shakllantiruvchi omillar ga Gening ob'ektiv omillarni - xudud birligi, ijtimoiy-iqtisodiy struktura yaxlitligi ni kiritadi. Bular uning fikricha etnik munosabatlar va etnik o'z - o'zini anglashni yuzaga keltiradi. Etnograflar L.P.Loshuk, P.K.Kozlovlar etnik birlikning shakllanishida til - muxim shart deb xisoblaydilar. Ular tilni nafaqat etnosning belgisi deb, shuningdek muxim etnosni shakllantiruvchi omil xam deb biladilar. Ularning fikricha, til etnik belgigina bo'lib, ko'pchilik etnograflar tilni etnosni shakllantiruvchi omil deb xisoblamaydilar. Etnik belgilar ichida etnik o'z - o'zini anglashga aloxida e 'tibor beriladi. V.Movrodinning fikricha, xalqni 2 narsa belgilaydi: til birligi va shu tilda gaplashuvchi xalqlarning o'z - o'zini anglash birligi. Sh uni xam ta'kidlash lozimki, etnik belgilar xam ikkiga bo'linadi: 1) etnosni shakllantiruvchi; 2) ikkilamchi. Ikkilamchi belgilarga etnosni o'z - o'zini anglashi (va u bilan bog'liq o'z - o'zini nomlashi) ushbu belgi etnogenezning tugallanish jarayonida paydo bo'lib, axolining etnik bulinishini aniqlashda muximdir. Etnogenezni o'rganishda geografik, iqtisodiy va davlat -siyosiy omillarni o'rganish xam muximdir. Shunday qilib, etnogenezni o'rganishda etnik belgilar va etnosni shakllantiruvchi omillarga aloxida e'tibor berish zarur. Bu narsa etnogenetik tadqiqotlarda to'g'ri yo'l tanlash imkoniyatini beradi.

4-asosiy savol: Turli fan ma'lumotlariga kompleks yondashish. 4-asosiy savolning bayoni: 4- holat. Etnogenez jarayonlarini o'rganishda zaruriy shart hisoblangan turli fan ma'lumotlariga kompleks yondashish. Etnogenez muammolarini echishda paleoantropologiya, arxeologiya, etnografiya, yozma yodgorliklar, lingvistika va epigrafika fani ma'lumotlaridan foydalanishni bilish lozim. Ularning o'ziga xosliklarini va bir - biriga bo'lgan munosabatlarini bilish kerak. Antropologiya ma'lumotlari - ma'lum xududdagi qadimgi xalqlar uzviyligi xaqida ma'lumot beradi. Shuningdek, antropologiya turli etnik guruh aralashish natijalarini aniqlaydi. Arxeologiya - madaniyatni xarakterlovchi ma'lumotlarni etkazadi. Madaniyatda yangi elementlarning paydo bo'lganligini bildiradi. Shuningdek, arxeologiya - etnogenezning rivojlanish bosqichlarini, uning shakllanishi boshlangan davrdan to bugungacha bo'lgan davrni aniqlaydi. Etnik jarayonlarni o'rganishda arxeologiya va antropologiya xamda yozma manbalar yaqindan bog'liqdir. Masalan, etnik aralashuvlar jarayonini o'rganishda arxeologiya materiallari paleoantropologiya tadqiqotlari bilan korrektirovka qilinadi. Yoki, aksincha, antropologiya fani qo'lga kiritgan materiallar yoshi arxeologik tadqiqotlar yordamida aniqlansagina, ilmiy axamiyatga ega bo'ladi. Etnik birliklarni ajratishda arxeologiya yakuniy kriteriy bo'la olmaydi. Ayniqsa ilk davrlar (masalan, bronza) uchun. Shunday qilib, arxeologiya fani ma'lumotlari antropologiya va yozma manbalar bilan mustaxkamlanadi. Axolining bir etnik birligiga taalluqliligi to'g'risidagi arxeologik ma'lumotlarni paleoantropologiya va yozma manbalar bilan mustaxkamlangandagina ilmiy qiymatga ega bo'ladi. etnografika va yozma manbalar etnogenezni o'rganishda qimmatli ma'lumotlar beradi. Til-etnosning asosiy belgilaridan xisoblanadi va etnik birlikning shakllanishida muxim rol o'ynaydi. Uning asosida insoniyatning yozuvlar paydo bo'lgangacha bo'lgan davrida etnik munosabatlar tarixi xaqida fikr yuritish mumkin. Tilni tarixiy taqqoslash va tipologik o'rganish nafaqat uning qanday shakllanganligini, shuningdek tillar orasidagi genetik aloqalarni aniqlash imkonini beradi. Shu sababli xam o'zbek xalqi etnogenezini o'rganishda lingvistik tadqiqotlarning axamiyati muximdir. Etnogenez muammolarini o'rganishda etnografik ma'lumotlar muxim o'rin tutadi. Ular moddiy va ma'naviy madaniyatdagi an'analarning uzviy bog'liqligini kuzatish imkonini beradi.