ularning shakllanishida, erli xalqlar va tevarak- atrofdan ko'chib kelgan xalqlar har xil nisbatda o'z 12 aksini topgan' . Bundan o'zbek xalqi ham mustasno emas. Shunday ekan, hozirgi O'zbekiston hududlarida qadimdan yashab kelayotgan o'zbek xalqining ilk ajdodlari asosan ikki til -turkiy va eroniy tillar turkumidagi qabila va elatlar bo'lib, ularning uzoq asrlar davomida aralashuvi, qorishuvi jarayonida XI- XII asrlarga kelib o'zbek elati xalq bo'lib shakllandi. Bulardan tashqari, uzoq davom etgan etnogenetik jarayonlar davomida, tarix taqozasiga ko'ra, o'zbek xalqi tarkibiga qaysi bir nisbatda yunonlar, arablar, mo'g'ullar va boshqa o'zga etnik guruhlar ham kelib qo'shildi va uning etnik asosiga singib bordi. Kamida 2,5 ming yillik etnogenetik tarixiy davr ichida o'zbek xalqi qabila holatidan uyushgan xalq darajasiga o'sib chiqadi. Unga xos omuxtalashgan moddiy va ma'naviy madaniyat shakllandi, xalq xunarmandchiligining turpa xil yo'nalishlari, ayniqsa kulolchilik o'zining yuksak cho'qqisiga ko'tarildi (Rasm 26). Mana shu davr ichida ajdodlarimiz bir necha etnomadaniy bosqichlarni bosib o'tadi. Har bir bosqichda elatga xos etnik omillar va belgilar birin-ketin shakllanib boradi. Yuqorida etnogenetik jarayonlar bilan bog'liq nazariy va ilmiy -metodologik ishlanmalar, ya'ni etnik omillar va belgilar ko'rib chiqildi. Bular etno -hududiy birlik, etno- iqtisodiy xo'jalik birligi, etno- madaniy birlik, antropologik tip birligi, til birligi, o'zlikni anglash birligi, etnik nom birligi, siyosiy uyushma (politicheskaya konsolidatsiya) birligi va boshqalardir. Bular, bir vaqtda, birdaniga sodir bo'lmadi, balki sekin -asta, bosqichma-bosqich yuz berib bordi. Mana shu ilmiy nazariy kontseptual qarashlardan kelib chiqib, o'zbek xalqining shakllanish bosqichlari belgilandi. O'zbek xalqi etnogenezining birinchi bosqichi -boshlanishi bronza davriga borib taqaladi. Arxeologik materiallar tahliliga ko'ra, bu bosqich miloddan avvalgi II ming yillikning o'rtalaridan to Makedoniyalik Iskandarning O'rta Osiyo hududlariga kirib kelishiga qadar bo'lgan davrni o'z ichiga oladi. Bu davr, o'z navbatida, qator tarixiy voqeliklar bilan xarakterlanadi. Qachonkim, Buyuk turk cho'lining (Evroosiyo cho'llarining) chorvador aholisi hayotida ot, xo'kiz, tuya va eshakdan transport vositasi sifatida foydalanishga o'tilgach, dasht aholisining o'z chorva podalari uchun yangidan- yangi yaylovlar qidirib, janub va g'arbga tomon migratsiyasi boshlanadi. Shu munosabat bilan bir guruh dasht aholisi miloddan avvalgi II ming yillikning ikkinchi yarmida (bronza davri) O'rta Osiyoning shimoli -sharqiy tomonidan Amudaryoning quyi havzalariga kirib keladi. Ungacha bu zaminda Kaltaminor madaniyati (neolit davri) va Suvyorgan madaniyati (eneolit va bronza davri) aholisi yashab kelar edilar. Yangi etnik guruhlarning moddiy madaniyat izlari ilk bor S.P.Tolstov tomonidan 1938 yilda Amudaryoning Oqcha daryo o'zanidan tortilgan Tozabog'yob kanali atroflaridan topib o'rganildi. Qadimgi Xorazm tarixining bilimdoni S. P. Tolstov bu yangi etnik guruhga tegishli yodgorliklarni 'Tozabog'yob madaniyati' deb ataydi. U ushbu arxeologik madaniyat materiallarini sinchiklab o'rganib, 'bu topilmalar erli tub joyli aholining moddiy madaniyatiga o'xshamaydi, ular qandaydir 13 yangi etnosga tegishli' , degan xulosaga keladi. Shu bilan birga, bu topilmalarni atrof mintaqalardan topilgan ashyoviy dalillar bilan qiyosiy o'rganib, aynan shunga o'xshash materiallar janubi- sharqiy O'rol tog' tizmalaridan to Minusinsk pasttekisligining ichki hududlarigacha bo'lgan hududiy kenglikda uchrashini ta'kidlaydi. Ular Buyuk turk cho'lida, ya'ni Evroosiyo dashtlarida o'z chorva podalarini boqib, ba'zida dehqonchilikka qulay joylarda ibtidoiy qo'ltiq dehqonchiligi bilan ham shug'ullanib kelgan cho'l mintaqasi qabilalari bo'lib, arxeologik adabiyotlarda ulardan qolgan yodgorliklar 'Andronovo madaniyati' nomi ostida o'rganilib kelinmoqda. Ular Janubiy Sibir, Tog'li Oltoy, Qozog'iston cho'llari, Qirg'iziston tog' oldi adirlarida keng tarqalgan. Ularning O'rta Osiyoga kirib kelishi bir necha yirik etnik to'lqinlar bilan bog'liq. Dastlab, ular O'rta Osiyoda mahalliy aholi o'zlashtirmagan joylarga joylashib, erli aholi bilan iqtisodiy aloqada bo'ladilar. Ular arxeologik adabiyotlarda «Tozabog'yob», «Qayroqqum», 'Andronovo madaniyatining O'rta Osiyo varianti' nomlari bilan yuritilib kelindi. Keyinroq, ilk temir davrida ham ularning juda katta guruhi kirib kelib, bu mintaqalar tarixida Turon nomini oladi. Endi, ular O'rta Osiyoning qadimgi dehqonchilik