8

Reglugerðin fjallar umkröfur til vottunarferlis á grundvelli 1. gr. c jafnlaunastaðalsins ogþeirra sem annast slíka vottun. Markmið reglugerðarinnar er að tryggja að vottun samræmist alþjóð- legum kröfum um framkvæmd faggiltrar vottunar. Hún kveður á um að ráðuneytið skuli sjá til þess að reglulega séu haldin námskeið fyrir úttektarmenn í jafnréttis- og vinnumarkaðsmálum. Þar skal meðal annars fjallað um lög um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla, vinnurétt, kjarasamninga, launagreiningar og flokkun og mat á verðmæti starfa. Skulu úttektarmenn ljúka námskeiðinu með prófi og fá þeir skírteini standist þeir prófið. Fyrsta námskeiðið fyrir vott- unaraðila var haldið á vegum ráðuneytisins í samstarfi við Endurmenntun Háskóla Íslands á haustmánuðum 2015. Gert er ráð fyrir að faggildingarsvið Einkaleyfastofu tryggi hæfi vott- unaraðila. Jafnlaunastaðallinn er stjórnunartæki til að stuðla að launajafnrétti kynjanna. Vottunfaggilts vottunaraðila eða staðfestingu hagsmunaaðila, hafi samningar á milli samtaka aðila vinnu- markaðarins náðst þar um, er ætlað að staðfesta að við launaákvörðun séu málefnaleg sjónarmið höfð að leiðarljósi. Vottun eða staðfesting á því að fyrirtæki eða stofnun uppfylli kröfur jafn- launastaðals kemur því ekki í veg fyrir að vinnustaðir geri upp á milli starfsfólks við launa- ákvarðanir á grundvelli málefnalegra sjónarmiða, svo sem með tilliti til menntunar, reynslu, þekkingar, ábyrgðar, álags eða starfsaðstæðna. Auk þess kemur vottun eða staðfesting ekki í veg fyrir að við launaákvörðun verði litið til einstaklingsbundinna þátta sem hafa áhrif á hvernig starfsmaður geti leyst starf sitt af hendi eða fela í sér mat á árangri í starfi. Launamunur milli kynja er þannig ekki bannaður sem slíkur en sé hann til staðar þarf hann að byggjast á mál- efnalegum sjónarmiðum sem varða á engan hátt kynferði. Tilraunaverkefnið uminnleiðingu jafnlaunastaðalsins hefur leitt í ljós að þar er komið fram stjórntæki sem nýst getur við að uppræta kynbundinn launamun á vinnustöðum. Þegar kröfum staðalsins er fylgt fæst nýtt sjónarhorn á launasetningu sem stuðlar að betri vitund um jafn- réttissjónarmið og þá þætti er hafa áhrif á laun. Fram til þessa hafa fyrirtæki og stofnanir gengist sjálfviljug undir jafnlaunavottun á grund- velli jafnlaunastaðalsins. Í því skyni að tryggja betur en nú er gert að konur og karlar njóti sömu launa og kjara fyrir sömu eða jafnverðmæt störf er með frumvarpi þessu lagt til að fyrirtækjum og stofnunum þar sem 25 eða fleiri starfsmenn starfa að jafnaði á ársgrundvelli verði gert skylt að öðlast jafnlaunavottun með vottun faggilts vottunaraðila. Enn fremur er lagt til að samtökum aðila vinnumarkaðarins verði gert heimilt að semja um að fyrirtæki með 25 - 99 starfsmenn að jafnaði á ársgrundvelli verði heimilt að óska eftir staðfestingu hagsmunaaðila í stað vottunar faggilts vottunaraðila. Lögfestingu skyldu til jafnlaunavottunar er þannig, með sama hætti og lögum nr. 13/2010, um breytingu á lögum um hlutafélög og lögum um einkahlutafélög, sem kveða á um kynjahlutföll í stjórnum hlutafélaga, ætlað að stuðla að auknu jafnrétti kynjanna á vinnumarkaði. Með þeim lögum voru gerðar breytingar á lögum til að stuðla að jafnari hlut- föllum kvenna og karla í stjórnum hlutafélaga og einkahlutafélaga. Var gripið til lagasetningar þar sem of hægt þótti ganga að fjölga konum í stjórnunarstörfum í atvinnulífinu eftir öðrum 4 leiðum. Hefur sú lagasetning leitt til fjölgunar kvenna í stjórnum fyrirtækja. Þykir sá ávinningur sem ætla verður að frumvarpið muni hafa í för með sér, verði það að lögum, vega þyngra en sjónarmið um íþyngjandi áhrif þess fyrir hlutaðeigandi fyrirtæki og stofnanir og verður ekki séð að með lögfestingu skyldu til jafnlaunavottunar sé gengiðlengraen nauðsynlegt er til að ná fram lögmætum markmiðum stjórnvalda. Áþaðekki síst við í því ljósi