## MÜHAZİRƏ III V

## SƏHİYYƏNİN İDARƏ OLUNMASI. SƏHİYYƏ NAZİRLİYİNİN QURULUŞU VƏ VƏZİFƏLƏRİ. BÜDCƏDƏNKƏNAR TİBB İDARƏLƏRİ ŞÖBƏKƏSİ. SƏHİYYƏ SİSTEMİNDƏ MARKETİNQ VƏ MENECMENT FƏALİYYƏTİ Səhiyyənin idarə olunması

Ölkəmizdə Azərbaycan Respublikasinın Qanunvericiliyi nə, Səhiyyə Nazirliyinin YUNİSEF - lə birgə apardığı eksperimental modelləşdirmə işlərinin müsbət nəticələrinə, milli və bəşəri dəyərlərə istinad edən səhiyyəmizin inkişaf konsepsiyasında bazar iqtisadiyyatı ilə bağlı Azərbaycan səhiyyəsində idarəetmənın yeni strukturunun və təşkilati prinsiplərınin yaradılması ön plana çəkilmişdir. Idarəetmə elmi XX əsrin əvvəllərində meydana gəimiş - dir. O, kompleks elmlərarası inteqrasiyanın məhsulu olub ida - rəetmə prinsiplərini, metodologiyasını, qanunlarını və texno - logiyasını öyrənir. Səhiyyə sistemi sosial xidmət sferalarından biridir. Sə - hiyyənin idarə olunması idarəetmənin başlıca obyekti olan iq - tisadiyyatdan kənarda duran tibbi xidmətin - sosial sferanın idarə olunması sahəsinə aiddir. Sosial idarəetmə dedikdə, davranışların, insanlararası qarşıhqlı (interpersonal) münasi- bətlərin, xidmətlərin, xüsusən ictimai münasibətlərin, bir söz - lə, sosial proseslərin idarəolunması nəzərdə tutulur. İstər iqtisadiyyatın və istərsə də sosial sfera sahələrinin idarə olunması idarəetmə nəzəriyyəsinə əsaslanır. İdarəetmə nəzəriyyəsinin əsasını müxtəlif sosial sistemlərdə elm, siyasət və praktikanın vəhdəti təşkil edir. Bu məsələlər öz əksini oriji - nal bi r şəkildə V.Q. Afanasyevin «Cəmiyyətdə elmi idarəet - mə» əsərində tapır. İdarəetmə müstəqil bir elm olduğu üçün özünəməxsus təşkilati əsasları vardır. İdarəetmənin prinsipləri aşağıdakılardı: 1. Demokratik mərkəziyyət prinsipi. Bu zaman demo - kratiyanın, geniş aşkarlığın, planlı başlanğıcın və mərkəzləşdi - rilmiş rəhbərliyin optimal birliyi, harmonik qarışığı nəzərdə tutul ur. Beiə haida həm şaquli və həm də üfüqı idarəetmədəki tabeçilik xətti yaddan çıxarılmamalıdır. 2. Elmi əsaslandırma prinsipi. İdarəetmə elmi vərdiş və zövqdən asrlı olmayaraq xüsusi dinamizmə malik ictimai - iqtisadi formasiyanın konkret tarixi şəraitdə fəaliyyət göstərən elmi idrak prosesinə əsaslanır. Elmilik prinsipi idarəetmə el - minin mahiyyətindən yaranır. 3. Qanunçuluq prinsipi. Bu idarəetmənin hüquqi əsas - lara malik olması deməkdir. səhiyyənin hüquqi əsasİarı aşağh dakı səpgidə və istiqamətlərdə öz əksini tapmışdır: - Əsas Qanunda (Konstitusiyada); - Prezidentin fərmanlarında; - Nazirlər Kabinetinin qərarlarında, göstərişlərində və təlimatlarında; - Səhiyyə Nazirliyinin əmrlərində, göstərişlərində və tə - limatlarında. 4. Demokratik idarəetmə prinsipi. Burada cəmiyyətin, kollektivin, şəxsiyyətin maraq, istək və mənafeləri üst - üstə düşür. Bu o deməkdir ki, idarəetmə prosesi rəhbər elitanın im - tiyazı deyil, xalq kütlələrinin geniş yaradıcılıq fəaliyyətinin əsas komponentidi r. 5. Sözlə işin vahidliyi və ya vəhdəti prinsipi. Səhiyyədə idarəetmə səhiyyə sisteminin funksiyasıdır. Səhiyyə sistemi isə özünün strukturuna, funksional xüsusiyyə - tinə görə mürəkkəb, açıq və dinamik bir sistemdir. Çünki o, daima inkişafda və dəyişmədə olan xalq təsərrüfatının digər sahələri ilə çoxcəhətli əlaqədədir. Səhiyyədə idarəetmə - səhiyyənin dinamik və propor - sional inkişafını təmin edir, müvafiq gələn strukturu mühafizə edir, səmərəli fəaliyyət rejimi yaradır, əhalinin sağlamlığını qo - ruyan, eləcə də bu amala xidmət edən məqsəd və vəzifələri göstərən proqramı elmi cəhətdən hazırlayıb əməli cəhətdən reallaşdırır.