sækja efni í gömul ævintýri og helgisagnir, eins og ég hef þegar vikið að. Í þeim úir og grúir af lýsingum á skírninni, manndómsvígslunni og vígslu fólks til fullorðinsára (öldunga). Til einföldunar nefni ég hér aðeins Robert Bly, höfund bókanna Iron John og Sibling Society. Í Iron John lætur Bly manninn ferðast um víðar lendur sálar sinnar í leit að þroska. Sagan er sögð líkt og um ævintýri væri að ræða, enda byggð á sögu Grimms bræðra um Hans járnserk. Hún lýsir þroskaleið manns frá vöggu til fullþroska manns. Hann kynnist ýmsu á leið sinni; svo sem hinu illa í sjálfum sér (í formi dreka að sjálfsögðu), hinu kvenlega, hinu karlmannlega, öskustónni, syninum, fyrirvinnunni, tilfinningaverunni, kolbítnum, vininum, elskhuganum, eiginmanninum, hermanninum, hinum hjálpsama sér, hinum ákveðna, hinum skilningsríka, hinum ábyrgðarfulla, goðinu og hinum leiðandi karli - sem fær fyrst að verða kóngur eftir fullorðinsvígslu sína - þegar það skiptir hann engu. Hann þarf að sigrast á ótal hættum til að ná markmiði sínu. Eftir þessa ferð þarf maðurinn ekki lengur að varpa tilfinningum sínum frá sér. Hann kannast við þær. Hann lifir með þeim. Ef til vill má segja að hver sigur sé einhvers konar vígsla. Að verki loknu liggur leiðin til baka til samfélagsins. Þar eru tækifærin til að nýta nýfenginn þroska. Ég hef nú sagt frá því hvernig karlahópar geta þjónað því verkefni að færa manninn nær markmiðum sínum. En hverjir fleiri geta leiðbeint manninum í för hans inn í myrkviði skógarins og aftur til baka? Dante hafði leiðsögumann í sinni för. Karlinn hefur vini sína. Og reyndar einnig fjölskylduna sem kemur honum til aðstoðar þegar vinnan er komin af stað og hugurinn er opinn fyrir öllu því sem áður stóð á milli mannsins og fjölskyldu hans. Þá er sjálfsagt að leita sér meðferðar ef manninn rekur í vörðurnar. Og kirkjan með sína kristnu trú hefur vissulega uppá fjölmargt að bjóða. Og fleira kemur við sögu. Ég er áhugamaður um tengsl líkama og sálar. Ég tel að maðurinn geri rétt í því að leita á þau mið sem bæta líkamsvitund hans. Með því móti reynist honum leiðin greiðfærari.

ð ð öllum líkindum er það mismunandi hversu mikla vinnu menn þurfa að leggja í þessi straumhvörf (crisis). Líklega þurfa allir að taka til í sínum ranni. Að minnsta kosti er afar sorglegt að horfa á fólk vera orðið gamalt um miðjan aldur og gera ekkert í því. Eða það reynir að kaupa sér grið. Það sést nefnilega hvort fólk er að vinna í sínum málum eða ekki. Ef til vill má líkja manninum við humar. Hann er harður að utan, en mjúkur að innan. Maður sem vísar stöðugt til stöðu sinnar, þ.e. skeljarinnar, þegar til hans er leitað, gæti misst af öllu saman. Sá maður er ef til vill ekki í góðu sambandi við sjálfan sig. Hann lætur sem hann viti ekki af sárum sínum. Hann veit ekki enn að humarinn er ekki skelin. Hann nýtur sín því engan veginn og fær aldrei að vita hvað er hinum megin. Hjá honum verður ekki sú framför sem annars gæti hafa orðið og hann fær ekki að njóta ávaxta erfiðisins. Afleiðingarnar gætu orðið þögul örvænting eða skaplyndi sem heyra mætti suma í umhverfi hans kalla önuglyndi og á skilt við depurð.

# Már er sálfræðingur geðdeildar Landspítala - háskólasjúkrahúss í Fossvogi Greinin var fyrst flutt sem fræðsluerindi á spítalanum í okt. 2000 Birtist í Kirkjuritinu 2. hefti, 2001.