madaniyati madaniyati mintaqalarigacha kirib boradilar . Bugungi kunda Tazabog'yob etnosiga tegishli yodgorliklar O'rta Osiyoning barcha hududlarida uchraydi (Rasm 23). Sobiq Sho'rolar davri tarixshunosligida Andronovo madaniyati aholisining tili masalasida qachonkim, 'Veda' va 'Avesto' kabi eng qadimgi muqaddas kitoblarning tili hozirgi zamon Ovro'pa xalqlarining tillari bilan qarindosh ekanligi ayon bo'lgach, ular, ya'ni Andronovo 15 madaniyati aholisi hindu- ovro'pa tillarida so'zlashganlar, degan g'oya fanda paydo bo'ldi . Natijada, tarixda XI asrdan boshlab 'Dashti Qipchoq' nomi bilan mashhur bo'lgan 'Buyuk turk cho'li'ning Tog'li Oltoydan boshqa hududlarida turkchilikka o'rin qoldirilmadi. Sho'rolar davri tarixshunosligida hindu - ovro'palilarning ilk vatanini qidirish boshlandi. Hindu-Ovrupa nazariyasi tarafdorlari orasida ularning ilk vatani sifatida (nazariyatchilarning oxirgi farazi) O'rol tog'ining janubi -sharqiy hududlari qabul qilindi. Chunki, bu hududlarda miloddan oldingi II ming yillikning birinchi yarmiga doir yodgorliklarda arxeologik qazishmalar o'tkazilib, ulardan Andronovo madaniyati chorvador qabilalarining badavlat harbiy aslzodalariga tegishli ashyoviy dalillar topildi. Hindu- Ovro'pa nazariyasiga ko'ra, ana shu badavlat aslzoda harbiylar hindu- ovro'palilar atalib, ularning bir qismi miloddan oldingi II ming yillikning ikkinchi yarmida iqtisodiy- xo'jalik talablaridan kelib chiqib, o'zlarining ilk vatanlaridan janubga tomon yurish qiladilar. Ularning bir qismi Hindiqush tog' tizmalaridan oshib, Shimoliy Hindiston tomon o'tib, u joylarning ibtidoiy dehqon jamoalari ustidan siyosiy va harbiy hukmronlikni o'rnatib, asta -sekin mahalliy aholi bilan qorishib, ular tarkibiga singib ketadilar. Ularning ikkinchi qismi esa Eron tog' oldi hududlarida qolib ketadilar. Ular ham Shimoliy Hindistonga kirib borgan xukmron o'zga etnik guruhlar sifatida asta- sekin mahalliy aholiga aralashib, qorishib, ularning til muhiti ta'sida eroniylashib ketadilar. Ular Ovro'pa va Sovet davri tarixiy lingvistikasida dastlab 'varvarlar', so'ng 'oriylar' deb ataldi. Shu bois, Eronning eng qadimgi tarixida 'Oriyona' mamlakati etnotoponimi paydo bo'ldi. Mana shu kontseptsiya asosida sho'rolar davri tarixshunosligida Andronovo madaniyati qabilalarining tili eroniy tillar oilasiga tegishli, degan tushuncha paydo bo'ldi. Mana shu tushuncha ta'sirida S.P.Tolstov qadimgi Xorazmda yashagan Tozabog'yob madaniyati sohiblarini Andronovo madaniyati aholisi bilan bir xalq ekanligiga ishonch hosil qilib, tozabog'yobliklarning tili ham eroniy tillar oilasiga mansub edi, degan xulosaga keladi. Arxeologik tadqiqot natijalariga qaraganda, bepoyon Qipchoq cho'lining tub aholisi ushbu zaminning tabiiy- geografik sharoitiga ko'ra, bronza davridan boshlab ko'chmanchi chorvachilikka o'ta boshlagan. Ularga tegishli yodgorliklar G'arbiy Qozog'istonda, O'rol tog'i tizmalarining janubi- sharqiy qismida, O'rol daryosi tevarak - atrofidagi dashtlarda, janubda Amudaryoning o'rta havzasigacha, sharqda Baykalgacha yoyilgan bo'lib, shu geografik kenglikning Markaziy va Sharqiy Qozog'iston, Tog'li Oltoy, Ob, Tobol, Enisey daryolari havzalarida, butun Janubiy Sibir hududlarida keng tarqalgan. Qadimgi Xitoy yozma manbalarida mana shu hududlarda miloddan oldingi III-II ming 16 yilliklarda prototurkiy qabilalari yashaganligiga ishora qilinadi . Ammo, sobiq sovet davri tarixshunosligida Andronovo madaniyati aholisi hindu- ovro'palilar sifatida qaralib kelingani bois, turkshunoslik fanida prototurkiy etnik qatlamning Andronovo madaniyati qabilalari bilan bog'lash mumkin bo'lmadi. Chunki, sobiq Sho'rolar davri mafkurasining tazyiqida hech bir kimsaga bunday fikrni o'rtaga tashlash nasib etmadi. Shunday fikrlash yo'lida qilingan dastlabki harakatlar esa, hindu- ovro'pa nazariyasi ruhida sug'orilgan sovet olimlari jamoasi orasida mashara qilishgacha borib etdi.