Maxsus valeologiya hayoti uchun xavfli, alohida turdagi t a'sirlar, inson Maxsus valeologiya hayoti uchun xavfli, alohida turdagi t a'sirlar, inson valeologiya sog'lig'iga ta'sir etuvchi ekstrimal omillar va ushbu omillarni xavfsizlantirish mezonlarini tadqiq etadi, bunday omillar ta'siri natijasida salomatlikni saqlash va qayta tiklash vositalarini aniqlaydi. Maxsus valeologiya «Hayot faoliyati xavfsizligi asoslari» fan i bilan bevosita bog'liq. tabiiy omillarning va tabiatdagi antropogen o'z garishlar Ekologik valeologiya valeologiya natijalarining inson salomatligiga ta'sirini tadqiq etadi, m'liqni saqlash maqsadi bilan bog'liqlikda tashqi muhit sharoitlarini varatish borasidagi inson faoliyatini o'rganadi. Tabiatning tabiiy r ivojlanishiga insonning aralashuvi ular o'rtasida, shuningdek, inson o rganizmida, uning biologik taraqqiyot mahsuliga ega bo'lishida ko' plab ziddiyatlarni keltirib chiqaradi. Shu bilan birga, valeologiya, bir tomondan, atrof- muhitning inson sog'lig'iga ta'sir etish xarakterini o'r ganish, boshqa tomondan esa, sog'lomlik nuqtai nazaridan tashqi muhitning qulay sharoitlarini yaratishda inson xulqi bilan bog'liq lavsiyalarni ishlab chiqishi zarur. Shunisi diqqatga sazovorki, biosferadagi hamma masalalar o'zaro bog' liq. Insoniyat - biosferaning uncha katta bo'lmagan qismigina xolos. Shu bilan birga, Homo sapiens faqat insongina ong va aqlga egadir - (ongli (aqlli) odam). Aql insonni hayvonot olamidan ajratdi, imga katta kuch-qudrat ato etdi. Inson asrlar davomida muhitga muvofiq-lashmaslikka harakat qildi, aksincha, uni o'ziningtirikchiligi in liun qulaylashtirdi. Insoniyat nihoyat anglab etdiki, uning barcha laoliyati atrof- muhitga bevosita ta'sir ko'rsatadi, biosfera holatining yomonla- shuvi esa, barcha tirik mavjudotlar, shuningdek, inson uchun ham o'ta xavflidir. Insonning atrof- muhitni har tomonlama o'rganishi uni quyidagi natijaga olib keldi: «Sogiiq ~ bu faqatgina kasalliklarning yo'qligi bo'lib qolmay, balki jismoniy, psixik va ijtimoiy baxt-saodatdir. Salomatlik bu - bizga nafaqat tug'ilganda tortiq etilgan tuhfa, balki bizning yashayotgan shart -sharoitlardan kelib chiqib orttirgan sarmoyamizdir». Hozirgi vaqtda insonning xo'jalik faoliyati biosfera ifloslanishining asosiy manbai bo'lib qolmoqda. Tabiiy muhitga katta miqdordagi gazsimon, suyuq va qattiq holdagi ishlab chiqarish chiqindilari tushayapdi. Chiqindilar, turli xil kimyoviy moddalar tuproq, suv va havoga tushadi; ekologik zvenolar bo'yicha bir zanjirdan ikkinchisiga o'tib borib, oxir -oqibatda inson organizmiga tushadi. Tabiiy muhitda zararli moddalar juda turli-tumandir. O 'z tabiatiga ko'ra konsentratsiyalar inson organizmida turli xil salbiy oqibatlarni keltirib chiqaradi. Zaharli moddalardagi uncha ko'p bo'lmagan konsentratsiyalar qisqa vaqtda ta'sir ko'rsatib, bosh aylanishi, ko'ngil aynishi, tomoq qichishi va yo'talni keltirib chiqaradi. Katta miqdordagi toksin moddali konsentratsiyalarni inson organizmiga tushishi esa xotiraning yo'qolishi, kuchli zaharlanish va hatto o'limga olib keladi. smog Misollarda keltirilgani kabi holatlar yirik shaharlarda atmosferada (asosan AQSh, Evropa va Yaponiyaning yirik sanoat shaharlarida tutun, qurum, kul zarralari, chang, yoqilg'i bug'i kabilar aralashmalardan iborat zaharlangan havo) yoki sanoat korxonalaridagi zaharli moddalarning tasodifiy portlashi natijasida sodir bo'ladi. Organizmning zaharlanishga nisbatan reaksiyasi individual o'ziga xosliklar: yosh,