3

### 6. Mat á áhrifum.

#### 6.1. Umfang úrræðanna.

Heildarumfang úrræðanna nemur 82 milljörðum kr. frá því að þau tóku gildi um mitt ár 2014 og 59 þúsund manns hafa nýtt sér þau einhvern tíma á tímabilinu júlí 2014 til mars 2021. fast- Af þeirri fjárhæð hafa um 4 milljarðar kr. verið greiddir út vegna útborgunar við kaup á eign fyrir um 5 þúsund einstaklinga en meiri hlutinn, um 78 milljarðar kr., hafa verið greiddir inn á höfuðstól lána á tímabilinu. Síðustu tvö ár hefur um 1 milljarður verið greiddur inn á höfuðstól fasteignalána um 20 þúsund einstaklinga í hverjum mánuði. Gera máráð fyrir því að flestir sem nýta séreignarsparnað sinn til greiðslu inn á fasteignalán geri það áfram á meðan það er í boði. Heldur hefur þó fækkað í hópnum síðustu misseri. Að því gefnu að þeir sem hafa sparað á árunum 2019 til upphafs árs 2021 geri það áfram á meðan úrræðin eru í gildi má búast við að allt að 24 milljarðar kr. verði greiddir inn á höfuðstól fasteignalána á gildistíma úrræðanna frá júlí 2021 til og með júní 2023. Má því reikna með að heildarumfangið geti orðið liðlega 100 milljarðar kr. þrem- Upphaflega var gert ráð fyrir að umfang úrræðanna gæti orðið 65 - 88 milljarðar kr. á ur árum á verðlagi 2014. Reynslan varð sú að fyrstu þrjú árin voru 36 milljarðar kr. nýttir en með ítrekuðum framlengingum hefur áætluðu umfangi verið náð.

#### 6.2. Áhrif á rétthafa séreignarsparnaðar.

Úrræðin fela í sér að einstaklingar geta nýtt sér séreignarsparnað sinn skattfrjálst við öflun íbúðarhúsnæðis til eigin nota. Úrræðin hvetja til sparnaðar, sem óvíst er að yrði að öðrum kosti, og fela í sér hraðari eignamyndun einstaklinga en ella. Það hefur jákvæð áhrif á afkomu í framtíðinni og vegur upp á móti mögulegu tekjutapi einstaklingsins í framtíðinni vegna minni lífeyrisgreiðslna.

#### 6.3. Áhrif á vörsluaðila séreignarsparnaðar.

Alls jukust eignir landsmanna í séreignarsjóðum úr 443 milljörðum kr. í lok árs 2014 í 842 milljarða kr. í lok árs 2020. Eignabreytinguna má að mestu rekja til greiddra iðgjalda í sjóðina sem námu 322 milljörðum kr. frá 2014 til 2019. Ekki liggja fyrir upplýsingar umgreidd iðgjöld í séreignarsjóði árið 2020. Ljóst má vera að þrátt fyrir góða nýtingu þeirra úrræða sem lagt er til að framlengja í þessu frumvarpi hafa þau, á heildina litið, ekki komið niður á séreignar- sparnaði. Miðað við nýleg gögn hefur nýtingin numið um 10 - 15% af greiddum iðgjöldum á síðast- hverju ári. Gert er ráð fyrir að nýting úrræðanna verði með svipuðu móti og verið hefur liðin ár verði frumvarpið samþykkt. Þó nokkur reynsla er nú komin á framkvæmdina, þ.e. gegnumstreymi sparnaðar einstak- linga úr séreignarsjóðum inn á fasteignalán, og ekki er fyrirséð að framlenging úrræðanna um tvö ár muni kalla á einhverja breytingu í rekstri vörsluaðila. Ekki er gert ráð fyrir að úrræðin hafi mikil áhrif á fjármálamarkaði þar sem ekki er gert ráð fyrir að vörsluaðilar séreignar- sparnaðar þurfi að selja eignir vegna framlengingar á úrræðunum.

#### 6.4. Áhrif á almannatryggingar.

Úrræðin geta aukið greiðsluþörf almannatryggingakerfisins að því marki sem greiðslur úr séreignarsjóðum verða lægri og fleiri gætu átt rétt á ellilífeyri frá Tryggingastofnun. Slík áhrif er þó illmögulegt að meta enda lítil reynsla komin á hvernig séreignarsparnaður verður nýttur af sjóðfélögum við starfslok.