Bu voqiyliklarning oqibati o'laroq mil. av.gi III- II asrlarda O'rta Osiyoda tub sotsial - iqtisodiy va siyosiy o'zgarishlar yuz berdi. Qadimgi Farg'onada mahalliy kadxudotlar, vispati va zantupati mavqeidagi hokimliklar siyosiy uyushmasidan iborat Davan davlati tarkib topdi. Shimolda Yunon- Baqtriya davlatiga oppozitsiyada bo'lgan Qang' davlati tuzildi. Qang' davlati etnik va xo'jalik tarkibiga ko'ra, yarim o'troq, yarim ko'chmanchi sug'diy va turkiy qabilalarning davlati edi, ya'ni O'rta Osiyo hududlarida ikki xil tilda (turkiy va sug'diy) so'zlashuvchi qabilalarning ilk bor tarkib topgan davlati edi. Bu tarixiy fakt o'zbek xalqi etnogenezini o'rganishda juda muhim omil hisoblanadi. Qang' davlatini tashkil topishi munosabati bilan turkiy etnik guruxlarning O'rta Osiyo ikki daryo oraligiga kirib kelishi yanada jadallashdi. Shuningdek, sug'diy etnik qatlamni esa Sirdaryo quyi havzalaridan sharqiy mintaqalarga jadal kirib borishlariga keng imkoniyatlar ochildi. Endi Sirdaryoning o'rta va quyi havzalari sug'diy va turkiy qabilalari chegarasi bo'lmay qoldi. Turkiy etnik guruxlar (hunnlar) migratsiyasining jadallashuvi tufayli ilk o'rta asrlarga kelganda bu ikki til sohiblari chegarasi Sirdaryodan Amudaryo o'rta havzalariga ko'chdi. Bu esa VII -VIII asrlarga kelganda O'rta Osiyo ikki daryo oraligi va uning tevarak -atrof rayonlarida turko- sug'diy etnomadaniy maydonning shakllanishiga olib keladi. Antik davri o'zbek etnogenezini o'rganishda muhim muammolardan yana biri - bu Dayuechji qabilalarini O'rta Osiyoning ichki rayonlariga, ayniqsa uning janubiy mintaqalarga kirib borishi bilan bog'likdir. Tarixda yuechjilarni eroniy tilli qabilalar sifatida o'rganib kelindi. Ammo, ularning Sharqiy Turkistondan (turkiy til dunyosidan) chiqib, Davan, Ustrushona va Sug'diyona viloyatlarini oralab, dastlab shimoliy Baqtriyani, so'ng Janubiy Baqtriya va to Shimoliy Hindistongacha kirib borganlarida, ular turkiyda so'zlashganlar va Mavoraunnahr aholisining etnik tarkibida turkiy etnos ulushi sezilarli darajada bo'lgan. Ammo, bu zamin ijtimoiy va siyosiy hayotida eroniy til muhiti hali o'zining etakchilik mavqeiga ega edi. Shu bois, kushonlarni til jihatidan eroniylashishi tabiiy edi. Da- yuechjilar dastlab Baqtriyada kushon davlati bo'lib birlashgunlariga qadar (100 yil davomida) o'z ona tillarida so'zlashgan bo'lishlari mumkin. Ammo, ularning mahalliy aholi bilan iqtisodiy, madaniy va etnik aloqalari ustun eroniy til muhiti sharoitida, ularni asta-sekin eroniylashishlariga olib kelganligi tarixiy haqiqatdir. Baqtriyada tashkil topgan kushonlar davlati mamlakatni boshqarishda qadimdan davom etib kelayotgan mahkamachilik va uning ellinlar ta'sirida mukammallashgan tizimi bilan uyg'unlashib, yuechjilarni eroniylashida katta rol o'ynaydi. Shu bois, Kanishka bohtariy tilni davlat tili deb e'lon qilgan, maxkamachilikda yunon yozuvi o'rniga bohtariy yozuvini qo'llashga farmon bergan, pullar kushon podsholari, Baqtriya xudolari rasmlari bilan zarb etila boshlagan. Kushonlar ajdodlari tilini unutib, bohtariylashgan (eroniylashgan) bo'lsa ham, o'z kelib chiqishlarini unutmaganlar. Rabatak ibodatxonasi yozuvida Kanishka o'zi va ajdodlarini oriy ekanligini eslab o'tadi. Bu fikrimizni to'g'ri ekanligidan dalolat beradi. Yozma manbalarda O'rta Osiyoning qadimgi turkiy etnoslari haqida etarli ma'lumotlar bizgacha etib kelmagan bo'lsada, ammo, arxeologik materiallar antik davrida bu o'lkada turkiy etnik guruxlar bo'lganligidan guvohlik beradi. Masalan, yuqorida ta'qidlaganimizdek, Qang' davlati doirasida, uning markaziy mintaqalari- Sirdaryoning o'rta havzasida, Toshkent vohasida yangi etnos- qang'ar elati tarkib topa boshlaydi. Uning etnik asosini mahalliy sug'diylar va Sirdaryo bo'yi turkiy qabilalari tashkil etardi. Ular tarkibiga hunnlarni kirib kelishi turkiy etnos qatlamini qalinlashuviga olib keladi. Ana shu kurama etnosning moddiy madaniyati 'qovunchi madaniyati' nomi bilan fanda o'rin olgan. Qovunchi madaniyati yodgorliklari birinchi bor 1934 yilda G.V.Grigorev tomonidan topilgan. Hozirgi kunda qovunchi arxeologik kompleksi Toshkent vohasining yuzdan ortiq yodgorliklarida uchraydi. Bu degani, qovunchi madaniyati aholisi voha bo'ylab keng tarqalgan. Ular Qovunchitepadan tashqari Chordara, Kanka, Qavardan va boshqa qator yodgorliklarda uchraydi. G.V.Grigorev o'z davrida qovunchi madaniyatini ikki bosqichga: ya'ni qovunchi 1 va qovunchi - 2 ga bo'lib o'rgangan. Keyinchalik B.A.Litvinskiy va A.I.Terenojkinlar qovunchi