o'rtaga tashlash mumkin. Biroq, 'uz' qabilasining Qipchoq cho'lida boshqa turkiy tilli qabila va qavmlarga etakchilik qilganligi haqida ma'lumotlar uchramaydi. Shu bois, Dashti Qipchoqda o'zbek atamasining kelib chiqishi Sharqiy Qipchoq dashtining barcha turkiy tilli qabila va urug' jamoalariga tegishli bo'lib, bu so'z beklik g'ururi baland qabila beklari bilan bog'liq so'z ekanligi tarixiy haqiqatga yaqindir. Dastlab, aholining aslzoda beklar ijtimoiy tabaqasi o'zlarini 'o'zbeklar' deb atashgan bo'lsa, sekin - asta ularga tobe urug'doshlari ham o'zlarini 'o'zbeklar' deb atay boshlaganlar. Shunday qilib, aynan Sharqiy Dashti Qipchoqda XIII asrning oxirlari va XIV asr davomida 'O'zbeklar mamlakati', 'o'zbeklar' degan etnosiyosiy atamalar paydo bo'ldi. XVI asr boshlarida Shayboniyxon ko'chmanchi o'zbeklarining O'rta Osiyoga kirib kelishi bilan 'o'zbek' so'zi Movarounnahr va Xorazmda paydo bo'lib, u keyinchalik o'zbek xalqi etnonimiga aylandi. Ungacha, Dashti Qipchoqda ko'chib yurgan turk - mo'g'ul qabilalari (arlot, baxrin, burqut, do'rman, iyjon, qtoy, qarluq, mojor, qipchoq, qiyot, qo'ng'irot, qurlovut, mang'it, nayman, nukus, tangut, uyg'ur, markit, qo'shchi, o'tarchi, jot, chimboy, kenagas, uyshun, tuboyi, toymas, echki, tuman-ming, shodbaxtli, shunqorli va boshqalar) orasidan jangovor suvoriylar etishib chiqib, ular dashtning erkin, o'ziga xon, o'ziga bek harbiy guruhlarini tashkil etganlar. Ular XV asr boshlarigacha bepoyon saxroning erkin qushlari, o'ziga bek jangovor harbiylashgan bebosh guruhlari bo'lib, ular o'zlarini erkin va ozod beklardek tutganlar. Yuqorida qayd etganimizdek, XV asrning 20 yillarida, ya'ni 1428 yilda Jo'jixon nabiralaridan biri Abulhayrxon, ana shu saxroi aslzoda-bekzodalardan tashkil topgan harbiy guruhlarni birlashtirib, aslzoda beklarning harbiy davlatini barpo etdi va bu ishda u asosan mang'it qavmlariga tayanadi. Demak, o'zbek atamasi dastlab XIII asr oxirlarida Dashti Qipchoqning 'Oq O'rda' deb atalgan sharqiy qismining harbiylashgan suvoriylar uyushmasiga nisbatan ishlatilgan. Bu erkin, 190 ozod, mustaqil suvoriylar guruhining asosini aslzoda-bekzoda harbiylar tashkil etgan edi . O'sha kezlarda 'O'zbek ulusi'ga Orol dengizining shimoliy qirg'oqlaridan to Irtish daryosining o'rta oqimlarigacha, sharqda Sarisuv va Chu daryolaridan, g'arbda Yoyiq (O'rol) daryosining so'l sohillarigacha bo'lgan erlar qaragan. Shayboniyxonning Movarounnahr va Xorazmdagi hukmronligi uzoqqa cho'zilmadi. 1510 yilda Eron shoxi Ismoil bilan bo'lgan jangda halok bo'ldi. Shayboniy o'limidan keyin mamlakatda parokandalik boshlandi. Xurosonni Safaviylar egallaydilar. Shayboniy avlodlari va ayrim qabila boshliqlari alohida viloyatlarni (Balx, Hisor, Badaxshon, Samarqand, Toshkent va boshqalar) egallab, markaziy hokimiyatga itoat qilmay mustaqil bo'lishga intiladilar. Shayboniy zurriyotlari orasida ham taxt uchun kurash avj oladi. Mana shu janglarda Abdullaxon 2 g'olib chiqib, 1560 191 yilda Buxoro taxtini egallaydi va taxt da'vogarlari va bebosh amirlarga qattiq zarba berib, Buxoroda markazlashgan kuchli feodal davlat tuzishga erishadi. Uning davrida mamlakat rivojlanadi, dehqon, chorvador va hunar ahli orom topadi. U mamlakatni iqtisodiy jihatdan oyoqqa qo'yadi. Biroq, uning o'limidan keyin, uning vorislari mamlakatni boshqarishga ojizlik qildilar. Valiaxd Abdul Mo'min taxtda atigi yarim yilgina o'ltira oldi. U otasining safdoshlari tomonidan o'ldirildi. Buxoro xonligida yana tartibsizliklar boshlanadi. Tashqi vaziyat ham tang holga tushib qolgan edi. Ichki va tashqi vaziyatni kuzatib borayotgan bir guruh qabila boshliqlari va ta'sirchan ulamolar Shayboniy avlodlaridan taxtga yaraqli biror kimsa qolmaganligidan (ularni o'z vaqtida Abdullaxon II tinchitib bo'lgan edi) xonga kuyov o'g'il ashtarxoniy Din Muhammad Sultonni taxtga o'tkazadilar. Shunday qilib, Buxoro tarixida Ashtarxoniylar sulolasi mamlakatni boshqara boshlaydilar. Biroq, ashtarxoniylar xonadonidan biroz durustroq xon chiqmadi, mamlakatda parokandalik, saroy intrigalari, bebosh amirlarning o'zaro majarolari to'xtamadi. Parokandalik ashtarxoniylar sulolasining oxirgi vakili Abulfayzxon (1711- 1747) davrida yanada jadallashdi. XVIII asrning 20 yillarida Balx viloyati Buxoro xonligi tarkibidan chiqib ketdi. Toshkent va Toshkent vohasini qalmiqlar (jungarlar), keyin qozoqlar egallab oldi. Shaxrisabzni kenegaslar, Qarshini mang'itlar, qtoy va qipchoqlar Mirzacho'lni, Farg'onani minglar va yuzlar, Zarafshon