Bu yardım növü evdə, küçədə, iş zamanı və gecə vaxtı baş vermiş bədbəxt hadisələr və həyat üçün təhlükəli qəfləti kəskin xəstəlikiər zamanı, kütləvi zəhərlənmələr və digər bəd - bəxt hadisələr olduqda əhaliyə yardım göstərmək üçün təşkil edilir. Təcili yardım şöbəsi poliklinikaların nəzdində yaradılır. Təcili yardım göstərmiş həkimlər səhər müşavirələrində və telefon vasitəsilə müalicə həkimlərinə bunun haqqında məlu - mat verir, xəstəlik tarixi və ambulatoriya kartı üçün göstərilən tibbi yardımı təsvir etməklə vərəqəni doldururlar. Tocili yardım stansiyası sərbəst müalicə müəssisələridir. Müalicə müəssisəsinin yeni tipi - təcili tibbi yardım xəstəxana - sı təsdiq olunmuşdur. Təcili tibbi yardım işinin əsasını aşağıdakılar təşkil edir: 1) təcili yardım tələb edən bədbəxt hadisələr və xəstəliklər haqqında vaxtında aparılmış xəbərdarlıq; 2) stansiyanın və heyətin işində tam və nöqsansız dəqiqlik; 3) maneəsiz təcili hospitallaşdırmanı təmin etmək üçün şəhər xəstəxanalarının stasionarları ilə sıx əlaqə; 4) həkimlərin və orta tibb heyətinin yüksək peşəkarlığı; 5) hospitalönü və hospital səviyyəsində təcili tibbi yardım üzrə ixtisaslaşdırmanın inkişafı; 6) şokun profilaktikası, trombemboliya, terminal halların qarşısının alın - m ası, qanköçürmə, şokəleyhinə terapiya, qanaxmalar, traxeo- tomiya, ürəyin massajı və s. üçün lazımi vaitələrlə təcili tibbi yardım müəssisələrinin təchiz olunması. Xüsusiləşdirilmiş təcili tibbi yardım sürətlə inkişaf edir ki, orada reanimasiya funksiyasını yerinə yetirməklə bərabər, in - tensiv terapiya, şokəleyhinə, toksikoloji və s. briqadalar təşkil olunur. Təcili yardım stansiyasının funksiyalarına xəstələrin, hamilə və zahı qadınların stasionarlara çatdırılması daxildir. Təcili və təxirəsalınmaz tibbi yardım həkiminin vəzifələrinə bədbəxt hadisələrin səbəblərinin təhlili və onların qarşısının alınmasına dair tövsiyələrin işlənib hazırlanması, həmçinin əha - liyə öz- özünə və bir - birinə yardım təlimini təbliğ etmək aiddir. Bakı Şəhəri Mərkəzi Təcili və Təxirəsalınmaz Tibbi Yar - dım Stansiyası 1922 - ci ildən fəaliyyət göstərir. 1965 - ci ildən o, Bakıxavnov küçəsində N°42 saylı binanın birinci mərtəbəsində yerləşmişdir. Stansiyada 1000 həkimə qədər və 1200 orta lıbb heyəti işləyir. İntensiv terapiya briqadaiarı yaradılmışdır ki, orada 220 həkim və 220 feldşer çalışır. Onlardan 4 -ü tibb elm- ləri namizədidir.

## KƏND ƏHALİSİNƏ TİBBİ XİDMƏTİN TƏŞKİLİ

Müasir ictimai səhiyyə sistemindəki təşkilati prinsiplər arasında şəhər və kənd əhalisinə göstərilən tibbi xidmətin təşkili səhiyyənin dövlətilik, vahidlik, planlılıq prinsiplərinə əsaslanır. Dünya əhalisinin çox böyük hissəsi kənd rayonla - rında məskunlaşır. Azərbaycan Respublikasınında kənd rayonlarında yaşayan əhalinin miqdarı 35% - ə yaxındır. Kənd əhalisinə tibbi xidmətin təşkilinin əsasları Zemstvo təba - bəti dövrünə təsadüf edir. Hazırda bu xidmət dövlət əsasları üzərində təşkil edilir. Kənd əhalisinin özünə məxsus xüsusiyyəti: məskunlaşma müxtəlif xidmət radiusunda yaşayış məntəqələrinin olması, əhalinin məşğuliyyət xüsusiyyəti, yəni onun fəsli xarakterdə olması, nəqliyyatdan istifadədən və məmulatı vermədən asılı olmaq xüsusiyyəti, onu şəhər əhalisinə göstərilən tibbi xidmət formasından fərqləndirir. Kənd yerlərində əhaliyə tibbi sosial yardımın göstərilmə - si onun həcmindən, keyfiyyətindən, tibb idarəiərinin pasiyent - lərin yaşayış yerlərindən uzaqda yerləşməsindən, mütəxəssis kadrların və avadanlıqların, yüksək ixtisaslı tibbi yardımın gös - tərilməsi imkanından, tibbi sosial təchizat normativlərinin paylanmasından asılıdır. Kənd əhalisinə göstərilən tibbi xidmətin təşkilinin əsas xüsusiyyətləri əvvəllərdə və hal - hazırda aşağıda göstərilən 3 formada olmuşdur: 1) Etaplı 2) Kənd səhiyyə sisteminin strukturunda xüsusi müalicə - profilaktika idarələrinin olması 3) Bütövlükdə müalicə - profilaktika idarələrində tibbi per - sonalın fəaliyyətinin xüsusi təşkilati forma və metodlarının olması.