16

inginn með samþykkt sameiginlegu EES-nefndarinnar 9. júlí 2004. Verði frumvarpið að lögum mun það leiða til þess að réttarstaða höfunda vegna tjóns sem hlýst af eintakagerð til einkanota af verkum þeirra batnar og verður sambærileg við það sem gerist í nágranna- löndunum. Lögfesting frumvarpsins leiðir ekki sjálfkrafa til aukinna útgjalda ríkissjóðs en frum- varpið felur í sér að tekjur ríkissjóðs af höfundaréttargjaldi muni dragast saman um 22,6 millj. kr. miðað við fjárlög 2016. Eins og kemur fram í frumvarpinu verður ákvörðun um fjárheimild til greiðslu sanngjarnra bóta tekin í tengslum við árlegan undirbúning frumvarps til fjárlaga. Með hliðsjón af tilgreindu hlutfalli tollverðs þeirra miðla og tækja sem nota má til afritunar má gera ráð fyrir að útgjöld ríkissjóðs geti aukist um 234 millj. kr. á ársgrund- velli en ekki hefur verið gert ráð fyrir slíkum útgjöldum í fjárlögum og fjármálaáætlun.

#### Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.

#### Um a-lið.

Í a-lið 1. gr. frumvarpsins er lagt til að við bætist nýtt ákvæði sem kveði á um að heimild til eftirgerðar til einkanota skv. 1. mgr. 11. gr. sé bundin við að eintakagerðin fari fram á lög- mætum grundvelli, þ.e. að um sé að ræða lögmætt upprunaeintak og að sá sem nýtir sér framangreinda heimild sé jafnframt lögmætur umráðamaður þess eða hafi að því aðgang á lögmætum grundvelli. Í ákvæðinu felst þó ekki neitt nýmæli þar sem stafræn eintakagerð til einkanota er þegar heimil skv. 1. mgr. 11. gr. gildandi laga, enda er í 3. og 4. mgr. 11. gr. mælt fyrir um gjald til rétthafa vegna slíkrar eintakagerðar. Þótt skilyrðið um lögmætan grundvöll fyrir heimild skv. 1. mgr. 11. gr. höfundalaga hafi ekki áður verið orðað í lögum hefur tilvist þess lengi verið viðurkennd út frá túlkun á þriggja þrepa skilyrðinu sem kemur 16 fram í 9. gr. Bernarsáttmálans og 5. mgr. 5. gr. tilskipunar 2001/29/EB. Sú stafræna eftir- gerð sem er þegar heimil til einkanota getur farið fram á grundvelli áþreifanlegra eintaka, svo sem útgefinna hljómdiska (hljóðrit) og mynddiska (myndrit), en jafnframt er talið heim- ilt að eintakagerð fari fram eftir lögmætu eintaki sem hefur verið gert aðgengilegt á netinu með heimild rétthafa, auk upptöku stafrænna útvarps- og sjónvarpsútsendinga. Samkvæmt gildandi höfundalögum eru framangreind afrit eingöngu ætluð til einkanota eins og þau eru skilgreind í frumvarpinu. Samtök rétthafa á sviði tónlistar- og kvikmyndaverka hafa vakið athygli mennta- og menningarmálaráðuneytisins á því að umfangsmikil stafræn eintakagerð til einkanota fari þegar fram á óljósum grundvelli eftir stafrænum eintökum sem dreift hafi verið eða þau gerð aðgengileg án samþykkis rétthafa þeirra. Í ljósi þessara ábendinga telur ráðuneytið mikil- vægt að áréttað verði í 11. gr. höfundalaga að heimild til stafrænnar eftirgerðar til einkanota verði framvegis bundin við lögmætan eiganda upprunalegs eintaks. Með lögmætu eintaki er átt við eintak sem selt hefur verið eða gert aðgengilegt með samþykki rétthafa til eiganda sem hefur eignast það að fullu með ótakmarkaðri heimild til einkanota þess eða hefur að því lögmætan aðgang, enda sé frekari dreifing þess heimil án samþykkis rétthafa, sbr. 1. mgr. 24. gr. höfundalaga. Utan þessa falla eintök sem lánuð eru eða leigð og eru háð eignarrétti