İqlim dəyişmə l ə ri üzr ə Dövl ət Komissiyası çə rçiv ə sind ə f ə aliyy ət davam etdirilmişdir. Hesabat dövründ ə istixana effekti yaradan qaz (İEYQ) emissiyalarının inventarlaşdırılması üzrə Milli Ölçm ə, Hesabatlılıq və Yoxlama (MRV) sisteminin yaradılması il ə bağlı t ə dbirl ə rin h ə yata keçirilm ə si v ə bu istiqam ə td ə beyn ə lxalq t ə crüb ə nin ə ld ə edilm ə si il ə bağlı tə dbirl ər görülmüşdür. K ə nd t ə s ərrüfatı fə aliyy ə tl ə ri üzr ə istixana qazları emissiyası üzrə hesabatlılıq sistemini t ə kmill əşdirmə k b ə ndinin icrası üzr ə k ə nd t ə s ərrüfatı v ə torpaqlardan istilik effekti yaradan qaz emissiyalarının və udulmalarının inventarlaşdırılmasının aparılması üzrə Beyn ə lxalq metodologiyaya ə sas ə n hesablama üçün t ə l ə b olunan f ə aliyy ə t m əlumatlarının statistik formaları hazırlanmışdır. Ölk ə ə razisind ə ki hidrometeoroloji stansiyalar üzr ə m ə lumatlara ə sas ə n 2019-2020-ci ill ə rin temperatur v ə yağıntı göstə ricil ə rinin norma f ə rqinin (f ə sill ə r üzr ə) hesablanması istiqam ə tind ə 2020- ci il üçün orta mövsümi v ə aylıq temperatur, həmçinin yağıntı anomaliyası hesablanmışdır. Ozondağıdıcı madd ə l ə rin ölk ə ə razisind ə idxalı, ixracı v ə istifad əsi haqqında 2021 -ci il üzr ə m əlumatları toplanmış və BMT- nin 'Ozon qatının qorunması haqqında' Vyana Konvensiyasının Katibliyin ə t əqdim edilmişdir.

## 9. XƏZƏR DƏNİZİNİN EKOLOJİ MONİTORİNQİ

X ə z ə r d ə nizinin Az ərbaycan Respublikasına mə nsub olan bölm ə sind ə v ə sahil zolağında, elə c ə d ə d ə nizd ə f ə aliyy ə t göst ə r ə n mü ə ssis ə v ə obyektl ə rd ə ümumilikd ə 2 626 monitorinq keçirilmiş, laborator t ə hlill ər üçün götürülmüş 2574 nümunə üz ə rind ə 25462 analitik, ekotoksikoloji v ə hidrobioloji t əhlil aparılmışdır. Eyni zamanda atmosfer havasının keyfiyyə tin ə n ə zar ə t edilm ə si m ə qs ə dil ə monitorinql ə r h ə yata keçirilmiş, keyfiyyə t göst ə ricil ə rind ə n hidrogen sulfid (H2S), kükürd qazı (SO2), dəm qazı (CO), azot - 4 oksid (NO2) v ə s. üzr ə ölçm ə işlə ri h əyata keçirilmişdir. Az ərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkə tinin tabeliyind ə f ə aliyy ə t göst ə r ə n mü ə ssis ə l ə rin v ə ə m ə liyyat şirkə tl ə rinin ə razil ə rind ə ə traf mühitin mühafiz ə si qaydalarına riayə t edilm ə si v ə ziyy ə tinin araşdırılması üçün birgə monitorinql ə r t əşkil edilmişdir. X ə z ə r d ə nizinin Az ə rbaycan Respublikasına m ə nsub olan bölm ə sind ə BP şirkə ti t ə r ə find ə n Az ə rbaycan-Gürcüstan-Türkiy ə regionunun 2022- ci il üçün Ekoloji Monitorinq Proqramına uyğun olaraq BP ƏŞ -nin tabeliyind ə istismar edil ən neft yataqları və platformalarının olduğu ə razil ə rd ə d ə niz mühitin ə antropogen t ə sirl ə rin öyr ə nilm ə si v ə qiym ə tl ə ndirilm ə si m ə qs ə di il ə t əşkil olunan ekspedisiyalarda birg ə ekoloji t ə dqiqatlar aparılmışdır. Müvafiq dövr ə rzind ə g ə miçilik sah ə sini ə hat ə ed ə n mü ə ssis ə v ə t əşkilatlar, hə mçinin liman v ə yanalma körpül ə rind ə d ə monitorinql ə r keçirilmişdir. X ə z ə r d ə nizinin Az ərbaycan Respublikasına mə nsub bölm ə sind ə X ə z ə r d ə nizinin ə traf mühitin ə t ə sirin mü ə yy ə nl əşdirilmə si, n ə r ə cinsli v ə dig ə r su bioloji ehtiyatlarının, hidroloji v ə ziyy ə tin öyr ə nilm ə si, el ə c ə d ə mövcud ekoloji v ə ziyy ə tin qiym ə tl ə ndirilm ə si üçün z ə ruri m əlumatların ə ld ə edilm ə si m ə qs ə dil ə 'Əlif Hacıyev' elmi -t ə dqiqat g ə misi il ə açıq d ə nizd ə 3 d ə f ə ekspedisiya t əşkil olunmuş və bütün ekspedisiyalara 'SOCAR'ın və AMEA- nın ə m əkdaşları da cəlb edilmişdir. Yay mövsümün ə hazırlıqla bağlı Sə hiyy ə Nazirliyinin Respublika Gigiyena v ə Epidemiologiya M ə rk ə zi il ə birlikd ə çim ə rlikl ə rin sanitar-epidemioloji v ə ziyy ə tinin araşdırılması və d ə niz suyunun kimy ə vi v ə bioloji keyfiyy ə t göst ə ricil ə rinin öyr ə nilm ə si m ə qs ə dil ə ekoloji monitorinql ə r keçirilmişdir. Ə ld ə olunan n ə tic ə l ə r ə ə sas ə n çim ə rlikl ə rin sanitar-epidemioloji v ə ziyy ə ti bar ə d ə m ə lumatlar Kütl ə vi İnformasiya Vasit ə l ə rind ə (KİV) işıqlandırılmışdır.