16

en um það ríkir töluverð óvissa. Þess ber þó að geta að verði fjármunirnir nýttir nú verða þeir ekki tiltækir síðar sem getur dregið úr ráðstöfunartekjum þessara heimila síðar á ævinni. Hlut- fall þeirra sem greiða iðgjald í séreign er hærra meðal tekjuhærri hópa en tekjulægri en á móti vegur að hámark er lagt til á úttektarheimildinni. Umfjórðungur af eignum innlendra séreign- ardeilda, eða um 200 milljarðar kr., eru innlend innlán og er því ekki gert ráð fyrir að vörsluaðilar eigi í miklum vandkvæðum með að fjármagna útgreiðslur. Af sömu sökum er ekki gert ráð fyrir að úrræðið hafi mikil áhrif á fjármálamarkaði þar sem ekki er gert ráð fyrir að vörsluaðilar séreignarsparnaðar muni þurfa að selja eignir í miklum mæli vegna heimild- arinnar. Tekjuskattur og útsvar eru greidd af lífeyrisgreiðslum og gildir það einnig um úttekt séreignarsparnaðar samkvæmt þeirri tímabundnu heimild sem frumvarpið leggur til. Aðgerðin virkar því sem mótvægisaðgerð á tímum tekjufalls samhliða miklum útgjöldum ríkissjóðs. Umtalsverð óvissa er um hversu mörg heimili muni nýta sér heimildina en líklegt er að þau verði mun færri en á árunum 2009 - 2014. Gróflega má áætla að tekjuskattur af útgreiðslum gæti numið 2 milljörðum kr. og útsvar 1,5 milljörðum kr. samanlagt á árunum 2020 og 2021. Gert var ráð fyrir að bankaskattur lækkaði í fjórum jöfnum áföngum og að hann yrði orðinn 0,145% árið 2024. Flýting lækkunarinnar um 3 ár hefur neikvæð áhrif á tekjur ríkissjóðs um 10,6 milljarða kr. árin 2021 - 2023 þar sem áhrifin eru mest á árið 2021. Þrátt fyrir það eru væntingar umað þessar breytingar hafi jákvæð áhrif á þjóðfélagið þar sem þær gera viðskipta- bönkunum betur kleift að styðja við einstaklinga og atvinnulífið í þessari óvissu sem ríkir nú. Tillaga frumvarpsins sem heimilar sveitarfélögum að víkja tímabundið frá jafnvægis- og skuldareglu sveitarstjórnarlaga mun hafa þau áhrif að sveitarfélög hafa meiri svigrúm til að ráðast í auknar opinberar framkvæmdir. Ljóst er að það ástand sem nú varir mun hafa miklar afleiðingar á rekstrarumhverfi sveitarfélaga sem munu birtast í tímabundinni lækkun tekna og auknum útgjöldum, svo sem til félagsþjónustu. Hins vegar hefur náðst góður árangur á undan- förnum árum í lækkun skulda sveitarfélaga og er ekkert sveitafélag með hærra skuldaviðmið en 150% árið 2018 en fjögur eru með skuldaviðmið á bilinu 120 - 150%. Augljóst er að þær efnahagshremmingar sem fylgja heimsfaraldri COVID-19 munu hafa veruleg áhrif á fjármál hins opinbera, ríkis og sveitarfélaga, hvað varðar tekjur þeirra, gjöld og skuldastöðu. Ekki verður sagt með vissu hver áhrif frumvarpsins verði á fjármál sveitarfélag. Nefna má þó að með skoðun á einföldum sviðsmyndum um tilteknar prósentuhækkanir skulda og prósentu- lækkanir tekna sveitarfélaga gætu áhrifin orðið eftirfarandi.

- - Við 10% hækkun skulda og 10% lækkun tekna má búast við því að fjöldi sveitarfélaga með skuldaviðmið á bilinu 120 - 150% verði orðin níu talsins og þrjú með hærra skulda- viðmið en 150%.
- - Við 20% hækkun skulda og 20% lækkun tekna má búast við því að fjöldi sveitarfélaga með skuldaviðmið á bilinu 120 - 150% verði fimm talsins, átta á bilinu 150 - 200% og þrjú með hærra skuldaviðmið en 200%.

Varðandi tillögu frumvarpsins um heimildir gjaldenda fasteignaskatts í c-stofni fasteigna- skatts að fresta greiðslu gjalddaga eru tekjur sveitarfélaga í umræddum flokki áætlaðir um 27 milljarðar kr. í ár. Sé miðað við að gjalddagar sveitarfélaga séu að jafnaði 9 og 25% gjaldenda í c-stofni fasteignaskatts óska slíkrar frestunar má gera ráð fyrir að heildaráhrif á tekjuflæði geti numið um 700 - 800 millj. kr. fyrir hvern mánuð.