kelganlar. Bular asrlar davomida birgalikda shaxarlar barpo kilganlar, kanallar kazib suv chiqarganlar, dexqonchilik kilganlar, boy madaniyat yaratib avlodlariga koldirganlar. Shuni xam uqtirib o'tish joizki, bu ikki til vakillari asrlar davomida birga yashab kelishlari natijasida fors -eron tilli axolining ma'lum qismi turklashadi, uz navbatida turkiy tilli axolining ayrim guruxlari eron - fors tilini kabul kilib, Sug'diylarga, xorazmiylarga va boshqalarga aralashib ketadilar. Demak, etnoslarning uzaro yaqinlashishi, aralashishi va korishib borish jaraeni xar ikki til vakillari orasida utgan. VIII asr boshlarida arablar Movarounnahr va Xorazm xududlariga bostirib kirgan vaqtlarda bu xududlardan fakat ayrim ko'chmanchi qabilalar chekinib ketgan bulishi mumkin. Turgun va yarim o'troq turkiyzabon axoli, Sug'diylar va Xorazmning tub erli axolisi uz xududlarida kolib arablar, keyinchalik (IX) Somoniylar xukmronligi ostida yashaganlar. VP asr oxiri-VIII asr boshlarida Turkesh xokonligi tashkil topadi. Turk xokonligi va Turkesh xokonligi davrlarida Ettisuvning (xozirgi Qozog'istonning janubiy -sharqiy mintakalari, Kirgiziston xududi) etnik tarkibi bir xilda bulmagan. Bu xududlarda asosan nushibi, turkesh qabila ittifoqlari joylashgan. Bularning aksariyat kupchiligi ko'chmanchi qabilalar bulib, chorvachilik bilan kun kechirganlar. Ettisuvda, ulug Ipak yulidagi shaxar va qo'rg'onlarda dexqonchilik, xunarmandchilik va tijorat bilan shug'ullanib kelgan turgun turkiyzabon axoli , qisman Sug'diylar va xar erdan kelib urnashib qolgan (kupincha Xitoydan, Mugulistondan) xalqlar yashaganlar. Turkesh xokonligi davrida Ettisuv axolisi bilan Movarounnahr axolisi o'rtasidagi etnik, iqtisodiy va madaniy aloqalarda ma'lum o'zgarishlar bo'lgan. Ayrim jabxalarda (tijorat, madaniyat va ma'naviyatda) uzaro yaqinlashish birmuncha rivojlangan. Movarounnahrda kat'iylashib boraetgan islom dini Sirdaryoning o'rta oqimlaridagi shaxar va qishlovlarga va ayrim etnik guruxlarga xam etib borgan. Lekin turkesh xokonlari bilan arab noiblari o'rtasidagi munosabatlar keskinlashib, Movarounnahr bilan bo'lgan aloqalar uzilib qolgan. 766 yili qarluq qabila ittifoqi turkeshlar ustidan galaba kozonib, Ettisuvni batamom egallaydi. 840 yili Qarluq davlati tashkil topadi. Ettisuv, Isfijob (xozirgi Chimkent) viloyati, Shosh (Toshkent voxasi), Sharqiy Turkistonning g'arbiy qismi, Farg'onaning shimoliy (togli) mintakalari Qarluq davlati chegarasida bo'lgan. IX asrning 2 -yarmi -X asrda Movarounnahrda Somoniylar xukmronlik kilar edi. Ana shu ikki davlat (Qarluq va Sosmoniylar davlati) xududida o'zbek va tojik ajdodlari aloxida jamoa-elat bulib shakllanadilar. O'zbek elatining shakllanishida Qarluq davlatining roli benixoyat katta. X asr o'rtalaridan boshlab bu davlat tarixiy manbalarda Qoraxoniylar davlati nomi bilan tilga olinadi, Qarluq xokonlarining unvonlarida Kora (ulug, buyuk ma'nosida) atamasi mavjud bo'lganligidan sharqshunos olim V.V.Grigorev Qarluqlar tomonidan tashkil etilgan davlatni Qoraxoniylar davlati deb ilmiy adabiyotga kiritgan. Xaqiqatda esa Qoraxoniylar Qarluq davlatining o' zi, uning davomi bo'lgan. Qarluqlarning IX-X asrlarda egallab turgan xududda 20dan oshik katta shaxar, juda kup qishloqlar bo'lgan. Qarluqlar "Xudud al -olam" kulezma asarda (X-Asr) kayd etilishicha, kup sonli, nufuzli xalq bulib, bir qismi chorvachilik,bir qismi ovchilik va yana boshqa bir qismi esa o'troqlashib, dexqonchilik bilan shug'ullanganlar. Katta xududda qarluqlarning fakat bir uzlarigina yashamay, ular bilan birga bir kancha boshqa turkiy qabilalar xam aralash xolda yashagan. Etnoslarning ichida eng yirigi chigil, xalach va laban bulib, ular aslida qarluq qabilalaridan xisoblanadi. Kuchli qabilalardan yana biri - yagmo bulib, bular VIII asrda uygurlardan ajralib chikib, qarluqlarga kushilgan. Qarluqlar egallab turgan xududda turk va turkesh xokonlari tanazzulidan keyin shu erlarda kolib yashagan nushibi, dulu, argu, tuxsi, az, uz, sarik va boshqa etnik guruxlar xam mavjud bo'lgan. Qarluqlar xududidagi shaxar va qishloqlarda dexqonchilik, xunarmandchilik va savdo-sotik bilan shug'ullanib kelgan turgun axoli xam salmokli urin egallagan. Bu axolining asosiy qismini asrlar davomida o'troqlashib qolgan turkiyzabon axoli tashkil etgan. Ulug Ipak yulidagi shaxar va qo'rg'onlarda (Isfijob, Taroz, Bolosagun, Sueb, Koshgar, Xotan va boshqa) turkiyzabon axoli bilan birgalikda Sug'dilar (sugdak) va boshqa elat kishilari xam yashagan. Bularning kupchiligi asosan xunarmandchilik va tijorat ishlari bilan shug'ullanib kelganlar.