(AFI) viser at over halvparten av dei permitterte arbeidstakarane meiner det er aktuelt med meir utdanning for å få ny jobb dersom dei mistar jobben som følge av pandemien. Over 150 000 personar har våren 2020 søkt om studieplass ved universitet og høgskular via Samordna opptak. Det er om lag 12 000 fleire enn i 2019, noko som er den største auken i søkartala sidan 2009. Det er i tillegg ein stor auke av søkarar til opptaka som skjer lokalt ved institusjonane (opptak til mange toårige masterstudium, vidareutdanningar m.m.). Det er derfor naudsynt med eit utvida tilbod av god høgare utdanning, både for å dekke dei behova for kompetanse som omstillingsutfordringa krev, og for å utnytte ressursane til dei særleg mange som no vender seg mot dei høgare lærestadane våre.

########## Studentane treng internasjonale impulsar

For å løfte kvaliteten i høgare utdanning og forsking er vi avhengige av kontakt og samarbeid med gode miljø i utlandet. Internasjonalt samarbeid og internasjonale perspektiv er òg naudsynt for å handtere globale samfunnsutfordringar knytt til dømes til klima, teknologi, demografi og demokrati. Internasjonalisering i utdanningane tek ulike formar. Det kan handle om eit internasjonalt fagmiljø, om eit pensum med internasjonale perspektiv, og om eit læringsmiljø som også omfattar utanlandske studentar. Dei sterkaste internasjonale impulsane får studentane ved å studere i utlandet - anten ved å ta ein heil grad eller ved å reise på utveksling frå ein norsk lærestad. I Meld. St. 16 (2016 - 2017) Kultur for slo regjeringa fast at det langsiktige målet er at halvparten av dei som tek kvalitet i høyere utdanning ein grad i norsk høgare utdanning, skal ha hatt eit studieopphald i utlandet. Eit studieopphald i utlandet gir i tillegg til det faglege læringsutbyttet studentane betre motivasjon og kan òg gi betre karriere- og lønnsutsikter. Utanlandserfaring er òg positivt for eigenskapar som samarbeidsevne, språkkunnskap, sjølvstende, kreativitet og kulturell bevisstheit. Covid-19-pandemien har gjort at mange utvekslingsopphald i 2020 blei avbrotne eller avlyste, og har skapt usikkerheit for mange. Samstundes har den globale krisa understreka behovet for internasjonalt samarbeid. Det er derfor viktig at universiteta og høgskulane i størst mogleg grad legg til rette for at studentane skal kunne reise på utveksling i vårsemesteret 2021, innanfor gjeldande smittevernstiltak. Nokre institusjonar, som Universitetet i Bergen, har klart å sende studentar på utveksling til andre europeiske land i haustsemesteret 2020, eit døme på at det er mogleg i ein vanskeleg situasjon.

########## Styring for å oppnå nasjonale mål med ein mangfaldig og handlekraftig sektor

Styringspolitikken for universiteta og høgskulane må støtte opp under den faglege og langsiktige utviklinga til kvar institusjon og samstundes sørge for at dei samla sett møter forventningane frå samfunnet på ein god måte. Utvalet som i 2020 la fram eit forslag til ny universitets- og høgskulelov (Aune-utvalet), peika på at institusjonane har teke det ansvaret dei blei tiltenkte gjennom dei utvida fullmaktene dei fekk med Kvalitetsreforma, men at den samla styringa frå sentrale styresmakter gjennom ulike verkemiddel framleis er omfattande. Utvalet meiner at dette på sikt kan verke negativt inn på handlingsrommet universiteta og høgskulane har til å utvikle si eiga verksemd. Utvalet meiner vidare at styringssystemet har ført til at det har blitt mindre forskjellar mellom institusjonane og dermed mindre mangfald i sektoren.