2

hér að framan, þ.e. að styrkir séu veittir til framleiðenda sem staðsettir eru fjarri innanlands- markaði eða útflutningshöfn og búa við skerta samkeppnisstöðu vegna hærri flutningskostnað- ar. Einnig segir að styrkir séu veittir annars vegar vegna flutnings frá styrksvæði ef framleiðsl- an er annaðhvort fullunnin eða hálfunnin vara, þ.e. vara sem hefur farið í gegnum ákveðið framleiðsluferli á styrksvæðinu, og hins vegar vegna flutnings á hrávöru eða hálfunninni vöru til styrksvæðis, þ.e. vöru sem vantar til að endanleg framleiðsla á vöru geti átt sér stað á styrk- svæðinu. Styrksvæðin eru síðan tiltekin sérstaklega í 4. gr. og í 6. gr. er fjallað um útreikning framlaga. Frekari upplýsingar um svæðisbundna flutningsjöfnun er að finna í skýrslu sem innviðaráðherra gefur Alþingi ár hvert um framkvæmd og þróun svæðisbundinnar flutningsjöfnunar, sbr. 10. gr. laganna. Nefna má að í skýrslu ráðherra fyrir árið 2024 sem fyrirhugað er að leggja fram á 156. þingi er rakið að fjárheimildir ársins til veitingar styrkja voru 163,3 millj. kr. Þegar samþykktar umsóknir eru hærri en fjárveiting ársins, að frádregnum kostnaði Byggðastofnunar, eru styrkveitingar lækkaðar hlutfallslega í samræmi við það, sbr. 4. mgr. 6. gr. Samþykktar styrkumsóknir voru 467,7 millj. kr. á árinu 2024 og var útgreiðslu- hlutfall því 34,4%. Í skýrslu ráðherra eru styrkveitingar jafnframt flokkaðar nánar, m.a. eftir atvinnugreinum og landsvæðum.

## 2. Tilefni og nauðsyn lagasetningar.

Við undirbúning á framlagningu frumvarps til laga um breytingu á lögum um svæðis- bundna flutningsjöfnun fyrir 154. löggjafarþing, þar sem lagðar voru til breytingar á 6. gr. laganna, voru gerðar athugasemdir við að í 3. mgr. 6. gr. væri að finna tilvísun til 200.000 evra. Bent var á að íslenskar krónur væru lögeyrir hér á landi og ætti það að endurspeglast í íslenskri löggjöf nema veigamikil rök mæltu með því að víkja frá því. Með frumvarpi þessu er m.a. ætlunin að bæta úr þessu. Við vinnslu þessa frumvarps kom í ljós að ekki er lengur miðað við gengi sem Eftirlits- stofnun EFTA(ESA) gefur út og birt er í EES-viðbæti við Stjórnartíðindi Evrópusambandsins og á vef stofnunarinnar við umreikning yfir í íslenskar krónur eins og getið er um í 2. málsl. 3. mgr. 6. gr. Við nánari eftirgrennslan hefur frá 1. janúar 2020 verið stuðst við annað verklag samkvæmt fyrirmælum frá Evrópu og hefur því verklagi verið fylgt við útreikninga frá 1. janúar 2020. Þá liggur fyrir að löggjöfin muni renna sitt skeið hinn 31. desember 2025. Fyrir liggur vilji til að viðhalda þeirri styrkvæðingu sem lögin kveða á um enda er gert ráð fyrir fjármögnun styrkjanna í fjármálaáætlun til næstu fimm ára, þ.e. til ársins 2030.

## 3. Meginefni frumvarpsins.

Í 1. málsl. 3. mgr. 6. gr. laganna kemur fram að flutningsjöfnunarstyrkir til hvers framleið- anda skuli aldrei vera hærri en sem nemur 200.000 evrum á þriggja ára tímabili. Síðan segir að við umreikning yfir í íslenskar krónur skuli miða við gengi sem ESA gefi út og birt sé í EES-viðbæti við Stjórnartíðindi Evrópusambandsins og á vef stofnunarinnar. Íslensk króna er lögeyrir hér á landi skv. 1. mgr. 1. gr. laga um gjaldmiðil Íslands, nr. 22/1968. Það á að endurspeglast í íslenskri löggjöf nema veigamikil rök mæli gegn því. Viðmiðið 200.000 evrur á hverju þriggja ára tímabili er til komið þar sem fjárhæðin var hámark þess styrks sem þá féll undir reglur um minniháttaraðstoð (de minimis) ESA og var þar af leiðandi ekki tilkynningarskyld til ESA. Þessi fjárhæð hefur nú hækkað upp í 300.000 evrur frá 1. janúar 2024.