Shunday qilib, kushonlar davlat tepasiga kelgach, bohtar tili va yozuviga katta yo'l ochiladi. Kanishka davrida bohtariy tiliga davlat maqomi berilib, bohtar tili va yozuvi barcha sohalarga kirib boradi va yunon tili va yozuvini siqib chiqaradi. Budda dini ibodatxonalari peshtaxtalarida bohtar tili va yozuvida Kanishka va uning vorislarining farmonlari o'z aksini topadi. Masalan, sulolaviy ibodatxonalar hisoblangan Surx-katal va Rabatak ibodatxona peshtaxtalaridagi yozuvlar bunga misol bo'la oladi. Xatto, Kanishka Rabatak ibodatxonasi devorlarida ajdodlari va o'zini suratini ishlatgan va ularning nomlari keltirilgan. Ajdodlar ruyxatida (Kudzulo Kadfis, Vima Takto, Vima Kadfis) uning bobosi sifatida Vima Takto ismi keltiriladi. Rabatak sulolaviy ibodatxonada Kanishkaning bobosi Vima Takto nomini birinchi bor keltirilishi tarix fani uchun sensatsiya edi. Ungacha kushon tangalarining orasida ismsiz shoh Soter Megas nomi bilan tangalar mavjudligini bilamiz. Ammo, u tangalar Vima Taktoga tegishlimi yoki Vima Kadfisgami? Bu muammo edi. Bizningcha, nomsiz shoh tangalari Vima Taktoga tegishli bo'lsa kerak. Chunki, Vima Kadfis nomida zarb etilgan tangalar bor. Shunday ham bo'lsin, u holda nima uchun Vima Takto o'z ismi bilan tanga zarb ettirmay, ismsiz shoh nomi bilan pul chiqartirgan. Bu masala ham hozircha muammo bo'lib qoladi. Rabatak yozuvining yana bir muhim jihati borki, u ham bo'lsa, Kushon podshosi Kanishka o'zi va sulolaviy ajdodlarining kelib chiqishini oriylardan ekanligini ta'qidlab o'tadi. Bu ma'lumot o'zbek xalqi etnogenezi uchun juda muhim faktdir. Sug'd yozuvi. Mil. av.gi III - II asrlarda oramiy yozuvi asosida shakllangan sug'd yozuvi o'lkamiz madaniyati tarixida muhim rol o'ynadi. Bu yozuv ijtimoiy va madaniy hayotning barcha sohalarida keng qo'llangan. Sug'd tili va yozuvi Sug'diyona hududlaridan tashqari Farg'ona vodiysida, Toshkent vohasida va Ettisuvda keng yoyilgan. Sug'd yozuvi orqali bizgacha eramiz boshlaridan to XI asr birinchi choragiga qadar yozilgan ko'plab noyob yozma yodgorliklar etib kelgan. Ular orasida ko'plab numizmatika materiallari (tanga yozuvlari), metall, sopol, yog'och, charm, qog'oz va boshqa buyumlarga bitilgan tekstlar, shaxsiy maktublar, xo'jalik va moliya hisobati hamda huquqiy va diplomatik xujjatlar, nikoh guvohnomalari, ayg'oqchilik maktublari, diniy, ahloqiy-falsafiy tekstlarning parchalari bor. Sug'd yozuvi 22 ta harf -belgidan iborat. U bir necha bosqichni o'z boshidan kechirgan. Uning ilk bosqichi yunon- baqtriya tangalariga taqlid qilib chiqarilgan sug'd tangalarida uchraydi. Shuningdek, sug'd yozuvining namunalari Afrasiyobdan topilgan milodiy eraning I -III asrlarga tegishli sopol parchalarida va terrakota xaykalchalarda uchraydi. Milodiy II asrda Sug'dda kumush tangalar zarb etilaboshlaydi va u jahon bozoriga chiqadi. Bu tangalar to milodiy V-VI asrlarda Kesh poytaxti bo'lgan sug'd konfederativ davlati tashkil topgunga qadar davom etadi. So'ng VII asr o'rtalaridan Sug'd konfederatsiyasining poytaxti Samarqandga ko'chgandan keyin sug'd yozuvining tashqi shakli yanada takomillashib, uning ichki til tovush mazmuni aniq ifodalash tomon o'sadi va muayyan orfografik normalar vujudga keladi. Sug'dda kumush tangalar zarb etilib, jahon bozoriga chiqgach, sug'd savdogarlarining ishi yurishib, sug'd savdo karvonlari Sharqda uzoq o'lkalarga kirib boradi. Janubiy - sharqiy O'rolorti o'lkalarida, Enisey havzalari rayonlarida, Janubiy Sibir va Angara daryosi havzalarida, shimoliy Xitoy va Mongoliyada sug'd savdo faktoriyalari (savdo karvon saroylari) va qishloqlari paydo bo'ladi. Sug'd savdogarlari uzoq o'lkalarga ham kirib borganlar. Ular qaerga kirib borsa, o'sha joyga sug'd yozuvi ham kirib borgan. Fikrimizning dalili sifatida 1889 yilda Mo'g'ulistonda topilgan sug'd yozuvini ko'rsatish mumkin. Mo'g'ulistondagi sug'd yozuvi yodgorligi - XI asrda xukmronlik qilgan uyg'ur hokoni sharafiga qabr ustidagi plitaga yozilgan yozuv edi. Qadimda yirik xalqaro savdo punktlaridan biri shimoliy - g'arbiy Xitoy shahri Dunxuanda bo'lib, aynan mana shu shaharda 3 ming samarqandlik savdo ahli joylashgan Samarqand kvartali tashkil topgan. Dunxuan savdo faktoriyasi savdogarlari ona vatani-ona shahri Samarqand bilan uzviy aloqada bo'lib, Samarqandga karvonlar orqali xatlar yuborib turishgan. Ana shunday xatlardan 9 tasi egasiga etib bormay, Dunxuan pochta-bashnyasida qolib ketgan. U xatlar milodiy 313- 317 yillarda yozilgan bo'lib, ularni o'tgan asrning boshlarida ingliz arxeologlari topib o'rganganlar. Sug'd tilida yozilgan bu xatlar tarixda 'Qadimgi sug'd maktublari' nomi bilan mashxurdir.