## KRIZË E NJËJTË DHE NDIKIM NDRYSHE I COVID-19 NË JETËN E PERSONAVE ME AFTËSI TË KUFIZUAR: QASJA E EMPATISË SOCIALE PËR FUQIZIM

Suela NDOJA Psikologe klinike/Psikoterapiste EMDR (1), CBT practicioner/Terapiste ABA Shoqata Italo- Shqiptare ' Projekti Shpresa' Shkoder, Shqipëri, email:sundoprospe@gmail.com

## Përmbledhje:

Ndërsa pandemia COVID-19 kërcënon të gjithë anëtarët e shoqërisë, personat me aftësi të kufizuara janë ndikuar në mënyrë joproporcionale për shkak të pengesave të ndryshme që janë riprodhuar në përgjigjen e COVID-19. Qëllimi i këtij artikulli është të sigurojë për lexuesit në përgjithësi dhe profesionistët e fushës psikosociale dhe klinike në veçanti me një perspektivë të gjerë mbi grupin e shumëllojshëm të efekteve të pandemisë COVID-19 mbi individët me aftësi të kufizuara. Shpresoj se kjo do të stimulojë përpjekjet pasuese profesionale për të përmirësuar barrën joproporcionale të pandemisë mbi personat me aftësi të kufizuara.

## COVID-19: efektet multiaksiale dhe të stërzgjatura

Pandemia globale Covid-19 ka ekspozuar në mënyrë të ashpër brishtësinë e botës sonë. Si rrjedhojë e pandemisë, e gjithë bota, tani po kalon një stres të madh për shkak të krizës COVID-19 dhe izolimit të zgjatur si pasojë, që ka ndikuar në jetën dhe mënyrën e jetesës së miliona njerëzve. Të gjithë, përfshirë ata që bëjnë jetë të sigurt dhe të rehatshme, janë zhytur me shpejtësi në sfida shëndetësore, sociale dhe ekonomike të një shkalle dhe ashpërsie të jashtëzakonshme. Sidoqoftë, ajo që është e qartë në mes të pasigurisë është se ndikimi do të jetë më i ndjeshëm për njerëzit me të ardhura të ulëta nën minimumin jetik dhe më të prekshëm me risk. Midis këtyre njerëzve, janë edhe personat me aftësi të kufizuar (ndër ta fizike, dëmtime të shikimit, dëmtime të dëgjimit/ligjeratës, persona me aftësi të kufizuara intelektuale dhe me probleme të shëndetit mendor, të moshuarit me shëndet të dobët). Nga ky grup i sapopërshkruar, unë do të fokusohem kryesisht tek personat me aftësi të kufizuar jetimë që jetojnë në shtëpi familje. normalitetit Përpara se të futemi në detaje, le të imagjinojmë një skenar ku në rastet më të mira të ' ' , nëse dikush është i sëmurë dhe ka nevojë për shtrim në spital, ne kemi prishmëri të caktuara se si ta mbajtja e dorës gjatë gjithë kohës përgatisim dhe si ta mbështesim emocionalisht personin (si psh, ). Mbi të gjitha, ne do të mendonim për të gjitha gjërat që dikujt do t 'i duheshin gjatë qëndrimit në spital, të tilla si pajisja e tyre e komunikimit, pajisje tjetër ndihmëse, etj. Ne do të donim të dinim se çfarë nevojitet për të ndihmuar kalimin nga shtëpia në spital në mënyrën më të qetë të mundshme. Për më tepër, ne presim që vizitor ndërsa personi është në spital, të ketë me vete një anëtar të familjes ose një kujdestar të dashur - një " " brenda një harku kohor 24 orësh. E pastaj do vijonim duke menduar se çfarë gjërash të tjera mund të jenë të nevojshme …… normaliteti udhëtimi Tashmë që kemi parasysh këtë skenar ' ', le t ë paraqesim skenarin tjetër të një ' ndryshe ' . Gjatë pandemisë Covid-19 zakonisht thuhej se virusi nuk bën dallim - të gjithë mund të preken, në të së bashku' dhe ne të gjithë jemi ' . Sidoqoftë, është bërë gjithnjë e më e qartë se virusi po ka një ndikim të ndryshëm në disa grupe në shoqëri. Një frazë e re është shfaqur në mediat sociale e cila sugjeron që