көтереді. Бірақ, олардың өздеріне ергендердің күнәларының ауырпалығын көтеруі, оларға мойынсынғандардың жазасын еш жеңілдетпейді' ( Қараңыз: 'Тәфсир Ибн Кәсир' 2/587). Шейх Ибн әл - Қайим былай деген: 'Фәтуә беруге қақысы жоқ екеніне қарамастан фәтуә беретін адам - мойынсұнбаушы, күнәһар! Мұндай адамның фәтуәсіне негіздеп белгілі бір нәрсені бекіткен басшы да мойынсұнбаушы, күнәһар! Имам Ибн әл - Жәузи былай деді: «Бәну Умәйя әулетінің әміршілері тәрізді, басшылар фәтуә беруге еш қақысы жоқ адамдарға фәтуә беруге тыйым салуға міндетті. Бұл адамдар өздері жолды білмей оған өзге жолаушыларды сілтеп тұрған кісі секілді. Олар медицинаны білмей адамдарды емдейтін адамдар секілді, олар тіпті осы жоғарыда аталғандардың барлығынан да жаман. Егер басшы медицинаны білмейтін кісіге адамдарды емдеуге тыйым салуға міндетті болса, онда я Құранды, я Сүннетті, я діннен толық хабары жоқ фәтуә берушілер туралы не айтуға болды?!» Біздің шейхымыз Ибн Тәймия мұндай адамдарды қатты сөгіп былай дейтін: «Менен біреулер: 'Сіз фәтуә беруші адам өз фәтуәсы үшін сұралады деп ойлайсыз ба?» - деп сұрады. Ал мен оларға: 'Егер тіпті наубайханашы мен аспаз да сұралатын болса, онда фәтуә беруші қалайша сұралмайды?! ' - деп жауап бердім?!»' (Қараңыз: 'И'ләмул - мууәққи'ин' 4/217).

########## Фәтуә беруге қақысы бар адамның белгілері

Белгілі бір адам фәтуә беру үшін Ислам үмметінің имамдары қойған келесідей қатал талаптарына сай болуы тиіс, егер ол талаптарға жауап бере алмаса - фәтуә беруге қақысы жоқ. Ол кісі Құран мен Сүннетті жетік меңгерген болуы керек, әрі Құран мен Сүннетті дұрыс түсінуі тиіс. Имам әш - Шәфи'и былай деген: 'Аллаһтың Кітабын білетін; (басқа аяттардың) күшін жоюшы (насих) аяттарды және күші жойылған (мәнсух) аяттарды білетін; анық (мухкәм) және анық емес (муташәбиһ) аяттар мен олардың тәпсірін білетін; қай аяттар - мединалық, ал қай аяттар - меккелік екенін, олардың ұғымын және түсу себептерін білетін адамнан басқа ешкім фәтуә бере алмайды. Сондай - ақ, ол Аллаһ елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) хадистерін; қандай хадистер күшін жоюшы, ал қайсылары - күші жойылғанын, әрі тілді жетік білуге міндетті. Сонымен қатар, ол әділетті, бейтарап, көп сөйлемейтін болуы керек, қарастырылып жатқан мәселе бойынша келіспеушіліктер туралы білуі қажет, әрі онда талант пен қабілет болуы тиіс. Енді, кім осы талаптарға жауап берсе, ол халәл мен харам туралы айтып, фәтуә беруіне болады, ал кім бұл талаптарға жауап бере алмаса - фәтуә бермейді!' (әл - Хатыб 'әл - Фәқиһ уәл - мутафәққих' 2/330). Яхья ибн Мә'иннан: 'Мың хадис білетін адам фәтуә бере ала ма?' - деп сұрағанда, ол: 'Жоқ', - деп жауап берді. Одан: 'Ал екі мың хадис білетін адам ше?' - деп сұрады. 'Жоқ', - деді Ибн Мә'ин. 'Ал бес мың хадис білетін адам ше?' - деп сұрақ қойғанда ғана: 'Үміттенемін, бірақ, ол фәтуә беруге кірісетін болса, бұл да оған жеткіліксіз. Кітаптардағы айқын емес, әрі келіспеушіліктерді дұрыс түсінбей, ол кітаптардағы нәрселерді жинау да жеткіліксіз. Ақиқатында, білім - бұл жаттап алынған нәрселердің көптігі емес, бірақ дұрыс түсінік пен мәліметке ие болу!' - деп жауап берді (Қараңыз: 'әл - Жәми'ул - әхләқи - ррауи' 2/174).

Ол кісі туралы ғалымдар ол фәтуә беретін деңгейге жетті деп айтуы керек