Nr. 7/2009

og sjálfboðaliðastarf. Af framn greindu verður ekki annað ráðið en að Eva Björk hafi keypt samsetta alferð í skilningi laga um skipan ferðamála.

2. D D keypti af X fimm vikna námskeið í málaskóla í Brighton á Englandi, kr. 268.500. Í þessari upphæð fólst, samkvæmt reikningi, annars vegar námskeið í málaskóla og hins vegar gisting í heimahúsi. Í niðurstöðu skipaðs umsjónarmanns kemur fram að endurgreiðsla til D sé reiknuð hlutfallslega m.v. að hann hafi misst af fyrstu viku námskeiðsins. Af framangreindu verður ekki annað ráðið en að D hafi keypt samsetta alferð í skilningi laga um skipan ferðamála.

3. E E keypti af X ferð til Parísar í tungumálaskóla á tímabilinu 6. október - 20. nóvember 2008, samtals kr. 633.000. Samkvæmt framlögðum reikningi var ferð hennar annars vegar samsett af tungumálanámskeiði og hins vegar af gistingu í heimahúsi í hálfu fæði. Um miðjan nóvember var E krafin um EUR 2.772 (kr. 490.000 m.v. sölu gengi evru þann dag skv. gengi Seðlabanka Íslands), þar sem greiðsla hafði ekki borist frá X. Af framangreindu verður ekki annað ráðið en að E hafi keypt samsetta alferð í skilningi laga um skipan ferðamála.

Í framangreindum lýstum kröfum var um að ræða samsetningu ekki færri en tveggja þeirra þátta sem skilgreining á hugtakinu alferð gerir kröfu um. Annars vegar gistingu í heimahúsi sem greidd var í gegnum kæranda og hins vegar tungumálanámskeið eða sjálfboðaliðastarf. Ráðuneytið er þeirrar skoðunar að gisting í heimahúsi falli undir skilyrðið gisting í hugtakaskilgreiningu alferðar. Þá kemur til skoðunar hvort að málaskóli eða sjálfboðaliðastarf geti fallið undir aðra þjónustu við viðskiptavin sem tekur til verulegs hluta ferðarinnar. Ljóst er að tilgangur laga um skipan ferðamála og laga um alferðir er fyrst og fremst að auka neytendavernd og er því eðlilegt að ákvæði laganna séu skýrð rúmt neytanda í vil. Ráðuneytið fær því ekki séð annað en að málaskóli eða sjálfboðaliðastarf geti talist til annarrar þjónustu. Fær sú niðurstaða frekari stoð í því að viðkomandi aðilar greiddu sérstakt staðfestingar- og þjónustugjald til X, sem felur í sér að X hafi innt af hendi ákveðna þjónustu til þeirra.

Tilgreint er af kæranda í umsókn um ferðaskrifstofuleyfi að málaskólar og sjálfboðaliðastarf sé undanskilið tryggingarskyldu félagsins. Slíka aðgreiningu er ennfremur að finna í þeim gögnum sem fyrirtækið skilaði inn til Ferðamálastofu vegna ákvörðunar um fjárhæð tryggingar fyrir árið 2007. Ráðuneytið fellst á þá skýringu kæranda að málaskóli eða sjálfboðaliðastarf eitt og sér geti ekki talist alferð í skilningi laga um skipan ferðamála eða laga um alferðir. Hins vegar telur ráðuneytið að þegar kærandi hafi einnig séð um að útvega gistingu fyrir aðila sé hér um að ræða alferð í skilningi laganna og falli slík tilhögun undir tryggingarskyldu félagsins.

Ennfremur verður ekki talið að ferðaskrifstofur geti skilgreint sjálfar hvað falli undir tryggingarskylda starfsemi og hvað ekki. Slík greining og eftirlit með að ferðaskrifstofur séu með tilheyrandi leyfi og tryggingar er í höndum Ferðamálastofu og verður Ferðamálastofa því að bera hallann ef slíku eftirliti er ekki sinnt með fullnægjandi hætti.

Með vísan til þess sem að framan er ritað er það því niðurstaða ráðuneytisins að X beri að greiða þær upphæðir sem kveðið er á um í greinargerð skipaðs umsjónarmanns.

Ráðuneytið gerir athugasemdir við málsmeðferð málsins hjá skipuðum umsjónarmanni. Samkvæmt 21. gr. stjórnsýslulaga er eftirfarandi rökstuðningur meginregla stjórnsýslulaga, en slíkur rökstuðningur skal veittur eftir að ákvörðun hefur verið birt, komi fram ósk um það frá aðila máls. Samhliða rökstuðningur, þ.e. rökstuðningur sem birtur aðila samhliða ákvörðun máls, er því undantekning. Hins vegar er samhliða rökstuðningur talinn veita meira réttaröryggi til handa aðilum þegar um er að ræða íþyngjandi ákvörðun, líkt og er um að ræða í máli þessu. Í því tilviki sem hér um ræðir fylgdi rökstuðningur umsjónarmanns