xidmət göstərilməsinin yeni forma və metodları - nın praktik olaraq həyata keçirilməsi üçün baza hesab olunur, Təşkilat - metodik iş xəstəxananın bütün şöbələrinin fəaliyyətinin tərkib hissəsi sayılır. Hər bir şöbə vilayətin müalicə - profilaktika idarələri üçün təşkiiati metodik mərkəz rolunu yerinə yetirir. Bütün bu işləri təşkilati - metodik şöbə idarə edir. Təşkilati - metodik şöbənin əsas funksiyası vilayətin müalicə - profilaktika idarələrinin fəaliyyətinin həcmini və xarakterini öyrənmək: buraya isə vilayətin səhiyyə idarələrinə təşkilati - metodik və müalicə - konsultativ yardım göstərmək, əhalinin sağlamlıq vəziyyətinin göstəricilərini öyrənmək, kadrların ixtisaslarının artırılmasını təşkil etməkdir. Bəzi klinik şöbələrdə 1 - cili ixtisaslaşma, həkimlərin bir çox klinik sahələrdə ixtisaslarının artırılması istiqamətində aparılır. İllik həsabatların hazırlanması, kadrların ixtisaslarının ar - tırılması üzrə perspektiv planların hazırlanması sahəsində təş - kilati- metodik şöbənin böyük rolu vardır. Bu sahədə vilayət səhiyyə şöbəsinin baş mütəxəssisləri və kadrlar şöbəsi iştirak edirlər . Planın tərtib edilməsində Səhiyyə Nazirliyinin 5 ildən az olmayaraq, həkimlərin ixtisaslaşması haqqında verdiyi qərar əsas götürülür. Həkimlərin ixtisasının artırılması üçün aşağıdakı iş forma - larından istifadə edilir: 1. Vilayət və ya respublika xəstəxanasında iş yerlərində öz işindən tamamilə ayrılmaqla ixtisaslaşma və təkmil - ləşdirmə; 2. Vilayət xostəxanasında hissəvi işdən ayrıimaqla təşkil edilən kurslarda təkminləşdirmə;

- 3. Şəhər və mərkəzi rayon xəstəxanalarının bazasında vilayət xəstəxanası həkimlərinin ixtisas həkimlərinin iştirakı ilə ixtisaslaşma və təkmilləşdirilməsinin keçirilməsi;

Həkimlərin ixtisasının artırılmasının ən mühüm forması vilayət, şəhər, rayonlararası və rayon səviyyəsində elmi - praktik konfransların keçirilməsidir. Bu konfransların gündəliyi vilayətin, respublikanın müəssisə rəhbərlərinin və müalicə - profilaktika idarələri həkimlərinin arzuları və istəkləri əsasında təşkilati - metodik şöbə tərəfindən təşkil edilir. Bu konfranslar respublika, vilayət, şəhər və rayon səviyyə - sində ümumi və ya ixtisaslaşdırılmış aparıla bilər. Həkimlərin ixtisasının artırılması onları elmi - tədqiqat işlərində iştirak etməsi vacib şərtlərdəndir. Vilayət xəstəxanasının ixtisas həkimlərinin rəhbərliyi al - tında həkimlərin ixtisasının artırılması, onların elmi - tədqiqat işlərində iştirak etməsinə şərait yaradır. SƏNAYE MÜƏSSİSƏSİ İŞÇİLƏRİNƏ TİBBİ XİDMƏTİN TƏŞKİLİ Sənaye müəssisələrində işləyənlərə tibbi xidmətin təşkili səhiyyənin ən mühüm vəzifəsidir. Burada məqsəd tibbi xidməti xüsusiləşdirməkdən fəhlələrə yaxınlaşdırmaqdan ibarətdir. Statistik məlumatlar göstərir ki, xəstələnməyə görə bir işçiyə ildə 12 gün əmək qabiliyyətini itirməklə xəstələnmə düşür. Bu isə bütün iş günlərinin 4% - ni təşkil edir. Buradan da sənaye müəssisəsi fəhlələrinə tibbi xidmətin təşkilinin həm tibbi, həm də sosial iqtisadi mahiyyətə malik olması aşkar olunur. Sənaye müəssisəsi fəhlələrinə tibbi xidmətin təşkili tarixən nümunəvi formada sənayeləşdirmə dövründən (1829 - cu ildən) başlayır və bu günki günümüzdə də belə davam edir. Müəssisələrdə işləyənlərin sağlamlığının pozulmasına iş prosesinin təsirini hələ XVII əsrdrə Paduan universitetinin həkimi Bernardino Ramassinin «Sənətkarların xəstəlikləri» adlı yazdığı fundamental əsərdən də görmək olar. Eyni zamanda bu xəstələnmələrin öyrənilməsi müəssisələrdə tibbi xidmətin təşkilinin əsasları öz kökünü zemstvo təbabəti dövrünə də aparır. Sənaye müəssisəsi fəhlələrinə tibbi xidmətin təşkil edilməsinin əsas məqsədi yalnız əhaliyə yaşadığı yerdə deyil, eyni zamanda işlədiyi zavod və fabrikdə də tibbi xidmət gös - tərməkdir. Onların çox hissəsində xəstəxana kassaları yaradı - lırdı. Bu kassalar vasitəsilə işləyənlərə tibbi yardım maliyələşdirilirdi. 1918- ci ildə dövlət səhiyyə sistemi yaradıldıqdan sonra sənaye tibbi inkişaf etməyə başladı. Sənaye müəssisəsi fəh - lələri tibbi xidməti əsasən yaşadıqları yerdən başqa, işlədikləri müəssisələrdə də alırlar. Həkim və feldşer səhiyyə məntəqə - ləri, tibbi səhiyyə hissələri, sex xidməti genişləndirilir, sanato - riya- profilaktoriya və sanator - kurort idarələri, sağlamlıq mər - kəzləri, idman sağlamlaşdırıcı kompleksləri, ictimai və pəhriz qidalanma obyektləri