Kallenberg & Onstenk (2011) geven aan dat actieonderzoek zich richt op het verbeteren van handelen en probleemgericht is. In actieonderzoek worden mogelijkheden, nieuwe perspectieven en het uittesten daarvan in de praktijk gebracht. Het is voor een leraar niet voldoende dat hij over kennis en expertise beschikt. Hij moet over meer vaardigheden beschikken. Vaardigheden die hij moet uitproberen. De leerkracht moet onderzoeken wat werkt en niet werkt. De interventie draagt mogelijk bij aan dit bewustzijn. Door gericht te kijken naar opnames vergroot je het zelfbewustzijn en worden gedragspatronen herkend en kwaliteiten ontdekt (Bouwhuis, 2020).De interventie doet hiermee wel een beroep op een mogelijke transformatieve praktijk, maar maakt deze nog niet zichtbaar.

######### Beeld en bewustwording

‘Beeldbegeleiding is een effectieve vorm van coaching van leraren en leerlingen. Door je bewust te worden van wie je bent als leraar en wat voor effect je gedrag heeft op de leerlingen kun je je verder ontwikkelen.’

(Bouwhuis & Pragt, 2021, par. 1)

Aansluitend bij de eerdergenoemde ontwikkeling van het kritisch bewustzijn en de kritische dialoog laat beeldbegeleiding zien dat een foto een bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling van de leerkracht. Bij beeldbegeleiding gaat het erom dat door, met de beeldbegeleider, goed te kijken naar een beeld er vanuit vertrouwen vragen worden gesteld ten behoeve van de verdere ontwikkeling. (Bouwhuis & Pragt, 2021). Bouwhuis (2020) vult verder aan dat kijken naar beeldmateriaal de leraar bewust maakt van zijn professionele ontwikkeling, de interactie, de didactiek en het klassenmanagement. Zo kan vanuit het beeld worden onderzocht op welke wijze het contact met de leerlingen pedagogisch en didactisch wordt bevorderd. Zowel het handelen, denken, voelen als de intenties van de leerkracht kunnen door middel van het beeld worden onderzocht.

Centraal in het begeleiden van de beelden staat het volgende: Het krachtgericht werken in stappen (hoe te werken aan de kwaliteit); het ui-model in de beeldbegeleiding (waar komt het gedrag vandaan); het reflectiemodel (wat is het effect van de interactie); de lift (hoe komt er beweging); en préséance (het hier en nu). De beeldbegeleider helpt de leerkracht bij het verkrijgen van zelfvertrouwen door in het beeld de leerkracht te richten op de kernkwaliteiten (Bouwhuis & Pragt, 2021).

Door een foto uit de praktijk van de student met de praktijkbegeleider te laten bespreken krijgt de praktijkbegeleider de rol van een beeldbegeleider. Het is van belang dat de praktijkbegeleider het competentiegevoel dat de student door middel van beeld kan ontwikkelen door zijn goede gevoel te bevestigen wanneer dit zichtbaar of hoorbaar is. Het is dus zaak de praktijkbegeleider mee te geven niet meteen de aandachtspunten uit te lichten (Bouwhuis & Klabbers, 2014). Daarmee is een beeld als aanleiding tot een gesprek een methodiek om het competentiebewustzijn te ontwikkelen.

KORTHAGEN WORDT REGELMATIG AANGEHAALD DOOR BOUWHUIS, PAK DE PRIMAIRE BRON (KORTHAGEN) OM AAN TE VULLEN

De foto’s als medium helpen het geheugen en vormen een kritische blik voor het geheugen (Latz, 2017). Door middel van de stimulated recall methodiek komen dilemma’s, overtuigingen, besluiten en doelen aan het licht. Hierdoor kan er worden begrepen wat een leerkracht doet en waarom (Schopman, 2020). Toivanen et al. (2012) vullen daarop aan dat stimulated recall methodes processen zichtbaar kunnen maken en bruikbaar kunnen zijn om de beslissingen van de leerkracht in het klaslokaal te onderzoeken. Het gaat mogelijk ook niet zozeer om de kwaliteit van de foto’s, maar