4

hvetja samtökin stjórnvöld til að fylgja lögunum og opinberum stefnum við framkvæmd. Benda samtökin á að framleiðslufyrirtæki treysti á fyrirsjáanleika í rekstri og eigi það sér- staklega við um smærri framleiðendur og annan viðkvæman rekstur. Samtökin vilja vekja athygli á því að fjárveitingar til flutningsjöfnunar hafi ekki fylgt vaxandi flutningskostnaði og vísa í umsögn Samtaka fyrirtækja í landbúnaði máli sínu til stuðnings. Árið 2023 nam útgreiðsluhlutfall styrkja 54,6%, en fyrir árið 2024 var hlutfallið einungis 34,4%, líkt og þar kemur fram. Þetta dragi verulega úr áhrifum laganna og þeim jákvæðu markmiðum sem að sé stefnt og dragi þannig úr samkeppnisstöðu framleiðslufyrirtækja á landsbyggðinni. Til að ná markmiðum laganna sé nauðsynlegt að fjárhæðir styrkja fylgi þróun flutningskostnaðar. Samtök iðnaðarins leggja því áherslu á mikilvægi þess að fjárveitingar verði endurskoðaðar reglulega og að tryggt verði að raunverulegur stuðningur við fyrirtæki í iðnaði á lands- byggðinni haldist í hendur við kostnaðarþróun. Í umsögn Samtaka fyrirtækja í landbúnaði kemur fram að samtökin styðji áform um breytingar á lögunum. Markmið laganna sé að styðja við framleiðsluiðnað og atvinnuupp- byggingu á landsbyggðinni sem býr við skerta samkeppnisstöðu vegna lengri flutningsleiða og þar með hærri flutningskostnaðar. Samtökin benda á að heildarupphæð umsókna hafi aukist mjög undanfarin ár sökum hækkandi flutningskostnaðar án þess að fjárveitingar til svæðis- bundinnar flutningsjöfnunar hafi aukist. Þannig var sú fjárhæð sem sett var á fjárlög ekki fullnýtt fyrr en fyrir árið 2018, þegar heildarupphæð umsókna var í fyrsta sinn hærri en það fé sem var til ráðstöfunar. Síðan þá hefur hlutfall greiddra styrkja af umsóknum dregist saman ár frá ári og árið 2023 var útgreiðsluhlutfallið einungis 54,6%. Fram kemur í umsögninni að í greinargerð frumvarpsdraganna komi fram að fjárveitingar til svæðisbundinnar flutningsjöfn- unar hafi verið 163,3 millj.kr. árið 2024 og að útgreiðsluhlutfallið hafi farið niður í 34,4%. Ætla megi að þetta hlutfall haldi áfram að lækka með vaxandi flutningskostnaði. Þessi þróun leiðir af sér að markmiði laganna um að styðja við framleiðsluiðnað og atvinnuuppbyggingu á landsbyggðinni sem býr við skerta samkeppnisstöðu vegna lengri flutningsleiða og þar með hærri flutningskostnað verði ekki náð á sama hátt og áður. Styrkurinn er mikilvægt verkfæri til þess að bæta hluta þess aðstöðumunar sem fyrirtæki og framleiðendur sem staðsettir eru fjarri innanlandsmarkaði eða útflutningshöfn búa við. Því er mikill ávinningur af því að fjár- veitingar til verkefnisins haldist í hendur við vaxandi flutningskostnað.

## 6. Mat á áhrifum.

Samfélagslegur ávinningur af samþykkt frumvarpsins felur í sér að stuðningur til minni framleiðanda á landsbyggðinni heldur áfram til 2030. Breytingarnar eru í samræmi við byggðaáætlun fyrir árin 2022 - 2036 og stuðla að fjölbreyttu atvinnulífi og búsetufrelsi. Byggðastofnun fer með framkvæmd laga um svæðisbundna flutningsjöfnun og mun frumvarpið ekki hafa áhrif á verkefni stofnunarinnar en reikna má með að ef frumvarpið verði að lögum muni það halda áfram að hafa jákvæð áhrif á minni sveitarfélög á landsbyggðinni. Verði frumvarpið ekki samþykkt þá verða áhrifin þau að framlag ríkisins lækkar um 163 millj. kr. á ári.