genişləndirilir. Bu xidmət sahəsi idarə rəhbərləri, sanitar - epidemioloji xidmət və digər marağı olan idarələrin rəhbərləri ilo sıx əlaqədar olaraq, müəssisələrdə işləyənlərin sağlamlığının qorunmasına, sənəti xəstəliklərin profilaktikası və istehsalat travmatizminin qarşısının alınması sahəsində böyük işlər aparırlar. XXəsrin 2 - ci yarısından etibarən işləyən əhali qrupuna tibbi sanitar xidməti sistemi yaradılmışdır. 80- ci illərə qədər işləyən əhaliyə tibbi xidmət göstərən tibbi sanitar hissələri fəaliyyət göstərirdi. Bir çox müəssisələrdə rəsmi statistikaya görə zərərli əmək və qorxulu şəraitdə çalışan İşçilərin miqdarı 7000 - ə qədər olub, onların yarıdan çoxu qadınlar idi. İşləyən əhali qrupu arasında ölüm hadisələrinin çox qeyd olunması özüdə təbii olmayan hallardan, yəni travmalardan və bədbəxt hadisələrin istehsalatda baş verməsi nəticəsində olurdu. Belə ölümün baş verməsi heç də azalmamış hal - hazırda 100 il bundan əvvəlki illərdə olan rəqəmə bərabər olur. Bu göstərici analoji olaraq, inkişaf etmiş ölkələrdən 2,5 dəfə, inkişaf etməkdə olan ölkələrdən isə 1,5 dəfə yüksəklik təşkil edir. Əhalinin işləyən kütləsi bütün əhalinin 50% - ni təşkil edir. jşləyənlərin çox hissəsi fəhlə və qulluqçulardan ibarətdir. Onlara tibbi xidmət, xidmət ərazisində yerləşən tibb idarələri tərəfindən göstərilir (xəstəxana, poliklinika, dispanser, qadın məsləhətxanası və s.). Bundan başqa müəssisənin ərazisində və ya müəssisənin yaxınlığında yerləşən tibbi - səhiyyə hissə - lori, səhiyyə məntəqələri (həkim və feldşer səhiyyə məntəqə - ləri) tərəfindən də göstərilir. Bu səhiyyə idarələri tibbi xidməti işləyənlərin iş yerlərinə yaxınlaşdırır. Fəhlələrə və kəndlilərə tibbi xidmətin təşkili 18/XII-1949- CU ildə yaradılmış, beləliklə, sənaye müəssisələrində səhiyyə məntəqələri və tibbi - səhiyyə hissələri təşkil edilməyə başlanmışdır. Böyük Vətən Müharibəsi illərində və müharibədən son - rakı illərdə tibbi - səhiyyə hissələri intensiv surətdə inkişaf etməyə başlayır. Hal- hazırda səhiyyə sistemində aparılan reformalar, tibbi sığortanın tətbiq edilməsi, tibbi - səhiyyə hissələrinin fəhlə və qulluqçulara tibbi xidmətin göstərilməsinin ən mühüm bir forması olmaqla böyük əhəmiyyət kəsb edir. 23/VI-94- CÜ ildən sənaye müəssisələrində işləyənlərin məcburi tibbi sığortası haqqında Səhiyyə Nazirinin verdiyi qərar tibbi xidmətin yaxşılaşdırılmasına doğru yönəldilmişdir. Tibbi- səhiyyə hissəsi kompleks tibb idarəsi olub, onun tərkibinə xidmət edilən kontinqentin miqdarından asılı olaraq, poliklinika, həkim, feldşer səhiyyə məntəqələri, stasionar, sa - natoriya- profilaktoriya, pəhriz yeməkxanası, uşaq sağlamlaş - dırıcı idarələri, körpələr evi, bağçalar daxil edilir. Tibbi səhiyyə hissələri xidmət etdiyi kontingentdən asılı olaraq, açıq və qapalı formada olur. 1.Açıq formalı tibbi səhiyyə hissələri həm müəssisənin işçilərinə, onların ailələrinə, həm də müəssisəyə yaxın olan ərazidə yaşayan əhaliyə tibbi xidmət göstərir. 2.Qapalı formalı tibbi səhiyyə hissələri yalnız müəssi - sədə işləyən fəhlə və qulluqçulara tibbi xidmət göstərir. Hal- hazırda bütün tibbi səhiyyə hissələri 4 qrupa bölü - nür: 1-ci qrup - federal və idarə tabeliyində olan tibbi səhiyyə hissələri (daxili işlər nazirliyi, mülki aviasiya, dəniz hövzəsi, dəmir yolu, müdafiə nazirliyi tabeliyində olan). 2-ci qrup- tibbi səhiyyə hissələri açıq tibbi səhiyyə hissələridir, amma demək olar ki, onlar artıq praktiki olaraq, səhiyyənin ərazi tibbi idarələrinə çevrilir. Bunlar müxtəlif idarələrlə müqavilə əsasında fəaliyyət göstərirlər. 3-cü qrup - açıq tipli tibbi səhiyyə hissələridir - hansılar ki, ölkənin (respublikanın) və ya bələdiyyələrin subyektlərinin xüsusiləşdirilmiş obyekti sayılır və xüsusiləşdirilməmiş idarənin balansına daxil olur. Belə tibbi səhiyyə hissələri müəssisələrlə daha sıx əlaqədə fəaliyyət göstərir fəhlə və qulluqçuları tibbi xidmətdən məhrum etmədən sex prinsipi üzrə tibbi xidməti təşkil edirlər. 4-cü qrup - ən az miqdarlı qapalı formalı tibbi səhiyyə hissələri olub, xüsusiləşdirilmiş idarələrə mənsubdur və onları bütövlüklə idarə maliyyələşdirir.