fyrirsjáanlegar og aðgengilegar. Reglur, eins og skipulagsáætlanir, leggja því ekki einvörðungu takmarkanir á eignarráð fasteignareigenda. Þær binda einnig hendur þeirra stjórnvalda sem að áætlununum standa. Þeim er ætlað að veita fasteignareigendum og öðrum rétthöfum ákveðna vitneskju eða upplýsingar um líklega nýtingu lands til framtíðar, og þar með að veita þeim tiltekna réttarvernd. Í c-lið 1. gr. gildandi skipulagslaga er áréttað að þetta jafnvægi er eitt af meginmarkmiðum laganna, en þar segir að markmið laganna sé að ' að tryggja réttaröryggi í meðferð skipulagsmála þannig að réttur einstaklinga og lögaðila verði ekki fyrir borð borinn þótt hagur heildarinnar sé hafður að leiðarljósi. ' Við samningu þessa frumvarps hefur ekki verið tekin endanleg afstaða til þess hvort lögfesting ítarlegri reglna en nú gilda um gildistíma skipulagsáætlana kunni að vera æskileg á síðari stigum. Tilgangur þessa frumvarps er að færa orðalag bótareglunnar í 51. gr. skipulagslaganna sem næst þeirri réttarvernd sem leiðir af vernd eignarréttarins samkvæmt stjórnarskránni. Tilgangurinn er með öðrum orðum ekki sá að breyta inntaki þess bótaréttar sem um ræðir og þegar er lögfestur. Fastmótaðar reglur um bótaréttinn myndu aðeins koma til viðbótar við þá grunnreglu um rétt til bóta vegna sérstakra og verulegra skerðinga eignarréttinda sem leiðir af eignarréttarákvæði stjórnarskrár, enda verður ekki vikið frá þeim grunnréttindum með almennum lögum. Þá verður að benda á að ef setja á almennar reglur um takmörkun á gildistíma skipulagsáætlana, með það að markmiði að takmarka væntingar fasteignareigenda til þess að slíkar áætlanir verði bindandi fyrir stjórnsýsluna, þá yrði jafnframt að yfirfara skipulagslög í heild sinni með það í huga að lágmarksréttindi borgaranna til hagnýtingar eigna sinna og til áætlanagerðar um þá hagnýtingu yrðu ekki fyrir borð bornar. Í dæmaskyni má nefna að sænsk skipulagslög, sem jafnframt geyma tilteknar reglur um gildistíma skipulagsáætlana, m.a. í þeim tilgangi að tryggja möguleika stjórnvalda til að bregðast við breyttum aðstæðum í samfélaginu og breyta skipulagsáætlunum, eru mun nákvæmari en íslensku lögin um meðferð skipulagsvaldsins, um það hvaða takmarkanir má leggja á eignarráð og í hvaða tilgangi það verður gert heldur en íslensku lögin. Skiptir þetta síðastanefnda ekki minnstu máli um réttarvernd borgaranna, enda eru íslensku lögin mjög opin um þau málefnalegu sjónarmið (tilgang og markmið) sem sveitarfélögin geta lagt til grundvallar skipulagsákvörðunum sínum. Á því er ákveðin hætta að löggjöf sem fæli í sér fyrirvaralausa reglu um tímamörk skipulagsáætlana, í þeim tilgangi að takmarka bótarétt fasteignareigenda, án þess að um leið væru settar takmarkanir á heimildir stjórnvalda um meðferð skipulagsvaldsins og breytinga á skipulagsáætlunum, gæti talist fela stjórnvöldum svo vítt svigrúm til breytinga á skipulagsáætlunum, að það bryti gegn kröfum stjórnarskrár eða almennra grunnreglna íslensks réttar um nauðsyn lagaheimildar að baki íþyngjandi stjórnvaldsathöfnum. Í frumvarpi þessu er því lagt til að bótareglurnar verði að sem mestu leyti útfærðar þannig, í samræmi við það hvernig rökstutt hefur verið að beri að skilja gildandi reglur, að með þeim sé leitast við að orða sem næst þá sömu mælikvarða og ætla verður að eigi að beita við mat á því hvaða skerðingar eignarréttinda séu bótaskyldar samkvæmt stjórnarskránni. Breytingar sem fælu í sér kröfur um tímamörk skipulagsáætlana kalla á umtalsverðan undirbúning og breytingar á mun fleiri ákvæðum laganna en einvörðungu bótareglunum.

Um17. gr. Í 17. gr frumvarpsins er lagt til að lögfestar verði tvær nýjar greinar, 51. gr. a. og 51. gr. b. Ákvæði 51. gr. a. er samhljóða 2. og 3. mgr. 51. gr. skipulagslaga nr. 123/2010, að því undanskildu að annars vegar er tiltekið að taka skuli tillit til þeirrar 'sérstöku' breytingar á verðmæti eignar sem skipulagsaðgerð kann að hafa í för með sér. Í því felst til að leiði breyting skipulags til þess að verð fasteigna á tilteknu svæði hækkar almennt í verði, eða lækkar almennt eftir atvikum, þá ber við mat á tjóni tiltekins fasteignareiganda að meta það