7

og fjarþjónustu, nr. 733/2000. Neytendastofa hefur auk þess eftirlit með rafrettum og öryggi þeirra samkvæmt lögum um rafrettur og áfyllingar fyrir rafrettur, nr. 87/2018, og reglugerðum settum samkvæmt þeim en lögin heyra undir heilbrigðisráðherra. Þá hefur Neytendastofa eftirlit með öryggi skotelda skv. VI. kafla vopnalaga, nr. 16/1998, og reglugerðum settum samkvæmt þeim. Lögin heyra undir dómsmálaráðherra.

### 2.2. Stofnun Neytendastofu og síðari breytingar á starfsemi stofnunarinnar.

Með lögum um Neytendastofu og talsmann neytenda, nr. 62/2005, var kveðið á um að Neytendastofa skyldi starfa að stjórnsýsluverkefnum á sviði neytendamála, vöruöryggismála, opinberrar markaðsgæslu, mælifræði, faggildingar og rafmagnsöryggismála svo sem nánar væri kveðið á um í lögum. Samhliða var sett á fót embætti talsmanns neytenda og var hlutverk hans að standa vörð um hagsmuni og réttindi neytenda og stuðla að aukinni neytendavernd. Helsta markmiðið með því að setja Neytendastofu á fót var að efla starf að neytendamálum og þar með auka neytendavernd. Talið var að þau verkefni sem heyrðu undir Neytendastofu snertu öll hagsmuni neytenda með einum eða öðrum hætti. Eftirlit með óréttmætum viðskipta- háttum og gagnsæi markaðarins auk opinberrar markaðsgæslu og eftirlits með öryggi vöru væru þeir málaflokkar sem augljóslega teldust til neytendamála en talið var að mælifræði og málefni rafmagnsöryggis varði einnig hagsmuni neytenda og ætti því vel heima hjá Neyt- endastofu. Frá stofnun Neytendastofu hafa nokkrar breytingar orðið á starfsemi stofnunarinnar. Með lögum um faggildingu o.fl., nr. 24/2006, voru málefni faggildingar færð frá Neytendastofu til faggildingarsviðs Einkaleyfastofu (nú Hugverkastofu). Meginástæða þeirrar breytingar var að tryggja faglegt sjálfstæði faggildingarstofu á Íslandi, einkum gagnvart þeim aðilum sem byggja á þjónustu faggildingarstofa. Neytendastofa noti faggildar stofur til að sinna tæknilegu eftirliti í sínu umboði á sviði rafmagnsöryggis, markaðseftirlits og lögmælifræði auk þess að reka kvörðunarþjónustu. Nauðsynlegt væri því að staðsetja faggildingarstofu annars staðar en hjá Neytendastofu vegna kröfu um hlutleysi. Með lögum um breytingu á ýmsum lögum vegna færslu eftirlits með öryggi raforkuvirkja, neysluveitna og raffanga frá Neytendastofu til Brunamálastofnunar, nr. 29/2009, voru málefni rafmagnsöryggis bygginga færð frá Neytendastofu til Brunamálastofnunar (nú Húsnæðis- og mannvirkjastofnun). Ástæða breytinganna var sú að talið var að verkefnin féllu mun betur að þeim verkefnum sem tilheyrðu Brunamálastofnun heldur en Neytendastofu þar sem rafmagns- öryggi bygginga tengdist óhjákvæmilega brunavörnum. Meðlögunum var markaðseftirlit með rafföngum hins vegar skilið eftir hjá Neytendastofu þar sem það þótti snúa að neytendum. Með lögum um breytingu á lögum um Neytendastofu og talsmann neytenda, nr. 62/2005, með síðari breytingum (talsmaður neytenda o.fl.) var embætti talsmanns neytenda lagt niður. Tilgangur breytinganna var fyrst og fremst hagræðing og einföldun. Talið var að tilhögunin um sjálfstætt embætti talsmanns neytenda væri ekki í samræmi við skipulag neytendamála annars staðar á Norðurlöndum auk þess sem vísað var til skýrslu þriggja stofnana Háskóla Ný sókn í neytendamálum, Íslands, sem gefin var út í maí 2008 undir heitinu þar sem talið var að fyrirkomulagið væri til þess fallið að skapa nokkurn rugling og að skynsamlegra virtist að stefna að því að reka eina og sterka opinbera stofnun á sviði neytendamála. Með lögum um breytingu á ýmsum lagaákvæðum vegna færslu eftirlits með rafföngum til Mannvirkjastofnunar, nr. 39/2014, var eftirlit með rafföngum endanlega fært frá Neytenda- stofu til Mannvirkjastofnunar. Ástæðan var sú að talið var að aðskilnaður eftirlits með rafföngum eftir því hvort þau eru varanlega tengd mannvirkjum eða ekki ætti sér enga hlið- stæðu í öðrum löndum og leiddi af sér mörg álitaefni og vafamál. Auk þess var vísað til