4

hlutafé o.fl. Kveðið er á um rafræna auðkenningu við slíka skráningu. Einnig er kveðið á um skyldu aðildarríkjanna til að setja reglur um hæfi stjórnarmanna þeirra fyrirtækja sem tilskip- unin tekur til. Aðildarríkjum er heimilt að gera að skilyrði fyrir skráningu framangreindra aðila að viðkomandi sé ekki vanhæfur til starfans í öðru aðildarríki. Við upptöku gerðarinnar í samninginn fengu EFTA-ríkin aðlögun sem felur í sér aukinn frest, allt til eins árs, til innleiðingar gerðarinnar, ef þörf krefur. Upptaka fyrrgreindrar gerðar í EES-samninginn og innleiðing hennar hér á landi kallar á lagabreytingar. Tilskipunin verður innleidd með breytingu á lögum um hlutafélög og lögum um einkahlutafélög og mun menningar- og viðskiptaráðherra leggja fram frumvarp þar að lút- andi á yfirstandandi löggjafarþingi. Gert er ráð fyrir að með innleiðingunni megi draga úr kostnaði, tíma og stjórnsýslubyrði lítilla og meðalstórra fyrirtækja. Gert er ráð fyrir að nokkur kostnaður hljótist af innleiðingu tilskipunarinnar þar sem gera þarf breytingar á tölvukerfum fyrirtækjaskrár. Haft var samráð við utanríkismálanefnd umupptöku tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2019/1151 til samræmis við reglur Alþingis um þinglega meðferð EES-mála. Nefndin gerði ekki athugasemdir við upptöku tilskipunarinnar í EES-samninginn. Einnig var haft samráð við utanríkismálanefnd í aðdraganda fundar sameiginlegu EES-nefndarinnar þar sem umrædd ákvörðun var tekin og tilskipunin kynnt nefndinni sérstaklega.

## 5. Um upptöku ESB-gerða í EES-samninginn og um stjórnskipulegan fyrirvara.

Á hverju ári er nokkur fjöldi ESB-gerða tekinn upp í EES-samninginn með ákvörðunum sameiginlegu EES-nefndarinnar. Samkvæmt EES-samningnum skuldbinda ákvarðanir sam- eiginlegu EES-nefndarinnar aðildarríkin að þjóðarétti um leið og þær hafa verið teknar, nema eitthvert þeirra beiti heimild skv. 103. gr. EES-samningsins til að setja fyrirvara um að ákvörðun geti ekki orðið bindandi strax vegna stjórnskipulegra skilyrða heima fyrir. Viðkom- andi aðildarríki hefur þá sex mánaða frest frá töku ákvörðunar í sameiginlegu nefndinni til að aflétta fyrirvaranum. Almennt hafa íslensk stjórnvöld einungis gert stjórnskipulegan fyrirvara þegar innleiðing ákvörðunar kallar á lagabreytingar hér landi, en í því tilviki leiðir af 21. gr. stjórnarskrár lýð- veldisins Íslands, nr. 33/1944, að afla ber samþykkis Alþingis áður en ákvörðun er staðfest. Slíkt samþykki getur Alþingi alltaf veitt samhliða viðeigandi lagabreytingu, en einnig hefur tíðkast að heimila stjórnvöldum að skuldbinda sig að þjóðarétti með þingsályktun áður en landsréttinum er með lögum breytt til samræmis við viðkomandi ákvörðun. Áðurnefnd 21. gr. stjórnarskrárinnar tekur til gerðar þjóðréttarsamninga en hún á augljós- lega einnig við um þau tilvik þegar breytingar eru gerðar á slíkum samningum. Samkvæmt ákvæðinu er samþykki Alþingis áskilið ef samningur felur í sér afsal eða kvaðir á landi eða landhelgi eða ef hann horfir til breytinga á stjórnarhögum ríkisins. Síðarnefnda atriðið hefur verið túlkað svo að samþykki Alþingis sé áskilið ef gerð þjóðréttarsamnings kallar á lagabreyt- ingar hér á landi. Umræddar ákvarðanir sameiginlegu EES-nefndarinnar fela í sér breytingar á EES-samn- ingnum en þar sem þær kalla á lagabreytingar hér á landi voru þær teknar með stjórnskipuleg- um fyrirvara. Í samræmi við það sem að framan segir er óskað eftir samþykki Alþingis fyrir þeim breytingum á EES-samningnum sem í ákvörðununum felast.