bo'g'ini bo'g'ini bo'lib, XI - XII asrlarda Farg'ona vodiysining tog'li hududlariga kelib o'rnashib qolgan . Bobir Andijonning tog'li hududlarida chag'roqlardan tashqari ashpor va turk urug'lari chorvachilik 131 bilan shug'ullanib kelishlarini tilga oladi . Ular Bobur qo' shinlarini ot va chorva mollari bilan ta'minlab turganlar. Umuman, Temuriylarning harbiy yurishlarida ot, chorva mollari va qo'shimcha qo'shin bilan ta'minlab turganlar. Bu davrda qo'shinni zotli otlar bilan ta'minlab turish juda zarur bo'lgan. Zotli otlarni faqat yilqisi ko'p chorva bilan shug'ullangan qavmlar berar edi. Amir Temur bunga alohida e'tibor bergan. Amir Temur qaramog'idagi 40 aymoqning 12 tasi: barlos, tarxon, jaloyir, arlot, arg'un, tulkichi, dulday, mo'g'ul, sulduz, to'gay, qipchoq, totorlar Sohibqironning ishonchli harbiy gvardiyasi hisoblangan. Ularning har biri yilqisi ko'p chorva yaylovlariga egalik qilganlar. Armiyaning asosiy qismlari ham shu qavmlardan tuzilgan. O'zbek xalqining tarkibiga mo'g'ul tilli aholining turkiylashgan guruhlari ham kirgan. Ular asosan Dashti Qipchoqda yashar edilar. Ularning ayrimlari XIV- XV asrlarda o'zbek nomi bilan emas, balki o'z qabila va urug' -aymoq nomlari ostida Movarounnahrga kirib kelgan edilar. XVI asr boshlaridan ularning soni Movarounnahrda ko'paydi. Ularning bir qismi mahalliy aholi ta'sirida o'troqlashadilar va Movarounnahrning barcha turkiy aholisi qatori, o'zlarini turk yoki turk - chig'atay deb ataydilar. Bu esa ularning hayotida ham keskin o'zgarishlar yuz berganligidan dalolat beradi. Ana shular hisobiga o'zbek xalqining antropologik tipida mo'g'ul qiyofa etnik guruhlar paydo bo'ladi. Ammo, ular XI - XII asrlarda shakllangan o'zbek xalqiga xos braxikefal evropeoid tipni, ya'ni 'O'rta Osiyo ikki daryo oralig'i tipi'ni tubdan o'zgartirib yubora olmaydilar. Sharofuddin Ali Yazdiy 'Zafarnoma'sida Movarounnahr va unga tutash hududlarda joylashgan turk va mo'g'ul etnoslarning joylashuvi bo'yicha qimmatli ma'lumotlar keltiriladi. Yuqorida, ba'zi bir qabila va urug'larning joylashishi, migratsiyasi, etnik tarkibi va Amir Temur va temuriylar saltanatiga sadoqat ila xizmati haqida tegishli ma'lumotlar keltirildi. Ushbu asarda Markaziy Osiyoning sharqiy qismida, ya'ni Mo'g'ulistonda jata, mo'g'ul, dug'lat, baxrin, kerait, makrit, arkanut kabi mo'g'ul qabilalari yashaganligi qayd etiladi.Ulardan katta qismi mo'g'ullar istilolari davrida O'rta Osiyoga kirib kelib, qolib ketgan. Masalan, qo'ng'irotlar Xorazmga o'rnashib, hokimiyatni boshqargan. Mo'g'ul qabilalarining katta qismi, masalan, bahrin, mang'it kabi o'zbek urug'lari Dashti Qipchoqda qolib hayot kechirishgan. Ammo, bu o'lkalardagi ustuvor turkiy muhit, oqibat natijada, ularni til jihatidan turkiylashishiga olib kelgan. Sharofiddin Ali yazdiyning 'Zafarnoma'asarida Movarounnahr va Xuroson hududlarida, hatto shimolda Volga daryosining kuyi havzalariga qadar cho'zilgan sarhadlarda joy, suv, shahar, tog' va dovonlarning turkiyda qarluq lahjasida nomlari keltiriladi. Bu esa XIV- XV asrlar turkiy til (eski o'zbek tili) keng 132 tarqalganligidan dalolat beradi . Ushbu nashrga so'zboshi yozgan mualliflar Zafarnomani turkiyga ag'darilib, Istanbulda Muhammadali al -Buxoriy tarjimasi asosida chop etilgan (1519 yil) ushbu nushasining tili aynan eski o'zbek tilining ajoyib bir namunasi, deb qayd qiladilar, shuningdek, bu til qarluq, qipchoq va o'g'uz elementlarini o'z ichiga olgan, ... uni haqli ravishda o'zbek tili 133 deymiz , deydi. Haqiqatda bu til XIV-XVI asrlarda nafaqat Movarounnahrda, balki Volganing 134 kuyi oqimidagi Tsaritsindan (Volgagrad) to Sind daryosi havzasigacha oraliqda tarqalgan edi . Yazdiy 'Zafarnoma'sida etnoslarning Amir Temur davlatidagi ma'muriy -hududiy holati haqida ham qimmatli ma'lumotlar beriladi. Ushbu asarni u yoki bu etnik guruhning bu zaminda mavjudligi haqida tasavvur hosil qilish uchun, ularning taniqli vakillarini siyosiy faoliyatini o'rganishning o'zi ham katta ahamiyat kasb etadi. Masalan, jaloyirlarda - Boyazid jaloyir, Bahrom jaloyir; apardi qabilasida- Zindahalim; sulduz urug'ida - Bayon sulduz va uning o'g'li Shayx Muhammad, Pir Ali sulduz; yasvuriylarda-Xizr Yasvuriy, Hoji Mahmudshoh yasvuriy, Sulaymon Yasvuriy; arlot urug'ida - Pirimshoh arlot, Muayyid arlot mashhur sanalgan. Bu shaxslardan ba'zilari amir- lashkarboshi unvoniga ega bo'lib, muayyan hududda o'ziga mansub urug' -qabila yoki elatni