовых договоров (эффективный контракт) на вновь принятых и дополнительных соглашений к трудовым договорам об изменении условий труда. Внесение в трудовую книжку записей о приеме, переводе, увольнении, поощрении в соответствии с трудовым кодексом.	По мере поступления работников	Специалист по кадрам	выполнено
7.	Оформление и подача в Пенсионный фонд документов сотрудников ОГБУСО «ПГПВ в р.п.Языково» о назначении пенсии по старости и по инвалидности, а также льготных пенсий.	По мере поступления запросов	Специалист по кадрам	выполнено
8.	Своевременная подготовка и отправка отчетов о потребности в работниках и по квотированию в ЦЗН	Ежемесячно	выполнено
9.	Подбор и комплектование кадровой службы ОГБУСО «ПГПВ в р.п.Языково» через подачу объявлений в СМИ, центр занятости Карсунского района.	Ежемесячно	Специалист по кадрам	выполнено
10.	Составление и утверждение графика отпусков сотрудников на год. Ведение журнала учета отпусков (очередных, учебных, без сохранения заработной платы). Регистрация отпуска в личной карточке.	До 14 декабря ежегодно Постоянно Постоянно	Специалист по кадрам	выполнено
11.	Составление и оформление документов в архиве (описи по годам и т.д.).	В течение года	Специалист по кадрам	Не выполнено отсутствие
digər struktur bölmələri fəaliyyət göstərə bilər. Ali təhsil müəssisəsinin strukturunda onun profilinə uyğun istehsal, klinika, elmi tədqiqat, yaradıcılıq, müəssisə və təşkilatları yaradıla bilər. Ali təhsil müəssisəsinin strukturu onun elmi şurası tərəfindən müəyyənləşdirilir (filiallar istisna olmaqla) və təhsil müəssisəsinin rəhbəri (rektoru) tərəfindən təsdiq edilir. Ali təhsil müəssisəsinin struktur bölmələrinin fəaliyyət dairəsi və funksiyaları ali təhsil müəssisəsinin nizamnaməsində öz əksini tapır. Ali təhsil müəssisəsinin struktur bölmələri tədris prosesi və elmi tədqiqat işlərinin təşkilində, onun həyata keçirilməsində bilavasitə iştirak edir, ali təhsil müəssisəsinin elmi şurasının qərarlarını, rektorun əmr və sərəncamlarını yerinə yetirirlər. Struktur bölmələrinin rəhbərləri (filiallar istisna olmaqla) ali təhsil müəssisəsinin rektoru tərəfindən təyin olunurlar.

- 1.23. Ali təhsil müəssisələrinin bəzi struktur bölmələri hüquqi şəxs statusuna malik ola bilərlər.
- 1.24. Dövlət təhsil müəssisəsi qanunvericiliyə və öz nizamnaməsinə uyğun olaraq, ölkənin və xarici dövlətlərin ərazisində (Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin razılığı əsasında) filiallar açmaq hüququna malikdir.

Ali təhsil müəssisəsinin filialları öz funksiyalarını müstəqil olaraq həyata keçirirlər. Filialın fəaliyyətinin idarə edilməsi ali təhsil müəssisəsinin və filialın nizamnamələrinə uyğun həyata keçirilir. Filialın yaradılması, ləğv edilməsi, adının dəyişdirilməsi və onun yerləşdiyi ünvan barədə rekvizitlər ali təhsil müəssisəsinin nizamnaməsində öz əksini tapır. Filialın rəhbəri (direktoru) ali təhsil müəssisəsinin vəsatəti əsasında təsisçi tərəfindən təyin edilir.

- 1.25. Ali təhsil müəssisələrində təhsil dövlət hesabına və (və ya) ödənişli əsaslarla həyata keçirilir. Azərbaycan Respublikasında xüsusi təyinatlı (hərbi, milli təhlükəsizlik və s.) təhsil müəssisələrində təhsil dövlət hesabına həyata keçirilir.

1.26. Ali təhsil müəssisəsi təhsil, tərbiyə və elm mərkəzi kimi, nizamnaməsinə uyğun aşağıdakı vəzifələri yerinə yetirir:
m ə d ə niyy əti şüurunun yerləşdiyi təşkilatlarda sahə araşdırmasının edilməsi uyğun variant kimi fikirl əşilə bil ə r.

#### 1.2 Liderliy ə yanaşmalar və liderlik modell ə ri

Liderlikl ə ə laq ədar yanaşmalar, tə m əl olaraq dörd ana qrupda toplanmışdır:

- ✓ Xüsusiyy ə tl ər yanaşması
- ✓ Davranış yanaşmaları
- ✓ Situasiya(situasion) yanaşmaları
- ✓ Müasir yanaşmalar.

Liderlik mövzusunda ortaya çıxan ilk ə h ə miyy ə tli n ə z əri yanaşma, xüsusiyyə tl ə r yanaşmasıdır. Bu nə z ə ri konsepsiya, liderlikd ə, lider olan adamın fə rdi xüsusiyy ə tl ə rinin arasında çox yaxın ə laq ə l ər qurmaqdadır. İlk ə vv ə ll ə r, lider olan f ə rdl ə rin bu xüsusiyy ə tl ə ri il ə doğulduqları iddia edilmiş lakin zamanla liderlik xüsusiyyə tl ə rinin t ə hsil yolu il ə d ə qazanıla bilə c ə yi v ə ya inkişaf etdirilə bil ə c ə yi q əbul edilmişdir. Xüsusiyy ə tl ər yanaşması istiqamə tind ə yaxşı bir liderin xüsusiyyə tl ə rini t ə yin etm ə k m ə qs ə dil ə, bir çox iş reallaşdırılmış, bunların nə tic ə sind ə liderin sahib olması lazım olan xüsusiyy ə tl ə r üz ə çıxarılmışdır.Onların arasında nə zar ə t qabiliyy ə ti, z ə ka, q ə rar ver ə 3 bilm ə , özün ə inam kimi faktorlar olduğu ifadə edilmişdir. Davranış yanaşmaları, xüsusiyyə tl ər yanaşmasının liderlik analizi, çox dayaz və daraldıcı istiqamə tl ər daşıması nöqtə sind ə, araşdırmaçılar və t ədqiqatçılar tə r ə find ə n liderl ə rin f ə rdi xüsusiyy ə tl ə ri üz ə rind ə konsentratları ,onların necə davrandıqlarına və n ə etdikl ə rin ə sıxlaşmağa başlamaları nə tic ə sind ə inkişaf etdirilmişdir. Bu qaydanın tə m ə l m əzmunu, liderin şə xsi xüsusiyy ə tl ə rind ən çox, davranışlarını meydana gə tirm ə kd ə dir. Bu s ə b ə bd ə n, liderl ə tamaşaçılarının ə laq ə l ə ri, liderin xüsusiyy ə tl ə ri üz ə rin ə deyil, r ə ftar v ə davranışlarının qrup tə r ə find ə n q ə bul edilib-edilm ə m ə si üz ə rin ə yaşayır. Bu
#### Secondary/Multidisciplinary AFNR Pathways that Align with AS

Section 8: Agribusiness Systems (ABS) ........................................................................................................... 135

A secondary or multidisciplinary AFNR pathway, often integrating standards or cumulating from coursework from the AFNR animal, plant, natural resources, and power systems pathways—encompassing the study of agribusinesses and their management including, but not limited to, record keeping, budget management (cash and credit), business planning, and sales and marketing. Students completing a program of study in this pathway will demonstrate competence in the application of principles and techniques for the planning, development, application, and management of agribusiness systems in AFNR settings.

Section 9: Food Products and Processing Systems (FPP) ................................................................................ 151

A secondary or multidisciplinary AFNR pathway—often integrating standards or cumulating from coursework from the AFNR animal and plant systems pathways—encompassing the study of food safety and sanitation; nutrition, biology, microbiology, chemistry, and human behavior in local and global food systems; food selection and processing for storage, distribution, and consumption; and the historical and current development of the food industry. Students completing a program of study in this pathway will demonstrate competence in the application of principles and techniques for the development, application, and management of food products and processing systems in AFNR settings.

Section 10: Biotechnology Systems (BS) ........................................................................................................ 174

A secondary or multidisciplinary AFNR pathway—often integrating standards or cumulating from coursework from the AFNR animal, plant, and natural resources pathways—encompassing the study of using data and scientific techniques to solve problems concerning living organisms with an emphasis on applications to agriculture, food, and natural resource systems. Students completing a program of study in this pathway will demonstrate competence in the application of principles and techniques for the development, application, and management of biotechnology systems in AFNR settings.

Minnesota AFNR Frameworks Section 4 – Animal Systems (AS) – Page 20
Aşağıdakı mə lumatlar 58 v ə 59 nömr ə li suallara aiddir:

Şahbuz şirkə ti 01 Yanvar 20X8-ci il tarixind ə $160 000 öd ə m ə kl ə Şəmkir şirkətinin kapitalının 90% - ə sahib oldu. H ə min tarixd ə Şəmkir şirkətinin bölüşdürülməmiş mə nf əəti $50 000, NEİP -in ə dal ə tli d ə y ə ri is ə $45 000 d ə y ə rind ə idi. İl ə rzind ə, Şahbuz hesab faktura də y ə ri $120 000, ilkin d ə y ə ri is ə $70 000 olan m əhsulu Şə mkir- ə satdı. İlin sonu, Şə mkir- ın anbarında mə hsulun 30%- ı qalırdı. 31 Dekabr 20X8 -ci il tarixind ə Şə mkir il ə rzind ə aldığı mala gör ə $11 000 Şahbuz şirkə tin ə borcludur . Satınalınma tarixində Şəmkir şirkətinin balansında olan torpağın ə dal ə tli d ə y ə ri onun balans d ə y ə rind ən $13 000 artıq idi. Hər 2 şirkə tin 31 Dekabr 20X8-ci il tarixind ə bit ə n hesabat ili üçün maliyy ə hesabatlarının icmalı verilmişdir:

31 Dekabr 20X8-ci il tarixin ə MVHH	Şahbuz	Şə mkir
$000	$000
Uzunmüdd ə tli aktivl ə r	2 040	200
Şəmkir şirkə tin ə investisiya	160	-
Uzunmüdd ə tli maddi aktivl ə r	1 880	200
Cari aktivl ə r	1 540	195
Mal-material	500	120
Debitor borc	650	40
Bank v ə kassa	390	35
C ə mi aktivl ə r	3 580	395
Kapital	2 400	300
S əhm kapitalı	2 000	100
Bölüşdürülməmiş mə nf əə t	400	200
Cari öht ə likl ə r	1 180	95
Kreditor borc	910	30
Vergi	270	65
Kapital v ə öhd ə lik	3 580	395

- 58. Şahbuz qrupunun 31 Dekabr 20X8 -ci il tarixin ə MV haqqında konsolidə edilmiş hesabatında aktivl ə r hiss ə sini hazırlayın (geniş izahatlar verilm ə lidir)
- 59. Şahbuz qrupunun 31 Dekabr 20X8 -ci il tarixin ə MV haqqında konsolidə edilmiş hesabatında Kapital v ə öhd ə lik hazırlayın (geniş izahatlar verilm ə lidir)
- 60. Araz şirkə ti 3illik internet xidm ə ti qarşılığında laptoph ə diyy ə edir. Laptopun ayrıcasatış qiymə ti 450 dollar, xidm ə t is ə aylıq 30dollardır.

H ə mçininAraz 1yanvar20X4-cüil tarixind ə müqavil əbağlamışdır. Müqavil ə müdd ə ti 24ay,qiym ə ti is ə 6 milyon manatdır. 30 sentyabr 20X4-cü il tarixind ə ç əkilmiş x ə rcl ə r 1,8 milyon manat v ə bundan sonra layih ə nin bitm ə si üçün gözl ə nil ə n x ə rcl ər 2,4 milyon manatdır. 20 sentyabr 20X4 -d əAraz müştə risind ə n 1,9milyonmanatöd əniş q ə buletdi,buöd əniş hesab- fakturadakı tamm ə bl əğ idi.

## T ə l ə b olunur:

- • 15 Müştə ril ə rl ə müqavil ə l ə r üzr ə g ə lirl ər standartına ə sas ə n birinci il üzr ə internet xidm ə tind ə n • 15 Müştə ril ə rl ə müqavil ə l ə r üzr ə g ə lirl ər standartına ə sas ə n birinci il üzr ə internet xidm ə tind ə n hansı m ə bl əğdə g ə lir tanımalıdır? (5 bal)
- • sentyabr 20X4-cü il tarixind ə Araz hansı m ə bl əğdə müqavil ə aktivi tanımalıdır? (5 bal) • sentyabr 20X4-cü il tarixind ə Araz hansı m ə bl əğdə müqavil ə aktivi tanımalıdır? (5 bal)
- 61. Kürmü ə ssis ə si sahib olduğu Xtör ə m ə mü ə ssis ə sinin aktivl ə ri aşağıdakı kimidir:

min manatla Bina 950
idar ə çilik, t ə hsil v ə s ə hiyy ə sistemind ən tutmuş maliyyə , infrastruktur kimi müxt ə lif sah ə l ə ri ə hat ə edir. M ə s ə l ən, Dünya Bankı ilə respublikada m ə cburi köçkünl ərin yaşayış v ə ziyy ətinin yaxşılaşdırılması istiqamə tind ə bir sıra layihə l ər icra edilmişdir. Layih ə l ə r ç ə rçiv ə sind ə indiy ə kimi m ə cburi köçkünl ər üçün 1520 km yol inşa, yaxud b ərpa edilmiş, 388 km uzunluğunda elektrik xə tti, 12 km qaz x ə tti, 370 km su x ə tti ç əkilmiş, 213 yaşayış binası əsaslı surə td ə b ərpa edilmiş, 160 mə kt ə b t ə mir edilmişd ir [42]. S ə hiyy ə sektorunda Dünya Bankı ailə h əkimi konsepsiyasının tə tbiq edilm ə sin ə , s ə hiyy ə sah ə sind ə çalışanların akkreditasiyasına, sə hiyy ə mü ə ssis ə l ə rind ə s ə m ə r əliliyinin artırılmasına, sə hiyy ə xidm ə tl ə rinin müasirl əşdirilmə sin ə d ə st ək vermişdir. Sə hiyy ə y ə d ə st ə k n ə tic ə sind ə Şə ki v ə Ağdaşda 2 yeni xə st əxana tikilmiş, 4 kə nd x ə st əxanası təmir edilmiş, 8 ilkin tibbi yardım ocağı təmir edilmiş, Şəki şə h ə rind ə perinatal m ə rk ə z t əmir edilmiş, elə c ə d ə 7000 -d ən artıq sə hiyy ə işçilə rin ə t ə liml ər keçirilmişdi r. Pensiya v ə sosial yardımların tə min edilm ə sind ə effektivlik v ə şəffaflığın artırılması üçün Dünya Bankının də st ə yi il ə Az ə rbaycanda 2005-ci ild ə yeni Pensiya haqqında Qanun qəbul olunmuş, 2006 - cı ildə is ə Ünvanlı Dövlə t Sosial Yardımı Proqramıqəbul edilmişdir. Dünya Bankı bu sahə d ə insan resurslarının potensialına də st ə k göst ə rm ə k vasit ə sil ə ə m ək bazarı proqramlarının icra edilm ə sin ə başlanmışdır. Bank 2016 -2030-cu ill ə r üzr ə ölk ə d ə Çoxsektorlu M əşğulluq Strategiyasının hazırlanmasında yardımçıolmuşdur. Bu strategiya yeni iş yerlərinin açılması, ə m ə k m əhsuldarlığının artırılmasını ə hat ə edir. Əmə k bazarının də st ə kl ə nm ə si m ə qs ə dil ə 4 yeni regional m əşğulluq mə rk əzi yaradılmış - dır. Dünya Bankı tə r ə find ə n n ə qliyyat sektorunun müasirl əşdirilmə si istiqam ə tind ə d ə layih ə l ə r h əyata keçirilmiş bu sektora 1,8 milyard dollardan artıq investisiya c əlb edilmişdir. Nəqliyyat sektoru iqtisadiyyatın diversifikasiyası üçün ə h ə miyy ə tli olan ölk ə daxili v ə beyn ə lxalq ə laq ə l ə rin gücl ə ndirilm ə si, qlobal bazarlara çıxışın tə kmill əşdirilmə si, el ə c ə d ə qeyri- neft sektorunun inkişafı ilə
-Az ərbaycanın iqtisadi baxımdan rə qab ə tqabiliyy ə tli ölk ə kimi qlobal bazarlarda iştirakına dair tə klifl ə r verm ə k. T ədqiqatın predmeti: Azərbaycanın iqtisadiyyatının inkişafında xarici iqtisadi amill ə rin öyr ə nilm ə si, t ə hlili v ə g ə l ə c ə k perspektivl ə rin mü ə yy ən olunması t ədqiqatın predmetidir. Dissertasiya işinin obyektini bilavasitə ölk əmizin iqtisadi inkişafında xarici iqtisadi amill ə rin t ə dqiq edilm ə si t əşkil edir. T ədqiqatın nə z ə ri-metodoloji əsasları: Dissertasiyanın yazılmasıda xarici iqtisadi amill ə rin iqtisadiyyatda roluna dair elmi v ə n ə z əri yanaşmaların, ə sas anlayışların və terminaloji sistemin analizi metodlarından, müxtə lif s ə n ə dl ə rin müqayis ə li v ə empirik t ə hlilind ə n, el ə c ə d ə t ə crübi ə h ə miyy ə t ə malik olan bilikl ə rin t ə tbiq edilm əsinin analizi metodlarından geniş istifadə olunmuşdur. T ədqiqatın informasiya bazası.: Dissertasiyanın yazılmasında mövcud sahə d ə n ə z ə ri fikirl ə rd ə n, xarici dövl ə tl ə rin, el ə c ə d ə Az ərbaycanın dövlət qurumlarının elektron hökum ət portallarında tə qdim edil ə n materiallardan, ölk ə mizin müvafiq sah ə d ə r ə smi statistik m əlumatlarından istifadə edilmişdir. T ədqiqatın elmi yeniliyi: T ə dqiqat prosesind ə dissertasiyanın elmi yeniliyini xarakteriz ə ed ən aşağı sadalanan nə tic ə l ər alınmışdır:

- - Xarici iqtisadi amill ə rin ölk ə l ərin iqtisadi inkişafında rolu analiz edilmiş, b ə zi ölk ə l ə rin (xüsusil ə, Çin) iqtisadi artımında xarici iqtisadi amillə rin ə h ə miyy ə ti araşdırılmışdır;
- - Xarici iqtisadi amill ə rd ə n s ə m ə r ə li istifad ə edilm ə kl ə Az ərbaycanın qlobal bazarlarda s ə m ə r əli iştirakı istiqamə tl ə ri mü ə yy ə nl əşdirilmişdir;
- - Qeyri-neft sektorunun ölk ə iqtisadiyyatında ə h ə miyy ə ti t ə hlil edil ə r ə k xarici iqtisadi f ə aliyy ə td ə iştiraki ilə bağlı perpektivlə r mü ə yy ən edilmişdir.
- - Az ərbaycanın beynə lxalq kooperasiya ə laq ə l ə rind ə iştirakı istiqamə tl ə rin ə dair t ə klifl ə r ir əli sürülmüşdür.

T ədqiqatın praktiki ə h ə miyy ə ti: Dissertasiyada ölk əmizin iqtisadi inkişafı ilə ə laq ə dar müsb ə t t ə crüb ə v ə probleml ər araşdırılmışdır və bu araşdırmalardan