## O'ZBEK TILI FANI O'QUV DASTURI (2-, 4-, 6-,7-sinf) UQTIRISH XATI

Ta'lim boshqa tillarda olib boriladigan umumiy o'rta ta'lim maktablarining o'zbek tili fanidan 2 -9- sinflari o'quv dasturi o'quvchilarda kompetensiyalarni shakllantirishga yo'naltirilgan Davlat ta'lim standartining A1, A1+, A2, A2+ darajasi talablari asosid a tuzilgan. Ushbu ta'lim bosqichlari bitiruvchilari Davlat ta'lim standartining mazkur darajalari uchun qo'yilgan talablarga javob berishlari shart. Ta'lim boshqa tillarda olib boriladigan umumiy o'rta ta'lim maktablarida o'zbek tili kommunikativ tamoyil asosida ikkinchi til sifatida o'qitiladi. Shuning uchun ta'lim mazmunida asosiy diqqat - e'tibor nutqiy va lingvistik kompetensiyaga qaratilgan bo'lib, o'quvchilarning o'zbek tilidan egallaydigan lingvistik bilimlari vositasida kundalik turmush, ijtimoiy-madaniy hayot, mutaxassislik sohalarida og'zaki va yozma erkin muloqot yurita olishlariga qaratilgan. Boshlang'ich ta'limda o'zbek tili fanini o'qitishdan maqsad, avvalo, o'zbek tilining nutq tovushlari va harflari bilan tanishtirish, so'ngra o'quvchilarning lug'at boyligini oshirish, o'zbek tilida muloqotga kirisha olish ko'nikmalarini hosil qilishdan ibo ratdir. Shunga ko'ra 2 -4- sinflar o'quv dasturida avval talaffuz qilish, , so'ngra o'qish, yozish lug'at, nutq namunalari, tinglab tushunish, so'zlash, va bo'yicha o'quvchilarning og'zaki va yozma nutqi shakllantiriladi. o'qish yozish 5-9- sinflardan boshlab esa o'quvchilarga o'zbek tilida so'z tarkibi, so'zlarning yasalishi va o'zgarishi, so'z turkumlari, so'zlarning o'zaro bog'lanishi, so'z birikmasi hamda gap tuzish qonuniyatlarini o'rgatish yuzasidan nazariy bilimlarni berish ko'zda tutiladi. Ushbu bilimlar asosida hosil qilinadigan ko'nikma -malakalar bitiruvchilarda o'zbek tilida so'zlarni o'zaro to'g'ri bog'lab gap tuza olish, nutqning dialogik va monologik shakllarida erkin muloqot yurita olish kompetensiyasini shakllantirishi l ozim. Shundan kelib chiqib o'quv dasturida sinflar kesimida har bir nutqiy mavzu doirasida (faol so'zlar, birikmalar, so'z leksik-grammatik minimum shakllari), , va yuzasidan muomala odobi adabiy o'qish ish qog'ozlarini yozish materiallar berildi. Ushbu materiallar o'quvchilarning yosh xususiyatlaridan kelib chiqqan holda 5-6-sinflarda , leksika, grammatika, muomala odobi adabiy 7-9-sinflarda esa , va o'qish; leksika grammatika, ish qog'ozlarini yozish adabiy sifatida taqsimlandi. Bunda har bir sinf uchun uzviylik o'qish nutqiy kompetensiya va uzluksizlik asosida belgilangan nutqiy mavzular va ular bo'yicha beriladigan faol so'z va birikmalar, nutq namunalarida, esa grammatik lingvistik kompetensiya bilimlar va so'z shakllarida ifodalanadi. Grammatika bilan tanishtirishda 5 -8- sinflarda tilning morfologiya bo'limiga oid ma'lumotlarni, 9 -sinfda esa sintaksis bo'limiga oid so'z birikmasi va sodda gapga doir ma'lumotlarni soddadan murakkabg a tomon izchillikda o'stirib boriladi. O'zlashtirilgan so'zlar, birikmalar v a egallangan bilimlar orqali o'quvchilarda nutqiy va lingvistik kompetensiyalarni shakllantirishga erishiladi. O'zbek tilini o'qitishda, shuningdek, muomala odobi va rasmiy muloqot yuritish hamda adabiy o'qish bo'yicha beriladigan materiallarning o'rni ham