frumvarpið einkum að því að auka skilvirkni við afgreiðslu dómsmála með því að einfalda reglur og auka hraða í málsmeðferð. Byggja margar af þeim breytingum sem lagðar eru til á tillögum frá starfshópi á vegnum dómstólanna sem sendar voru ráðuneytinu til frekari skoðunar. Hafði starfshópurinn það hlutverk að skoða hvar í réttarfarslögum eða innri reglum dómstólanna mætti koma við aukinni einföldun og skilvirkni við rekstur dómsmála þannig að leiddi til hagræðingar. Samhliða því eru gerðar nokkrar tillögur um breytingar til samræmingar og lagfæringar á nokkrum ákvæðum réttarfarslaga. Þá eru lagðar til breytingar er varða skýrslutökur af börnum þar sem lagt er til að skýrslutökur fari ávallt fram í sérútbúnu húsnæði utan dómhúss nema hagsmunir brotaþola kalli á annað. Samræmdar eru reglur um aðgang að gögnum í einka- og sakamálum sem og aukinn aðgangur annarra en þeirra sem beinna lögvarðra hagsmuna eiga að gæta að gögnum. Þá er lagt til að sérstaklega verði kveðið á um heimildir til birtinga á niðurstöðum héraðsdóma og að settar verði reglur um afmáningu viðkvæmra upplýsinga. Verður gerð nánari grein fyrir efni frumvarpsins í athugasemdum við einstakar greinar þess. Við samningu frumvarpsins hafði réttarfarsnefnd samráð við Hæstarétt, dómstólaráð, Dómarafélagi Íslands og Lögmannafélag Íslands. Jafnframt var frumvarpið sent þessum aðilum til umsagnar.

##### Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um1. gr. Í 3. mgr. 4. gr. laganna er fjallað um verkefni meðdómsmanna. Er þar tekið fram að meðdómsmenn taki þátt í málsmeðferð og dómsuppsögu og að þeir hafi sömu réttindi og beri sömu skyldur og dómsformaður. Hér er lagt til í b. lið greinarinnar að dómsformaður fjölskipaðs dóms í einkamáli skuli einn halda dómþing þegar dómur er kveðinn upp í málinu skv. 3. mgr. 115. gr. laganna. Er þetta jafnframt í samræmi við 3. mgr. 5. gr. laga um meðferð sakamála, nr. 88/2008. Til að forðast misskilning er jafnframt lagt til í a. lið að í stað orðsins 'dómsuppsögu' í fyrri málslið 3. mgr. 4. gr. laganna komi 'samningu dóms'.

Um2. gr. Í a. og b. lið greinarinnar er höfð hliðsjón af efni 1. og 2. mgr. 16. gr. laga um meðferð sakamála þar sem kveðið er á um aðgang að afritum af málsskjölum og úr þingbók eða dómabók. Í a. lið greinarinnar, sem felur í sér breytingu á 1. mgr. 14. gr. laga um meðferð einkamála er gert ráð fyrir að aðilar einkamáls sem og aðrir þeir, sem hafa sérstakra hagsmuna að gæta, eigi á sama hátt og nú rétt á að fá staðfest afrit af skjölum máls. Enn fremur sé að meginreglu skylt að láta hverjum sem þess æskir í té afrit af stefnu og greinargerð stefnda svo fljótt sem við verður komið sem væri yfirleitt eftir að bæði þessi grundvallarskjöl hefðu verið lögð fram en ekki er kveðið á um aðgang annarra en þeirra sem eiga lögvarðra hagsmuna á að gæta í gildandi lagaákvæði. Með þessu móti er leitast við að þeir sem þess óska, t.d. fjölmiðlar, geti kynnt sér um hvað mál snýst í meginatriðum svo að þeir geti betur fylgst með því sem fram fer í þinghöldum, en þau eru að jafnaði opin almenningi í samræmi við fyrirmæli 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar. Á sama hátt er í b. lið greinarinnar, sem felur í sér breytingu 2. mgr. 14. gr. sömu laga, lagt til að hver sem þess óskar geti fengið staðfest endurrit úr dómabók sem og af úrskurðum eða ákvörðunum dómara sem færðar hafa verið í þingbók, en eðlilegt er að almenningur fái aðgang að þeim úrlausnum samkvæmt þeirri reglu að málsmeðferð fyrir dómi skuli að meginstefnu vera opinber.