########## Fleire skal fullføre vidaregåande opplæring

Regjeringa har som mål at ni av ti skal fullføre vidaregåande opplæring i 2030. Personar utan gjennomført vidaregåande opplæring stiller svakare i arbeidsmarkanden enn andre, særleg i tider med økonomisk krise. Regjeringa vil derfor setje i gang arbeidet med ei fullføringsreform. Som ein del av regjeringa sin plan for å få Noreg ut av krisa som følger av covid-19-pandemien, blei Utdanningsløftet 2020 lansert våren 2020, jf. Prop. 127 S (2019 - 2020) og Innst. 360 S (2019 - 2020). Mellom anna inneheld satsinga 450 mill. kroner til fylkeskommunane for å gi eit tilbod til ledige og permitterte som ikkje har fullført vidaregåande opplæring, og for å gi eit tilbod til personar som gjekk ut av vidaregåande opplæring våren 2020 utan å ha fullført. Regjeringa foreslår å vidareføre desse tiltaka i 2021, jf. omtale under kap. 225, post 69.

########## Fag- og yrkesopplæringa skal styrkast

Regjeringa satsar på fag- og yrkesopplæringa og gjennomfører eit yrkesfagløft i samarbeid med skuleeigarane og partane i arbeidslivet. For å møte dei utfordringane som covid-19-pandemien og den økonomiske krisa har skapt, har regjeringa kome med ei rekkje tiltak for å betre situasjonen for dei som skal ut i lære. I Utdanningsløftet 2020 blei lærlingtilskotet auka med 4 250 kroner for hausten 2020. Det blei òg løyvd 175 mill. kroner til eit særskilt lærlingtilskot som fylkeskommunane til dømes kan bruke til å stimulere einskildbransjar og bedrifter til å ta inn fleire lærlingar. Regjeringa foreslår å vidareføre den ekstraordinære auken av lærlingtilskotet òg våren 2021, og kompenserer fylkeskommunane med 170 mill. kroner gjennom rammetilskotet til dette. I tillegg til denne ekstraordinære auken har det ordinære lærlingtilskotet auka reelt med over 25 000 kroner per kontrakt sidan 2013. Elevane som ikkje får læreplass, får tilbod om Vg3 i skule. Tilbodet er som regel eittårig og blir sett på som mangelfullt av elevar, fylkeskommunane og partane i arbeidslivet. Resultatet kan ofte vere at elevane som har det største behovet for oppfølging, får det dårlegaste tilbodet. 4 500 av ungdommane som søkte om læreplass i 2019, stod utan plass ved utgangen av året. Konsekvensane av covid-19-pandemien vil truleg gjere denne utfordringa større. Departementet vil derfor forsterke og utvide tilbodet til dei som ikkje får læreplass. Departementet foreslår 150 mill. kroner til eit tilskot til fylkeskommunane som skal legge til rette for eit utvida tilbod om Vg3 i skule for elevar som ikkje får læreplass. Departementet foreslår å kalle tilbodet Fagbrev som elev. Departementet vil utforme tilbodet i dialog med Samarbeidsrådet for fag- og yrkesopplæring og fylkeskommunane innanfor ramma av målet om eit tilbod som er likeverdig med ein læreplass. Regjeringa har i Granavolden-plattforma varsla at ho vil gjere det enklare å ta fleire fagbrev. Bakgrunnen er at krava til kompetanse i arbeidslivet aukar og at fleire derfor har behov for ein ny yrkeskompetanse. I dag har ein berre rett til meir vidaregåande opplæring om ein ikkje allereie har gjennomført dei åra ein har rett til. Framskrivingar frå SSB viser at Noreg vil ha for få fagutdanna i framtida, og behovet for at fleire får ny yrkeskompetanse blir forsterka av konsekvensane av covid- 19-pandemien. Etter- og vidareutdanningsutvalet (NOU 2019: 12) og Lied-utvalet (NOU 2019: 25) har foreslått å utvide moglegheita til å ta fleire fagbrev. Departementet foreslår 45,5 mill. kroner til eit tilskot til fylkeskommunane for at fleire som allereie har studie- eller yrkeskompetanse frå vidaregåande opplæring skal få tilbod om å ta eit fagbrev (yrkesfagleg rekvalifisering). Tiltaket er ein del av kompetansereforma Lære heile livet. Kunnskapsdepartementet har gitt Kompetanse Noreg og Utdanningsdirektoratet i oppdrag å greie ut korleis eit nasjonalt lærlingtorg, som er ein nasjonal digital portal, kan forenkle prosessen med å formidle læreplassar, og kva behov det er i formidlingsprosessen. Dei skal mellom anna greie ut modellar for, og kostnadene ved, utvikling og drift av ei slik løysning. På bakgrunn av desse råda vil Kunnskapsdepartementet arbeide vidare for å få på plass eit nasjonalt lærlingtorg.