5

Í nefndarálitinu er ekki fjallað um þann vanda sem fylgir álagningu höfundaréttargjalds á tæki og miðla til stafrænnar upptöku, en slík tæki eru að jafnaði fjölnota tæki en ekki eigin- leg upptökutæki, t.d. tölvur, myndavélar, símar og harðir tölvudiskar. Tölvur og flakkarar eru mikilvæg tæki til að skrá listsköpun og skapandi framleiðslu hvers konar. Þau eru þannig vinnutæki arkitekta, auglýsingastofa, forritara, hönnuða, kvikmyndagerðarmanna, ljósmynd- ara, prentara, rithöfunda og tónlistarmanna sem nota þennan búnað til að skrásetja vinnu sína. Harðir diskar og minniskort í tölvum, myndavélum og símum hafa þannig tekið við hlutverki filmunnar og segulbandsins. Þá gegna tölvur og harðir tölvudiskar lykilhlutverki í þeirri þjónustu sem fjarskiptafyrirtæki, tölvurekstarfyrirtæki og gagnaver reka fyrir við- skiptavini og þjónustuþega. Fjölmörg tæki hafa nú orðið innbyggðan harðan tölvudisk eða minniskort, t.d. símar, þ.e. minniskort fyrir ljósmyndir og tónlistarskrár, DVD-mynddiska- spilarar, þ.e. harðir diskar fyrir upptöku myndefnis úr sjónvarpi, aðgangskassar/myndlyklar, þ.e. harðir diskar til upptöku dagskrár, tónhlöður (iPod), þ.e. innbyggt minniskort fyrir hljóð- og myndskrár, leikjatölvur, þ.e. harðir diskar til að vista leikjastöðu og hlaða niður leikjum sem keyptir eru á netinu, og myndavélar, þ.e. innbyggð minniskort fyrir ljósmyndir. Athyglisvert er að þegar lagabreytingin með lögum nr. 60/2000 gekk í gegn virðast ekki hafa legið fyrir rannsóknir á hversu hátt hlutfall efnis sem afritað er með stafrænum búnaði er verndað af höfundarétti á móti öðru efni sem er ýmist ekki háð höfundarétti eða efni sem eru eigin höfundaverk eiganda búnaðarins. Þó virðist menntamálanefnd Alþingis hafa að einhverju leyti verið kunnugt um þessi sjónarmið eins og orðalag 2. málsl. 5. mgr. 11. gr. höfundalaga ber með sér: 'Lækka má fjárhæðir, sem greindar eru í 4. mgr., af böndum, disk - um, plötum eða öðrum hlutum ef ætla má að einungis hluti þeirra sé ætlaður til upptöku skv. 3. mgr.' Á þessa lækkunarheimild reyndi einmitt í kjölfar útgáfu reglugerðar nr. 125/2001 en þáverandi menntamálaráðherra sætti mikilli gagnrýni af hálfu netverja og annarra sem þurftu starfa sinna vegna að nota stafræna geymslumiðla á borð við óskrifaða geisladiska. Eftir linnulaus mótmæli sem bárust ráðherranum í tölvupósti, á bloggsíðum og í fjölmiðlum var látið undan þrýstingnum og fjárhæðir í reglugerðinni lækkaðar. Þannig var höfunda- réttargjald á óskrifaða geisladiska lækkað úr 35 kr. í 17 kr. (sjá reglugerð nr. 186/2001 um breyting á reglugerð um innheimtu höfundaréttargjalda skv. 3. og 4. mgr. 11. gr. höfunda- laga). Þess má geta að þótt 35 kr. gjald teljist vart hátt var það þá verulegur hluti smásölu- verðs óskrifaðs geisladisks sem var á þeim tíma ríflega 100 kr. Á þeim tíma sem liðið hefur frá álagningu höfundaréttargjalds á stafræna miðla með reglugerð nr. 125/2001 hafa tekjur af gjaldinu, sem er innheimt af tollyfirvöldum við inn- flutning vara, þróast þannig: 63,1 millj. kr. í fjárlögum 1999, 74,3 millj. kr. í fjárlögum 2000, 80 millj. kr. í fjárlögum 2001, 88,5 millj. kr. í fjárlögum 2002, 104,3 millj. kr. í fjárlögum 2003, 92,5 millj. kr. í fjárlögum 2004, 82,2 millj. kr. í fjárlögum 2005, 83,8 millj. kr. í fjárlögum 2006, 80,6 millj. kr. í fjárlögum 2007, 37,6 millj. kr. í fjárlögum 2008, 43,6 millj. kr. í fjárlögum 2009, 42,3 millj. kr. í fjárlögum 2010, 34,1 millj. kr. í fjárlögum 2011,