7

getur þjónustugáttin og kostir hennar leitt til sparnaðar hjá opinberum stofnunum í póstburðargjöldum og minnkað pappírsnotkun. Í III. kafla frumvarpsins er að finna ýmis ákvæði þar á meðal ákvæði er lúta að þjónustugjöldum. Í frumvarpinu er ekki gert ráð fyrir að breytingar verði á því fyrirkomulagi, að ríkissjóður standi undir rekstri Þjóðskrár Íslands að hluta en að tekjur sem stofnunin aflar sér með sölu upplýsinga og þjónustu renni beint til stofnunarinnar. Síðla árs 2011 fékk Þjóðskrá Íslands Deloitte, fjármálaráðgjöf, til að vinna skýrslu þar sem starfsemi stofnunarinnar var kostnaðargreind. Núgildandi gjaldskrá Þjóðskrár Íslands byggir á þessari kostnaðargreiningu og við endurskoðun hennar verður áfram byggt á ítarlegri kostnaðargreiningu á starfseminni. Kostnaðargreiningin er þannig uppbyggð, að þegar öllum kostnaði Þjóðskrár Íslands hefur verið úthlutað á kjarnaverkefni stofnunarinnar þá er þeim kostnaði úthlutað á þær vörur og þjónustu sem viðkomandi kjarnaverkefni skapar. Reikna þarf út framleiðslukostnað, þ.e. hvað hver eining af vöru eða þjónustu tekur til sín af kostnaði og er ýmist um að ræða beinan eða óbeinan kostnað eða blöndu af hvoru tveggja. Hér er átt við það hvort afhending viðkomandi vöru eða þjónustu veldur beint ákveðnum kostnaði við afhendinguna t.d. launakostnaði sem er þá beinn kostnaður eða hvort kostnaðurinn falli almennt til við að viðhalda og þjónusta viðkomandi upplýsingakerfi og telst því vera fastur óbeinn kostnaður. Ef um fastan óbeinan kostnað er að ræða þarf verðlagning að taka mið af heildarkostnaði við verkefnið annars vegar og áætluðu sölumagni vara hins vegar þannig að ljóst megi vera að heildartekjur dugi fyrir heildarkostnaði. Þegar heildarkostnaður við öll verkefni eða kerfi hefur verið áætlaður eru vörur og þjónusta sem verða til í hverju kerfi verðlagðar í samræmi við heildarkostnað viðkomandi kerfis. Viðkomandi vörur taka til sín beinan kostnað t.d. við afgreiðslu, þ.e. kostnað sem fellur til á þeim tímapunkti þegar varan eða þjónustan er veitt og er sá kostnaður reiknaður sérstaklega. Í flestum tilfellum fá vörurnar einnig á sig hlutdeild í óbeinum kostnaði vegna kerfisins og miðast sú hlutdeild við magn og einingarverð þeirra upplýsinga sem sóttar eru. Ákveðnir liðir í gjaldskrá fasteignaskrár- og almannaskrár (þjóðskrárhluta) taka þó eingöngu til sín beinan kostnað. Verðlagning á þessum liðum byggir á greiningu á beinum kostnaði og tekur ekki til sín hlutdeild í óbeinum kostnaði. Verulegur hluti kostnaðar sem fellur til hjá Þjóðskrá Íslands er óbeinn kostnaður sem útdeila þarf á einstakar afurðir miðað við ákveðinn skiptigrundvöll. Tilgangur kostnaðargreiningar er að sýna fram á tengsl kostnaðar við einstakar afurðir ásamt því að gera grein fyrir því hvaða kostnaður liggur til grundvallar einstökum verðákvörðunum. Hlutverk kostnaðargreiningar er því að tryggja að útdeiling á kostnaði á vörur og þjónustu Þjóðskrár Íslands verði með sanngjörnum og skynsamlegum hætti. Gengið er út frá þeirri grundvallarforsendu að öll starfsemi Þjóðskrár Íslands fari fram í þeim tilgangi að viðhalda þeim gagnagrunnum sem eru grundvöllur að sölu á vöru og þjónustu stofnunarinnar. Af þeim sökum er litið svo á að allur rekstrarkostnaður teljist vera í nánum og efnislegum tengslum við það endurgjald sem innheimt er fyrir einstakar vörur og þjónustu, sem er skilyrði fyrir töku þjónustugjalda. Í þessu sambandi skiptir ekki máli hvort kostnaður er skilgreindur sem beinn eða óbeinn kostnaður. Kostnaðargreiningu er ætlað að halda utan um allan kostnað og sýna jafnframt fram á að ákvörðun um gjaldskrá sé byggð á traustum og vönduðum útreikningi á þeim kostnaðarliðum sem liggja til grundvallar, sjá nánar dóm Hæstaréttar Íslands nr. 837/2014, Creditinfo Lánstraust hf gegn íslenska ríkinu og Þjóðskrá Íslands. Tilskipun 2003/98/EB fjallar um endurnotkun upplýsinga frá hinu opinbera. Tilskipunin var innleidd í íslenska löggjöf með viðbótarkafla við upplýsingalögin 1996 og er þannig heimilt að taka gjald fyrir að veita aðgang að upplýsingum úr opinberum skrám. Í 6. og 7. gr.