salınmış yaşıllıq sahə l ə rind ə suvarma sisteml ərinin quraşdırılması işlə ri davam etdirilir. Az ərbaycan Respublikası Nazirlə r Kabinetinin 2021-ci il 7 dekabr tarixli 684s nömr ə li S ə r əncamına uyğun olaraq 1028 hektar yaşıllıq ə razisi v ə orada bec ə ril ə n 1007661 ə d ə d müxt əlif növ ağac və kol bitkil ə ri onlara aid ə mlakla birlikd ə müvafiq Rayon İcra Hakimiyy ə tl ərinin balanslarına verilmişdir (Hacıqabul RİH -n ə 481 ha, 605311 ə d ə d, Qobustan RİH -n ə 369 ha, 192718 ə d ə d, Siy ə z ə n RİH -n ə 178 ha, 209632 ə d ə d).

## 5. BİOLOJİ MÜXTƏLİFLİYİN QORUNMASI

## 5.1. Xüsusi mühafiz ə olunan t ə bi ə t ə razil ə ri

'Azərbaycan Respublikasının mühafizə olunan ə razil ə rin ə d ə st ək proqramı, Zaqatala -Balak ə n Regionu' layih ə sinin ilkin m ə rh ə l ə si üzr ə müvafiq işlə r görülmüş, layih ə komponentl ə rinin bölüşdürülmə si v ə qiym ə tl ə ndirm ə m ə qs ə dil ə n ə z ə rd ə tutulan ə razil ə r ə baxış keçirilmişdir. Hirkan meşə l ə rinin v ə palçıq vulkanlarının YUNESKO -nun T əbii İrs Siyahısına daxil edilmə si istiqam ə tind ə hazırlıq tə dbirl əri görülmüş, nominasiyanın hazırlanması mə qs ə dil ə proses ə beyn ə lxalq ekspert c əlb edilmişdir. Qlobal Geoparklar Şə b ə k ə sin ə qoşulması mə qs ə dil ə yeni növ xüsusi mühafiz ə rejimli ə razil ə rin - geoparkların yaradılması istiqamə tind ə müvafiq t ə dbirl ər görülmüş, geoparklara daxil edilə c ə k t ə bi ə t obyektl əri haqqında məlumatların toplanması və sisteml əşdirilməsi işlə ri, h əmçinin 'Zukkov fondu'nun beynə lxalq eksperti t ə r ə find ə n müvafiq çöl v ə ölçm ə işlə ri h ə yata keçirilmiş, potensial palçıq vulkanlarına s ə f ə rl ə r t əşkil edilmişdir. Hə yata keçiril ə n müzakir ə l ər zamanı Xə z ə r d ə nizind ə yerl əşə n adalarda mövcud olan b əzi palçıq vulkanlarına geopark statusu verilmə si il ə bağlı tə klifl ə r hazırlanmışdır. YUNESKO Qlobal Geoparklar Şurasının 7 - ci onlayn iclasında müxtə lif ölk ə l ə r t ə r ə find ə n t ə qdim edilmiş müraciə tl ə r qiym ə tl əndirilmiş və növb əti görüşdə ölk ə mizd ə yaradılacaq geoparka dair nominasiya s ə n ə dinin t ə qdim olunması il ə bağlı müzakir ə aparılmışdır. İlisu Dövlə t T ə bi ət Qoruğunun ə razisind ə çox sayda yüks ək turizm potensiallı tarixi qalaların, şə lal ə l ə rin, dağ zirv ə l ə rinin, göll ə rin, kanyonların, q ə dim yaşayış m ə sk ə nl ə rinin, arxeoloji ə h ə miyy ə tli tikilil ərin mövcudluğu nə z ə r ə alaraq, Qoruğun bazasında və ə traf ə razil ə rd ə , h ə mçinin, ə h ə miyy ə tli v ə unikal t əbii landşaft müxtə lifliyin ə malik Alazan (Qanıx) çayı vadisində , Axar- baxar dağ silsilə sini, Samux rayon ə razisin ə aid, Samux Ovçuluq T ə s ərrüfatının müə yy ə n ə razisini, h ə mçinin Qax Dövl ə t T ə bi ət Yasaqlığının bir hissə sini ə hat ə etm ə kl ə yeni milli parkların yaradılması istiqam ə tind ə ilkin işlə r ə başlanılmışdır.

## 5.2. Nadir v ə n ə sli k ə silm ə k t ə hlük ə si altında olan növl ə rin b ərpası

Nadir v ə n ə sli k ə silm ə k t ə hlük əsi altında olan növlərin populyasiyalarının bərpası m ə qs ə dil ə ceyran, zubr, maral v ə Şahin qızılquşun reintroduksiyası h ə yata keçirilmişdir. 2022-ci il ə rzind ə 10 baş ceyran Samux rayonuna, 8 baş ceyran Qax Dövlə t T ə bi ə t Yasaqlığına, 33 baş ceyran isə C əbrayıl rayonuna olmaqla, bugünə d ə k ümumilikd ə 346 baş ceyran öz tarixi arealına qaytarılmışdır. İDEA İctimai Birliyi, Ekologiya v ə T ə bii S ə rv ə tl ə r Nazirliyi v ə WWF-in Az ə rbaycan nümay ə nd ə liyi t ə r ə find ə n 2019-2021-ci ill ə r ə rzind ə Fransa v ə Belçika zooparklarından g ətirilmiş 26 baş zubrdan