9. Ehtimal edilən amilin aradan qaia"> . ç|xarmalldır şilməsi yeni xəstəlik hallarının azalmasına 9 r- jrinə qarşl 0 10.Bəzi hallarda ehtimal edilən arrıiiın qanizmin reaksiyasınm dəyişilməsı jn aza|masma xəstəiən gətirib çıxara bilər. ^dilən amilin təsirinə 11. Eksperimental şəraitdə ehtımal eu \_ qrupuna njsbə məruz qalan əhali qrupunda xəstəlık nəza tən daha tez - tez rast gəlməlidir.

- 12. Bütün müəyyən olunmuş asılılıqlar məntiqli epidemioloji və bioloji izahını tapmalıdır.

İctimai səhiyyədə xüsusi standartlar işlənib hazırlanır ki, onlar da müxtəlif ölkələrin müalicə - profilaktika müəssisələrin - də istifadə edilir. Bu standartlar tibbi yardımın yüksək keyfiyyətlə göstərilməsinə imkan verirlər. Bir ölkənin standartlarının digəri ilə və ya öz standartları ilə müqayisə e.dilməsi bu prinsiplə aparılmalıdır: « hər nəyi siz edə bilirsinizsə, biz onu daha yaxşı edə bilərik». Səhiyyə, tibb xidməti ən yaxşı metodikalara diqqət ver - məlidir. Onlar təbabətin müasir inkişaf səviyyəsinə və «Qızıl standart» adına layiq görülən müəsisələrin fəaliyyətinin təşki - linə uyğun gəlməlidirlər. Əhaliyə göstərilən tibbi xidmətin yüksək keyfiyyəti «həyat keyfiyyətinin» sosial tərəflərindən biridir. Bu kateqoriya sağlamlıq vəziyyətini, onu təmin edən həyat şəraitini birləşdirən tərkib hissələrindən ibarət olub fizi - ki, psixi, sosial əmin - amanlıq əldə etməyə və öz - özünü təsdiq etməyə imkan verir. Beləliklə, həyat keyfiyyətinin ən başlıca tərkib hissəsi - sağlamlıq keyfiyyəti, həkimlərin hazırlanma keyfiyyəti, tibbi xidmətin keyfiyyəti sayılır. Birincili tibbi- sosial yardım Birincili tibbi- sosial yardım (BTSY) və ona müvafiq olan müəssisələr - əhalinin səhiyyə xidməti ilə ilkin təmas zonası - dır. Buraya daxildir: ambulator- poliklinika müəssisələri; qadın məsləhətxanaları; gigiyena və epidemiologiya mərkəzləri; təcili və təxirəsalınmaz yardım müəssisələri;

- - doğuşayardım müəssisələri.

ÜSf «2000- ci il qədər hamı üçün sağlamlıq» strategiya - sını işləyib hazırlamışdır ki, o da hər bir şəxsə, hər bir ailəyə sosial və iqtisadi planda sağlam, məhsuldar yaşamaq imkanı verəcəkdir. Bu strategiyanın reallaşdırılması birinciii tibbi -sosi- al yardım göstərən müəssisələrin fəaliyyəti ilə mümkündür. Bu strategiya və uyğun proqra4mlar ÜST tərəfindən XXI əsrdə də davam etdirilir. 1978- ci ildə Alma - Atada böyük miqyaslı beynəlxalq kon - frans keçirilmişdir. Orada BTSY konsepsiyası işlənib hazır - lanmış və müvafiq qətnamə - «Alma- Ata bəyannaməsi» qə - bul edilmişdir. Birincili tibbi - sosial yardımın göstərildiyi çoxsay - lı müəssisələrin əsasını ambulator - poliklinika müəssisələri toşkil edir. Bu müəssisələrdə BTSY sahə və sex həkimləri (te - rapevtlər, pediatrlar), ümumi təcrübə həkimləri (ailə həkimlə - ri), həmçinin feldşer və feldşer -mama məntəqələrində orta tibb işçiləri tərəfindən göstə rilir. BTSY sistemi təkcə müalicə və profilaktika işini deyil, habelə əhaliyə tibbi yardımın təşkilini təmin etməlidir. Müasir dövrdə ambulator - poliklinika müəssisələrinə böyük əhəmiyyət verilir. Çünki göstərilən tibbi yardımın 80 -90%- i onların payına düşür ( NQ 1, NQ2, NE3 saylı cədvəllərə bax). Ümumi təcrübə həkimlərinin (ailə həkimlərinin) funksiya - ları sahə həkiminin, pediatrların vəzifələrinə nisbətən xeyli çoxdur və buraya həkim - mütəxəssislər tərəfindən edilən xid - motin bir hissəsi də aiddir. BTSY - ın prioritet inkişafı və ümumi tocrübə həkiminin fəaliyyət göstərməsi əhaliyə tibbi yardımın lokmilləşdirilməsi ilə bağlıdır. Ümumi təcrübə həkiminin vəzifə funksiyaları aşağıdakı - lardır:

- - əhaliyə göstərilən ambulator - poliklinika və tibbi -profi- laktika yardımının həcminin və keyfiyyətinin təmin edilməsi;

ixtisaslaşdırılmış tibbi yardımın strukturuna daxil olan xidmətlərdən istifadə edilməsi;