A.S.Omonjulov 'Issiq' yozuvi turkiy yozuv ekanligiga shubxa qilmaydi. Biz ham shu fikrdamiz. E.V.Rtveladze 'noma'lum yozuv' tilini aniqlash muayyan etnosni yozuv atributikasiga uzil -kesil tuzatishlar kiritadi. Har holda 'noma'lum yozuv'ni tarqalish geografiyasi ham uni yuechji qabilalariga mansubligiga shubxa uyg'otmaydi deydi. Darhaqiqat, bu yozuv O'rta Osiyoning janubiy- sharqiy qismi va Afg'onistonning shimoliy g'arbida shakllangan ko'rinadi. Yozuv yodgorliklarining tarqalish mintaqasi 'Issiq' qo'rg'oni rayoni va Ettisuvdan janubda to Hindiqushgacha va sharqda shimoliy Afg'onistondan g'arbda to Sharqiy Turkmanistongacha yoyilgan. Faoliyat doirasi mil. av.gi III asrdan to milodiy VIII asrgacha bo'lgan davrni o'z ichiga oladi.

########## 7 mavzu. O'zbek etnosining antropologik tipi va u dastlab tarkib topgan makon va zamon

Hozirgi kunda O'rta Osiyo hududlarida yashab turgan mahalliy aholining siymosini o'rganish, birinchi navbatda ularning bosh chanogini biologik va antropologik jihatdan o'rganish tufayli ularning antropologik tiplari aniqlagan. Ular asosan 3 tipni tashkil etadi. Masalan, qog'oq, qirg'iz va qoraqolpoqlar asosan 'janubiy sibir' tipiga kiradilar, tog'li tojiklar, turkmanlar esa 'zakaspiy' tipining vakillaridir. Hozirgi zamon o'zbeklari va voha tojiklari 'o'rta Osiyo ikki daryo 1 oraligi ' tipiga kiradilar . Bu tiplarning har biriga alohida tavsif beradigan bo'lsak, ularning yuz tuzilishlari kuyidagicha ta'riflanadi: 1). Janubiy sibir tipi mo'g'ul bashara irqqa mansub: ko'zlari qisik, yuzlari yumaloq, tanasi oq sariq malla, puchuk burun, panjalari qalta, jussalari mayda, bosh chanogi braxikefal (dumaloq). Bepoyon dashtliklar, ot-ulov, tuya ularning jonu-dili; erkin, ozod hayot turmush tarzi bilan suyagi qotgan. 2). Zakaspiy tipi mutadil tabiiy-geografik muhitda shakllangan evropeoid irqiga mansub: bodom ko'z, peshonalari keng, yuzi uzunchoq, qirra burun, iyagi kichik, bosh chanogining tuzilishi dolixokefal (uzunchoq), jussasi yiriq.. Bu tip mahalliy aholining eng qadimgi sharqiy o'rta er dengizi tipi bilan turkiy evropeoid tiplari qarishuvidan tashkil topgan. Uning tarkibida sharqiy o'rta er dengizi tipining ta'siri kuchli. 3).'O'rta Osiyo ikki daryo oraligi tipi' asosan evropeoid irqining variantlaridan birini tashkil qiladi. Uning tarkibi mahalliy tub joyli aholining sharqiy o'rta er dengizi tipiga qarashli protoevropeoid tipi bilan qarishuvidan tarkib topgan. 'O'rta Osiyo ikki daryo oraligi tipi'ning asosiy belgilari: ko'zlari qo'y ko'z, tanasi bug'doy rang, yuz tuzilishi dumaloqroq, yuz chanoqlari biroz bo'rtib chiqqan, iyagi oval shaklda, sochlari qora, bosh chanogi braxikefal (dumaloqroq), jussasi o'rtacha. Mavzuimiz talabiga ko'ra bizni qiziqtirgan tip - 'O'rta Osiyo ikki daryo oraligi tipi' bo'lib, bu tip antropologik olimlar yuqorida aytib o'tganimizdek, hozirgi zamon o'zbeklari va vaho tojiklariga xosdir. Dastlab o'zbek va tojiklarga xos tip sifatida antropolog Yarxo 'Pomir - Farg'ona' tipini taklif qildi. Ammo, hozirgi zamon o'zbeklari antropologik jihatdan vaho tojiklari bilan bir bo'lsada, ammo, ular antropologik tip jihatidan Pomir tojiklaridan farq qilardi. O'rta Osiyo antropologiyasining chuqur bilimdonlari L.V.Oshanin va V.V.Ginzburglar o'z tadqiqotlarida hozirgi zamon o'zbeklari bilan vaho tojiklari bir tipni tashkil etishlarini isbotladi va bu tipni 'O'rta 2 Osiyo ikki daryo oraligi tipi' deb atadilar . Pomir tojiklarini esa zakaspiy tipiga kiritishni taklif qildi. Ammo 'O'rta Osiyo ikki daryo oraligi tip'ining tarkib topish zamoni va makoni masalasida mutaxasist olimlar uzoq yillar baxslashishda davom etadilar. Akademik antropolog V.P. Alekseev 'O'rta Osiyo ikki daryo oraligi tipi'ni tarkib topishi Janubiy Sibirning bronza davri qabilalari bilan bog'lashni taklif qiladi. Ammo, janubiy Sibir dashtlarida bronza davri yodgorliklaridan topilgan antropologik materiallar garchi tip jihatidan O'rta Osiyo ikki daryo oraligi tipiga yaqin populyatsiya (genetik yaqinlik) bersada, ammo, Janubiy