Ximiyaviy kontratseptiv vositalarga gramitsidin pastasi, kontratseptiv (sham), kontratseptin (tabletka) va galoskorbinlar kiradi. Bular jinsiy aloqadan 15 minut avval qo'yiladi. Bachadonga turli eritmalarni purkash ham shunday usullarga kiradi. Buning uchun sirka choy qoshig'iga I litr qaynatilgan suvda eritiladi), salitsil kislotasi choy ( 2 ( 1 qoshig'i litr qaynatilgan suvda eritiladi), kaliy permanganat choy qoshig'iga %li 1 ( 1 2 1 litr qaynatilgan suv aralashtiriladi) kabilarni tayyorlash mumkin. Jinsiy aloqani awalroq uzib qo'yish ham kontratseptiv vositalarga kiradi. Hayz ko'rish sikliga qarab aloqa qilish esa fiziologik usul hisoblanadi. XBOB YOD TANQISLIGI KASALLIKLARI - ASR MUAMMOSI XX asr oxiri va XXI asr boshlarida jahon hamjamiyati insoniyat kelajagidan xavotirga tusha boshladi, negaki barchamiz salomatlikning ko'zga ko'rinmas dushmani - yod tanqisligi tufayli yuzaga kelayotgan inson aqliy qobiliyatining buzilishiga guvoh bolib turibmiz. Yod tanqisligi kasalliklari insonning eng ko'p tarqalgan, yuqumli bo'lmagan xastaliklari sirasiga kiradi. Yer sharining kamida bir yarim milliard aholisi xavfli o'choqda yashab kelmoqda. JSST (Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti) ma'lumotlariga qaraganda, yod tanqisligi tufayli 800 million aholi qalqonsimon bez (endemik buqoq)ning kattalashishidan, 45 millioni esa - aqliy zaiflikdan aziyat chekmoqda. Yod qalqonsimon bezning me'yorida faoliyat olib borishi, gormonlarni sintezlashtirish va barcha a'zo hamda tizimlarning rivojlanishiga ta'sir ko'rsatuvchi asosiy mikroelemcnt hisoblanadi. Yod yetishmovchiligi inson salomatligiga bir necha yo'nalishlar bo'yicha zarar etkazadi, uning eng jiddiy oqibatlaridan biri miyaning me'yorida rivojlanishining buzilishi hisoblanadi. Yod tanqisligi yaqqol ko'zga tashlanadigan ayrim hududlarda minglab odamlar aqliy zaiflikning eng og'ir darajasi boMmish - kretinizmdan aziyat chekmoqdalar. Ayni paytda yod tanqisligi holatini nazorat qilish bo'yicha Xalqaro kengash (ICCIDD) tuzilgan. Mazkur tashkilotning o'tgan o'n yil ichida yod yetishmovchiligining xavfi haqidagi bilimlarni tarqatishi, uning oqibatlari va tuzni yodlashtirishdek sodda usullar vositasi bilan xavfni bartaraf etish maqsadlarini ko'zlab olib borgan ulkan sa'y - harakallari tufayli dan ziyod davlatlar kelishgan holda harakat qilib, oziq-ovqat va uy 100 hayvonlarining ozuqasiga qo'shishga moljallangan barcha tuzlarning yodlashtirilishini amalga oshirishga nuivaffaq bo'lindi. Yod tanqisligi holatining asosiy sabablari - sotuvda sifatli yodlangan osh lii/ming mavjud boMmasligi, shuningdek, guruhiy profilaktikada qo'llash uchun ishlatiladigan yod preparatlarining kamyobligi hisoblanadi. Buning oqibatida aholi o'rtasida buqoqni ommaviy prolilaklika qilish ishlarida uzilishlar sodir bo'lmoqda. Oali|ousimon bez a'zolar faoliyati, jumladan, reproduktivlik (nasldoi hk) vazifasini ham boshqarib turadi. Buqoq xastaligiga duchor bo'lgan ayollarda ko'pincha hayz ko'rish siklining buzilishi, bepushtlik va boshqa anomal holatlar kuzatiladi. Ma'lumki, homilador ayol ratsionida yod yetishmasligi homiladorlikning uch oyi mobaynidayoq bo'lg'usi bolaning miyasi to'laqonli rivojlanmasligiga olib keladi. Natijada bunday bolalar aqli zaif bo'lib dunyoga keladilar.