m ə nt ə q ə sind ə , gün ə rzind ə 3 d ə f ə olmaqla (09:00, 15:00, 18:00 rad ə l ə rind ə ) günd ə lik ölçm ə l ə r h əyata keçirilmişdir. Müşahidə m əlumatlarının tə hlili, qiym ə tl ə ndirilm əsi aparılmış və n ə tic ə l ə r ə ə sas ən 363 sayda 'Respublika ə razisinin faktiki radiasiya şəraiti' adlı gündə lik m ə lumat hazırlanmışdır. Ölk ə ə razisinin transs ə rh ə d v ə daxili su obyektl ə rind ə n, ümumilikd ə 961 nümun ə götürülmüş və üz ə rind ə 14564 fiziki-kimy ə vi analiz yerin ə yetirilmişdir. Su nümunə l ə ri üz ə rind ə aparılmış analizlə rin n ə tic ə l ə rin ə ə sas ə n m əlum olmuşdur ki, ə ks ə r su obyektl ə rind ə b ə zi göst ə ricil ə r üzr ə (fenollar, biogen madd ə l ə r v ə suyun mineral t ə rkibi üzr ə ) konsentrasiyalar yol veril ən qatılıq həddini keçmişdir. Transs ə rh ə d su obyektl ə rinin monitorinqi m ə qs ə dil ə Kür çayı üzrə Şıxlı - 2, Ağstafaçay - Qazax şə h ə ri, Tovuzçay - Tovuz şə h ə ri ə razisind ə yerl əşən müşahidə m ə nt ə q ə l ə rind ə n ümumilikd ə il ə rzind ə 107 ə d ə d su nümun əsi götürülmüş v ə üz ə rind ə 1819 fiziki-kimy ə vi analiz aparılmışdır. Analiz nə tic ə l ə rin ə ə sas ə n ə sas çirkl ə ndiricil ə rd ən fenolun miqdarı Şıxlı -2 m ə nt ə q ə sind ə 2,1 d ə f ə , Tovuzçay - Tovuz m ə nt ə q ə sind ə 2,6 d ə f ə , Candargöl - Candargöl k ə ndind ə v ə Ağstafa su anbarı - Xanlıqlar kə ndind ə is ə 1,2 d ə f ə yol veril ə n qatılıq hə ddind ən çox olmuşdur. Kür çayının mə ns ə bind ə suda duzluluğun artması ilə ə laq ə dar fevral-mart-aprel- may aylarında müt ə madi olaraq ölçm ə l ər aparılmışdır. Duzluluğun miqdarı 6,6 də f ə yol veril ən qatılıq hə ddin ə n yüks ək olmuşdur. İyun ayından başlayaraq duzluluq yol veril ə n norma h ə ddind ə olmuşdur, çayda duzluluğa nə zar ə t m ə qs ə dil ə günd ə lik ölçm ə işlə ri davam etdirilir. Torpaqların texnogen çirklə nm ə sinin monitorinqi üzr ə Bakı və Sumqayıt şə h ə rind ə yerl əşə n iri s ə naye obyektl ə rinin ə traf ə razil ə rind ə n 16 ə d ə d torpaq nümun ə si götürülmüş v ə üz ə rind ə fon t ə rkibi v ə ağır metalların t ə yini üzr ə 304 fiziki-kimy ə vi analizl ər aparılmışdır. Və t əndaş müraciə ti v ə tapşırıqlara ə sas ən götürülmüş 73 ə d ə d torpaq nümun ə l ə ri üz ə rind ə 625 fiziki-kimy ə vi analiz aparılmış, analiz n ə tic ə l ə rinin t ə hlilin ə ə sas ə n müvafiq m əlumatlar hazırlanaraq aidiyy ə ti üzr ə t ə qdim edilmişdir. Abşeron yarımadası ə razisind ə yerl əşə n 9 göld ə n (Bülbül ə, Zığ, Kürdəxanı, Böyükşor, Xocahə s ə n, Masazır, Qumyataq, Yasamal və Qırmızı göl) il ə rzind ə Plan-proqrama müvafiq olaraq rübd ə 1 d ə f ə olmaqla 35 ə d ə d su nümun əsi götürülmüş və üz ə rind ə 665 müvafiq fiziki-kimy əvi analiz aparılmışdır. Abşeron yarımadasında ekoloji və ziyy ə tin öyr ə nilm ə si m ə qs ə dil ə s ə yyar laboratoriya vasit ə sil ə sahil boyu yerl əşən yaşayış - bağ massivlə ri v ə Abşeron göllə rind ə müt ə madi olaraq kompleks (radiasiya fonu, atmosfer havasında qaz qarışıqları (SO2, CO, H2S, NO2, NO, O2) monitorinqlər aparılmışdır. Aparılmış monitorinqlə r ə ə sas ən Bakı şə h ərinin yaşayış massivlə rind ə - Bilg ə h, M ə rd əkan, Şüvə lan, Nardaran, Buzovna, Mehdiabad, Fatmayı, Şıxov, Novxanı və Böyükşor, Zığ, Xocə s ə n göll ə rind ə hava keyfiyy ə ti göst ə ricil ərinin yaxşı statusa malik olduğu və radiasiya fonu norma daxilind ə mü ə yy ən edilmişdir. Bakı şə h ərinin İçərişə h ə r, Sahil, 28 May, G ə nclik, N ə riman N ə rimanov, Depo, Ulduz, Koroğlu, Qara Qarayev, Neftçil ər, Xalqlar Dostluğu, Əhmə dli, H ə zi Aslanov, X ə tai, C ə f ə r Cabbarlı, Nizami Gə nc ə vi, Elml ər Akademiyası, İnşaatçılar, 20 Yanvar, Memar Əcəmi, Avtovağzal, Nəsimi, Azadlıq, Də rn ə gül v ə 8 Noyabr metro stansiyaları ə razil ə rind ə radiasiya fonu üzr ə monitorinql ə r h əyata keçirilmişdir. Monitorinq keçirilmiş ə razil ə rd ə radiasiya şə raiti fon daxilind ə qeyd ə alınmışdır. Ümumilikd ə m ə rk ə zl əşdirilmiş laboratoriyada 64 443 fiziki -kimy ə vi, bioloji, mikrobioloji, ekotoksikoloji, əyyar, geoloji analiz aparılmışdır. 'Ekologiya' standartlaşdırma üzrə Texniki Komit ə nin f ə aliyy ə ti ç ə rçiv ə sind ə beyn ə lxalq standartların t ə l ə bl ə rin ə uyğun olaraq, 7 dövlət standartı təsdiq edilmişdir.

## 8.3. İqlim d əyişmə l ə ri