5

safns Íslands eða skjalasafns Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins. Þessi gögn eru ekki kyn- greind og hvorki er vitað með vissu um fjölda og kynjaskiptingu þeirra barna sem voru vistuð á vöggustofunum né heldur um foreldra þeirra eða aðstandendur. Ef gert er ráð fyrir að um 50 börn á ári hafi verið vistuð á því tímabili sem vöggustofurnar voru starfræktar eru það um 1.200 börn. Ef gert er ráð fyrir sama kynjahlutfalli og í almennu þýði (51% drengir og 49% stúlkur lifandi fædd árin 1949 - 1973 samkvæmt Hagstofu Íslands) þá hafa um 612 drengir og 588 stúlkur verið vistuð á vöggustofunum. Þetta fólk er nú orðið fullorðið, og á aldrinum 49 - 73 ára, sé það lifandi. Borgarskjalasafni hafa borist 107 fyrirspurnir frá einstaklingum um trúnaðargögn varðandi dvöl þeirra á vöggustofunum. Kynjahlutfall er með þeim hætti að 64% fyrirspurnanna eru frá konum og 36% frá körlum. Þá snertir frumvarpið einnig starfsfólk vöggustofanna. Fjöldi og kynjaskipting liggur ekki fyrir hvað þennan hóp varðar en gera má ráð fyrir að flest starfsfólk hafi verið konur, t.d. hjúkrunarfræðingar, fóstrur og ófaglærðar starfskonur. Á því tímabili sem vöggustofurnar voru starfræktar var staða kvenna að mörgu leyti ólík því sem nú þekkist. Umönnun barna og uppeldi var mestmegnis á þeirra herðum en karlar voru fyrirvinnan og unnu launaða vinnu utan heimilis. Þá var hlutfall kvenna í áhrifastöðum í samfélaginu enn lægra en nú er. Félagsleg þjónusta og stuðningur, fæðingarorlof og leikskólar voru ekki með sama hætti og í dag. Mikilvægt er að við framkvæmd könnunarinnar séu nefndarmenn meðvitaðir um kynjaða vídd samfélagsins í fortíð og nútíð. Það má velta fyrir sér hvort mögulegar afleiðingar van- rækslu í frumbernsku hafi ólík áhrif á drengi og stúlkur, m.a. vegna kynjaðra staðalmynda sem gera drengjum síður kleift að tjá og vinna úr tilfinningum sínum á uppbyggilegan hátt. Þá þarf einnig að hafa í huga hversu algengt kynbundið og kynferðislegt ofbeldi er, og þegar slík áföll bætast við önnur áföll getur það haft samlegðaráhrif á heilsu og líðan kvenna, en rannsóknir hafa sýnt kynbundinn mun á heilsu þar sem heilsa kvenna er gjarnan lakari en karla. Frumvarpið hefur ekki bein áhrif á núverandi stöðu kynjanna og jaðarsettra hópa. Hér er um að ræða mikilvæga söguskoðun og ef rétt reynist að verklagi hafi verið ábótavant er líka um að ræða félagslegt réttlæti. Með því að varpa ljósi á söguna er hægt að draga lærdóm af henni og koma í veg fyrir að slíkir atburðir endurtaki sig. Með frumvarpinu er því stuðlað að félagslegu réttlæti fyrir þann hóp fólks sem kann að hafa hlotið skaða af þeim vinnubrögðum sem voru viðhöfð á vöggustofunum. Ljóst er að könnun nefndarinnar mun fela í sér umfangsmikla vinnslu persónuupplýsinga, oft viðkvæmra persónuupplýsinga og í einhverjum tilvikum upplýsinga um aðila sem standa höllum fæti. Af þeirri ástæðu þarf að fara fram mat á áhrifum á persónuvernd, sbr. 4., 5., og 7. tölul. 2. gr. auglýsingar nr. 828/2019, um skrá yfir vinnsluaðgerðir sem krefjast ávallt mats á áhrifum á persónuvernd. Gert er ráð fyrir því að slíkt mat verði unnið af nefndinni sem hluti af undirbúningi og skipulagningu könnunar þegar umfang gagnasöfnunar og aðferðir við vinnslu munu liggja fyrir.

### Um einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr. Á grundvelli sveitarstjórnarlaga, nr. 138/2011, er sveitarstjórnum meðal annars heimilt að kjósa nefnd til að fjalla um og undirbúa einstök verkefni. Áhinn bóginn mæla engin lög fyrir um rannsóknar- og/eða úttektarnefndir sem komið er á laggirnar meðákvörðun sveitarstjórnar. Lagt er til að mælt verði fyrir um slíka heimild í lögum og að Reykjavíkurborg verði veitt heimild til að skipa nefnd til að kanna starfsemi vöggustofa fyrir börn sem reknar voru í Reykjavík á síðustu öld. Í ákvæðinu er mælt fyrir um markmið og meginverkefni þeirrar