9

starfa eða embætta samkvæmt þessu ákvæði þarf ekki að gæta að skyldu til þess að auglýsa laus störf til umsóknar, sbr. 7. gr. laga nr. 70/1996. Skulu ný embætti taka við þeim réttindum og skyldum sem einstakir embættismenn hafa áunnið sér, þ.m.t. samkvæmt ákvæðum laga nr. 70/1996.

#### Athugasemdir v i ð l a g a f r u mvarp þe t t a .

- 1. Inngangur

Frumvarp þetta er samið á vegum réttarfarsnefndar að frumkvæði dómsmálaráðherra, m. a. á grundvelli minnisblaðs stýrihóps um mótun réttaröryggisáætlunar og vinnuhóps um framtíðarskipan ákæruvalds. Sigurður Tómas Magnússon, prófessor við Háskólann í Reykjavík, vann drög að frumvarpinu og athugasemdum með því. Fyrir liggur að ákvæði laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 um nýtt saksóknarstig, þ. e. embætti héraðssaksóknara, eiga að óbreyttu að taka gildi 1. janúar 2015 en gildistöku ákvæðanna hefur verið frestað allt frá því að sakamálalögin tóku gildi að öðru leyti 1. janúar 2009. Mikilvægustu rökin að baki ákvæðum um stofnun embættis héraðssaksóknara voru að fyrirkomulag ákæruvalds þyrfti að vera með þeim hætti að ávallt væri unnt að kæra ákvörðun um að fella mál niður eða falla frá saksókn til æðri ákæruvaldshafa en samkvæmt núverandi fyrirkomulagi er ekki unnt að kæra slíkar ákvarðanir ríkissaksóknara, t.d. í kynferðisbrotamálum. Þessi rök eru enn í fullu gildi en hins vegar hafa komið fram efasemdir um nauðsyn þess að koma á fót þriðja saksóknarstiginu. Í þessu frumvarpi er önnur leið farin að sama marki, þ. e. að hafa ákæruvaldsstigin aðeins tvö en að setja á fót héraðssaksóknaraembætti til að sinna sambærilegum verkefnum og áður hafði verið ráðgert en að auki verkefnum embættis sérstaks saksóknara og nokkrum öðrum verkefnum þar til viðbótar. Með frumvarpi þessu er ætlunin að ná fram einfaldari og hagkvæmari lausn á framangreindum vanda, bæta úr ýmsum ágöllum á núverandi skipan ákæruvalds og finna framtíðarlausn á fyrirkomulagi rannsókna í efnahagsbrotamálum. Þeir þættir sem kalla á endurskoðun á skipan ákæruvalds og rannsókna efnahagsbrota eru nánar tiltekið eftirfarandi:

- 1. Ákvæði sakamálalaga um þriggja þrepa ákæruvald og embætti héraðssaksóknara eiga að taka gildi 1. janúar 2015. Því er nauðsynlegt að fyrirhugaðar breytingar séu ákveðnar og komi til framkvæmda svo fljótt sem auðið er.
- 2. Endurskoða þarf verkefni embættis ríkissaksóknara til þess að gera því kleift að sinna því mikilvæga eftirlits- og samræmingarhlutverki sem því er ætlað lögum samkvæmt. Þá er enginn kostur á málskoti í þeim málum sem ríkissaksóknari fer nú með ákæruvald í.
- 3. Lagaákvæði um embætti sérstaks saksóknara þarfnast endurskoðunar. Embættið fékk víðtækara hlutverk en því var í upphafi ætlað þegar verkefni efnahagsbrotadeildar ríkislögreglustjóra fluttust þangað 1. september 2011. Verkefni embættisins hafa tekið breytingum og gera má ráð fyrir að rannsóknum svokallaðra hrunmála verði lokið í árslok 2015 og málsmeðferð þeirra fyrir héraðsdómi þá langt á veg komin. Þar sem héraðssaksóknara var samkvæmt sakamálalögum ætlað að taka við saksókn í efnahagsbrotum ræðst framtíð embættisins í núverandi mynd meðal annars af því hvort ákvæðin um héraðssaksóknara taki gildi 1. janúar 2015.
- 4. Fækkun og styrking lögreglustjóraembætta, með lögum nr. 51/2014 um breyting á lögreglulögum nr. 90/2014, gefur tilefni til að færa ákæruvald í nokkru meira mæli til lögreglustjóra.
- 5. Breytinga er þörf á fyrirkomulagi rannsókna og saksóknar á meintri refsiverðri háttsemi starfsmanna lögreglu og jafnframt á meintri refsiverðri háttsemi sem