almennrar notkunar, sem meðal annars geta sett hæðartakmarkanir á mannvirki utan flugvallarsvæðisins enda séu slíkar kvaðir nauðsynlegar í þágu almenns öryggis. Um landsskipulagsstefnu og verndar- og orkunýtingaráætlun og kerfisáætlun gildir að sveitarfélög hafa tilgreindan tímafrest til að samræma skipulagsáætlanir sínar viðkomandi stefnu eða áætlun. Forræði á skipulagsgerð, svo sem ákvörðun um að hefja skipulagsgerð og ákvörðun um að taka skipulagsáætlun til endanlegrar afgreiðslu, er engu að síður hjá viðkomandi sveitarfélagi. Ólíkar ástæður geta leitt til þess að sveitarfélag gengur ekki frá skipulagi í samræmi við viðkomandi stefnu eða áætlun. Leyfi til framkvæmda við uppbyggingu innviða verða ekki veitt nema fyrir liggi skipulagsáætlun sveitarfélags sem gerir ráð fyrir viðkomandi uppbygg- ingu. Samkvæmt eldri skipulagslögum (lögum nr. 19/1964 sem leyst voru af hólmi af skipulags- og byggingarlögum, nr. 73/1997) fór ríkið með ábyrgð á gerð skipulagsáætlana. Meðal verk- efna skipulagsstjórnar ríkisins var að eiga frumkvæði að skipulagsgerð þar sem hún taldi þess þörf. Á grundvelli skipulagslaga, nr. 19/1964, voru staðfestir skipulagsuppdrættir af virkjun- um, raflínum og vegum. Skipulags- og byggingarlög, nr. 73/1997, komu til framkvæmda í ársbyrjun 1998. Með þeim var forræði á skipulagsmálum í öllum aðalatriðum fært frá ríki til sveitar félaga. Þó var í þeim skilgreind sérstök málsmeðferð vegna 'mannvirkja og áætlana sem ná til fleiri en eins sveitarfélags, svo sem þjóðvega, orkumannvirkja, fjarskiptalína og áætlana um framkvæmdir eða aðra ráðstöfun lands til nýtingar eða verndar' sem kal laðist sérstök svæðisskipulagsmeðferð, sbr. 15. gr. laga nr. 73/1997. Var frumkvæði að slíkri skipulagsgerð hjá þeim aðila sem ábyrgð bar á viðkomandi áætlun eða framkvæmd. Skipulagsstofnun annaðist málsmeðferð og afgreiðslu skipulagstillögunnar til staðfest- ingar ráðherra. Aðkoma sveitarfélaga var takmörkuð við tækifæri til að taka afstöðu til skipulagstillögunnar, áður en hún var afgreidd til staðfestingar ráðherra. Nokkrar áætlanir um uppbyggingu hlutu afgreiðslu samkvæmt þessu ákvæði; um Kárahnjúkavirkjun, raflínur frá Fljótsdalsstöð til álversins á Reyðarfirði og ljósleiðara yfir Sprengisand. Skipulagslög, nr. 123/2010, leystu skipulags- og byggingarlög, nr. 73/1997, af hólmi í ársbyrjun 2011. Meðal niðurstaðna átakshóps um úrbætur á innviðum er að einfalda þurfi ferli vegna undirbúnings framkvæmda við flutningskerfi raforku, þar sem einstaka þjóðhagslega mikil- vægar framkvæmdir hafi tekið langan tíma í stjórnsýslumeðferð. Í því skyni leggur átaks- hópurinn til að lögfest verði heimild til að taka sameiginlega skipulagsákvörðun þvert á sveitarfélagamörk vegna framkvæmda í flutningskerfi raforku. Það verði gert þannig að lögfest verði heimild til að skipa sérstaka stjórnsýslunefnd, sjálfstætt stjórnvald, með meðal annars fulltrúum þeirra sveitarfélaga sem viðkomandi raflína mun liggja um. Unnið er að samningu frumvarps á grunni þessara tillagna. Í skipulagslöggjöf nágrannalanda okkar er að finna málsmeðferð fyrir skipulagsákvarðanir á vegum ríkisins þegar um er að ræða landnotkun eða innviði sem varða stærri samfélagshags- muni. Þannig er í dönsku skipulagslögunum heimild til ráðherra til að setja reglur (d. lands- plandirektiv) til að tryggja landsskipulagslega hagsmuni (d. landsplanmæssige interesser), sbr. 3. gr. laganna. Slíkar reglur geta komið í stað skipulagsáætlana sveitarfélaga. Þá er í norsku skipulags- og byggingarlögunum heimild fyrir ráðherra til að láta sveitarfélag vinna, eða taka yfir hlutverk sveitarfélags og vinna sjálfur skipulagsáætlun (n. statlig arealplan) í þeim tilvikum þegar það er nauðsynlegt vegna mikilvægra lands- eða svæðisbundinna uppbyggingar- eða verndaráforma eða þegar önnur samfélagsleg sjónarmið kalla á það (sjá gr. 6-4 í norsku skipulags- og byggingarlögunum). Þá getur ráðherra ákveðið í einstökum tilfellum að endanlegt leyfi til orkuframleiðslu og vatnsvinnslu á grundvelli viðkomandi laga