10

var reglulega framlengdur með nokkrum breytingum. Regluna mátti finna í ákvæðum til bráðabirgða II og III, V - XII og XIV í tollalögum, nr. 88/2005. Henni fylgdi breyting á lögum um virðisaukaskatt, nr. 50/1988, sem kallaðist á við bráðabirgðaregluna á þann hátt að þeim aðilum sem nutu greiðslufrests samkvæmt bráðabirgðareglunni var heimilað að færa innskatt á virðisaukaskattsskýrslu þrátt fyrir að hann hefði aðeins verið greiddur í ríkissjóð að hluta. Slíkt ákvæði kemur meðal annars fram í ákvæði til bráðabirgða XXXI í lögum um virðis- aukaskatt, nr. 50/1988, en tilgangur þess var að tryggja að skipting gjalddaga aðflutningsgjalda samkvæmt ákvæði til bráðabirgða XIVítollalögum hefði ekki áhrif á innskattsrétt viðkomandi aðila. Upphafleg ástæða þess að bráðabirgðareglan var felld inn í tollalög var að nauðsynlegt þótti að bregðast tímabundið við þörf á gjaldaaðlögun fyrirtækja vegna gengisfalls, samdráttar og verðbólgu á síðari hluta ársins 2008. Litið var svo á að reglan fæli í sér greiðsluaðlögun fyrir atvinnulífið sem gerði fyrirtækjum kleift að dreifa gjalddögum aðflutningsgjalda og vörugjalds. Bráðabirgðareglan rann sitt skeið á enda á árinu 2016. Fyrirséð er að mörg atvinnufyrirtæki hafa og munu lenda í tímabundnum rekstrarerfið- leikum í ljósi þeirra aðstæðna sem nú eru uppi í samfélaginu vegna kórónuveirunnar. Sem dæmi má nefna að lyfjafyrirtæki hafa brugðist við tilmælum Lyfjastofnunar um að auka birgðir af nauðsynlegum lyfjum með stækkun pantana vegna faraldursins í samræmi við við- bragðsáætlun almannavarna vegna heimsfaraldurs. Á sama hátt hafa matvælainnflutnings- fyrirtæki pantað inn aukið magn á tilteknum vörum sem eru á lista yfir æskilegt birgðahald heimila í inflúensufaraldri. Í ljósi þessara aðstæðna, og þess að þörf er á að bregðast skjótt við til þess að draga úr neikvæðum afleiðingum faraldursins á atvinnulífið, er nú lagt til að tekin verði á ný upp bráðabirgðaákvæði í tollalög sem kveður á um tvískiptingu aðflutningsgjalda í tolli frá og með uppgjörstímabilinu mars - apríl 2020 og út árið. Þá verður samhliða lögð til breyting á lögum um virðisaukaskatt með bráðabirgðaákvæði þar sem kveðið verður á um heimild til færslu alls innskatts viðkomandi tímabils þótt einungis hluti hans hafi verið greiddur.

#### 3.6. Endurgreiðsla virðisaukaskatts til byggjenda og eigenda íbúðarhúsnæðis.

Byggjendur og eigendur íbúðarhúsnæðis fá samkvæmt gildandi lögum endurgreidd 60% af þeim virðisaukaskatti sem þeir hafa greitt af vinnu iðnaðar- og verkamanna á byggingarstað vegna nýbygginga, endurbóta og viðhalds þess háttar húsnæðis. Ekki er endurgreiddur virðis- aukaskattur af byggingarefni eða kaupum á vélavinnu eða sérfræðiþjónustu, t.d. þjónustu verk- fræðinga eða arkitekta. Skatturinn afgreiðir þessar endurgreiðslubeiðnir. Í ljósi þeirra efnahagsaðstæðna sem þjóðin stóð frammi fyrir í fjármálakreppunni sem hófst árið 2008 var sérstöku bráðabirgðaákvæði bætt við lög um virðisaukaskatt, nr. 50/1988, með lögum nr. 10/2009 þar sem kveðið var á um að endurgreiða skyldi að fullu virðisaukaskatt sem greiddur væri af vinnu við íbúðarhúsnæði, frístundahúsnæði og vegna hönnunar og eftirlits vegna slíks húsnæðis. Sama gilti um húsnæði sem alfarið var í eigu sveitarfélaga eða stofnana og félaga sem alfarið væru í eigu sveitarfélaga. Í greinargerð með frumvarpinu kom m.a. fram að markmið ákvæðisins væri að koma til móts við húsbyggjendur sem ættu í erfið- leikum vegna yfirstandandi efnahagsþrenginga, sporna við svartri atvinnustarfsemi og hvetja til aukinnar starfsemi á byggingarmarkaði. Þá kom fram að almennt væri litið svo á að slík breyting væri líkleg til þess að stuðla að minni undanskotum frá skatti og þar með draga úr svartri atvinnustarfsemi, auk þess sem hækkunin gæti dregið úr greiðslum vegna atvinnu- leysisbóta vegna aukinna framkvæmda. Í kjölfarið hleyptu stjórnvöld af stokkunum átakinu Allir vinna í júlí 2010 til að vekja athygli á endurgreiðslu virðisaukaskatts og skattafrádrætti vegna framkvæmda við íbúðarhúsnæði og frístundahús. Átakið þótti gefast vel því verulega