11

Þá er ótalið tekjutap vegna skattfrelsis séreignarsparnaðar. Sé miðað við sviðsmyndirnar hér að framan er áætlað árlegt tekjutap ríkissjóðs af 1,3 - 5,2 milljörðum kr. í formi sér- eignarsparnaðar að jafnaði á bilinu 0,3 - 1,2 milljarðar kr. miðað við skatthlutfall í þrepi 1 og tekjutap sveitarfélaga um 0,2 - 0,8 milljarðar kr. til framtíðar. Rétt er að árétta að miðað er við skatthlutfall sem tekur gildi á árinu 2017. Þá er einnig vakin athygli á því að skatta- ívilnun til afmarkaðs hóps eins og þetta úrræði felur í sér telst til skattastyrkja eins og er skilgreint í lögum um opinber fjármál. Það felur í sér að áætlað tekjutap vegna þessa úrræðis verður árlega bókfært í ríkisreikningi og hefur þannig bein áhrif á afkomu ríkissjóðs. Við mat á áhrifum á ríki og sveitarfélög vegna framlengingar um tvö ár á úrræðinu um ráðstöfun séreignarsparnaðar inn á húsnæðislán er stuðst við núverandi þátttöku, þ.e. að þeir aðilar sem nýta úrræðið í dag muni halda áfram að ráðstafa séreignarsparnaði inn á höfuðstól húsnæðislána. Miðað við staðgreiðsluhlutfall í þrepi 1 á árinu 2017 er heildartekjutap ríkissjóðs því áætlað tæplega 6 milljarðar kr. og tekjutap sveitarfélaga um 3,8 milljarðar kr. til framtíðar. Rétt er að árétta að tekjutap ríkis og sveitarfélaga dreifist yfir marga áratugi en ekki liggur fyrir hver nákvæm dreifing á tekjutapinu er yfir tíma. Framlenging á núgildandi úrræði hefur ekki áhrif á afkomu ríkis og sveitarfélaga til skamms tíma og hefur því ekki áhrif á núverandi fjármálaáætlun sem er til ársins 2021. Við þessar fjárhæðir þarf að bæta kostnaði við framkvæmdahlið úrræðisins sem fellur á ríkissjóð. Úrræðið í frumvarpinu mun taka við af núverandi úrræði um nýtingu séreignar- sparnaðar til kaupa á húsnæði og/eða til að greiða niður lán. Vinnslu-, upplýsinga- og eftir- litskerfin eru nú þegar til staðar en þess má vænta að einhver kostnaður falli til við endur- bætur eða aðlögun að nýja úrræðinu auk umsýslu. Stofnkostnaður vegna aðlögunar kerfanna að nýju úrræði gæti numið allt að 20 millj. kr., auk þess sem viðbótarrekstrarkostnaður þeirra gæti hækkað um 5 - 10 millj. kr. á ári. Þá er gert ráð fyrir að áhrif á vaxtabætur verði óveruleg í upphafi tímabilsins þar sem þess má vænta að margir muni safna séreignarsparnaði í 3 - 5 ár til að nota sem innborgun til kaupa á húsnæði. Þegar fram líður ætti úrræðið að hafa áhrif til lækkunar vaxtabóta samhliða lækkun húsnæðisskulda. Verði frumvarpið samþykkt er áætlað að afkoma ríkissjóðs geti lækkað um 220 millj. kr. á árinu 2017, 740 millj. kr. 2018 og nálægt 800 millj. kr. á ári á tímabilinu 2019 - 2021 frá því sem gert hefur verið ráð fyrir í fjármálaáætlun áranna 2017 - 2021. Hins vegar þarf einnig að líta til þess að aðgerðirnar samkvæmt frumvarpinu munu auka umsvifin í efnahagslífinu með tilheyrandi aukningu á veltusköttum og ýmsum þjónustugjöldum. Þegar allt er lagt saman verður því ekki annað séð en að áhrif aðgerðanna á afkomu ríkissjóðs á tímabilinu 2017 - 2021 verði tiltölulega lítil. Hversu mikil áhrifin verða af lögfestingu frumvarpsins mun þó einkum ráðast af því hversu mikil þátttakan verður í þessu nýja úrræði og hver þróun vaxtabótakerfisins verður í framtíðinni. Langtímaáhrif úrræðanna eru töluverð en eins og fram hefur komið í greinargerðinni er ekki unnt að áætla þau nákvæmlega þar sem dreifing á tekjutapinu liggur ekki fyrir.

#### Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr. Í 1. gr. er lagt til að heimiluð verði ráðstöfun rétthafa á viðbótariðgjaldi til séreignar- sparnaðar til kaupa á fyrstu íbúð. Þá segir í ákvæðinu að heimild rétthafa til úttektar á séreignarsparnaði í þeim tilgangi skuli vera skattfrjáls. Heimild rétthafa til úttektar á séreignarsparnaði er m.a. bundin þeim skilyrðum að um sé að ræða kaup á fyrstu íbúð. Með íbúðarhúsnæði er átt við eign sem hefur sérstakt fast- eignanúmer í fasteignaskrá Þjóðskrár Íslands.