fagfellevurderte vitskaplege artiklar som er resultat av forsking dei finansierer, skal vere fritt tilgjengelege på nettet frå publiseringstidspunktet, med ein open lisens. Grunnen er at dei ønsker at innovasjonspotensialet som ligg i forskingsresultata, skal kunne utnyttast i størst mogleg grad, også i kommersielle samanhengar.

## 11 Konsekvensar av covid-19-pandemien i kunnskapssektoren

### 11.1 Bakgrunn

######### Økonomisk krise og uviss utvikling

Norsk økonomi blei ramma av eit alvorleg tilbakeslag som følge av covid-19-pandemien. I Meld. St. 1 (2020 - 2021) blir det gjort greie for utviklinga i norsk økonomi og Nasjonalbudsjettet 2021 konsekvensane av pandemien. Sjå også Hovudinnleiinga for ein omtale av den generelle utviklinga i kunnskapssektoren i 2020. Covid-19-pandemien skapte ei økonomisk krise med rekordhøg arbeidsløyse i Noreg. Mange av dei ledige er komne raskt tilbake i arbeid etter at tiltaka for smittevern blei lempa på. Ein reknar likevel med at arbeidsløysa i lang tid framover vil ligge på eit høgare nivå enn ho var før krisa. Ein analyse av 260 000 arbeidslause i slutten av mars 2020 publisert av SSB, Frischsenteret og NAV, viser at personar med låg inntekt, lite utdanning og i familiar med låg inntekt var i fleirtal av dei utan arbeid. Kvinner, unge og innvandrarar var meir utsette for å miste jobben enn befolkninga elles. Ein firedel av dei ledige hadde ikkje fullført vidaregåande opplæring. Statistikken over heilt ledige som var registrerte hos NAV i mai 2020, viser at arbeidsløysa var klart høgast blant dei unge.

######### Stenging av barnehagar og utdanningsinstitusjonar

På grunn av covid-19-pandemien blei alle barnehagar og utdanningsinstitusjonar stengde frå og med 13. mars 2020. Barn og unge med behov for samansette tenester eller som kommunen på andre måtar meinte var sårbare, skulle likevel kunne gå i barnehage, skule og i skulefritidsordninga (SFO). Vidare hadde barn og unge med foreldre i kritiske samfunnsfunksjonar moglegheit til å få gå i barnehage, skule og på SFO i stengingsperioden. Barnehagane blei opna igjen frå 20. april. Ein nasjonal smittevernrettleiar for barnehage blei første gang publisert 15. april. Innføringa av smitteverntiltaka i rettleiaren innebar at mange av barnehagane mellom anna måtte ha mindre grupper og kortare opningstid. I perioden frå og med 13. mars til 13. april blei foreldrebetaling for barnehagane og SFO stoppa. Dette gjaldt også for barn som fekk eit tilbod i stengingsperioden. Frå 14. april måtte dei som fekk eit tilbod, betale for plassen. Etter at barnehage- og SFO-tilbodet tok til igjen for alle, gjaldt ordinære reglar om foreldrebetaling. Grunnskuletrinna 1. - 4. og SFO for 1. - 4. trinn blei opna igjen 27. april. Vidaregåande skule opna 27. april for elevar på Vg3 med yrkesfagleg løp i skule og yrkesfagelevar på Vg2. Frå 11. mai opna alle trinn. Nasjonale smittevernrettleiarar for skulen blei publiserte 20. april. Smitteverntiltaka innebar at dei fleste skulane mellom anna måtte ha mindre grupper enn vanleg. I mai blei rettleiarane for barnehagar og skular oppdaterte med ein trafikklysmodell med tiltak på grønt, gult og raudt nivå. Her gjekk det fram kva smitteverntiltak som skal følgast i ulike smittesituasjonar. Det skulle gjere rettleiarane meir eigna til å gjelde over tid og dermed bidra til at