5

inn á húsnæðislán og í júlí 2016 höfðu rúmlega 23,3 milljarðar kr. verið greiddir inn á húsnæðislán í tengslum við úrræðið. Frumvarpið er í mörgu áþekkt lögum nr. 40/2014, um séreignarsparnað og ráðstöfun hans til greiðslu húsnæðislána og húsnæðissparnaðar, þó m.a. að því undanskildu að í frum- varpinu eru hámarksfjárhæðir bundnar við einstakling ólíkt því sem er í gildandi kerfi.

- 3. Meginefni frumvarpsins.

Í frumvarpinu er lagt til að stutt verði við kaupendur fyrstu íbúðar og eru helstu efnis- þættir eftirfarandi:

- - Úrræði fyrir einstaklinga sem eru að kaupa sína fyrstu íbúð.
- - Úrræðið gildir í tíu ár samfellt fyrir hvern einstakling.
- - Úrræði sem heimilar einstaklingum ráðstöfun séreignarsparnaðar sem safnast hefur upp á tilteknu tímabili til kaupa á fyrstu íbúð.
- - Úrræði sem heimilar einstaklingi ráðstöfun séreignarsparnaðar inn á fasteignalán sem tryggt er með veði í fyrstu íbúð og sem tekið var vegna kaupanna.
- - Úrræði sem heimilar einstaklingi ráðstöfun séreignarsparnaðar til afborgunar á óverð- tryggðu láni og inn á höfuðstól láns, sem tryggt er með veði í húsnæðinu.
- - Séreignarsparnaður sem nýttur er til greiðslu inn á höfuðstól lána og eftir atvikum sem afborgun vegna kaupa á fyrstu íbúð er skattfrjáls.
- - Hámarksfjárhæðir og önnur viðmið eru þessi:
- - Hámarksfjárhæð á ári (12 mánuðir), samtals 500 þús. kr. á einstakling.
- - Hámarksiðgjald, 4% frá launþega og 2% frá launagreiðanda.
- - Einstaklingur spari a.m.k. til jafns við framlag launagreiðanda.
- - Áskilið er að rétthafi eigi að minnsta kosti 50% eignarhlut í íbúðarhúsnæðinu.
- - Umsókn rétthafa um nýtingu séreignarsparnaðar til kaupa á fyrstu íbúð skal beint rafrænt til ríkisskattstjóra á því formi sem hann ákveður.

#### 3.1. Áhrif nýtingar séreignarsparnaðar á greiðslubyrði og höfuðstól húsnæðislána.

Nýting séreignarsparnaðar til greiðslu fasteignalána og afborgana af þeim yfir tíu ára tímabil hefur mikil áhrif á greiðslubyrði og höfuðstól lána hjá einstaklingi, sem og eigna- myndun hjá honum. Eignamyndun verður hraðari og afborganir húsnæðislána lækka. Sam- kvæmt frumvarpinu er úrræðið óháð lánsformi, þ.e. hvort um sé að ræða verðtryggt eða óverðtryggt lán, en einungis verður hægt að greiða inn á afborganir óverðtryggðra lána. Lánið verður þó að vera tryggt með veði í því húsnæði sem keypt er á grundvelli nýtingar á séreignarsparnaði. Blandaða leiðin þar sem hægt er að greiða inn á afborganir lána og höfuð- stól skv. 2. málsl. 1. mgr. 2. gr. skapar hvata fyrir lántakendur að taka óverðtryggt húsnæðis- lán. Í gildandi úrræði er ekki gerður greinarmunur á lánsformi og er séreignarsparnaður einungis greiddur inn á höfuðstól húsnæðislána. Í þessu frumvarpi er aftur á móti lögð til sú leið að auki að greiða megi inn á afborgun og höfuðstól á óverðtryggðu húsnæðisláni. Hér á eftir eru sýnd nokkur dæmi um áhrif miðað við tilgreindar forsendur. Í öllum tilvikum er um að ræða 24 millj. kr. lán til 40 ára. Mynd 1 sýnir samanburð á mánaðarlegri greiðslubyrði og höfuðstól 24 millj. kr. verð- tryggðs og sams konar óverðtryggðs jafngreiðsluláns til 40 ára. Verðtryggð lán til 40 ára hafa verið kölluð Íslandslán. Verðtryggðir vextir Íslandslánsins eru 4%, fastir vextir óverð- tryggðs láns eru 7,25% og verðbólga að teknu tilliti til munar á óverðtryggðum og verð- tryggðum vöxtum er 3,3%. Myndin til vinstri sýnir greiðslubyrði lánanna og sú til hægri eftirstöðvar lánanna.