kechagi kashovarzlarning qambag'allashgan qismi -kadivarlar- ersiz ijarachi qo'shchilar qatlami paydo bo'ladi. Kashovarzlarni boyib borayotgan ishbilarman tadbirkor qismi yirik mulk egalariga - dehqonzodalarga aylanadi. Ilk o'rta asrlar davrining dehqonzodasi aslida katta mulk egalari bo'lib, Evropada shu toifa kishilar feodal, ya'ni katta mulk egasi ma'nosini anglatgan. Shuning uchun bu davr tarixda ilk feodalizm davri nomini olgan. Ilk o'rta asrlar O'rta Osiyosining dehqonzodalari mayda mulk egalari -kashovarzlar, ozodkorlar va guvakorlar birgalikda jamiyat ijtimoiy-iqtisodiy hayotining asosini tashkil etganlar, ular jamiyatning asosiy ishlab chiqaruvchi kuchi, jamoalari hisoblangan. Ungacha O'rta Osiyo sharoitida katta mulk egaligi bo'lmagani uchun O'rta Osiyoda quldorlik jamiyati bo'lmagan degan xulosaga kelinmoqda. O'rta Osiyoning qadimgi sug'orma dehqonchilik mintaqalarida bronza davrida paydo bo'la boshlagan kashovarzlar er egaligi va dehqonzodalar jamiyat iqtisodiy hayotining barcha jabhalariga o'z ta'sirini o'tkazadi. Natijada, chorvachilik va xunarmandchilikning barcha jabhalarida, savdo- sotiqda yirik mulk egalari dehqonzodalar va o'rta va mayda mulk egalari - kashovarzlar bilan birgalikda jamiyat iqtisodiy hayotining asosi bo'lib qoldi. Jamiyatda harbiy hokimiyat o'rnatgan turkiy siyosiy kuch esa O'rta Osiyo shimoliy-sharqidan to'xtovsiz turkiy etnik guruxlarni kirib kelishini tezlatadi. Joylarda boshqaruv tizimini turk aslzodalari ta'siriga o'tishi ham mintaqada etnogenetik jarayonlarni rivojlanishiga o'z ta'sirini ko'rsatadi. Oqibat natijada Turon zaminda turkiy etnik qatlamning qalinlashuv hosilasi sifatida bu yurt yozma manbalarda Turkiston deb atalaboshlaydi. Bu tarixiy va etnogenetik jarayonlar nafaqat yozma manbalarda, balki ilk o'rta asrlar davri arxeologik materiallarida ham yaqqol ko'zga tashlanadi. Shunday qilib, milodiy VI asrning ikkinchi yarmida O'rta Osiyoda Turk hokonligi hukmronligining o'rnatilishi bilan bu zaminda turkiy qabilalarning kirib kelishi shu qadar jadallashdiki, oqibatda O'rta Osiyoning shimoliy, shimoliy -sharqiy va shimoliy- g'arbiy viloyatlarida turkiy etnos jamiyatning xukmron etnik qatlamiga aylandi. Sharqshunos olim A.Yu.Yakubovskiyning yozishicha, O'rta Osiyoning Amudaryogacha bo'lgan hududlarida turkiy qabilalar kirib bormagan biror joy qolmagan edi. Darhaqiqat, hokonlikning yaqin 100 yil davom etgan hukmronlik davrida jamiyatning ijtimoiy qiyofasi turkiygo'y etnik qatlamlar foydasiga ishladi. Milodiy III- IV asrdan e'tiboran tarkib topa boshlagan hokimliklar avval mahalliy sulolalar tomonidan boshqarilgan bo'lsa, Turk hokonligi siyosiy maydonga chiqqach, ular turk sulolalari vakillari bilan almashtirila boshlandi. Ba'zi bir viloyatlarda, masalan Janubiy Qozog'iston va Toshkent vohasida mahalliy hokimliklar deyarli turkiylar qo'liga o'tib ketgan edi. Bu hol, yozma manbalarda taqidlanishicha, O'rta Osiyoning markaziy va janubiy viloyatlariga ham yoyilgan edi. VIII asr boshlarida arablar O'rta Osiyoni juda ko'p talofatlar berish evaziga bosib olgandan keyin ularning oldida qator muammolar paydo bo'ldi. Birinchidan, erk sevar mahalliy aholi arablarga osonlikcha jon bermadi. Arablar turkiy sulola hukmdorlaridan farqli o'laroq, mamlakatni boshqarishni o'z qo'llariga olishga intildilar. Mahalliy hokimliklarning o'z hududiy doirasida mustaqil ichki va tashqi siyosat olib borishlariga qattiq qarshilik ko'rsatib, hokimiyatni halifalik qo'lida to'plashga intildilar. Natijada, Movaraunnahr va Xurosonda birin -ketin bosqinchilarga qarshi umum xalq harakati, qo'zg'olonlar boshlanib ketdi. Ikkinchidan, arablar mintaqa hududlarida ildiz ortgan turkiy hukmron siyosiy vaziyatga barham berish siyosatini olib bordilar. Chunki, jangavor turkiy qabilalarning Movaraunnahrga gurux- gurux bo'lib kirib kelishini keti ko'rinmas edi. Ularni Movaraunnahrga kirib kelishini to'xtatish va mintaqaning yagona xo'jayini bo'lib olish uchun arablar Movaraunnahr shimoliy-sharqiga joylashgan dehqonchilik vohalari chegaralari bo'ylab mudofaa devorlarini quraboshladilar. Uchinchidan, O'rta Osiyoning otashparast zardushtiylik diniy muhiti sharoitida aholining barcha tabaqalari bir tan bo'lib, g'ayri din arablarga qarshi kurashganlar. Bu kurashlar tepasida elning obro'yli dehqonzoda va diniy rahnomolari turardilar. Shuning uchun arablar dastlab mahalliy aholining barcha tabaqalariga dushman sifatida qarab, nafaqat zardushtiy mubodlarini, balki mahalliy aholining badavlat aslzodalarini ham qirg'in - barot qila boshladilar. Aslzoda- dehqonzoda Barmakiylar xonadoni bu siyosatning qurboni bo'lgan edi. Arablarning bu siyosati ham o'z samarasini bermagach, endi ular mahalliy aslzoda - dehqonzodalar bilan til topish yo'lini qidira boshladilar. Bu masalada birinchi qadamni xalifalikning sharqiy viloyatlari noibi Ma'mun ibn Xorun ar -Rashid boshlab berdi. U mahalliy Toxiriylar va