5

frumvarpsins taka til eru kærunefnd jafnréttismála, sbr. III. kafla laga um stjórnsýslu jafn- réttismála, nr. 151/2020, og úrskurðarnefnd í höfundaréttarmálum, sbr. 57. gr. höfundalaga, nr. 73/1972.

## 4. Samræmi við stjórnarskrá og alþjóðlegar skuldbindingar.

Ekki er talið að efni frumvarpsins gefi tilefni til að skoða samræmi við stjórnarskrá og alþjóðlegar skuldbindingar Íslands umfram það sem rakið er að framan um samningsskuld- bindingar Íslands samkvæmt EES-samningnum og samningnum milli EFTA-ríkjanna um stofnun eftirlitsstofnunar og dómstóls.

## 5. Samráð.

Efni þessa frumvarps var hluti af frumvarpi til laga um endurskoðun ákvæða stjórnsýslu- laga um stjórnsýslukærur og starfsemi stjórnsýslunefnda, sem var á þingmálaskrá 151. lög- gjafarþings 2020 - 2021. Áform um þá lagasetningu voru birt í samráðsgátt stjórnvalda 18. de- sember 2020 (mál nr. S-273/2020) og var umsagnarfrestur um áformin veittur til 8. janúar 2021. Fimm umsagnir bárust í samráðsgáttina vegna áformanna. Óþarft er að rekja efni þeirra að öðru leyti en sem lýtur að þeim breytingum sem lagðar eru til í þessu frumvarpi. Í umsögn úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála kom fram að nefndin hefði oftar en einu sinni hafnað kröfu um að óskað yrði eftir ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins þar sem hún teldi það ekki heimilt að lögum. Yrði frumvarpið að lögum mætti vænta þess að um- hverfisverndarsamtök legðu fram beiðni um að leitað yrði ráðgefandi álits í málum sem varða mat á umhverfisáhrifum. Því væri ekki hægt að fullyrða án nánari skoðunar að frumvarpið myndi ekki valda auknum útgjöldum. Þá stæðu líkur til þess að hagsmunaaðilar yrðu ósáttir við lengri málsmeðferðartíma, sem leiddi af öflun ráðgefandi álits, þar sem miklir hagsmunir fælust í að fá skjóta úrlausn í málum hjá úrskurðarnefndinni. Í umsögn Hagsmunasamtaka heimilanna kom fram að áfrýjunarnefnd neytendamála hefði í úrskurði í máli nr. 11/2019 hætt við að leita ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins þar sem hún teldi ekki fyrir að fara skýrri lagaheimild í íslenskum lögum til að óska eftir slíku áliti. Að mati samtakanna fæli það í sér réttarbót og aukinn skýrleika að lögfesta slíka heimild. Þegar leitað er ráðgefandi álits miðar málsmeðferð fyrir EFTA-dómstólnum ekki að því að leysa úr því deilumáli sem liggur fyrir dómstólnum eða réttinum sem leitar álitsins heldur að fjalla um hvernig ákveðnar EES-reglur sem á reynir í málinu séu rétt skýrðar. Með hliðsjón af því er rétt að nefna að þegar aðili máls heldur því fram að nauðsynlegt sé að leita ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins til að leysa þá deilu sem fyrir liggur ber viðkomandi dómstóli eða rétti ekki skylda til að verða við þeirri beiðni. Með öðrum orðum er það á forræði viðkomandi dómstóls eða réttar að taka ákvörðun um hvort slíks álits verði leitað. Þá skal nefnt að ráðgef- andi álit EFTA-dómstólsins er dómstóli eða rétti að kostnaðarlausu. Þegar dómstóll eða réttur tekur ákvörðun um að leita ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins getur það haft í för með sér óhagræði fyrir aðila málsins vegna þeirra tafa sem af ákvörðuninni hljótast. Áhinn bóginn er ráðgefandi álit til þess fallið að draga úr réttaróvissu, bæði í því máli þar sem álitsins er aflað og öðrum sambærilegum málum, og auka líkur á að rétt niðurstaða fáist í mál. Ráðgefandi álit semaflað er við meðferð kærumáls hjá sjálfstæðri stjórnsýslunefnd, verði frumvarpið að lögum, ætti einnig að geta dregið úr líkum á því að úrskurður nefndarinnar verði síðar borinn undir dómstóla, en eðli máls samkvæmt er það til þess fallið að valda aukn- um kostnaði og enn frekari töfum á því að sá ágreiningur sem fyrir liggur sé leiddur til lykta.