11

Um 5. gr. Í 1. mgr. 5. gr. er lagt til að sett verði sérstakt þagnarskylduákvæði í lögin. Sérstök þagnarskyldu ákvæði er að finna víða t.d. í lögum um Samgöngustofu, stjórnsýslustofnun samgöngumála nr. 119/2012, lögum um fullnustu refsinga nr. 15/2016 o.fl. Almennt þagnarskylduákvæði er varðar opinbera starfsmenn er að finna í 18. gr. laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins nr. 70/1996 og er svohljóðandi: ' Hverjum starfsmanni er skylt að gæta þagmælsku um atriði er hann fær vitneskju um í starfi sínu og leynt skulu fara samkvæmt lögum, fyrirmælum yfirmanna eða eðli málsins. Þagnarskyldan helst þótt látið sé af starfi. ' Ákvæði 18. gr. leggur m.ö.o. þá skyldu á herðar opinberra starfsmanna að gæta þagmælsku um atriði sem starfsmaðurinn fær vitneskju um í starfi sínu. Skilyrðið um þagmælsku er bundið því að vitneskjan sé þess eðlis að það sé áskilið í lögum að upplýsingar eigi ekki erindi við alla, starfsmaðurinn fær fyrirmæli frá yfirmanni að upplýsingarnar eigi að fara leynt eða það liggi í hlutarins eðli að vitneskja eigi ekki erindi til alla. Þannig þarf eitt af framangreindum skilyrðum að vera fyrir hendi og ljóst er að síðasta skilyrðið er nokkuð matskennt. Þá kemur fram í 2. málslið 18. gr. að vitneskjan haldist þótt látið sé af starfi. Auk þess að vera bundnir við 18. gr. laga nr. 70/1996 þá er lagt til í 5. gr. frumvarpsins gerð verði ríkari krafa til þagnarskyldu starfsmanna Þjóðskrár Íslands. Í ákvæðinu er áréttað að starfsmenn Þjóðskrár Íslands séu bundnir þagnarskyldu. Þá kemur fram í 2. málslið að starfsmönnum sé óheimilt að skýra óviðkomandi frá því sem þeir komast að í starfi sínu og leynt eiga að fara. Það sem 'leynt eiga að fara' skal túlkað rúmt í þessu samhengi. Hjá Þjóðskrá Íslands er mikið magn upplýsinga um einstaklinga og lögaðila og brýnt að þagmælsku sé gætt. Því verður ekki talið ósanngjarnt að gera þá kröfu á starfsmenn Þjóðskrá Íslands að þeir undirgangist ríkari kröfur um þagnarskyldu. Í raun þarf leyndin samkvæmt ákvæðinu ekki að vera lögbundin, fyrirmæli yfirmanns um leynd er ekki áskilin og ekki þarf að fara fram sérstakt mat á því hvort leynd eigi að ríkja með vísan til eðli máls. Ljóst er að framangreint ákvæði er ekki síst mikilvægt þar sem stofnunin fer með framleiðslu vegabréfa. Framleiðsluferli vegabréfa, efni í vegabréf, vélar og tæki við vegabréfanotkun, öryggiskröfur o.s.frv. njóta mikillar leyndar. Vegabréf eru flókin skilríki sem ganga sum hver kaupum og sölum og því verðmæt. Vitneskja sem sumir starfsmenn Þjóðskrá Íslands búa yfir er því verðmæt og eftirsóknarverð af óprúttnum aðilum. Þá kemur ákvæðið ekki í veg fyrir að starfsmenn tali um vinnuna við vini og vandamenn en þeim yrði óheimilt að ræða upplýsingar um einstaka persónur, vinnulag, verkferla, efni í skilríki o.fl. atriði. Þá kemur ákvæði sem þetta ekki í veg fyrir að starfsmenn greini frá ólöglegu athæfi sem á sér stað innan stofnunarinnar, þ.e. gegni hlutverki svonefnds ' whistle blowers '.

Um 6. gr. Í 6. gr. er lagt til að kveðið verði á um það í lögum að Þjóðskrá Íslands eigi og reki miðlægu rafrænu upplýsinga- og þjónustuveituna Ísland.is, svo sem verið hefur. Hins vegar hefur Þjóðskrá Íslands skort beina lagaheimild fyrir rekstrinum en Þjóðskrá Íslands var falið á sínum tíma að hafa umsjón með þjónustuveitunni og hefur það talið duga en í ljósi þess að stefnt sé á að nýta þjónustuveituna betur þykir rétt að kveða á um það í lögum. Í 2. mgr. er kveðið á um það að stofnunin beri ábyrgð á þróun og kynningu á þjónustuveitunni og skuli stuðla að því að bæta opinbera þjónustu og auka hagkvæmni með því að hlutast til um að stofnanir nýti Ísland.is til að þjónusta viðskiptavini sína og að almenningur og lögaðilar hafi vitneskju um og nýti sér þá þjónustu sem þar er í boði. Með þessu er átt við að Þjóðskrá Íslands kynni Ísland.is fyrir opinberum stofnunum og þá