ma'lumotlariga asoslanib, Movarounnahrning qishloq va shaxarlarida yashovchi axoldining kupchiligini eftalitlar tashkil kilganligini kayd kilgan edilar. Demak, V-VI asrlarda eftalitlar va xionitlarning asosiy qismi turgun yashagan; ularning jangovor kismlari yarim ko'chmanchi va yarim o'troqlikda xayot kechirib, an'anaviy chorvachilik bilan bir vaqtda dexqonchilik bilan shug'ullanganlar. Movarounnahrning siyosiy boshqaruvi avval xionitlar kulida bulib, V asrning birinchi yarmida kuchaygan eftalitlar kuliga utadi. Shu asr davomida eftalitlar Sug'diyonani, Toxaristonni, Sharqiy Turkistonni va Sirdaryoning o'rta oqimlarini egallaydi. Markaziy Osiyoda yirik eftalit davlati vujudga keladi. Ammo uning xukmronligi uzokka bormaydi. VI asrning 60-yillarida turk xokonligini zarbidan eftalit davrida emiriladi. Urni kelgandi shuni aloxida uqtirib o'tish joizki, bir kancha tadqiqotchilar eftalitlarni turkiy xalqlar ekanligini tan olmasdan kelganlar. Bundan maksad Movarounnahrning asosiy xalqi utmishda eron tilli bo'lganligini uqtirish edi. Ammo tarixiy manbalarni sinchiklab o'rganigan kishi masalaga bu yusinda, bir tomonlama yondoshish xato ekanligini tushunib olish kiyin bulmasa kerak. Eftalitlar maglubiyatga uchragandan keyin, ularning asaosiy qismi Movarounnahrda va unga yaqin mintakalarda yashagan edilar. Ularning fakat ayrim guruxlari (asosan, yarim ko'chmanchi guruxlari) Afgoniston va Xindiston xududiga kuchib utgan edilar. Eftalitlarning ayrim guruxlari tarixchi-geograf Gardiziyning yozishicha, Xurosonda xam yashagan. Movarounnahrda qolgan eftalitlar shu xududda yashayotgan qang'arlar bilan kushilib, tub erli turkiyzabon etnik katlamga singib ketgan. Bularning avlodlari uz etnik nomlarini bizgacha saklab qolganlar. O'zbek va turkman xalqining tarkibida XX asr boshlariga abdal etnonimi mavjudligi buning dalili bula oladi. Abdal etnik guruxi boshkird xalqi ichida xam mavjud bo'lgan . boshkirdlar tarkibidagi abdallar milodiy II- IV asrlarda g'arbga siljigan eftalitlarning eng keyingi avlodlari bulishi kerak. Ma'lumki, VI asr o'rtalarida Oltoy, Janubiy Sibirda, Ettisuvda, Sharqiy turkistonda joylashgan bir necha qabilalar birlashishi natijasida turk xokonligi tashkil topadi. qisqa vaqt ichida turk xokonligi kuchayib, Markaziy Osiyoning katta qismini , jumladan Movarounnahrni egallaydi. VI asrning 80-yillarida turk xokonlari Eron Sosoniylari ustidan galaba kozonib Xuroson viloyatining bir kancha xududlarini zabt etadilar. Ammo bu vaqtinchalik edi. Eron bilan turk xokonliklari orasidagi chegara Amudaryo bulib qolgan edi. g'arbda esa turk xokonliklar Volga va Kora dengiz soxillariga kushin totib borib, 576 yili Kerch shaxrini, 581 yili esa Xurosonni va boshqa bir kancha shaxarlarni kulga kiritib uz xukmronligini urnatdilar. Turk xokonliklari davrida (VI- VIII) o'rta Osiyoning markaziy mintakalariga (Toshkent voxasi, Zarafshon, Kashkadaryo voxalari, Surxondaryo, Farg'ona vodiylari) va Xorazm zaminiga turkiy qabilalar kuplab kelishadi, ularning aksriy kupchiliklari shgu xududlarda turgunlashib qolganlar. VI-VIII asrlarda Movarounnahr va Xorazm axolisini etnik tarkibini quyidagicha tasavvur kilish mumkin:

- a) qadimdan dexqonchilik va xunarmandchilik va tijorat bitlan shug'ullanib kelayotgan fors - eron tilli Sug'diylar, xorazmiylar va boshqalar) dexqonchilik, xunarmandchilik va savdo -sotik bilan kun kechirib kelayotgan turkiyzabon axoli. Bu axoli yuqorida kayd kilganimizdek, o'troqlashib qolgan qang'arlar, xionitlar, eftaoitlar va turk xokonliklari davriga kelib turug'unlashib qolgan bir necha boshqa qabilalar;
- v) yarim o'troq va yarim ko'chmanchi bulib yashayotgan turkiy tilli va fors -eron tilli etnik guruxlar. Bu guruxlar asosan voxa atroflarida, tog' oldi kirlarida yashab dexqonchilik bilan bir vaqtda chorvachilik bilan shug'ullanib kelganlar;

g) ko'chmanchi, turkiy tilli qabilalar. Bular cho'llarda va tog' oldi rayonlarda yashab asosan chorvachilik bilan shug'ullanib kelganlar. Markaziy Osie xalqlari etnogeneziga turkiy kavmlarning ta'siri (VP -X asrlar). Yuqorida keltirilgan Movarounnahr va Xorazm axolisi etnik tarkibidan kurinib turibdiki, bu xududlarda qadim-kadimdan buen ikki til turkumidagi (fors-eron va turkiy) xalqlar enma-en va aralash yashab