fasteignareigandi sem verður fyrir tjóni af þeim sökum rétt til bóta. Í 10. gr. laganna kemur fram að tjón sem fasteignareigandi verður fyrir skal bætt ef skipulagsáætlun fyrirskipar nánar tilteknar aðgerðir sem upp eru taldar í 1. mgr. 8. gr. 4. kafla laganna (vernd eða friðun sérstaklegra mikilvægra staða frá sögulegu, menningarlegu, listrænu sjónarmiði eða af umhverfisástæðum), eða ef önnur nánar tilgreind ákvörðun um nýtingu einstaks mannvirkis eða fasteignar er tekin samkvæmt heimild í 16. gr. 4. kafla laganna. Bótaréttur samkvæmt þessum ákvæðum er afmarkaður við ákvarðanir sem teknar eru í svokölluð 'detaljplan', sem er á forræði sveitarfélaganna. Almenna reglan í sænskum rétti, líkt og í Noregi og Íslandi, er sú að almennar opinberar takmarkanir eignarráða verður fasteignareigandi að þola bótalaust. Ákvæði í 14. kafla sænsku laganna sem geyma fyrirmæli um bótarétt fasteignareigenda ber í því ljósi að skoða sem tæmandi. Á hinn bóginn er einnig ljóst að fyrirmæli 14. kafla sænsku laganna geyma sérstakar reglur um bótarétt, vegna tilgreindra tilvika, sem ganga nokkuð lengra en ákvæði norsku laganna (og einnig þeirra dönsku, sem rakin eru hér að aftan). Ástæður fyrir bótarétti fasteignareigenda samkvæmt kaflanum virðast vera tvíþættar. Annars vegar mun vera ákveðin hefð fyrir því í sænskum rétti að bæta tilteknar takmarkanir eignarráða sem leiða af skipulagsáætlunum. Þessar heimildir eða bótareglur eru ekki túlkaðar rúmt í sænskum rétti. Hins vegar er það einnig grunnpunktur í lögunum að ef skipulagsáætlun hefur tekið gildi (detaljplan) þá á fasteignareigandi ríkan rétt á að nýta eign sína í samræmi við þá ákvörðun. Breytingar á skipulagsáætlun sem leiða til fjárhagslegs tjóns fyrir fasteignareiganda ber því að bæta að fullnægðum nánari skilyrðum sænsku skipulagslaganna. Þegar gildistími skipulagáætlunar er runninn út má sveitarfélagið hins vegar gera breytingar án þess að bótaskylda stofnist, a.m.k. á grundvelli ákvæða í skipulagslögum. Mikilvægt er jafnframt að hafa í huga í þessu sambandi að sænsku skipulagslögin virðast ganga út frá því að 'detajlplan' verði almennt ekki breytt innan gildistíma sem áætluninni hefur verið ákveðinn nema með samþykki allra sem í hlut eiga eða að gefnum mjög veigamiklum forsendum. Í dönskum skipulagslögum, bekendtgørelse af lov om planlægning nr. 937 af 2009, með síðari breytingum, er fjallað um bótarétt fasteignareigenda í kafla II, en hann ber yfirskriftina 'Ekspropriation, overtagelse m.v.', eða eignarnám, innlausn o.fl. Almennt fjallar kaflinn aðeins um heimild til eignarnáms og eignarnámsbætur. Á því eru þó vissar undantekningar. Í 1. mgr. 47 gr. A í dönsku skipulagslögunum er tilgreint að ef landnotkunarflokki eignar er breytt úr 'landzone' í 'byzone eller sommerhuseområde' þá geti eigandi fasteignar krafist yfirtöku eignarinnar gegn greiðslu sem ákveðin er með sama hætti og eignarnámsbætur. Það er þó skilyrði samkvæmt þessu ákvæði að viðkomandi landsvæði sé nýtt til landbúnaðar eða sambærilegra nota, þ.e. 'landbrug, gartneri, planteskole eller frugplantage', þegar yfirtöku er krafist. Í 1. mgr. 48. gr. dönsku skipulagslaganna segir auk þess að ef skipulagsáætlun feli í sér að landsvæði skuli nýtt til opinberra nota þá geti eigandi þess krafist yfirtöku landsins gegn bótum. Í 1. mgr. 49. gr. segir ennfremur að ef skipulagsáætlun bannar niðurrif byggingar án leyfis, og leyfið fæst ekki, þá geti eigandinn krafist þess að eignin sé yfirtekin gegn greiðslu fullra bóta. Í báðum þessum tilvikum er þó skýrlega settur sá fyrirvari, sbr. 3. mgr. 48. gr. og 2. mgr. 49. gr., að tjónið sem um ræðir þarf að vera með þeim hætti að viðkomandi eign verði ekki nýtt á sanngjarnan og eðlilegan hátt samanborið við hefðbundna notkun eigna á sama svæði eða sambærilegra eigna. Dönsku bótaákvæðin miðast við það að aðeins séu bættar sérstakar takmarkanir eignarráða, en ekki almennar takmarkanir. Tilgangur ákvæða um bótarétt fasteignareigenda í dönsku lögunum er því fyrst og fremst sá að setja ramma um bótarétt og bótakröfur fasteignareigenda sem verða fyrir sérstöku og verulegu tjóni vegna gildistöku eða framkvæmdar skipulagsáætlana, án þess að endilega sé tryggt að sveitarfélag hafi frumkvæði að því að leysa til sín eignina á grundvelli samnings eða taka hana eignarnámi. Á þessu virðist