göst ə ricil ə rind ə ciddi f ə rql ə r mü ə yy ə n edilm əmişdir. Aşağı İstisu sahə sind ə yeni termal su quyusunun layih ə yeri mü ə yy ə nl əşdirilmiş, qazılmış hidrogeoloji quyudan 600 m 3/gün debitli termal su ə ld ə edilmişdir. Termal su mə nb ə l ə rind ə n su nümun ə l ə ri götürül ə r ə k laboratoriya t ə hlill ə rin ə c ə lb edilmişdir. Ağdam şə h ə rinin su t əchizatı tə dbirl ə ri ç ə rçiv ə sind ə müvafiq araşdırmalar aparılmış, 580 artezian v ə subartezian quyuları təftiş və monitorinq edilmiş, yeraltı su ehtiyatları hesablanaraq perspektiv 3 sugötürücü zona t əklif edilmişdir. Qarabağ iqtisadi rayonu ə razisind ə yeraltı su yataqlarının istismar ehtiyatlarının yenidə n qiym ə tl ə ndirilm ə si istiqam ə tind ə geoloji t ədqiqatlara başlanmış və ilkin m ə rh ə l ə d ə Qarabağ və Mil düzü hövz ə l ə ri üzr ə işlər aparılmaqdadır. Şuşa şə h ə ri üzr ə mineral su ehtiyatlarının fond məlumatları əsasında t ə hlill ə ri aparılmış, o cüml ə d ə n mövcud olmuş bulaq və quyuların monitorinqi icra edilmiş və perspektiv istifad ə istiqam ə tl ə ri mü ə yy ə nl əşdirilmişdir. Hazırda Füzuli v ə C əbrayıl şə h ə rl ə rinin içm ə li su t əchizatı il ə ə laq ə dar artezian, subartezian quyuları v ə k ə hrizl ə rin t əftiş və monitorinqi işləri aparılır. T ə rt ə r v ə Füzuli rayonlarının işğaldan azad edilmiş ə razil ə rind ə , el ə c ə d ə Z ə ngilan v ə C əbrayıl rayonlarında 134 quyu və 3 k ə hrizd ə monitorinq işləri başa çatdırılmış, ümumilikd ə 60 su nümun ə si götürülm ə kl ə laboratoriya t ə hlill ə rin ə verilmişdir. Füzuli şə h ə rinin m ə rk ə zi park ə razisind ə müh ə ndisi-geoloji v ə hidrogeoloji şə raiti qiym ə tl əndirilmişdir.

## 1.3.1. Transs ə rh ə d çayların ekoloji v ə ziyy ə ti

Oxçuçayın su ehtiyatlarına analitik nə zar ə tin h ə yata keçirilm ə si m ə qs ə dil ə çaydan müt ə madi qaydada su v ə dib çöküntüsü nümun ə l ə ri götürül ə r ə k analiz olunur. Götürülümüş su nümunə l ə rinin t ə hlilinin n ə tic ə l ə rin ə ə sas ə n çay suyunda yüks ək miqdarda ağır metallar, xüsusə n mis, molibden, manqan, d ə mir, sink v ə xrom aşkar edilmişdir. Orta hesabla Oxçuçayda codluq 1.1 -2.4 d ə f ə , ammonium 1.2-4.6 d ə f ə , sulfat 1.1- 1.4 d ə f ə, ağır metallardan molibdenin miqdarı - 1.1-2 d ə f ə , d ə mir - 1.1-14 d ə f ə , manqan 1.1-4 d ə f ə normadan yüks ək olmuş, həmçinin çayın vaxtaşırı rə ngi çirk ə l ə nm ə s ə b ə bind ə n d əyişmişdir (bozumtul, qə hv ə yi v ə ya sarı). H ə mçinin, il ə rzind ə işğaldan azad olunmuş ə razil ə rin su obyektl ə rinin çirkl ə nm ə v ə ziyy ə tinin öyr ə nilm ə si m ə qs ə dil ə monitorinql ər davam etdirilmiş, 3 çaydan (Oxçuçay, Bərgüşad, Bə sitçay çayları) ümumilikdə 197 ə d ə d dib çöküntüsü nümun əsi götürülmüş və üz ə rind ə 10 adda ağır metalların tə yini üzr ə 1970 fiziki-kimy əvi analiz aparılmışdır. Oxçuçaydan götürülmüş dib çöküntüsünd ə ağır metalların miqdarı digə r 2 transs ə rh ə d çay olan B ə sitçay v ə B ərgüşadçayla müqayis ə d ə xeyli çox olmuşdur. Nazirliyin müvafiq ə mri il ə Oxçuçayda fiziki-kimy ə vi v ə bioloji monitorinql ə rin aparılması, t ə hlill ə rin edilm ə si v ə t ə klifl ə rin verilm ə si m ə qs ə dil ə Ekologiya v ə T ə bii S ə rv ə tl ə r Nazirliyinin, S ə hiyy ə Nazirliyinin, Az ə rbaycan Milli Elml ər Akademiyasının, 'Azərsu' ASC - in, 'Azə rbaycan Meliorasiya Su T ə s ərrüfatı' ASC-in v ə Qida T ə hlük ə sizliyi Agentliyinin müt ə x ə ssisl ə rind ə n ibar ə t yaradılmış İşçi Qrup t ə r ə find ə n cari dövr ə d ə k 4 d ə f ə monitorinq aparılmışdır. Hazırda Azə rbaycan Milli Elml ər Akademiyası tə r ə find ə n aidiyy ə ti qurumlarla birlikd ə beyn ə lxalq t ə crüb ə öyr ə nilm ə kl ə Oxçuçay hövz ə sind ə ekosistemin b ərpası ilə ə laq ə dar t ə klifl ər hazırlanır.

## 1.4. Yaşılıq sah ə l ə rin salınması v ə meşə b ə rpa t ə dbirl ə ri