Skýring: tillögu nefndar B er ráðningarferli samræmt því sem gert er ráð fyrir um dómara samkvæmt tillögu Skýring: tillögu nefndar B er ráðningarferli samræmt því sem gert er ráð fyrir um dómara samkvæmt tillögu nefndar C. Þó er orðalagi hnikað til þannig að skýrt sé að hæfnisnefnd getur talið fleiri en einn umsækjanda vera í hæfasta flokki, og er það þá þess sem skipar í embættið að velja úr þeim hópi á eigin ábyrgð.

Ef ráðherra skipar ríkissaksóknara og velur ekki einn af þeim hæfustu þarf að leita samþykkis Alþingis fyrir ráðningunni. Ráðherra situr í skjóli meirihluta á þingi og því er ekki nægilegt að einfaldur meirihluti veiti samþykki sitt til að tryggja að sátt sé um að víkja frá meginreglunni. Nefnd B leggur því til að aukinn meirihluta, eða ⅔ alþingismanna, þurfi til að samþykkja skipun ríkissaksóknara með afbrigðum.

Ákvörðun ráðherra um skipun varðar við ráðherraábyrgð eins og aðrar ákvarðanir hans. Í nefndinni kom fram það sjónarmið að skipun ríkissaksóknara væri meðal þeirra verkefna sem eðlilegt væri að forseti Íslands hefði á sinni könnu sem umboðsmaður þjóðarinnar, enda væri þar ekki um pólitískt vald að ræða.

- 5. Forstöðumenn sjálfstæðra stofnana

Tillaga B-nefndar	Skýrsla stjórnlaganefndar	Stjórnarskráin
Valkostur I: Forseti skipar að fengnum niðurstöðum hæfnisnefnda í embætti forstöðumanna þeirra stofnana sem lög mæla að skuli vera sjálfstæðar. Samþykki forseta þarf til þess að leggja niður stofnanir sem eru sjálfstæðar lögum samkvæmt. Valkostur II: [Ekki verði sérstök grein þessa efnis í stjórnarskránni enda falli málið undir almenna grein um skipun embættismanna.]	Ekkert ákvæði.	Ekkert ákvæði.

Skýring Í umræðum um hlutverk forseta Íslands í nefnd B og á ráðsfundum hafa komið fram hugmyndir og Skýring Í umræðum um hlutverk forseta Íslands í nefnd B og á ráðsfundum hafa komið fram hugmyndir og tillögur um að forseti skipi í embætti forstöðumanna sjálfstæðra stofnana, þ.e. stofnana sem eiga að njóta sjálfstæðis frá löggjafar- og framkvæmdarvaldi eftir atvikum.

Þau rök hafa komið fram m.a. að forstöðumenn stofnana njóti með þessum hætti aukinnar verndar gagnvart stjórnvöldum hverju sinni. Þá auki skipun forseta á forstöðumönnum eiginlegt sjálfstæði stofnananna sem virki temprandi gagnvart öðrum valdþáttum og stofnunum.

Mótrök eru m.a. þau að með aðkomu að fleiri stofnunum verði embætti forseta Íslands fremur tengt daglegri stjórnmálaumræðu. Þá endi ábyrgðarkeðja vegna stjórnvaldsákvarðana og stjórnsýslu þar með hjá forseta í stað þess að enda hjá ráðherra og valdi því að styrkja þurfi ákvæði um forsetaábyrgð. Einnig er fyrirkomulag sjálfstæðra stofnana með ýmsum hætti í lögum í dag. Margar þeirra eru undir sérstökum stjórnum sem ráða forstjóra eða forstöðumenn á sína ábyrgð og í tilviki Seðlabanka er yfirstjórn og peningastefnunefnd skipuð með ýmsum hætti og með atbeina ráðherra eftir því sem við á í hverju tilviki.

Sjálfstæðar ríkisstofnanir eru stofnanir sem skipað er til hliðar við hið almenna stjórnkerfi ráðuneyta. Ákvörðun slíkrar stofnunar verður ekki skotið til ráðherra og ráðherra getur almennt ekki gefið slíkri stofnun bindandi fyrirmæli um úrlausn mála nema að hafa til þess sérstaka lagaheimild. Slíkar sjálfstæðar ríkisstofnanir eru oftast settar á fót með lögum og hafa iðulega sjálfstæðan fjárhag. Jafnframt eru stjórnir þeirra á tíðum þingkjörnar. Það ræðst því af lögum hvort ríkisstofnun eða stjórnvald er sjálfstætt í framangreindum skilningi, löggjafinn ákveður hvort stofnun er lægra sett og því undir ráðherra eða sjálfstæð ríkisstofnun. Núverandi stjórnarskrá setur hins vegar löggjafanum ákveðin mörk við að takmarka vald ráðherra við að setja á stofn sjálfstæðar ríkisstofnanir og sjálfstæðar stjórnsýslunefndir, og ef lög kveða ekki skýrt um sjálfstæði þá leiðir vafinn til þess að hún er talin lægra sett ríkisstofnun, enda fara ráðherrar með yfirstjórn stjórnsýslunnar nema hún sé að lögum undanskilin.