3

Í gegnum tíðina hefur borið á gagnrýni á starfsemi vöggustofanna bæði á vettvangi borgar- stjórnar og í fjölmiðlum. Sumarið 2021 fóru fimm einstaklingar sem höfðu dvalið á vöggu- stofunum þess á leit við borgarstjórn að komið yrði á fót teymi sérfræðinga til að rannsaka starfsemi vöggustofanna. Á fundi borgarráðs 22. júlí 2021 var samþykkt tillaga staðgengils borgarstjóra um að farið yrði þess á leit við forsætisráðherra að fram færi heildstæð athugun á starfsemi Vöggustofunnar að Hlíðarenda og Vöggustofu Thorvaldsensfélagsins og eftir atvik- um annarra vöggustofa á tilteknu tímabili. Í framhaldi af því að Reykjavíkurborg sendi forsætisráðuneytinu erindi þessa efnis var niðurstaðan að athugun á starfsemi vöggustofanna væri best fyrir komið með þeim hætti að Reykjavíkurborg sinnti henni. Á hinn bóginn mundi forsætisráðuneytið liðsinna Reykjavíkurborg með því að leggja til nauðsynlegar breytingar á lögum til að slík úttekt gæti farið fram. Tilefni þessa frumvarps er að kveða á um nauðsynlegar heimildir í lögum í því skyni að fyrirhuguð úttekt Reykjavíkurborgar með skipun nefndar til að fjalla um starfsemi Vöggustof- unnar að Hlíðarenda og Vöggustofu Thorvaldsensfélagsins geti náð fram að ganga.

## 3. Meginefni frumvarpsins.

Lagt er til að veitt verði lagaheimild fyrir Reykjavíkurborg til að setja á fót nefnd til að kanna starfsemi vöggustofa fyrir börn sem reknar voru af barnaverndarnefnd Reykjavíkur á síðustu öld. Mælt er fyrir umhvert markmið slíkrar könnunar sé og hvernig nefndin hagi störf- um sínum, þar á meðal um aðgang að gögnum í vörslu stjórnvalda sem varða starfsemi vöggu- stofanna, skýrslutökur fyrir nefndinni og aðra upplýsingaöflun hennar. Þá er mælt fyrir um að upplýsingalög gildi ekki um starfsemi slíkrar nefndar. Markmið lagasetningarinnar er að gera Reykjavíkurborg kleift að fá greinargóða lýsingu á starfsemi umræddra vöggustofa, staðreyna eins og kostur er hvort og þá í hvaða mæli börn sem vistuð voru á vöggustofunum hafi sætt illri meðferð eða ofbeldi meðan á dvölinni stóð og loks að fyrir liggi tillögur um frekari viðbrögð ef ástæða þykir til. Höfð er hliðsjón af lögum um skipun nefndar til að kanna starfsemi vist- og meðferðar- heimila fyrir börn sem sett voru árið 2007 og eru fallin úr gildi. Þá er einnig höfð hliðsjón af lögum um sanngirnisbætur fyrir misgjörðir á stofnunum fyrir fötluð börn.

## 4. Samræmi við stjórnarskrá og alþjóðlegar skuldbindingar.

Frumvarpið gefur ekki tilefni til að skoða samræmi þess við ákvæði stjórnarskrár eða alþjóðlegar skuldbindingar Íslands.

## 5. Samráð.

Drög að frumvarpi voru birt í samráðsgátt stjórnvalda á vefnum Ísland.is 18. mars 2022 (mál nr. S-65/2022). Alls bárust sex umsagnir, allar frá einstaklingum. Auk almennra athugasemda um hvernig nefndin, sem fyrirhugað er að skipa, hagi störfum sínum voru gerðar athugasemdir við hugtakanotkun í frumvarpinu. Annars vegar að nauðsyn- rannsókn legt væri að nota hugtakið sem ekki sé að finna í frumvarpinu. Hins vegar að nauð- ill meðferð ofbeldi synlegt væri að skilgreina frekar hvað felist í hugtökunum og . Þessar athugasemdir kalla ekki á breytingar á frumvarpinu þar sem telja verður að sú hugtakanotkun sem fram kemur í frumvarpinu endurspegli vel það verkefni sem nefndinni er ætlað að sinna. Þá verður að telja að gefa verði nefndinni svigrúm til að meta með tilliti til þess verkefnis sem henni er ætlað að sinna hvað sé ill meðferð og ofbeldi gagnvart þeim börnum sem vistuð voru á vöggustofunum.