8

ekki til staðar til að ná því markmiði. Í tilviki skerðingar á atvinnufrelsi er jafnframt gert ráð fyrir að undanþágur verði veittar nema þar sem skerðingin er talin nauðsynleg og réttur til biðlauna verndaður á meðan bann við því að gerast hagsmunavörður er í gildi. Verður því að telja að reglur frumvarpsins samræmist stjórnarskrá og alþjóðlegum skuldbindingum Íslands samkvæmt mannréttindasáttmála Evrópu.

## 5. Samráð.

Frumvarpið var sem fyrr segir samið í forsætisráðuneytinu. Elín Ósk Helgadóttir lögfræð- ingur kom að gerð þess á grundvelli verksamnings við ráðuneytið. Efnt var til opins samráðs um áform um lagasetningu og mat á áhrifum í samráðsgátt stjórnvalda þann 3. júlí 2019 (mál nr. S-168/2019). Samráðið stóð yfir í tvær vikur. Umsagnir við áformin bárust frá Samtökum atvinnulífsins, dags. 11. júlí 2019, Hagsmunasamtökum heimilanna, dags. 31. júlí 2019, og . Árna Má Jenssyni, dags. 31. júlí 2019. Umsögn Samtaka atvinnulífsins er þríþætt Hvað hagsmunaverði varða telja samtökin ekki þörf á því að taka upp skráningu hagsmunaaðila hér á landi. Samtökin eru andvíg því að sett séu almenn yfirgripsmikil ákvæði í lög um takmörkun á almennu atvinnufrelsi starfsmanna Stjórnarráðsins eða kjörinna fulltrúa. Frekar þurfi að skil- greina hvaða upplýsingar viðkomandi búi yfir og hvaða upplýsingar þurfi sérstaka vernd. Í því sambandi er bent á samkeppnisákvæði í vinnusamningum sem byggð séu á heimild í lögum um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, nr. 7/1936. Loks er bent á að fram komi í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar að átak skuli gert í einföldun regluverks. Fram kemur í umsögn Hagsmunasamtaka heimilanna að samtökin séu í aðalatriðum fylgj- andi áformunum og telja þau til þess fallin að auka traust á stjórnmálum og stjórnsýslu. Þau fjalla efnislega um áformin og leggja ríka áherslu á að tryggja þurfi að stjórnvöld, með hags- muni almennings að leiðarljósi, gæti ávallt fyllsta jafnræðis meðal ólíkra hagsmunaaðila í öllu opinberu samráði. Í umsögn Árna Más Jenssonar kemur m.a. fram að áformin séu fagnaðarefni fyrir alla Íslendinga. Í umsögninni, sem er í fimm meginliðum, er fjallað með ítarlegum hætti efnislega um áformin. Bent er á tillögur Stjórnlagaráðs að nýrri stjórnarskrá sem í einhverjum tilvikum taki á áþekkum atriðum og umfjöllun um þá þætti í skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis um aðdraganda og orsök falls íslensku bankanna 2008 og tengda atburði. Efnt var til tveggja vikna opins samráðs um drög að frumvarpinu í samráðsgátt stjórnvalda þann 18. nóvember 2019 (mál nr. S-284/2019). Umsagnir bárust frá Rögnvaldi Ragnari Símonarsyni, dags. 1. desember 2019, og Samtökum atvinnulífsins, dags. 2. desember 2019. Í umsögn Rögnvaldar Ragnars eru gerðar athugasemdir við nokkur ákvæði frumvarpsins og það fyrirkomulag að 2. mgr. 6. gr. taki ekki til ráðherra. Í umsögn Samtaka atvinnulífsins kemur í upphafi fram að samtökin telji jákvætt að settar verði skýrar reglur um æðstu handhafa framkvæmdarvalds og styðji að frumvarpið verði að lögum að teknu tilliti til nokkurra athugasemda. Hvað hagsmunaverði varðar telja samtökin að ákvæðin verði að ná til allra sem koma fram sem gæslumenn hagsmuna, hvort sem tengslin við einkaaðila eru bein eða óbein, augljós eða dulin. Óljóst sé hvort skráning hagsmunavarða nái einungis til samskipta við Stjórnarráð Íslands eða einnig til annarra stjórnvalda, sveitar- félaga og opinberra hlutafélaga. Samtökin leggja áherslu á að skráning verði á einum stað, hún verði almenn og gildi gagnvart öllum stjórnvöldum sem ætlunin sé að ná til. Þá benda Samtök atvinnulífsins í dæmaskyni á að hjá samtökunum starfi um 30 manns og fjöldi einstaklinga til viðbótar sé tilnefndur til starfa í nefndum og ráðum. Aðeins lítill hluti þessa fólks hafi það að aðalstarfi að tala máli samtakanna gagnvart Stjórnarráði Íslands sem sé skilgreiningin á hags- munaverði samkvæmt frumvarpinu. Skýra þurfi þetta betur áður en frumvarpið verði lagt fyrir